Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3276

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 januari 2022
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 9 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Verordening en richtlijn digitalisering justitiële samenwerking en
toegang tot het recht (Kamerstuk 22 112, nr. 3274)
Fiche: Aanpassing Eurojustverordening en Raadsbesluit digitale
informatie-uitwisseling in terrorismezaken (Kamerstuk 22 112, nr. 3275)
Fiche: Verordening oprichting online samenwerkingsplatform ter
ondersteuning van gemeenschappelijke onderzoeksteams
Fiche: Mededeling herziening mededingingsbeleid (Kamerstuk 22 112,
nr. 3277)
Fiche: Richtlijn minimumniveau aan belastingheffing (Kamerstuk 22 112,
nr. 3278)
Fiche: Mededeling en besluit ter wijziging Eigenmiddelenbesluit
(Kamerstuk 22 112, nr. 3279)
Fiche: Herziening verordening MFK 2021–2027 (Kamerstuk 22 112,
nr. 3280)
Fiche: Verordening betreffende ontbossingsvrije producten (Kamerstuk
22 112, nr. 3281)
Fiche: Mededeling De Global Gateway (Kamerstuk 22 112, nr. 3282)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-22112-3276
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3276

1

Fiche: Verordening oprichting online samenwerkingsplatform ter
ondersteuning van gemeenschappelijke onderzoeksteams
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
tot oprichting van een samenwerkingsplatform ter ondersteuning van
de werking van gemeenschappelijke onderzoeksteams en tot wijziging
van Verordening (EU) 2018/1726
b) Datum ontvangst Commissiedocument
1 december 2021
c) Nr. Commissiedocument
COM (2021)756
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2021:756:NL
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
N.v.t.
f) Behandelingstraject Raad
Raad Justitie en Binnenlandse Zaken
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Justitie en Veiligheid
h) Rechtsbasis
Artikel 82 (1) (d) van het Verdrag betreffende de Werking van de
Europese Unie (VWEU)
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Op 1 december jl. heeft de Commissie een voorstel voor de oprichting van
een online samenwerkingsplatform ter ondersteuning van gemeenschappelijke onderzoeksteams (hierna: het voorstel) gepubliceerd. Het voorstel
maakt onderdeel uit van een Digital Justice Package, met daarin verschillende initiatieven om de rechtsstelsels van de EU te digitaliseren en
moderniseren. Het doel van het voorstel is een IT-platform op te zetten
met behulp waarvan justitiële samenwerking in het geval van gemeenschappelijke onderzoeksteams technisch kan worden ondersteund.
Het platform beoogt informatie-uitwisseling tussen leden van gemeenschappelijke onderzoeksteams te vereenvoudigen, planning en coördinatie van werkzaamheden te faciliteren en dat op een veilige manier
mogelijk te maken. Deelname aan het platform geschiedt op vrijwillige
basis. Het beheer van het platform wordt belegd bij eu-LISA, dat
overigens geen toegang tot de data in de samenwerkingsruimtes voor
gemeenschappelijke onderzoeksteams krijgt.1 Operationele data die via
het IT-platform worden gedeeld, mogen op grond van het voorstel
maximaal vier weken worden opgeslagen, niet-operationele data 5 jaar.
De beheerder van de samenwerkingsruimte voor een gemeenschappelijk
onderzoeksteam mag bepalen of en in welke mate derden als Eurojust,

1

Het Europees Agentschap voor Grootschalige IT-systemen (EU-LISA) is belast met het beheer
van EURODAC, het visa-informatiesysteem VIS en het Schengen Informatiesysteem (SIS).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3276

2

Europol, het Europees fraudebestrijdingsbureau (OLAF), het Europees OM
(EOM), andere bevoegde EU-actoren en derde landen daartoe toegang
krijgen.
b) Impact assessment Commissie
N.v.t.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Blijkens het coalitieakkoord wil het kabinet internationale samenwerking
versterken om grensoverschrijdende netwerken op te rollen en vroegtijdig
nieuwe ontwikkelingen in criminaliteit te signaleren. Het kabinet is mede
daarom voorstander van de inzet van gemeenschappelijke onderzoeksteams bij grensoverschrijdende justitiële samenwerking in daarvoor
geëigende situaties en is van mening dat deze vorm van samenwerking
breed toegankelijk en aantrekkelijk moet zijn voor de nationale autoriteiten
die daarmee zijn belast.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet staat in beginsel positief tegenover het onderhavige voorstel,
gelet op de meerwaarde die het samenwerkingsplatform kan vormen voor
de inzet van gemeenschappelijke onderzoeksteams en de samenwerking
en informatie-uitwisseling daarbinnen. Belangrijk is daarbij dat dit op een
veilige manier gebeurt en met inachtneming van toepasselijke
EU-regelgeving op het gebied van dataprotectie kan worden gerealiseerd.
Het voorstel biedt daarvoor kaders, die op onderdelen wellicht nog wel
kunnen worden aangescherpt. Voor het kabinet is het met name van
belang dat er geen permanente centrale opslag van gegevens bij eu-LISA
plaatsvindt, en, voor zover tijdelijke opslag onvermijdelijk is met het oog
op de overdracht daarvan aan de autoriteiten in een andere lidstaat, dat
de duur van deze opslag zo kort mogelijk is. Het kabinet vindt de hiervoor
voorziene periode (4 weken) in artikel 17 van het voorstel aan de lange
kant. Het kabinet hecht nadrukkelijk ook aan de mogelijkheid in artikel 13
en 14 van het voorstel op case-by-case basis te bepalen of derden
(Eurojust, Europol, het EOM, OLAF, andere EU-actoren, autoriteiten in
derde landen) op enigerlei wijze toegang kunnen krijgen tot gegevens
binnen het samenwerkingsplatform, maar vraagt zich daarbij wel af of
daarvoor niet nadere criteria moeten worden ontwikkeld. Het kabinet
betwijfelt tegelijkertijd wel enigszins af of eu-LISA, dat al behoorlijk zwaar
belast is met onder meer interoperabiliteitsmaatregelen, deze extra taak er
nog bij kan hebben. Het kabinet acht toegang van eu-LISA tot samenwerkingsruimten binnen dit platform gerelateerd aan het onderzoek van een
gemeenschappelijk onderzoeksteam – inderdaad niet aan de orde, omdat
daar geen noodzaak toe is. Het kabinet vindt het van belang dat meer
duidelijkheid komt over de definitie van «non-operational» data (en of
dergelijke data ook onder definitie van «communication» data vallen),
omdat deze informatie lang bewaard blijft (zie artikel 18) en dat niet altijd
nodig is of zelfs ongewenst kan zijn.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Er is nog geen goed zicht op het krachtenveld binnen de Raad. Het
standpunt van het Europees Parlement is evenmin bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3276

3

4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het kabinet is positief over de gekozen rechtsgrondslag. De voor het
onderhavige voorstel gekozen rechtsgrondslag is artikel 82, eerste lid,
onder d, VWEU. Op grond van deze bepaling is de EU bevoegd maatregelen vast te stellen die ertoe strekken, in het kader van strafvervolging en
tenuitvoerlegging van beslissingen, de samenwerking tussen de justitiële
of gelijkwaardige autoriteiten van de lidstaten te bevorderen. Het kabinet
kan zich vinden in deze rechtsgrondslag. Op het terrein van de ruimte van
vrijheid, veiligheid en recht is sprake van een gedeelde bevoegdheid
tussen de EU en de lidstaten (zie artikel 4, lid 2, onder j) VWEU).
b) Subsidiariteit
Het subsidiariteitsoordeel van het kabinet ten aanzien van het voorstel is
positief. De doelstelling van het voorstel is het opzetten van een EU-breed
platform ter ondersteuning van gemeenschappelijke onderzoeksteams,
waarvan alle lidstaten gebruik kunnen maken. Dat kan effectief gezien dan
ook alleen op EU-niveau gebeuren en niet met dezelfde mate van
effectiviteit op nationale of bilaterale basis. Optreden op EU-niveau is
daarom gerechtvaardigd en heeft om die reden ook meerwaarde.
c) Proportionaliteit
Het oordeel van het kabinet over de proportionaliteit van het voorstel is
eveneens positief. Het doel van de verordening is de vorming van een
samenwerkingsplatform ten behoeve van efficiëntere grensoverschrijdende onderzoeken. Deze verordening is geschikt om dit doel te bereiken,
aangezien het gebruik kunnen maken van één IT-platform in plaats van
verschillende platforms en systemen ervoor kan zorgen dat gemeenschappelijke onderzoeksteams efficiënter kunnen werken en minder last
ervaren van de technische uitdagingen waar ze nu nog doorgaans mee te
kampen hebben. De opzet van het IT-platform in het voorstel blijft naar de
mening van het kabinet binnen de grenzen van wat daarvoor technisch en
organisatorisch noodzakelijk is.
5. Financiële consequenties, gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Consequenties EU-begroting
De Commissie raamt de totale kosten voor het opzetten van het
IT-platform, met inbegrip van extra personeel, op 18,1 miljoen EUR. De
kosten komen voor rekening van de EU-begroting en zullen in de
begroting van eu-LISA en Eurojust verdisconteerd moeten worden. Het
kabinet is van mening dat de middelen gevonden dienen te worden
binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van de EU-begroting
2021–2027 en dat deze moeten passen bij een prudente ontwikkeling van
de jaarbegroting. Daarnaast moet de ontwikkeling van de administratieve
uitgaven in lijn zijn met de ER-conclusies van juli 2020 over het
MFK-akkoord. Het kabinet zal de noodzaak van de voorgestelde stijging
van het aantal werknemers in dat licht kritisch bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3276

4

b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
medeoverheden
Er worden vooralsnog geen financiële consequenties voor rijksoverheid
en/of medeoverheden voorzien. Eventuele budgettaire gevolgen voor de
Rijksbegroting worden ingepast op de begroting van het/de beleidsverantwoordelijk(e) departement(en), conform de regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties en gevolgen voor regeldruk voor bedrijfsleven
en burger
N.v.t.
d) Gevolgen voor concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Het voorstel heeft geen voorziene gevolgen voor de concurrentiekracht of
geopolitieke aspecten. Het voorstel raakt enkel de samenwerking van
gemeenschappelijke EU-onderzoeksteams.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Het lijkt erop dat er geen sprake zijn van een noodzaak tot aanpassing van
nationale wet- en regelgeving.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Het voorstel kent de Commissie op grond van artikel 6 de bevoegdheid
toe uitvoeringsbesluiten aan te nemen ten behoeve van de technische
ontwikkeling van het samenwerkingsplatform voor gemeenschappelijke
onderzoeksteams. Het kabinet acht toekenning van deze bevoegdheden
mogelijk, omdat het de vaststelling van niet-essentiële onderdelen van de
verordening betreft. Het kabinet vindt het tevens wenselijk om deze
bevoegdheid aan de Commissie toe te kennen vanuit de gedachte dat de
technische details voor de ontwikkeling van het platform op een snelle en
flexibele wijze tot stand kunnen worden gebracht zonder de wetgevingsprocedure daarmee te belasten. Bovendien ligt de keuze voor uitvoering
(i.p.v. delegatie) voor de hand, omdat het een puur technische uitwerking
van de bepalingen in de verordening betreft en geen wijziging daarvan.
De uitvoeringshandelingen dienen op grond van het voorstel te worden
vastgesteld door middel van de onderzoeksprocedure voorzien in artikel 5
van verordening 182/2011. De toepassing van de onderzoeksprocedure is
hier op zijn plaats, aangezien het te ontwerpen IT-systeem implicaties
heeft voor de verwerking van onder andere gevoelige (persoons)gegevens, waardoor de vast te stellen uitvoeringshandelingen hier mogelijk
ook gevolgen voor zouden kunnen hebben.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De verordening zal in werking treden 20 dagen na de publicatie ervan in
het Publicatieblad. Dat is naar de mening van het kabinet haalbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3276

5

d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Zodra het samenwerkingsplatform tot stand is gekomen, zal eu-LISA een
rapport aan het Europees Parlement en de Raad sturen waarin wordt
toegelicht hoe de doelstellingen in relatie tot de planning en kosten zijn
bereikt. Twee jaar na de operationele start van het samenwerkingsplatform en ieder jaar daarna zal eu-LISA een rapport aan de Commissie
sturen over het technisch functioneren van het platform, met inbegrip van
de beveiligingsaspecten daarvan. Vier jaar na de operationele start van
het platform en iedere vier jaar daarna zal de Commissie een evaluatie
van het samenwerkingsplatform uitvoeren. De Commissie zal dit rapport
aan het Europees Parlement en de Raad sturen. Het kabinet acht het van
belang dat bij de evaluatie experts inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams vanuit de lidstaten worden betrokken.
e) Constitutionele toets
Het voorstel heeft op onderdelen mogelijk impact op de bescherming van
grondrechten, met name de bescherming van persoonsgegevens. Het
kabinet hecht daarom zwaar aan het oordeel van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de verenigbaarheid van het
voorstel met vigerende EU-wetgeving.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Naar verwachting volgen uit de aanvaarding van dit voorstel geen
ingrijpende, althans negatieve implicaties voor de uitvoering enerzijds en
handhaving op het terrein van databescherming door nationale en de
Europese toezichthouder anderzijds en zal de samenwerking door middel
van het voorgestelde IT-platform in geval van een gemeenschappelijk
onderzoeksteam eenvoudiger worden dan nu het geval is.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3276

6