Bestuurlijke afspraken RRAAM
Vastgesteld in het BO RRAAM d.d. 25 maart 2013

Rijk, regio, markt en maatschappelijke partijen hebben in het Rijk-regioprogramma
Amsterdam-Almere-Markermeer (RRAAM) van eind 2009 tot 2013 gezamenlijk gewerkt
aan het optimaliseren en uitwerken van de ruimtelijke plannen in deze regio. Het Rijk
publiceert in april de ontwerp Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer. Het
BO RRAAM (Rijk, provincies Flevoland, Noord-Holland en Utrecht, gemeenten Almere en
Amsterdam en de stadsregio Amsterdam) heeft afspraken met elkaar gemaakt over de
opgave en de daaraan gekoppelde keuzes en aanpak, zoals omschreven in de ontwerp
Rijksstructuurvisie. Deze bestuurlijke afspraken vormen de gezamenlijke inzet voor de
nog op te stellen bestuursovereenkomst. Deze inzet wordt vervolgens met de
achterbannen besproken. Tegelijkertijd met de definitieve vaststelling van de
Rijksstructuurvisie wordt de bestuursovereenkomst gesloten (eind 2013). Daarnaast
stellen Rijk, gemeente Almere en provincie Flevoland gelijktijdig een
Uitwerkingsovereenkomst Almere 2.0 op, waarin nadere afspraken worden opgenomen
over de Almeerse gebiedsontwikkelingen, de sociaal-economische structuur en het
financieel kader (waaronder gemeentefonds). De bestuursovereenkomst en
uitwerkingsovereenkomst Almere 2.0 vervangen het Integraal afsprakenkader (IAK) uit
2010.

Het BO RRAAM heeft op 25 maart de volgende bestuurlijke afspraken gemaakt:
1. Doelstelling
Het BO RRAAM committeert zich aan de drievoudige ambitie ten behoeve van het
versterken van de internationale concurrentiekracht van de Noordvleugel, zoals
uitgewerkt in de ontwerp Rijksstructuurvisie:
-

Een westelijke ontwikkeling van Almere. Dit betreft een integrale ontwikkeling van
de stad met 60.000 extra woningen als richtpunt, om zo ruimte te maken voor de
forse behoefte aan nieuwe woningen in de Noordvleugel (440.000 op basis van
huidige prognoses) op de lange termijn;

1

-

Zorgen voor een goede bereikbaarheid in de stedelijke regio Amsterdam-Almere
nu en in de toekomst;

-

Verbeteren van de kwaliteit van het Markermeer-IJmeer, zowel voor natuur als
recreatie.

2. Toekomstperspectief
Het BO RRAAM onderschrijft het toekomstperspectief voor Amsterdam-AlmereMarkermeer in de Noordvleugel, zoals opgenomen in de ontwerp Rijksstructuurvisie:
Het toekomstperspectief is een sterke internationaal concurrerende regio, waarin een
aantrekkelijk vestigingsmilieu wordt gecreëerd met een goede bereikbaarheid en
aantrekkelijke natuur- en recreatiegebieden. Met een gefaseerde aanpak wordt
toegewerkt naar dit toekomstperspectief voor deze regio, de stip op de horizon. Met de
stip op de horizon wordt beoogd richting te geven aan het handelen van overheden,
private partijen en maatschappelijke organisaties. Gekozen wordt voor een organische
ontwikkeling van het gebied ten aanzien van stedelijke ontwikkeling, infrastructuur en
natuur. Organische ontwikkeling gaat uit van geleidelijkheid, adaptieve planning en een
stap-na-stap aanpak, gericht op het benutten van kansen die zich voordoen.
Almere ontwikkelt zich in het toekomstperspectief tot een primair westelijk georiënteerde
stad met 60.000 nieuwe woningen en een forse groei van het aantal arbeidsplaatsen in
Almere. Een diverse stedelijke omgeving wordt ontwikkeld met onder andere
(hoog)stedelijke, landelijke en suburbane woonmilieus, die complementair zijn aan de al
aanwezige woonmilieus in Almere en de regio. Het ontwikkelen van een goede sociale en
economische structuur in Almere (de “software”) is onderdeel van de opgave, inclusief
een financieel verantwoorde wijze van realiseren.
Met de geplande investeringen in weg en OV op de corridor Schiphol-Amsterdam-Almere
kan de mobiliteitsgroei in de regio op goede wijze worden gefaciliteerd en de
ontwikkeling van Almere worden voortgezet. In het toekomstperspectief wordt de stad
Almere inclusief de nieuwe woninglocaties goed ontsloten. Het toekomstige Almere wordt
verdergaand verankerd in het stedelijk regionaal netwerk. Een IJmeerverbinding is
hierbij de stip op de horizon, gekoppeld aan de ontwikkeling van Pampus. In het
vervolgonderzoek worden meerdere alternatieven voor de ontsluiting meegenomen,
waaronder ook een ontsluiting via de Hollandse Brug. De IJmeerverbinding is een
regionaal metro-achtig systeem dat goed aansluit op het Amsterdamse netwerk en loopt
tussen Almere CS (via Pampus en IJburg) en Amsterdam Zuid. De optie van een
IJmeerverbinding naar Amsterdam Centraal blijft open. Ook een IJmeerweg in combinatie
met een OV-verbinding blijft voor het Rijk een optie. Op basis van de

2

onderzoeksresultaten en het ontbreken van draagvlak van de regionale overheden is het
Zuidelijk tracé (via Muiden in plaats van IJburg) nu geen kansrijk perspectief.
Voor het Markermeer-IJmeer is het toekomstperspectief een toekomstbestendig
ecologisch systeem (TBES) waardoor een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving ontstaat
met aantrekkelijke natuur- en recreatiegebieden. De prioriteit ligt bij maatregelen die
benodigd zijn voor het halen van de Natura2000-instandhoudingsdoelen. Het robuuste
ecologische systeem biedt juridisch ontwikkelruimte om in en rond het MarkermeerIJmeer de gewenste recreatieve en stedelijke ontwikkelingen van de oevers mogelijk te
maken.

3. Acties
Algemeen
-

De toekomstige vraag naar woningen in de Noordvleugel is groot en gedifferentieerd.
De RRAAM-partijen verkennen in Noordvleugelverband (gebiedsteam MIRT) op welke
wijze vraag en aanbod van woningen zowel kwantitatief als kwalitatief op elkaar
kunnen worden afgestemd.

-

RRAAM-partijen starten onder leiding van het ministerie van Infrastructuur en Milieu
vervolgonderzoek naar verdere infrastructuurmaatregelen tussen Amsterdam en
Almere ten behoeve van de ontsluiting van Pampus als er in Almere ten opzichte van
2010 circa 25.000 woningen zijn gebouwd en er zicht is op afronding van de realisatie
van Amsterdam IJburg II. Naar verwachting is er met 25.000 woningen extra ten
opzichte van 2010 voldoende stedelijke druk opgebouwd. De gemeente Almere stelt
positieve besluitvorming over de IJmeerverbinding als voorwaarde voor de
ontwikkeling van Almere Pampus. Indien niet tot een IJmeerverbinding wordt
besloten treden de RRAAM-partijen met elkaar in overleg.

-

Extra kosten voor eventuele aanleg van aanvullende infrastructuur in de toekomst
kunnen door middel van ruimtelijk reserveren van tracés worden vermeden. Met het
oog op een mogelijke keuze voor een IJmeerverbinding houden de gemeenten Almere
en Amsterdam deze optie open. De stadsregio Amsterdam faciliteert overleg met de
gemeente Diemen om ook hier de optie IJmeerverbinding open te houden, waaraan
ook het ministerie van Infrastructuur en Milieu deelneemt. De gemeente Almere
houdt daarnaast ook de optie van een snelle verbinding tussen Almere Pampus en
station Almere Poort en tussen Pampus, Centrum en Oosterwold open.

-

De RRAAM-partijen onderkennen dat het ontwikkelen van de sociaal-economische
structuur van Almere een gezamenlijke opgave is. De gemeente Almere, provincie
Flevoland en het ministerie van Economische Zaken zetten hiertoe de afspraken in de
lijn van de position paper ‘Almere werkt!’ (2011) voort en stellen in het periodiek

3

overleg Economie Almere 2.0 jaarlijks een economische agenda op vooralsnog voor
een periode van 4 jaar. Rijk en regio verkennen een aantal concrete mogelijkheden
voor vestiging van bedrijven en overheidsinstellingen in Almere.
-

De RRAAM-partijen onderschrijven gezamenlijk de ambitie van het TBES. Zij spreken
af dat wordt verkend op welke wijze initiatiefnemers van ruimtelijke ingrepen en
veranderend gebruik met effect op het ecologisch systeem van het MarkermeerIJmeer gebruik kunnen maken van de ontwikkelruimte door naar rato bij te dragen
aan de realisatie van TBES. Onder leiding van de provincie Flevoland werken de
ministeries van Economische Zaken (EZ) en Infrastructuur en Milieu (IenM) en
provincie Noord-Holland de mogelijkheid van een boekhouding uit voor de
ontwikkelruimte van ruimtelijke ingrepen, zoals recreatie. Het resultaat wordt in de
bestuursovereenkomst opgenomen. De RRAAM-partijen onderschrijven de keuze voor
de realisatie van de luwtemaatregelen Hoornse hop en de 1e fase van het project
Marker Wadden, als eerste stappen naar een TBES Markermeer-IJmeer. Het Rijk
draagt onder voorwaarden € 30 mln. bij aan de 1e fase van de Marker Wadden.
Aanvullende middelen zijn echter nog nodig, waarbij Natuurmonumenten inzet op
Europese en private middelen en regionale bijdragen.

-

Het ministerie van IenM verkent in samenwerking met de regionale RRAAM-partijen
welke pilot kan worden gestart om de mogelijkheden voor het optimaliseren van de
grondstromen (incl. zandwinning) in de regio te onderzoeken en de daarmee
samenhangende mogelijke kostenbesparing.

-

De RRAAM-partijen erkennen de bijdragen van de maatschappelijke organisaties
verenigd in het maatschappelijk proces RRAAM en de partners van het stadsmanifest
Almere in de afgelopen jaren en het belang van het ontstaan van initiatieven van
onderop. De RRAAM-partijen treden onder leiding van het ministerie van IenM het
komend half jaar in overleg met maatschappelijke organisaties en private partijen om
te bespreken hoe een vervolg kan worden gegeven aan de samenwerking.

Monitoring
De voortgang van de ontwikkeling op de drie ambities verstedelijking, bereikbaarheid en
natuur wordt gemonitord, zodat adequaat kan worden gereageerd op actuele
ontwikkelingen en veranderingen:
-

In het kader van het MIRT gaan Rijk en regio onder leiding van IenM gezamenlijk
afspraken maken over het monitoren van de regionale ontwikkeling (waaronder
kwantitatieve en kwalitatieve woningaanbod, -productie en –vraag) als de mobiliteit
via weg en OV.

4

-

De ministeries van EZ en IenM gaan samen met de provincies Noord-Holland en
Flevoland na op welke wijze de monitoring voor TBES wordt opgezet. Hierbij wordt
betrokken de vraag of en door wie er eventueel aanvullend op de lopende studies
monitoringsonderzoek plaats moet vinden. Dit onderzoek meet de effecten van de
natuurmaatregelen op de wezenlijke kenmerken en waarden van het Natura2000gebied Markermeer-IJmeer.

De gemeente Almere maakt in samenspraak met de provincie Flevoland en het ministerie
van IenM afspraken over de monitoring van Almere in de Uitwerkingsovereenkomst
Almere 2.0. Hierbij gaat het onder meer over:
-

Het aantal gerealiseerde woningen ten opzichte van 2010 en de ontwikkeling van de
kwalitatieve vraag in Almere.

-

De gebiedsontwikkelingen inclusief de hardware (stedelijke bereikbaarheid,
groenblauw, duurzaamheid).

-

De concurrentiepositie van de bestaande stad Almere via een ‘Early Warning System’
(in samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties).

-

De sociaal-economische ontwikkeling van de stad (software).

-

Het financieel kader Almere 2.0.

4. Bestuurlijke samenwerking
De RRAAM-partijen spreken af dat ook na de totstandkoming van de Rijksstructuurvisie
de samenwerking wordt voortgezet. Sturing is nodig op de integraliteit, voortgang,
actualisatie en samenhang tussen de drie ambities. De RRAAM-partijen werken onder
leiding van het ministerie van IenM een voorstel uit voor de overlegstructuur, waarbij
recht wordt gedaan aan zowel de specifieke RRAAM-context als aan de samenhang met
andere grote projecten in de Noordvleugel (Metropoolregio Amsterdam en NV Utrecht).
In principe wordt bij de uitwerking uitgegaan van een periodiek overleg op niveau van de
Stuurgroep (tenminste bestaande uit de regionale RRAAM-bestuurders en topambtelijk
IenM, EZ en BZK). Bestuurlijk overleg vindt plaats in het jaarlijkse MIRT-overleg. Als de
situatie daar om vraagt kan incidenteel een afzonderlijk bestuurlijk overleg worden
georganiseerd.

5