Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1112

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag,19 december 2013
Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en ECOFIN Raad van 17 en
18 december te Brussel.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-21501-07-1112
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1112

1

Verslag van de Eurogroep en ECOFIN Raad van 17 en
18 december 2013 te Brussel
Het officiële verslag van het Voorzitterschap van de Raad is te vinden via:
http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/en/
ecofin/140193.pdf
Op 17 en 18 december 2013 zijn een extra ingelaste Eurogroep en Ecofin
Raad gehouden. De Ecofin Raad heeft een Raadsakkoord bereikt ten
aanzien van het voorstel van de Europese Commissie voor de oprichting
van een Europees resolutiemechanisme (Single Resolution Mechanism,
SRM). Het SRM maakt samen met het Europese toezichtmechanisme
(Single Supervisory Mechanism, SSM) onderdeel uit van de bankenunie.
Concreet ziet het akkoord op een voorstel voor een verordening waarbij er
een Europese resolutieautoriteit (Single Resolution Board, SRB) wordt
opgericht die op het Europese niveau een centrale rol zal innemen met
betrekking tot resolutieprocessen in de aan het SRM-deelnemende
lidstaten. Deze resolutieautoriteit zal worden opgericht op basis van artikel
114 VWEU, waarbij besluitvorming op basis van gekwalificeerde
meerderheid van stemmen plaatsvindt met medebeslissing van het
Europees Parlement (EP). De SRM verordening moet na de triloog tussen
het EP en de Raad formeel worden aangenomen. Daarnaast heeft de Raad
besloten tot een intergouvernementeel verdrag tussen de aan het SRM
deelnemende lidstaten waarin de werking van het Europese resolutiefonds (Single Resolution Fund, SRF) wordt vastgelegd. Besluitvorming
over het intergouvernementele verdrag vindt plaats op basis van
unanimiteit tussen de aan de bankenunie deelnemende lidstaten.
De Raad is overeengekomen dat het SRM op 1 januari 2015 zal starten
met de voorbereiding op de volledige inwerkingtreding van het SRM,
inclusief het maken van resolutieplannen. Vervolgens treedt het SRM
volledig in werking op 1 januari 2016. Vanaf dat moment zal de SRB haar
volledige resolutietaken uitvoeren en zullen de banken gaan bijdragen aan
het resolutiefonds. In lijn met de Nederlandse inzet is de Raad tevens
overeengekomen dat vanaf de start in 2016 de volledige bail-in regels uit
de Bank Recovery and Resolution Directive (BRRD) van toepassing zullen
zijn in het SRM.
Een belangrijk discussiepunt in de Raadsonderhandelingen betrof het
vraagstuk welke banken onder de reikwijdte van het SRM moeten vallen.
Op dit punt is de Raad overeengekomen dat in lijn met het SSM alle
banken uit de deelnemende landen onder het SRM vallen. Alle banken
zullen ook bijdragen aan het Europese resolutiefonds. Bij de reikwijdte
wordt wel een onderscheid gemaakt tussen de banken die onder direct
ECB toezicht vallen aangevuld met de banken die grensoverschrijdend
actief zijn en de (kleinere) banken die onder indirect ECB toezicht staan.
Daarbij zal de SRB ten aanzien van de voorbereiding (het maken van
resolutieplannen) en de daadwerkelijke resolutiebesluiten direct verantwoordelijk zijn voor de eerste groep banken. De nationale resolutieautoriteiten zijn hiervoor verantwoordelijk voor de banken die onder indirect
ECB toezicht staan. Indien een resolutiebesluit van een nationale
resolutieautoriteit ten aanzien van een bank onder indirect ECB toezicht
echter het gebruik van de middelen uit het Europese resolutiefonds
vereist, zal de verantwoordelijkheid over de resolutie van die bank
overgaan van de nationale resolutieautoriteit naar de SRB. Om een
effectieve toepassing en implementatie van resolutie in het SRM te
borgen zullen de nationale resolutieautoriteiten samenwerken met de
SRB. De SRB zal hiertoe algemene aanwijzingen aan de nationale
resolutieautoriteit geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1112

2

Op het moment dat de ECB of een nationale resolutieautoriteit signaleert
dat een bank failleert of waarschijnlijk zal failleren, dienen zij de Europese
resolutieautoriteit en de Commissie te informeren. De Europese resolutieautoriteit stelt vervolgens vast of hier inderdaad sprake van is en of
resolutie noodzakelijk is in het algemeen belang.
Ten aanzien van de besluitvorming is gekozen voor een opzet waarbij
individuele resolutiebesluiten binnen de SRB door de Executive Board
worden genomen. Deze bestaat uit de thuis- en gastlanden van de
getroffen instelling, vier onafhankelijke leden en de Executive Director.
Besluitvorming vindt in eerste instantie plaats op basis van consensus
tussen de home, hosts, onafhankelijke leden en Executive Director binnen
een door de Executive Director bepaalde periode. Indien geen overeenstemming kan worden bereikt, besluiten de onafhankelijke leden en de
Executive Director op basis van een gewone meerderheid van stemmen.
Indien de stemmen staken heeft de Executive Director een doorslaggevende stem. Indien een resolutiebesluit gebruik maakt van meer dan 20%
van de aanwezig middelen in het resolutiefonds voor leenfaciliteiten of
het fonds voor overige resolutiefinanciering voor meer dan 10% wordt
aangesproken, neemt niet de Executive Board het besluit, maar de Plenary
Board van de SRB. Bovendien zal de Plenary Board over alle resolutiebesluiten waarbij middelen uit het resolutiefonds nodig zijn besluiten, zodra
het gebruik van de jaarlijks gecumuleerde middelen uit het fonds € 5 mrd
overschrijden. In de Plenary Board zitten naast de Executive Director en de
vier onafhankelijke leden één afgevaardigde van de nationale resolutieautoriteit uit iedere deelnemende lidstaat. Bij gebruik van het resolutiefonds
neemt de Plenary Board besluiten op basis van een 2/3 meerderheid van
stemmen, waarbij iedere deelnemer één stem heeft. Deze 2/3 meerderheid
moet bovendien minimaal 50% van de bijdragen aan het fonds inleggen.
Op deze manier is de besluitvormingsprocedure zwaarder gemaakt,
waardoor er een extra drempel is ingebouwd om aanspraak te kunnen
maken op de middelen uit het fonds. De ECB en de Commissie nemen als
toehoorder deel aan de Executive en de Plenary Board. Nadat de SRB een
resolutiebesluit heeft genomen, heeft de Commissie 24 uur de tijd om van
de Raad, op haar voorstel, een aanwijzing aan de Board te vragen. In
dergelijke gevallen beslist de Raad op basis van een gewone meerderheid
van stemmen. Gebeurt dit niet binnen de voorgenoemde termijn, dan
treedt het besluit automatisch in werking.
Afgesproken is dat er uiterlijk 10 jaar na de inwerkingtreding sprake zal
zijn van één Europees resolutiefonds, met volledige risicodeling tussen de
banken die onder het SRM vallen. Het fonds wordt opgericht in de SRM
Verordening, terwijl de vormgeving van het SRF nader wordt uitgewerkt
in het intergouvernementele verdrag. Met dit verdrag wordt vastgelegd
op welke wijze en onder welke voorwaarden de deelnemende lidstaten de
nationale bijdragen aan het Europese resolutiefonds afstaan en hoe de
toenemende mutualisatie binnen het fonds wordt vormgegeven. Tevens
worden de bail-in regels als voorwaarde voor de overdracht van nationale
bijdragen aan het SRF in het verdrag opgenomen, waarmee wordt
veiliggesteld dat deze niet zonder instemming van alle deelnemende
lidstaten kunnen worden gewijzigd. Afgesproken is dat het verdrag voor
1 maart 2014 wordt uitgewerkt in een intergouvernementele conferentie.
De lidstaten die voornemens zijn deel te gaan nemen aan de bankenunie
(opt-in) kunnen deelnemen aan de onderhandelingen. De lidstaten die niet
zullen deelnemen kunnen als toehoorder aanwezig zijn. In het verdrag zal
tevens worden vastgelegd dat binnen 10 jaar na inwerkingtreding stappen
zullen worden gezet om het verdrag te integreren in het juridisch kader
van de Unie. Het beoogde verdrag zal voorzien in een rol voor het
Europese Hof van Justitie, daar waar het gaat om geschillen met
betrekking de inhoud van het verdrag, inclusief de werking van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1112

3

resolutiefonds. Daarnaast voorziet de SRM Verordening in een algemene
rol voor de Europese Rekenkamer. De Europese Rekenkamer zal iedere 12
maanden een rapport publiceren over doeltreffendheid en doelmatigheid
van de Europese resolutieautoriteit.
Het is van groot belang dat in de premies die alle banken afdragen aan het
Europese resolutiefonds de risico’s die individuele banken met zich
brengen op adequate wijze worden gereflecteerd. Dit om te voorkomen
dat sommige banken of banksectoren in bepaalde landen disproportioneel
veel of weinig zouden bijdragen aan het fonds. In het oorspronkelijke
voorstel was bepaald dat de methodiek voor de berekening van de
individuele bijdragen van banken autonoom door de EC zou worden
uitgewerkt in een gedelegeerde handeling. Uitkomst van de onderhandelingen is echter dat de Raad, via een uitvoeringshandeling en op basis van
een voorstel van de EC, de methodiek voor de berekening van de
individuele bijdragen zal uitwerken. Op deze wijze heeft Nederland
zeggenschap over de wijze waarop de bijdragen aan het SRF tot stand
komen en is het doel om te komen tot een gebalanceerde en risicogeoriënteerde benadering.
In de transitiefase worden de bijdragen per lidstaat geoormerkt, zodat een
systeem ontstaat van nationale compartimenten. Indien gedurende de
opbouwperiode van het fonds voor een resolutieproces er na de
voorziene bail-in middelen uit het SRF nodig zijn, zouden de benodigde
middelen dan in eerste instantie verhaald moeten worden op de compartimenten van de lidstaten waarin de getroffen instelling actief is. Daarnaast
neemt tijdens de opbouwperiode de risicodeling tussen Europese banken
toe met 10% per jaar. Dit betekent dat in het eerste jaar in eerste instantie
de resolutiekosten gedekt moeten worden door 100% van de aanwezige
middelen in de compartimenten van de thuis- en gastlanden waarin de
getroffen instelling actief is aan te spreken («burden sharing»). Indien
deze middelen niet voldoende zijn om de resolutiekosten mee te
financieren kan er voor maximaal 10% risicodeling plaatsvinden met de in
de rest van het fonds (d.w.z. alle middelen uit de compartimenten van alle
aan het SRM deelnemende lidstaten) aanwezige middelen. In het tweede
jaar wordt in eerste instantie 90% van de aanwezige middelen in de
compartimenten van de thuis- en gastlanden waarin de getroffen
instelling actief is, aangesproken en kan voor maximaal 20% gebruik
worden gemaakt van verdere risicodeling van aanwezige middelen. Deze
verhoudingen nemen per jaar met respectievelijk 10% af en toe. Op deze
manier zou in 10 jaar tijd dan geleidelijk worden toegewerkt naar
volledige private risicodeling tussen de banken die onder het SRM vallen
en komen na 10 jaar tijd de nationale compartimenten te vervallen. Indien
het gebruik van de middelen in de compartimenten op basis van de
burden sharing en de private risicodeling niet voldoende middelen
opleveren om de resolutiekosten mee te financieren, komen de resterende
kosten weer voor rekening van de betrokken nationale bankensectoren.
Nadat middelen uit nationale compartimenten zijn gebruikt, moeten deze
door de betrokken bankensector binnen een bepaalde termijn weer
worden aangevuld.
Na 10 jaar wordt op deze manier de steady state bereikt. Vanaf dat
moment zal er volledige risicodeling tussen banken zijn, dat wil zeggen
dat de resolutiekosten na de voorziene bail-in gefinancierd kunnen
worden door het SRF.
Indien de beschikbare financiële middelen niet toereikend zijn om de
verliezen, kosten of andere uitgaven op te vangen, dan kan het SRF lenen
en uitzonderlijke ex post heffingen opleggen. Tijdens de Eurogroep d.d
17 december en de Ecofin Raad d.d. 18 december is gesproken over een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1112

4

achtervang voor het resolutiefonds. Conform de conclusies van de
Europese Raad van 13 en 14 december 2012 moet het SRM beschikken
over passende, effectieve achtervangregelingen. Deze achtervangregelingen moeten op middellange termijn begrotingsneutraal zijn. Dit
betekent dat er alleen sprake kan zijn van overbruggingsfinanciering, die
via ex-post heffingen wordt teruggevorderd op de Europese bankensector.
Tijdens de transitieperiode waarin het fonds gevuld wordt, treden
nationale overheden op als achtervang voor hun compartiment in het
resolutiefonds. Ex post heffing hebben in de tussenfase ook betrekking de
nationale compartimenten. Wanneer lidstaten de kosten ten behoeve van
resolutiefinanciering niet kunnen dragen, kunnen lidstaten als laatste
optie aanspraak maken op het bestaande ESM-instrumentarium met
bijbehorende strenge conditionaliteit. Tijdens de transitieperiode wordt
gewerkt aan de ontwikkeling van een gemeenschappelijke Europese
publieke achtervang voor het resolutiefonds die ten laatste na 10 jaar
beschikbaar moet komen. Ook een Europese publieke achtervang dient op
middellange termijn begrotingsneutraal te zijn, zodat de kosten hiervan
teruggevorderd worden op de Europese bankensector.
Tot slot heeft de Raad overeenstemming bereikt over de wijze waarop
verantwoording van de SRB aan het EP, de Raad en nationale parlementen
plaats vindt. Zo zal de SRB ieder jaar een rapport sturen aan het EP, de
Raad, de Europese Commissie, nationale parlementen van deelnemende
lidstaten en de Europese Rekenkamer over de uitvoering van de taken die
de SRB op basis van de SRM verordening heeft gekregen. Daarnaast is
bepaald dat de SRB mondeling of schriftelijk zal reageren op vragen van
het EP. De SRB is ook verplicht om schriftelijk te reageren op vragen van
nationale parlementen. Tevens kunnen nationale parlementen de
Executive Director tezamen met een vertegenwoordiger van de nationale
resolutieautoriteit uitnodigen voor een gedachtewisseling over een
resolutiezaak van een bank in de betrokken lidstaat. De Executive Director
is verplicht om op een dergelijk verzoek in te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1112

5