Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 735

Mensenrechten in het buitenlands beleid

Nr. 273

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 december 2019
Zoals toegezegd aan uw Kamer tijdens de begrotingsbehandeling van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken op 14 november jl. (Handelingen II
2019/20, nr. 24, Begroting Buitenlandse Zaken 2020) leest u in deze brief
hoe het kabinet, met soortgelijke landen, deel zou kunnen nemen aan de
zaak die Gambia is gestart tegen Myanmar bij het Internationaal
Gerechtshof (IGH) vanwege genocide op de Rohingya.
Voortdurende crisis
In 2017 vond een ernstige escalatie van geweld in Rakhine State plaats
waarbij ruim 700.000 Rohingya door de veiligheidstroepen van Myanmar
werden verdreven en gedwongen te vluchten naar Bangladesh. Daarbij
zijn zeer ernstige mensenrechtenschendingen gepleegd, zoals wordt
gedocumenteerd in rapporten van o.a. de VN Independent International
Fact-Finding Mission on Myanmar en van gezaghebbende NGOs. Deze
bevatten aanwijzingen dat handelingen als bedoeld in artikel II van het
Genocideverdrag zijn gepleegd in Myanmar.
Het leger ontkent daarvoor verantwoordelijk te zijn en wordt tot op heden
nauwelijks ter verantwoording geroepen. De Myanmarese regering
volhardt in haar lezing dat de acties van het Myanmarese leger gerechtvaardigd zijn in de strijd tegen terrorisme. Deze ontkenning van verantwoordelijkheid voor breed gedocumenteerde ernstige mensenrechtenschendingen maakt voortdurende inzet op internationale accountability
essentieel.
Het kabinet zoekt voortdurend naar manieren om met gelijkgezinde
landen daders van internationale misdrijven gepleegd in Myanmar ter
verantwoording te roepen. Hiertoe lopen reeds verschillende trajecten.
Het Internationaal Strafhof (ISH) heeft op 14 november jl. een officieel
onderzoek naar de deportatie van de Rohingya van Myanmar naar
Bangladesh gestart. Daarnaast pleit Nederland voor een bredere
doorverwijzing van de situatie in Myanmar naar het ISH door de

kst-32735-273
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 735, nr. 273

1

VN-Veiligheidsraad. In augustus jl. is het Independent Investigative
Mechanism for Myanmar (IIMM) geoperationaliseerd om bewijzen van
mensenrechtenschendingen in Myanmar te verzamelen, op te slaan en te
analyseren. Voorts zet Nederland zich in EU-verband in voor de
uitbreiding van gerichte sancties tegen personen die verantwoordelijk zijn
voor mensenrechtenschendingen in Myanmar.
Voorop in de strijd tegen straffeloosheid
Gelet op de ernst van breed gedocumenteerde mensenrechtenschendingen alsook de voortdurende ontkenning van verantwoordelijkheid
daarvoor onderzoekt het kabinet thans complementaire procedures van
accountability, zoals die van staatsaansprakelijkheid.
Een eigenstandige Nederlandse zaak aanspannen bij het Internationaal
Gerechtshof (IGH) ligt niet voor de hand, omdat uit gevoerde consultaties
met een aantal gelijkgezinde landen, ter uitvoering van de motie van het
lid Koopmans c.s. (Kamerstuk 32 735, nr. 248), is gebleken dat, met
uitzondering van Canada, geen van deze landen zélf een stap naar het IGH
overweegt. Op 11 november jl. is Gambia een zaak tegen Myanmar
gestart bij het IGH vanwege genocide op de Rohingya, op grond van
artikel IX van het Genocideverdrag. Het kabinet heeft voortbouwend op de
motie Koopmans onderzocht of Gambia in zijn zaak tegen de staat
Myanmar bij dit Hof gesteund kan worden door Nederland.
Op 13 november jl. sprak ik met mijn toenmalige Canadese collega over
steun aan Gambia in zijn zaak tegen Myanmar. Wij besloten om samen
alle mogelijkheden van steun en assistentie te verkennen. Nederland
hecht eraan in deze zaak zoveel mogelijk met andere staten op te trekken.
Canada en Nederland zullen dan ook samen andere landen benaderen
met de vraag Gambia in zijn zaak bij het IGH te steunen.
Het kabinet zet het tweesporenbeleid t.a.v. Myanmar voort, namelijk
enerzijds constructief ten aanzien van de democratische transitie en
economische ontwikkeling, anderzijds scherp op de mensenrechtensituatie en accountability. De verkenning van steun aan de zaak van Gambia
bij het IGH, tezamen met Canada, past binnen het tweede spoor.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 735, nr. 273

2