Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 576

Natuurbeleid

Nr. 11

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 februari 2014
Tijdens het Algemeen Overleg van 1 oktober 2013 over de Ecologische
Hoofdstructuur (Kamerstuk 30 825, nr. 207), heb ik toegezegd dat ik de
Tweede Kamer zal informeren over de afspraken met de provincies over
de monitoring en evaluatie van het Natuurpact ontwikkeling en beheer
van de natuur in Nederland. Met deze brief geef ik invulling aan mijn
toezegging.
Natuurpact
In het Natuurpact (Kamerstuk 33 576, nr. 6) zijn de ambities van het Rijk en
de provincies op hoofdlijnen weergegeven. Over deze ambities en het
bereiken ervan heb ik met u in het Algemeen Overleg van 1 oktober 2013
uitvoerig van gedachten gewisseld. De monitoring en evaluatie kwamen
daarbij aan de orde.
Op basis van informatie die uit de monitoring beschikbaar komt, voer ik
jaarlijks gesprekken met de provincies, waar de voortgang van de
ambities ter sprake zal komen, inclusief de ontwikkelingen en knelpunten
die daarop van invloed zijn.
Om de ontwikkelingen extern en wetenschappelijk te toetsen, hebben de
provincies en ik het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gevraagd om
eens in de drie jaar het gevoerde beleid ex durante te evalueren.
Monitoring
De afspraken uit het Natuurpact betekenen een uitbreiding van de
afspraken uit het bestuursakkoord natuur uit 2011. Het Rijk en de
provincies werken nu samen aan één samenhangend systeem van
monitoring voor alle ecologische aspecten uit het Natuurpact. Dit betekent
dat monitoring nodig is voor zowel de internationale natuurrapportages,
als de in het Natuurpact genoemde voortgangsrapportages over de
realisatie en kwaliteit van het robuuste Natuurnetwerk Nederland,
waaronder Natura-2000 en Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), het

kst-33576-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 576, nr. 11

1

soortenbeleid, de natuur buiten het Natuurnetwerk Nederland en het
agrarisch natuurbeheer.
Er wordt gezamenlijk gewerkt aan een samenhangend systeem van
landelijke en gebiedsgerichte ecologische monitoring om efficiënt
gegevens in te winnen en doelmatig met middelen om te gaan.
De provincies stellen aan de hand van de verzamelde gegevens uit de
monitoring jaarlijks de voortgangsrapportage samen, die als basis dient
voor de genoemde jaarlijkse gesprekken die ik met de provincies zal
voeren. Op grond van deze voortgangsrapportage zal ik uw Kamer goed
informeren over het verloop van het Natuurpact aan de hand van de in het
Natuurpact vermelde onderdelen. Deze rapportage zal ik u jaarlijks in
september toezenden. Vanaf 2015 zal de voortgang volledig zijn
gebaseerd op deze gezamenlijke aanpak. De informatie over de voortgang
van het Natuurnetwerk Nederland wordt daarin opgenomen. Dat betekent
dat ik niet meer apart rapporteer over de voortgang van de Ecologische
Hoofdstructuur. Ook zal Natuurmeting Op Kaart (NOK) vanaf 2015 in deze
voortgangsrapportage opgaan. De jaarlijkse rapportage zal tot en met
2016 vooral betrekking hebben op de kwantitatieve ontwikkeling van het
natuurnetwerk en vanaf 2017 (op basis van de eerste reeks cijfers over 6
jaar – 2011 tot en met 2016) ook de kwalitatieve ontwikkeling van de
natuur.
Om tot één samenhangende monitoring te komen, worden twee tot op
heden verschillende aanpakken beter geïntegreerd en uitgebreid,
1. de recent ontwikkelde provinciale gebiedsgerichte aanpak: deze is
vooral gericht op de kwaliteit van het Natuurnetwerk, Natura 2000 en
de PAS.
2. de landelijke aanpak: deze is vooral gericht op de rapportages aan de
Europese Commissie, waarbij onder andere de voortgang van de
ontwikkeling van soorten en habitats in het kader van de Vogel- en
habitatrichtlijn wordt gerapporteerd. Hierbij werken het Ministerie van
Economische Zaken, Rijkswaterstaat, het CBS, Alterra en de provincies
samen aan de landelijke informatiebehoefte en beoordeling. Dit door
de aansturing van de landelijke meetnetten van het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM).
Met betrekking tot de landelijke gegevensverzameling wil ik niet
onvermeld laten dat in Nederland vooral Particuliere Gegevensinwinnende Organisaties (PGO’s) zich met het verzamelen van natuurgegevens
bezig houden. Het bijzondere daarvan is dat dit verzamelen vooral gebeurt
door vrijwilligers; liefhebbers van natuur, planten en dieren. De PGOs
valideren deze gegevens. Zonder de inspanningen van overheden en
instituten tekort te willen doen, vormen deze vrijwilligers een belangrijke
schakel in de wijze waarop nu in Nederland gegevens over het voorkomen
van planten en dieren worden verzameld. Dat waardeer ik zeer en de
provincies en ik willen ook in de toekomst graag van de inspanningen van
deze vrijwillige waarnemers gebruik blijven maken. Naast de inzet van
vrijwilligers, verzamelen ook de terreinbeherende organisaties gegevens,
vooral voor de gebiedsgerichte monitoring.
Borging natuurgegevens
Onlosmakelijk verbonden aan de monitoring is de opslag van de
ingewonnen gegevens. Rijk en provincies werken daarom samen met de
PGO’s en de Terreinbeherende Organisaties aan de gezamenlijke opslag
van de natuurgegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF).
Nu de stichting Gegevensautoriteit Natuur (GaN) haar activiteiten met
betrekking tot de exploitatie van de NDFF per 1 januari 2014 heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 576, nr. 11

2

beëindigd, zal BIJ12 de NDFF verder exploiteren. BIJ12 is de nieuwe
uitvoeringsorganisatie van het IPO.
BIJ12 zal samen met de genoemde organisaties de komende drie jaar
borgen dat natuurgegevens voor iedereen toegankelijk blijven.
Daarna wordt bekeken hoe de NDFF past in de implementatie van de
Omgevingswet en het open data beleid van de overheid.
Evaluatie van het Natuurpact
In het Natuurpact geven de provincies en het Rijk voor de periode tot 2027
hun ambities op hoofdlijnen aan voor de ontwikkeling en het beheer van
de natuur in ons land. Daarin is opgenomen wat de bijdrage van de
Natuurpactafspraken aan internationale natuurdoelen is. Dat heeft
betrekking op de ambities voor de 80.000 ha nieuwe natuur, de soortenbescherming, de natuur buiten het Natuurnetwerk Nederland, het agrarisch
natuur beheer en de synergie met andere maatschappelijke opgaven zoals
natuur met water, economie en gezondheid. Over de realisatie van dat
beleid heb ik met de provincies afspraken gemaakt, die vooraf via een
quick scan door het PBL zijn doorgerekend. Bij toezending van het
Natuurpact aan de Tweede kamer was ook deze quick scan bijgevoegd.
Het PBL gaat ook het gevoerde beleid evalueren, waarbij de centrale vraag
is in hoeverre de genomen maatregelen hebben bijgedragen aan de
vastgestelde ambities. Daarbij gaat het zowel om de bereikte kwalitatieve
doelen, gericht op het behoud en de ontwikkeling van soorten en habitats,
als om de kwantitatieve prestaties.
Bij eventuele afwijkingen van de realisatie van de ambities, zal de
evaluatie verklaringen moeten bieden en aanknopingspunten voor
verbetering. Daarmee wordt tevens inzicht verschaft in welke maatregelen
nodig zijn wanneer afwijkingen in de fysieke aspecten zijn opgetreden, die
van grote invloed zijn op de condities voor het behoud en de ontwikkeling
van soorten. De fysieke aspecten kunnen betrekking hebben op ruimte
(natuurbescherming en uitbreiding van nieuwe natuur), op beheer
(regulier, effectgericht en agrarisch natuurbeheer) en op milieudruk
(generiek beleid, anti-verdrogingssbeleid). Naast het evalueren van de
effectiviteit en doelmatigheid worden eveneens afspraken gemaakt met
de provincies over hoe de ambities om – zoals het Natuurpact het
omschrijft – de maatschappelijke partijen en andere overheden bij de
realisatie van het natuurbeleid te betrekken, het beste kunnen worden
geëvalueerd. Ook wordt daarbij gekeken naar de synergie met andere
maatschappelijke opgaven zoals waterveiligheid en landbouw.
De evaluatie leidt niet tot extra ecologische monitoringsinspanningen. Er
wordt gebruik gemaakt van de eerder genoemde monitoringsgegevens.
De provincies zullen de driejaarlijkse evaluaties van het PBL telkens
voorzien van een beleidsmatige reactie. In de jaren dat de evaluatie
samenvalt met het uitbrengen van de Balans van de Leefomgeving, wordt
deze Balans bij de evaluatie van het Natuurpact betrokken. In 2016 zal de
eerste evaluatie worden opgeleverd. Deze zal ik met mijn reactie naar uw
Kamer zenden. In de loop van 2014 zal ik u al op de hoogte brengen welke
onderdelen precies in de evaluatie zullen worden meegnomen.
Tenslotte is de PBL-beoordeling van het provinciale projectenboek
natuurontwikkeling dat de provincies mij vorig jaar april hebben aangeboden, als bijlage toegevoegd bij deze brief1. Deze projecten komen voort
uit de extra natuurmiddelen die het kabinet in het regeerakkoord
vrijmaakte. Het PBL concludeert dat de gekozen projecten binnen de
gestelde ecologische criteria passen en veelal goed perspectief bieden om
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 576, nr. 11

3

natuurwinst te boeken. De projecten leveren een belangrijke bijdrage aan
de doelen van Natura-2000, de PAS en de Kaderrichtlijn water. Het
planbureau geeft de provincies daarnaast enkele aanbevelingen met
betrekking tot de toekomstige projecten die provincies gaan uitvoeren.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 576, nr. 11

4