5
Vragenuur
Vragen�van�het�lid�Segers�aan�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�en�Koninkrijksrelaties�over�het�bericht�"Grote�gemeenten�hebben�te�weinig�reserves".

De�heer�Segers�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Amersfoort,�Apeldoorn,�Amsterdam,�Enschede,
Groningen�en�Arnhem.�Het�NRC�Handelsblad�heeft�een
rondgang�gemaakt�langs�een�aantal�gemeenten�en�geconstateerd�dat�het�water�hun�tot�aan�de�lippen�staat.�Het
geld�is�op,�reserves�bevinden�zich�onder�het�kritieke�minimum�en�er�is�steeds�minder�ruimte�voor�eigen�beleid.�Als
klap�op�de�vuurpijl�komt�daarbij�dat�driekwart�van�de�gemeenten�zegt�aan�te�koersen�op�een�tekort�in�2013.�Dat�zal
leiden�tot�slechtere�wegen,�hoog�opgroeiend�onkruid�en
groeiende�leegstand.�Kortom:�we�gaan�het�allemaal�merken.
Natuurlijk�begrijp�ik�dat�we�het�allemaal�met�wat�minder�moeten�doen,�maar�we�weten�dat�een�aantal�grote
decentralisatieoperaties�nog�op�stapel�staat.�Ik�noem�de
jeugdzorg,�de�Wmo�en�de�Participatiewet.�Gemeenten
moeten�dan�met�minder�geld�meer�beleid�gaan�uitvoeren.�Wethouder�Hilhorst�in�Amsterdam�zei:�als�we�doorgaan�zoals�nu,�moeten�mensen�hun�huizen�uit,�komen�er
wachtlijsten�in�de�zorg�en�krijgen�we�meer�armoede�onder
chronisch�zieken�en�gehandicapten.
Heeft�de�minister�inzicht�in�de�ernst�van�deze�situatie?
Hoe�wordt�voorkomen�dat�gemeenten�door�hun�hoeven
zakken�en�niet�meer�in�staat�zijn�tot�uitvoering�van�cruciaal�beleid,�zoals�dat�in�de�jeugdzorg?�Hoe�voorkomen�we
dat�straks�kwetsbare�mensen�tussen�wal�en�schip�vallen?

Minister�Plasterk:
Voorzitter.�Het�bericht�in�NRC�Handelsblad�had�met�name
betrekking�op�het�slinken�van�de�reserves�van�de�gemeenten.�Dat�heeft�niet�zozeer�te�maken�met�de�begroting�maar
meer�met�het�feit�dat�men�grote�verliezen�heeft�geleden
als�gevolg�van�exploitatie�van�onroerend�goed,�vastgoed
en�grond,�wat�natuurlijk�het�gevolg�is�van�de�financiële
crisis.�Die�raakt�de�reserves�van�de�gemeenten�hard.�Dat
is�op�zichzelf�een�terecht�punt�van�zorg.
Iets�anders�is�dat�gemeenten�een�sluitende�begroting
moeten�hebben�van�jaar�tot�jaar.�Ze�kunnen�dus�niet�meer
uitgeven�dan�er�binnenkomt.�Ik�deel�absoluut�de�opvatting�van�de�heer�Segers�dat�dit�voor�de�gemeenten�betekent�dat�het�op�dit�moment�krap�is�en�nog�krapper�zal
worden,�wat�overigens�ook�geldt�voor�de�andere�overheidslagen.�Men�zal�niettemin�niet�meer�kunnen�uitgeven�dan�er�binnenkomt.�De�heer�Segers�verwijst�naar�de
komende�decentralisaties.�Ik�ben�het�met�hem�eens�dat
die�veel�aandacht�behoeven.�Het�kan�namelijk�niet�zo�zijn
dat�de�decentralisaties�zodanig�plaatsvinden�dat�men�er
voortdurend�geld�bij�moet�blijven�leggen.�Dat�kan�niet
met�een�sluitende�begroting.�Uiteindelijk�zal�dus�moeten
worden�bekeken�of�de�taken�en�het�budget�op�elkaar�passen.�Dit�zal�per�onderwerp�in�de�Kamer�aan�de�orde�komen.

Tweede�Kamer

Vragenuur

De�heer�Segers�(ChristenUnie):
Er�zal�inderdaad�nog�4�miljard�moeten�worden�afgeschreven�op�het�grondbezit�van�gemeenten.�Dat�is�dus�nog�een
enorme�klap�die�zij�te�verwerken�krijgen.�Daarbovenop
komt�de�decentralisatie�die�eraan�zit�te�komen.�Het�gaat
echt�over�meer�dan�alleen�het�slinken�van�reserves.�Wethouder�Van�Hees�in�Enschede�heeft�gezegd:�het�is�ondenkbaar�dat�we�het�huidige�niveau�van�voorzieningen
overeind�houden.�Dat�is�wat�er�aan�de�hand�is.
Het�kabinet�heeft�samen�met�de�VNG�een�akkoord�gesloten�over�de�lokale�financiën.�Daarbij�heeft�de�VNG�gesteld�dat�decentralisaties�niet�mogen�leiden�tot�onverantwoorde�situaties,�en�dat�gemeenten�moeten�worden�ontzien�bij�nieuwe�bezuinigingen.�Als�wethouder�Van�Hees
dan�zegt�dat�het�ondenkbaar�is�dat�het�huidige�niveau�van
voorzieningen�overeind�blijft,�is�mijn�vraag:�wat�heeft�de
minister�deze�wethouder�te�zeggen?
Minister�Plasterk:
Ik�begin�met�het�bedrag�van�4�miljard.�Dat�zijn�niet�allemaal�verliezen�die�nog�genomen�moeten�worden.�Vorig
jaar�heeft�Deloitte�een�rapport�uitgebracht�waarin�staat
dat�3�miljard�reeds�is�genomen.�Dat�laat�dus�1�miljard�of
wellicht�1,5�miljard�die�nog�genomen�moet�worden.
Ten�aanzien�van�het�verband�tussen�de�decentralisaties�en�de�reserves�herhaal�ik�wat�ik�zojuist�zei.�Het�kan
niet�dat�de�decentralisaties�gaan�inwerken�op�de�reserves,
want�gemeenten�kunnen�vanzelfsprekend�hun�taken�niet
structureel�vanuit�hun�reserves�vervullen.�De�reserves�zijn
inderdaad�hard�geraakt�door�de�crisis,�maar�men�moet�elk
jaar�weer�een�sluitende�begroting�hebben.�Dat�betekent
inderdaad�dat�het�niveau�van�voorzieningen�niet�onveranderd�overeind�kan�blijven.�Ik�ben�het�dus�eens�met�wat�er
in�de�vraag�werd�gesteld.
In�de�decentralisatiebrief,�waar�we�ongetwijfeld�in�de
Kamer�nog�uitgebreid�op�ingaan,�heb�ik�al�geschreven�dat
we�met�de�Vereniging�van�Nederlandse�Gemeenten�hebben�afgesproken�om�te�komen�tot�intensieve�monitoring,
om�van�jaar�tot�jaar�te�bekijken�of�budget�en�taken�op�elkaar�blijven�passen.
Er�werd�ook�gevraagd�naar�nieuwe�bezuinigingen.�Ik
loop�daar�niet�op�vooruit,�maar�in�het�pakket�dat�hier�eerder�door�collega�Dijsselbloem�is�neergelegd,�zat�niets�anders�dan�de�met�de�VNG�afgesproken�"trap�op,�trap�af"systematiek.�Er�zat�geen�nieuwe�bezuiniging�in,�conform
wat�eerder�met�de�gemeenten�is�afgesproken.
De�heer�Segers�(ChristenUnie):
Er�is�wel�een�link�tussen�de�reserves�en�de�decentralisaties.�Driekwart�van�de�gemeenten�voorziet�namelijk�nu
al�een�tekort.�Het�lukt�nu�al�niet.�Men�teert�nu�al�in�op�de
reserves,�terwijl�de�decentralisatieoperaties�nog�moeten
plaatsvinden.�In�de�decentralisatiebrief�waaraan�de�minister�refereert,�zet�hij�in�op�100.000-plusgemeenten.�Dat�zou
de�slagkracht�moeten�zijn�van�gemeenten,�juist�omdat�het
om�zulke�ingrijpende�operaties�gaat.�Maar�wat�blijkt?�De
steden�die�ik�heb�opgenoemd�zijn�allemaal�100.000-plusgemeenten.�De�relatie�tussen�slagkracht,�financiële�draagkracht�en�de�grootte�van�gemeenten�lijkt�niet�op�te�gaan.
Gezien�de�ernst�van�de�zaak�en�de�financiële�nood�waarin
gemeenten�verkeren,�lijkt�het�mij�absoluut�niet�heilzaam
om�te�blijven�inzetten�op�grootschaligheid�en�op�enorme
bestuurlijke�drukte�door�opschaling�van�provincies�en�gemeenten.�Mijn�oproep�aan�de�minister�is:�laten�we�ophouden�met�die�bestuurlijke�drukte.�We�moeten�de�gemeenten�vertrouwen.�Dit�onderzoek�laat�zien�dat�we�geen�link

5 maart 2013
TK�57

57-5-10

Plasterk
moeten�leggen�tussen�de�financiële�draagkracht�en�de
grootte�van�gemeenten.
Minister�Plasterk:
Er�worden�veel�vragen�gesteld.�Wat�betreft�het�voorziene
tekort�bij�de�gemeenten,�zie�ik�de�zorgen�die�gemeenten
hebben�en�ik�deel�die�ook.�Er�kan�echter�geen�tekort�zijn.
Men�moet�namelijk�een�sluitende�begroting�maken.�Er�is
overigens�ook�financieel�toezicht�om�ervoor�te�zorgen�dat
er�alsnog�een�sluitende�begroting�ontstaat.�Gelukkig�lukt
dit�de�gemeenten�ieder�jaar,�afgezien�van�een�enkele�artikel�12-gemeente.�Dat�moet�ook,�daar�ontkomen�ze�niet
aan.
In�het�tweede�punt�schuilt�toch�een�misverstand.�De
heer�Segers�zegt�dat�het�allemaal�100.000-plusgemeenten
zijn�en�dat�die�een�gat�in�hun�reserves�hebben.�Dat�is�echter�de�omgekeerde�wereld.�Het�NRC�heeft�onderzoek�gedaan�bij�de�twintig�grootste�gemeenten�en�geconcludeerd
dat�die�op�hun�reserves�moeten�interen.�Daaruit�mag�je
echter�niet�de�conclusie�trekken�dat�dit�is�omdat�ze�groot
zijn.�Het�zijn�immers�de�enige�gemeenten�die�onderzocht
zijn.�Ik�denk�dat�er�ook�kleine�gemeenten�zijn�die�nu�zwaar
interen�op�hun�reserves.

om�wil�ik�toch�een�vraag�stellen�die�een�beetje�aansluit�bij
wat�de�heer�Van�Hijum�vroeg.�Waarom�weigert�deze�minister�elke�medewerking�aan�een�onderzoek�dat�de�VNG
graag�wil�hebben�om�de�feiten�boven�tafel�te�krijgen�over
de�financiële�positie�van�gemeenten?�Waarom�weigert�deze�minister�daaraan�mee�te�werken?
Minister�Plasterk:
Ik�heb�overleg�gehad�met�de�gemeenten.�De�uitkomst�van
het�overleg�is�dat�de�VNG�een�eigen�onderzoek�uitvoert.
Dat�is�ook�opgenomen�in�het�akkoord�dat�we�met�elkaar
gesloten�hebben.�Dat�lijkt�me�een�uitstekende�conclusie
van�het�overleg.
De�voorzitter:
Ik�dank�de�minister�voor�zijn�komst�naar�de�Kamer.

De�heer�Van�Hijum�(CDA):
De�minister�wijst�op�de�afboekingen�die�gemeenten�hebben�moeten�doen�op�hun�grondposities.�Deelt�de�minister�de�inschatting�van�de�Raad�voor�de�financiële�verhoudingen�dat�naast�de�3�miljard�die�is�afgeboekt,�nog�eens
3�miljard�zal�moeten�worden�afgeboekt�in�de�komende�jaren?�Zijn�de�decentralisatieoperaties�nog�verantwoord�als
je�bij�die�afboekingen�ook�de�kortingen�die�gemeenten�te
verduren�krijgen�vanwege�het�Gemeentefonds�en�de�efficiencytaakstellingen�per�decentralisatie�betrekt?�Is�de�minister�bereid�de�risico's�en�de�haalbaarheid�van�de�decentralisaties,�samen�met�de�Vereniging�van�Nederlandse�Gemeenten�te�onderzoeken�of�te�laten�onderzoeken�door�bijvoorbeeld�de�Rekenkamer�of�het�CPB?
Minister�Plasterk:
Ik�heb�zojuist�al�gezegd�dat�er�volgens�het�rapport�dat�Deloitte�vorig�jaar�heeft�uitgebracht�nog�een�tekort�moet
worden�genomen�van�1�tot�maximaal�1,5�miljard.�Dat�is
een�verlies�op�de�grondposities.
Voor�wat�betreft�het�interen�op�de�reserves�verwijs�ik
toch�naar�wat�ik�zojuist�zei:�gemeenten�moeten�een�sluitende�begroting�hebben.�Men�kan�niet�van�jaar�tot�jaar
steeds�verder�interen�op�de�reserves.�Dan�zou�de�begroting�namelijk�niet�deugen.�Nogmaals,�ik�zeg�helemaal�niet
dat�dit�gemakkelijk�wordt�voor�gemeenten,�want�men
moet�met�een�kleiner�budget�veel�taken�uitoefenen.�Dat�is
een�grote�verantwoordelijkheid.
Dan�het�onderzoek�waarover�de�heer�Van�Hijum�sprak.
De�VNG�heeft�aangekondigd�in�eigen�beheer�een�onderzoek�te�willen�entameren.�Dat�lijkt�mij�prima.�Dat�valt�ook
ruimschoots�binnen�de�taken�van�de�VNG.
De�heer�Schouw�(D66):
Mijn�fractie�gunt�deze�minister�ontzettend�veel.
Minister�Plasterk:
Dat�weet�ik.
De�heer�Schouw�(D66):
Maar�niet�dat�hij�het�faillissement�van�de�gemeenten�op
zijn�naam�mag�schrijven!�Dat�wil�mijn�fractie�niet.�Daar-

Tweede�Kamer

Vragenuur

5 maart 2013
TK�57

57-5-11