2010D06426

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Vastgesteld .. 2010
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken bestond bij twee
fracties de behoefte de minister voor Ontwikkelingssamenwerking enkele
vragen en opmerkingen voor te leggen over zijn brieven d.d. 3 juli 2009 en
23 december 2009 inzake de bestrijding van kinderarbeid en het recht op
onderwijs (Kamerstuk 31 263, nrs.33 en 39)
De minister heeft op de vragen en opmerkingen geantwoord bij brief van
.... 2010. De vragen en opmerkingen van de fracties en de antwoorden van
de minister zijn hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Ormel
De griffier van de commissie,
Van der Kolk-Timmermans

NDS16446
0910tknds2010D06426

1

Inbreng van de fractie van het CDA
De leden van de fractie van het CDA hebben met instemming kennisgenomen van de verschillende initiatieven die de regering tot nu toe
ontwikkeld heeft om kinderarbeid op een effectieve manier aan te pakken.
Effectief, dat kan alleen door alternatieven te bieden. Kinderarbeid
verbieden is geen oplossing, omdat het geld dat deze kinderen bijdragen
aan de gezinskas van levensbelang is. Daarom moet er gezocht worden
naar andere manieren van inkomsten genereren voor het gezin. Kinderen
zullen niet naar school gaan als dat betekent dat er geen inkomsten meer
zijn. Daarover lezen de leden van de fractie van het CDA niets in de brief.
Hoe wordt dat aangepakt?
Uiteraard moeten kinderen naar school en niet werken, daarom onderschrijven de leden van de fractie van het CDA de aanpak om bestrijding
van kinderarbeid één op één te koppelen aan onderwijs, middels het
Education for All/Fast Track Initaitive (EfA/FTI). Dat onderwijs moet wel
toegesneden zijn op de situatie van de kinderen. Wat zijn tot nu toe de
resultaten hiervan? Het is de leden van de fractie van het CDA bekend dat
de ILO goede programma’s hiervoor heeft. Deze leden kunnen uit de brief
niet opmaken of ook op dit gebied met ILO wordt samengewerkt, omdat
niet duidelijk is wat de inhoud is van de samenwerkingsprogramma’s met
ILO. ILO heeft ook goede programma’s om vakbonden te betrekken bij de
strijd tegen kinderarbeid, welke stappen worden er op dat gebied gezet?
Ook blijft onduidelijk in welke landen wordt samengewerkt met ILO. Graag
een reactie en motivatie waarom juist in die landen en niet in andere. Kan
de regering nader ingaan op deze samenwerkingsprogramma’s en de
resultaten daarvan?
De leden van de fractie van het CDA-fractie onderschrijven van harte de
aanpak via interdepartementaal beleid, zoals aangeven in de brief van
3 juli jl. Met name natuurlijk vanuit het ministerie van Economische Zaken
zouden de nodige stappen verwacht mogen worden ten aanzien van
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. De leden van de fractie van
het CDA onderbouwen dit graag op basis van een voorbeeld uit de
praktijk. In India is kinderarbeid officieel verboden. Maar zolang controle
op het naleven van een dergelijke regels praktisch onuitvoerbaar is, en
niets gebeurt, is er natuurlijk een probleem. Op wat voor manier wordt dit
handhavingsprobleem in India aan de orde gesteld in contacten met, in dit
geval, de Indiase overheid? En welke rol speelt Europa daarbij?
In het verlengde hiervan: de leden van de fractie van het CDA vinden het
van belang dat consumenten bewust keuzes kunnen maken en dus goed
geïnformeerd zijn. Hierbij vervullen maatschappelijke organisaties een
belangrijke rol. Daarnaast hebben bedrijven een belangrijke verantwoordelijkheid consumenten beter te informeren over de manier waarop
producten tot stand komen? Op welke manier wordt dit bevorderd?
Specifiek in het geval van kinderarbeid? En welke taak ziet de minister van
Buitenlandse Zaken daarbij voor zichzelf?
De leden van de fractie van het CDA vinden het van groot belang dat er op
Europees niveau afspraken worden gemaakt op het gebied van bestrijding
van kinderarbeid. Hoe staat het met die discussie? Op welke termijn
kunnen maatregelen ten aanzien van een Europees handelsverbod en ten
aanzien van producten die door kinderarbeid zijn gemaakt tegemoet
worden gezien?

2

Inbreng van de fractie van de Christen Unie
De leden van de fractie van de ChristenUnie waarderen de inzet van de
regering in de strijd tegen kinderarbeid in het algemeen en specifiek voor
de integratie van onderwijs en bestrijding van kinderarbeid, zoals
gevraagd in de motie Voordewind c.s. (31 700 V 51). De leden vinden het
goed dat een expertmeeting is belegd zodat relevante partners mee
kunnen denken over de beste manieren om onderwijs en kinderarbeid te
integreren. De leden van de fractie van de ChristenUnie kunnen zich in
grote lijnen vinden in de inzet zoals verwoord in de brief van de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 23 december 2009, maar hebben
wel een aantal vragen en opmerkingen om deze inzet te preciseren.
De reactie van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking op de motie
Voordewind concentreert zich op de OS-inspanningen op het gebied van
onderwijs, als onderdeel van een integrale strategie. Het is begrijpelijk dat
in deze reactie niet de gehele strategie uit de doeken wordt gedaan. Maar
ook bij onderwijs en het bestrijden van kinderarbeid is de OS-invalshoek
niet de enige invalshoek. De gevraagde «samenhangende interdepartementale strategie» is niet alleen nodig voor het grote doel, maar ook voor
de verschillende onderdelen van de strijd tegen kinderarbeid, zoals in dit
geval onderwijs. Op wat voor manier dragen andere departementen,
bijvoorbeeld het Ministerie van Economische Zaken of het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij aan de integratie van onderwijs en
bestrijding van kinderarbeid? Is er op het snijvlak van onderwijs en
bestrijding van kinderarbeid sprake van een interdepartementale
strategie, of is die strategie er alleen voor de strijd tegen kinderarbeid in
het algemeen? Er wordt bijvoorbeeld ingezet op de verbetering van de
relevantie van onderwijs. Is daar niet een mooie rol weggelegd voor het
ministerie van Economische Zaken om bedrijven te stimuleren en te
ondersteunen om hier een rol in te spelen? Gaat de regering de voornemens op het gebied van kinderarbeid en onderwijs, in het kader van
een interdepartementale strategie, ook inbrengen in de «decent work
agenda» en de nieuwe MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen)
initiatieven (zoals het Initiatief voor Duurzame Handel), die het kabinet
ondersteunt?
In de brief van 23 december 2009 geeft de minister voor Ontwikkelingssamenwerking aan dat ambassades in onderwijs-partnerlanden wordt verzocht te bevorderen dat preventie en bestrijding van kinderarbeid in de
onderwijsprogramma’s wordt geïntegreerd. In verband daarmee vernemen de leden van de ChristenUnie graag van de regering of de
programma’s voor basisonderwijs die Nederland bilateraal en multilateraal steunt een aanpak hebben om ook moeilijk bereikbare kinderen
(met name werkende kinderen, waaronder meisjes die thuis werken) naar
het reguliere dagonderwijs te krijgen. Zo ja, hoe ziet die aanpak er uit en
wat zijn de resultaten daarvan?
In het onderwijs blijkt in veel landen sprake te zijn van marginalisering
doordat bepaalde kwetsbare groepen worden gemarginaliseerd en uitgesloten van onderwijs. Kinderarbeid en marginalisering hangen nauw
samen: vaak zijn kinderen uit die meest kwetsbare groepen ook de
kinderen die onder slechte omstandigheden kinderarbeid verrichten. De
minister voor Ontwikkelingssamenwerking geeft aan dat hij zich inzet voor
verbetering van de toegang tot onderwijs in de armste regio’s. Is de
regering bereidt deze focus te verbreden naar gemarginaliseerde en
kwetsbare groepen, bijvoorbeeld op basis van etniciteit?
Wat de leden van de fractie van de ChristenUnie betreft zet de minister
terecht in op flexibele programma’s om deelname van potentiële en
ex-kinderarbeiders aan het onderwijs te bevorderen. Valt daar onder ook
een inzet voor brug- of overgangsonderwijs om voormalig kindarbeiders

3

voor te bereiden om in te stromen in het formele onderwijs in een klas die
past bij hun leeftijd? En betekent de inzet op instroom in formeel onderwijs dat non-formele initiatieven geen deel uitmaken van de Nederlandse
inzet? Indien dat zo is, kan de regering aangeven hoe zich dat verhoudt
met de ondersteuning van maatschappelijke organisaties, gelet op het feit
dat juist veel maatschappelijke organisaties gebruik maken van non-formeel onderwijs om kinderen klaar te stomen voor het formele onderwijs,
zoals bijvoorbeeld ook aangegeven in het UNESCO Global Monitoring
Report over onderwijs (2010)? En om door te gaan op de steun aan
maatschappelijke organisaties: op wat voor manier en via welk programma gaat de regering ondersteuning bieden aan maatschappelijke
organisaties die zich beijveren voor bestrijding van kinderarbeid en het
bevorderen van onderwijs? Denkt de regering daarbij bijvoorbeeld ook
aan onderwijsvakbonden en maatschappelijke organisaties in de landen
zelf?
De leden van de fractie van de ChristenUnie maken graag van de gelegenheid gebruik om op basis van deze brieven van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking alvast vooruit te kijken naar de Global Child Labour
Conference die mei 2010 in Den Haag gehouden wordt.
De leden hebben een aantal vragen in relatie tot deze conferentie:
•

•

Gaat Nederland de resultaten van de expert meeting inbrengen bij de
ILO (International Labour Organization) ten behoeve van het vierjaarlijkse ILO Global Report over kinderarbeid dat medio mei 2010 wordt
gepresenteerd?
Is de regering bereid zich in te zetten voor een bredere focus van deze
internationale kinderarbeidconferentie op basis van de resultaten van
de expert meeting, waarin het belang werd onderstreept van integrale
programma’s op basis van beide ILO Conventies op het gebied van
Kinderarbeid (C138 en C182), in plaats van de smallere focus op de
ergste vormen van kinderarbeid? Immers, de koppeling van onderwijsprogramma aan de bestrijding van kinderarbeid – en trouwens ook
Millenniumdoel 2 – houdt in dat àlle kinderen in 2015 toegang tot het
basisonderwijs hebben en niet alleen de kinderen die het ergste werk
doen.

Ten slotte hebben de leden van de fractie van de ChristenUnie een opmerking over het initiatief van de minister voor Ontwikkelingsamenwerking
om een Millenniumakkoord te sluiten over kinderarbeid en zorg. Kan de
regering meer in detail treden over dit akkoord? Wat is het doel, wie gaat
de regering daarbij betrekken, en voor wanneer zou zo’n akkoord er
moeten liggen? Streeft de regering er naar dit akkoord voor de internationale kinderarbeidconferentie van mei te sluiten?

4