Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2180
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en van Veiligheid en Justitie over de verkoop van medicijnen
via internet (ingezonden 22 februari 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 12 april 2011). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 1839.
Vraag 1
Wat is uw oordeel over de Tv-uitzending over het bestellen van receptgeneesmiddelen via internet? Vindt u dit uit het oogpunt van volksgezondheid een
wenselijke situatie?1
Antwoord 1
Ik heb de tv-uitzending met belangstelling bekeken en vind het een zorgelijke
kwestie.
Vraag 2
Bestaan er schattingen van het percentage van via internet bestelde
ondeugdelijke medicijnen? Zo ja, wat is dit percentage en wat zijn hierbij de
gezondheidsrisico’s?
Antwoord 2
Het is niet bekend hoeveel geneesmiddelen er in Nederland via internet
worden gekocht. Wel bestaat de indruk dat dit de laatste jaren sterk in
populariteit toeneemt. Vooral illegale erectiemiddelen, afslankmiddelen,
benzodiazepines en anabolen worden veelvuldig, overigens niet uitsluitend,
via internet aangeschaft.
Over het percentage ondeugdelijke geneesmiddelen die via internet zijn
besteld zijn voor Nederland eveneens geen schattingen bekend. Omdat de
herkomst van deze middelen onbekend is kan de (constante) samenstelling
ervan niet worden gegarandeerd. Uit steekproeven is gebleken dat de
samenstelling van geneesmiddelen die via internet zijn gekocht, onbetrouwbaar is2. De Wereldgezondheids-organisatie (WHO) meldt (2010) dat wanneer
geneesmiddelen via het internet worden verkocht en de internetsite geen

1
2

ah-tk-20102011-2180
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Uitgesproken EO 10 februari 2011.
Consumentengids oktober 2009: «Kwakzalverij via Internet».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

fysiek adres opgeeft, er in meer dan 50% van de gevallen sprake is van
vervalsing.3
De omvang van de daadwerkelijke gezondheidsschade die het gebruik van
deze middelen in Nederland veroorzaakt is niet precies bekend. Het RIVM
voert sinds 2005 periodiek een trendanalyse uit op illegale erectiemiddelen
die door de Nederlandse inspectiediensten buiten het officiële geneesmiddelenkanaal in beslag zijn genomen. Uit een inventarisatie van het RIVM blijkt
dat er in de periode 2007–2010 na het gebruik van illegale erectiemiddelen 16
gevallen van gezondheidsschade zijn gemeld; het betreft voornamelijk
hartklachten. Het RIVM houdt rekening met een sterke onderrapportage van
het aantal klachten. Het aantal illegale erectiemiddelen in Europa wordt
geschat op 1/3 van het aantal middelen dat via het reguliere distributiekanaal
wordt verstrekt4.
Vraag 3
Wat vindt u van de reactie van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
die stelt dat «We doen wat we kunnen, maar we kunnen maar een heel
beperkt iets en vooral de consument is in dit geval ook aan zet»?
Antwoord 3
De inspectie treedt op tegen illegale handel in geneesmiddelen. Zij gebruikt
hierbij de haar ter beschikking staande middelen. Het illegale aanbod via
internet is omvangrijk. Om effectief te zijn is het nodig niet alleen zo
adequaat mogelijk de aanbodkant aan te pakken, maar ook de vraagkant te
beïnvloeden. Naast de overheid hebben ook de kopers van illegale geneesmiddelen een eigen verantwoordelijkheid. Mijn ministerie werkt samen met
de inspectie aan bewustwording van de gevaren van het kopen van geneesmiddelen via internet. Zowel in 2008 als in 2010 heeft mijn ministerie een
internetcampagne tegen vervalsingen gevoerd om de burgers bewust te
maken van de risico’s die zij lopen bij het bestellen van geneesmiddelen via
het internet. Deze campagne is te zien op de website: www.internetpillen.nl.
Vraag 4
Is een dergelijke terughoudende opstelling in overeenstemming met het
voornemen van de IGZ om een krachtige toezichthouder te zijn waar mensen
op kunnen vertrouwen?5 Kunt u dit toelichten?
Antwoord 4
Het illegale aanbod van geneesmiddelen via internet is een complex
probleem. De IGZ moet keuzes maken die bepaald worden door het
volksgezondheidsrisico en de effectiviteit van haar optreden. Het maken van
dergelijke keuzes kwalificeer ik niet als een terughoudende opstelling.
Niettegenstaande het voorgaande hecht de IGZ belang aan het optreden
tegen dit probleem. Dit komt naar voren uit de voorgenomen uitbreiding van
het onderdeel opsporing met 4 fte in 2011.
Vraag 5 en 6
Wat vindt u van de werkwijze van Netpharm, die aangeeft dat ze de Nederlandse wetgeving omzeilt? Bent u bereid Netpharm aan te pakken, omdat
medicijnen worden verstrekt afkomstig van buitenlandse artsen en apotheken
die de patiënt zelf niet ontmoet heeft?
Is de werkwijze van Netpharm wettelijk toegestaan? Wordt met de op stapel
staande aanpassing van de Geneesmiddelenwet het te koop aanbieden van
receptgeneesmiddelen in Nederland en op Nederlandse sites strafbaar? Zo
nee, bent u dan bereid de Geneesmiddelenwet aan te passen, zodat dit gat in
de wet wordt gedicht?
Antwoord 5 en 6
Ik zal de IGZ laten onderzoeken in hoeverre sprake is van strafbare handelingen door Netpharm.
3
4

5

Zie http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs275/en/index.html.
Schnetzler, G; Banks, I; Kirby, M; Zou, K.H.; Symonds, T., «Characteristics, Behaviours and
Attitudes of men bypassing the Healthcare System when obtaining Phosphodiesterase Type
5 inhibitors», J. Sex. Med. 7 (2010), 1237–1246.
Jaarbeeld 2009. IGZ, mei 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

In Nederland is het op grond van artikel 67 Geneesmiddelenwet verboden via
internet geneesmiddelen voor te schrijven zonder dat een arts de patiënt
persoonlijk ontmoet heeft, die de arts niet kent, of van wie de arts de
medicatiehistorie niet beschikbaar heeft. Dit geldt ook wanneer het een
buitenlandse arts betreft.
Verder dienen apothekers conform de beroepsnormen van de Koninklijke
Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie op basis van
dergelijke recepten geen geneesmiddelen af te leveren. Er is dan immers
geen sprake van verantwoorde zorg door de apotheek. Dit geldt uiteraard ook
indien het geneesmiddel wordt toegezonden uit het buitenland.
Dit staat los van het voorstel om het onbevoegd «te koop aanbieden» van
geneesmiddelen afzonderlijk strafbaar te stellen. Voor de goede orde wordt
opgemerkt dat het voorstel niet behelst om het «te koop aanbieden» in het
algemeen te verbieden, maar uitsluitend voor onbevoegden. De IGZ kan op
dit moment al optreden in het geval dat geneesmiddelen onbevoegd worden
vervaardigd, in voorraad gehouden, verkocht en afgeleverd. Deze handelingen zijn al wettelijk verboden. Het staat bij degene die een geneesmiddel te
koop aanbiedt echter niet op voorhand vast dat hij voornoemde verboden
ook overtreedt. Daarom wordt de opsporing en de bewijslast vergemakkelijkt
indien het «te koop aanbieden» afzonderlijk strafbaar wordt gesteld. Hiermee
krijgt de IGZ een extra instrument in handen. Dit gebeurt in het wetsvoorstel
tot wijziging van de Geneesmiddelenwet (32 196).
Vraag 7
Bent u bereid internetproviders aan te spreken op illegale of riskante sites
waar receptgeneesmiddelen worden verkocht en met hen afspraken te maken
om ze uit te lucht te halen of te weren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Indien uit het onderzoek van IGZ blijkt dat Netpharm strafbare feiten pleegt
(op zijn website) of daaraan op strafbare wijze medewerking verleent, zal ik
op basis van de afgesproken code Notice-and-Take-Down (NTD) de internetprovider verzoeken de website uit de lucht te halen. Deze NTD-code beschrijft
een procedure voor het omgaan met meldingen van onrechtmatige sites op
internet. De code is een onderdeel van een initiatief van partijen die zich
inzetten tegen de aanwezigheid van onrechtmatige en strafbare informatie op
(het Nederlandse deel van) internet. Het initiatief is voortgekomen uit de
wens van overheid en marktpartijen om te komen tot afspraken hieromtrent.
Vraag 8
Wilt u met banken en creditcardmaatschappijen in gesprek gaan om te
komen tot een verbod op grensoverschrijdende transacties bij de verkoop van
receptgeneesmiddelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Ik denk niet dat zo’n verbod mogelijk is. Ik heb mijn medewerkers gevraagd
om contact op te nemen met het ministerie van Financiën om te verkennen
wat wel en niet kan.
Vraag 9
Bent u bereid met landen als Curacao en Verenigd Koninkrijk in overleg te
treden en hen harder aan te spreken op hun verantwoordelijkheid in deze?
Kunt u uw mogelijkheden en beleid in internationaal verband toelichten?
Antwoord 9
In Europees verband wordt er gewerkt aan wettelijke regels (richtlijn) om te
verhinderen dat vervalste geneesmiddelen in de legale distributieketen
terecht komen. Hierin zullen ook eisen opgesteld worden voor het aanbieden
van geneesmiddelen via het internet. Verwacht wordt dat medio 2011 deze
richtlijn vastgesteld zal worden en dat deze daarna in de opvolgende 18
maanden wordt geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving.
Daarnaast zal ik hierover contact opnemen met mijn ambtgenoot van het
Ministerie van Gezondheid, Milieu en Natuur van Curacao.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

Vraag 10
Wilt u deze vragen beantwoorden voor de voortzetting van de behandeling
van de aanhangige wijziging van de Geneesmiddelenwet?6
Antwoord 10
Het spijt mij dat ik deze vragen niet voor de door u gestelde termijn heb
kunnen beantwoorden.

6

Kamerstuk 32 196.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4