5
Vragenuur: Vragen Ypma
Vragen van het lid Ypma aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over het bericht "Meer jeugdbeschermers
zelf beschermd na agressie en intimidatie".

Mevrouw Ypma (PvdA):
Voorzitter. Jeugdbeschermers zijn helden. Zij beschermen
de kwetsbaarste kinderen, die opgroeien in een onveilige
omgeving bij ouders die diep in de problemen zitten of zelfs
in het criminele circuit zitten. Steeds meer jeugdbeschermers krijgen te maken met agressie, intimidatie en geweld
van ouders. Ik vind het verschrikkelijk dat jeugdbeschermers
zo bedreigd worden dat ze hun werk niet meer kunnen doen.
Steeds vaker moeten gespecialiseerde teams worden
ingezet die anoniem hun werk doen om kinderen in extreem
onveilige situaties te beschermen.
Jeugdbeschermers verdienen onze bescherming bij het
uitvoeren van hun belangrijke taak, net als alle mensen in
publieke banen. Docenten, agenten en verpleegkundigen
verdienen alle waardering en respect, zodat ze hun
belangrijke werk kunnen doen. Daarom heb ik de volgende
vragen. Hoe gaat de staatssecretaris garanderen dat
jeugdbeschermers hun werk veilig kunnen doen? Hoe
beoordeelt de staatssecretaris zijn eigen voorstel om
jeugdbeschermers zelf de beslissing te laten nemen over
de ondertoezichtstelling in plaats van een onafhankelijke
rechter dit te laten doen? Is de staatssecretaris niet bang
dat het werk van jeugdbeschermers daardoor nog ingewikkelder wordt en ze met nog meer agressie, bedreiging en
intimidatie te maken krijgen? Wat gaat de staatssecretaris
concreet doen voor deze harde werkers in de jeugdbescherming?

Staatssecretaris Dijkhoff:
Voorzitter. Het bericht waarnaar mevrouw Ypma verwijst,
is natuurlijk erg zorgwekkend. Het is wel even goed om de
stijging in aantallen te duiden. Omdat het helaas voorkomt
dat jeugdbeschermers worden bedreigd, hebben we het
Landelijk Expertise Team Jeugdbescherming. Het aantal
keren dat daarop een beroep is gedaan, is inderdaad
gestegen. Dat heeft er ook mee te maken dat in 2016
gelukkig ook provincies als Friesland en Limburg een beroep
hebben gedaan op dit team om de jeugdbeschermers in
moeilijkere zaken beter te beschermen. Voorheen waren
het vooral Noord-Brabant en de grote steden in de Randstad
die dat deden. Het is goed dat het team bekender wordt en
vaker wordt ingezet, want dat maakt het veiliger, maar het
is natuurlijk belachelijk dat het überhaupt nodig is. Het is
dus goed dat we het hebben, maar het is belachelijk dat
het nodig is. Het is niet normaal dat je mensen aanvalt die
jouw kinderen proberen te beschermen of dat jeugdigen
zelf hun beschermers aanvallen omdat ze het niet eens zijn
met wat er gebeurt. Dat is schandalig. Het is te prijzen dat
de jeugdbeschermers er alles aan doen om hun werk toch
te kunnen voortzetten. Het is goed dat we het Landelijk
Expertise Team Jeugdbescherming hebben.

inzet. Je wordt dan dus beschermd. De bekendheid van het
team moet ertoe leiden dat het reguliere jeugdbeschermingswerk wordt gedaan waar het kan en dat het team wordt
ingezet waar dat nodig is, zodat de jeugdbeschermers fysiek
beschermd zijn.
Ik heb inderdaad een voorstel gedaan om de beslissingen
te laten nemen door de Raad voor de Kinderbescherming
en de rechter alleen bij beroep ernaar te laten kijken. Voor
dit specifieke geval zal het niet heel veel uitmaken, denk ik,
omdat in beide scenario's niet de jeugdbeschermer zelf de
beslissing neemt. Dat doet ofwel de rechter, ofwel de Raad
voor de Kinderbescherming.
Los van deze discussie: de Kamer heeft bij de behandeling
van de begroting de motie-Klein aangenomen, waarin de
regering op het hart wordt gedrukt om hiermee niet door
te gaan. Wij zullen die motie natuurlijk zwaar laten meewegen bij de verdere ontwikkeling van onze plannen rond de
Raad voor de Kinderbescherming en de beslissingen daarover.
Mevrouw Ypma (PvdA):
Over dat wetsvoorstel zeg ik: begin er gewoon niet aan,
want er is in de Tweede Kamer geen draagvlak voor. Dat
geef ik de staatssecretaris nogmaals mee. Waar kunnen de
jeugdbeschermers die te maken krijgen met agressie en
geweld en intimidatie door ouders terecht voor hulp en
ondersteuning? Hoe beoordeelt de staatssecretaris het feit
dat er een vervijfvoudiging heeft plaatsgevonden van het
aantal zaken dat door het Landelijk Expertise Team Jeugdbescherming wordt behandeld? Is het LET-JB in staat om
de toenemende vraag te verwerken of worden er extra
teams aangesteld? Kan de staatssecretaris garanderen dat
de medewerkers in onveilige situaties altijd direct kunnen
worden ingezet en dat geen enkel kind hoeft te wacht totdat
het kan worden geholpen?
Staatssecretaris Dijkhoff:
De werkgever zelf is de eerstverantwoordelijke voor de
veiligheid van de medewerkers. Daarom wordt er altijd een
risicoanalyse gemaakt door de gezinsvoogd bij een mogelijk
onveilige situatie. Dan gaat het om de veiligheid van het
kind en de veiligheid van de jeugdbeschermer. Er kan dan
een extra collega worden ingezet of extra bescherming
worden geboden. Ook kan het Landelijk Expertise Team
worden ingezet als het echt een heel zwaar geval betreft.
Daar ligt de eerste verantwoordelijkheid. Verder zijn er ook
mogelijkheden om beschermd aangifte te doen, anoniem
en op de vestigingsplaats van de instelling, zodat je niet
kunt herleiden welke jeugdbeschermer terecht aangifte
heeft gedaan van deze verschrikkelijke bejegening.
Het aantal zaken van het Landelijk Expertise Team is
inderdaad gestaag gegroeid, van 10 in het eerste jaar naar
47 zaken in 2016. Dat heeft vooral te maken met de bredere
bekendheid van het team. Steeds meer instellingen en
gemeentes maken er gebruik van en doen er een beroep
op. Er is dus niet per se sprake van een toename van het
aantal geweldsincidenten, maar wel van een toename op
het beroep op dit team. Daarom is er voor 2017 een uitbreiding van dit team voorzien, zodat dit het meerwerk het
hoofd kan bieden.

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het veilig is? Daarvoor
hebben we dat team. Je kunt dan je werk doen met meer

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ypma

17 januari 2017
TK 40

40-5-1

Mevrouw Ypma (PvdA):
Volgens mij moeten wij altijd de belangen van kinderen
vooropstellen en ervoor zorgen dat wij deze harde werkers
in de jeugdbescherming beschermen vanuit het Rijk. Hartelijk dank voor de reactie.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Het is heel terecht dat hiervoor aandacht wordt gevraagd,
want het is natuurlijk schandalig dat degenen die kinderen
helpen die in een onveilige situatie verkeren, zo bedreigd
en bejegend worden. Mijn vraag is echter een andere,
gezien de antwoorden die hierop al zijn gegeven. Worden
die bedreigers concreet aangepakt en voor de rechter
gebracht, in samenwerking tussen de jeugdbeschermers,
de organisaties, de werkgevers, de politie en het Landelijk
Expertise Team? Het kan toch niet zo zijn dat wij speciale
teams oprichten om bescherming te bieden, maar dat de
daders vrijuit gaan door hun gedrag?
Staatssecretaris Dijkhoff:
De teams zijn natuurlijk niet bedoeld om alleen maar te
worden ingezet als er iemand over de schreef gaat. Zo'n
team zet je uit voorzorg in als je verwacht dat er een risicovolle situatie is, om leed te voorkomen. Daarnaast moet
dat gedrag worden bestraft. Daarom faciliteren wij op alle
manieren dat mensen aangifte kunnen doen, zonder dat zij
bang hoeven te zijn dat het tot nog meer foute bejegeningen
en geweld leidt. Natuurlijk is het zo dat wij bij zo'n aangifte
kunnen doorpakken en straffen kunnen opleggen aan de
ouders, als het nodig is, of aan de jeugdige als die zelf over
de schreef is gegaan.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Kan de staatssecretaris aangeven in hoeveel van de gevallen
waarin dit plaatsvindt daadwerkelijk vervolging plaatsvindt?
Zo'n team brengt extra kosten met zich. Worden die kosten
verhaald op de daders? Ook dat lijkt mij een punt om aandacht voor te hebben.
Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik ben het sowieso eens met de redenering dat het logisch
is om de kosten te verhalen en niet de samenleving daarvoor te laten opdraaien. Ik ben wat terughoudend om volmondig ja te zeggen, omdat ik weet dat het juridisch nog
weleens moeilijk kan zijn. Laat ik over dit punt en over de
vraag hoe vaak het gebeurt de Kamer per brief nader
informeren. Dan kunnen we precies bekijken hoe het zit,
want in de huidige verhoudingen zijn de gemeenten verantwoordelijk. Zij moeten ook het team inschakelen. We zullen
met de gemeenten bekijken of die cijfers op te halen zijn.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Zou dat voor het algemeen overleg Jeugdhulp van eind
februari mogelijk zijn?
De voorzitter:
Dat is een vraag die ik doorgeleid naar de staatssecretaris.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ypma

Staatssecretaris Dijkhoff:
Ja, daar zullen we ons best voor doen.
De voorzitter:
Dat is een vage toezegging, maar mevrouw Van der Burg
neemt daar toch genoegen mee.
Mevrouw Bergkamp (D66):
Ik denk dat het terecht is als wij als Kamer uitspreken hoe
erg het is als je bij het uitoefenen van je werk bedreigd en
geïntimideerd wordt. Daar kan ik dus kort over zijn: het is
belangrijk om dat ver van ons af te werpen.
Ik heb zelf contact opgenomen met Jeugdzorg Nederland
om te vragen of zij hulp nodig hebben vanuit de politiek.
Zijn er knelpunten? Zij geven aan dat ze het op zich heel
goed geregeld hebben met die speciale teams. Herkent de
staatssecretaris dat beeld? Kunnen we wellicht ook van
andere sectoren leren om ervoor te zorgen dat mensen in
alle veiligheid hun werk kunnen uitoefenen?
Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik herken dat inderdaad. We kunnen natuurlijk naar andere
sectoren kijken, maar juist voor deze sector hebben wij deze
specifieke oplossing. In andere gevallen kun je sneller
samen met de sterke arm der wet optreden, maar in die
context is het vrij moeilijk om kinderen te begeleiden.
Daarom denk ik dat dit team heel goed werkt. Waar dat echt
nodig is, moet de politie bijstand kunnen verlenen, maar ik
herken het beeld dat deze aanpak werkt en dat men graag
wil dat die in hele land gebruikt wordt. Het helpt dus als de
bekendheid hiervan groeit en als meer gemeenten en
instellingen weten dat deze mogelijkheid er is en dat zij
daarop een beroep kunnen doen.
De heer Klein (Klein):
Natuurlijk dienen jeugdbeschermers en jeugdhulpverleners
beschermd te worden. Tijdens mijn recente werkbezoek
aan Jeugdbescherming Amsterdam is daar ook aandacht
aan besteed. Maar ik mis in de beantwoording van de
staatssecretaris de grondslag op basis waarvan dat geweld
überhaupt tot stand komt. Worden er wellicht zo nu en dan
niet veel te veel jongeren te snel uit huis geplaatst, waardoor er een bron van agressie ontstaat, zowel bij jeugd als
bij ouders? Zou de oorzaak waardoor men tot geweld komt,
eigenlijk niet aangepakt moeten worden? Als jongeren
terecht uit huis geplaatst worden, moet je bescherming
geven. Dat is logisch, maar ik mis dit aspect in de beantwoording van de vragen van mevrouw Ypma. Waarom kijken we niet naar de oorzaak? Hoe kunnen we die wegnemen
en voorkomen dat jongeren of ouders gewelddadig worden?
Dit komt met name voor bij ouders die zich machteloos
voelen tegen een systeem waarin hun kind hun ontnomen
wordt.
Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik sluit niet uit dat er in voorkomende gevallen frustratie
ten grondslag kan liggen aan dit soort geweld, maar ik wil
ook niet het beeld oproepen dat al die geweldsincidenten
eigenlijk niet zozeer liggen aan degene die het geweld
gebruikt. Ik vind dat je je te allen tijde te gedragen hebt,

17 januari 2017
TK 40

40-5-2

ook al ben je het er niet mee eens. We hebben een rechtsstaat. Er is geen willekeur. Je hebt legitieme, geweldloze
manieren om je zaak te bepleiten als je het er niet mee eens
bent. Ik wil niet zeggen dat in alle gevallen waarin geweld
gepleegd wordt, machteloosheid of frustratie de bron is.
Dat zal meespelen, maar we zien ook gewoon gevallen
waarin degenen die beschermd moeten worden, het er zelf
niet zo mee eens zijn omdat ze al jong voor het criminele
pad gekozen hebben. Dat vinden ze eigenlijk wel aantrekkelijk. Daarom gaan ze over tot het gebruiken van geweld
tegen degenen die er juist zijn om hen, ook al hebben ze
het nog niet door, voor de rest van hun leven te beschermen
en om hen op het rechte pad te brengen. Ik snap dus de
vraag van de heer Klein, maar zou er wel voor willen waken
om net te doen alsof de jeugdbescherming zelf de oorzaak
is van het geweld tegen de jeugdbescherming.
De heer Klein (Klein):
Jeugdbescherming zelf zal nooit de oorzaak zijn. Daarom
is er destijds ook een motie ingediend om dit altijd via de
Raad voor de Kinderbescherming en uiteindelijk via de
rechter te laten verlopen.
De voorzitter:
En uw vraag?
De heer Klein (Klein):
De vraag is of de staatssecretaris wil analyseren of machteloosheid en frustratie inderdaad een bron vormen die we
kunnen wegnemen, waardoor het geweld überhaupt niet
hoeft voor te komen.
Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik erken dat dat kan meespelen. Het is een moeilijke situatie.
Als ouders er nou van doordrongen waren dat zij hun kind
in gevaar brachten, dan zouden zij wellicht hun gedrag
veranderen zodat het niet meer in gevaar was. Je ziet vaak
dat de ouders zelf niet van mening zijn dat zij hun kinderen
in gevaar brengen, maar dat het wel zo is. Dan zul je toch
een maatregel zoals uithuisplaatsing moeten hebben. Dat
zal inderdaad frustratie met zich meebrengen. We nemen
zo'n maatregel niet licht, maar ik denk niet dat die frustratie
weg te nemen is. Je zult als jeugdbeschermer altijd de
spanning hebben dat je soms tegen wil en dank of tegen
de zin van ouders in iemand moet helpen, want anders had
je die maatregel niet nodig. Ik onderken het fenomeen, maar
ik zie niet hoe je dit werk kunt blijven doen zonder dit
spanningsveld te hebben.
De voorzitter:
Dank u zeer. Daarmee zijn wij aan het eind gekomen van
het vragenuur.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ypma

17 januari 2017
TK 40

40-5-3