Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3481
Vragen van de leden Kathmann en De Hoop (beiden PvdA) aan de Ministers
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over stagiair wordt ingezet als goedkope arbeidskracht
(ingezonden 14 juni 2022).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap), mede
namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 8 juli
2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO)-onderzoek
«Stages in het hoger onderwijs»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2 en 3
Vindt u het ook zorgwekkend dat bijna de helft van de stagiairs geen
vergoeding ontvangt?
Bent u het eens dat het gerechtvaardigd zou zijn als studenten die stage
lopen altijd een vergoeding dienen te krijgen, omdat zij naast hun stage vaak
niet kunnen werken?
Antwoord 2 en 3
Stages zijn bedoeld om studenten kennis te laten maken met de beroepspraktijk. Stages zijn gericht op leren en niet op werken. Werkgevers zijn daarom
niet wettelijk verplicht om stagiairs een stagevergoeding te bieden. De
meerderheid van de werkgevers biedt desondanks wel een stage- dan wel
onkostenvergoeding, al dan niet op basis van een cao. Ik juich het toe als
sociale partners/individuele werkgevers hier, net zoals de rijksoverheid, voor
kiezen, zeker als er sprake is van een forse tijdsinvestering van de kant van de
student. In mijn gesprekken met het onderwijs- en werkveld zal ik dit
onderwerp ook ter sprake brengen. Ik wil deze gesprekken voeren met het

1

ah-tk-20212022-3481
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

ISO, 8 juni 2022, «Interstedelijk Studenten Overleg: «Stagiair wordt te vaak ingezet als
goedkope arbeidskracht»», (https://iso.nl/2022/06/interstedelijk-studenten-overleg-stagiairwordt-te-vaak-ingezet-als-goedkope-arbeidskracht/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

doel om afspraken te maken hoe er gezorgd kan worden dat meer werkgevers een passende stagevergoeding aanbieden.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het niet ontvangen van een stagevergoeding ervoor
zorgt dat stage lopen alleen nog maar toegankelijk wordt voor studenten met
rijke ouders?
Antwoord 4
Ik heb geen signalen ontvangen dat het hoger onderwijs minder toegankelijk
is (geworden) doordat een deel van de werkgevers geen stagevergoeding
biedt.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u het dat als een stage verplicht is voor de opleiding dat
studenten, naast het collegegeld, ook nog eens gratis stage moeten lopen?
Bent u op zijn minst van mening dat als een stage verplicht is voor de
opleiding dat er dan te allen tijde een stagevergoeding moet zijn?
Antwoord 5
Zoals aangeven bij vraag 2 en 3, is het doel van een stage om studenten
kennis te laten maken met de beroepspraktijk en om de professionele
vaardigheden te ontwikkelen. Hierom hebben stagiairs geen recht op een
stagevergoeding. Uit de cijfers van het onderzoek van ISO blijkt dat de
meerderheid van de werkgevers een stagevergoeding biedt. Tegelijkertijd
biedt een aanzienlijk deel geen stagevergoeding. Ik zal daarom met het
onderwijs- en werkveld in gesprek gaan om afspraken te maken hoe er
gezorgd kan worden dat meer werkgevers een passende stagevergoeding
bieden.
Vraag 6
Vindt u het bizar dat juist in overheidssectoren het onderwijs en de zorg er
vaak geen stagevergoeding wordt verstrekt? Bent u het eens dat juist
overheidssectoren het goede voorbeeld dienen te geven?
Antwoord 6
Zoals aangegeven bij vraag 2, 3 en 5, gaat niet OCW maar de werkgever over
de (hoogte van de) stagevergoeding. Dat is ook het geval in sectoren die
bekostigd worden door de overheid, zoals het onderwijs en de zorg. Ik zal
daarom ook met die sectoren het gesprek aangaan.
Vraag 7
Kunt u een overzicht geven van de stagevergoeding die de verschillende
overheden (rijksoverheid, provincies, gemeenten etc.) aan stagiairs verstrekken? Is een stagevergoeding bij de overheid altijd verplicht en zo ja is deze
stagevergoeding, ongeacht opleiding, 635 euro voor alle stagiairs?
Antwoord 7
Bij de rijksoverheid, provincies, gemeentes en waterschappen wordt
verschillend omgegaan met de stagevergoeding. De rijksoverheid kent een
stagevergoeding ter hoogte van € 652,00 voor mbo, hbo en wo-studenten.
Deze stagevergoeding is verplicht en wordt toegekend indien studenten één
maand of langer stage lopen. Gedurende de stage moet de student ingeschreven staan aan een onderwijsinstelling. Stagiairs kunnen een aanvullende
vergoeding krijgen voor een (tijdelijke) andere woonruimte vanwege de stage
van maximaal € 437,–.
Uw vraag is tevens uitgezet bij het Interprovinciaal overleg (IPO), de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Vereniging werken voor
waterschappen (Vwvw). Het Interprovinciaal Overleg (IPO) geeft aan dat de
cao provinciale sector geen inhoudelijke bepaling met betrekking tot de
stagevergoeding kent. Ook anderszins is er geen sectorale regeling over
stagevergoeding. Iedere provincie bepaalt dit dus zelf.
De VNG geeft aan dat elke gemeente zelf de hoogte van de stagevergoeding
bepaalt. De VNG heeft geadviseerd om daarbij geen onderscheid te maken in
opleidingsniveau. De stagevergoeding is niet verplicht, in artikel 2.9 van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

CAO Gemeenten is wel opgenomen dat de stagiair een onkostenvergoeding
kan krijgen.
Voor de Vwvw geldt dat ieder lid zelf de hoogte van de stagevergoeding
bepaalt. In de Cao Werken voor waterschappen zijn hierover geen afspraken
gemaakt.
Vraag 8
Hoe staat u tegenover de suggestie van het ISO om een stagevergoeding te
verplichten? Op welke manier zou dit, wettelijk, geregeld kunnen worden?
Bent u bovendien bereid om het verplichten van een stagevergoeding te
bespreken met sociale partners?
Antwoord 8
Werkgevers zijn aan zet om een stagevergoeding aan te bieden. Sommige
werkgevers doen dit al, bijvoorbeeld door dit op te nemen in de cao. Ik wil
wel in overleg met de werkgevers met het doel om afspraken te maken over
het aanbieden van een passende stagevergoeding.
Vraag 9
Uit het onderzoek blijkt ook dat er veel variatie is in stagevergoeding, kunt u
aangeven wat u een fatsoenlijke stagevergoeding vindt? Bent u het eens dat
een stagevergoeding van 635 euro fatsoenlijk en redelijk is?
Antwoord 9
De aanleiding voor het vaststellen van de hoogte van de vergoeding voor
stagiairs bij de rijksoverheid was de wens om tot een uniforme stagevergoeding te komen voor alle opleidingsniveaus en als rijksoverheid als één
werkgever naar buiten toe op te treden. De departementen hanteerden tot
1 maart 2009 verschillende stagevergoedingen die gemiddeld lager waren
dan de vergoedingen die de marktsector hanteert, waardoor het imago van
de sector Rijk als werkgever voor stagiairs minder positief was.
Uit een in 2008 gehouden inventarisatie bleek dat de meeste departementen
een stagevergoeding hanteerden van € 13,61 per dag of circa € 300,00 bruto
per maand (op basis van een 36-urige werkweek) en dat het bedrag van die
vergoedingen bij de meeste departementen sinds begin jaren negentig niet
meer gewijzigd was. Tevens bleek dat de marktsector vergoedingen hanteerde van gemiddeld zon € 500,00 – € 600,00 per maand voor wo- en
hbo-studenten en een lager bedrag voor mbo-studenten. Gezien de uitkomst
van de inventarisatie zijn de vaste stagevergoedingen met ingang van
1 maart 2009 vastgesteld op € 550,00 bruto per maand voor hbo/wostudenten en € 400,00 bruto per maand voor mbo-studenten. Tot en met
2019 zijn de bedragen van de stagevergoedingen geïndexeerd met de
loonstijging van rijksambtenaren. Sinds 1 januari 2020 geldt één stagevergoeding voor alle opleidingsniveaus (de hoogste) en wordt de stagevergoeding
jaarlijks geïndexeerd met de consumentenprijsindex, omdat dit meer passend
is bij het feit dat het een onkostenvergoeding betreft. Momenteel bedraagt de
stagevergoeding dus 652 euro per maand voor zowel wo-, hbo- als mbostudenten. Ik beschouw dit als een redelijk bedrag voor stagiairs.
Vraag 10
Bent u bereid om een stagevergoeding van 635 euro voor alle stagiairs vast
te leggen en hierover in gesprek met vakbonden, studentenorganisaties en
werkgevers te gaan en daarbij eventuele (financiële) knelpunten aan te
pakken?
Antwoord 10
Werkgevers zijn aan zet om stagevergoeding te bieden als zij dit niet doen. Ik
ben bereid om met het onderwijs en werkveld in gesprek te gaan om
afspraken te maken over het aanbieden van passende stagevergoeding. Ik zie
hier geen rol voor het kabinet om eventuele financiële knelpunten te dekken.
Vraag 11
Op welke manier houdt u toezicht op stagemisbruik? Hoe vaak heeft de
Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) handhavend opgetreden tegen stagemisbruik? In welke sectoren vinden de meeste misstanden plaats? Heeft de NLA
voldoende capaciteit om te kunnen handhaven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Voor stages als onderdeel van het volgen van een opleiding (mbo, hbo of
universiteit), geldt dat er geen wettelijke verplichting bestaat om een
vergoeding te betalen. Relevant is in dit verband dat de werkzaamheden van
de stagiair niet zijn gericht op het verrichten van productieve arbeid of het
behalen van omzet of winst. De stagiair krijgt daarbij begeleiding van het
stagebedrijf.
Een stagiair mag niet ingezet worden voor werkzaamheden die een regulier
werknemer binnen de organisatie verricht. Voor regulier werk geldt dat het is
gericht op het draaien van productie en het maken van omzet maken en niet
op leren. Als de stage niet gericht is op leren, maar op werken en een stagiair
regulier werk verricht, dan heeft de stagiair mogelijk recht op het wettelijk
minimumloon.
Meldingen over onderbetaling minimumloon kunnen worden gedaan bij de
Nederlandse Arbeidsinspectie. Na registratie wordt beoordeeld of de melding
leidt tot een onderzoek door de Arbeidsinspectie. Indien zij na onderzoek
constateert dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking en dat de
stagiair derhalve recht heeft op het wettelijk minimumloon, kan de Arbeidsinspectie een boete opleggen aan de werkgever en eisen dat de werkgever het
loon en/of vakantiebijslag nabetaalt. In 2021 heeft de Arbeidsinspectie circa
30 meldingen over stages in behandeling genomen die betrekking hadden op
de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, Arbeidstijdenwet en
Arbowetgeving.
Er wordt naar aanleiding van het Regeerakkoord uit 2017, tot en met 2023
extra structureel geïnvesteerd in inspectiecapaciteit. Ondanks de aanzienlijke
capaciteit van de Arbeidsinspectie van circa 1600 fte, is het inherent aan het
houden van toezicht dat er keuzes worden gemaakt op een arbeidsmarkt met
ongeveer 10 miljoen werkenden. Om die reden werkt de Arbeidsinspectie
risicogericht en past ze een brede mix aan interventies toe. In het najaar van
2022 wordt het Meerjarenplan 2023–2026 van de NLA gepubliceerd waarin de
risico’s en inzet voor de komende jaren worden toegelicht.
Vraag 12
Hoe kijkt u aan om een laagdrempelig (overheids)meldpunt te maken om
stagemisbruik te melden? bent u bereid om zoals het ISO voorstelt dit met
scholen, werkgevers, vakbonden en studenten organisaties te bespreken?
Antwoord 12
Wanneer een student het vermoeden heeft dat hij of zij oneigenlijk wordt
ingezet, kan de student dit altijd melden bij de opleiding. De opleiding kan
verkennen of hier inderdaad sprake is van oneigenlijke inzet van stagiairs.
Wanneer een student het vermoeden heeft dat er sprake is van onderbetaling, kan de student een melding maken bij de Arbeidsinspectie.
Vraag 13 en 14
Kunt u aangeven welke voorwaarden er zijn rondom begeleiding van
stagiairs? Ziet u mogelijkheden om de begeleiding van stagiairs te verbeteren?
Heeft u ideeën om er voor te kunnen zorgen dat stagiairs niet meer als
goedkope en/of gratis arbeidskrachten worden ingezet?
Antwoord 13 en 14
Goede begeleiding van studenten is van groot belang tijdens een stage. Bij
veel opleidingen zijn de stagevoorbereiding en -begeleiding goed geregeld.
Toch is er ruimte voor verbetering, zo blijkt het uit het onderzoek van ISO. Dit
geldt ook voor de mate van transparantie over de rechten en plichten van een
student. Transparantie verkleint de kans dat stagiairs als goedkope arbeidskrachten worden ingezet. Ik zie hier een rol voor zowel de onderwijsinstelling
als de werkgever om dit op te pakken. Ik zal dit, in mijn gesprek met het
onderwijs- en werkveld, bespreken.
arbeidskracht/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4