Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

20
Vragen van het lid El Fassed (GroenLinks) aan de ministers van Buitenlandse
Zaken en van Defensie over berichten dat Indonesië mogelijk van Duitsland
Leopard tanks wil kopen (ingezonden 17 juli 2012).
Antwoord van minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken), mede namens de
minister van Defensie (ontvangen 20 september 2012).
Vraag 1
Kent u het bericht dat Indonesië mogelijk van Duitsland Leopard tanks wil
gaan kopen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u dit bericht in het licht van het Nederlandse wapenexportbeleid en de doelstelling voor verdere harmonisatie van het wapenexportbeleid
van EU-lidstaten en het minimaliseren van «undercutting»? Kunt u dit
toelichten?
Antwoord 2
Het bericht in Die Welt heeft betrekking op de politieke discussie in Duitsland
over de verkoop van overtollige Leopard-tanks aan Indonesië. Zoals ook
uiteengezet in het antwoord op vraag 3 is het kabinet van mening dat de
verkoop van overtollige Leopard-tanks aan Indonesië binnen de kaders van
het wapenexportbeleid mogelijk is.
Vraag 3
In artikel 4.1 van het standaardcontract voor de verkoop van overtollig
defensiematerieel staat dat het parlement instemming moet verlenen. In
artikel 12.3 staat dat als instemming niet wordt verleend het contract
ontbonden is. Waarom zijn op basis van deze contractonderdelen de
besprekingen met Indonesië na de aangenomen motie El Fassed c.s.
(33 000 X, nr. 47) niet meteen gestopt? Kunt u dat toelichten?

1

ah-tk-20122013-20
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Die Welt, 11 juli 2012, Panzerdeal mit Indonesien soll in den Bundestag, http://www.welt.de/
newsticker/news3/article108266585/Panzerdeal-mit-Indonesien-soll-in-den-Bundestag.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De regering gaat ervan uit dat het democratische proces met de volksvertegenwoordiging geschiedt op grond van het wisselen van argumenten en na
besluitvorming door het kabinet. Toen de bedoelde motie werd aangenomen
was het kabinet over het onderhavige onderwerp nog ver verwijderd van
het innemen van een standpunt, al was het maar omdat de gesprekken met
Indonesië nog in de beginfase waren en de te maken afwegingen dus nog
niet compleet in beeld konden zijn. De motie is geïnterpreteerd als een
indicatie van een standpuntbepaling van de volksvertegenwoordiging,
vooruitlopend op het democratische proces dat later zou volgen, maar zonder
dat deze de eigen afweging van het kabinet zou kunnen bepalen of inperken.
Na de besluitvorming van het kabinet is de Kamer op 21 juli jl. per brief
geïnformeerd. In die tussentijd is het kabinet demissionair geworden. Die
bijzondere omstandigheid en de consequenties daarvan bij dit onderwerp zijn
op zorgvuldige wijze in de brief tot uitdrukking gebracht.
Vraag 4
Heeft u na het overleg met de Tweede Kamer op 21 juni jl. alsnog uit eigen
beweging mogelijke contractonderhandelingen met Indonesië in formele zin
afgesloten?
Antwoord 4
Zoals uiteengezet in onze brief van 3 juli jl. (Kamerstuk 22 054, nr. 201) is
besloten af te zien van de verkoop van de Leopard-tanks aan Indonesië
omdat een Kamermeerderheid de transactie niet steunt. Het kabinet heeft de
Indonesische autoriteiten hierover geïnformeerd en de onderhandelingen zijn
derhalve beëindigd. De fase in de besluitvorming waarbij formeel besloten
zou dienen te worden over de afgifte van een exportvergunning is daarmee
niet bereikt.
Vraag 5
Deelt u de mening dat een meerderheid van de Tweede Kamer die zich tegen
de verkoop van de overtollige tanks aan Indonesië uit heeft gesproken, dat
deed op basis van tegenstrijdigheid van de verkoop met criteria 2 en 3 van
het wapenexportbeleid? Zo neen, kunt u dit toelichten?
Antwoord 5
De Kamer en het kabinet hebben hierover 21 juni jl van gedachten gewisseld.
De discussie is voor het kabinet met het beëindigen van de onderhandelingen
met Indonesië gesloten.
Vraag 6
Klopt het dat uw brief van 8 mei jl. over de verkoop van Leopard 2A6 tanks
met toebehoren aan Indonesië2 in feite een sondering is van de Tweede
Kamer, vanwege de noodzakelijke instemming van het parlement met de
verkoop van overtollig defensiematerieel? Zo neen, kunt u dat in het licht van
artikel 4.1 van het standaardcontract voor de verkoop van overtollig
defensiematerieel toelichten?
Antwoord 6
De brief van 8 mei jl. moet gezien worden in het licht van de motie El Fassed
van 13 december 2011 en de demissionaire status van het kabinet. Daarnaast
past de brief in het streven de Kamer vooraf te informeren over de verkoop
van overtollig defensiematerieel. Hiermee wordt met inachtneming van de
motie-Van den Doel c.s. (17 december 1996, Kamerstuk 22 054, nr. 24) recht
gedaan aan de controlerende taak van de Kamer. Zie ook het antwoord op
vraag 3.
Vraag 7, 8, 9
Deelt u de mening dat een door het parlement afgewezen verzoek tot verkoop
van overtollig defensiematerieel in feite als «denial notification» moet
gelden? Zo neen, waarom niet?
Klopt het dat schriftelijke sonderingen waarop afwijzend wordt gereageerd,
als «denial notification» moeten worden geregistreerd en vervolgens met
2

Kamerstuk 22 054, nr. 194.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

EU-lidstaten moeten worden gedeeld, onder meer om «undercutting» te
voorkomen? Zo neen, waarom niet?
Deelt u de mening dat voor een door de meerderheid van de Tweede Kamer
afgewezen verkoop van overtollig defensiematerieel niet alleen contractonderhandelingen formeel beëindigd dienen te worden, maar ook een «denial»
moet worden afgegeven aan de EU-lidstaten, juist ook om bij te dragen aan
verdere harmonisatie van het wapenexportbeleid van EU-lidstaten? Kunt u dit
toelichten?
Antwoord 7, 8, 9
Neen. Het kabinet toetst alle aanvragen voor wapenexportvergunningen aan
de acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt. Alleen indien deze
toetsing tot een negatief besluit leidt, is er sprake van een denial op basis van
de EU-criteria waarover andere EU lidstaten worden geïnformeerd (denial
notification).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3