Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1855
Vragen van het lid Van den Hul (PvdA) aan de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het bericht VN publiceert lijst van
bedrijven met banden Israëlische nederzettingen (ingezonden 13 februari
2020).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) en Minister Kaag
(Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 21 februari
2020).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «VN publiceert lijst van bedrijven met
banden Israëlische nederzettingen» d.d. 11 februari jl?1
Antwoord
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven welke gevolgen dit heeft voor de Nederlandse bedrijven op
deze lijst, zowel op dit moment nu er volgens de Mensenrechtenraad
redelijke gronden zijn, als indien onomstotelijk vast komt te staan dat deze
bedrijven banden hebben met Israëlische nederzettingen op de Westelijke
Jordaanoever?
Antwoord
Het kabinet heeft kennisgenomen van de publicatie van het rapport van de
Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), opgesteld op
grond van VN-Mensenrechtenraad resolutie 31/36 uit 2016.
Het standpunt van het kabinet is bekend en ongewijzigd. Nederland was,
samen met de EU, geen voorstander van het instellen van de database,
omdat het een voorbeeld is van de disproportionele aandacht voor Israël in
VN-fora. Bovendien zijn Nederland en de EU van mening dat de primaire
verantwoordelijkheid om bewustzijn van bedrijven over risico’s van betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen te vergroten bij de lidstaten ligt.
Samen met de EU onthield Nederland zich daarom van stemming. Tegelijker-

1

ah-tk-20192020-1855
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NOS.nl, 11 februari 2020, «VN publiceert lijst van bedrijven met banden Israëlische nederzettingen» https://nos.nl/artikel/2322701-vn-publiceert-lijst-van-bedrijven-met-banden-israelischenederzettingen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

tijd is het kabinet van mening dat aangezien de Mensenrechtenraad de Hoge
Commissaris de opdracht heeft gegeven de database te creëren, deze
uitgevoerd moet worden – zoals te doen gebruikelijk als er besluiten worden
genomen in de Mensenrechtenraad.
Zie de antwoorden op Kamervragen over dit onderwerp, gesteld door het lid
Karabulut, d.d. 27 maart 2018 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2017–2018, nr. 1574) en d.d. 2 oktober 2019 (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 198).
Het standpunt van het kabinet ten aanzien van Israëlische nederzettingen in
bezet gebied is eveneens bekend. Nederland en de EU beschouwen Israëlische nederzettingen in bezet gebied als strijdig met internationaal recht en
een obstakel voor het bereiken van een twee-statenoplossing.
De Nederlandse overheid ontmoedigt dan ook al jaren economische relaties
met bedrijven in Israëlische nederzettingen in bezet gebied. Dat beleid houdt
onder meer in dat de Nederlandse overheid geen diensten verleent aan
Nederlandse bedrijven waar het gaat om activiteiten die zij ontplooien in of
ten behoeve van Israëlische nederzettingen in bezet gebied. Zie ook Kamerbrief over betrokkenheid van de Nederlandse ambassade bij een actie-maand
van de Israëlische supermarktketen Shufersal d.d. 4 december 2017 (Kamerstuk 23 432, nr. 443). Het is echter aan bedrijven zelf om te bepalen welke
activiteiten zij ontplooien en met welke partners zij samenwerken. In het
kader van internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO)
wordt van Nederlandse bedrijven verwacht dat zij in kaart brengen hoe zij via
hun bedrijfsactiviteiten en hun ketenpartners verbonden zijn met risico’s op
mensenrechtenschendingen en deze risico’s aanpakken en voorkomen.
Hierover moeten bedrijven tot een afgewogen besluit komen waarover zij
bereid zijn publiekelijk verantwoording af te leggen.
Vraag 3
Bent u van mening dat deze bedrijven handelen volgens de richtlijnen voor
maatschappelijk verantwoord ondernemen? Zo ja, kunt u dit toelichten? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 3
Bedrijven hebben een eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid mensenrechten te respecteren. Het kabinet verwacht dan ook van alle Nederlandse
bedrijven dat zij internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen
door invulling te geven aan internationale normen zoals die zijn neergelegd
in de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen(OESOrichtlijnen), waar de UN Guiding Principles on Business and Human Rights
(UNGP’s) onderdeel van uitmaken. Het is vervolgens aan Nederlandse
bedrijven zelf om te bepalen welke activiteiten zij ontplooien en met welke
partners zij samenwerken. Het kabinet verwacht van Nederlandse bedrijven
dat zij in kaart brengen hoe zij via hun bedrijfsactiviteiten en hun ketenpartners verbonden zijn met risico’s op mensenrechtenschendingen en deze
risico’s aanpakken en voorkomen. Hierover moeten bedrijven tot een
afgewogen besluit komen waarover zij bereid zijn publiekelijk verantwoording
af te leggen.
Indien een bedrijf vragen heeft over het Nederlandse beleid omtrent
Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) kan het
daarover met het Ministerie van Buitenlandse Zaken in gesprek gaan.
Het kabinet doet geen uitspraak over specifieke casussen. Partijen kunnen een
melding doen van vermeende schendingen van de OESO-richtlijnen door
bedrijven bij het Nationaal Contactpunt voor de OESO-richtlijnen (NCP).
Zie ook de antwoorden op Kamervragen over dit onderwerp, gesteld door de
leden Van den Hul en Moorlag, d.d. 13 maart 2019 (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 1827).
Vraag 4
Welke stappen gaat u, of kunt u, ondernemen wanneer Nederlandse
bedrijven handelen in strijd met het Internationaal recht?
Antwoord 4
De basis voor de Nederlandse beleidsinzet op mensenrechten en bedrijfsleven zijn de UNGP’s, de UNGP’s zijn onderdeel van de OESO-richtlijnen. De
tweede pijler van de UNGP’s, te weten de «duty to respect» richt zich op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

verantwoordelijkheid van bedrijven om mensenrechten te respecteren, ook
wanneer de overheid in het gastland hen daar niet aan houdt. Het kabinet
verwacht van Nederlandse bedrijven dat zij in het buitenland dezelfde
mensenrechtenstandaarden hanteren als in Nederland. Het is de eigen
verantwoordelijkheid van bedrijven om de UNGP’s en OESO-richtlijnen na te
leven.
Bij aanvragen voor ondersteuning uit het buitenlandinstrumentarium van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt nagegaan in hoeverre bedrijven de
IMVO-richtlijnen, zoals de OESO-richtlijnen, in hun bedrijfsvoering toepassen.
Vraag 5
Heeft u, of gaat u, de VN Mensenrechtenraad om een toelichting vragen hoe
zij zijn gekomen tot de «redelijke gronden» om aan te nemen dat deze
bedrijven verbonden zijn met de Israëlische nederzettingen? Zo ja, wat is op
basis van die informatie uw conclusie over de verbondenheid met de
Israëlische nederzettingen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Aangezien het kabinet geen voorstander was van deze database, en het aan
Nederlandse bedrijven zelf is om te bepalen welke activiteiten zij ontplooien
en met welke partners zij samenwerken en hierover onder eigen verantwoordelijkheid tot afgewogen besluiten te komen waarover zij bereid zijn
publiekelijk verantwoording af te leggen, ligt het niet in de rede dat het
Kabinet hierover met OHCHR in gesprek gaat of in de Mensenrechtenraad om
een toelichting gaat vragen.
Vraag 6
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het algemeen overleg Internationaal
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen d.d. 20 februari 2020?
Antwoord 6
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3