Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 911

Bestrijding georganiseerde criminaliteit

Nr. 342

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 januari 2022
In 2017 heeft het WODC een verkennende studie uitgevoerd met als doel
meer zicht te krijgen op de ontwikkelingen rond het fenomeen liquidaties
(Kamerstuk 29 911, nr. 157). Om de bevindingen uit deze eerste studie te
actualiseren, heeft het WODC nu een vervolgstudie uitgevoerd naar
nieuwe trends en ontwikkelingen rond liquidaties. Hierbij bied ik uw
Kamer deze vervolgstudie aan1.
Bevindingen
De vervolgstudie is in belangrijke mate gebaseerd op interviews met
sleutelinformanten uit het opsporingsveld. Er is hierbij primair gekeken
naar nieuwe trends en ontwikkelingen op het terrein van liquidaties, ten
opzichte van de studie uit 2017. Enkele opvallende bevindingen zijn:
• Het beeld van de achtergrond van liquidaties kan nader worden
ingevuld, op basis van inzichten uit gekraakte pgp-berichten.
• Het element van wraak en intimidatie wordt vaker door de geïnterviewden genoemd als achtergrond van liquidaties, in plaats van het beeld
van liquidaties als uiterste middel om (zakelijke) conflicten te beslechten.
• In de vorige studie werd de grove en slordige werkwijze bij liquidaties
in belangrijke mate toegeschreven aan gebreken in de uitvoering door
de schutters zelf. De vervolgstudie nuanceert dit beeld, en constateert
dat de werkwijze en opstelling van opdrachtgevers hier evenzeer een
rol in lijken te spelen. Aansturing op afstand en een schijnbaar grote
onverschilligheid ten opzichte van mensenlevens dragen beide bij aan
een toename van excessief geweld.
• Enkele geïnterviewden uiten hun zorg over de criminele kopstukken
die inmiddels gedetineerd zitten, en de risico’s op aansturing van
liquidaties vanuit detentie.
• Hoewel het rapport zich vooral richt op kwalitatieve uitspraken over de
aard van liquidaties, bevat het rapport ook een overzicht van het aantal
1

kst-29911-342
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 911, nr. 342

1

liquidaties sinds 2000. Het aantal liquidaties in Nederland schommelt
sinds het jaar 2000 gemiddeld tussen de twintig en dertig per jaar,
maar is in de afgelopen jaren gedaald: naar achttien liquidaties in 2019
en verder dalend naar tien liquidaties in 2020. De cijfers voor 2021 zijn
niet in deze studie betrokken.
Beleidsreactie
De beide WODC-studies naar liquidaties hebben een verkennend karakter
en zijn hoofdzakelijk gebaseerd op kennis, ervaringen en inschattingen
van politie- en justitiefunctionarissen die belast zijn met de opsporing en
vervolging van liquidaties. Dit rapport biedt daarmee waardevolle
inzichten die vooral voor de opsporing en vervolging van liquidaties van
belang zijn. De inzichten uit deze studie sluiten ook aan bij de aanpak op
andere vlakken: zo wordt het risico op aansturing vanuit detentie reeds
langer erkend, en heeft de vorige Minister voor Rechtsbescherming op
22 november 2021 uw Kamer reeds geïnformeerd over een pakket aan
maatregelen om voortgezet crimineel handelen vanuit detentie tegen te
gaan en de veiligheid tijdens berechting en detentie te verhogen.2 Een
deel van die maatregelen is gebaseerd op ervaringen in Italië. De zorgen
die in deze studie worden aangehaald onderschrijven nogmaals het
belang van deze aanpak. Ook kunnen de inzichten benut worden bij de
versterking van de weerbaarheid van togadragers, journalisten en lokaal
bestuur, zoals beschreven in de brief van 4 oktober.3 In de voortgangsbrief
van 17 december is al aangegeven dat er onderling ervaringen en best
practices worden gedeeld om de weerbaarheid van rechters, officieren,
advocaten en journalisten structureel te versterken.4 De inzichten uit deze
studie zullen daar ook hun plaats in krijgen.
Het periodieke karakter van de studie zorgt ervoor dat aantallen en
ontwikkelingen van liquidaties over de jaren heen in beeld blijven. Het
bestrijden van liquidaties en het excessieve geweld dat daarbij gebruikt
wordt, speelt ook voor mij een belangrijke rol bij de brede aanpak van
georganiseerde ondermijnende criminaliteit; goed zicht op dit fenomeen
is dan ook onontbeerlijk.
De inzichten uit deze rapportage worden in de komende periode
betrokken bij de nadere uitwerking van maatregelen in het kader van de
aanpak van ondermijning, zoals geschetst in het coalitieakkoord. De
bevindingen vormen een bevestiging van de dreiging die van georganiseerde criminaliteit uitgaat en de harde, realistische en effectieve aanpak
die dit kabinet voorstaat.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

2

Kamerstukken 29 911 en 29 279 en 24 587, nr. 339
Kamerstuk 29 911, nr. 329
4
Kamerstuk 29 911, nr. 337
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 911, nr. 342

2