2018D28906

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissies voor Buitenlandse Zaken, Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en Justitie en Veiligheid hebben een aantal vragen
voorgelegd aan de Ministers van Buitenlandse Zaken, Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en Justitie & Veiligheid over de brief van 26 april 2018
inzake de inzage van RAND in vertrouwelijke informatie over financiering
uit de Golf (Kamerstuk 29 614, nr. 73).
De voorzitter van de commissie,
Pia Dijkstra
De griffier van de commissie,
Van Toor

nds-tk-2018D28906

1

Nr.

Vraag

1

Kunt u voor elk land in de Golf afzonderlijk aangeven wanneer
lijsten overhandigd zijn over financiering van religieuze instellingen? Zo nee, waarom niet? Wanneer gebeurde dat voor het laatst?
Welke landen hebben nooit dergelijke lijsten overhandigd?
Klopt het dat sinds 2015 geen informatie meer is ontvangen uit
Saudi-Arabië over financiering van religieuze instellingen in
Nederland? Zo ja, waarom is dat het geval? Kan uitgesloten
worden dat sinds 2015 religieuze instellingen vanuit dat land zijn
gefinancierd?
In de brief van 26 april jl. van de Minister van Buitenlandse Zaken
wordt gesteld dat het overzicht met financieringsaanvragen van de
periode 2010 t/m 2013 door het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) met het Wetenschappelijk Onderzoeks- en
Documentatie Centrum (WODC) is gedeeld ten behoeve van het
onderzoek van RAND naar deze financieringsstromen. Bent u
bekend met de afwijkende stellingname van de betreffende
onderzoekers van RAND over inzage in deze lijsten, te weten de
stelling «De passage «information we were given access to»
refereert niet aan informatie die we van MinBZ hadden ontvangen.
Deze «lijst» kregen we via [een] andere bron. Van MinBZ hebben
we nooit informatie over [individuele] donaties ontvangen»
(https://twitter.com/StijnHoorens/status/989240293680664577)? Hoe
duidt u deze uitspraak? Kan derhalve de correspondentie hieromtrent tussen zowel het Ministerie van Buitenlandse Zaken als het
Ministerie van SZW en de betreffende onderzoekers met de Kamer
worden gedeeld?
Kunt u een overzicht geven van alle vertrouwelijke informatie over
financiering van religieuze instellingen vanuit landen in de Golf
waar RAND en het WODC inzage in hebben gekregen?
Is er informatie over financiering van religieuze instellingen vanuit
landen in de Golf die niet (vertrouwelijk) is gedeeld met RAND en
het WODC? Zo ja, welke informatie betreft dit en waarom is die
niet gedeeld?
Heeft u aanwijzingen dat door buitenlandse financiering van
moskeeën de veiligheid in Nederland in het geding is? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Kunt u een beeld schetsen hoe, mede door financiering vanuit het
buitenland, de invloed van het salafisme de afgelopen tien jaar in
Nederland is toegenomen? Deelt u het beeld dat de invloed van
deze religieuze stroming is verdubbeld?
Welke juridische grondslagen zijn op dit moment voorhanden voor
het blokkeren van geldstromen uit het buitenland?
In welke gevallen wordt er nu reeds opgetreden tegen geldstromen
uit het buitenland?
Kunt u aangeven of en zo ja hoe het Oostenrijkse verbod op
buitenlandse financiering van moskeeën zich verhoudt tot de in
Nederland geldende grondrechten?
Is er naar uw opvatting op dit moment sprake van dat financiering
uit het buitenland van religieuze instellingen leidt tot ondermijning
van de democratische rechtsstaat? Zo nee, waarom niet?
Kunt u een overzicht geven van alle maatregelen van de afgelopen
tien jaar om ongewenste financiering van religieuze instellingen te
beperken en ingaan op het effect van die maatregelen?
Deelt u de opvatting dat de beïnvloeding zoals Nieuwsuur en NRC
lieten zien zeer onwenselijk is?

2

3

4

5

6

7

8
9
10

11

12

13

2

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Klopt het dat gemeentebesturen niet zijn geïnformeerd over de bij
de regering bekende financieringsstromen? Zo ja, waarom niet? Zo
nee, welke informatie is met gemeenten gedeeld en welke verdere
acties zijn ondernomen?
Klopt het dat in de brief aan de Kamer van december 2016 werd
geschreven dat alle grote koepelverenigingen van moskeeën
afspraken wilden vastleggen in een convenant over buitenlandse
financiering terwijl geen van deze koepelverenigingen daarmee
akkoord was, zoals NRC (26-4-2018) schrijft? Zo ja, waarom werd
deze passage opgenomen in de brief als er nog geen akkoord op
was? Deelt u de opvatting dat hier sprake is van desinformatie aan
de Kamer?
Hoe definieert u het begrip «onvrije landen»? Hoe wordt de
definitie van «onvrije landen» nader ingevuld, zoals aangekondigd
op pagina 6 in de eerdere brief van de Ministers van Justitie en
Veiligheid en SZW?
Bent u voornemens te onderzoeken hoe Nederland zou kunnen
voldoen aan de wederkerigheid op het gebied van afspraken over
het bekend maken van financieringsstromen, die nodig is om tot
afspraken met landen als Saoedi-Arabië en Koeweit te komen (zie
de brief van de Ministers voor Rechtsbescherming en van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, pagina 3)?
Op welke termijn denkt u een (wets)voorstel waarmee geldstromen
vanuit onvrije landen worden beperkt aan de Kamer te kunnen
sturen?
Bent u het met de onderzoekers eens dat inzicht in buitenlandse
financieringsstromen het vertrouwen tussen bronlanden en de
Nederlandse overheid versterkt, garandeert dat de financiering
aangewend wordt voor het legitieme doel en inlichtingendiensten
helpt bij het monitoren van instellingen die met buitenlandse
geldstromen worden gefinancierd? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
hoe heeft u uitvoering gegeven aan de aanbeveling van RAND om
buitenlandse financiering te traceren?
Klopt de veronderstelling dat op dit moment sprake is van hooguit
een gefragmenteerd inzicht in buitenlandse geldstromen vanuit
onvrije landen met de bedoeling oneigenlijke invloed in Nederland
uit te oefenen? Zo ja, hoe bent u voornemens adequater zicht te
krijgen op deze buitenlandse financieringsstromen?
Welke risico’s en/of nadelige gevolgen kan het openbaar maken
van verkregen informatie van derde landen over financieringsstromen richting Nederland hebben?
Is de informatie die in 2016 en 2017 betreffende financiering van
Golfstaten aan Nederlandse moskeeën op vertrouwelijke basis met
de Kamer is gedeeld de volledige weergave van de informatie die
het kabinet over deze financieringsverzoeken en -stromen op dat
moment bezat? Kan een overzicht van alle met het Ministerie van
Buitenlandse Zaken gedeelde informatie van 2010 tot heden uit
Saoedi-Arabië, Koeweit en andere Golfstaten betreffende
financieringsstromen, per land uitgesplitst, met de Kamer
(vertrouwelijk) gedeeld worden?
Klopt het dat Saoedi-Arabië sinds 2015 geen betalingsverzoeken
van religieuze instellingen in Nederland heeft gehonoreerd? Klopt
het voorts dat Saoedi-Arabië sinds 2015 geen betalingsverzoeken
van religieuze instellingen in Nederland heeft ontvangen?
Deelt Saoedi-Arabië ook niet-gehonoreerde betalingsverzoeken
met Nederland? Zo ja, kunnen deze met de Kamer (vertrouwelijk)
gedeeld worden?

3

25

26

27

28

29

30

Kunt u zich het nader antwoord van voormalig Ministers Koenders
en Asscher herinneren op de schriftelijke vragen van de leden
Sjoerdsma (D66), Azmani (VVD), Knops (CDA) en Karabulut (SP)
d.d. 1 maart 2017, waarin werd gesteld dat de gesprekken met en
in de Golflanden zijn geïntensiveerd en dat het «voorlopige
resultaat van de geïntensiveerde dialoog met de Golflanden is dat
de informatiepositie van Nederland over organisaties in de
betreffende landen en over de toezichtprocedures is verbeterd»?
Betekent dit dat Nederland over meer informatie over financieringsstromen uit de betreffende landen beschikt? Zo ja, waarom is
deze informatie niet (vertrouwelijk) met de Kamer gedeeld, terwijl
herhaaldelijk om transparantie over dergelijke financieringsstromen is gevraagd? Hoe verhoudt zich dit tot de antwoorden op
nadere schriftelijke vragen d.d. 6 juli 2017, waarin uw voorgangers
stelden dat deze informatie op vertrouwelijke basis met de Kamer
gedeeld zal worden?
Heeft de door de voormalig Ministers van Buitenlandse Zaken en
SZW geschetste geïntensiveerde dialoog met de Golflanden en de
betere informatiepositie van Nederland (2017D03960) geleid tot
informatieverstrekking vanuit de Verenigde Arabische Emiraten,
Oman en Qatar over financieringsstromen aan en financieringsverzoeken van religieuze instellingen in Nederland? Zo ja, op welke
momenten? Waarom is deze informatie niet met de Kamer
gedeeld? Kan deze informatie alsnog vertrouwelijk gedeeld
worden met de Kamer?
Klopt het dat de lijst met financieringsverzoeken van Nederlandse
moskeeën aan Saoedi-Arabië over de periode 2010–2013 in
september 2013 eenmalig op verzoek van het Ministerie van
Sociale Zaken door het Ministerie van Buitenlandse Zaken is
opgesteld? Zo ja, waarom stelde voormalig Minister Asscher
tijdens het plenaire debat over de invloed van ultraorthodoxe
moslims in moskeeën op 25 mei 2016 dat zijn ministerie niet op de
hoogte werd gehouden van religieuze investeringen in Nederland,
terwijl de betreffende lijst in 2013 in opdracht van zijn eigen
ministerie was opgesteld?
Waarop is de mening van de Minister van Buitenlandse Zaken
zoals verwoord in het Mondelinge Vragenuur van 24 april jl.
gestoeld, dat wanneer de vertrouwelijkheid rondom de van
Golfstaten verkregen informatie over financieringsstromen zou
wegvallen, de informatiestroom van deze landen zou opdrogen?
Hoe verhoudt deze uitspraak zich tot eerdere uitspraken van de
voormalig Ministers Koenders en Asscher dat moet worden
aangedrongen op meer transparantie over de herkomst van
financiering (plenair debat, 25 mei 2016) en dat niet transparante
financieringsstromen het risico vergroten van beïnvloeding (nader
antwoord schriftelijke vragen, 1 maart 2017)? Hoe verhoudt zich
deze uitspraak voorts tot het gegeven dat Saoedi-Arabië sinds 2015
geen informatie meer met Nederland gedeeld zou hebben?
Aan welke Golfstaten is door Nederland zelf gevraagd informatie te
delen over financieringsstromen naar en -verzoeken van religieuze
gebedshuizen? Op welk moment is dat gevraagd? Welke Golfstaten hebben hier wel of geen gehoor aan gegeven?
Op welke wijze is het kabinet voornemens de transparantie van
financieringsstromen vanuit de Golfstaten naar Nederlandse
moskeeën te vergroten? Is het kabinet bereid dergelijke informatie
(vertrouwelijk) actief te delen met de Kamer? Zo ja, met welke
frequentie? Zo nee, waarom niet?

4

31

32

33

34

35

36

Op 5 juli 2017 schreef voormalig Minister Asscher aan de Kamer
dat in opdracht van het kabinet het Financieel Expertise Centrum
(FEC) een project zou starten gericht op inzicht in en het tegengaan
van ongewenste buitenlandse financiering. Klopt het dat het FEC al
eerder aan het kabinet had aangegeven dat het niet zomaar
onderzoek kon doen naar financiering die als «ongewenst» wordt
gezien omdat een wettelijke basis ontbreekt? Zo ja, waarom
schreef de voormalig Minister van SZW dit desondanks wel aan de
Kamer?
Klopt het dat de gesprekken met vertegenwoordigers van
Nederlandse moslimgemeenschappen over de totstandkoming van
een convenant ter bevordering van de transparantie over
buitenlandse financiering is stopgezet? Zo ja, kunt u toelichten
waarom en wanneer deze gesprekken zijn stilgelegd? Waren deze
gesprekken nog gaande toen voormalig Minister Asscher in
antwoord op Kamervragen (d.d. 6 juli 2017) berichtte dat zijn
ministerie op dat moment overleg voerde met vertegenwoordigers
van moslimgemeenschappen betreffende het convenant? Klopt het
dat al in 2016 niet alle koepelverenigingen van moskeeën
voorstander van een dergelijk convenant waren? Zo ja, waarom
scheef de voormalig Minister Asscher in zijn brief van 4 december
2016 (29614–56) desondanks dat alle koepelorganisaties de visie
van het kabinet delen betreffende ongewenste financiering en
vrijwillige afspraken hiertoe tussen overheid en de organisaties
zouden worden vastgelegd in een convenant? In hoeverre
onderschreven de betreffende koepelorganisaties deze weergave
van het kabinet? Kunt u de correspondentie rondom de totstandkoming van deze Kamerbrief met de betreffende koepelorganisaties
aan de Kamer doen toekomen?
Klopt het dat financiering vanuit zowel Koeweit als Saoedi-Arabië
aan een moskee in Geleen op de lijsten met financiering uit deze
landen in het bezit van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
voorkwam, maar dat deze informatie niet direct is gedeeld met de
betreffende gemeente? Zo ja, waarom is dit niet gebeurd? Zo nee,
kunt u de betreffende correspondentie tussen de gemeente en de
rijksoverheid aan de Kamer doen toekomen? Klopt het dat het
bestuur van de betreffende moskee in Geleen momenteel wordt
vervolgd wegens witwassen, terrorismefinanciering en ronselen?
Klopt het dat financieringsstromen vanuit zowel Koeweit als
Saoedi-Arabië aan moskeeën in Dordrecht, Den Haag, Zeist en
Eindhoven op de lijst met financiering uit deze landen in het bezit
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voorkwam, maar dat
deze informatie niet direct is gedeeld met de betreffende gemeenten? Geldt dit voor meer gemeenten? Zo ja, welke en waarom is dit
niet direct gedeeld? Zo nee, kunt u de betreffende correspondentie
tussen de gemeenten en de rijksoverheid hierover aan de Kamer
doen toekomen?
Op welke momenten is sinds 2010 door het Ministerie van SZW
informatie over financieringsstromen tussen Nederlandse
moskeeën en de Golfstaten met gemeenten gedeeld? Kunt u
hiervan een overzicht aan de Kamer doen toekomen?
Waarom is pas in november 2017, nadat bleek dat journalisten
gemeenten over financieringsstromen uit Golfstaten hadden
benaderd, besloten informatie over buitenlandse financiering aan
Nederlandse moskeeën actief te delen met de betreffende
gemeenten? Waarom zijn deze gemeenten niet eerder actief
geïnformeerd?

5

37

38

39

40

41

In de brief van 26 april 2016 van de Minister van SZW wordt
gesteld dat de informatiedeling met gemeenten vanuit het
ministerie verlaat op gang is gekomen. Hoe verhoudt zich dit tot
eerdere uitspraken van voormalig Minister Asscher dat gemeenten
gesteund worden door het rijk (Mondelinge Vragenuur, d.d.
27-09-2016) en dat zij regelmatig kritische gesprekken voeren met
instellingen over buitenlandse financiering (antwoord schriftelijke
vragen, d.d. 7 december 2016)? Waarop is die laatste stellingname
gebaseerd?
Klopt het dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken sinds 2010
door de ambassade van Saoedi-Arabië en 2013 door de ambassade van Koeweit op vrijwillige basis op de hoogte werd gehouden
over financieringsverzoeken van Nederlandse religieuze instellingen? Welke acties heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken
vervolgens naar aanleiding van deze gedeelde informatie
ondernomen?
Klopt het dat van de ongeveer 450 islamitische organisaties in
Nederland bijna 10% contact heeft met landen uit de Golfregio
over financiering of daadwerkelijk vanuit die landen is gefinancierd? Op welke wijze wordt ontvangen geld uit de Golfstaten door
Nederlandse moskeeën besteed?
Kunt u zich het antwoord op schriftelijke vragen van de leden
Sjoerdsma en Karabulut (d.d. 7 juli 2017) van voormalig Ministers
Asscher en Koenders herinneren, waarin gesteld werd dat sinds
februari 2016 afspraken zijn gemaakt om informatie over financieringsstromen uit de Golfstaten ook met andere betrokken
overheidsinstanties te delen, zoals de Nationaal Coördinator
Terrorisme en Veiligheid, de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst en de Financial Intelligence Unit? Kunt u – zonder de inhoud
prijs te geven – een overzicht geven op welke momenten deze
afspraken sindsdien in de praktijk zijn gebracht en inderdaad
informatie met de betrokken overheidsinstanties is gedeeld?
Klopt het dat in België de onderzoekscommissie naar de aanslagen
in Brussel eveneens onderzoek doet naar financieringsstromen
tussen Saoedi-Arabië en moskeeën in België? Wat zijn hier de
uitkomsten van? Welke initiatieven neemt de Belgische regering
om dergelijke financieringsstromen te beperken, dan wel transparanter te maken? Klopt het dat de Belgische regering tot nieuwe
afspraken hierover met de Saoedische autoriteiten is gekomen? Zo
ja, welke zijn dat en bent u bereid eveneens in te zetten op
dergelijke afspraken met uw Saoedische ambtsgenoot?

6