2014D01280

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 januari 2014
Uw vaste commissie voor Economische Zaken heeft mij op 21 november
jl. verzocht een kabinetsreactie te geven op een brief inzake barbarieeenden en tevens een aantal aanvullende vragen te beantwoorden.
Barbarie-eenden
Dieren die bedrijfsmatig worden gehouden dienen vermeld te staan op de
lijst bij het Besluit aanwijzing voor productie te houden dieren1. De
barbarie-eend of muskuseend (cairina moschata) is niet op deze lijst
opgenomen. Het bedrijfsmatig houden van barbarie-eenden is derhalve
niet toegestaan. De aanvoer van barbarie-eenden naar een slachthuis is
wél toegestaan, mits de eenden onverwijld worden geslacht. Het houden
van barbarie-eenden voor recreatieve doeleinden (kinderboerderij of
particulier) is wel toegestaan.
Het bedrijf dat de barbarie-eenden aan de betreffende slachterij levert,
heeft een tijdelijke ontheffing verleend gekregen voor het houden van
barbarie-eenden. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of de
barbarie-eend definitief geschikt kan worden bevonden om voor de
productie te mogen worden gehouden. In afwachting van een definitieve
beargumenteerde beoordeling kan een tijdelijke individuele ontheffing
worden verleend. Gedurende deze periode zal beoordeeld worden of bij
het houden van de barbarie-eend als productiedier, met inachtneming van
de gestelde voorwaarden in artikel 2, het dierenwelzijn en gezondheid van
het dier niet wordt geschaad.
Overige vragen
Slachterij V. slacht pluimvee, eenden, konijnen, geiten, postduiven,
schapen en herten, veelal volgens religieuze riten. Het bedrijf is onder een
vorige eigenaar begonnen met het zogenoemde boerderijslachten.
Inmiddels is het een slachthuis met een EG-erkenning, dat is uitgegroeid
van een slachtcapaciteit van minder dan 10 GVE (grootvee-eenheid) per
week naar circa 40 GVE per week. De slachterij valt daarmee in de
categorie middelgrote slachterijen.
In Nederland zijn ruim 100 slachterijen actief met een geringe slachtcapaciteit (<10 GVE per week), een 60-tal met een middelgrote slachtcapaciteit
(10 tot 100 GVE per week) en een 60-tal met een grotere slachtcapaciteit
(variërend van 100 GVE tot meer dan 10.000 GVE per week). Het beleid
inzake kleine en middelgrote slachterijen is niet anders dan ten aanzien
van grote slachterijen: ook deze slachterijen dienen te voldoen aan de
Nederlandse en Europese wetgeving.
Slachterij V. wil leveren uit voorraad. Dieren dienen bij aankomst op een
EG-erkende slachterij zonder onnodige vertraging te worden geslacht
(EU-Vo 1099/2009) vanwege de risico’s voor de volksgezondheid,
dierenwelzijn en diergezondheid. De discussie tussen het bedrijf en de
toezichthouder NVWA gaat over deze combinatie van het houden en
slachten van dieren op één locatie, zoals over de wijze van aanlevering
van dieren, de huisvesting, de wijze van doden en slachten, de tracking
and tracing en de benodigde hygiëneprotocollen. Het heeft geresulteerd
in maatregelen, zoals waarschuwingen, boetes, last onder dwangsom,
1

nds-tk-2014D01280

GWWD, art 34 lid 1: Besluit van 10 december 1997

1

processen-verbaal en tijdelijke stilleggingen, en helaas ook in intimidatie
van NVWA-medewerkers.
Behalve de naleving van de wet- en regelgeving vormen ook de omvang
en de kosten van het toezicht van de NVWA een twistpunt met bedrijf V.
De omvang van het toezicht van de NVWA op slachterijen is gebaseerd op
de omvang van de slachtactiviteiten. Voor pluimveeslachterijen geldt
permanent toezicht. Voor roodvleesslachterijen geldt een verplichte
antemortem keuring van ieder dier en een postmortem toezicht dat
afhankelijk is van de hoeveelheid en de soorten slachtdieren. Dit kan
variëren van maandelijks tot permanent toezicht. Met het bedrijf V. zijn
maatwerkafspraken gemaakt over het toezicht.
De kosten van het toezicht van de NVWA dienen volgens wettelijk
vastgestelde tarieven te worden doorberekend aan de slachterij. De
NVWA werkt in de slachterijen met een start- en een kwartiertarief bij de
facturering van de keuringen. Op die manier krijgt de slachterij de
rekening overeenkomstig de werkelijke hoeveelheid tijd die benodigd is
voor de keuring. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt in tarief
naargelang het een roodvlees-, pluimvee of een wildslachterij betreft.
Daarbij geldt er een lager keuringstarief voor slachterijen met een geringe
slachtproductie (< 10 GVE per week)2. Slachterijen die meer dan 10 GVE
per week slachten, hebben geen recht op het lagere tarief en betalen dus
het volledige start- en kwartiertarief. Het aantal geslachte dieren per uur of
de grootte van de slachterij maakt dus geen verschil in tarief uit.
Bedrijf V. betwist de kosten van de NVWA, zowel die van de reguliere
keuringen, als de extra keuringen als gevolg van het niet naleven van de
wettelijke voorschriften. Dit resulteert in betalingsachterstanden,
meerdere bezwaar- en beroepsprocedures en diverse aanzeggingen van
staking van werkzaamheden vanwege betalingsachterstanden.
Sinds november 2012 heeft zich de onderstaande niet-limitatieve
opsomming van zaken voorgedaan of zijn nog aan de orde:
– Het ontbreken van een TSE-protocol voor de slacht van schapen en
geiten ouder dan 12 maanden;
– Het niet bijhouden van slachtgegevens of het niet verstrekken hiervan
aan de NVWA;
– Het aanvullen/wijzigen van de voedselketen-formulieren (VKI);
– Het onvoldoende fixeren van dieren bij onbedwelmd slachten;
– Welzijnsproblemen bij aangevoerde barbarie-eenden zoals gekapte
snavels, voetzoolaandoeningen en kannibalisme;
– Het ontbreken van een protocol voor nieuwe R&O-wasplaats;
– Fecale bezoedeling;
– Betalingsachterstanden, betalingsregelingen en bezwaar- en beroepsprocedures inzake facturen NVWA;
– Intimidatie van NVWA-controleurs.
Het bedrijf V. moet net als ieder bedrijf voldoen aan de wetgeving, met
name vanwege de borging van de voedselveiligheid, de diergezondheid
en het dierenwelzijn. De NVWA houdt hier toezicht op en neemt indien
nodig passende handhavingsmaatregelen.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

2

Regeling retributies veterinaire en hygiënische aangelegenheden, 4 mei 2009 nr. 2164

2