Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 334

Uitvoering van richtlijn nr. 2007/63/EG van het
Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 13 november 2007 tot wijziging van
Richtlijn nr. 78/855/EEG van de Raad en Richtlijn
nr. 82/891/EEG van de Raad wat betreft de
verplichte opstelling van een verslag van een
onafhankelijke deskundige bij fusies of
splitsingen van naamloze vennootschappen

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 4 april 2008
De vaste commissie voor Justitie1 belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen.
Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen tijdig zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1. Algemeen
2. Administratieve lasten
3. Artikelen
1. Algemeen

1

Samenstelling:
Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van
der Staaij (SGP), Kamp (VVD), Arib (PvdA),
ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA),
voorzitter, C
q örüz (CDA), Joldersma (CDA),
Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Velzen (SP), Azough (GL), Timmer (PvdA),
Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk
(Verdonk), De Roon (PVV), Pechtold (D66),
Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (CU).
Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van
der Vlies (SGP), Weekers (VVD), Smeets
(PvdA), Schinkelshoek (CDA), Jager (CDA),
Jonker (CDA), Roemer (SP), De Vries (CDA),
Abel (SP), Halsema (GL), Dijsselbloem (PvdA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van
Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma
(PVV), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA),
Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA), Vacature
(algemeen), Bouchibti (PvdA), Van Haersma
Buma (CDA) en Slob (CU).

KST117033
0708tkkst31334-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Ofschoon genoemde leden kunnen instemmen met
het wetsvoorstel, blijven er een aantal vragen.
Zij constateren dat de regering er uitdrukkelijk voor heeft gekozen om de
richtlijn ook toe te passen op de BV. Kan de regering aangeven waarom zij
dan niet de kans heeft gegrepen om de richtlijn ook toe te passen op
andere rechtsvormen, zoals coöperaties of de toekomstige maatschappelijke ondernemingen, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Voorts
vragen deze leden of de regering kan bevestigen dat de richtlijn van
toepassing is op alle soorten fusies en splitsingen van boek 2 van het
Burgerlijk Wetboek (BW).
De leden van de CDA-fractie constateren dat de accountant een belangrijke rol vervult tijdens de fusie of splitsing omdat deze onderzoek behoort
te doen naar het fusie-splitsingvoorstel en tevens geacht wordt zich een
oordeel te vormen over de verschillende verklaringen van het bestuur
over de ruilverhoudingen van de aandelen. Deze leden zijn van mening
dat dit onderzoek niet moet worden onderschat, aangezien het een
belangrijke aanwijzing kan zijn voor aandeelhouders of zij voldoende
aandelen verkrijgen bij een splitsing of fusie. Nu mogelijk de controlerende taak van de accountant kan verdwijnen vragen de leden van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 334, nr. 4

1

CDA-fractie hoe aandeelhouders dan aan informatie betreffende de ruilverhouding kunnen komen. Met name kleine aandeelhouders hebben
hierbij een informatieachterstand, zo menen deze leden. Zij vragen of de
regering dit probleem erkent en hoe zij hiermee zal omgaan. Voorts
vragen de leden van de CDA-fractie of de verdwijning van de controlerende taak van de accountant ook gevolgen heeft voor andere belanghebbende zoals werknemers en crediteuren.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden hebben daarover nog enkele vragen. Zij merken
op dat thans de besturen van de desbetreffende vennootschappen, ten
behoeve van een voorgenomen fusie of splitsing, een fusievoorstel
opstellen met een toelichting daarop. In dat fusievoorstel moet onder
andere worden ingegaan op de redenen voor de fusie of splitsing en op
de verwachte gevolgen daarvan. Ten behoeve van de aandeelhouders
wordt dit fusievoorstel onderzocht door een accountant en moet deze zijn
oordeel geven of de ruilverhouding van aandelen redelijk is. De leden van
de SP-fractie hebben begrepen dat voorliggend wetsvoorstel het nu
mogelijk maakt om af te zien van het accountantsonderzoek- en verklaring
indien alle aandeelhouders van de betrokken vennootschappen daarmee
instemmen. Deze leden vragen of dit niet de deur openzet naar allerlei
fraudeconstructies. Zij zijn van merken op dat de regering daar in de
memorie van toelichting geen aandacht aan heeft besteed. De leden van
de SP-fractie vragen de regering daarom dit alsnog te doen en mogelijke
fraudeconstructies te onderzoeken.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel ter uitvoering van de richtlijn inzake de
verplichte opstelling van een verslag van een onafhankelijke deskundige
bij fusies of splitsingen van naamloze vennootschappen. Deze leden
onderschrijven het belang van het verminderen van administratieve lasten
bij fusies en splitsingen van naamloze vennootschappen. Dit wetsvoorstel,
dat het mogelijk maakt om af te zien van het onderzoek van het fusievoorstel en de verklaring over de ruilverhouding door een accountant,
onder de voorwaarde dat alle aandeelhouders van de betrokken vennootschappen daarmee instemmen, zal daaraan, volgens deze leden, een
bijdrage leveren. Zij hebben nog een drietal vragen in navolging van het
commentaar van VNO-NCW in haar brief d.d. 13 maart jl. (just08-214) en
het advies van de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht van de
Nederlandse Orde van Advocaten en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie d.d. 7 maart jl. (just08-192) dat de Kamer recent heeft mogen
ontvangen.
2. Administratieve lasten
De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre aandeelhouders er in de
praktijk voor zullen kiezen om de accountantsverklaring achterwege te
laten. Zoals deze leden eerder al stelden, vervult de accountantsverklaring
een belangrijke rol in het fusie- en splitsingsproces. Deze leden vragen
wat de reële verwachting van de regering is ten aanzien van het gebruik
van de regeling. In hoeverre zal de doelstelling van dit wetsvoorstel,
namelijk de reductie van de administratieve lasten, geen lege huls blijken
te zijn, zo vragen zij.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarin het verschil in de kostenberekening is gelegen. Deze wijzen erop dat daar waar de Europese Commis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 334, nr. 4

2

sie heeft berekend, dat het achterwege laten van een deskundigenverslag
een kostenbesparing van € 3500,– oplevert, later in de memorie van
toelichting en kostenbesparing wordt vermeld van € 125,– bij het niet
laten opstellen van een accountverklaring. Moeten deze leden de
conclusie trekken dat een deskundigenverslag iets anders is dan een
accountverklaring of heeft de Europese Commissie met de terminologie
«deskundigenverklaring» iets anders voor ogen gehad dan een accountverklaring? Welke berekening kunnen betrokken partijen als realistisch
beschouwen voor de situatie in Nederland, zo vragen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat deze richtlijn is opgesteld
om de administratieve lasten te verminderen. Deze leden vragen of de
regering van mening is dat, met een besparing van slechts € 212 500,– per
jaar (€ 125,– per accountantsverklaring), deze doelstelling bereikt is.
Voorts vragen zij of deze richtlijn voor de Nederlandse NV’s en BV’s een
substantiële toegevoegde waarde heeft om de lasten te verminderen. Zij
vragen of er andere redenen dan de lastenverlichting zijn, waarop deze
richtlijn kan steunen.
De leden van de SP-fractie merken op dat het afschaffen van de accountantsverklaring een besparing op administratieve lasten moet opleveren.
De Europese Commissie schat dat de kosten voor de accountantsverklaring zo’n € 3500. De regering schat die kosten op € 125. Kan de regering
dit grote verschil verklaren, zo vragen de leden van de SP-fractie. Bovendien vragen deze leden of de regering inzichtelijk kan maken wat gemiddeld genomen de totale kosten zijn van een fusie of splitsing.
3. Artikelen
De leden van de CDA-fractie constateren dat – alhoewel de Europese
regelgeving daartoe wel de ruimte laat – de regering er uitdrukkelijk voor
gekozen heeft om de accountantsverklaring nog altijd verplicht te stellen
in geval de eigen vermogens van de verdwijnende vennootschappen
tenminste even groot zijn als het nominaal gestorte bedrag op de aandelen met bijbetaling volgens de ruilverhouding. Deze leden vragen wat
daarvan de reden is. Zij vragen of hier geen sprake is van een nationale
kop op de Europese regelgeving. Zij vragen of het – gezien ook de
beoogde flexibilisering van het ondernemingsrecht – niet in de rede ligt
om deze verplichting ook af te schaffen. De leden van de CDA-fractie
vragen de aandacht voor het eerder genoemde commentaar van de
Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht, waarin deze commissie
wijst op het feit dat artikel 2:327 (voor de fusie) en artikel 2:334z (voor de
splitsing) wel blijven gelden. Ook de Commissie kan zich in de praktijk niet
voorstellen dat de op grond van deze artikelen vereiste toelichtingen door
het bestuur worden gemaakt zonder samenspraak met de accountant.
Vanuit die optiek zal er in de praktijk geen sprake blijken te zijn van een
echte lastenverlichting. Heeft de regering overwogen om bovengenoemde
artikelen te schrappen, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Voorts constateren deze leden dat aandeelhouders ook buiten vergadering
kunnen instemmen. Deze leden vragen hoe dit wordt vormgegeven.
Kunnen zij ook via email of andere «moderne» technieken stemmen?
Ten aanzien van de verhouding tot de artikelen 2:328, lid 3 en artikel
2:334aa, lid 4 BW merken de leden van de CDA-fractie op dat de thans te
implementeren wijzigingen in de derde en zesde richtlijn niet consistent
lijken met de tweede volzin van artikel 10, lid 1 resp. artikel 8, lid 1 van die
richtlijnen zelf. Deze leden vragen hoe de regering deze inconsistentie
beoordeeld en of zij het noodzakelijk acht om in Brussel aan te dringen op
aanpassing van de richtlijnen.
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie waarom in de artikelen 2:328,
lid 6, 2:334aa, lid 7 en 2:334cc BW gesproken wordt over «de» aandeel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 334, nr. 4

3

houders, terwijl de richtlijn het heeft over «alle» aandeelhouders. Verdient
het niet de voorkeur om nauwkeuriger bij de tekst van de richtlijn aan te
sluiten, zo vragen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de eerder genoemde brief van het VNO-NCW over dit wetsvoorstel.
Deze leden ontvangen graag een reactie op deze brief en de daarin
vervatte vragen. Zij vragen of de regering met VNO-NCW constateert dat
er inconsistentie bestaat tussen dit ter implementatie voorgelegde wetsvoorstel en de tweede volzin van artikel 10 lid 1 resp. artikel 8 lid 1 van de
derde en zesde richtlijn, waaruit voortvloeit dat iedere bij de fusie of splitsing betrokken NV een eigen deskundige moet inschakelen tenzij de
rechter toestemming geeft om slechts één gezamenlijke deskundige in te
schakelen.
Ook de leden van de VVD-fractie vragen met VNO-NCW hoe de artikelen
2:328 lid 3 BW en 2:334aa lid 4 BW zich tot elkaar verhouden. Kan de regering nader ingaan op de wenselijkheid ook de mogelijkheid te realiseren
dat met instemming van alle aandeelhouders kan worden besloten tot het
aanstellen van één gezamenlijke deskundige, zo vragen deze leden.
Vervolgens wijzen deze leden erop dat VNO-NCW een nationale kop
signaleert omdat Nederland geen gebruik heeft gemaakt van de door de
richtlijn geboden mogelijkheid om de accountantsverklaring inzake de
eigen vermogens of de waarde van aandelen en de ruilverhouding niet te
verplichten. Volgens artikel 2:238 lid 1 BW (oud) blijft de bovengenoemde
accountantsverklaring noodzakelijk. Dit terwijl artikel 23 lid 4 van de derde
richtlijn en artikel 27 lid 3 van de tweede richtlijn de ruimte lijken te geven
om geen accountantsverklaring te eisen. De leden van de VVD-fractie van
de vragen de regering nader inzicht te geven in de motivering geen
gebruik te maken van deze ruimte. Welke afwegingen liggen hieraan ten
grondslag, zo vragen deze leden. Is de regering met de leden van de
VVD-fractie en VNO-NCW van mening dat het voorkeur verdiend hier de
mogelijkheid te scheppen af te wijken van deze verplichting met instemming van alle aandeelhouders? Zo neen, waarom niet? Zo ja, op welke
wijze zal de regering dit in het voorliggende wetsvoorstel aanpassen?
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie of de regering voornemens is
de wetstechnische punten waar de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht in haar reeds eerder aangehaalde advies op wijst, aan te
passen. Deze leden ontvangen graag ook een reactie van de regering op
het commentaar van deze commissie dat er in de praktijk geen sprake zal
blijken te zijn van de met het wetsvoorstel beoogde lastenverlichting.
De voorzitter van de commissie,
De Pater-van der Meer
Adjunct-griffier van de commissie,
Beuker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 334, nr. 4

4