Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

865
Vragen van het lid Pouw-Verweij (JA21) aan de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat over het varend ontgassen op het Markermeer en de randmeren
van Flevoland (ingezonden 2 november 2021).
Antwoord van Minister Visser (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
23 november 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met de schriftelijke vragen die de fractie van JA21 in de
provinciale staten van Flevoland op 25 oktober 2021 heeft gesteld aan het
college van gedeputeerde staten over het varend ontgassen op het Markermeer en de randmeren van Flevoland?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Was u op de hoogte van het ontgasverbod van Flevoland uit 2018?
Antwoord 2
Ja en ook van de andere provinciale ontgasverboden. Toen de provincies hun
verboden op varend ontgassen instelden is via meerdere kanalen en vanuit
verschillende ministeries aan de provincies kenbaar gemaakt dat de
provinciale verboden niet geldig zijn op Rijkswateren.
Vraag 3
Bent u op de hoogte van de publicatie van de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) waarin is aangegeven dat het varend ontgassen op het
Markermeer en de randmeren van Flevoland feitelijk is toegestaan?2

1

Provincie Flevoland, 25 oktober 2021, Schriftelijke vragen van de fractie van JA21 inzake
Varend ontgassen ten aanzien van de heer L. Verbeek, voorzitter van de provinciale staten van
Flevoland.
2
Kaart ontgassingsroutes, augustus 2019 (https://ministerieienm.maps.arcgis.com/apps/
PublicInformation/index.html?appid=99bcf58c3423454a95a9bb1fd851a012).

ah-tk-20212022-865
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja. Wij willen een nationaal verbod op ontgassen direct invoeren, maar dat
kan helaas niet. Het Rijk en de provincies zijn het er over eens dat dat het
varend ontgassen van binnenvaarttankers zo snel mogelijk moet stoppen.
Sinds 2013 is Nederland in het Scheepsafvalstoffenverdrag de voortrekker
voor uitbreiding van het verbod op varend ontgassen. Om de urgentie van
het probleem internationaal te benadrukken, is dankbaar gebruik gemaakt van
de provinciale ontgassingsverboden die in 2015 en 2016 in werking traden.
Nederland heeft in 2017 overeenstemming bereikt met de andere verdragsstaten om het Scheepsafvalstoffenverdrag uit te breiden met een verbod op
het uitstoten van vervluchtigende gevaarlijke stoffen naar de atmosfeer en
heeft dit vastgelegd in nationale wetgeving.3, 4
Helaas kan Nederland het verbod niet eigenstandig in werking laten treden.
Pas 6 maanden nadat het Scheepsafvalstoffenverdrag is geratificeerd door
alle deelnemende landen wordt het verbod van kracht in al deze landen.
In afwachting van deze ratificatie wordt varend ontgassen gereguleerd op
grond van de Europese overeenkomst voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen over de binnenwateren (het ADN). Het ADN is gericht op het
minimaliseren van veiligheidsrisico’s in de nabije omgeving van het schip dat
de gevaarlijke stoffen vervoert. Zolang het CDNI verbod nog niet in werking is
getreden, regelt het ADN hoe een ontgassing binnen de kaders kan worden
uitgevoerd. Het ADN kent geen ontgassingsverbod. Het stelt alleen veiligheidsvoorwaarden aan het varend ontgassen. Zo mag er niet worden ontgast
in dichtbevolkte gebieden en in de nabijheid van bruggen, sluizen en hun
voorhavens. Het regelt daarom niet de randvoorwaarden die bij een
algemeen verbod nodig zijn. Voor een algeheel verbod op ontgassen biedt
het ADN geen basis. Op deze regelgeving wordt door de ILT gehandhaafd. Zij
voert controleacties uit. In het geval de ILT een overtreding signaleert, treedt
zij handhavend op5.
De kaart is een uitwerking van deze Europese vervoersregelgeving die het
ontgassen thans op nationaal niveau reguleert. De ILT heeft hiermee de
bestaande routes waar varend ontgassen nu nog onder voorwaarden
mogelijk is, inzichtelijk gemaakt aan de hand van deze kaart. Het is dus een
visuele weergave van bestaande mogelijkheden voor schippers, ten behoeve
van de handhaving van Europese regelgeving.
Vraag 4
Bent u op de hoogte van de uitspraken die Flevolandse gedeputeerde Smelik
onlangs in de pers deed over deze werkwijze van het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat (IenW)6 en de mededeling aan de provinciale
staten van Flevoland waarin zij stelt dat het probleem bij het Ministerie van
IenW ligt?7
Antwoord 4
Ja. Inmiddels heb ik de gedeputeerde van Flevoland persoonlijk gesproken en
heeft zij aan mij haar zorgen geuit over het ontgassen in Flevoland.
Vraag 5
Bent u het eens met deze uitspraken?
Antwoord 5
Ik ben het met de gedeputeerde van Flevoland eens dat we varend ontgassen
niet meer moeten willen in Nederland. Het ministerie heeft het dan ook
destijds als haar taak gezien om met de overige Rijnoeverstaten te komen tot
een internationaal verbod op varend ontgassen wat in heel Nederland zal

3

Kamerstuk 31 409, nr. 121.
Kamerstuk 25 868, nr. 25.
5
Kamerstuk 31 409, nr. 254.
6
Omroep Flevoland, 26 oktober 2021, «Gedeputeerde: Inspectie rolt groene loper uit voor
ontgassen» (https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/258430/gedeputeerde-inspectie-roltgroene-loper-uit-voor-ontgassen).
7
Website Provincie Flevoland, 26 oktober 2021 (https://stateninformatie.flevoland.nl/
documenten/ingekomen-stukken/DOCUVITP-2860682-v4-PS-mededeling-oktober-2022-dossierVarend-Ontgassen.PDF).
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

gaan gelden8, 9. Het ministerie ziet het, samen met de ILT, ook als haar taak
om de handhaving van de huidige Europese regelgeving die het ontgassen
reguleert vorm te geven10. De ILT heeft dan ook ten behoeve van de
handhaving een kaart opgesteld waarin wordt aangegeven waar het op grond
van de vigerende Europese regelgeving verboden is varend te ontgassen en
waar niet. Het bestaan van en een mogelijke verwijzing naar de provinciale
verboden doet daar niets aan af, aangezien de provinciale verboden niet
geldig zijn op wateren die in het beheer zijn van het Rijk en waar (inter)nationale regelgeving van toepassing is.
Vraag 6
Indien u het niet met deze onder vraag 4 genoemde uitspraken eens bent,
met welke uitspraken bent u het niet eens en waarom niet?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 5.
Vraag 7
Indien u zich in de onder vraag 4 genoemde uitspraken kunt vinden, wat gaat
u hieraan doen?
Antwoord 7
In het gesprek met de gedeputeerden van de provincies Flevoland en Zeeland
heb ik duidelijk gemaakt dat er bij de andere verdragsstaten op ambtelijk,
diplomatiek, alsook op ministerieel niveau er voortdurend aandacht wordt
gevraagd voor een spoedige ratificatie. In de laatste CDNI vergadering van
begin november jl. is hier weer aandacht voor gevraagd. Afgelopen zomer
hebben de Nederlandse ambassades de bevoegde instanties in deze landen
bezocht en onze boodschap van een spoedige ratificatie overgebracht.
Daarnaast zal ik ook persoonlijk overleg voeren over de voortgang van de
ratificatie in Frankrijk met de gedelegeerde Minister van Verkeer.
Ik heb daarom met de gedeputeerden van Flevoland en Zeeland afgesproken
om met de sector om tafel te gaan om te bespreken hoe de sector in aanloop
naar het verbod het aantal ontgassingen al kan verminderen. Mogelijkheden
hiertoe zijn bijvoorbeeld het gebruik maken van succesvol geteste installaties
en het zodanig organiseren van de vervoersstromen dat ontgassen minder tot
niet nodig is. Ook verkennen de deelnemers van de taskforce «Varend
Ontgassen» (waarin naast het ministerie en de provincies ook de brancheorganisaties in de petrochemie, de binnenvaart en de havens participeren) of
voor de financiering gebruik gemaakt kan worden van een EU-subsidie.
Vraag 8
Heeft u inzicht in de praktijk op deze vaarroutes met betrekking tot het varend
ontgassen?
Antwoord 8
Bij de invoering van het provinciale ontgasverbod heeft de provincie
Flevoland onderzoek laten doen naar de omvang van het ontgassen in de
provincie (Ontgassingen in kaart ten behoeve van een ontgassingsverbod in
Flevoland, CE Delft mei 2017). De aantallen van 100 tot 400 lozingen per jaar
die in de media worden genoemd komen voort uit dit onderzoek. De
provincie Flevoland heeft dit aantal vervolgens nader geduid naar aanleiding
van schriftelijke vragen vanuit de Statenfractie van het CDA11.
Bij de totstandkoming van het internationaal afgesproken verbod op varend
ontgassen heeft het ministerie in 2016 een onderzoek laten uitvoeren naar de
aard en omvang van het varend ontgassen in Nederland, niet specifiek in
dunbevolkte gebieden. Hieruit kwam naar voren dat in heel Nederland in
2014 naar schatting ongeveer 3300 ontgassingen hebben plaatsgevonden.

8

Kamerstuk 31 409, nr. 121.
Kamerstuk 25 868, nr. 25.
10
Kamerstuk 31 409, nr. 254.
11
https://stateninformatie.flevoland.nl/documenten/schriftelijke-vragen/DOCUVITP-2863621-v2Beantwoording-schriftelijke-vragen-CDA-Ontgassen.PDF.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 9
Heeft u inzicht in welke risico’s hieruit volgen voor de volksgezondheid van
de inwoners van Flevoland? Waarom publiceert de ILT een kaart waaruit blijkt
dat ontgassen op genoemde oppervlaktewateren is toegestaan zonder dat
provincie Flevoland daarover is geïnformeerd?
Antwoord 9
In 2018 hebben het ministerie en de provincies vooruitlopend op het ingaan
van het verbod op varend ontgassen de taskforce «Varend Ontgassen»
opgericht. De provincies zijn hierin vertegenwoordigd door het IPO. De
bewuste kaart is geen gedoogkaart, maar geeft aan waar in Nederland varend
ontgassen mogelijk is en waar niet. De kaart is na verzending aan de Tweede
Kamer besproken in een vergadering van de taskforce «Varend Ontgassen»
op 3 oktober 201912. De kaart en bijbehorende analyse zijn vanuit de
taskforce voorafgaand aan deze vergadering aan de IPO, waaronder de
provincie Flevoland verstuurd.
Vraag 10
Is volstrekt helder hoe de verdeling van taken en bevoegdheden is tussen
provincie, omgevingsdiensten en de ILT? Zo ja, hoe verklaart u het gebrek
aan afstemming en communicatie en de tegenstrijdige signalen over het
ontgassen? Op welke gebieden ten aanzien van milieubelastende activiteiten,
zoals het lozen van afval, het storten van vervuild slib, het storten van
bouwstoffen, zijn er nog meer hiaten tussen het beleid van het Ministerie van
IenW en de mate waarin het college van gedeputeerde staten van Flevoland
hiervan op de hoogte is gesteld, of op de hoogte had kunnen zijn?
Antwoord 10
Het ministerie streeft er altijd naar om provincies te informeren over het
beleid. Vanuit de betreffende wetgeving is geregeld welke organisaties vanuit
hun eigen expertise toezicht houden op de naleving van het verbod. De ILT
staat met name aan de lat voor de handhaving. Door de aanwezigheid van
Rijkswaterstaat op de binnenwateren, fungeert Rijkswaterstaat als de oren en
ogen van de ILT en geeft mogelijke signalen door. De provincies moeten erop
toezien dat de ontgassingsinstallaties ontgassen volgens de voorwaarden die
het Scheepsafvalstoffenverdrag hieraan stelt. Mogelijke miscommunicatie kan
gelegen zijn in het feit dat de provinciale verboden niet geldig zijn op
Rijkswateren en zodanig niet gehandhaafd kunnen worden Rijksinspectiediensten zoals de ILT. In het gesprek met de gedeputeerden is op dit punt
helderheid verschaft.
Vraag 11
Kunt u aangeven of Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek zelf
handhavend kan optreden tegen varend ontgassen langs de kusten van
Almere en Lelystad, zoals de ILT aangeeft, of dat deze taak juist expliciet níet
bij deze omgevingsdienst is neergelegd?13
Antwoord 11
De provincies zijn verantwoordelijk voor de handhaving van hun eigen
milieuregelgeving. Zij zijn het bevoegde gezag voor activiteiten op provinciale
vaarwateren. De Rijn, de Lek en de Waal en het IJsselmeer zijn echter
Rijkswateren waarop de Akte van Mannheim van toepassing is en waarvoor
de Minister het bevoegde gezag is. De ILT is bij wet aangewezen om op deze
bepalingen te handhaven. De provincies zijn niet aangewezen.

12
13

Kamerstuk 31 409, nr. 254.
Zie Omroep Flevoland, 25 oktober 2021, «Structureel kankerverwekkend gas geloosd bij
Flevoland» (https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/258217/structureel-kankerverwekkendgas-geloosd-bij-flevoland) en De Stentor, 25 oktober 2021, «Structureel kankerverwekkend gas
geloosd in meren Flevoland», (https://www.destentor.nl/flevoland/structureelkankerverwekkend-gas-geloosd-in-meren-flevoland~a450be06/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4