Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 280

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juni 2010
Hierbij doe ik u toekomen het verslag van de extra Transportraad van
4 mei 2010. Deze bijeenkomst werd gehouden naar aanleiding van de
sluiting van het Europese luchtruim als gevolg van de uitbarsting van de
Eyjafjallajökull op IJsland. Een debat heeft plaatsgevonden over de
follow-up en gevolgen van de ontstane situatie. Het debat in de Raad was
gebaseerd op een recent rapport van de Commissie waarin de gevolgen
van de sluiting van het Europese luchtruim in kaart zijn gebracht en
waarin een aantal voorstellen voor maatregelen op korte termijn en
structurele maatregelen wordt gedaan. Aan het eind van het debat zijn
Raadsconclusies aangenomen. Deze conclusies zijn ter informatie
bijgevoegd1.
In zijn introductie memoreerde de Spaanse Voorzitter Blanco aan de
videoconferentie van Europese Transportministers van 19 april 2010 die
tot een geleidelijke en gecoördineerde heropening van het Europese
luchtruim heeft geleid. Direct hierna is door Commissie een interne
werkgroep ingesteld die de gevolgen van de sluiting van het luchtruim in
kaart heeft gebracht. Dit heeft geresulteerd in een rapport van Commissaris Kallas, in samenwerking met de Commissarissen Almunia en Rehn,
met voorstellen voor maatregelen op korte termijn en voorstellen voor
structurele maatregelen.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Commissaris Kallas dankte het Voorzitterschap en de lidstaten voor de
goede samenwerking van de afgelopen weken en benadrukte dat sluiting
van het luchtruim gerechtvaardigd was op grond van de bestaande
procedures. Hij lichtte het bovengenoemde rapport nader toe. Maatregelen op korte termijn hebben onder meer betrekking op de uniforme
toepassing van passagiersrechten, tijdelijke operationele flexibiliteit,
toepassing van slotallocatie (om verlies van slots te voorkomen die
luchtvaartmaatschappijen vanwege de luchtruimsluiting niet hebben
kunnen gebruiken) en uitstel van betaling voor de levering van luchtverkeersleidingsdiensten (en-route charges). Eventuele staatsteun dient te
passen binnen de huidige Europese regels.

kst-21501-33-280
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-33, nr. 280

1

Structurele maatregelen hebben onder meer betrekking op de versnelde
implementatie van de Single European Sky en het oprichten van een
luchtvaartplatform waarin alle Europese stakeholders bijeen worden
gebracht. Ook zal de Commissie een expertgroep instellen en de huidige
methodologie voor risico-analyse en- beheer evalueren in het bijzonder bij
natuurrampen. De Commissie zal tijdens de volgende Transportraad op
24 juni 2010 rapporteren over de voortgang van de aangekondigde acties.
Ik heb in mijn interventie de noodzaak benadrukt van duidelijke Europese
procedures waardoor op een meer flexibele en gecoördineerde wijze
gehandeld kan worden. Uit eigen ervaring weet ik hoe belangrijk het is om
tijdig accurate en nieuw gegenereerde gegevens te delen en daarbij
bestaande netwerken goed te gebruiken, zoals Eurocontrol en de
nationale luchtverkeersleidingen. In dit kader heb ik het operationale
concept voor het vliegen bij verhoogde concentraties as, dat is ontwikkeld
binnen het Functional Airspace Block Europe Central (FABEC), onder de
aandacht gebracht. Het concept biedt de mogelijkheid het luchtruim op
een veilige en verantwoorde wijze stap voor stap te openen. Op basis van
real-time informatie over de vulkaanas in het luchtruim wordt de operatie
van de luchtverkeersleiding flexibel aangepast. De nationale toezichthouder ziet er op toe dat dit veilig gebeurt.
Ook heb ik benadrukt dat de gebeurtenissen van de afgelopen weken
opnieuw hebben aangetoond dat wij werk moeten maken van een
goedwerkend Europees luchtruim. De Commissie kondigt in haar rapport
aan de implementatie van Single European Sky (SES) te willen versnellen.
Ik deel de ambitie om in deze complexe materie zo snel mogelijk tot
goede resultaten te komen. Het voorstel van de Commissie tot uitstel van
betaling voor de levering van luchtverkeersleidingsdiensten (en-route
charges) vind ik echter geen goed plan. Dit is slechts het verschuiven van
het cash flow probleem waar de luchtvaartmaatschappijen nu mee
worstelen naar de luchtverkeersleidingsorganisaties.
Zoals het rapport van de Commissie al aangeeft, heeft de hele luchtvaartsector grote schade geleden door de sluiting van het luchtruim. Het is dan
ook niet verwonderlijk dat de sector bij de overheden aanklopt voor
mogelijke compensatie. Ik heb nadrukkelijk aangegeven het met de
Commissie eens te zijn dat de Europese staatssteunregels dienen te
worden gerespecteerd en ik heb het voorstel van de Commissie
verwelkomd om hierover een mededeling op te stellen. Belangrijk is dat
de concurrentieverhoudingen niet worden verstoord door ongecoördineerde en disproportionele nationale steunmaatregelen. Overheden
beschikken onder de huidige omstandigheden bovendien over weinig
financiële ruimte, dus de mogelijkheden zijn beperkt. Het zou goed zijn
wanneer de Commissie nader onderzoekt of er compenserende maatregelen op EU-niveau denkbaar zijn (inclusief de mogelijkheid van een
eventueel noodfonds) en de voor en tegens van dergelijke maatregelen.
Commissaris Kallas heeft toegezegd hierop terug te zullen te komen in zijn
rapportage aan de volgende Transportraad op 24 juni 2010.
Tenslotte hecht ik, net zoals de Commissie, aan een goede naleving van
de passagiersrechten. Ik heb daarbij gepleit voor uniforme toepassing en
handhaving van de regels voor passagiersrechten. Hierbij dient rekening
te worden gehouden met de bijzondere omstandigheden van de
afgelopen weken. Bij een eventuele herziening van de huidige regels
dienen ook de ervaringen van de afgelopen weken te worden mee
gewogen. De momenteel lopende review van de Commissie biedt
daarvoor een passend kader.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-33, nr. 280

2

Ook de andere lidstaten konden zich in grote lijnen vinden in de voorgestelde maatregelen van het rapport Kallas. Alleen de voorgestelde
maatregel voor uitstel van betaling van luchtverkeersleidingdiensten
stuitte op weerstand bij veel lidstaten.
De volgende Transportraad zal plaatsvinden op 24 juni 2010. Dan zal dit
onderwerp wederom op de agenda staan.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-33, nr. 280

3