Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 821

Nationale Veiligheid

Nr. 195

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 20 juli 2023
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van
Justitie en Veiligheid over de brief van 6 april 2023 over de geïntensiveerde aanpak ongewenste buitenlandse inmenging (Kamerstuk 30 821,
nr. 180).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 mei 2023 aan de Ministers van
Buitenlandse Zaken en van Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van
4 juli 2023 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rudmer Heerema
De griffier van de commissie,
Westerhoff

kst-30821-195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie

2
2
7
11
12
17

Volledige agenda

18

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
kabinetsbrief over de geïntensiveerde aanpak van ongewenste buitenlandse inmenging (OBI). Zij hebben hierover enkele vragen.
Ongewenste buitenlandse inmenging tast de vrijheid en veiligheid aan op
het Nederlands grondgebied. Als klein land is Nederland niet altijd in staat
om de vrijheid en veiligheid in andere landen te beïnvloeden, maar we
moeten wel blijven gaan over de vrijheid en veiligheid binnen onze eigen
landsgrenzen. Deelt het kabinet daarom de mening dat het tegengaan van
ongewenste buitenlandse inmenging een belangrijke prioriteit moet zijn in
ons buitenlandbeleid? En dat dit belang ook terug moet komen in
diplomatieke tegenmaatregelen en het vormgeven van sancties?
1. Antwoord van het kabinet
Het kabinet heeft sinds 2018 een nationale aanpak tegen
ongewenste buitenlandse inmenging (OBI), waar het diplomatieke
spoor een belangrijk onderdeel van uitmaakt (naast het strafrechtelijke spoor en het versterken van weerbaarheid). Het kabinet
beschouwt alle tegenmaatregelen als reële opties om OBI tegen
te gaan, waaronder ook het instellen van sancties. Naast
ongewenste buitenlandse inmenging zijn ook andere dreigingen
voor de vrijheid en veiligheid van burgers in Nederland een
belangrijke prioriteit van het Nederlandse buitenlandbeleid.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het kabinet inzet op het centraal
bijeenbrengen van OBI-meldingen om trends en dreigingen op dit gebied
eerder te onderkennen. Waar worden deze meldingen centraal bijeengebracht? Wie of wat gaat daar de eindverantwoording voor dragen? En per
wanneer gaat het centrale punt van start en wanneer moet het volledig
operationeel zijn? Wanneer en hoe zal het kabinet rapporteren over deze
meldingen en het functioneren van het centrale punt? Kan het kabinet hier
een tijdpad voor geven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

2

2. Antwoord van het kabinet
Sinds 2018 hanteert het kabinet een nationale aanpak tegen OBI,
waarover uw Kamer meermaals is geïnformeerd.1 Deze aanpak
bestaat uit drie sporen, te weten het diplomatieke spoor, het
weerbaarheidsspoor en het bestuurlijk/strafrechtelijke spoor.
Deze integrale OBI-aanpak wordt voortdurend bezien op effectiviteit en actualiteit. Hiertoe is in 2018 de zogenoemde OBI-tafel
opgericht, onder coördinatie van de NCTV. Dit is een periodiek,
interdepartementaal overleg waarbij de ministeries van BZ, BZK,
Defensie, JenV en SZW zijn aangesloten, alsmede de nationale
politie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
De reeds bestaande OBI-tafel zal benut worden om de diverse
OBI-meldingen bijeen te brengen. Het bijeenbrengen van de
meldingen is een gedeelde verantwoordelijkheid van alle
betrokken partijen. Het OBI-fenomeenbeeld zal worden opgesteld
naar aanleiding van geanonimiseerde meldingen en signalen die
op de OBI-tafel worden gedeeld. Het streven is de centrale
meldfunctie in de zomer van 2023 van start te laten gaan. Het
eerste fenomeenbeeld wordt verwacht in het najaar van 2023.
De leden van de VVD-fractie vragen welke verschillende soorten inmengingsactiviteiten door buitenlandse overheden worden ervaren door
gemeenschappen in Nederland. Zijn er inmengingsactiviteiten die vaker
voorkomen dan andere? Hoe reageren betrokken diensten op de diverse
type meldingen van inmengingsactiviteiten? Deze leden lezen dat
ongewenste buitenlandse inmenging de politieke en sociale stabiliteit in
Nederland aantast. Worden er nog andere nationale veiligheidsbelangen
van Nederland aangetast door ongewenste buitenlandse inmenging? Zo
ja, welke?
3. Antwoord van het kabinet
Qua soorten inmengingsactiviteiten die door gemeenschappen in
Nederland worden ervaren, zijn duidelijk verschillen te zien.
Statelijke actoren onderscheiden uiteenlopende (geo)politieke
doelstellingen, instrumenten, doelwitten en beoogde effecten.
Sommige statelijke actoren zetten zeer gericht uiterst gewelddadige middelen in tegen een select aantal personen, die zij
beschouwen als dissidenten en die zij betichten van ondermijnende of zelfs terroristische activiteiten. Het betreft hier directe
fysieke bedreigingen tegen Nederlandse burgers, wat voor het
kabinet vanzelfsprekend onacceptabel is. Andere statelijke
actoren zetten meer generieke instrumenten in richting (grote)
delen van gemeenschappen, die zijn bedoeld om hen te bewegen
de politieke agenda van het betreffende land te steunen. Daarbij
worden soms repressieve middelen ingezet, zoals intimidatie,
manipulatie of zelfs bedreiging, maar er kunnen ook zogenoemde
«fêterende» middelen worden gebruikt, zoals gunsten, cadeaus
of financiële middelen, die zijn bedoeld om bepaalde personen of
groepen aan zich te binden. Een veelvoorkomende vorm van
ongewenste buitenlandse inmenging is die van manipulatie en
intimidatie. Vaak gebeurt dit heimelijk en indirect, onder de
drempel van het strafrecht en niet of nauwelijks zichtbaar/
aantoonbaar voor de Nederlandse autoriteiten. Dit maakt de
1

Zie o.a. Kamerbrief «Ongewenste buitenlandse inmenging» d.d. 16 maart 2018 (Kamerstukken
30 821 en 26 643, nr. 42) en Kamerbrief «Aanpak statelijke dreigingen en aanbieding dreigingsbeeld statelijke actoren 2» d.d. 28 november 2022 (Kamerstuk 30 821, nr. 175).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

3

preventie en aanpak ervan dan ook buitengewoon ingewikkeld.
Vanzelfsprekend voeren de politie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten hun wettelijke taken uit en in het verlengde
hiervan dragen zij bij aan het tegengaan en voorkomen van
ongewenste buitenlandse inmenging. Meldingen en signalen
hiervan kunnen binnenkomen bij alle betrokken organisaties,
zowel binnen het sociale als het veiligheidsdomein. In het
uiterste geval, als ongewenste buitenlandse inmenging bepaalde
vormen aanneemt qua aard, omvang en impact, kan het de
politieke en sociale stabiliteit in Nederland – een van de zes
nationale veiligheidsbelangen – aantasten. Het kabinet acht het
niet waarschijnlijk dat een of meerdere van de andere vijf
nationale veiligheidsbelangen in dermate ernstige mate worden
aangetast, dat de nationale veiligheid in het geding is.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de aanpak tegen ongewenste
buitenlandse inmenging bestaat uit drie sporen die continu geëvalueerd
worden. Toch neemt dit niet weg dat burgers nog steeds slachtoffer
worden van ongewenste buitenlandse inmenging. Kan het kabinet de
trend in ongewenste buitenlandse inmenging toelichten? Neemt deze toe
of af? Hoe duidt het kabinet deze trend? Welke concrete aanpassingen aan
de drie sporen zijn de afgelopen jaren gedaan en hoe hebben deze
aanpassingen de trend beïnvloed?
4. Antwoord van het kabinet
Zoals gezegd is een veelvoorkomende vorm van ongewenste
buitenlandse inmenging die van manipulatie en intimidatie van
personen in Nederland die deel uitmaken van diasporagemeenschappen. Vaak gebeurt dit heimelijk en indirect, onder de
drempel van het strafrecht en niet of nauwelijks zichtbaar/
aantoonbaar voor de Nederlandse autoriteiten. De Dreigingsbeelden Statelijke Actoren 1 en 2 (Kamerstuk 30 821, nrs. 125 en
175) (die verschenen in februari 2021 en november 2022)
bevestigen dit. De heimelijke inmengingsactiviteiten van andere
overheden zijn van invloed op het gevoel van onveiligheid binnen
diasporagemeenschappen en, met name waar het grote gemeenschappen betreft, van invloed op de onderlinge cohesie binnen
die gemeenschappen. In het uiterste geval kan dit leiden tot
zelfcensuur, spanningen binnen en tussen bevolkingsgroepen in
Nederland en tot aantasting van de sociale en politieke stabiliteit
in Nederland. De drie sporen zijn bedoeld om elkaar wederzijds te
versterken: het diplomatieke spoor is bedoeld om de statelijke
actor die zich schuldig maakt aan ongewenste buitenlandse
inmenging hierop aan te spreken en op die manier de dreiging
zoveel mogelijk weg te nemen; het versterken van de
weerbaarheid tegen ongewenste buitenlandse inmenging is
bedoeld om de impact ervan op de lange termijn te verminderen;
het bestuurlijke/strafrechtelijke spoor ten slotte is bedoeld om
meldingen en aangiftes over ongewenste buitenlandse inmenging
om te zetten in concrete (strafrechtelijke) maatregelen en zo de
beoogde effecten te minimaliseren. Zoals gezegd, is dit een
complexe opgave, aangezien het merendeel van de activiteiten
heimelijk en indirect plaatsvindt, onder de drempel van het
strafrecht en niet of nauwelijks zichtbaar/aantoonbaar voor de
Nederlandse autoriteiten. De maatregelen die worden genoemd in
de Kamerbrief over de intensivering van de aanpak van
ongewenste buitenlandse inmenging van 6 april 2023 (Kamerstuk
30 821, nr. 180), zoals de centrale meldfunctie om ongewenste
buitenlandse inmenging nog beter in beeld te krijgen, het verder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

4

vergroten van de bewustwording en weerbaarheid binnen de
Nederlandse samenleving hiertegen, de doorlopende investeringen in onderzoek, de uitbreiding van de strafbaarstelling van
spionage en de voorgenomen integrale evaluatie, zijn allemaal
voorbeelden van aanpassingen en aanscherpingen van de drie
sporen, op basis van ervaringen uit het recente verleden.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het overgrote deel van de
incidenten waarbij sprake is van ongewenste buitenlandse inmenging,
zich niet (direct) leent voor strafrechtelijke aanpak. Dit kan de bereidheid
om formeel meldingen te doen binnen diasporagemeenschappen in
Nederland beïnvloeden. Welke concrete maatregelen neemt het kabinet
om deze drempel weg te nemen? Ook lezen de leden van de VVD-fractie
over andere soorten drempels. Welke concrete maatregelen neemt het
kabinet om deze drempels weg te nemen?
5. Antwoord van het kabinet
In het kader van het beschermen van Nederlandse burgers tegen
alle mogelijke vormen van ongewenste buitenlandse inmenging
start het kabinet een communicatie-inzet, om de weerbaarheid
binnen gemeenschappen en decentrale overheden tegen
mogelijke vormen van ongewenste buitenlandse inmenging te
vergroten. Het kabinet vindt het van groot belang om Nederlandse burgers die doelwit kunnen zijn van ongewenste buitenlandse inmenging hier bewust van te maken en het doen van
meldingen te stimuleren. De voorbereidingen van de voorgenomen communicatie-inzet is inmiddels van start gegaan, met
inzet van interdepartementale en specialistische kennis. Doel is
om de bewustwording voor ongewenste buitenlandse inmenging
bij de meest relevante doelgroepen te vergroten en de
mogelijkheid om een melding te doen onder de aandacht te
brengen. Het streven is om de communicatie-inzet nog voor het
einde van het jaar van start te laten gaan. Ook zal worden
benadrukt dat eventuele elders ervaren drempels om met een
OBI-melding naar de politie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten te stappen, in Nederland niet te hoeven gelden. In de
communicatie wordt ernaar gestreefd een realistisch geluid naar
voren te brengen: het zal in de regel moeilijk zijn om alle vormen
van ongewenste buitenlandse inmenging aan te pakken, ook op
casusniveau. De ambitie is dat het melden c.q. doen van aangifte
door personen die worden geconfronteerd met ongewenste
buitenlandse inmenging zal toenemen. Vanzelfsprekend is dit ook
een kwestie van tijd. Uiteindelijk is het doel nog meer inzicht te
krijgen in de aard en omvang van de problematiek en om de drie
sporen in de nabije toekomst nog verder aan te scherpen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat in de afgelopen periode in
wisselende vormen opgetreden is tegen ongewenste buitenlandse
inmenging. Kan het kabinet toelichten welke vormen het meest effectief
zijn gebleken?
6. Antwoord van het kabinet
In generieke zin leert de ervaring dat de drie sporen (de diplomatieke dialoog, het versterken van de weerbaarheid en het treffen
van bestuurlijke/strafrechtelijk maatregelen) elkaar versterken als
ze in combinatie worden ingezet. Het gericht en gedoseerd doen
van publieke uitlatingen, dan wel in de politieke arena, dan wel in
de media, is naar inschatting van het kabinet een effectief middel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

5

gebleken om statelijke actoren af te laten zien van (verdere)
ongewenste buitenlandse inmengingsactiviteiten in Nederland.
Ook zijn enkele diplomaten uitgezet van een statelijke actor die
zich schuldig maakte aan ongewenste inmengingsactiviteiten in
Nederland. Veel statelijke actoren zijn gevoelig voor imagoschade, zeker als er ook andere belangen in het geding zijn, zoals
handelsbelangen of sociaal-culturele betrekkingen. De genoemde
communicatie-inzet om de bewustwording rond ongewenste
buitenlandse inmenging te vergroten, zal ook rekening houden
met dit aspect.
Deze leden lezen ook dat het delen van niet-geanonimiseerde informatie
niet haalbaar lijkt. Deze leden lezen dat de inzet nu is om meldingen altijd
geanonimiseerd te delen. Wat is de impact van deze beslissing? Zijn hier
uitzonderingen op mogelijk, met name wanneer betrokkene hier zelf
toestemming voor geeft? Leidt het geanonimiseerd delen van meldingen
tot een minder effectieve aanpak dan wanneer deze meldingen
niet-geanonimiseerd (met toestemming van betrokkene) zouden worden
gedeeld?
7. Antwoord van het kabinet
Het kabinet hecht, net als uw Kamer, aan alle wettelijke en
grondrechtelijke waarborgen rond de privacy van personen, die
mogelijk in het geding kunnen zijn bij de aanpak van (nationale)
veiligheidskwesties. Dit betekent dat zonder expliciete
toestemming van de betrokken persoon over wie de melding gaat
geen (bijzondere) persoonsgegevens mogen worden geregistreerd. Persoonsgegevens verwerken en onderling uitwisselen is
daardoor niet mogelijk, vandaar dat er wordt gewerkt met het
anoniem registreren en gebundeld delen van meldingen. Over het
onderling delen van informatie worden – in overleg en in
overstemming met geldende regelgeving – werkbare afspraken
gemaakt. Op die manier wordt gepoogd de balans te bewaken
tussen de gewenste effectieve aanpak van OBI en de noodzaak de
grondrechten van alle betrokken personen te beschermen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het kabinet een communicatiecampagne start om het doen van meldingen in geval van ongewenste
buitenlandse inmengingen bij potentiële doelwitten en doelgroepen onder
de aandacht te brengen. Vervolgens licht het kabinet een aantal doelen
van deze communicatiecampagne toe. Kan het kabinet toelichten op
welke manier deze doelen bereikt gaan worden?
8. Antwoord van het kabinet
Het kabinet vindt het van groot belang om Nederlandse burgers
die doelwit kunnen zijn van ongewenste buitenlandse inmenging
hier bewust van te maken en het doen van meldingen te stimuleren. De voorbereidingen van de voorgenomen communicatieinzet zijn inmiddels van start gegaan, met inzet van interdepartementale en specialistische kennis. Het streven is om de
communicatie-inzet nog voor het einde van het jaar van start te
laten gaan.
Deze leden lezen ook dat buitenlandse inmenging wordt tegengegaan
door onder andere spionage strafbaar te stellen. Welke andere maatregelen neemt het kabinet om buitenlandse inmenging tegen te gaan? De
leden van de VVD-fractie zijn van mening dat een verplichte registratie
van foreign influence agents een goede aanvulling kan zijn op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

6

strafbaarstelling van spionage. Kan het kabinet aangeven wat de status is
van de uitwerking van dit voorstel op nationaal niveau? En wat is de
status van de plannen binnen de Europese Commissie om op EU-niveau
verplichtingen voor de registratie of transparantie rond buitenlandse
financiering in te voeren, mede naar aanleiding van het omkoopschandaal
rond Qatar en het Europees Parlement?
9. Antwoord van het kabinet
Een centraal registratiesysteem van zogenoemde foreign
influence agents heeft in andere landen, bijvoorbeeld in Australië
en het Verenigd Koninkrijk, naar inschatting van het kabinet tot
op heden nog niet tot voldoende concrete resultaten geleid om te
kunnen spreken van een effectief beleidsinstrument in de aanpak
van ongewenste buitenlandse inmenging. Het kabinet staat in
nauw contact met onze internationale partners om te bezien wat
de geleerde lessen zijn op dit gebied en te beoordelen of een
dergelijk systeem in Nederland wel tot een succesvolle aanvulling
van het bestaande instrumentarium zal leiden.
De publicatie van de aangekondigde Richtlijn die toeziet op
transparantieverplichtingen voor belangenvertegenwoordigingsdiensten aangestuurd door publieke entiteiten buiten de
Europese Unie is tot nader order uitgesteld (waarschijnlijk tot na
de zomer). De Richtlijn is onderdeel van het Defence of
Democracy Package. Verder zit de «Verordening statuut en
financiering Europese politieke partijen» in de triloogfase. Tevens
wordt nog gewacht op het voorstel van de Commissie voor de
oprichting van een onafhankelijk ethisch orgaan.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de geïntensiveerde aanpak ongewenste buitenlandse inmenging. Zij hebben hier nog
enkele vragen over.
Het is een half jaar geleden dat de Minister de toezegging deed om uw
Kamer te informeren over een binnenlands meldpunt voor OBI. Toch lezen
de leden slechts over het voornemen om een centraal meldpunt op te
richten, dat nog praktisch uitgewerkt moet worden. Waarom neemt het zo
veel tijd in beslag om te komen tot een praktische uitvoering van dit
voornemen? Tegen welke problemen loopt de Minister aan? Wanneer
verwacht de Minister dat het centrale meldpunt operationeel is?
10. Antwoord van het kabinet
Het kabinet hecht, net als uw Kamer, aan alle wettelijke en
grondrechtelijke waarborgen rond de privacy van personen, die
mogelijk in het geding kunnen zijn bij de aanpak van (nationale)
veiligheidskwesties. Dit betekent dat zonder expliciete
toestemming van de betrokken persoon over wie de melding gaat
geen (bijzondere) persoonsgegevens mogen worden geregistreerd. Persoonsgegevens verwerken en onderling uitwisselen is
daardoor niet mogelijk, vandaar dat er wordt gewerkt met het
anoniem registreren en gebundeld delen van meldingen. Over het
onderling delen van informatie worden – in overleg en in
overstemming met geldende regelgeving – werkbare afspraken
gemaakt. Op die manier wordt gepoogd de balans te bewaken
tussen de gewenste effectieve aanpak van OBI en de noodzaak de
grondrechten van alle betrokken personen te beschermen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

7

Daarnaast vormt de concrete opvolging van OBI-meldingen een
grote uitdaging. Een veel voorkomende vorm van ongewenste
buitenlandse inmenging is die van manipulatie en intimidatie van
personen in Nederland die deel uitmaken van diasporagemeenschappen. Vaak gebeurt dit heimelijk en indirect, onder de
drempel van het strafrecht en niet of nauwelijks zichtbaar/
aantoonbaar voor de Nederlandse autoriteiten. Zo worden
bijvoorbeeld personen hinderlijk gevolgd, worden zij ongewenst
gefotografeerd, ontvangen zij moeilijk te duiden telefoontjes,
voelen zij zich geïntimideerd als ze worden aangesproken tijdens
bijeenkomsten, of worden familieleden in het land van herkomst
bedreigd. Dit maakt concrete opvolging van meldingen op
casusniveau voor de Nederlandse overheid buitengewoon
complex.
De centrale meldfunctie is dan ook primair bedoeld om een beter,
completer beeld te krijgen van mogelijke vormen van ongewenste
buitenlandse inmenging in Nederland, op fenomeenniveau. Het
kabinet wil niet de verwachting wekken dat alle OBI-signalen
direct kunnen worden opgevolgd of aangepakt. Realisme is in dit
opzicht geboden.
De leden van de D66-fractie lezen dat OBI aangepakt wordt via drie
sporen. Kan de Minister uiteenzetten hoe vaak en wanneer het diplomatieke spoor is ingezet? Tegen welke landen was dit?
11. Antwoord van het kabinet
Het diplomatieke spoor wordt door het kabinet consequent
aangewend wanneer OBI is geconstateerd. De gehele diplomatieke escalatieladder staat tot de beschikking van het kabinet,
welk middel er gekozen wordt hangt af van de ernst en omvang
van de inmengingsactiviteit en van de inschatting welk middel
het meest effectief werkt bij het betreffende land. Alle landen die
zich schuldig maken aan OBI in Nederland worden daarop
aangesproken. In het Dreigingsbeeld Statelijke Actoren II wordt
gesproken over inmenging in diaspora door een aantal landen,
waaronder China, Rusland en Iran.
Kan de Minister tevens uiteenzetten hoe vaak en wanneer het strafrechtelijke spoor is ingezet?
12. Antwoord van het kabinet
Nee, deze aantallen kunnen niet worden gegeven. Wanneer er
(mogelijk) sprake is van een strafbaar feit, kan er een strafrechtelijk onderzoek worden opgestart. In de systemen wordt dit
geregistreerd op onder meer het type strafbare feit en de namen
van de verdachten. Uit deze registratie kan dan niet opgemaakt
worden of een buitenlandse actor betrokken is. Ook is OBI geen
zelfstandig strafbaar feit waarop gezocht kan worden.
De leden van de D66-fractie hebben eerder vragen gesteld aan de Minister
over de zorgwekkende signalen dat een Chinees politiebureau in
Rotterdam nog steeds actief is. Deze leden zijn uiterst bezorgd over de
impact die deze bureaus hebben gehad op de Chinese diaspora in
Nederland. Hoe staat het met de aanpak van de Chinese politiebureaus?
Zijn er stappen ondernomen via het strafrechtelijke spoor? Zijn er meer
aanwijzingen dat er soortgelijke bureaus actief zijn in Nederland? Kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

8

Minister de gestelde schriftelijke vragen over het Chinese politiebureau in
Rotterdam met spoed beantwoorden?2
13. Antwoord van het kabinet
Voor antwoorden op deze vragen, verwijzen wij uw Kamer naar
de beantwoording van de genoemde schriftelijke vragen van het
lid Sjoerdsma.
De leden van de D66-fractie delen de mening dat het van groot belang is
om diasporagemeenschappen te ondersteunen om weerbaarder te
worden tegen OBI. Welke stappen zijn er met diasporagemeenschappen
ondernomen via het weerbaarheidsspoor?
14. Antwoord van het kabinet
Zoals al eerder in de beantwoording aangegeven, zal het in de
regel moeilijk zijn om alle vormen van ongewenste buitenlandse
inmenging tegen te gaan. Ook het vergroten van de weerbaarheid
hiertegen vormt een uitdaging.
Het kabinet is in gesprek met de Alliantie tegen Buitenlandse
Inmenging, een initiatief uit het maatschappelijk middenveld dat
zich sterk maakt om OBI tegen te gaan. De alliantie bestaat uit
een aantal belangenorganisaties met verschillende etnische
achtergronden. Met hen is het kabinet in gesprek om de aanpak
van OBI te versterken en OBI tegen te gaan.
Daarnaast blijft het kabinet regulier in gesprek met leden en
vertegenwoordigers van diasporagemeenschappen over signalen
van ongewenste buitenlandse inmenging. Recente gesprekken
met vertegenwoordigers van de Iraans-Nederlandse gemeenschap
zijn hiervan een goed voorbeeld.
Ook blijft het kabinet inzetten op het versterken van de
veerkracht en weerbaarheid van gemeenschappen. Het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is regulier in gesprek met
contactpersonen en vertegenwoordigers van gemeenschappen en
maatschappelijke organisaties over samenlevings- en integratievraagstukken, waaronder ongewenste vormen van diasporabeleid.
Tenslotte zal het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op korte termijn een landen-neutraal onderzoek
uitvoeren naar de wijze waarop diasporabeleid in Nederland
wordt ervaren. Samen met de al lopende initiatieven rondom
belemmeringen van een ongewenste tweede nationaliteit, vormen
deze uitkomsten de basis voor het vergroten van bewustwording
bij gemeenschappen over gewenste en ongewenste vormen van
diasporabeleid.
Deze leden zien echter dat ook journalisten slachtoffer kunnen worden van
intimidatie en inmenging uit het buitenland. OBI bij journalisten raakt niet
alleen de veiligheid van deze mensen zelf, maar ook de persvrijheid in
Nederland. Journalisten beschermen tegen OBI zou daarom een
belangrijk onderdeel van het OBI-beleid moeten zijn. Hoe richt de
geïntensiveerde OBI-aanpak zich op journalisten? Wordt OBI bij journalisten ook bijgehouden en geanalyseerd via het centrale meldpunt? Hoe
2

Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 3078.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

9

wordt de drempel voor journalisten verlaagd om melding te doen? OBI
kan diepe impact hebben op slachtoffers en hun gevoel van veiligheid in
Nederland. De leden van de D66-fractie zijn daarom van mening dat naast
detectie en preventie, ook slachtofferhulp onderdeel moet zijn van de
OBI-aanpak, zowel voor leden van diasporagemeenschappen als voor
ambtenaren, journalisten en andere slachtoffers. Op welke manier is
slachtofferhulp onderdeel van de OBI-aanpak?
15. Antwoord van het kabinet
Journalisten dienen vrij te zijn hun werkzaamheden in Nederland
te verrichten in het kader van de persvrijheid en dienen te allen
tijde te worden beschermd tegen alle mogelijke vormen van
ongewenste buitenlandse inmenging. Journalisten die worden
bedreigd of geïntimideerd door andere overheden, kunnen
hiervan melding of aangifte doen bij de politie. Voorts werd op
20 april jl. een motie (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2643) ingediend
tijdens het 2-minutendebat (Handelingen II 2022/23, nr. 77,
item 15) na het Commissiedebat RBZ (Kamerstuk 21 501-02,
nr. 2659), die oproept een breed onderzoek te doen naar Chinese
intimidatie van en inmenging in Nederlandse media. De
betrokken ministeries zien de mogelijke toegevoegde waarde van
een dergelijk onderzoek, uit te voeren door een externe partner.
Het verdient aanbeveling om de reikwijdte van dit onderzoek
enigszins te verbreden van enkel Nederlandse media naar het
medialandschap in Nederland om nog beter aan te sluiten bij
bestaande beleidstrajecten.
De leden van de D66-fractie zien dat OBI vaak een probleem is dat zich
niet beperkt tot Nederland, maar dat ook in andere Europese landen op
dezelfde manier kan spelen. Welke OBI-maatregelen zijn er op Europees
niveau? Voor welke OBI-maatregelen in Europees verband zet het kabinet
zich in? Gaat het kabinet zich ervoor inzetten om geïntegreerde informatiedeling en analyse ook in Europees verband meer mogelijk te maken?
16. Antwoord van het kabinet
Het kabinet deelt het inzicht van de D66-fractie dat OBI zich niet
beperkt tot Nederland en in andere Europese landen op dezelfde
manier kan spelen. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft in
EU-verband meermaals opgeroepen om coherent samen op te
trekken tegen OBI, door betere informatie-uitwisseling en waar
mogelijk gezamenlijke respons. Hiervoor zal het kabinet zich de
komende periode blijven inzetten. Dat gezegd hebbende is
nationale veiligheid geen EU-competentie, waardoor de samenwerking tussen EU-landen zich baseert op onderlinge afspraken,
niet op regelgeving.
De leden van de D66-fractie steunen het voornemen om een communicatiecampagne te starten om het melden van OBI onder de aandacht te
brengen. Wanneer zal deze campagne van start gaan?
17. Antwoord van het kabinet
Het streven is om de communicatie-aanpak nog voor het einde
van het jaar van start te laten gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

10

Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie danken het kabinet voor de brief over de
geïntensiveerde aanpak van ongewenste buitenlandse inmenging. De
leden hebben kort enkele vragen en opmerkingen over de brief.
De trends en ontwikkelingen op het gebied van ongewenste buitenlandse
inmenging (OBI) zijn allesbehalve positief. Het is daarom noodzakelijk om
de aanpak van OBI te intensiveren. De laatste tijd is er veel aandacht
geweest in de verslagen en rapportages van onze inlichtingendiensten
voor beïnvloedings- en inmengingsactiviteiten van derde landen. De leden
van de PVV-fractie kunnen zich zo voorstellen dat de strijd tegen OBI
steeds meer beslag gaat leggen op de capaciteiten van deze diensten.
Klopt dat? Zo ja, kan het kabinet aangeven hoe hiermee wordt omgegaan?
Wordt er extra capaciteit gecreëerd bij onze inlichtingen- en veiligheidsdiensten om met deze toenemende werklast om te gaan? Worden er in het
kader van de geïntensiveerde aanpak van OBI en het op te richten
OBI-meldpunt extra investeringen gedaan in de diensten? Zo ja, welke?
18. Antwoord van het kabinet
De politie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten voeren hun
wettelijke taken uit en in het verlengde hiervan dragen zij bij aan
het tegengaan en voorkomen van ongewenste buitenlandse
inmenging. In overleg met ministeries wordt periodiek overeengekomen welke onderzoeken de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
uitvoeren.
Het kabinet geeft aan dat de aanpak tegen OBI bestaat uit drie sporen. Het
diplomatieke spoor is er één van. In een aantal gevallen is er de laatste
jaren diplomatiek opgetreden en gebruik gemaakt van dit spoor. Een
nieuw en periodiek fenomeenbeeld kan het kabinet extra aanleiding geven
om diplomatiek in actie te komen, zo staat in de brief. Maar wat kunnen
we van die extra diplomatieke actie verwachten terugkijkend naar het
verleden, zo vragen de leden van de PVV-fractie. Deze leden vragen in
hoeverre het diplomatieke spoor tot op heden van nut is geweest om OBI
te voorkomen of te frustreren. Welke concrete diplomatieke acties zijn er
de laatste jaren geweest in de richting van statelijke actoren? En welke
concrete resultaten zijn daarbij geboekt? Kan het kabinet daarvan een
overzicht geven?
19. Antwoord van het kabinet
Het diplomatieke spoor wordt door het kabinet consequent
aangewend wanneer OBI is geconstateerd. De gehele diplomatieke escalatieladder staat tot de beschikking van het kabinet,
welk middel er gekozen wordt hangt af van de ernst en omvang
van de inmengingsactiviteit en van de inschatting welk middel
het meest effectief werkt bij het betreffende land. Daarnaast
heeft het kabinet de campagne-activiteiten van buitenlandse
overheidsfunctionarissen in Nederland aan banden gelegd, door
een meldplicht in te voeren en campagne-activiteiten door
overheidsfunctionarissen uit derde landen binnen drie maanden
voorafgaand aan verkiezingen niet toe te staan. De ruimte voor
statelijke actoren om OBI-activiteiten in Nederland te ontplooien
wordt daarmee ingeperkt.
OBI vormt een bedreiging voor de democratische processen in Nederland,
zo lezen de leden van de PVV-fractie. Derde landen kunnen beleidsmedewerkers of politieke ambtsdragers benaderen om zo bepaalde gunsten af

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

11

te dwingen. Daar maakt het kabinet melding van in de brief. Kan het
kabinet aangeven welke statelijk actoren daar voornamelijk op uit zijn?
Naar welke gunsten vissen deze actoren bij beleidsmedewerkers en
politieke ambtsdragers? Hoe wordt bij deze beroepsgroep aan bewustwording van OBI gewerkt?
20. Antwoord van het kabinet
Sommige statelijke actoren zetten zogenoemde fêterende
middelen in om personen voor zich in te winnen, zoals gunsten,
cadeaus of financiële middelen. Dit kunnen personen zijn binnen
diasporagemeenschappen in Nederland, maar ook beleidsmedewerkers of politieke ambtsdragers. De statelijke actoren die deze
middelen inzetten, verschillen per casus. Er is niet één duidelijk
actor die er in dit opzicht uitspringt. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de NCTV werken
gezamenlijk aan het verhogen van de bewustwording rond dit
onderwerp bij de genoemde doelgroepen. Hierbij wordt gebruikt
gemaakt van reeds lopende bewustwordingstrajecten om het
veiligheidsbewustzijn bij beleidsmedewerkers en politieke
ambtsdragers te vergroten, zoals briefings die door het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden verzorgd
binnen gemeenten op het gebied van (nationale) veiligheid, maar
ook presentaties aan politieke ambtsdragers op lokaal niveau,
waarbij uiteenlopende veiligheidsonderwerpen aan bod komen.
OBI wordt daar dan logischerwijs in meegenomen.
De leden van de PVV-fractie waarschuwen het kabinet voor de negatieve
gevolgen van de massa-immigratie. Ook dit jaar komen naar verwachting
recordaantallen asielzoekers naar Nederland toe. Als gevolg daarvan
zullen de diasporagemeenschappen logischerwijs flink groeien. Volgens
de leden van de PVV-fractie ontstaat er zo een sneeuwbaleffect met steeds
meer OBI en andere problemen tot gevolg. Ziet het kabinet dit ook zo?
Erkent het kabinet het causale verband tussen de massale immigratie van
personen uit onvrije landen en de (toenemende) OBI? Zo nee, waarom
niet?
21. Antwoord van het kabinet
Het valt niet uit te sluiten dat recente migranten en asielzoekers
slachtoffer kunnen worden van ongewenste buitenlandse
inmenging. Zodra dit het geval blijkt, zal het kabinet niet aarzelen
hier tegen op te treden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de brief over geïntensiveerde aanpak van ongewenste buitenlandse
inmenging (OBI). Zij stellen zeer op prijs hoe er samen met leden van de
diaspora is gekeken naar een aanpak van de OBI-problematiek. Zij hebben
hier nog enkele opmerkingen en vragen bij.
De leden van de PvdA-fractie verwelkomen de geïntensiveerde aanpak
van OBI en het feit dat zowel het sociaal domein als het veiligheidsdomein
aangesloten zijn bij deze aanpak. Deze leden merken op dat uit de brief
niet duidelijk wordt wat nu de landelijke coördinatie is op OBI. Zijn de
Ministers voornemens de aanpak nationaal te coördineren? Zo ja, op
welke manier en door wie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

12

22. Antwoord van het kabinet
Sinds 2018 hanteert het kabinet een nationale aanpak tegen OBI,
waarover uw Kamer meermaals is geïnformeerd. Deze aanpak
bestaat uit drie sporen, te weten het diplomatieke spoor, het
weerbaarheidsspoor en het bestuurlijk/strafrechtelijke spoor.
Deze integrale OBI-aanpak wordt voortdurend bezien op effectiviteit en actualiteit. Hiertoe is in 2018 de zogenoemde OBI-tafel
opgericht, onder coördinatie van de NCTV. Dit is een periodiek,
interdepartementaal overleg waarbij de ministeries van BZ, BZK,
Defensie, JenV en SZW zijn aangesloten, alsmede de nationale
politie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
De leden van de PvdA-fractie verwelkomen de ontwikkeling van een
centraal OBI-meldpunt waarvoor verschillende departementen nauw met
elkaar samenwerken. De brief meldt terecht dat er moet worden gekeken
naar het wegnemen van drempels die worden ervaren bij het doen van
OBI-meldingen door bijvoorbeeld eerdere ervaringen van personen met
autoriteiten en meldingen die zij in het verleden al hebben gemaakt. De
leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat, om het meldpunt zo
effectief mogelijk te maken, er met name voor gezorgd moet worden dat
de band tussen diaspora en overheid wordt versterkt, zodat het
vertrouwen van de mensen die te maken krijgen met OBI wordt
gewonnen en zij daadwerkelijk gebruik maken van het meldpunt. Een
belangrijke stap hierin is dat verschillende overheidsinstanties aangesloten zijn bij de OBI-aanpak. De leden van PvdA-fractie vragen wat nu
precies de mogelijkheden zijn voor de melder en waar mensen terecht
kunnen.
23. Antwoord van het kabinet
Zoals in bovenstaande antwoord reeds vermeld zijn diverse
partijen aangesloten bij de nationale aanpak van ongewenste
buitenlandse inmenging. Op deze manier worden interne en
externe veiligheid met elkaar verbonden, zowel op beleidsmatig
als operationeel niveau, en worden het sociale domein en het
veiligheidsdomein met elkaar gekoppeld. Door verschillende
ingangen binnen de Rijksoverheid te bieden aan personen die
melding van OBI-activiteiten willen doen, wil het kabinet de
drempel voor burgers zo laag mogelijk houden om hun verhaal te
doen. Deze mensen kunnen terecht bij organisaties binnen zowel
het veiligheidsdomein als het sociale domein. Parallel staat het
kabinet in contact met vertegenwoordigers van gemeenschappen
en met ervaringsdeskundigen over de beste manier waarop hun
ervaringen rond OBI kunnen worden gebuikt ten behoeve van het
periodieke fenomeenbeeld.
Voor een effectief meldpunt is het eveneens essentieel dat het gesprek
met de gemeenschap gevoerd wordt, het maatschappelijk debat over dit
probleem wordt gestimuleerd, bewustwording wordt gecreëerd en de
gemeenschap weerbaar wordt gemaakt. Hier ligt wat de PvdA-fractie
betreft ook een rol voor de overheid. Wat gaan de Ministers doen om het
vertrouwen van de gemeenschap terug te winnen en het maatschappelijk
debat op gang te brengen? Op welke manier wordt ingezet op de
weerbaarheid van deze gemeenschap? Zien de Ministers kans om
initiatieven van deze gemeenschap te ondersteunen in het kader van het
meerjarenplan zelfbeschikking?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

13

24. Antwoord van het kabinet
Het kabinet onderschrijft het belang van gesprekken met
gemeenschappen, zeker wanneer (beleids)ontwikkelingen hen
raken, en staat met vertegenwoordigers van gemeenschappen en
ervaringsdeskundigen in contact over de beste manier om hun
ervaringen rond OBI te gebruiken ten behoeve van het periodieke
fenomeenbeeld. Ook is het kabinet, zoals eerder in de beantwoording aangegeven, in contact met de Alliantie tegen Buitenlandse Inmenging, een initiatief uit het maatschappelijk
middenveld dat zich sterk maakt om OBI tegen te gaan.
Ook start het kabinet een communicatie-inzet om de
weerbaarheid binnen gemeenschappen en decentrale overheden
tegen mogelijke vormen van ongewenste buitenlandse inmenging
te vergroten. Het kabinet vindt het van groot belang om Nederlandse burgers die doelwit kunnen zijn van ongewenste buitenlandse inmenging hier bewust van te maken en het doen van
meldingen te stimuleren
Met betrekking tot het Meerjarenplan Zelfbeschikking, dat zich
richt op het bevorderen van het recht op zelfbeschikking in alle
gesloten gemeenschappen, wordt samen met maatschappelijke
organisaties en gemeenschappen ingezet op bewustwording en
mentaliteitsverandering binnen alle gesloten gemeenschappen,
ook om handelingsperspectieven te bieden om eigen keuzes te
kunnen maken over onder meer opleiding, werk en levenspartner.
Voor het Meerjarenplan is in totaal € 1.350.000 beschikbaar voor
de periode 2022–2025. Het plan krijgt invulling door gunning van
diverse projecten in de komende periode. De invulling loopt langs
de actielijnen waarover uw Kamer is geïnformeerd op 4 november
20223.
Ook zal het kabinet blijven inzetten op het versterken van de
veerkracht en weerbaarheid van gemeenschappen. Om diverse
redenen kunnen zij belemmeringen in het Nederlanderschap
ervaren, bijvoorbeeld als het gaat om ongewenste vormen van
diasporabeleid. Daartoe zal het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid op korte termijn een landen-neutraal onderzoek
naar ervaren diasporabeleid in Nederland laten uitvoeren. Samen
met de al lopende initiatieven rondom belemmeringen van een
ongewenste tweede nationaliteit, worden de opgehaalde
inzichten benut om bewustwording te vergroten bij onder andere
diasporagemeenschappen over gewenste en ongewenste vormen
van diasporabeleid.
Het kabinet geeft verder in de brief aan dat voor sommige melders het
maken van een melding of het doen van aangifte als een te groot risico
wordt gezien en dat melders bang zijn voor mogelijke consequenties voor
het maken van meldingen. In de brief wordt aangegeven dat dit personen
er niet van mag weerhouden melding te maken en dat dit geluid door zal
klinken in gesprekken met vertegenwoordigers van de gemeenschappen.
De leden van de PvdA-fractie vragen wat het kabinet eraan doet om de
genoemde risico’s, indien mogelijk, weg te nemen, of de melder hierin te
adviseren of te ondersteunen.

3

Kamerstukken 35 341 en 32 175, nr. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

14

25. Antwoord van het kabinet
Het kabinet staat, zoals eerder in de beantwoording aangegeven,
in contact met vertegenwoordigers van gemeenschappen en met
ervaringsdeskundigen, over de manieren waarop hun ervaringen
rond OBI kunnen worden gebruikt ten behoeve van het periodieke
fenomeenbeeld. Daarbij komen ook onderwerpen aan bod als het
verlagen van de drempel om melding of aangifte te doen.
Daarnaast start het kabinet een communicatie-inzet, om de
weerbaarheid rond ongewenste buitenlandse inmenging te
vergroten en het doen van melding in geval van ongewenste
buitenlandse inmenging bij potentiële doelwitten en doelgroepen
onder de aandacht te brengen. Daarbij zal ook worden benadrukt
dat eventuele elders ervaren drempels om met een OBI-melding
naar de politie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten te
stappen, in Nederland niet te hoeven gelden.
Deze leden lezen met interesse over de uitbreiding van de strafbaarheid
van spionageactiviteiten. Spionage is een belangrijk deel van OBI en komt
zowel digitaal als fysiek voor. Uit ervaring en eerder gemaakte meldingen
kunnen we opmaken dat er soms contexten zijn die extra gevoelig zijn
voor OBI in de openbare ruimte, zoals bijvoorbeeld tijdens een demonstratie. Hier worden bijvoorbeeld personen bespioneerd en wordt er door
entiteiten bijgehouden wie er meedoet aan door hen ongewenste
protesten. Op welke manier wordt er ingezet op bescherming van
personen of monitoring van dit soort gevoelige contexten in de openbare
ruimte? Kan het wetsvoorstel voor de uitbreiding van de strafbaarheid van
spionageactiviteiten hier een rol in spelen?
26. Antwoord van het kabinet
Het is voor het kabinet onacceptabel dat er in opdracht van
statelijke actoren personen bespioneerd worden. Tevens is het
onacceptabel dat andere entiteiten bijhouden wie er meedoet aan
voor hen ongewenste protesten. Het kabinet stelt vast dat alle
personen in Nederland het recht hebben om deel te nemen aan
demonstraties. Het wetsvoorstel voor de uitbreiding van de
strafbaarheid van spionageactiviteiten beoogt de mogelijkheden
om tot strafrechtelijke handhaving over te gaan te verruimen,
indien aan de elementen van strafbaarstelling wordt voldaan. De
voorgestelde strafbaarstelling biedt (meer) mogelijkheden om
personen die bijvoorbeeld anderen de mond proberen te snoeren
of te intimideren of die gevoelige informatie over anderen
(bijvoorbeeld over politieke of religieuze voorkeuren, over
deelnemers aan demonstraties of over familiebanden)
verstrekken aan buitenlandse mogendheden strafrechtelijk te
vervolgen.
Zoals wordt aangegeven in de brief kan er vanuit ambassades ook sprake
zijn van ongewenst gedrag, zoals spionage of intimidatie. De leden van de
PvdA-fractie vragen hoe hiermee wordt omgegaan, welke diplomatieke
middelen kunnen worden ingezet en of er sprake is van een escalatieladder met stappen die gezet kunnen worden als er meldingen binnenkomen over ambassadepersoneel.
27. Antwoord van het kabinet
Het Verdrag van Wenen inzake Diplomatiek Verkeer is van
toepassing op de werkzaamheden van buitenlandse ambassades
en ambassadepersoneel. Indien dit verdrag niet wordt nageleefd,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

15

dan kan Nederland de zendstaat daar op aanspreken en ertoe
bewegen ambassadepersoneel dat zich niet aan de regels houdt
zelf terug te halen. Als dit in een bepaalde situatie niet afdoende
is, kan Nederland besluiten de betrokken ambassademedewerker(s) tot persona non grata te verklaren waardoor zij
Nederland moeten verlaten, de ambassadeur te ontbieden of in
uiterst geval persona non grata verklaren, of als laatste stap de
diplomatieke betrekkingen op te zeggen. Van het uitzetten van
diplomaten is in de afgelopen jaren meermaals sprake geweest,
te weten in het geval van Iran en Rusland. Het persona non grata
verklaren van een ambassadeur of het opzeggen van de diplomatieke betrekkingen is van een wezenlijk andere orde van grootte
dan diplomaten uitzetten: het betekent dat er geen communicatiekanalen meer overblijven. De diplomatieke relatie over de hele
breedte loopt daarmee gevaar. Het betreft de laatste trede in de
diplomatieke escalatieladder, die slechts bij uitzondering wordt
gezet.
In andere gevallen van OBI is het minder duidelijk wie er achter de
intimidatie zit, aangezien veel schuldigen zich in het buitenland bevinden.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe er wordt opgetreden tegen dit
soort vormen van intimidatie van buiten Nederland en hoe mensen toch
zo veel mogelijk beschermd kunnen worden tegen intimidatie.
28. Antwoord van het kabinet
Binnen de driesporenaanpak is het diplomatieke spoor bedoeld
om statelijk actoren aan te spreken op alle vormen van
ongewenste inmengingsactiviteiten die zij ontplooien, ook als dit
vormen van bedreiging of manipulatie buiten Nederland betreft.
Het Nederlandse strafrecht leent zich niet voor het tegengaan van
dergelijke vormen van bedreiging of intimidatie.
Behalve ambassades zijn er ook andere «epicentra» van OBI, zoals
bijvoorbeeld de Chinese politiebureaus, zo constateren de leden van de
PvdA-fractie. Worden culturele centra die door buitenlandse overheden
worden gefinancierd, in de regel gemonitord? Op welke manier wordt er
preventief opgetreden tegen dit soort buitenlandse bureaus, die (mede)
als doel hebben om de veiligheid van Nederlandse burgers in te perken?
29. Antwoord van het kabinet
Het concept van een cultureel centrum is gebruikelijk en komt
veel voor. Er zijn verschillende landen met culturele centra in
Nederland (zoals het Goethe instituut, Institut Français, Polish
Culture Institute). Ook Nederland heeft culturele centra in het
buitenland zoals het Erasmushuis in Indonesië. Dit past binnen de
werkzaamheden van een consulaat; namelijk het bevorderen van
betrekkingen op o.a. cultureel gebied.
Indien er indicaties zijn dat een cultureel centrum van een derde
land zich schuldig maakt aan OBI in Nederland, dan zal het
kabinet daartegen optreden langs de lijnen van de OBI-aanpak.
In de brief van de Ministers wordt gesteld dat het «in de regel moeilijk zal
zijn om alle vormen van OBI op casusniveau aan te pakken», zo constateren de leden van de PvdA-fractie. Kan de Minister aangeven wat
hiermee wordt bedoeld en waardoor dit niet mogelijk is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

16

30. Antwoord van het kabinet
De concrete opvolging van OBI-meldingen vormt een uitdaging.
Een veel voorkomende vorm van ongewenste buitenlandse
inmenging is die van manipulatie en intimidatie van personen in
Nederland die deel uitmaken van diasporagemeenschappen. Vaak
gebeurt dit heimelijk en indirect, onder de drempel van het
strafrecht en niet of nauwelijks zichtbaar/aantoonbaar voor de
Nederlandse autoriteiten. Zo worden bijvoorbeeld personen
hinderlijk gevolgd, worden zij ongewenst gefotografeerd,
ontvangen zij moeilijk te duiden telefoontjes, voelen zij zich
geïntimideerd als ze worden aangesproken tijdens bijeenkomsten, of worden familieleden in het land van herkomst
bedreigd. Dit maakt concrete opvolging van meldingen op
casusniveau voor de Nederlandse overheid buitengewoon
complex.
De leden van de PvdA-fractie hebben vernomen dat de ING2-commissie
van het Europees Parlement een rapport heeft uitgebracht over buitenlandse invloed en inmenging. Is het kabinet voornemens om te onderzoeken of onderdelen van dit rapport in de Nederlandse aanpak kunnen
worden geïntegreerd?
31. Antwoord van het kabinet
Het kabinet is bekend met het genoemde rapport van de
ING2-commissie van het Europees Parlement over buitenlandse
invloed en inmenging. Tevens laat het kabinet zelf geregeld
onderzoek verrichten naar ongewenste buitenlandse inmenging
in Nederland. Alle inzichten die deze onderzoeken opleveren
worden gebundeld en meegenomen in de Nederlandse aanpak
van OBI.
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van de aanpak
ongewenste buitenlandse inmenging. Hier heeft zij nog een vraag over.
In de stukken valt te lezen dat er een nu een speciaal meldpunt komt voor
ongewenste buitenlandse inmenging. Dit klinkt als een erg goed plan om
zo buitenlandse inmenging in Nederland te onderscheppen. Nu is het
natuurlijk zo dat mensen die zich inmengen in Nederland, er alles aan
zullen doen om ervoor te zorgen dat Nederland niets merkt van deze
inmenging. Het zou dus voor hen heel slim zijn als zij zich juist bij dit
meldpunt gaan inmengen. Want door in deze organisatie in te mengen
weten deze buitenlandse actoren precies waar zij onderschept worden.
Ziet de Minister dit risico ook?
32. Antwoord van het kabinet
Het kabinet erkent dat dit risico bestaat. Het is in Nederland de
taak van de politie en van de inlichtingen-en veiligheidsdiensten
om dreigingen voor nationale veiligheid te signaleren en partners
in staat te stellen te handelen. Indien nodig zal het kabinet
adequaat handelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

17

II Volledige agenda
–

Brief van de Minister van de Buitenlandse Zaken en de Minister van
Justitie & Veiligheid over de Geïntensiveerde aanpak van ongewenste
buitenlandse inmenging (Kamerstuk 30 821, nr. 180).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 195

18