Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

32 041 (R 1890)

Vaststelling van een zeegrens tussen Curaçao en
Bonaire, en tussen Sint Maarten en Saba

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

ALGEMEEN DEEL
Het advies van de Raad van State van het
Koninkrijk wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt/
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard
bevat (artikel 25a, vierde lid, onderdeel b, van
de Wet op de Raad van State)

In de jaren 2004 en 2005 hebben de bevolkingen van de eilanden van de
Nederlandse Antillen, gebruikmakend van het recht op zelfbeschikking,
zich in referenda uitgesproken voor een nieuwe staatkundige toekomst
binnen het Koninkrijk. Naar aanleiding daarvan is door de regering van
Nederland, de regering van de Nederlandse Antillen en de bestuurscolleges van de eilandgebieden van de Nederlandse Antillen in het hoofdlijnenakkoord van 22 oktober 2005 afgesproken dat het land de Nederlandse Antillen zal ophouden te bestaan. Vervolgens zijn afspraken
gemaakt over de positie van Curaçao en Sint Maarten als land binnen het
Koninkrijk en over de positie van de eilandgebieden Bonaire, Saba en Sint
Eustatius als Nederlands openbaar lichaam. In dat kader dienen onder
meer de wateren rondom de toekomstige landen te worden verdeeld door
middel van het vaststellen van zeegrenzen.
Tijdens de politieke stuurgroep staatkundige veranderingen van
26 november 2008 is bevestigd dat overeenstemming bestaat over de
inhoud van dit voorstel.1 De vaststelling van de zeegrenzen geschiedt, net
als bij de vaststelling van de zeegrens tussen de Nederlandse Antillen en
Aruba ten tijde van het verkrijgen door Aruba van de hoedanigheid van
land in het Koninkrijk bij rijkswet (Rijkswet van 12 december 1985 tot
vaststelling van een zeegrens tussen de Nederlandse Antillen en Aruba,
Stb. 1985, 664; P.B. 1986, no. 23; AB 1986, no. 7).

1

De nieuwe zeegrenzen betekenen een afbakening van de territoriale zee,
de aansluitende zone en de exclusieve economische zone (zie bijlage 1,
koninkrijks-equidistantielijn tussen Curaçao en Bonaire en bijlage 2,
koninkrijks-equidistantielijn tussen Sint Maarten en Saba). Een afbakening
van de zeegrens tussen Sint Maarten en Sint Eustatius is niet nodig,
omdat de territoriale zee, de aansluitende zone en de exclusieve economische zone van beide eilandgebieden niet aan elkaar grenzen. Dit komt
door de aanwezigheid van het tot Frankrijk behorende eiland Saint Barthélemy (zie bijlage 2). Om deze reden is Sint Eustatius niet genoemd in het
ontwerp.

KST134262
0809tkkst32041R1890-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 041 (R 1890), nr. 3

Bijlage bij Kamerstukken II 2008/2009,
31 568, nr. 7, blz. 1–2.

1

De in de artikelen 1 en 3 van het ontwerp genoemde punten zijn tot stand
gekomen op basis van equidistantie. De verbindingslijn tussen deze
punten is de equidistantielijn of middellijn.

ARTIKELSGEWIJS GEDEELTE
Artikelen 1 en 3
De artikelen 1 en 3 leggen de zeegrenzen tussen de Curaçaose en de
Bonairiaanse wateren, respectievelijk de Sint Maartense en de Sabaanse
wateren vast. Bij zowel Curaçao en Bonaire als Saba en Sint Maarten
lopen deze gedeeltelijk door de territoriale zee, de aansluitende zone en
de exclusieve economische zone, die conform het zeerecht, aan de ene en
de andere partij kunnen toebehoren. In dit verband wordt verwezen naar
artikel 2 (in verband met de territoriale zee), artikelen 33 en 303, tweede lid
(in verband met de aansluitende zone) respectievelijk artikel 55 en
volgende (in verband met de exclusieve economische zone) van het op
10 december 1982 te Montego Bay tot stand gekomen Verdrag van de
Verenigde Naties inzake het recht van de zee (Trb. 1983, 83), alwaar het
regime van deze zones is uitgewerkt.
Naar de mate waarin de uitoefening van rechtsmacht die met betrekking
tot het zeegebied krachtens volkenrecht aan Staten toekomt, wordt overgedragen aan de afzonderlijke staatkundige eenheden tussen wie door
deze wet een grens wordt vastgesteld, zal de betekenis van die grens
toenemen. Met andere woorden, voorstelbaar is dat door maatregelen
van wetgeving aan weerszijden van de grens afzonderlijke, zij het inhoudelijk misschien nauwelijks verschillende regimes ontstaan voor instandhouding en beheer, exploratie of exploitatie van natuurlijke rijkdommen,
levend of niet-levend, van zeebodem en ondergrond of van de daarboven
gelegen wateren. Ook onderdanen van derde Staten die activiteiten van
deze aard in het betrokken zeegebied ontplooien, zullen met die regimes
rekening moeten houden. In zoverre is de grens dus ook voor hen relevant.
Anderzijds blijft het Koninkrijk in volkenrechtelijke zin voor het gehele
gebied van de exclusieve economische zone aansprakelijk voor de conformiteit van de daar geldende wetgeving van zijn samenstellende delen met
de door het volkenrecht gestelde normen. Het vorenstaande is mutatis
mutandis van toepassing op de territoriale zeegebieden en aansluitende
zones van Curaçao en Bonaire alsmede Sint Maarten en Saba, die deels
aan elkaar grenzen.
Bezien vanuit de bilaterale verplichtingen jegens naburige staten blijft het
Koninkrijk voor het gehele betrokken zeegebied verantwoordelijk voor de
naleving van het bepaalde in het op 31 maart 1978 te Willemstad tot stand
gekomen Grensverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de
Republiek Venezuela (Trb. 1978, 61; 1979, 11). De daarin neergelegde
regels onder meer met betrekking tot doorvaart en overvlucht en met
betrekking tot de bouw en aanwezigheid van installaties in zee worden
geenszins aangetast door de vaststelling van een zeegrens tussen het land
Curaçao en het openbaar lichaam Bonaire, noch door de mogelijkheid dat
aan weerszijden van die grens uiteenlopende nationaalrechtelijke regimes
van kracht worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 041 (R 1890), nr. 3

2

Artikelen 2 en 4
De verwijzing, in de aanhef van artikel 1, naar het bepaalde in artikel 2,
beoogt buiten twijfel te stellen dat de onderhavige zeegrens aansluit op
de eerder met Venezuela overeengekomen grens. Zou ooit een verschil
blijken tussen de ligging van de punten A en W zoals hier door coördinaten bepaald en de ligging van diezelfde punten als drielandenpunt (of
tripunt) op de overeengekomen grens met Venezuela, dan komt aan die
laatste ligging een doorslaggevende betekenis toe.
In artikel 4 wordt bepaald dat in oostelijke richting en in westelijke richting
de eindpunten van de zeegrens, bedoeld in artikel 3, eerste lid, de
tripunten zijn, die de snijpunten vormen van de middellijnen tussen de
zeegebieden van het land Sint Maarten, het openbaar lichaam Saba en
Frankrijk. Anders dan in artikel 1, is er hier nog geen overeengekomen
grens om op aan te sluiten. De eindpunten liggen derhalve nog niet vast.
De onderhandelingen met Frankrijk hierover zijn gaande.
Ingevolge artikel 22, eerste lid, van het Statuut voor het Koninkrijk
geschieden de afkondiging en de opvolgende publicatie van een rijkswet
of een algemene maatregel van rijksbestuur in het land of de landen waar
de regeling zal gelden. Deze rijkswet zal, gezien de inhoud en strekking,
niet gelden in Aruba. Plaatsing in het Afkondigingsblad van Aruba is dan
ook geen voorwaarde voor haar inwerkingtreding. Niettemin is het wenselijk dat Aruba de rijkswet publiceert, vanwege het scheepvaartverkeer
tussen Aruba en de andere Benedenwindse eilanden.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A. Th. B. Bijleveld-Schouten
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 32 041 (R 1890), nr. 3

3