Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2049
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Ministers van Binnenlandse Zaken
en Koningsrelaties en van Financiën over het discrimineren door banken van
klanten met een spaarhypotheek (ingezonden 12 februari 2019).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën), mede namens de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 28 maart 2019). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1736.
Vraag 1
Kent u het bericht dat banken klanten die hun aflopende spaarhypotheek
willen verlengen ernstig benadelen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat banken (ING en Rabobank) ten
onrechte een renteopslag rekenen aan klanten die een aflopende spaarhypotheek willen verlengen?
Deelt u de mening het dat het niet eerlijk is dat klanten op deze manier te
hoge rentes in rekening worden gebracht? Klopt de schatting van de
Consumentenbond dat dit nadeel over de looptijd bij een hypotheek van 3
ton kan oplopen tussen de 9.000 en 51.000 euro?
Antwoord 2, 3
Een (bank)spaarhypotheek is een hypotheekproduct bestaande uit een
hypothecaire lening en een «spaargedeelte» (vermogensopbouw in een
spaarproduct bij een bank of levensverzekeraar). De klant lost gedurende de
looptijd niet af op de lening, en betaalt dus gedurende de looptijd rente over
het volledig geleende bedrag. Aan het einde van de looptijd wordt de
hoofdsom afgelost met het vermogen opgebouwd in het spaarproduct.
Hypothecair kredietverstrekkers moeten dezelfde hypotheekrente aanbieden
aan klanten met hetzelfde risicoprofiel en dezelfde rentevaste periode. Er mag
geen verschil zitten tussen de hypotheekrente die nieuwe klanten krijgen en
de rente die bestaande klanten ontvangen bij het verlengen van de rentevaste

1

ah-tk-20182019-2049
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.trouw.nl/home/-ing-en-rabobank-discrimineren-klanten-met-spaarhypotheek~ada8d3b7/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

periode. Dit eensporig rentebeleid is wettelijk vastgelegd. Het is binnen dit
beleid wel toegestaan dat kredietverstrekkers voor verschillende hypotheekvormen verschillende rentetarieven hanteren. Omdat bij een spaarhypotheek
de hoofdsom gelijk blijft gedurende de looptijd, kent deze hypotheekvorm
een hoger rente- en herfinancieringsrisico dan een annuïtaire hypotheek.
Afhankelijk van het type spaarhypotheek maken kredietverstrekkers additionele kosten voor het aanhouden van buffers voor deze risico’s, en voor het
funden van een spaarhypotheek. Zij kunnen deze hogere risico’s en additionele kosten vertalen naar een renteopslag.
De klant betaalt in het geval van een renteopslag bij een spaarhypotheek
hogere rentelasten. De hypotheekrente die de klant betaalt over de lening is
echter gelijk aan de spaarrente die de klant vergoed krijgt over het spaargedeelte. Hierdoor betaalt de klant bij een hogere hypotheekrente minder
spaarpremie-inleg. Mede door de fiscale aftrekbaarheid van de rentelasten –
mits de spaarhypotheek aan de fiscale voorwaarden voldoet – kan een hogere
hypotheekrente vanwege voornoemde koppeling aan de te ontvangen rente
en de hoogte van de spaarpremie-inleg resulteren in per saldo lagere netto
maandlasten voor de klant. Bij het verlengen van een bestaande spaarhypotheek aan het einde van de rentevaste periode, is het mede afhankelijk van
het effectieve belastingtarief waartegen de rentelasten worden afgetrokken en
de opgebouwde waarde in het spaargedeelte of een hogere hypotheekrente
voor de klant financieel voordelig of nadelig is.
Vraag 4
Hoeveel belastingaftrek is hiermee gemoeid? Deelt u de mening dat de
hypotheekrenteaftrek niet besteed zou moeten worden aan onterechte
renteopslagen van banken?
Antwoord 4
De reguliere hypotheekrente die betaald wordt op een eigenwoningschuld is
aftrekbaar. Daarbij wordt een doelmatigheidsgrens van 0,2%-punt gehanteerd
voor (risico-)opslagen die geen betrekking hebben op de reguliere rente2. De
renteopslag die geldt bij een hypotheekvorm als gevolg van een hoger renteen herfinancieringsrisico wordt tot de reguliere rente gerekend en is dus geen
onderdeel van de genoemde doelmatigheidsgrens. Of er sprake is van
overige opslagen wordt voor een (bank)spaarhypotheek bezien vanuit een
vergelijking met een aflossingsvrije lening zonder spaarproduct, en in
beginsel niet door een dergelijke hypotheekvorm te vergelijken met een
annuïtaire hypotheekvorm. Opslagen die in totaal de genoemde grens van
0,2%-punt overschrijden worden niet tot de aftrekbare rente gerekend. Welk
deel van de wel aftrekbare rente is toe te rekenen aan verschillen in
rentetarieven tussen verschillende hypotheekvormen is niet bekend.
Overigens worden (bank)spaarhypotheken sinds de invoering van de fiscale
aflossingseis per 1 januari 2013 niet meer fiscaal gefaciliteerd waardoor deze
producten in de praktijk niet meer nieuw worden afgesloten. Personen met
een bestaande (bank)spaarhypotheek van vóór 2013 vallen onder overgangsrecht en mogen de betaalde reguliere rente en kosten eigen woning blijven
aftrekken.
Vraag 5
Deelt u de mening dat banken in deze casus weer alleen naar het eigen
belang en niet naar het klantbelang handelen? Wat gaat u doen om banken te
bewegen weer het klantbelang en niet het eigenbelang te laten dienen?
Antwoord 5
Het is van belang dat kredietverstrekkers in hun afwegingen het klantbelang
centraal stellen. Dit heb ik ook onderstreept in mijn agenda financiële sector3.
Ik ben van mening dat het primair aan de sector is om te laten zien dat zij
meer oog hebben voor het belang van de klant. De banken hebben dit recent
laten zien met hun initiatief op het gebied van aflossingsvrije hypotheken.

2
3

Bijlage bij de brief van de Minister van Financiën van 9 juli 2015, Kamerstukken II 2015D27971.
Kamerstuk 32 013, nr. 200.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2