Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2022Z19718
Vragen van het lid Maatoug (GroenLinks) aan de Minister van Financiën over
de aangenomen motie om uitgekochte bedrijven ruimhartig te compenseren,
maar financiële instellingen niet (ingezonden 18 oktober 2022).
Vraag 1
Kunt u aangeven op welke manier u van plan bent opvolging te geven aan de
motie Maatoug en Van der Plas (36 200, nr. 96)? Erkent u dat het bij deze
motie niet zozeer gaat om het medeverantwoordelijk stellen van (alle)
ketenpartners omdat deze financieel van het huidige voedselsysteem
geprofiteerd hebben, maar van het komen tot een eerlijke verrekening van
verliezen ten aanzien van financiële risico’s die onvoldoende adequaat
beheerst zijn?
Vraag 2
Vallen financiële vergoedingen die ondernemers ontvangen voor vrijwillige
bedrijfsbeëindiging in de regel onder het (hypotheek- of) pandrecht? Wat zijn
de juridische en beleidstechnische mogelijkheden om overheidsvergoedingen
bij vrijwillige bedrijfsbeëindigingen niet onder het pandrecht te laten vallen,
zodat deze niet opeisbaar worden voor financiële instellingen waarbij
schulden uitstaan? Kunt u hiervoor scenario’s schetsen?
Vraag 3
Welke andere juridische mogelijkheden zijn er, los van vrijwillige afspraken
met financiële instellingen, om te voorkomen dat vergoedingsgeld van de
belastingbetaler voor vrijwillige bedrijfsbeëindiging niet alleen naar ondernemers, maar ook naar financiële instellingen vloeit?
Vraag 4
Zal eventuele gedwongen uitkoop vallen onder het kader van de Onteigeningswet? Kunt u toelichten hoe dit juridisch in elkaar zit?
Vraag 5
Klopt het dat de Onteigeningswet bepaalt dat een ondernemer die onteigend
wordt, er niet op achteruit mag gaan in vermogen, als ook in inkomen? Klopt
het dat dit in financiële zin enkel gaat om het eigen vermogen van een
ondernemer, en niet om het vreemd vermogen?

kv-tk-2022Z19718
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

1

Vraag 6
Wat zijn de mogelijkheden van een financiële instelling om onderpand op te
eisen bij een onteigeningsprocedure? Hoe gaat dit juridisch in zijn werk? Op
welke manier zorgt dit in juridische rechten en plichten voor een andere
systematiek dan bij vrijwillige uitkoop?
Vraag 7
Volgt uit de voorgaande vragen dat uit de Onteigeningswet wel een
verplichting voortvloeit om een ondernemer te compenseren, maar niet per
definitie ook een verplichting om ook een financiële instelling te compenseren voor die leningen die deze uit heeft staan bij de ondernemer?
Vraag 8
Kunt u in het licht van voorgaande vraag toelichten wat de rol is van de
rechter in het toekennen van schadevergoedingen? Op welke manier beperkt
dit de mogelijkheid om met beleid sturing te geven aan een eerlijke verdeling
van de verliesrekening als gevolg van waardevermindering van de productiecapaciteit?
Vraag 9
Op welke manier is vanuit het perspectief van de aanspraak die financiële
instellingen via pandrecht kunnen maken op zekerheden, een verschil tussen
vrijwillige en gedwongen uitkoop? Is het, met andere woorden, mogelijk om
de vergoeding aan ondernemers bij gedwongen uitkoop, buiten de boedel te
houden van zekerheden waar een financiële instelling als schuldeiser
aanspraak op maakt?
Vraag 10
Op basis van welke waarderingsgrondslag eisen financiële instellingen in de
regel onderpanden op, op het moment dat niet aan kredietverplichtingen
voldaan wordt? Is het mogelijk voor een financiële instelling om aanvullende
zekerheden op te eisen enkel en alleen gebaseerd op de verwachting dat de
onroerende bedrijfsgoederen, die bij een positieve solvabiliteit qua omvang
van zekerheden zouden volstaan, in de toekomst minder waard worden? Met
andere woorden, kan een financiële instelling dit marktrisico afdekken door
aanvullende zekerheden te vorderen?
Vraag 11
Kunt u een inschatting geven hoeveel er sinds de PAS-uitspraak (Programma
Aanpak Stikstof) van de Raad van State is geïnvesteerd in de verdere
intensivering van de veehouderij? En hoeveel hiervan door middel van
bancaire financiering tot stand is gekomen?
Vraag 12
Vindt u dat er bij vrijwillige uitkoop in financiële zin sprake is van een
materialiserend transitierisico (transitierisico’s ontstaan immers ook als
gevolg van beleid, en er vindt waardeverlies van de productiecapaciteit
plaats)? Waarom wel/niet?
Vraag 13
Vindt u dat er bij eventuele gedwongen uitkoop, mocht dit aan de orde
komen, in financiële zin sprake zou zijn van een materialiserend transitierisico? Waarom wel/niet?
Vraag 14
Vindt u dat financiële instellingen vanuit risicomanagementperspectief
financieel verantwoordelijk gehouden moeten worden voor dit waardeverlies,
voor dat deel dat zij gefinancierd hebben? Bent u het met GroenLinks eens
dat dit een logisch gevolg is van het principe dat financiële instellingen in
principe eerst zelf de verliezen van niet adequaat beheerste risico’s moeten
dragen?
Vraag 15
Hoe wilt u omgaan met het dilemma waarin enerzijds financiële instellingen
verantwoordelijk gehouden dienen te worden voor verliezen als gevolg van
niet adequaat beheerste transitierisico’s, en anderzijds deze transitierisico’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

2

zich in de toekomst zullen materialiseren via uitkoopregelingen (met als
hypothetisch voorbeeld de uitkoop van een kolencentrale), waardoor deze
mogelijk onder het pandrecht vallen, waarna enkel en alleen de belastingbetaler voor de kosten opdraait?
Vraag 16
Kunt u aangeven op welke manier u op verschillende dossiers inmiddels
invulling heeft gegeven aan het uitgangspunt van het vorige kabinet, dat het
wenselijk is «dat vooraf een denkkader wordt ontwikkeld voor de mate waarin
dergelijke duurzaamheidsrisico’s door bedrijven en consumenten gedragen
dienen te worden, en in welke mate door de overheid» (35 446, nr. 3)?
Vraag 17
Hoe bent u van plan de overwegingen uit bovenstaande vragen te betrekken
in de uitvoering van de motie Maatoug/Van der Plas (36 200, nr. 96)?
Vraag 18
Wat is de stand van zaken ten aanzien van de uitvoering van de motie
Thijssen c.s. (33 576, nr. 292), dat wil zeggen het onderzoek naar in hoeverre
ketelpartners verplicht kunnen worden financieel bij te dragen aan de transitie
naar een duurzaam voedselsysteem?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

3