Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 482

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 april 2018
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister voor Medische Zorg en Sport,
de geannoteerde agenda voor de informele EU-Gezondheidsraad van
23 april in Sofia, Bulgarije aan.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

kst-21501-31-482
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 482

1

Geannoteerde agenda informele EU-Gezondheidsraad 23 april,
Sofia
Op de agenda van de informele bijeenkomst van de EU Ministers van
Volksgezondheid (Informele Raad), onder Bulgaars voorzitterschap, staan
drie onderwerpen: gezonde voeding voor kinderen, geneesmiddelenbeleid en een lunchdebat over de toekomst van gezondheid op EU-niveau.
Gezonde voeding voor kinderen
Inhoud
Het Bulgaarse Voorzitterschap heeft gezonde voeding voor kinderen
benoemd als één van de prioriteiten van het EU-voorzitterschap.
Aanleiding daarvoor is onder andere de zorg over de trends in de EU met
betrekking tot overgewicht en obesitas en daarmee verband houdende
chronische aandoeningen. De Bulgaren beogen Raadsconclusies aan te
nemen die zich richten op gezonde voeding voor kinderen.
Er wordt daarbij nadruk gelegd op verschillende thema’s zoals marketing
gericht op kinderen, initiatieven aan de aanbodskant waarmee gezondere
consumptiepatronen gestimuleerd kunnen worden en het verzamelen van
succesvolle nationale programma’s gericht op voeding en beweging.
Inzet Nederland
Nederland verwelkomt de agenda van het Bulgaarse voorzitterschap en
de aandacht voor het thema gezonde voeding voor kinderen. Dit sluit
goed aan bij het Nederlandse beleid op een gezonde leefstijl, gezonde
voeding en de aandacht voor een gezond gewicht binnen het nog te
sluiten Preventieakkoord.
Met betrekking tot marketing gericht op kinderen wordt in Nederland
jaarlijks de naleving van afspraken op het gebied van voedingsreclame
gericht op kinderen gemonitord. Deze monitoring vindt nationaal plaats,
maar de betrokken sectoren – zowel de voedingsindustrie als de media –
zijn grensoverschrijdend actief. Dit leidt in de praktijk tot zowel nationale
afspraken, in Nederland via de Reclamecode voor Voedingsmiddelen,
alsook Europese afspraken, bijvoorbeeld in de EU Pledge of de Audio
Visuele Media Diensten Richtlijn (AVMSD), die elkaar onderling raken.
Daarom is het belangrijk dat lidstaten goede voorbeelden delen en
onderzoeken hoe we toe kunnen werken naar een meer geharmoniseerde
aanpak die voldoende concreet is. Het Bulgaars Voorzitterschap biedt de
mogelijkheid om hier actief het gesprek over aan te gaan.
Voor wat betreft initiatieven op voedselterrein, werkt Nederland aan een
integraal voedselbeleid, waarbij het gaat om het verbinden van de doelen
en aanpak op het gebied van ecologie, gezondheid, voedselzekerheid en
voedselkwaliteit. Dit betekent dat wij hard werken aan het verduurzamen
van de voedselproductie en het stimuleren van gezondere en duurzame
consumptiepatronen, die veelal hand in hand gaan. Dit betekent ook voor
de productiekant een verschuiving naar een meer plantaardige productie.
Tot slot steunt Nederland het op vrijwillige basis uitwisselen van
succesvolle programma’s op het gebied van voeding en beweging.
Succesvolle Nederlandse stimuleringsprogramma’s op dit gebied zijn
onder andere de Gezonde School, Gezonde Kinderopvang, Jong Leren
Eten en Jongeren op Gezond Gewicht en het Akkoord verbetering
productsamenstelling dat als doel heeft het levensmiddelen-aanbod
gezonder te maken met betrekking tot zout, verzadigd vet en calorieën
(suiker, vet en portiegrootte) en hiermee de gezonde keuze over de gehele
linie makkelijker te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 482

2

Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
De voorbereidende onderhandelingen zijn op het moment van versturen
van deze brief aan uw Kamer nog gaande. Naar verwachting zullen alle
lidstaten instemmen met het opstellen van Raadsconclusies over gezonde
voeding voor kinderen. Er is geen rol voor het EP voorzien.
Geneesmiddelenbeleid
Inhoud
Bulgarije heeft ook het geneesmiddelenbeleid geagendeerd, met een
focus op effectiviteit, betaalbaarheid en beschikbaarheid van geneesmiddelen. Het voorzitterschap verwijst naar de discussie die mede onder
Nederlands EU voorzitterschap in juni 2016 is gestart en die erop gericht
is de balans tussen publiek en privaat belang in het Europese geneesmiddelensysteem te herstellen. Zo verwijst het voorzitterschap naar de studie
die momenteel in opdracht van de Europese Commissie wordt uitgevoerd
naar de werking van het systeem van beschermingsconstructies d.m.v.
intellectueel eigendom. De uitkomst van deze studie wordt voor de zomer
verwacht. Ook zal de Europese Commissie nog dit jaar een evaluatie van
de wees- en kindergeneesmiddelen verordeningen starten.
Het voorzitterschap verwijst ook naar de opkomst van regionale samenwerkingsverbanden zoals BeNeLuxAI en naar het nieuwe wetsvoorstel
van de Commissie rondom Health Technology Assessment (HTA).
Tijdens de Informele Raad in Sofia, wil het voorzitterschap met name
aandacht besteden aan vier vragen. Zo worden de deelnemende
delegaties gevraagd aan te geven waar zij de meerwaarde van EU
samenwerking zien op het vlak van geneesmiddelen. Ook wil het
voorzitterschap weten of lidstaten meerwaarde zien in uitwisseling van
ervaringen rondom duurzame vergoedingsmodellen voor geneesmiddelen, waarbij het publieke belang geborgd is. In het kader van de
bestrijding van geneesmiddelentekorten, vraagt het voorzitterschap
tevens of lidstaten meerwaarde zien in het opzetten van een mechanisme
waarmee lidstaten essentiële geneesmiddelen onderling kunnen
aanvullen wanneer tekorten zich voordoen. Ten slotte vraagt het voorzitterschap of lidstaten meerwaarde zien in het versterken van de capaciteit
bij nationale geneesmiddelenautoriteiten in alle EU lidstaten, als reactie
op het verlies aan capaciteit door het vertrek van het Britse geneesmiddelenagentschap bij een harde Brexit.
Inzet Nederland
Nederland is van mening dat in het geneesmiddelendebat meer
evenwicht nodig is tussen het publieke belang van betaalbare,
beschikbare en goede geneesmiddelen, tegenover het private (winst)
belang van de industrie.
Om deze balans te herstellen zijn de afgelopen tijd mede als gevolg van
de Raadsconclusies die tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap in
2016 zijn aangenomen, nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan tussen
lidstaten zoals BeNeLuxAI, maar ook bijvoorbeeld binnen de Valletta
groep. Binnen deze samenwerkingsverbanden delen lidstaten informatie,
onderhandelen ze – waar mogelijk – over dure geneesmiddelen en werken
ze samen op het vlak van horizon scanning en Health Technology
Assessment.
Met betrekking tot de eerste vraag van het voorzitterschap is Nederland
van mening dat het geneesmiddelendebat zowel op Europees als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 482

3

nationaal niveau gevoerd moet worden. Discussies die op nadrukkelijk
ook op EU-niveau gevoerd moeten worden hebben onder meer betrekking
op de vraag of innovatieprikkels in het geneesmiddelensysteem zorgen
voor geneesmiddelen waar patiënten op zitten te wachten en die tevens
betaalbaar zijn. Maar ook dient het vraagstuk rondom de beschikbaarheid
van geneesmiddelen aan de orde te komen, want te vaak komt het voor
dat geneesmiddelen in een deel van de EU-lidstaten wel wordt geïntroduceerd, maar in veel andere lidstaten niet of pas veel later.
De discussie over betaal- en vergoedingsmodellen voor geneesmiddelen
zal de komende tijd in omvang en intensiteit toenemen. Mede door de
ontwikkelingen en innovaties in het geneesmiddelenonderzoek, zullen er
medicijnen op de markt komen die steeds meer toegesneden zijn op
individuele patiënten. Hierdoor wordt het lastiger op grond van brede
klinische studies de effectiviteit van deze geneesmiddelen in kaart te
brengen. Uitwisseling van uitgangspunten, beelden en het anticiperen op
dergelijke nieuwe geneesmiddelen is van groot belang voor overheden en
vergoedingsbeslissingen. Initiatieven zoals het Joint Horizon Scanning
project dat door BeNeLuxAI wordt opgestart kan daar aan bijdragen.
Nederland is voorstander van zo’n discussie, die in eerste instantie ook
met name tussen overheden zou moeten plaatsvinden.
De laatste vraag van het EU-voorzitterschap gaat over de versterking van
nationale geneesmiddelenautoriteiten om zo de capaciteit van het netwerk
van nationale experts rondom het Europees Geneesmiddelenagentschap
(EMA) uit te breiden. Nederland is voorstander van het idee tot
versterking. Dit zowel vanwege het mogelijk wegvallen van de Britse
expertise ten gevolge van de Brexit, maar ook om de belasting en
expertise in het EU-netwerk gelijkmatiger te spreiden. In het kader van de
campagne om de EMA naar Nederland te halen, is ons land daar ook zeer
actief mee bezig. Als onderdeel van het Nederlandse bidbook is het
agentschap College Beoordeling Geneesmiddelen (aCBG) samenwerking
aangegaan met acht kleinere lidstaten. Deze samenwerking, het MEB
International Collaboration Programme (ICP) richt zich op het uitwisselen
van expertise, het doen van gezamenlijke beoordelingen, maar ook op het
eenvoudiger beschikbaar maken van geneesmiddelen in kleine markten.
Daarnaast coördineert EMA reeds het European Network Training Centre
(EUNTC) dat tevens gericht is op het trainen van experts uit lidstaten. De
vraag van het EU-voorzitterschap of er een specifiek EU-programma voor
het versterken van deze samenwerking moet komen komt wellicht nog te
vroeg. Hiervoor is een goede analyse nodig van de redenen waarom de
capaciteit van nationale agentschappen achtergebleven is en of de
bestaande initiatieven verder versterkt kunnen worden.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees parlement
Alle lidstaten zien de meerwaarde van het debat over geneesmiddelenbeleid in de EU, maar leggen daarbij verschillende accenten. De uitdagingen vragen om een combinatie van Europese samenwerking
(aanpassen van wetgevende maatregelen en het uitwisselen van
informatie en goede praktijken) en vrijwillige samenwerking tussen
lidstaten (o.a. op het terrein van horizon scanning, informatiedeling en
gezamenlijke inkoop). Er is geen rol voor het EP voorzien in deze discussie
in de Raad.
Lunchdebat toekomst van gezondheid op EU-niveau
Tijdens de lunch zal een debat plaatsvinden over de toekomst van
EU-samenwerking op het gebied van de volksgezondheid. Dit vanwege
het lopende debat over de toekomst van de EU en de vraag waar de EU

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 482

4

zich op zou moeten focussen. De door de Commissie in dit kader
uitgebrachte witboeken, maar ook het nieuwe meerjarig financieel kader
(MFK), maakt een discussie over de prioriteiten voor de EU relevant. De
volksgezond is een beleidsterrein waarover in deze zin discussie bestaat.
Dit vooral vanwege het feit dat hierbij veelal primair gekeken wordt naar
de subsidiariteit rondom de organisatie van de gezondheidszorg. Het
primaat daarvoor ligt bij de lidstaten. Tegelijk is er heel veel Europese weten regelgeving op het volksgezondheidsdomein, vooral rondom zaken als
productveiligheid en medische technologie. Ook wordt er veel samengewerkt op grensoverschrijdende thema’s zoals gezondheidscrises (b.v.
uitbraken van besmettelijke ziekten) en antibioticaresistentie en is er een
uitgebreid Europees onderzoeksprogramma op het gebied van de
volkgezondheid.
Nederland zal aangeven meerwaarde te zien in continuering van Europese
samenwerking op het gebied van de volksgezondheid, vooral daar waar
gevraagd wordt om grensoverschrijdende oplossingen. Dit laat onverlet
het nationale primaat bij de organisatie van de gezondheidzorg. Maar die
discussie is niet zwart-wit. Wij willen volledige nationale zeggenschap
behouden op vragen rondom de vergoeding van geneesmiddelen en/of
behandelingen en de manier waarop we de zorg organiseren. Maar
tegelijk zien we ook meerwaarden in praktische samenwerking rondom
bijvoorbeeld de behandeling van zeldzame ziekten en de beoordeling van
nieuwe technologieën (HTA).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 482

5