Eindrapportage
Evaluatieonderzoek Artikel 36a Wet BIG
met betrekking tot de inzet van
de klinisch technoloog 2014 - 2018

Drs. M.A.H. de Haan
M.C.M. Bessems-Beks
Dr. Y.J.L. van Eijk-Hustings
Prof. Dr. C.D. Dirksen
Prof. Dr. H.J.M. Vrijhoef

Contactinformatie:
RVE Patiënt & Zorg | afdeling KEMTA
Maastricht Universitair Medisch Centrum
Postbus 5800 | 6202 AZ Maastricht

Copyright © 2018
Uit de tekst van dit rapport mag geciteerd worden, mits met expliciete bronvermelding. Dit rapport als
volgt vermelden: de Haan, M., Bessems-Beks, M, van Eijk-Hustings, Y., Dirksen, C. & Vrijhoef, B. (2018).
Eindrapportage Evaluatieonderzoek Artikel 36a Wet BIG met betrekking tot de inzet van de klinisch
technoloog. Maastricht, Maastricht UMC+, RVE Patiënt & Zorg, afdeling Klinische Epidemiologie en
Medical Technology Assessment (KEMTA).

Inhoudsopgave
Voorwoord

7

Samenvatting
Samenvatting
Inleiding
Doelstelling onderzoek
Onderzoeksmethoden
Resultaten
Hoofdconclusie
Aanbevelingen
Lijst van afkortingen

9
11
11
11
11
12
12
13
15

Inleiding
1. Inleiding
1.1 Leeswijzer
1.2 Aanleiding evaluatieonderzoek
1.3 Achtergrond klinisch technoloog/technisch geneeskundige
1.4 Onderzoeksopdracht

17
19
19
19
20
21

Methoden
2. Methoden
2.1 Studie design
2.2 Onderzoekskaders
2.2.1 Conceptual Framework Sidani & Irvine [23]
2.2.2 Implementatiemodel [24]
2.3 Studiepopulatie en werving
2.4 Dataverzameling
2.4.1 Kwantitatieve dataverzameling (QUAN)
2.4.2 Kwalitatieve dataverzameling (QUAL)
2.5 Data analyse
2.5.1 Kwantitatieve data analyse (QUAN)
2.5.2 Kwalitatieve data analyse (QUAL)
2.6 Data triangulatie
2.7 Meetperiode
2.8 Ethische overwegingen

23
25
25
26
26
26
27
28
28
33
35
35
36
37
37
38

Resultaten
3. Resultaten
3.1 Respons
3.2 Voorbehouden handelingen
3.3 Structuur
3.3.1 Achtergrondkenmerken en organisatiekenmerken
3.3.2 Werving patiënten
3.3.3 Achtergrondkenmerken patiënten
3.4 Proces

39
41
41
41
42
42
48
48
50

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

3

3.4.1 Functie elementen
3.4.2 Functie uitvoering
3.4.2.1 Dagelijkse werkzaamheden
3.4.2.2 Teamindeling
3.5 Uitkomsten (doeltreffendheid)
3.5.1 Domein kwaliteit van zorg
3.5.1.1 Veiligheid
3.5.1.2. Patiëntgerichtheid
3.5.1.3. Toegankelijkheid van zorg
3.5.2 Domein effectiviteit van zorg
3.5.2.1. Mate gebruik zelfstandigheid
3.5.2.2. Verandering gebruik zelfstandigheid
3.5.2.3. Behandelsucces
3.5.2.4. Vereisten dagelijkse praktijk
3.5.2.5. Samenwerkingsovereenkomsten
3.5.3 Domein continuïteit van zorg
3.5.3.1 Zorgproces
3.5.3.2. (Ervaren) patiënttevredenheid
3.6 Uitkomsten (doelmatigheid)
3.6.1. Mate van zelfstandigheid
3.6.1.1 Inzet van professionals
3.6.1.2. Arbeidstevredenheid
3.7 NVvTG Kwaliteitsregister
3.8 Implementatiemodel (context analyse)
Kenmerken van de methoden en strategieën van implementatie
3.9 Analytic Hierarchy Process (AHP)

50
52
53
56
57
57
57
61
63
63
63
72
74
76
77
78
78
79
80
80
80
82
83
84
93
94

Conclusies en discussie
4. Conclusies en discussie
4.1 Leeswijzer
4.2 Toelichting doel van het evaluatieonderzoek
4.3 Hoofdconclusies
4.4 Methodologische beschouwing
4.5 Slotconclusies

95
97
97
97
97
105
107

Aanbevelingen
5. Aanbevelingen

109
111

Referenties
Referenties

113
115

Bijlagen
Bijlage 1 – Algemene Maatregel van Bestuur (en Nota van toelichting)
Bijlage 2 – Operationalisering Analytic Hierarch Process (AHP)
Bijlage 3 – QuickScan NVvTG Congres 2016
Bijlage 4 – Algemeen interview protocol
Bijlage 5 – Observatieprotocol
Bijlage 6 – OSATS (versie 1 t/m 3)

119
121
133
134
137
144
150

4

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlage 7 – Overzicht specialismen
Bijlage 8 – Teamindeling
Bijlage 9 – Veiligheidscultuur
Bijlage 10– Resultaten Longitudinale studie
Bijlage 11– Resultaten voorbehouden handelingen per deelhandeling
Bijlage 12– Stellingen KT/TG en de zelfstandige bevoegdheid
Bijlage 13– Implicatie zelfstandige bevoegdheid
Bijlage 14– Arbeidstevredenheid
Bijlage 15– Resultaten OSATS voorbehouden handelingen

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

155
156
160
165
166
168
170
171
173

5

Voorwoord

Voorwoord
Taakherschikking, ofwel het structureel herverdelen van taken tussen beroepen in de
gezondheidszorg [1], is sinds eind jaren negentig een veelbesproken onderwerp. Het wordt gezien als
een strategie om de kwaliteit en doelmatigheid van zorg te bevorderen, de oplopende kosten te
beperken en de werkdruk (van artsen) te verlagen [1, 2]. Verschillende onderzoeken [1-8] wezen uit
dat er meer aandacht moet komen voor- en meer mogelijkheden moesten komen om
taakherschikking wettelijk in te kaderen. Met het wijzigen van de Wet op de Beroepen in de
Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) in 2009 [9], is taakherschikking wettelijk verankerd binnen
Artikel 36a. Op grond van dit wetsartikel hebben de verpleegkundig specialist (VS) en de physician
assistant (PA) in 2012 [10], de klinisch technoloog (KT) in 2014 [11] en de Bachelor medische
hulpverlener (BMH) in 2017 [12], een zelfstandige bevoegdheid gekregen voor het verrichten van
bepaalde voorbehouden handelingen binnen hun deskundigheidsgebied. Voor alle beroepen geldt dat
de tijdelijke bevoegdheid betrekking heeft op een periode van vijf jaar, waarbij gedurende deze
periode een (onafhankelijke) evaluatie plaatsvindt naar de effecten van deze wetswijziging.
Voor u ligt het eindrapport van het Evaluatieonderzoek Artikel 36a Wet BIG met betrekking tot de inzet
van de klinisch technoloog. De eerste opleiding voor het beroep klinisch technoloog is in 2003 gestart
door de Universiteit Twente, en in 2014 is een soortgelijke opleiding gestart in een consortium tussen
de Technische Universiteit Delft, de Universiteit Leiden en Erasmus Universiteit Rotterdam. Beide
opleidingen bestaan uit een driejarige bachelor- en een driejarige masterfase. Alleen afgestudeerden
van de masteropleidingen mogen de beschermde titel ‘klinisch technoloog’ gebruiken en hebben
daarmee de (tijdelijke) bevoegdheden voor het verrichten van bepaalde voorbehouden handelingen.
Het evaluatieonderzoek is uitgevoerd door een onderzoeksteam van Maastricht Universitair Medisch
Centrum (Maastricht UMC+), Resultaat Verantwoordelijke Eenheid (RVE) Patiënt & Zorg, afdeling
Klinische Epidemiologie en Medical Technology Assessment (KEMTA). De leden van het
onderzoeksteam zijn:
• Dhr. drs. Maarten de Haan, junior onderzoeker, afdeling KEMTA, RVE Patiënt & Zorg, Maastricht
UMC+ & CAPHRI, Creating Value Based Healthcare, Universiteit Maastricht;
• Mw. Monique Bessems-Beks, onderzoeksassistent, afdeling KEMTA, RVE Patiënt & Zorg, Maastricht
UMC+ & CAPHRI, Creating Value Based Healthcare, Universiteit Maastricht;
• Mw. dr. Yvonne van Eijk-Hustings, begeleider, afdeling KEMTA, RVE Patiënt & Zorg, Maastricht
UMC+ & CAPHRI, Creating Value Based Healthcare, Universiteit Maastricht;
• Mw. Prof. dr. Carmen Dirksen, begeleider, afdeling KEMTA, RVE Patiënt & Zorg, Maastricht UMC+ &
CAPHRI, Creating Value Based Healthcare, Universiteit Maastricht;
• Dhr. Prof. dr. Bert Vrijhoef, projectleider, afdeling KEMTA, RVE Patient & Zorg, Maastricht UMC+.
Mw. Drs. Daisy De Bruijn-Geraets, (afdeling KEMTA, RVE Patiënt & Zorg, Maastricht UMC+ & CAPHRI,
Creating Value Based Healthcare, Universiteit Maastricht) heeft het onderzoeksteam van advies
voorzien.
Bij de uitvoering van het evaluatieonderzoek is het onderzoeksteam begeleid door een commissie die
uit de volgende leden bestaat:
• namens het Ministerie van VWS, tevens opdrachtgever evaluatieonderzoek: Mw. mr. Dirtha
Mugge, senior beleidsadviseur, waarnemend lid: Dhr. drs. Tom Hoogeveen, senior beleidsadviseur,
directie Macro Economische Vraagstukken en Arbeidsmarkt;

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

7

• namens 3D-lab Universiteit Radboud, Dhr. dr. Thomas Maal, Coördinator 3D-lab en
stagebegeleider Technical Medicine, Radboud UMC;
• namens de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG),
Dhr. mr. Diederik van Meersbergen, jurist, (tijdens 1e & 2de meting), Mw. mr. Robinetta de Roode,
beleidsadviseur gezondheidsrecht (3de meting);
• namens de opleiding Technical Medicine Universiteit Twente (UTwente), Mw. dr. Heleen Miedema,
opleidingsdirecteur Technical Medicine, Biomedische Technologie en Gezondheidswetenschappen;
• namens de Nederlandse Vereniging voor Technische Geneeskunde (NVvTG), Dhr. drs. Martijn van
Lavieren, voorzitter NVvTG tot 2016 en technisch geneeskundige in het Amsterdams Medisch
Centrum (tijdens 1e meting), Dhr. drs. Martijn van Mourik, voorzitter NVvTG 2016 – 2017 en
technisch geneeskundige in het Amsterdams Medisch Centrum (tijdens 2de meting); Mw. drs.
Annemijn Jonkman, voorzitter NVvTG 2018 – heden en technisch geneeskundige in VU-Medisch
Centrum (3de meting);
• namens de opleiding Klinische Technologie Technische Universiteit Delft (TU Delft), Erasmus
Universiteit Rotterdam en Universiteit Leiden, Mw. dr. ir. Gabrielle Tuijthof, opleidingsdirecteur
bachelopopleiding Klinische Technologie tot 2016 (tijdens 1e meting), Mw. drs. Pleun Hermsen,
adjunct opleidingsdirecteur bacheloropleiding Klinische Technologie 2016 – heden (2e meting),
Prof. Dr. Ir. Jaap Harlaar, opleidingsdirecteur bacheloropleiding Klinische Technologie en
masteropleiding Technical Medicine (3de meting);
• namens de Federatie Medisch Specialisten (FMS), Dhr. dr. George Ziedses des Plantes, emeritus
(neuro)radioloog.
Gedurende het onderzoek is een onafhankelijke expert ingeschakeld met wie patiënten, vertrouwelijk,
hun deelname konden bespreken. Deze onafhankelijke expert is:
• Mw. drs. Emmy Derckx, projectleider Taakherschikking Eerstelijn, voorzitter raad van bestuur,
Stichting Kwaliteit en Ontwikkeling Huisartsenzorg, en voormalig lid van de begeleidingscommissie
van het evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG met betrekking tot de inzet van de Verpleegkundig
Specialist (VS) en de Physician Assistant (PA).
Dit evaluatieonderzoek is tot stand gekomen dankzij de inspanning en steun van vele partijen. Graag
bedanken wij de opdrachtgever voor het in ons gestelde vertrouwen om dit evaluatieonderzoek uit te
voeren. Daarnaast bedanken wij alle leden van de begeleidingscommissie voor hun constructieve
samenwerking gedurende de onderzoekperiode. In het bijzonder bedanken wij de Nederlandse
Vereniging voor Technische Geneeskunde (NVvTG) voor hun ondersteuning. Onze dank gaat ook uit
naar Emmy Derckx om als onafhankelijk expert te fungeren en Daisy De Bruijn-Geraets voor haar
adviezen. Tenslotte bedanken wij allen die hebben deelgenomen aan het evaluatieonderzoek.
Het onderzoeksteam,
Maastricht, maart 2018.

8

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Samenvatting

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

9

Samenvatting

Samenvatting
Inleiding
De klinisch technoloog/technisch geneeskundige (KT/TG) heeft, door het van kracht worden van een
Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) per 1 januari 2014, een zelfstandige bevoegdheid ontvangen
voor bepaalde voorbehouden handelingen voor een proefperiode van vijf jaar. Het betreft een
zelfstandig bevoegdheid voor negen voorbehouden handelingen, te weten: het verrichten van
heelkundige handelingen; het verrichten van endoscopieën; het verrichten van catheterisaties; het
geven van injecties; het verrichten van puncties; het verrichten van electieve cardioversie; het
toepassen van defibrillatie; het verrichten van handelingen waarbij gebruik wordt gemaakt van
radioactieve stoffen of toestellen die ioniserende straling uitzenden; en het verrichten van
steenvergruizing voor geneeskundige doeleinden.

Doelstelling onderzoek
Aan de proefperiode is wetenschappelijk onderzoek verbonden. De resultaten ondersteunen de
Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) bij de besluitvorming betreffende continuering
van de tijdelijke zelfstandige bevoegdheid.
De onderzoeksvragen waarop het evaluatieonderzoek ingaat zijn:
1. In hoeverre is het doeltreffend en doelmatig om een zelfstandige bevoegdheid toe te kennen aan
klinisch technologen met betrekking tot het verrichten van voorbehouden handelingen?
2. Voor welke voorbehouden handelingen is deze toekenning doeltreffend en doelmatig?
De onderzoeksvragen richten zich nadrukkelijk op het bepalen van de doeltreffendheid en
doelmatigheid van de, in de AMvB opgenomen, voorbehouden handelingen, voor zover die worden
uitgevoerd door de KT/TG. Het onderzoek richt zich niet primair op de bredere vraag naar de
doeltreffendheid en doelmatigheid van het beroep KT/TG.

Onderzoeksmethoden
Ten behoeve van het evaluatieonderzoek is een Multi-phase Mixed Methods design gehanteerd. De
variabelen waarover data zijn verzameld, zijn afgeleid van de AMvB en omvatten de volgende
domeinen: kwaliteit van zorg (veiligheid, patiëntgerichtheid en toegankelijkheid); effectiviteit van zorg;
continuïteit van zorg; en doelmatigheid van zorg.
Zowel kwantitatieve- als kwalitatieve data zijn verzameld bij KT/TG, artsen, patiënten en andere
stakeholders. De kwantitatieve data zijn met behulp van vragenlijsten en het beroepsregister van de
Nederlandse Vereniging voor Technisch Geneeskundigen (NVvTG) op drie meetmomenten verzameld.
De kwalitatieve dataverzameling zijn gedurende de gehele dataverzamelingsperiode (september 2014
– oktober 2017) verzameld met behulp van (groeps)interviews en observaties. Kwantitatieve- en
kwalitatieve data zijn afzonderlijk alsook in samenhang (triangulatie) geanalyseerd.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

11

Resultaten
In totaal hebben 258 KT/TG deelgenomen aan het vragenlijst onderzoek, waarvan 75 gedurende elk
meetmoment de vragenlijst hebben ingevuld. Daarnaast hebben in totaal 55 artsen deelgenomen aan
het vragenlijst onderzoek, waarvan één arts gedurende elk meetmoment en zeven artsen gedurende
twee meetmomenten de vragenlijst hebben ingevuld. Ook hebben 13 patiënten een vragenlijst
ingevuld. In totaal zijn 69 interviews afgenomen, waarvan 27 met KT/TG, 19 met artsen, zes met
patiënten en 17 met stakeholders. Er hebben drie focusgroep interviews plaatsgevonden met in totaal
21 deelnemende KT/TG. Bij negen KT/TG hebben observaties plaatsgevonden.
Een omvangrijk deel van KT/TG zijn tijdens het evaluatieonderzoek bezig met (promotie)onderzoek.
Gedurende de onderzoeksperiode is het aantal KT/TG dat een aanstelling heeft binnen de directe
patiëntenzorg gestegen. Het is de verwachting dat deze stijging komende jaren zal doorzetten, mede
door een toename in het aantal afgestudeerde KT/TG, een grotere bekendheid met het beroep KT/TG
en een verwachte afname van contextuele factoren die de inzet van de KT/TG in de kliniek momenteel
belemmeren.
Het percentage KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht, is beperkt in omvang en neemt
gedurende de onderzoeksperiode af (T1: 33.6%, T2: 28.4%, T3: 26.7%). Het gemiddelde aantal
voorbehouden handelingen (per maand) dat KT/TG verrichten, varieert tussen de meetmomenten (T1:
24.1, T2: 18.2, T3: 22.2). De categorieën voorbehouden handelingen die het meest door KT/TG
worden verricht, zijn: catheterisaties (T1: 18, T2: 26, T3: 24), heelkundige handelingen (T1: 12, T2: 13,
T3: 17), injecties (T1: 20, T2: 18, T3: 26), puncties (T1: 26, T2: 27, T3: 30) en handelingen met
radioactiviteit en/of ioniserende straling (T1: 18, T2: 26, T3: 28). De overige voorbehouden
handelingen (defibrillatie, electieve cardioversie en endoscopie) worden weinig of niet
(steenvergruizing) door KT/TG verricht.
De mate van zelfstandigheid (indicatieprocedures) waarmee de KT/TG voorbehouden handelingen
verrichten, wisselt per meetmoment. Tijdens T3 verrichten KT/TG meer dan de helft van de
voorbehouden handelingen op eigen indicatie. De tijdsduur die nodig is voor het verrichten en overleg
van voorbehouden handelingen, neemt af naarmate de KT/TG meer zelfstandigheid krijgen in het
uitvoeren van voorbehouden handelingen. Daarnaast blijkt dat zorg- en onderzoeksprocessen, waarbij
KT/TG betrokken zijn, efficiënter zijn ingericht als gevolg van de wetswijziging, waarbij zorg- en
onderzoekstaken door de meest voor de hand liggende professional worden uitgevoerd.
Er zijn geen negatieve bijeffecten gevonden met betrekking tot de wetswijziging. Patiënten zijn zeer
tevreden over de ontvangen zorg en de uitvoering van voorbehouden handelingen door de KT/TG.
Artsen, supervisors en andere leidinggevenden, die samenwerken met KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten, geven aan dat de wetswijziging geleid heeft tot meer duidelijkheid op de
werkvloer. Enkele artsen en andere stakeholders, die niet samenwerken met KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten, zijn meer terughoudend ten aanzien van het toekennen van een zelfstandige
bevoegdheid aan KT/TG.

Hoofdconclusie
Het tijdelijk toekennen van de zelfstandige bevoegdheid om voorbehouden handelingen te verrichten
door de KT/TG (via de AMvB) is doeltreffend voor de voorbehouden handelingen catheterisaties,
heelkundige handelingen, injecties, handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling, en
puncties. Onvoldoende data zijn beschikbaar om conclusies te kunnen trekken ten aanzien van de

12

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Samenvatting
doeltreffendheid van het toekennen van een zelfstandige bevoegdheid aan de KT/TG voor het
verrichten van de voorbehouden handelingen defibrillatie, electieve cardioversie en endoscopie. De
wetswijziging is niet doeltreffend gebleken voor het toekennen van een zelfstandige bevoegdheid aan
de KT/TG voor het verrichten van steenvergruizing.
Omdat de wetswijziging bijdraagt aan het efficiënter inrichten van zorg- en onderzoeksprocessen en
een logische inzet van professionals, lijkt de wetswijziging doelmatigheid van zorg te bevorderen.
Meer inzicht in het registratie- en declaratieverkeer is nodig om uitspraken te kunnen doen ten
aanzien van effecten op kosten. Uit de resultaten van het evaluatieonderzoek zijn geen negatieve
bijeffecten naar voren gekomen als gevolg van de wetswijziging en blijkt dat aan alle, in de wet
vastgelegde, randvoorwaarden is voldaan.

Aanbevelingen
Op basis van de in dit rapport gepresenteerde resultaten, conclusies en discussie worden de volgende
aanbevelingen gedaan:
1. Creëer voor de KT/TG een definitieve wettelijke zelfstandige bevoegdheid voor de
voorbehouden handelingen catheterisaties, heelkundige handelingen, injecties, handelingen
met radioactiviteit en/of ioniserende straling, en puncties.
2. Ten aanzien van de effectiviteit en doelmatigheid van het door de KT/TG verrichten van de
voorbehouden handelingen: defibrillatie, electieve cardioversie en endoscopie zijn onvoldoende
data beschikbaar. Aanbevolen wordt om aanvullend onderzoek te verrichten naar de
effectiviteit en doelmatigheid van deze voorbehouden handelingen, voordat de KT/TG hiervoor
een definitieve zelfstandige bevoegdheid ontvangt.
3. De wetswijziging is niet effectief gebleken voor de voorbehouden handeling steenvergruizing.
Aanbevolen wordt geen definitieve zelfstandige bevoegdheid toe te kennen aan de KT/TG voor
deze voorbehouden handeling.
4. Ter bevordering van de (patiënt)veiligheid dient het beroep ‘klinisch technoloog’ als artikel 3
beroep in de Wet BIG opgenomen te worden. Hierdoor behouden KT/TG hun beschermde
beroepstitel, wordt inschrijving in het register verplicht en vallen zij volledig onder het
tuchtrecht.
5. Omdat het beroep KT/TG nog in ontwikkeling is, dient periodiek te worden geëvalueerd of de
lijst met voorbehouden handelingen volstaat om aan de behoeften in de dagelijkse praktijk
tegemoet te komen.
6. Uit het onderzoek blijkt dat enkele KT/TG ook voorbehouden handelingen verrichten die buiten
het experimenteerartikel vallen. Dit betreft voornamelijk de voorbehouden handeling het
voorschijven van UR-geneesmiddelen. Aanbevolen wordt te verkennen om deze (en eventueel
andere) voorbehouden handeling(en) door middel van een tijdelijke zelfstandige bevoegdheid
toe te kennen aan de KT/TG.
7. Uit het onderzoek blijkt onduidelijkheid te bestaan bij respondenten over wat onder een
‘voorbehouden handeling’ wordt verstaan. Aanbevolen wordt te verkennen op welke wijze deze
term verduidelijkt kan worden voor alle zorgprofessionals.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

13

8. Uit het onderzoek blijkt dat in de praktijk vaak meer nadruk ligt op ‘risicovolle handelingen’, en
dat deze regelmatig als meer risicovol worden beschouwd dan ‘voorbehouden handelingen’.
Aanbevolen wordt te verkennen welke stappen nodig zijn om meer duidelijkheid te creëren
voor alle zorgprofessionals ten aanzien de verschillen tussen voorbehouden handelingen en
risicovolle handelingen.
9. Uit het onderzoek blijkt onduidelijkheid te bestaan bij respondenten over wat onder de termen
‘indiceren’ en ‘delegeren’ wordt verstaan. Aanbevolen wordt te verkennen op welke wijze deze
termen verduidelijkt kunnen worden voor alle zorgprofessionals.
10. De resultaten van het onderzoek laten zien dat het niet kunnen registeren en declareren door
de KT/TG, een mogelijke bedreiging is voor de efficiëntieslag die, door het toekennen van een
zelfstandige bevoegdheid aan de KT/TG, wordt beoogd. Aanbevolen wordt de mogelijkheden te
verkennen om de KT/TG hiertoe wel in staat te stellen.

Lijst van afkortingen

14

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Lijst van afkortingen

Lijst van afkortingen
a.i.o.
AHP
AKO
AMvB
CBS
COMPaZ
CPB
CR
DBC
ECG
EEG
EMG
EPD
FMS
IQR
KNMG
KOH
KT/TG
METC
MUMC+
N
NVAO
NVvTG
OECO
OSATS
PA
QUAL
QUAN
RVE
RVZ
sd
T1
T2
T3
TUDelft
UMC
UTwente
VS
VWS
Wet BIG
WMO

Arts in opleiding (tot specialist)
Analytic Hierarchy Process
Arts Klinisch Onderzoeker
Algemene Maatregel van Bestuur
Centraal Bureau voor de Statistiek
Cultuur Onderzoek onder Medewerkers over de Patiëntveiligheid in Ziekenhuizen
Cardiopulmonaire bypass
Consistency Ratio
Declaratie-behandelcombinatie
Elektro-cardiogram
Elektro-encefalografie
Elektromyografie
Electronisch patiëntendossier
Federatie Medisch Specialisten
Interquartiel Range
Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst
Kwaliteit en Ontwikkeling Huisartsenzorg
Klinisch Technoloog/Technisch Geneeskundige
Medisch Ethische Toetsings Commissie
Maastricht Universitair Medisch Centrum
Aantal (number)
Nederlandse Vlaamse Accreditatie Organisatie
Nederlandse Vereniging voor Technische Geneeskunde
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
Objective Structured Assessment of Technical Skills
Physician Assistant
Kwalitatieve gegevens (qualititative data)
Kwantitatieve gegevens (quantitative data)
Resultaat Verantwoordelijke Eenheid
Raad voor Volksgezondheid en Zorg
Standaarddeviatie
Meetmoment 1 (eerste meting)
Meetmoment 2 (tweede meting)
Meetmoment 3 (derde meting)
Technische Universiteit Delft
Universitair Medisch Centrum
(Technische) Universiteit Twente
Verpleegkundig Specialist
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg
Wet Medisch-wetenschappelijk Onderzoek met mensen

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

15

Inleiding

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

17

Inleiding

1. Inleiding
1.1 Leeswijzer
In dit hoofdstuk wordt het onderwerp van het evaluatieonderzoek gepresenteerd en wordt de
achtergrondinformatie beschreven die aanleiding was voor het onderzoek. De wijze waarop het
onderzoek is uitgevoerd, wordt besproken in hoofdstuk 2 (methoden) alsook de onderliggende
theoretische kaders en de herkomst van de meetinstrumenten. De onderzoeksresultaten staan
beschreven in hoofdstuk 3 (resultaten). In hoofdstuk 4 (conclusies en discussie) worden de resultaten
besproken en in context geplaatst.

1.2 Aanleiding evaluatieonderzoek
In de Nederlandse gezondheidszorg dreigt een capaciteitsprobleem en is het een forse uitdaging om
de inzet van voldoende en competente zorgprofessionals in verhouding te brengen met de
toenemende en veranderende zorgvraag [13]. Eén van de mogelijke strategieën die wordt gehanteerd
om bij te dragen aan de oplossing van dit probleem is taakherschikking [4]. Het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) verstaat onder taakherschikking: “[…] het structureel
herverdelen van taken tussen verschillende beroepen met het oog op doelmatige inzet van kunde en
capaciteit” [14]. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) constateerde reeds in 2002, dat er
mogelijk belemmeringen waren voor taakherschikking binnen de Wet op de Beroepen in de
Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) [1].
Het in 2009 verschenen rapport “Voorbehouden handelingen tegen het licht” [7] gaat uitgebreid in op
de mogelijke wetmatige belemmeringen voor taakherschikking met betrekking tot voorbehouden
handelingen. Voorbehouden handelingen zijn medische handelingen waarvan de wetgever heeft
bepaald, dat die onaanvaardbare risico’s met zich meebrengen als ze door ondeskundigen worden
verricht [15]. De Wet BIG geeft per voorbehouden handeling aan welke professionals bevoegd zijn om
deze zelfstandig en/of in opdracht te verrichten. Artsen zijn bevoegd voor alle voorbehouden
handelingen die behoren tot hun deskundigheidsgebied [16].
Uit het hierboven genoemde rapport bleek dat de vereiste opdrachtrelatie tussen artsen en andere
zorgprofessionals leidde tot gebrekkige flexibiliteit. Daarom werd gepleit om een experimenteerartikel
toe te voegen aan de Wet BIG, waardoor bepaalde beroepsgroepen de mogelijkheid konden krijgen
om (tijdelijk) een aantal voorbehouden handelingen zelfstandig uit te voeren. Na goedkeuring door de
Eerste Kamer en de Tweede Kamer, is een dergelijk experimenteerartikel, Artikel 36a, in 2009
toegevoegd aan de Wet BIG [9].
Op grond van het experimenteerartikel kan, door middel van een Algemene Maatregel van Bestuur
(AMvB), aan een beroepsgroep een tijdelijke zelfstandige bevoegdheid toegekend worden om nader
binnen de AMvB beschreven voorbehouden handelingen te indiceren, uit te voeren en te delegeren.
Deze tijdelijke zelfstandige bevoegdheid, de experimenteerperiode, bedraagt vijf jaar en kan éénmalig
verlengd worden. Een zelfstandige bevoegdheid geldt alleen als de professional hiertoe bekwaam is
[7]. Tevens geldt de bevoegdheid uitsluitend voor die handelingen, die tot het expertise- en
deelgebied van de functie-uitoefening van de professional behoren en die worden uitgeoefend
volgens landelijke geldende richtlijnen, standaarden en daarvan afgeleide protocollen.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

19

Met ingang van 1 januari 2014 is een AMvB (bijlage 1) van kracht gegaan die uitvoering geeft aan
Artikel 36a van de Wet BIG om de klinisch technoloog (KT) een zelfstandige bevoegdheid te verlenen
voor het verrichten van negen voorbehouden handelingen [11]. De AMvB spreekt over de titel
“klinisch technoloog” [11]. In de praktijk komt het regelmatig voor dat deze professional wordt
aangeduid als technisch geneeskundige (TG). Beide benamingen worden in deze rapportage
gehanteerd door gebruik te maken van de afkorting KT/TG. Deze afkorting wordt voor zowel de
enkelvoud- (klinisch technoloog/technisch geneeskundige) als meervoudsvorm (klinisch
technologen/technisch geneeskundigen) gebruikt.

1.3 Achtergrond klinisch technoloog/technisch geneeskundige
Als antwoord op een dreigend personeelstekort binnen de Nederlandse gezondheidszorg van medisch
specialisten en de behoefte aan een technische professional, die in staat is ook medische, hoog
complexe handelingen uit te voeren [17], is de Universiteit Twente (UTwente) in 2003 gestart met de
bacheloropleiding Klinische Technologie. In 2006 is door UTwente de masteropleiding Technical
Medicine opgezet. Zowel de bachelor- als de masteropleiding duurt drie jaar. Tijdens de
bacheloropleiding worden studenten opgeleid op het medische en het technische vlak. Door het
volgen van medische vakken verdiepen studenten zich in de anatomie, histologie, celbiologie,
biochemie, pathologie, interne geneeskunde, farmacologie en immunologie. De technische vakken
richten zich op wiskunde, natuurkunde en elektrotechniek. Tijdens de masteropleiding specialiseren
studenten zich in een deelgebied van de technische geneeskunde door middel van klinische stages.
De Technische Universiteit Delft (TU Delft), de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Universiteit
Leiden zijn samen in 2014 begonnen met een bacheloropleiding, vergelijkbaar met die van de
UTwente, genaamd: Klinische Technologie. Sinds 2017 bieden deze instellingen tevens een
masteropleiding Technical Medicine aan. Bachelor- en masteropleiding duren ieder drie jaar.
Met uitzondering van enkele accentverschillen komen de opleidingen aan de UTwente en die aan de
TUDelft/Erasmus Universiteit Rotterdam/Universiteit Leiden overeen. Ook hanteren zij dezelfde
eindtermen. Beide opleidingen zijn geaccrediteerd door de Nederlandse Vlaamse Accreditatie
Organisatie (NVAO) [18, 19].
De opleidingen hanteren dezelfde zes kerncompetenties als randvoorwaarden voor het professioneel
handelen van de KT/TG in de gezondheidszorg. De competenties vormen de eindtermen van de
opleidingen en zijn tevens overgenomen in de AMvB. Het betreffen de volgende kerncompetenties
[20]:
• technisch-medische deskundigheid;
• communicatie;
• samenwerking;
• organisatie;
• academicus, kennis en wetenschap;
• professionaliteit.
De titel klinisch technoloog is beschermd en mag alleen door afgestudeerden van de geaccrediteerde
masteropleidingen gevoerd worden.

20

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Inleiding

1.4 Onderzoeksopdracht
De AMvB verleent een zelfstandige bevoegdheid aan de KT/TG voor het uitvoeren van voorbehouden
handelingen die tot het expertise- en deelgebied van de functie-uitoefening van de KT/TG behoren.
Deze zelfstandige bevoegdheid betreft de indicatiestelling alsook de uitvoering en delegatie van de
volgende voorbehouden handelingen:
• het verrichten van heelkundige handelingen;
• het verrichten van endoscopieën;
• het verrichten van catheterisaties;
• het geven van injecties;
• het verrichten van puncties;
• het verrichten van electieve cardioversie;
• het toepassen van defibrillatie;
• het verrichten van handelingen waarbij gebruik wordt gemaakt van radioactieve stoffen of
toestellen die ioniserende straling uitzenden;
• het verrichten van steenvergruizing voor geneeskundige doeleinden.
Het verkrijgen van de zelfstandige bevoegdheid voor de KT/TG is geregeld, zoals bij sommige andere
zorgprofessionals (bijvoorbeeld verpleegkundig specialisten) het geval is, met uitzondering dat de
KT/TG zich niet kan inschrijven in het BIG-register. Na afronding van de opleiding zal een KT/TG zich
onder supervisie verder bekwamen in één (of meerdere) voorbehouden handeling(en). Indien de arts
of supervisor van mening is dat de KT/TG bekwaam is om de voorbehouden handeling uit te voeren,
wordt idealiter een aantekening gemaakt in het kwaliteitsregister voor KT/TG, maar dit is niet wettelijk
verplicht. Het kwaliteitsregister wordt beheerd door de Nederlandse Vereniging voor Technische
Geneeskunde (NVvTG).
In 2014 heeft het Ministerie van VWS een subsidie verleend aan het Maastricht Universitair Medisch
Centrum (Maastricht UMC+) voor het verrichten van een evaluatieonderzoek naar de effecten van de
wetswijziging met betrekking tot de zelfstandige bevoegdheid van de KT/TG. Inzicht in deze effecten
ondersteunen het Ministerie van VWS in haar besluitvorming betreffende de geschiktheid van de
maatregel alsook in het maken van eventuele aanpassingen en/of continuering van de tijdelijke
maatregel. Het evaluatieonderzoek naar de effecten van de tijdelijke toekenning van de zelfstandige
bevoegdheid aan de KT/TG staat vermeld als voorwaarde in de AMvB. Het evaluatieonderzoek gaat in
op de vraag of, en in welke mate, de toekenning van de zelfstandige bevoegdheid doeltreffend en
doelmatig is, met andere woorden: in hoeverre deze zelfstandige bevoegdheid bijdraagt aan
effectieve en efficiënte zorg.
Voor het Ministerie van VWS staan de volgende twee onderzoeksvragen centraal:
1. In hoeverre is het doeltreffend en doelmatig om een zelfstandige bevoegdheid toe te kennen aan
klinisch technologen met betrekking tot het verrichten van voorbehouden handelingen?
2. Voor welke voorbehouden handelingen is deze toekenning doeltreffend en doelmatig?
De variabelen waarop het evaluatieonderzoek dient in te gaan, zijn vastgelegd in de AMvB en
onderscheiden de volgende domeinen:
• kwaliteit van zorg (veiligheid, patiëntgerichtheid en toegankelijkheid);
• effectiviteit van zorg;
• continuïteit van zorg;
• doelmatigheid van zorg.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

21

Methoden

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

23

Methoden

2. Methoden
2.1 Studie design
Het evaluatieonderzoek hanteert een Multi-phase Mixed Methods design [21]. Ter beantwoording van
de onderzoeksvragen zijn zowel kwantitatieve- als kwalitatieve data verzameld. Op drie
meetmomenten (T1, T2 en T3) zijn kwantitatieve data verzameld. Gedurende de looptijd van het
onderzoek (42 maanden) zijn tevens kwalitatieve data verzameld. Na afsluiting van ieder
meetmoment is een analyse uitgevoerd. Alle tot dan toe verzamelde kwantitatieve data zijn samen
met alle tot dan toe beschikbare kwalitatieve data geanalyseerd en geïnterpreteerd met behulp van
datatriangulatie. Triangulatie (het gebruik en combineren van meerdere databronnen) wordt
toegepast ter verhoging van de betrouwbaarheid en validiteit van de resultaten [22]. Het mixed
methods design, in combinatie met triangulatie, geeft de mogelijkheid om tot een meer sluitende
beantwoording van de onderzoeksvragen te komen. Binnen dit onderzoek hebben de kwantitatieveen kwalitatieve data evenveel gewicht gekregen.
Na de derde meting heeft een longitudinale analyse plaatsgevonden van de data van respondenten
die hebben deelgenomen aan alle meetmomenten.
Het onderzoeksdesign met de verschillende meetmomenten is gevisualiseerd in figuur 1.

2015

T1 QUAN

T1 QUAL

Analyse

2016

T2 QUAN

T2 QUAL

Analyse

2017

Legenda

T3 QUAL

T3 QUAN

T1 = 1e meting
T2 = 2de meting
T3 = 3de meting
QUAN = Kwantitatieve data
QUAL = Kwalitatieve data

Analyse

LONGITUDINALE STUDIE

Figuur 1: Multi-phase mixed methods [21]

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

25

2.2 Onderzoekskaders
Als basis van de onderzoeksopzet is gebruik gemaakt van twee conceptuele onderzoekskaders. Dit
betreffen het Conceptual Framework for Evaluating the Nurse Practitioner Role in Acute Care Settings
van Sidani & Irvine [23] en het implementatiemodel van Grol et al. [24].
2.2.1 Conceptual Framework Sidani & Irvine [23]
Het conceptuele onderzoekskader van Sidani & Irvine [23] is ontleend aan een breder kader voor het
evalueren van kwaliteit in de zorg, geïntroduceerd door Donabedian [25]. Donabedian differentieert
tussen variabelen voor de structuur, het proces en de uitkomsten van zorg. Belangrijke aannames
hierbij zijn dat structuurvariabelen invloed hebben op het proces en de uitkomsten van zorg alsook dat
het proces van zorg invloed heeft op de uitkomsten hiervan. Het conceptuele kader is eerder gebruikt
in het evalueren van vernieuwde rollen voor zorgprofessionals in Nederland in het kader van
taakherschikking [26, 27] en is voor dit evaluatieonderzoek aangepast aan het Nederlandse
zorgsysteem en aan de zorgprofessional KT/TG. Bij het definiëren van procesvariabelen is
hoofdzakelijk gebruik gemaakt van de competenties van de KT/TG die zijn beschreven door de
opleiding Technical Medicine [28] en het beroepsprofiel dat is opgesteld door de NVvTG [20]. De
uitkomstmaten zijn ontleend aan de vier domeinen voor evaluatie die worden benoemd in de AMvB
[11].
Het conceptuele kader [23] heeft als raamwerk gediend voor zowel de kwantitatieve- als de
kwalitatieve dataverzameling. Figuur 2 visualiseert welke onderdelen kwantitatief, kwalitatief of op
gecombineerde wijze zijn onderzocht.
2.2.2 Implementatiemodel [24]
Als gevolg van de wetswijziging ontstaat een (implementatie)proces van veranderingen van
bevoegdheden ten aanzien van het uitvoeren van voorbehouden handelingen. Om inzicht te krijgen in
de belemmerende en bevorderende factoren van dit implementatieproces is het implementatiemodel
van Grol et al. [24] gehanteerd. Factoren die van invloed zijn op een implementatieproces zijn volgens
dit model:
• kenmerken van de zorginnovatie;
• kenmerken van de doelgroep;
• kenmerken van de patiënt;
• kenmerken van de sociale context;
• kenmerken van de economische, administratieve en organisatorische context;
• kenmerken van de methoden en strategieën van implementatie.
Deze factoren zijn, in aanvulling op het conceptuele raamwerk van Sidani & Irvine, gebruikt voor de
kwalitatieve dataverzameling en -analyse.

26

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Methoden

Structuur

Uitkomsten

Proces

Doeltreffendheid

Patiënten

Kwaliteit van zorg

Demografische kenmerken

Functie elementen

Ziektebeeld

Veiligheid

Technisch-medische
deskundigheid

Patiëntgerichtheid
Toegankelijkheid

Communicatie
Samenwerken

Klinisch Technologen
Algemene kenmerken
Professionele kenmerken

Effectiviteit van zorg

Organisatie

Mate gebruik zelfstandigheid

Onderzoek/wetenschap

Verandering zelfstandigheid

Professionaliteit

Vereisten dagelijkse praktijk
Behandelsucces
Samenwerkingsovereenkomsten

Artsen

Continuïteit van zorg

Algemene kenmerken

Zorgproces

Professionele kenmerken

(ervaren) patiënttevredenheid

Functie uitvoering
Dagelijkse werkzaamheden
Team indeling

Doelmatigheid
Mate van zelfstandigheid

Organisaties

Inzet van professionals
Arbeidstevredenheid

Organisatie kenmerken

Inzet van middelen

Formalisering rolverdeling

Ontwikkeling deelgebieden
geneeskunst

Legenda
Kwantitatieve
dataverzameling
Kwalitatieve
dataverzameling
Gemixte
dataverzameling

Figuur 2: Onderzoekskader van Sidani & Irvine ingevuld voor dit onderzoek [23]

2.3 Studiepopulatie en werving
De onderzoekspopulatie bestaat uit alle in Nederland werkzame KT/TG die gedurende de looptijd van
het onderzoek voorbehouden handelingen uitvoeren; een subpopulatie van patiënten die een
voorbehouden handeling, uitgevoerd door een KT/TG, hebben ondergaan; en artsen met wie de
deelnemende KT/TG intensief samenwerken op het gebied van voorbehouden handelingen. Daarnaast

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

27

zijn partijen (stakeholders) betrokken bij de inzet van KT/TG en hun bevoegdheid in het uitvoeren van
voorbehouden handelingen, zoals zorgmanagers, zorgdeskundigen, andere zorgprofessionals,
opleiders, belangenverenigingen, overheidsinstituten, en KT/TG die geen voorbehouden handelingen
uitvoeren, bevraagd. De beoogde onderzoekspopulatie is noodzakelijkerwijze een convenience sample
van voldoende omvang om betrouwbare uitspraken te kunnen doen.
Ten behoeve van de kwantitatieve dataverzameling zijn per meetmoment alle afgestudeerde KT/TG
benaderd. Deelnemende KT/TG (die voorbehouden handelingen verrichten) zijn gevraagd per
meetmoment twee artsen, met wie ze intensief samenwerken, en maximaal vijf patiënten te werven
voor deelname aan het onderzoek. Alleen volwassen patiënten die de Nederlandse taal beheersen en
wilsbekwaam zijn, konden deelnemen aan het onderzoek.
Per doelgroep (KT/TG, artsen, patiënten en stakeholders) zijn maximaal 25 personen gevraagd deel te
nemen aan een expertinterview. Deelnemers zijn rechtstreeks door het onderzoeksteam benaderd
voor deelname aan de kwalitatieve dataverzameling, artsen en patiënten zijn door de KT/TG
benaderd. Tijdens het werven van kandidaten is rekening gehouden met geografische spreiding, type
instelling en deskundigheidsgebied (waaronder medisch specialisme en masterrichting). Bij het
benaderen van patiënten is rekening gehouden met demografische en sociale kenmerken (leeftijd,
geslacht, etniciteit, opleiding en samenstelling huishouden). Etniciteit wordt bepaald volgens de
definitie van Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 2017 [29]. Tevens is door de KT/TG aangegeven
welke voorbehouden handeling de patiënt heeft ondergaan.
Daarnaast zijn andere stakeholders (experts) benaderd voor deelname aan expert- en focusgroep
interviews. Tijdens de selectie van deze experts is de definitie “deskundige” van Meuser & Nagel [30]
gehanteerd. Deze omschrijft een deskundige als: “iemand die toegang heeft tot specifieke kennis die
anders niet toegankelijk is voor onderzoekers” [27]. De stakeholders zijn voorgedragen door de leden
van de begeleidingscommissie alsook geworven door het onderzoeksteam. Er zijn 25 stakeholders
uitgenodigd voor interviews.

2.4 Dataverzameling
2.4.1 Kwantitatieve dataverzameling (QUAN)
Ten behoeve van de kwantitatieve dataverzameling zijn drie metingen verricht (T1, T2 en T3). Bij
aanvang van het evaluatieonderzoek was de wetswijziging al van kracht, waardoor geen nulmeting
heeft kunnen plaatsvinden. Aan de hand van de drie metingen is in kaart gebracht hoe de zelfstandige
bevoegdheid voor KT/TG zich ontwikkeld heeft gedurende de onderzoeksperiode.
Vragenlijsten
Voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen zijn vragenlijsten ontwikkeld voor de drie
doelgroepen: KT/TG, artsen en patiënten. Waar mogelijk is gebruik gemaakt van gevalideerde en
beproefde meetinstrumenten. Om een vergelijking tussen de metingen mogelijk te maken, zijn de
vragenlijsten grotendeels identiek gehouden. Indien van toepassing is gebruik gemaakt van
meetinstrumenten die ook zijn gebruikt tijdens het evaluatieonderzoek naar de verpleegkundig
specialist/physician assistant (VS/PA) [14].
De vragenlijsten bevatten vragen ten aanzien van structuur, proces en uitkomsten [25], conform het
framework van Sidani & Irvine [23]. De vier domeinen, zoals benoemd in de AMvB (kwaliteit,
effectiviteit, continuïteit en doelmatigheid van zorg), zijn ondergebracht bij de uitkomstvariabelen.

28

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Methoden
Structuur
Achtergrond- & professionele kenmerken
In de vragenlijsten zijn vragen naar achtergrondkenmerken opgenomen. Voor de KT/TG betreffen dit
geboortedatum, geslacht, afstudeerdatum en –richting, andere opleidingen, inschrijving
kwaliteitsregister, huidige functie, instellingstype, medisch specialisme, salariëring, contracturen,
werkdagen en diensten [14]. Voor artsen betreffen dit geboortedatum, geslacht, afstudeerdatum
opleiding, huidige functie, instellingstype, medisch specialisme, salariëring, contracturen, werkdagen
en diensten [14]. In de patiëntenvragenlijst wordt gevraagd naar datum behandeling, verwijzing,
uitgevoerde voorbehouden handeling, invuldatum, geboortedatum, geslacht, opleidingsniveau,
samenstelling huishouden en etniciteit [14]. Daarnaast zijn patiënten gevraagd voor welke
gezondheidsklacht zij een behandeling ondergaan hebben bij de KT/TG en of ze onder behandeling
zijn bij andere zorgverleners voor andere gezondheidsklachten [14]. De algemene gezondheid van
patiënten is in kaart gebracht door middel van de Consumer Quality Index (CQ index) [31].
Proces
Dagelijkse werkzaamheden & Teamindeling
In de vragenlijsten voor KT/TG en artsen zijn professionals gevraagd naar hun dagelijkse
werkzaamheden, zoals intake- en controleconsulten en indeling van de functie-uitvoering. Het
onderdeel functie-uitvoering is verder gespecificeerd als: werkzaamheden met betrekking tot
patiëntencontacten, overleg, overige patiëntgebonden activiteiten, niet patiëntgebonden activiteiten
en andere activiteiten. Professionals zijn ook gevraagd naar het onderdeel teamindeling, waarbij door
middel van stellingen is gevraagd naar de overleg momenten [14]. Patiënten zijn gevraagd welke
professionals betrokken waren bij de (be)handeling [14] en eventuele controle-afspraken.
Uitkomsten
Voor de operationalisatie van de uitkomstvariabelen is gebruik gemaakt van gezondheidsindicatoren
die internationaal bruikbaar en meetbaar zijn [25, 32-35]. De operationalisatie van de
uitkomstvariabelen is per onderdeel verder toegelicht.
Doeltreffendheid
Domein kwaliteit van zorg
Kwaliteit van zorg betreft “effectieve, veilige en vraaggerichte zorg” [32]. Dit is verder uitgewerkt als:
veiligheid, patiëntgerichtheid en toegankelijkheid van zorg.
Veiligheid
Dit betreft de mate waarin gezondheidszorgprocessen bijdragen aan het vermijden, voorkomen
of verbeteren van nadelige gezondheidsresultaten of verwondingen [36].
KT/TG zijn in de vragenlijsten bevraagd naar de wijze waarop ze hun eigen bekwaamheid en die
van andere zorgprofessionals bepalen [14, 37]. Artsen zijn bevraagd naar de wijze waarop ze de
bekwaamheid van andere zorgprofessionals bepalen [14, 37]. Ook zijn KT/TG en artsen
bevraagd naar de veiligheidscultuur van de afdeling waar ze werkzaam zijn met behulp van
subonderdelen van het instrument Cultuur Onderzoek onder Medewerkers over de
Patiëntveiligheid in Ziekenhuizen (COMPaZ) [38]. Bij patiënten is veiligheid bevraagd door
middel van de ervaren complicaties tijdens of direct na de behandeling [14].

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

29

Patiëntgerichtheid
Dit betreft de mate waarin binnen een gezondheidssysteem mensen worden behandeld ten
aanzien van hun eisen en wensen [36]. Patiëntgerichtheid is gemeten door gebruik te maken van
een aangepaste vorm van de Patient Centredness Questionnaire [39]. Patiënten zijn gevraagd
naar hun ervaringen met betrekking tot de voorlichting en uitleg van de behandeling. Daarnaast
is aan patiënten gevraagd in hoeverre ze betrokken zijn geweest bij de ontvangen zorg.
Toegankelijkheid van zorg
Het gemak waarmee gezondheidsvoorzieningen en diensten toegankelijk zijn en de mate waarin
deze zich richten op zowel fysieke, financiële als psychologische behoeftes van patiënten [2122] is gemeten door patiënten te vragen naar de reistijd, die nodig is om de instelling waar ze
hun behandeling ondergaan hebben, te bereiken. [32, 36]
Domein effectiviteit van zorg
Effectiviteit van zorg betreft de mate waarin een (be)handeling of zorgproces bijdraagt aan het
behalen van de gewenste gezondheidsuitkomsten en plaatsvindt in overeenstemming met de huidige
professionele kennis en richtlijnen [25, 36]. Het domein effectiviteit van zorg is verdeeld in: mate
gebruik zelfstandigheid, verandering gebruik zelfstandigheid, behandelsucces, vereisten dagelijkse
praktijk en samenwerkingsovereenkomsten.
Mate gebruik zelfstandigheid
Een belangrijk aspect van het domein effectiviteit betreft de mate waarin de zelfstandige
bevoegdheid daadwerkelijk gebruikt wordt. Daarbij is gekeken welke specifieke voorbehouden
handelingen de KT/TG verricht hebben en op welk zelfstandigheidsniveau zij dit gedaan hebben.
Hiervoor is de lijst van voorbehouden handelingen, waartoe de KT/TG een tijdelijke zelfstandige
bevoegdheid heeft, verder gespecificeerd in deelhandelingen. Omdat een dergelijke lijst bij
aanvang van dit onderzoek niet bestond, is gebruik gemaakt van bestaande lijsten uit eerder
onderzoek [14] en zijn aanvullingen in overleg met de beroepsgroep gedaan. KT/TG die
voorbehouden handelingen verrichten en artsen die voorbehouden handelingen delegeren aan
de KT/TG zijn gevraagd het onderdeel ‘mate gebruik zelfstandigheid’ in te vullen. Per
deelhandeling die de KT/TG verricht, is gevraagd hoe vaak per maand deze handeling is verricht,
alsook de gehanteerde indicatieprocedure. De indicatie kan zijn gesteld door de arts (met een
schriftelijke of mondelinge opdracht), de uitvoering kan zijn vastgelegd in een protocol of de
indicatie kan door de KT/TG zelf worden gesteld (eventueel in overleg met een arts). Artsen zijn
bevraagd op de handelingen die ze delegeren aan KT/TG, omdat ze geen zicht (kunnen) hebben
op handelingen die een KT/TG eventueel zelfstandig indiceert en verricht. Delegatie kan
plaatsvinden op basis van een protocol, na schriftelijk of mondelinge opdracht, of op indicatie
van een KT/TG in overleg met een arts. Zowel KT/TG als artsen konden omschrijven hoe een
indicatie- of delegatieprocedure verliep, indien deze afweek van de antwoord categorieën.
Verandering gebruik zelfstandigheid
Om inzicht te krijgen in hoeverre de (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid geïmplementeerd is,
zijn KT/TG en artsen door middel van een meerkeuzevraag gevraagd, aan te geven hoe de
zelfstandige bevoegdheid geregeld is binnen de instelling waar zij werkzaam zijn [14]. KT/TG zijn
ook bevraagd naar hoe de situatie was, voordat de wetswijziging in 2014 van kracht ging [14].

30

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Methoden
Behandelsucces
Behandelsucces betreft de mate waarin gezondheidsklachten van patiënten verminderen en/of
verbeteren [36], waarbij een goede gezondheid gedefinieerd wordt als goed kunnen
functioneren, tegenslagen kunnen opvangen en zelfregie kunnen voeren over beslissingen
tijdens de behandeling [40].
Patiënten is gevraagd naar de mate waarin zij de ontvangen (be)handeling succesvol vonden.
Hierbij is gevraagd naar hun algemene tevredenheid [14] en met behulp van het instrument
Global Perceived Effect [14, 41] is gevraagd of hun klachten verminderd zijn.
Vereisten dagelijkse praktijk
De mate waarin de dagelijkse (zorg)praktijk vereist (of wenselijk maakt) dat KT/TG een
zelfstandige bevoegdheid hebben, is onderzocht met behulp van 14 stellingen.
KT/TG en artsen zijn gevraagd naar hun mening ten aanzien van de wetswijziging en de tijdelijke
zelfstandige bevoegdheid in de dagelijkse praktijk [14].
Samenwerkingsovereenkomsten
Samenwerkingsovereenkomsten betreffen zowel formele als informele overeenkomsten tussen
professionals, afdelingen en/of instellingen. KT/TG en artsen zijn bevraagd op de aanwezigheid
van afspraken en of deze worden nageleefd. Een aangepaste versie van een eerder gebruikt
instrument [42] is hiervoor ingezet.
Domein continuïteit van zorg
Continuïteit van zorg betreft de coördinatie van zorg tussen zorgverleners, afdelingen en instellingen
over de tijd. Het domein continuïteit van zorg is onderverdeeld in: zorgproces (kwalitatieve
dataverzameling) en (ervaren) patiënttevredenheid, en is vanuit het perspectief van de patiënt
gemeten.
(Ervaren) patiënttevredenheid
De ervaringen van patiënten met betrekking tot de aan hen geleverde zorg [36] is bevraagd ten
aanzien van wachttijden, de omgang met (of bejegening van) de professional in kwestie,
communicatie, pijnbestrijding, controle en verbetering van klachten [14].
Uitkomsten - Doeltreffendheid
Domein mate van zelfstandigheid
Mate van zelfstandigheid betreft in hoeverre de taakverdeling van KT/TG en artsen doelmatig is
ingericht [43, 44]. Dit domein is onderverdeeld in: inzet professionals, arbeidstevredenheid, inzet van
middelen (kwalitatieve dataverzameling) en ontwikkeling deelgebieden geneeskunst (kwalitatieve
dataverzameling).
Inzet professionals
Het doel van het inzetten van nieuwe professionals (of nieuwe rolverdeling van professionals) in
de zorg is het tegengaan van “fragmentatie, kwaliteitsverlies en inefficiënties [van zorg]” [45].
Om na te gaan in hoeverre het zorgproces daadwerkelijk veranderd is door de wetswijziging,
zijn artsen bevraagd naar de mate waarin zij betrokken zijn als KT/TG voorbehouden
handelingen indiceren en/of uitvoeren [14]. Dit geeft een indicatie in hoeverre daadwerkelijk

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

31

sprake is van zelfstandig werken door KT/TG, of artsen vrezen voor kwaliteitsverlies, alsook of
(eventuele) inefficiënties zijn verholpen door de wetswijziging.
Arbeidstevredenheid
Arbeidstevredenheid betreft de voldoening die professionals ervaren tijdens het uitoefenen van
hun beroep [46].
KT/TG en artsen zijn gevraagd naar de mate waarin zij tevreden zijn over hun werk met behulp
van de arbeidssatisfactieschaal van McCranie [46]. Voor de KT/TG is één vraag toegevoegd aan
dit instrument. Dit betreft de vraag in hoeverre KT/TG tevreden is met het respect dat hij/zij van
andere zorgprofessionals krijgt.
Analytic Hierarchy Proces (AHP)
Om een uitspraak te kunnen doen met betrekking tot de doeltreffendheid en doelmatigheid van de
tijdelijke zelfstandige bevoegdheid, is het van belang rekening te houden met de context waarin de
zorg geleverd wordt door de KT/TG. Hierbij gaat het om de mate waarin is voldaan aan
randvoorwaarden. Aangezien er sprake is van diverse randvoorwaarden bij de inzet van de KT/TG, is
het betekenisvol na te gaan hoe belangrijk de randvoorwaarden worden geacht.
Het Analytic Hierarchy Process (AHP), ontwikkeld door Saaty [47], maakt inzichtelijk welke aspecten
van deze randvoorwaarden belangrijk gevonden worden door KT/TG, artsen en patiënten. Bij de AHP
methode worden (sub)onderdelen paarsgewijs met elkaar vergeleken en op basis van importantie
wordt door respondenten een cijfer toegekend aan het onderdeel waarnaar hun voorkeur uitgaat en
kan een rangorde worden bepaald. De (sub)onderdelen zijn mede geoperationaliseerd met gebruik
van de definities die zijn opgesteld door de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO) [36]. De in dit rapport genoemde gezondheidsindicatoren zijn vertaald voor
gebruik in de AHP methode.
Bij zorgverleners zijn de voorkeuren geregistreerd op basis van een 5-punts schaal, met de opties
“geen voorkeur”, “iets belangrijker”, “matig belangrijker”, “belangrijker” en “veel belangrijker”.
Vervolgens zijn aan deze schaal punten toegekend, waarbij ‘1’ aangeeft dat geen voorkeur tussen de
twee (sub)onderdelen bestaat en de cijfers ‘2’ (iets belangrijker) t/m ‘5’ (veel belangrijker) worden
toegekend bij een voorkeur van het ene (sub)onderdeel boven het andere. De volgorde van de vragen
is bepaald met behulp van een randomisatie tool [48]. Voor de artsen was het invullen van de vragen
met betrekking tot het AHP optioneel.
Uit eerder onderzoek [27] is gebleken dat het wenselijk is om de AHP methode voor patiënten te
vereenvoudigen. De vergelijking tussen de (sub)onderdelen is daartoe opgesplitst in twee onderdelen.
Als eerste is gevraagd welk (sub)onderdeel zij belangrijker vinden of dat ze beide (sub)onderdelen
even belangrijk vinden. Indien er een voorkeur was, werd in het tweede onderdeel gevraagd een cijfer
te geven om de importantie te bepalen. De antwoordmogelijkheden hierbij waren beperkt tot een 4punts schaal met de opties “veel belangrijker”, “belangrijker”, “matig belangrijker” of “iets
belangrijker”. De toegekende punten komen overeen met die van de zorgverleners waarbij ‘1’
aangeeft dat geen voorkeur tussen de twee (sub)onderdelen bestaat en de cijfers ‘2’ (iets belangrijker)
t/m ‘5’ (veel belangrijker) worden toegekend bij een voorkeur van het ene (sub)onderdeel boven het
andere.
De onderdelen die gemeten worden met behulp van de AHP methodiek zijn: Effectiviteit, Veiligheid,
Patiëntgerichtheid, Toegankelijk, Efficiëntie, Patiënttevredenheid en Uitvoering. Een overzicht van de
gehanteerde definities, die gebruikt zijn binnen de AHP methode, is weergegeven in bijlage 2.

32

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Methoden
NVvTG Kwaliteitsregister
Het kwaliteitsregister voor KT/TG wordt beheerd door de NVvTG en is ten behoeve van het
evaluatieonderzoek beschikbaar gesteld. Het kwaliteitsregister beoogt bij te dragen aan de
waarborging van de kwaliteit van de beroepsuitoefening van de KT/TG door data te verzamelen over
uitgevoerde procedures en handelingen (inclusief meerwaarde van zelfstandige uitoefening door de
KT/TG, technisch-medische kennis en achtergrond, vaardigheden, samenwerking en bij- en
nascholingsactiviteiten). Het kwaliteitsregister bevat ook de beoordelingen van artsen die KT/TG
opleiden in het zelfstandig indiceren, uitvoeren en delegeren van (voorbehouden) handelingen. Voor
de registratie wordt gebruik gemaakt van de Objective Structured Assessment of Technical Skills
(OSATS), oorspronkelijk ontwikkeld voor het beoordelen van artsen-in-opleiding (aio) tot chirurg [49].
De OSATS geeft een indicatie op welk niveau een KT/TG een procedure (en/of voorbehouden
handeling) heeft uitgevoerd. In het kwaliteitsregister wordt geregistreerd binnen welke medische
procedures de voorbehouden handeling(en) is uitgevoerd en geeft een overzicht van de
nascholingsactiviteiten van de KT/TG. Hierin is een verdeling te maken in activiteiten die wel of niet
geaccrediteerd zijn door de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst
(KNMG). Inschrijving voor KT/TG in het NVvTG kwaliteitsregister is niet verplicht, maar wordt wel als
wenselijk gezien door zowel het Ministerie van VWS alsook de NVvTG. Het register biedt ook de
mogelijkheid aan KT/TG om ‘doelmatigheidsformulieren’ in te dienen. Deze formulieren zijn bedoeld
om de doelmatigheid van het verrichten van risicovolle en voorbehouden handelingen te beoordelen
ten aanzien van probleemstelling, uitvoering en resultaat [50].
Tijdens de drie metingen (T1, T2 en T3) is het NVvTG kwaliteitsregister uitgelezen en zijn de
beschikbare data geanalyseerd. Het register wordt deels gebruikt als aanvulling op andere data (bijv.
aantal KT/TG dat voorbehouden handelingen verrichten en doelmatigheid van zelfstandige
bevoegdheid) en data welke niet op andere wijze te verkrijgen zijn (bijv. beoordelingsformulieren
voorbehouden handelingen).
QuickScan
Om meer inzicht te krijgen in de totale KT/TG populatie (ook degenen die geen voorbehouden
handelingen verrichten) is, in aanvulling op de vragenlijsten van de eerste meting (T1), een QuickScan
verricht tijdens het NVvTG congres van februari 2016. Hiervoor is een aparte vragenlijst ontwikkeld
(zie bijlage 3). De QuickScan bestaat uit acht korte vragen. KT/TG zijn gevraagd of ze voorbehouden
handelingen verrichten, binnen welk specialisme en instellingtype ze werkzaam zijn en of ze
belemmeringen ervaren in het uitvoeren van hun zelfstandige bevoegdheid. Tenslotte zijn KT/TG
gevraagd aan te geven binnen welke procedures zij deze voorbehouden handelingen verrichten. De
QuickScan is gebaseerd op een eerder gebruikte vragenlijst [14]. Bij de andere meetmomenten (T2 en
T3) is de Quickscan geïntegreerd in de vragenlijst voor KT/TG.
2.4.2 Kwalitatieve dataverzameling (QUAL)
Een belangrijk aspect van het evaluatieonderzoek is het verkrijgen van inzicht in hoe de inzet van de
KT/TG bij het verrichten van voorbehouden handelingen wordt ervaren en welke belemmerende en
bevorderende factoren een rol (kunnen) spelen bij het invoeren van een zelfstandige bevoegdheid.
Ter beantwoording van deze vragen zijn de onderstaande kwalitatieve dataverzamelingsmethodes
gebruikt.
Expert interviews
De expertinterviews zijn ingericht als een semigestructureerd diepte-interview, waarbij gebruik werd
gemaakt van een interview protocol. Binnen het evaluatieonderzoek zijn expert interviews afgenomen

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

33

volgens de Interview Guide Approach en de Standard Open-ended Interview methodiek, ontwikkeld
door Patton [51]. Hierbij werden onderwerpen en thema’s voorafgaand aan een interview
gespecificeerd. De interviewer besliste de volgorde en formulering van de vragen tijdens het
interview. Het algemene interviewprotocol is weergegeven in bijlage 4.
Expertinterviews zijn gehouden met KT/TG, artsen en patiënten. Daarnaast zijn ook
vertegenwoordigers van betrokken partijen (stakeholders) geïnterviewd. De stakeholders zijn in
samenspraak met de begeleidingscommissie geselecteerd. Alle stakeholders zijn ofwel zelf
inhoudsdeskundig ten aanzien van het verrichten van voorbehouden handelingen, ofwel bekend met
taakherschikking. Een overzicht van de verschillende experts die zijn benaderd, is weergegeven in
figuur 3.
Interviews KT/TGers (specialisme)
1. KT/TG Anesthesiologie
2. KT/TG Cardio-thoracale chirurgie
3. KT/TG Cardiologie
4. KT/TG Dermatologie
5. KT/TG Geriatrie
6. KT/TG Intensive care
7. KT/TG Interne geneeskunde
8. KT/TG Longziekten & tuberculose
9. KT/TG Mond-, kaak-, aangezicht chirurgie
10. KT/TG Neurologie
11. KT/TG Nucleaire geneeskunde
12. KT/TG Orthopedie
13. KT/TG Radiologie
14. KT/TG Radiotherapie
15. KT/TG Urologie
16. KT/TG Vaatchirurgie
Interviews artsen (specialisme)
1. Arts Cardio-thoracale chirurgie
2. Arts Cardiologie
3. Arts Intensive care
4. Arts Nucleaire geneeskunde
5. Arts Radiologie
Interviews KT/TGers (op functie)
1. KT/TG Functie KT/TG
2. KT/TG Functie Fellow TG
3. KT/TG Functie PhD
4. KT/TG Functie KT/TG i.c.m. PhD
5. KT/TG Functie Postdoc
6. KT/TG Functie Onderzoeker
7. KT/TG Functie (buiten ziekenhuis)

Interviews stakeholders (zorginstellingen)
1. Management UMC met KT/TG
2. Management UMC zonder KT/TG
3. Management MC met KT/TG
4. Management MC zonder KT/TG
5. Afdeling Cardio-thoracale chirurgie met KT/TG
7. Afdeling Cardiologie met KT/TG
8. Afdeling Intensive care met KT/TG
9. Afdeling Nucleaire geneeskunde met KT/TG
10. Afdeling Radiologie met KT/TG
Interviews stakeholders (organisaties)
1. Federatie Medisch Specialisten (FMS)
2. Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
3. Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der
Geneeskunst (KNMG)
4. Landelijke Vereniging van Artsen in Dienstverband (LAD)
5. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
6. Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF)
7. Nederlandse Vereniging voor Endoscopische Chirurgie (NVEC)
8. Nederlandse Vereniging voor Technisch Geneeskunde (NVvTG)
9. Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica (NVKF)
10. Nederlandse Vereniging voor Radiologie (NVvR)
11. Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuizen (NVZ)
12. Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH)
13. Zorgverzekeraars Nederland (ZN)
14. De Jonge Specialist
15. Opleiding Klinisch Technologie TUDelft, Leiden en Rotterdam
16. Opleiding Technische Geneeskunde UTwente

Interviews patiënten (specialisme)
1. Patiënt Cardiologie
2. Patiënt Dermatologie
3. Patiënt Geriatrie
4. Patiënt Longziekten & Tuberculose
5. Patiënt Mond-, kaak, aangezicht chirurgie
6. Patiënt Neurologie
7. Patiënt Nucleaire geneeskunde
8. Patiënt Orthopedie
9. Patiënt Radiotherapie
10. Patiënt Urologie
Figuur 3: Overzicht benaderde interviewprofielen

Potentiële deelnemers voor de expertinterviews zijn vooraf schriftelijk en mondeling geïnformeerd
over het onderzoek. De expertinterviews zijn telefonisch gehouden of, op verzoek van de expert, faceto-face. De interviews zijn opgenomen met dataregistratieapparatuur. Het interview is vervolgens
letterlijk uitgetypt (transcript) en een concept samenvatting van het interview is ter controle

34

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Methoden
voorgelegd aan de expert (member check) [52]. De feedback van de geïnterviewden op de
samenvattingen zijn gecategoriseerd en zijn meegenomen in de analyses.
Focusgroep interviews
In aanvulling op de expertinterviews zijn per doelgroep maximaal twee focusgroep interviews
georganiseerd. Een focusgroep interview is een zorgvuldig geplande discussie met meerdere
deelnemers tegelijk over ideeën, motieven, belangen en denkwijzen over een omschreven
aandachtsgebied [53]. De gespreksleider (moderator) leidt het gesprek met vijf á tien deelnemers aan
de hand van semigestructureerd vragen. De gespreksleider wordt ondersteund door een observator die
notities maakt. Daarnaast wordt het gesprek opgenomen met behulp van dataregistratieapparatuur.
Deelnemers kunnen direct op elkaars argumenten reageren. Eventuele meningsverschillen of
overeenkomsten tussen deelnemers kunnen leiden tot discussie of consensus, hetgeen kan bijdragen
aan nieuwe inzichten en verdieping. De methodiek van Hogle [54], is gehanteerd in dit
evaluatieonderzoek. Deze methode is erop gericht dat de gesprekleider zo veel mogelijk op de
achtergrond blijft om discussie tussen de participanten te stimuleren. Voor dit onderzoek zijn een
interviewgids en protocol gemaakt op basis van het implementatiemodel van Grol et al. [24]. Hierbij is
een vergelijkbare opzet gehanteerd als bij de expert interviews. Het gesprek is letterlijk uitgetypt
(transcript) en een concept samenvatting van het interview is ter controle voorgelegd aan de
deelnemers (member check) [52]. De feedback van de geïnterviewden op de samenvattingen zijn
gecategoriseerd en zijn meegenomen in de analyses.
Observaties
Tijdens het evaluatieonderzoek is gebruik gemaakt van actieve observatie [54] door middel van
meeloopdagen met KT/TG. De doelstelling van de observaties was om het zorgproces en de
beslismomenten rondom het zelfstandig handelen ten aanzien van voorbehouden handelingen van
KT/TG inzichtelijk te maken. KT/TG konden zich bij het onderzoeksteam aanmelden voor een
observatie (maximaal 25). Het selectiecriterium was, dat de KT/TG voorbehouden handelingen
uitvoerde bij patiënten, zodat het zorgproces en de beslismomenten rondom voorbehouden
handelingen werden vastgelegd.
Het algemeen protocol voor de observaties is weergegeven in bijlage 5. Tijdens de observaties zijn
notities gemaakt door de onderzoeker(s). Deze zijn uitgeschreven in een verslag en voorgelegd aan de
betreffende KT/TG ten behoeve van een membercheck. De feedback van de geobserveerde KT/TG op
de samenvattingen zijn gecategoriseerd en zijn meegenomen in de analyses.

2.5 Data analyse
Aan de hand van de kwantitatieve en kwalitatieve data is afzonderlijk en, waar relevant,
getrianguleerd antwoord gegeven op de onderzoeksvragen.
2.5.1 Kwantitatieve data analyse (QUAN)
Kwantitatieve data zijn per groep (KT/TG, arts en patiënt) geanalyseerd. Waar zinvol zijn resultaten van
de KT/TG en artsen opgesplitst in subgroepen (bijvoorbeeld: wel/niet voorbehouden handelingen,
medisch specialisme, instellingstype of masterrichting). Voor de kwantitatieve data analyse zijn KT/TG
geëxcludeerd die naast de master Technical Medicine ook een andere opleiding hebben voltooid
waarvoor een (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid geldt (bijvoorbeeld master Physician Assistant of
master Geneeskunde). Voor de kwantitatieve analyse is gebruik gemaakt van SPSS software versie 23.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

35

Verdelingen zijn visueel beoordeeld door middel van histogrammen. Voor continue variabelen
(bijvoorbeeld leeftijd) zijn gemiddeldes met standaarddeviaties (sd) bepaald, bij niet normale
verdelingen betreffen dit medianen met interquartiel ranges (IQRs). Voor categorische variabelen
(bijvoorbeeld stellingen) zijn aantallen en percentages bepaald. Per doelgroep (KT/TG, artsen en
patiënten) is een independent t-toets en bij niet normale verdelingen de Kruskal Wallis toets (voor
continue variabelen) en de Pearson Chi-kwadraat toets (voor categorische variabelen) gebruikt om
verschillen tussen meetmomenten te toetsen. Voor categorische variabelen waarbij één (of meerdere)
categorie(ën) door minder dan vijf respondenten (per doelgroep) zijn ingevuld, is in aanvulling op de
Pearson Chi-kwadraat toets gebruik gemaakt van de Fisher-exact toets. Bij alle toetsen wordt p<0.05
als statistisch significant beschouwd.
Bij het bepalen van aantallen handelingen per maand voor hoofdcategorieën (bijv. catherisaties) zijn
per respondent de aantallen van de deelhandelingen (bijvoorbeeld blaascatheterisatie en
hartcatheterisatie) bij elkaar opgeteld. Gemiddeldes van aantallen en categorieën van tijdsduur van
specifieke handelingen zijn bepaald bij meer dan vijf respondenten per meetmoment. De tijdsduur is
verdeeld in zes categorieën (“1 – 10 minuten”, “11 – 20 minuten”, “21 – 30 minuten”, “31 – 40
minuten”, “41 – 50 minuten” en “meer dan 50 minuten”).
Analyse Analytic Hierarcy Process (AHP)
Met de AHP methode is het mogelijk de relatieve belangrijkheid, oftewel wegingsfactoren, van
randvoorwaarden voor de zelfstandige bevoegdheid te berekenen. Dit is gedaan met behulp van de
Eigenvector methode [47]. Wegingsfactoren zijn opgeteld tot 1. Als maat voor de samenhang van alle
wegingen, is de consistentieverhouding, ook genaamd Consistency Ratio (CR), berekend. Deze geeft
een waarde tussen de 0 en 1, waarbij een waarde van 0 overeenkomt met maximaal overeengekomen
voorkeuren en een waarde van 1 aangeeft dat de voorkeuren geheel willekeurig zijn. De
wegingsfactoren zijn, indien mogelijk, per meetmoment (T1, T2, T3) per doelgroep (KT/TG, artsen,
patiënten) gepresenteerd, en indien van toepassing zijn door middel van een independent t-test
getoetst of de verkregen wegingsfactoren per meetmoment en per doelgroep verschillen.
Analyse NVvTG Kwaliteitsregister
De gegevens van het NVvTG kwaliteitsregister zijn jaarlijks gedeeld met het onderzoeksteam. De data
van het kwaliteitsregister zijn op beschrijvende wijze geanalyseerd en gepresenteerd.
De doelmatigheidsformulieren zijn op zowel kwantitatieve als kwalitatieve wijze geanalyseerd.
De OSATS voorbehouden handelingen zijn geanalyseerd met een daarvoor ontwikkeld analyseformulier (bijlage 6). Per OSATS is gekeken naar de datum, type voorbehouden handeling, complexiteit
van de handeling, beoordeling en mate van zelfstandigheid. Gedurende de onderzoeksperiode, zijn
drie verschillende OSATS formulieren gebruikt en overeenkomstig drie analyse-formulieren ontwikkeld
voor de analyse van deze data.
2.5.2 Kwalitatieve data analyse (QUAL)
Ten aanzien van de analyses van de kwalitatieve data is gebruik gemaakt van een ‘editing style
analysis’. Hierbij worden kwalitatieve data gecategoriseerd op codes en thema’s. De codes en thema’s
zijn voorafgaand vastgesteld in een protocol op basis van de gebruikte conceptuele kaders [23] [24].
Het codeboek is aangevuld met nieuwe codes gedurende de kwalitatieve dataverzameling.
Belangrijk voor de analyses van de kwalitatieve data is het bepalen van het datasaturatiepunt [55].
Datasaturatie is binnen dit onderzoek gedefinieerd als: “[…] het punt in de dataverzameling en –

36

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Methoden
analyse, waarbij nieuwe interviews weinig of geen nieuwe informatie opleveren” [56]. Het punt voor
datasaturatie is bepaald door gebruik te maken van de methode opgesteld door Guest et al. [56]. Op
basis van de uitgewerkte interviews (en observaties) is door middel van het codeboek bijgehouden
welke codes en thema’s per interview (en observatie) naar voren zijn gekomen. Om de zes á zeven
interviews (en observaties) heeft een (tussen)analyse plaatsgevonden om te bepalen in hoeverre
voldoende antwoord is verkregen per code en thema.

2.6 Data triangulatie
Dwarsverbanden tussen de kwantitatieve en kwalitatieve data zijn onderzocht door middel van
datatriangulatie. Triangulatie is binnen dit onderzoek toegepast vanaf het ontwerpen van de
meetinstrumenten tot en met de interpretatie van de resultaten.
Ter validatie van de resultaten zijn kwalitatieve data, waar mogelijk, gerelateerd aan kwantitatieve
data en vice versa. Het triangulatie protocol van Farmer et al. [57] is hierbij gehanteerd. Dit protocol
geeft richtlijnen voor het sorteren, coderen, rangschikken, beoordelen en vergelijken van data uit
verschillende databronnen.

2.7 Meetperiode
Het evaluatieonderzoek is gestart in september 2014, de dataverzamelingsperiode is geëindigd in
november 2017 en het totale onderzoek in maart 2018. Op drie meetmomenten zijn vragenlijsten
(digitaal) verstuurd, namelijk augustus 2015 tot en met oktober 2015 (T1), september 2016 tot en met
november 2016 (T2) en september 2017 tot en met oktober 2017 (T3). Tijdens de meetmomenten is
het NVvTG kwaliteitsregister uitgelezen. Het verzamelen van de kwalitatieve data is gestart in najaar
van 2014 (T1) en heeft tot oktober 2017 (T3) geduurd. Figuur 4 geeft een overzicht van het tijdpad.
Activiteit

Jaar
2014

2015

2016

2017

0

1

2

3

Maand
Sept.
0
Start evaluatie

Sept.
3

9

12

X

X

X

Sept.

Sept.

15

18

21

24

27

30

33

36

39

X

X

X

X

X

X

X

X

X

42

X

Dataverzameling
Voorbereidingen

X

Expertsinterviews
Focusgroep interviews
Observaties

X
X

Meetmoment 1 (T1)

X

X

X

X

X

Meetmoment 2 (T2)

X

Meetmoment 3 (T3)
Uitlezen Register

X

X
X

X

Einde evaluatie

X
X

Figuur 4: Tijdpad Evaluatieonderzoek

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

37

2.8 Ethische overwegingen
Het dagelijks bestuur van de Medisch Ethische Toetsingscommissie (METC) van het Maastricht UMC+
heeft, in haar vergaderingen van 5 en 12 augustus 2015, het onderzoeksplan besproken en is van
mening dat de studie geen onderzoek in het kader van de Wet Medisch wetenschappelijk Onderzoek
met mensen (WMO) betreft. De commissie is van mening dat het onderzoek de evaluatie van
reguliere zorg door zorgprofessionals betreft, en daarom niet verder door de METC in behandeling
genomen als zijnde niet-WMO onderzoek.
Alle deelnemers aan dit onderzoek zijn schriftelijk (en indien mogelijk mondeling) geïnformeerd dat
hun deelname geheel vrijblijvend is en dat ze te allen tijde, zonder opgaaf van redenen, konden afzien
van (verdere) deelname. Patiënten zijn geïnformeerd dat het een observationeel (geen interventie)
onderzoek betrof. Patiënten hebben minimaal vijf (werk)dagen bedenktijd gekregen voordat ze
toestemming gaven tot deelname aan het onderzoek.
Alle verstrekte informatie, persoonlijke gegevens en meningen, zijn uiterst zorgvuldig en vertrouwelijk
verwerkt en ontdaan van mogelijkheden tot identificatie. De verzamelde gegevens zijn uitsluitend voor
dit onderzoek gebruikt.

38

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

39

Resultaten

3. Resultaten
De eerste paragraaf bevat de respons op de diverse vormen van dataverzameling. Daarna volgt een
paragraaf met een overzicht van het aantal KT/TG, die voorbehouden handelingen verrichten en
redenen waarom zij dit (niet) doen. Vervolgens zijn de resultaten voor de KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten, de patiënten, de artsen met wie zij samenwerken, en overige stakeholders
ingedeeld naar structuur, proces en uitkomsten.
De kwalitatieve data zijn, waar relevant, geïntegreerd in de beschrijving van de resultaten en zijn
cursief beschreven.

3.1 Respons
In tabel 1 is de respons van de kwantitatieve dataverzameling weergegeven. Aan de eerste vragenlijst
meting (T1) hebben 125 KT/TG, 16 artsen en drie patiënten deelgenomen, aan de tweede meting (T2)
waren dit respectievelijk 183, 25 en vier en aan de derde meting (T3) hebben 194 KT/TG, 23 artsen en
zes patiënten deelgenomen. In totaal hebben 75 KT/TG deelgenomen aan alle drie de
meetmomenten, van wie 17 KT/TG op elk meetmoment voorbehouden handelingen uitvoeren.
Tabel 1: Respons vragenlijst

Afgestudeerd

T1

T2

T3

T1

T2

T3

T1

KT/TG
N

KT/TG
N

KT/TG
N

Arts
N

Arts
N

Arts
N

Patiënt
N

215

284

315

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

3

4

6

3

4

6

Uitgenodigd*

189

271

302

Respons N (%)

125 (66.1)

183 (67.5)

195 (63.6)

42

52

52

Analyse **

16 van 9 KT/TG 25 van 19 KT/TG 23 van 17 KT/TG
16

25

23

T2

T3

Patiënt Patiënt
N
N

* Niet alle afgestudeerde KT/TG zijn uitgenodigd, omdat in sommige gevallen contactgegevens ontbraken. Artsen en patiënten zijn
uitgenodigd door de KT/TG. Percentages zijn berekend over de groep KT/TG die uitgenodigd is voor deelname.
** Voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen zijn alleen de vragenlijsten meegenomen van KT/TG die voorbehouden handelingen
verrichten.

Respons kwalitatieve dataverzameling
In totaal zijn 69 interviews afgenomen, waarvan 27 met KT/TG, 19 met artsen, zes met patiënten en 17
met stakeholders. Daarnaast hebben drie focusgroep interviews plaatsgevonden met in totaal 21
deelnemende KT/TG. De respons onder artsen en patiënten bleek te laag om voor deze groepen
focusgroepbijeenkomsten te organiseren. Data van artsen en patiënten, die zich hadden aangemeld
voor een focusgroep interview, zijn door middel van individuele (expert)interviews verzameld. Bij negen
KT/TG hebben observaties plaatsgevonden.

3.2 Voorbehouden handelingen
De resterende kwantitatieve resultaten uit de vragenlijsten richten zich voornamelijk op de KT/TG die
voorbehouden handelingen verrichten. Waar relevant wordt gerefereerd naar de volledige populatie
KT/TG, of een bepaalde subgroep (bijv. respondenten die hebben deelgenomen aan elke meting). Het
aantal KT/TG dat aangaf tijdens elk meetmoment (T1, T2 én T3) voorbehouden handelingen te
verrichten, is klein (n = 17). Ook omdat de samenstelling van de groep KT/TG die voorbehouden

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

41

handelingen verricht per meetmoment verschilt, is besloten om data over voorbehouden handelingen
beschrijvend te presenteren.
Tijdens T1 gaven 42 KT/TG (33. 6%) aan voorbehouden handelingen te verrichten, bij T2 en T3 waren
dit respectievelijk 52 KT/TG (28.4%) en 52 KT/TG (26.7%). In totaal geven 84 KT/TG gedurende de
onderzoeksperiode via de vragenlijsten aan voorbehouden handelingen te verrichten. Voor de groep
KT/TG die gedurende elk meetmoment heeft deelgenomen aan het onderzoek daalt het percentage
KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht (T1: 44.0%, T2: 36.0%, T3: 30.7%). Bij navraag tijdens
T2 en T3 gaven respectievelijk 119 (65.0%) en 140 (71.8%) KT/TG een reden aan waarom zij geen
voorbehouden handelingen verrichten. Voor respectievelijk 62 (33.9%) en 70 (35.9%) KT/TG was dit
niet noodzakelijk in hun (huidige) functie, respectievelijk 10 (5.5%) en 16 (8.2%) KT/TG waren niet
werkzaam in de zorg en enkelen dienden extra bij- en/of nascholing te volgen, voordat voorbehouden
handelingen konden worden uitgevoerd, of waren in een opstartfase maar zouden binnenkort wel
voorbehouden handelingen gaan verrichten als onderdeel van hun huidige functie.
In aanvulling op de vragenlijst van T1 is tijdens het NVvTG jaarcongres in 2016 een Quickscan uitgezet.
In totaal hebben 64 respondenten, waarvan 39 (60.9%) afgestudeerd, deze ingevuld. In totaal 35
(54.7%) respondenten gaven aan (momenteel) geen voorbehouden handelingen te verrichten,
waarvan ongeveer de helft vermeldde dat dit niet noodzakelijk is voor hun (huidige) functie. Van de
afgestudeerden gaven 28 KT/TG (71.8%) aan dat de zelfstandige bevoegdheid belangrijk is voor de
professionele erkenning van hun beroep en 23 (59.0%) gaven aan dat een zelfstandige bevoegdheid
bijdraagt aan professionele ontwikkelmogelijkheden.
Ook tijdens de kwalitatieve dataverzameling is aandacht geweest voor de redenen waarom sommige
KT/TG geen voorbehouden handelingen verrichten. Enkele KT/TG gaven aan hier geen behoefte aan te
hebben en bewust gekozen voor een carrière buiten de zorg of een niet-klinische functie. Anderen
gaven aan dat het niet uitvoeren van voorbehouden handelingen tijdelijk is, omdat zij ten tijde van de
meting bezig waren met een promotietraject of anderzijds wetenschappelijk onderzoek, waarbij dit niet
noodzakelijk is. In sommige gevallen gaven deze professionals aan in het verleden wel voorbehouden
handelingen te hebben verricht.
“[…]ik ben aangenomen als ‘technisch geneeskundige’ [ehm] waarbij ik de voorkeur ook heb om
geen medische taken uit te voeren [ehm], want ik vind het zelf niet zo heel interessant. En ik vind
het onderzoek en de onderzoekdingen erachter en het management vind ik veel interessanter.
Dus ik voer dan ook geen [ehm], op dit moment in ieder geval geen medische taken uit.”
KT/TG, Expertinterview
“Nou, momenteel, ik denk dat het is [ehm] vanuit het onderzoek dat ik doe. [Ehm] mijn
werkzaamheden hier waarom ik ben aangesteld is [ehm] niet om patiënten te behandelen. Ook
niet om heel directe patiëntenzorg te verbeteren. [Ehm] ja, ik ben gewoon aangenomen als
onderzoek, OIO, onderzoeker in opleiding”
KT/TG, Expertinterview

3.3 Structuur
3.3.1 Achtergrondkenmerken en organisatiekenmerken
Iets meer dan de helft van de groep KT/TG is vrouw (T1: 52.4%, T2: 53.8%, T3: 55.8%). De gemiddelde
(sd) leeftijd is 28 jaar (T1: 28.4 (1.7), T2: 28.3 (1.9), T3: 28.9 (2.2)) De masterrichting ‘robotica en

42

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
imaging’ is het vaakst vertegenwoordigd (T1: 42.9%, T2: 38.5%, T3: 38.5%). KT/TG zijn merendeels in
academische ziekenhuizen werkzaam (T1: 69.0%,T2: 73.1%, T3: 69. 2%).
Per meetmoment is getoetst of er (statistisch significante) verschillen zijn in achtergrondkenmerken
tussen de groep KT/TG die wel voorbehouden handelingen verrichten en de groep KT/TG die dat niet
doen. Met uitzondering van het instellingtype waar de KT/TG werkzaam waren (significant voor zowel
T2 en T3), zijn geen verschillen gevonden per meetmoment tussen de groepen. Hierbij geldt dat voor
de groep KT/TG die voorbehouden handelingen verricht het merendeel werkzaam is een academisch
ziekenhuis.
Daarnaast is getoetst of verschillen in achtergrondkenmerken bestaan binnen groepen tussen de
meetmomenten. Dit is gedaan voor alle deelnemers, voor de groep KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten en de groep KT/TG die dat niet doen. Met uitzondering voor de gemiddelde
leeftijd zijn geen statistisch significante verschillen tussen de meetmomenten aangetroffen. In zowel
de totale groep KT/TG als de subgroep KT/TG die geen voorbehouden handelingen verrichten, neemt
de gemiddelde leeftijd toe. Voor de subgroep KT/TG die voorbehouden verrichten is dit niet het geval,
hetgeen een indicatie is dat deze groep gedurende de onderzoeksperiode veranderd van
samenstelling. Een overzicht van de achtergrond- en organisatiekenmerken van KT/TG en artsen
wordt gepresenteerd in tabel 2 en 3.
Het kleine aantal KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht en werkzaam is in een algemeen
ziekenhuis is ook in de interviews ter sprake gekomen. Enerzijds wordt dit verklaard door de
financiering van zorg en anderzijds wordt gesuggereerd dat academische centra zich meer lenen voor
het ‘innovatieve karakter’ van het beroep. Er wordt ook benadrukt dat de doorbraak van deze
professional in algemene ziekenhuizen wel te verwachten is, maar niet op de korte termijn.
“Ik denk dat het [de inzetbaarheid van de KT/TG], als dit inderdaad een succes wordt, dat het
ook wel [ehm] een effect zal, dat zal in ieder geval ook wel door sijpelen naar de periferie en naar
de algemene ziekenhuizen. […] wel in mindere mate dan in de academie.”
Stakeholder Expertinterview
“En ook geldstromen hé! Ik bedoel hallo, wie gaat dat [ehm], als je als technisch geneeskundige
in een perifeer ziekenhuis [gaat werken], wie gaat dat betalen?”
Stakeholder Expertinterview
De helft (50.0%) van de artsen tijdens T1 is vrouw, en tijdens T2 en T3 neemt het percentage toe,
respectievelijk 64.0% en 69.6%. De gemiddelde (sd) leeftijd van de artsen is ongeveer 42 jaar (T1: 43.2
( 9.0), T2: 41.6 (12.3), T3: 42.9 (11.5)). De meerderheid (T1: 87.5%, T2: 68.0%, T3: 87.0%) heeft een
medisch specialistische vervolgopleiding afgerond. Een meerderheid van de artsen is werkzaam in een
academisch ziekenhuis (T1: 62.5%, T2: 76.0%, T3: 60.9%). De specialismen die het vaakst genoemd
worden zijn nucleaire geneeskunde (T1: 31.3%, T2: 16.0%, T3: 17.4) en radiologie (T1: 0.0%, T2: 20.0%,
T3: 13.0%).

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

43

44

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

44

Chi-kwadraat toets (p-waarde)
Fisher-exact toets (p-waarde)

Instellingstype:
Academisch ziekenhuis
Algemeen ziekenhuis
Topklinisch/expertise centrum
Universiteit
Bedrijf
Anders
Meerdere antwoorden

Chi-kwadraat toets (p-waarde)
Fisher-exact toets (p-waarde)

29 (69.0)
4 (9.5)
4 (9.5)
1 (2.4)
4 (9.5)

18 (42.9)
14 (33.3)
7 (16.7)
1 (2.4)
1 (2.4)
1 (2.4)

Masterrichting:
Robotica & Imaging
Medical Signaling
Reconstructive Medicine
Medical Imaging & Interventions
Medical Sensing & Stimulation
Meerdere antwoorden

Chi-kwadraat toets (p-waarde)

42 (100)

3.0 (1.6)

28.4 (1.6)

n.u.

n.u.

n.u.

- 0.3
(0.368)

-0.3
(0.410)

(1.00)

g.d.b.

g.d.b.

g.d.b.

2.7 (1.6)

28.1 (1.6)

36 (43.9)

n = 67
n (%)

n = 42
n (%)

22 (52.4)

KT/TG
Geen VBH

T1

KT/TG
Wel VBH

Kwaliteitsregister NVvTG
Ingeschreven:

Delta
Independent t-toets (p-waarde)

Jaren sinds afstuderen
Gemiddelde (sd)

Delta
Independent t-toets (p-waarde)

Leeftijd in jaren
Gemiddelde (sd)

Chi-kwadraat toets (p-waarde)

Geslacht
Vrouw

Achtergrondkenmerk
Statistische toets (p-waarde)

Tabel 2: Achtergrond- en organisatiekenmerken KT/TG

38 (73.1)
1 (1.9)
7 (13.5)
5 (9.6)
1 (1.9)
-

20 (38.5)
12 (23.1)
3 (5.8)
11 (21.2)
6 (11.5)
-

51 (98.1)

2.9 (1.8)

28.2 (1.9)

28 (53.8)

n = 52
n (%)

KT/TG
Wel VBH

(0.00)**
(0.00)**

(0.308)
(0.314)

(0.00)

+0.5
(0.582)

+0.4
(0.316)

(1.00)

T2

56 (43.1)
2 (1.5)
20 (15.4)
19 (14.6)
19 (14.6)
14 (10.8)
-

43 (33.1)
30 (23.1)
15 (11.5)
18 (13.8)
16 (12.3)
8 (6.2)

62 (47.7)

3.4 (5.8)

28.6 (2.0)

70 (53.8)

n = 130
n (%)

KT/TG
Geen VBH

36 (69.2)
1 (1.9)
9 (17.3)
1 (1.9)
1 (1.9)
4 (7.7)

20 (38.5)
6 (11.5)
2 (3.8)
15 (28.8)
9 (17.3)
-

52 (100.0)

3.6 (2.2)

28.9 (2.2)

29 (55.8)

n = 52
n (%)

KT/TG
Wel VBH

(0.00)**
(0.00)**

(0.346)
(0.344)

(0.00)

0.0
(0.948)

0.0
(0.965)

(1.00)

T3

54 (38.0)
5 (3.5)
19 (13.4)
11 (7.7)
31 (21.8)
8 (5.6)
14 (9.9)

38 (26.8)
27 (19.0)
15 (10.6)
33 (23.2)
26 (18.3)
3 (2.1)

81 (57.0)

3.6 (5.6)

28.9 (2.0)

81 (57.0)

n = 142
n (%)

KT/TG
Geen VBH

T1 – 3

T1 – 3

n.u.

n.u.

n.u.

n.u.

n.u.

(0.130)

(0.019)*

(0.720)

KT/TG
Alle

n.u.

n.u.

n.u.

n.u.

n.u.

(0.397)

(0.338)

(0.863)

KT/TG
Wel VBH

n.u.

n.u.

n.u.

n.u.

n.u.

(0.238)

0.042)*

(0.734)

KT/TG
Niet VBH

Verschil tussen meetmomenten per groep

T1 – 3

4 (9.5)
1 (2.4)
2 (4.8)
3 (7.1)

Diensten:
Aantal individuen dat diensten uitvoert
Avonddiensten
Nachtdiensten
Weekenddiensten
Bereikbaarheidsdiensten

* = p-waarde < 0.05
** = p- waarde < 0.01
g.d.b. = geen data beschikbaar
n.u. = niet uitvoerbaar
ᵻ = exact-toets niet uitvoerbaar, asymptotic p-waarde gebruikt

Chi-kwadraat toets (p-waarde)

Chi-kwadraat toets (p-waarde)

5 (11.9)
1 (2.4)
33 (78.6)
-

n.u.

n.u.

n.u.

g.d.b.

g.d.b.

g.d.b.

n = 67
n (%)

n = 42
n (%)

3 (7.1)
38 (90.5)
1 (2.4)

KT/TG
Geen VBH

T1

KT/TG
Wel VBH

Werkdagen in dagen:
<4
4
4.5
5
>5

Chi-kwadraat toets (p-waarde)
Fisher-exact toets (p-waarde)

Contracturen in uren:
< 36
36 – 40
> 40

Achtergrondkenmerk
Statistische toets (p-waarde)

2 (3.8)
1 (1.9)
2 (3.8)

8 (15.4)
8 (15.4)
35 (67.3)
1 (1.9)

6 (11.5)
46 (88.5)
-

n = 52
n (%)

KT/TG
Wel VBH

n.u.

(0.626)

(0.866)
(1.00)

T2

g.d.b.

3 (2.4)
14 (10.8)
18 (13.8)
95 (73.1)
-

17 (13.1)
112 (86.2)
1 (0.8)

n = 130
n (%)

KT/TG
Geen VBH

2 (3.8)
1 (1.9)
1 (1.9)
2 (3.8)

8 (15.4)
9 (17.3)
35 (67.3)
-

6 (11.5)
45 (86.5)
1 (1.9)

n = 52
n (%)

KT/TG
Wel VBH

n.u.

(0.702)

(0.424)
(0.320)

T3

g.d.b.

25 (17.6)
116 (81.7)
1 (0.7)

n = 142
n (%)

KT/TG
Geen VBH

T1 – 3

T1 – 3

T1 – 3

n.u.

n.u.

n.u.

KT/TG
Alle

n.u.

n.u.

n.u.

KT/TG
Wel VBH

n.u.

n.u.

n.u.

KT/TG
Niet VBH

Verschil tussen meetmomenten per groep

Resultaten

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

45

Tabel 3: Achtergrond- en organisatiekenmerken KT/TG en artsen
Achtergrondkenmerk

Geslacht
Vrouw
Leeftijd in jaren
Gemiddeld (sd)
Jaren sinds afstuderen
Gemiddeld (sd)
Kwaliteitsregister NVvTG
Ingeschreven
Masterrichting:
Robotica & Imaging
Medical Signaling
Reconstructive Medicine
Medical Imaging & Interventions
Medical Sensing & Stimulation
Meerdere antwoorden
Instellingstype:
Academisch ziekenhuis
Algemeen ziekenhuis
Topklinisch/expertise centrum
Universiteit
Bedrijf
Anders
Meerdere antwoorden
Opleiding tot medisch specialist:
Afgerond
Momenteel in opleiding
Geen
Contracturen in uren:
< 36
36 – 40
> 40
Werkdagen in dagen:
<4
4
4.5
5
>5
Diensten:
Aantal individuen dat diensten uitvoert
Avonddiensten
Nachtdiensten
Weekenddiensten
Bereikbaarheidsdiensten

T1
KT/TG
n = 42
n (%)

T2
KT/TG
n = 52
n (%)

T3
KT/TG
n = 52
n (%)

T1
Arts
n = 16
n (%)

T2
Arts
n = 25
n (%)

T3
Arts
n = 23
n (%)

22 (52.4)

28 (53.8)

29 (55.8)

8 (50.0)

9 (36.0)

7 (30.4)

28.4 (1.6)

28.2 (1.9)

28.9 (2.2)

43.2 (9.0)

41.6 (12.3)

42.9 (11.5)

3.0 (1.6)

2.9 (1.8)

3.6 (2.2)

16.3 (7.5)

15.5 (12.6)

17.4 (11.5)

42 (100)

51 (98.1)

52 (100.0)

nvt

nvt

nvt

18 (42.9)
14 (33.3)
7 (16.7)
1 (2.4)
1 (2.4)
1 (2.4)

20 (38.5)
12 (23.1)
3 (5.8)
11 (21.2)
6 (11.5)
-

20 (38.5)
6 (11.5)
2 (3.8)
15 (28.8)
9 (17.3)
-

nvt

nvt

nvt

29 (69.0)
4 (9.5)
4 (9.5)
1 (2.4)
4 (9.5)

38 (73.1)
1 (1.9)
7 (13.5)
5 (9.6)
1 (1.9)

36 (69.2)
1 (1.9)
9 (17.3)
1 (1.9)
1 (1.9)
4 (7.7)

10 (62.5)
4 (25.0)
2 (12.5)

19 (76.0)
1 (4.0)
3 (12.0)
2 (8.0)

14 (60.9)
1 (4.3)
6 (26.1)
2 (8.7)

nvt

nvt

nvt

14 (87.5)
2 (12.5)

17 (68.0)
2 (8.0)
6 (24.0)

20 (87.0)
2 (8.7)
1 (4.3)

3 (7.1)
38 (90.5)
1 (2.4)

6 (11.5)
46 (88.5)
-

6 (11.5)
45 (86.5)
1 (1.9)

6 (37.5)
10 (62.5)

2 (8.0)
14 (56.0)
9 (36.0)

2 (8.7)
13 (56.5)
8 (34.8)

5 (11.9)
1 (2.4)
33 (78.6)
-

8 (15.4)
8 (15.4)
35 (67.3)
1 (1.9)

8 (15.4)
9 (17.3)
35 (67.3)
-

3 (18.8)
13 (81.3)
-

1 (4.0)
5 (20.0)
2 (8.0)
13 (52.0)
4 (16.0)

3 (13.0)
4 (17.4)
12 (52.2)
5 (21.7)

4 (9.5)
1 (2.4)
2 (4.8)
3 (7.1)

2 (3.8)
1 (1.9)
2 (3.8)

2 (3.8)
1 (1.9)
1 (1.9)
2 (3.8)

11 (68.8)
7 (43.8)
6 (37.5)
7 (43.8)
9 (56.3)

19 (76.0)
9 (36.0)
8 (32)
10 (40.0)
13 (52.0)

20 (87.0)
9 (39.1)
10 (43.5)
14 (60.9)
17 (73.9)

De functiebenamingen, die afgestudeerde KT/TG opgeven, lopen uiteen (tabel 3). De
functieomschrijving, die het vaakst genoemd wordt, betreft ‘PhD’ (T1: 42.9%, T2: 46.2%, T3: 34.6%) en
‘KT/TG in combinatie met PhD’ (T1: 9.5%, T2: 23.1%, T3: 23.1%). De functiebenaming ‘KT/TG’ wordt
weinig opgegeven (T1: 7.1%, T2: 13.5%, T3: 9.6%).
Van de artsen is het grootste deel werkzaam als medisch specialist (T1: 68.8%, T2: 52.0%, T3: 78.3%).
Tabel 4 geeft een overzicht van de resultaten met betrekking tot functiebenamingen.
De uiteenlopende functies en functiebenamingen komen ook aan bod tijdens de kwalitatieve
dataverzameling. Hieruit blijkt dat er qua positionering en type aanstelling veel verschillen zijn tussen
KT/TG, maar ook tussen verschillende instellingen en afdelingen. Enkele instellingen en afdelingen
hebben een duidelijke visie ten aanzien van de positionering van de KT/TG. Andere afdelingen hebben
‘per toeval’ een KT/TG aangenomen. In het laatste geval gaat het vaak om een onderzoeksfunctie zoals

46

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
‘PhD’. De benaming van de specifieke functie blijkt in sommige gevallen een probleem te zijn en wordt
door verschillende afdelingen en instellingen anders opgelost. De functienaam ‘klinisch
technoloog/technisch geneeskundige’ bestaat veelal niet in het bestaande functiehuis en de betreffende
professional wordt weggeschreven in het systeem als ‘arts-assistent’, ‘ANIOS’, ‘fysicus’ of ‘onderzoeker’.
In sommige gevallen wordt aangeven, dat het voor HR-afdelingen niet mogelijk is om een nieuwe functie
als ‘klinisch technoloog/technisch geneeskundige’ toe te voegen.
“Dat is trouwens nog wel een frappant dingetje, in het [naam instelling], ik ben AIO [naam
specialisme]. Dus volgens het elektronisch patiënten dossier [ben ik AIO], niet als je me opzoekt
in de telefoongids, dan ben ik wat anders.”
KT/TG Focusgroep interview
“Ik weet dat redelijk veel [uhm] standaard als arts-onderzoeker worden [uhm] als functie hebben.”
KT/TG Expertinterview
“Er is [bij onze instelling] een stop in het functiehuis”
KT/TG Focusgroep interview
Tabel 4: Functies KT/TG en artsen
Achtergrondkenmerk

Huidige Functie
KT/TG
KT/TG Fellow
KT/TG i.c.m. PhD
PhD
Klinisch Perfusionist (i.o.)
Postdoc
Onderzoeker
Arts-onderzoeker
Medisch specialist
AIOS
ANIOS
Anders
Meerdere antwoorden

T1

T2

T3

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

n = 42
n (%)

n = 52
n (%)

n = 52
n (%)

n = 16
n (%)

n = 25
n (%)

n = 23
n (%)

3 (7.1)
4 (9.5)
4 (9.5)
18 (42.9)
2 (4.8)
2 (4.8)
2 (4.8)
2 (4.8)
1 (2.4)
4 (9.5)
-

7 (13.5)
2 (3.8)
12 (23.1)
24 (46.2)
1 (1.9)
6 (11.5)
-

5 (9.6)
4 (7.7)
12 (23.1)
18 (34.6)
1 (1.9)
2 (3.8)
1 (1.9)
9 (17.3)
-

2 (12.5)
11 (68.8)
1 (6.3)
2 (12.5)

5 (20.0)
13 (52.0)
2 (8.0)
1 (4.0)
3 (12.0)
1 (4.0)

2 (8.7)
18 (78.3)
1 (4.3)
2 (8.7)
-

Tijdens de drie meetmomenten is ongeveer een kwart van de KT/TG werkzaam binnen meerdere
medisch specialismen (T1: 35.7%, T2: 23.1%, T3: 26.9). Het specialisme met de meeste KT/TG betreft
radiologie (T1: 9.5%, T2: 17.3%, T3: 13.5%) gevolgd door cardiologie (T1: 9.5%, T2: 9.6%, T3: 11.5%).
De resterende specialismen zijn minder vertegenwoordigd. In bijlage 7 wordt een overzicht van alle
specialismen weergegeven.
Uit de kwalitatieve dataverzameling komt naar voren dat de verdeling tussen specialismen te verklaren
is, doordat sommige specialismen (bijv. cardiologie, chirurgie, nucleaire geneeskunde en radiologie)
zich meer lenen voor het innovatieve karakter van het beroep KT/TG.
“Resp. 5: Er zijn bepaalde afdelingen die daar [het inzetten van de KT/TG] voortvarender in zijn en
waar het sneller gaat dan anderen.
[…]
Resp: 1: Ja precies. Je ziet dat de gemiddelde interne geneeskunde afdeling loopt een beetje achter.”
KT/TG Focusgroep interview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

47

“[…] bij cardiologie, ja dat klinkt, dat kan ik me voorstellen want dat is ook…daar zit heel veel
techniek [ehm] kom daar bij kijken bij al die cardioversie systemen. […] ja ik kan me voorstellen dat
daar veel technisch geneeskundige ook functioneren. Net als bij de KNO, kan ik me dat ook
voorstellen.”
Arts Expertinterview
3.3.2 Werving patiënten
Tijdens de looptijd van het onderzoek bleek het moeilijk voor KT/TG om patiënten te werven voor
deelname aan de vragenlijstmetingen en/of de interviews.
Tijdens de kwalitatieve dataverzameling is met KT/TG besproken wat hiervoor de redenen waren. De
voornaamste redenen, die KT/TG opgaven, waren: de KT/TG had (nog) geen directe behandelrelatie
met patiënten; de KT/TG was bezig met promotieonderzoek ten tijde van de meting(en); de patiënten
namen deel aan eigen promotie- (of anderzijds wetenschappelijk) onderzoek binnen de organisatie
waar KT/TG werkzaam is en deelname aan een additioneel onderzoek zou daardoor een te grote
belasting zijn; de patiëntgroep(en) bij wie de KT/TG betrokken was, voldeden niet aan de
inclusiecriteria (≥ 18 jaar en wilsbekwaam); de KT/TG voerde geen voorbehouden handeling(en) uit; en
de KT/TG was niet werkzaam in de gezondheidszorg.
“Poeh, ehm… [het werven van patiënten is moeilijk] voor de specifieke taken die hier gedaan worden
lijkt me dat lastig, omdat het type patiënt die onder narcose is grotendeels eigenlijk niet uitmaakt
denk ik wie dit doet. Dus die zal weinig specifieks kunnen vertellen over deze rol [van de KT/TG].”
Arts Expertinterview
“[…] ja dat is dus ik had in dat ehm dat is lastig om te beantwoorden en ik heb ook van jullie een
pakket ontvangen voor evaluatie voor patiënten van voorbehouden handelingen ehm het lastige
is dat ehm de populatie waar ik mee werk is over het algemeen niet aanspreekbaar. Dus die
patiënten die op die IC liggen die ehm ernstig ehm die beademd worden, die zijn ook in coma,
kunstmatig dus ehm ehm en de patiënten op OK ehm die ehm die zijn ook in slaap uiteraard.”
KT/TG Expertinterview
“[…] ik zie die patiënten te kort om dan gelijk zo’n hele vragenlijst te geven.”
KT/TG Expertinterview
“En ik was in die periode... eh ja februari, ook zelf bezig met eh het opnemen van consulten om weer
terug te kijken om van te leren, dus eh die patiënten die ik heb opgenomen, vond ik het wel een
beetje veel om ze daarna ook nog te vragen of ik ook nog, ehm, dus die heb ik het niet gegeven.”
KT/TG Expertinterview
3.3.3 Achtergrondkenmerken patiënten
Aan de drie kwantitatieve metingen hebben respectievelijk drie (T1), vier (T2) en zes (T3) patiënten
deelgenomen. Gedurende de gehele onderzoeksperiode zijn zes patiënten aangemeld en
geïnterviewd over hun ervaring ten aanzien van de zorg ontvangen door de KT/TG.
Alle patiënten die hebben deelgenomen aan de kwantitatieve metingen zijn voor een vorm van kanker
in behandeling (geweest) bij een KT/TG. Dit was ook het geval voor de geïnterviewde patiënten, met
uitzondering van één patiënt, waar het een neurodegeneratieve aandoening betrof.
Iets meer dan de helft van de patiënten (53,8%) was onder behandeling voor één of meerdere andere
klachten bij andere zorgverleners. De KT/TG (N=4) die de patiënten behandelen of behandeld hebben,
zijn werkzaam binnen de medisch specialismen radiologie en nucleaire geneeskunde. De

48

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
voorbehouden handelingen, die uitgevoerd zijn door KT/TG bij deze patiënten, vallen onder de
hoofdcategorieën: catheterisaties, injecties, heelkundige handelingen en ioniserende stralingen.
De leeftijd van de patiënten, die de vragenlijsten invulden (mediaan (IQR)), is 68.0 (65.5-75.0) jaar en
38.5% van hen is vrouw (tabel 5). Ruim driekwart (76.9%) van de patiënten is mbo of hoger geschoold.
Alle deelnemers zijn van autochtone afkomst. Iets meer dan de helft van de patiënten (53.8 %)
beoordeelde zijn/haar algemene gezondheid als (zeer) goed. Eén patiënt (7.7%) beoordeelde zijn
algemene gezondheid als zeer slecht. Voor de algemene geestelijke/psychische gezondheid gaf 84.6%
van de patiënten de beoordeling (zeer) goed.
Tabel 5: Achtergrondkenmerken patiënten vragenlijstonderzoek
ntot = 13
Kenmerk
Leeftijd (in jaren, mediaan, IQR)
Geslacht (vrouwelijk, n (%))
Hoogst genoten opleiding (n, %)
Geen
Lager of voorbereidend beroepsonderwijs
Middelbaar beroepsonderwijs en beroepsbegeleidend onderwijs
Hoger algemeen en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs
Anders, namelijk:
Geboorteland (n,%)
Nederland
Geboorteland vader
Nederland
Geboorteland moeder
Nederland
Ander land, namelijk: Duitsland
Etniciteit (n, %)
Niet westerse allochtoon
Westerse allochtoon
Autochtoon
Samenstelling huishouden (n, %)
Samenwonend/gehuwd zonder thuiswonende kind(eren)
Samenwonend/gehuwd met thuiswonende kind(eren)
Eenouder-huishouden
Alleenstaand
Anders
Ervaren algemene gezondheid (n, %)
Zeer goed
Goed
Matig
Slecht
Zeer slecht
Ervaren algemene geestelijke (psychische) gezondheid (n, %)
Zeer goed
Goed
Matig
Slecht
Zeer slecht
Voor welke klacht onder behandeling bij KT/TG? (n, %)
Blaaskanker
Borstkanker
Longkanker
Neuro endocriene tumor
Prostaatkanker
Kanker, niet gespecificeerd
Onder behandeling bij andere zorgverleners voor andere klacht(en)? (n, %)
Nee
Ja
Missing

68.0 (65.5-75.0)
5 (38.5)
1 (7.7)
2 (15.4)
1(7.7)
1 (7.7)
4 (30.8)
3 (23.1)
1 (7.7)
13 (100)
13 (100)
12 (92.3)
1 (7.7)
0 (0.0)
0 (0.0)
13 (100)
9 (69.2)
1 (7.7)
0 (0.0)
2 (15.4)
1 (7.7)
1 (7.7)
6 (46.2)
5 (38.5)
0 (0.0)
1 (7.7)
5 (38.5)
6 (46.2)
2 (15.4)
0 (0.0)
0 (0.0)
2 (15.4)
2 (15.4)
4 (30.8)
2 (15.4)
2 (15.4)
1 (7.7)
5 (38.5)
7 (53.8)
1 (7.7)

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

49

3.4 Proces
Het onderdeel proces is onderverdeeld in functie elementen en functie uitvoering
3.4.1 Functie elementen
Het onderdeel functie elementen is onderverdeeld in technisch-medische deskundigheid,
communicatie, samenwerken, organisatie, onderzoek/wetenschap en professionaliteit.
Samenwerken is weergegeven in combinatie met de resultaten ten aanzien van functie uitvoering
(teamindeling) en uitkomsten (samenwerkingsovereenkomsten). Professionaliteit is weergegeven in
combinatie met de resultaten ten aanzien van veiligheid (bekwaamheidsbepaling) en de resultaten
van het NVvTG Kwaliteitsregister.
Technisch-medische deskundigheid
De wijze waarop KT/TG hun technisch-medische deskundigheid bijhouden loopt uiteen. Sommige KT/TG
gaven aan, dat dit op een soortgelijke wijze is geregeld als bij de AIOS op hun afdeling: er is een
scholingsbudget aanwezig dat periodiek wordt besproken met supervisors. De fellowships bieden voor
sommige KT/TG meer structuur voor het aanleren (en bijhouden) van technisch-medische
deskundigheid. Enkele artsen en stakeholders (die niet met KT/TG samenwerken) gaven aan zich
zorgen te maken over het niveau van de medische deskundigheid van de KT/TG in relatie tot het
zelfstandig verrichten van voorbehouden handelingen.
“[…] nou ik volg sowieso het AIOS-onderwijs mee, ook het fysica-onderwijs van de AIOS, dus
daarmee leer ik dan meer over hoe straling wordt gebruikt binnen de afdeling radiologie. Verder
met de klinisch fysici werk ik veel mee samen, dus daar leer je ook wel veel van.”
KT/TG, Expertinterview
“[…] Technisch Geneeskundigen worden opgeleid in een totaal andere context dan de klassieke
dokter wordt opgeleid. Als ik [ook merk] aan Technisch Geneeskundigen die opgeleid worden, die
wij zien voor stages, in hoeverre hun [ehm] basiskennis reikt dan maak ik me wel zorgen in
relatie tot de zelfstandige bevoegdheid”
Stakeholder, Expertinterview
“[…] als ik denk van: nou dit is iets geks of iets [medisch] bijzonders […] dan vraag ik de arts erbij.
En dat is eigenlijk wel denk ik ook [een] prima manier van werken. Ik [hoef] dat ook niet
zelfstandiger te doen. Ik vind gewoon [ehm] dat zodra het een té medisch probleem wordt zeg
maar, […] dan is die patiënt gewoon beter af met [ehm] zorg van een arts. Maar dat gaat heel
goed eigenlijk, dat overleg, dus [ehm] daar ben ik heel tevreden over.”
KT/TG, Expertinterview
“Uw supervisors en uzelf zien het fellowship als een logische vervolgopleiding voor een
afgestudeerde TG. Tijdens deze vervolgopleiding kan een TG zich verder specialiseren in de
technisch geneeskundige aspecten binnen bepaalde medische disciplines.”
Observatieverslag
Communicatie
Artsen en supervisors (die samenwerken met KT/TG) zijn positief over de communicatieve
vaardigheden van KT/TG naar de patiënten toe. Hiervoor is veel aandacht binnen afdelingen waar
KT/TG direct patiëntencontact hebben. KT/TG worden veelal beoordeeld/gecoacht ten aanzien van
communicatie op vergelijke wijze als (basis)artsen, maar soms ook als AIOSsen. KT/TG vinden het

50

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
prettig om feedback te krijgen met betrekking tot de communicatie met patiënten, zij spreken hierover
met hun supervisors, maar vragen ook regelmatig advies aan (basis)artsen of AIOSsen.
“Ze kunnen in ieder geval met patiënten omgaan [lange stilte]. Dat vind ik ook heel belangrijk. Je
had vroeger ook al technisch geschoolde mensen die ‘biological ingenieur achtige mensen’, en bij
patiënten ging het [daar] mis, zeg maar. […] Al de mensen [KT/TG] die ik heb gezien, ook
studenten, zijn prima in hun communicatie naar patiënten én met zorgverleners. […] Je moet
met de patiënt kunnen communiceren, zeker ook met de familie van zo’n patiënt. Zeker bij de
[naam specialisme], [daar] zijn dat ook nog oudere met cognitieve stoornissen. Dat gaat eigenlijk
zonder problemen, goed, bij deze groep.”
Arts, Expertinterview
“Wij maken af-en-toe ook video-opnames. [Dit] hebben we in het begin wat vaker gedaan zo we
ook gesprekken opnemen, qua gespreksvoering en alles, ja dat [ging] zo goed. [De] AIOSen die
zitten er maak drie of zes maanden en dan moeten ze het allemaal kunnen, zij [de KT/TG] heeft
daar wat langer dan de tijd voor. […] Kijk je ziet dat heel snel al als je video opneemt, dan zie je
heel snel of er een interactie is in zo’n gesprek of dat dat er niet is.”
Arts, Expertinterview
“Nou, in de zin van ik vraag feedback [over mijn communicatievaardigheden]. Ik bespreek dat met
supervisors hoe dat aan te pakken. Dan heb ik het over statusvoering en anamnese. De Korte
Praktijk Beoordeling wordt gehanteerd. Er komt iemand bijzitten om te kijken hoe je het doet. Dat
kan je aanvragen maar ook gewoon ontstaan. En ik heb natuurlijk gesprekken met de supervisors,
met opleiders, waar je zo’n dingen [bespreekt]. Van: ‘ik denk dat ik het zo moet benaderen? Maar
wat kan er nog anders?’. Daarnaast zijn er heel veel consulten met AIOSen, omdat je elkaar beter
maakt als je het samen doet. […] Daarin kun je elkaar [ehm] de kunst afkijken. […] Dat werkt vaak
van twee kanten. Ja, je begeleidt daar ook een ander in, net zoals hij jou begeleidt.”
KT/TG, Expertinterview
Organisatie
KT/TG leveren steeds vaker een bijdrage aan besluiten over beleid en de toewijzing van beperkte
financiële en materiële middelen. Deze professionals zijn veelal betrokken bij het aanschaffen van
(nieuwe) medische apparatuur en software. Slechts enkele KT/TG leveren een actieve bijdrage aan het
toedelen van personele middelen (inzet van professionals).
“Zorgt zelfstandig voor de interpretatie en beheer van kwaliteitsmetingen voor nucleaire camera’s
en heeft een adviserende rol binnen (klinische/wetenschappelijke) projecten en aanschaftrajecten.”
KT/TG, doelmatigheidsformulier
“Ja, we [de KT/TG] stellen ook echt andere vragen als wij in gesprekken zitten, want ik merk nou dat
ik ook wel eens word gevraagd om gewoon bij heel andere soort meetings te zitten zoals: ja, als ze
een nieuw systeem willen gaan aanschaffen bijvoorbeeld voor een [type (be)handeling] in ons geval
dan, of ik er dan bij wil zitten. Ja, wij zijn toch wel heel erg klinisch implementatie gericht.”
KT/TG, Focusgroep interview
“TGers worden op de afdeling ook betrokken bij organisatorische en financiële vraagstukken. U
speelt hierbij een belangrijke rol. Zo bent u bijvoorbeeld betrokken bij het besluitvormingsproces
om een speciaal softwarepakket aan te schaffen voor uw afdeling. Met dit softwarepakket
kunnen complexe berekeningen die noodzakelijk zijn voor bijvoorbeeld de radioactieve
therapieën makkelijk en reproduceerbaar uitgevoerd worden.”
Observatieverslag

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

51

“Uw onderzoek heeft aangetoond dat het maken van [type handeling] belangrijk is om de
prognose van een patiënt beter te voorspellen. Eerder werden geen [type handeling] gemaakt bij
deze patiënten, maar door uw onderzoek is dit veranderd in uw instelling en is dit nu standard
zorg geworden voor deze patiëntencategorie. […] Hierdoor kan de [type verpleegkundige] de
patiënt bijv. beter in de gaten houden, en is het sneller duidelijk wanneer een [type medisch
specialist] of andere specialist nodig is [te betrekken].”
Observatieverslag
Onderzoek/wetenschap
KT/TG zijn vaak betrokken bij (wetenschappelijk) onderzoek. De inzet van de KT/TG bij
(wetenschappelijk) onderzoek vindt op een soortgelijke wijze plaats als bij (basis)artsen die
(wetenschappelijk) onderzoek verrichten. KT/TG combineren vaak hun (wetenschappelijk) onderzoek
met het opdoen van ervaring in de klinische praktijk. Enkele KT/TG zijn via hun (wetenschappelijk)
onderzoek ook betrokken bij de directe patiëntenzorg. KT/TG doen veel onderzoekstaken zelfstandig en
dit wordt door zowel de KT/TG als arts als prettig ervaren.
“Ja, [de inzetbaarheid van KT/TG bij onderzoek] was niet ingegeven door [de wetswijziging] per
se, maar meer door [ehm] dat het onderzoek er toevallig was. Dan helpt het wel dat zij zeg maar
geschikt zijn voor de functie. Dat ze zowel het medisch inhoudelijk deel kunnen doen als het
technisch onderzoeks-gedeelte. […] Dan is het natuurlijk handig dat je ze zelfstandig patiënten
kunt laten zien en beoordelen.”
Arts, Expertinterview
“Daarnaast in de kliniek help ik elke ochtend [mee] in de zaal. [Ik] zie af en toe patiënten op de
poli. Vaak onderzoeksgericht. Dus vaak doet een patiënt mee aan een studie met [omschrijving
onderzoek], dan zie je zo een patiënt terug.”
KT/TG, Expertinterview
“Nou, [de inzetbaarheid van KT/TG bij onderzoek] is allemaal een beetje hetzelfde [als bij
basisartsen]. In principe, één is natuurlijk ‘leader of de band’. Dat is [naam KT/TG], die groeit door
in [een] academisch profiel natuurlijk om al die mensen te begeleiden en te helpen. Al die andere
jongens die hebben hun eigen PHD project, allemaal natuurlijk met één gemeenschappelijk deler
en dat is [specificatie onderzoekslijn]. […] En dat betekent dat ze in dat gedeelte waar ze promotie
doen, doen zij ook de klinische patiëntenzorg. [Ehm] voorbereiden, analyses, de [ehm]
documentatie, postoperatieve evaluatie enz. Dus zij doen het klinisch werk op het gebied waarop
zij promoveren.”
Arts, Expertinterview
“Ja, mijn rol was eigenlijk de uitvoering van het volledige onderzoek. Dus van [het] zorgen dat we
mensen in de studie kregen, het benaderen van patiënten en [ehm] gezonde vrijwilligers en ze
informeren over de studie en informed consent verkrijgen, het uitvoeren van de studie, dus het
doen eigenlijk van de […] controles vooraf om te kijken of iemand geschikt is. En [ehm], dat is
dan deels medisch en deels gewoon uitslagen en uiteindelijk het onderzoek zelf.”
KT/TG, Expertinterview
3.4.2 Functie uitvoering
Het onderdeel functie uitvoering is onderverdeeld in dagelijkse werkzaamheden en teamindeling.

52

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
3.4.2.1 Dagelijkse werkzaamheden
Het onderdeel dagelijkse werkzaamheden is onderverdeeld in intake- en controleconsulten en indeling
functie uitvoering.
Het percentage KT/TG dat intakeconsulten uitvoert, neemt tijdens de onderzoeksperiode af (T1:
46.3%, T2: 42.3%, T3: 36.5%), terwijl het gemiddelde (sd) aantal intakeconsulten per KT/TG toeneemt
(T1: 1.8 (1.4), T2: 3.0 (3.5), T3: 3.6 (3.3)). Het percentage KT/TG dat controleconsulten uitvoert, alsook
het gemiddelde (sd) aantal consulten, fluctueert, respectievelijk T1: 36.6%, T2: 42.3%, T3: 26.9% en
T1: 1.9 (2.5), T2: 3.8 (5.3), T3: 2.6 (2.4).
Het percentage artsen dat intakeconsulten verricht, neemt tijdens de onderzoeksperiode af (T1:
87.5%, T2: 44.0%, T3: 42.9%), terwijl het gemiddelde (sd) aantal intakeconsulten per arts ongeveer
gelijk blijft (T1: 3.6 (3.8), T2: 4.3 (4.0), T3: 3.8 (3.0)). Het percentage artsen dat controleconsulten
verricht, neemt gedurende de onderzoeksperiode af (T1: 75.0%, T2: 40.0%, T3: 38.1%), net zoals het
gemiddelde (sd) aantal controleconsulten (T1: 8.8 (11.3), T2: 9.0 (13.3), T3: 6.4 (7.4)).
Tabel 6 geeft een overzicht van alle resultaten met betrekking tot de intake- en controleconsulten
door KT/TG en de artsen.
Tabel 6: Intake- en controle consulten KT/TG en artsen
T1

T2

T3

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

n = 41*
n (%)

n = 52*
n (%)

n = 52*
n (%)

n = 16*
n (%)

n = 25*
n (%)

n = 21*
n (%)

Voert u intakeconsulten uit?
Ja

19 (46.3)

22 (42.3)

19 (36.5)

14 (87.5)

11 (44.0)

9 (42.9)

Gem (sd) aantal
intakeconsulten/week

1.8 (1.4)

3.0 (3.5)

3.6 (3.3)

3.6 (3.8)

4.3 (4.0)

3.8 (3.0)

Duur intakeconsult (minuten)
0 – 10
11 – 20
21 – 30
31 – 40
41 – 50
>50

2 (10.5)
2 (10.5)
6 (31.6)
0 (0.0)
2 (10.5)
7 (36.8)

7 (31.8)
4 (18.2)
4 (18.2)
1 (4.6)
2 (9.1)
4 (31.8)

4 (21.1)
3 (15.8)
8 (42.1)
0 (0.0)
2 (10.5)
2 (10.5)

0 (0.0)
1 (7.1)
5 (35.7)
1 (7.1)
4 (28.6)
3 (21.4)

5 (45.5)
1 (9.1)
1 (9.1)
0 (0.0)
2 (18.2)
2 (18.2)

1 (11.1)
4 (44.4)
3 (33.3)
1 (11.1)

Voert u controleconsulten uit?
Ja

15 (36.6)

22 (42.3)

14 (26.9)

12 (75.0)

10 (40.0)

8 (38.1)

Gem (sd) aantal
controleconsulten/week

1.9 (2.5)

3.8 (5.3)

2.6 (2.4)

8.8 (11.3)

9.0 (13.3)

6.4 (7.4)

Duur controleconsult (minuten)
0 – 10
11 – 20
21 – 30
31 – 40
41 – 50
>50

2 (13.3)
3 (20.0)
8 (53.3)
0 (0.0)
1 (6.7)
1 (6.7)

7 (31.8)
8 (36.4)
4 (18.2)
1 (4.6)
2 (9.1)
0 (0.0)

3 (21.4)
7 (50.0)
4 (28.6)
-

2 (16.7)
7 (58.3)
3 (25.0)
0 (0.0)
0 (0.0)
0 (0.0)

5 (50.0)
4 (40.0)
1 (10.0)
0 (0.0)
0 (0.0)
0 (0.0)

2 (25.0)
4 (50.0)
2 (25.0)
-

Consulten

*Met uitzondering van de antwoorden op de vragen “voert u intakeconsulten uit?” en “voert u controleconsulten uit?” zijn aantallen,
gemiddeldes, standaard deviaties (sd) en percentages berekend over de groep professionals die aangeven intake- en/of controleconsulten te
verrichten.

Voor het subonderdeel indeling functie uitvoering is een verdeling gemaakt tussen patiëntgebonden
activiteiten en niet-patiëntgebonden activiteiten.
De KT/TG besteden gemiddeld (sd) ongeveer 13 uur per week aan patiëntgebonden activiteiten, zoals
consulten, medische handelingen en visites (T1: 12.7 (7.2), T2: 12.8 (6.6), T3: 13.3 (8.3)). Gedurende
de onderzoeksperiode zijn er kleine fluctuaties in het percentage KT/TG dat betrokken is bij
deelactiviteiten, alsook in de gemiddelde (sd) tijd die hieraan wordt besteed. Gedurende de

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

53

onderzoeksperiode lijken procentueel meer KT/TG betrokken te zijn bij patiënt visites en
multidisciplinaire overleggen, respectievelijk T1: 18.4%, T2: 24.0%, T3: 27.1% en T1: 55.3%, T2: 70.0%,
T3: 87.5%, maar het gemiddelde (sd) aantal uren dat hieraan wordt besteed blijft ongeveer gelijk.
Tijdens alle meetmomenten wordt meer tijd besteed aan niet-patiëntgebonden- dan aan
patiëntgebonden activiteiten, gemiddeld (sd) T1: 32.6 (11.1), T2: 31.1 (11.3), T3: 30.4 (9.8) uren. De
meeste tijd wordt besteed aan promotie (of wetenschappelijk) onderzoek, gemiddeld (sd) T1: 24.1
(11.2), T2: 22.0 (11.4), T3: 22.1 (11.5).
Gemiddeld (sd) besteden de artsen meer tijd aan patiëntgebonden- dan aan niet-patiëntgebonden
activiteiten, respectievelijk T1: 30.8 (13.1), T2: 29.8 (13.5), T3: 27.6 (10.8) en T1: 25.1 (12.6), T2: 22.1
(14.9), T3: 20.1 (11.1).
In tabel 7 en 8 een overzicht van respectievelijk patiëntgebonden- en niet-patiëntgebonden
activiteiten door KT/TG en artsen.
Tabel 7: Indeling functie-uitvoering – patiëntgebonden activiteiten KT/TG en artsen
T1

T2

T3

T1

T2

T3

Hoeveel uren van uw gemiddelde
werkweek besteedt u aan…
Patiëntgebonden activiteiten

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

n = 38

n = 50

n = 48

n = 13 n (%)

n = 14 n (%)

n = 9n (%)

Consulten (inclusief telefonische
consulten)
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

24 (63.2)
3.0 (2.7)

35 (70.0)
3.4 (3.4)

35 (72.9)
2.9 (3.0)

11 (84.6)
8.5 (8.7)

10 (71.4)
7.1 (5.3)

7 (77.8)
4.7 (5.0)

Medische handelingen
n(%ja)
Gemiddelde(sd)

31 (81.6)
5.5 (6.3)

43 (86.0)
4.6 (4.3)

41 (85.4)
4.9 (4.9)

10 (76.9)
11.4 (10.8)

13 (92.9)
12.6 (11.2)

8 (88.9)
10.3 (8.2)

Visites
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

7 (18.4)
1.7 (1.3)

12 (24.0)
2.6 (2.8)

13 (27.1)
2.2 (2.2)

4 (30.8)
1.8 (1.7)

7 (50.0)
1.4 (0.8)

7 (77.8)
3.3 (3.2)

Overleg over individuele patiënten
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

34 (89.5)
1.9 (1.2)

41 (82.0)
2.0 (1.4)

42 (87.5)
2.8 (1.7)

11 (84.6)
2.5 (1.8)

14 (100.0)
5.5 (5.9)

9 (100.0)
3.4 (2.4)

Niet patiëntgebonden overleg
(bijv. organisatie van zorg)
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

31 (81.6)
3.2 (2.1)

42 (84.0)
3.4 (2.2)

41 (85.4)
4.5 (2.6)

10 (76.9)
7.2 (6.5)

12 (85.7)
4.1 (2.4)

9 (100.0)
4.9 (8.1)

Multidisciplinair overleg
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

21 (55.3)
2.5 (1.5)

35 (70.0)
2.0 (1.5)

42 (87.5)
2.8 (1.6)

11 (84.6)
2.4 (1.0)

12 (85.7)
3.8 (3.1)

9 (100.0)
3.6 (1.3)

Totaal
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

37 (97.4)
12.7 (7.2)

50 (100.0)
12.8 (6.6)

47 (97.9)
13.3 (8.3)

12 (92.3)
30.8 (13.1)

14 (100.0)
29.8 (13.5)

9 (100.0)
27.6 (10.8)

54

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
Tabel 8: Indeling functie-uitvoering – niet patiëntgebonden activiteiten KT/TG en artsen
T1

T2

T3

T1

T2

T3

Hoeveel uren van uw gemiddelde
werkweek besteedt u aan overige
(niet-patiëntgebonden) activiteiten

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

n = 38

n = 50

n = 48

n = 13

n = 14

n=9

Administratie
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

32 (84.2)
3.0 (1.9)

47 (94.0)
3.8 (5.6)

48 (100.0)
3.3 (1.9)

11 (84.6)
4.8 (5.1)

11 (78.6)
4.6 (2.6)

9 (100.0)
5.6 (7.7)

Kennisbevordering (bij- en
nascholing)
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

33 (86.8)
1.9 (0.9)

46 (92.0)
2.5 (1.5)

46 (95.8)
3.2 (1.4)

11 (84.6)
2.1 (0.9)

13 (92.9)
2.2 (2.7)

9 (100.0)
2.7 (1.3)

Promotieonderzoek (of anderzijds
wetenschappelijk onderzoek)
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

37 (97.4)
24.1 (11.2)

49 (98.0)
22 (11.4)

48 (100.0)
22.1 (11.5)

11 (84.6)
13.6 (14.7)

13 (92.9)
10.3 (10.1)

9 (100.0)
7.9 (9.5)

Kwaliteitsbeleid (preventieprojecten
of protocolontwikkeling)
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

18 (47.4)
2.4 (1.9)

21 (42.0)
2.8 (2.6)

40 (83.3)
3.0 (2.9)

9 (69.2)
1.5 (1.1)

9 (64.3)
1.3 (0.7)

9 (100.0)
1.4 (0.5)

Kennisoverdracht (onderwijs)
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

26 (71.1)
2.5 (3.2)

30 (60.0)
2.7 (2.8)

42 (87.5)
2.5 (1.2)

10 (76.9)
2.3 (1.3)

13 (92.9)
2.6 (2.9)

9 (100.0)
2.2 (1.1)

Anders
n(%ja)
Gemiddelde (sd)

11 (28.9)
7.0 (8.7)

5 (10.0)
8.3 (9.0)

9 (18.8)
10.6 (10.2)

0 (0.0)
-

2 (14.3)
25 (26.9)

1 (11.1)
3 (-)

Totaal
n(%ja)
Gemiddeld (sd)

38 (100.0)
32.6 (11.1)

50 (100.0)
31.1 (11.3)

48 (100.0)
30.4 (9.8)

12 (92.3)
25.1 (12.6)

14 (100.0)
22.1 (14.9)

9 (100.0)
20.1 (11.1)

De specifieke rol die de KT/TG op zich neemt binnen het zorgproces is ook aan bod gekomen tijdens de
kwalitatieve dataverzameling. Hieruit blijkt dat de mate waarin KT/TG betrokken worden bij direct
patiëntencontact wisselt, alsook de mate van zelfstandigheid waarmee zij hun functie uitvoeren.
Hieronder enkele voorbeelden uit de kwalitatieve data.
“Ook bent u betrokken bij een bioptprogramma voor patiënten met [ziektebeeld]. Dit doet u eens
in de vier werken, en u rouleert deze taak met verschillende TGers en arts-onderzoekers.”
Observatieverslag
“Alle patiënten die u ziet ondergaan een [type behandeling]. In deze therapie bent u
gespecialiseerd. Bij het indelen van deze patiënten wordt enkel gekeken naar de beschikbaarheid
van behandelaars (dit kan een [type medisch specialist] met aandachtsgebied [type behandeling]
zijn, een AIOS of uzelf), er wordt dus geen specifieke afweging gemaakt welke patiënten door de
technisch geneeskundige gezien worden en welke patiënten door de [type specialist] (of AIOS).”
Observatieverslag
“Samen met de [type medisch specialist] beslist u over de juiste aanpak. De uitvoering hiervan
wordt door de Technisch Geneeskundige gedaan. De [type medisch specialist 1] en de [type
medisch specialist 2] blijven meestal in de controlekamer en zijn ook niet constant aanwezig.”
Observatieverslag
“Nou ja, ik bedoel meer gewoon dat het bij ons gewoon in elkaar overloopt [de rol van de KT/TG
en de rol van de arts]. Het is, we hebben niet de arts doet dit en de Technisch Geneeskundige
doet dat, die strikte taakverdeling is er niet. We doen het allebei, dat is meer wat ik bedoel.”
KT/TG, Expertinterview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

55

“Dus, ik doe de intake, verzamel afdrukken, maak scans van die patiënten enz. Dan kom je
uiteindelijk met een plan. Dat bespreek je met de chirurg, zodat hij zelf ook even heeft
meegekeken. Als dat overeen komt is het een kwestie van, een paar minuten, dan ben je er klaar
mee. Als dat niet overeenkomt, dan maak je het puzzeltje met de chirurg samen nog een keer.”
KT/TG, Expertinterview
“Ja, mijn onderzoek gaat over patiënten die een [type aandoening] hebben en die dan een
stentplaatsing krijgen. […] Wat ik doe, enerzijds ga ik kijken naar de [handeling met radioactieve
straling]. Dus dat is eigenlijk puur meer, ja, het coachen van iedereen op die operatiekamer op
basis van wat mijn onderzoek en wat ik heb gezien.”
KT/TG, Expertinterview
“Ja, op dat moment [heb ik de leiding over het team]. Dus het is gewoon, het is niet de hele
procedure. En ik zie de patiënten ook niet voor of na [de procedure]. Maar wel op momenten,
dan wordt ook echt wel gezegd van, ook in de pre-briefing van: ‘ooh ja, we gaan een 3D scan
maken, [naam KT/TG] heeft dan de leiding en dan luisteren we allemaal naar haar.”
KT/TG, Expertinterview
3.4.2.2 Teamindeling
Het onderdeel teamindeling is onderverdeeld in de subonderdelen beschikbaarheid arts, tevredenheid
over beschikbaarheid arts, frequentie overleg en duur overleg.
Tijdens de drie meetmomenten is, indien noodzakelijk, volgens bijna alle KT/TG altijd (of vaak) een arts
beschikbaar wanneer zij een voorbehouden handeling indiceren, uitvoeren of delegeren. Voor de drie
metingen geldt dat KT/TG (zeer) tevreden zijn over de beschikbaarheid van de arts.
De meeste KT/TG geven aan dat overleg tussen KT/TG en arts veelal telefonisch plaatsvindt (T1: 46.3%,
T2:58.8%, T3: 59.6%) of via e-mail (T1:51.2%, T2: 54.9%, T3: 61.7%). De gemiddelde (sd) tijdsduur van
overleg is T1: 12.2 (10.8), T2: 7.8 (6.3), T3: 7.6 (5.6) minuten. Dit wordt door vrijwel alle KT/TG als
voldoende ervaren.
Met uitzondering van één arts tijdens T2 en T3 geven alle artsen aan dat er altijd (of vaak) een arts
beschikbaar is voor een KT/TG als zij een voorbehouden handeling indiceren, uitvoeren of delegeren.
Artsen geven aan meerdere keren per week overleg te hebben met KT/TG (T1: 36.4%, T2: 41.2%, T3:
46.2%). Ook geven zij aan dat dit overleg doorgaans face-to-face plaatsvindt (T1: 87.8%, T2: 90.2%, T3:
83.0%), terwijl in toenemende mate ook e-mail wordt gebruikt (T1: 0.0%, T2: 23.5%, T3: 30.8%). De
gemiddelde (sd) tijdsduur fluctueert tijdens de onderzoeksperiode (T1: 21.6 (34.0), T2: 8.4 (6.6), T3:
10 (7.1) minuten). Dit wordt door de artsen als voldoende ervaren.
In bijlage 8, worden (voor zowel de KT/TG als artsen) de resultaten met betrekking tot het onderdeel
teamindeling weergegeven.
De beschikbaarheid arts is ook onderzocht door middel van kwalitatieve dataverzameling. De mate
waarin artsen direct betrokken zijn bij de (be)handelingen uitgevoerd door KT/TG wisselt. Enkele KT/TG
voeren zelf (be)handelingen en gesprekken uit met patiënten, zonder dat de arts daarbij aanwezig is. In
slechts enkele gevallen is de arts niet zelf aanwezig op de afdeling, in de meeste gevallen is een arts wel
aanwezig. Artsen en KT/TG zijn tevreden over de beschikbaarheid van artsen.
“De [type medisch specialist] onderbreekt het [intake]gesprek om aan te geven dat zij even naar
de afdeling loopt en korte tijd niet bereikbaar zal zijn. De anamnese wordt door u vervolgd.”
Observatieverslag

56

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
“Ten tijde van de observatie is ook een [naam specialisme] in opleiding aanwezig in de
controlekamer als onderdeel van zijn opleiding [tot medisch specialist]. Het is echter
ongebruikelijk dat een arts aanwezig is in de controlekamer tijdens de behandeling [als u deze
procedure uitvoert].”
Observatieverslag
“Nou, op zich doen ze dat [voorbehouden handelingen] zelfstandig. […] Als er dingen zijn, dan is
er altijd een arts onmiddellijk bij en als het makkelijkere dingen zijn, infuusjes of zo, dat is het
[ehm] zeg maar, in ieder geval een arts-assistent […] twee kamers verder of zo.”
Arts, Expertinterview
“Mocht daar [ehm] zeg maar levensbedreigende calamiteit[en] uit voort komen, ja dan [kan] hij
uit de voeten met [de] algemene reanimatie principes om het zo maar te zeggen. Hé, dus, [ehm]
en dan is de arts in directe nabijheid om het verder over te nemen. […] En zo zien wij zeg maar
ook de [zelfstandige bevoegdheid]. Hé, dus dat je iemand natuurlijk niet helemaal al, ja,
zelfstandig achterlaat, maar dat er [een arts beschikbaar is]. Dat geldt natuurlijk ook voor artsassistenten uiteindelijke hé.”
Arts, Expertinterview
“Ik zeg dan ook altijd daarbij van mochten er nou meer medische dingen aan de orde komen of
vragen of problemen ofzo dan […] is er altijd een arts beschikbaar om [ehm] daarmee te
overleggen.”
KT/TG, Expertinterview

3.5 Uitkomsten (doeltreffendheid)
3.5.1 Domein kwaliteit van zorg
Kwaliteit van zorg is onderverdeeld in de veiligheid-, patiëntgerichtheid- en toegankelijkheid van zorg.
De onderdelen patiëntgerichtheid- en toegankelijkheid van zorg worden met behulp van kwalitatieve
data onderzocht.
3.5.1.1 Veiligheid
Het subonderdeel veiligheid is onderverdeeld in bekwaamheidsbepaling en veiligheidscultuur.
Bekwaamheidsbepaling
De meeste KT/TG bepalen veelal per patiënt hun eigen bekwaamheid, als zij op eigen indicatie een
voorbehouden handeling verrichten (T1: 48.8%, T2: 50.0%, T3: 63.5%) en/of per handeling (T1: 41.5%,
T2: 44.2%, T3: 50.0%). Veel KT/TG hanteren echter meer dan één wijze voor het bepalen van hun
bekwaamheid (T1: 51.2%, T2: 65.4%, T3: 67.3%).
KT/TG bepalen de bekwaamheid van andere professionals (waaraan ze voorbehouden handelingen
delegeren) het vaakst op grond van de gevolgde opleiding (T1: 36.6%, T2: 34.6%, T3: 42.3%), maar ook
hiervoor worden meerdere methoden gehanteerd (T1: 29.3%, T2: 30.8%, T3: 46.2%).
Artsen zijn gevraagd naar de wijze(n) waarop zij de bekwaamheid van professionals, aan wie zij
voorbehouden handelingen delegeren, bepalen. Artsen bepalen per handeling of een professional,
aan wie zij een voorbehouden handeling delegeren, bekwaam is (T1: 18.2%, T2: 31.6%, T3: 38.5%),
maar ook zij hanteren meerdere methoden.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

57

Tabel 9 geeft een overzicht van alle resultaten met betrekking tot het subonderdeel
bekwaamheidsbepaling voor KT/TG en artsen.
Tabel 9: Bekwaamheidsbepaling KT/TG en arts
T1

T2

T3

T1

T2

T3

Vraag

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

Antwoordmogelijkheid

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 52
n (%)

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)

9 (22.0)
4 (9.8)
7 (17.1)
9 (22.0)
17 (41.5)
20 (48.8)
3 (7.3)
6 (14.6)
3 (7.3)
21 (51.2)

10 (19.2)
9 (17.3)
14 (26.9)
14 (26.9)
23 (44.2)
26 (50.0)
5 (9.6)
5 (9.6)
5 (9.6)
34 (65.4)

11 (21.2)
2 (3.8)
12 (23.1)
18 (34.6)
26 (50.0)
33 (63.5)
8 (15.4)
7 (13.5)
1 (1.9)
35 (67.3)

nvt

nvt

nvt

13 (31.7)
3 (7.3)
15 (36.6)
2 (4.9)
6 (14.6)
10 (24.4)
1 (2.4)
5 (12.2)
4 (9.8)
12 (29.3)

20 (38.5)
4 (7.7)
18 (34.6)
3 (5.8)
9 (17.3)
11 (21.2)
0 (0.0)
4 (7.7)
4 (7.7)
16 (30.8)

12 (23.1)
6 (11.5)
22 (42.3)
3 (5.8)
9 (17.3)
18 (34.6)
4 (7.7)
6 (11.5)
3 (5.8)
24 (46.2)

0 (0.0)
nvt
4 (36.4)
3 (27.3)
2 (18.2)
8 (72.7)
1 (9.1)
0 (0.0)
0 (0.0)
6 (54.5)

1 (5.3)
nvt
5 (26.3)
4 (21.1)
6 (31.6)
13 (68.4)
5 (26.3)
4 (21.1)
1 (5.3)
13 (68.4)

0 (0.0)
nvt
4 (30.8)
3 (23.1)
5 (38.5)
9 (69.2)
4 (30.8)
0 (0.0)
1 (7.7)
8 (61.5)

Op welke wijze bepaalt u uw eigen
bekwaamheid als u, op eigen indicatie, een
voorbehouden handeling verricht?
Niet van toepassing
Laat ik aan arts over
Op grond van mijn opleiding
Door een periodieke bepaling
Per patiënt
Per handeling
Door middel van een bekwaamheidsverklaring
Op grond van een protocol
Anders/open tekst
Meerdere antwoorden
Hoe bepaalt u de bekwaamheid van andere
professionals waar u op eigen indicatie
voorbehouden handelingen naar delegeert?
Niet van toepassing
Laat ik aan arts over
Op grond van hun opleiding
Door een periodieke bepaling
Per patiënt
Per handeling
Door middel van een bekwaamheidsverklaring
Op grond van een protocol
Anders/open tekst
Meerdere antwoorden

De wijze waarop KT/TG en artsen hun eigen bekwaamheid bepalen (en die van andere professionals
waaraan zij delegeren), is ook veelvuldig besproken tijdens de interviews. Hieruit blijkt dat er soms
onduidelijkheden zijn ten aanzien van het bepalen van de bekwaamheid voor de KT/TG, en voor
sommige professionals geldt dit ook voor het bepalen van de bekwaamheid van artsen. Andere
geïnterviewde professionals hebben een hele duidelijke visie ten aanzien van het bepalen van
bekwaamheid. Enkele KT/TG, artsen en stakeholders geven aan dat de wet soms achterloopt op de
praktijk, en dat dit zichtbaar is binnen discussies omtrent het bepalen van bekwaamheid. KT/TG
spiegelen zichzelf vaak aan andere professionals, zoals (basis)artsen en AIOSsen.
“[Het toetsen van bekwaamheid is] vrij eenvoudig, gewoon controleren of ze die handelingen
kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld bij lab-afnames moeten ze laten zien dat ze dat goed kunnen.
Vaardigheidsbrevet gehaald zeg maar. Dan doen ze het eerst onder supervisie. Als blijkt dat dat
goed gaat dan doen ze het zelfstandig. [...de criteria] zijn eigenlijk gelijk [voor artsen en KT/TG].
Alleen is het zo dat eigenlijk die basisartsen daar een beetje, …, zeker dat ze die prikvaardigheid
al gedaan hebben. Dus [die] hoeven dat niet meer [te laten] testen.”
Arts, Expertinterview

58

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
“Kijk als iemand twee linkerhanden heeft, dan moet je hem teleurstellen. […] Ja, dat wordt
binnen de [medische] staf altijd besproken. En in dat opzicht wordt hetzelfde beleid gevolgd als
voor arts-assistenten. […] Er wordt ook inderdaad, ja, navraag gedaan bij de andere leden van de
opleidingsgroep, ja of zij een bepaalde mening kunnen delen ja. Dus dat is een weloverwogen
besluit.”
Arts, Expertinterview
“Dat klinkt allemaal heel logisch, alleen voor basisartsen of medisch specialisten is het heel
duidelijk vastgelegd hoe lang zij iets moeten leren voordat ze dat mogen doen. […] En voor
technisch geneeskundige is dat helemaal niet zo en dat is ook een beetje het probleem wat wij
nu ook […] signaleren. Dat Technisch Geneeskundigen kun je heel goed inwerken. Bijvoorbeeld
om een operatie bewaking te doen. Maar er zijn geen kwaliteitseisen voor die mensen. Hoeveel
operaties moeten zij gedaan hebben en gezien hebben voordat zij dat zelf mogen doen? Dat
staat nergens.”
Stakeholder, Expertinterview
“Wat ik, wat ik al zie, wij zijn heel erg voorstander van: ‘nou ga gewoon aan de gang, zorg dat je,
hé, dat je het organiseert en de regelgeving die komt dan later wel’. Want laten we wel wezen,
de Wet BIG is natuurlijk ook operationeel gezien natuurlijk niet heiligmakend […] de
geneeskundige studenten [zijn] ook niet klaar als arts en dan [ehm] bevoegd voor al die
voorbehouden handelingen, maar nog lang niet bekwaam. Dus dat [ehm] ja, daar moet, daar zal
altijd iets in moeten gebeuren. Vandaar dat ik zeg dat je, dat je dit [het bepalen van
bekwaamheid] goed organiseert, dat je het goed afspreekt.”
Stakeholder, Expertinterview
“Bevoegd dat is gewoon als lid [ingeschreven] blijven staan [in het register] dat is een lekker
makkelijke. Bekwaam dat is inderdaad meer die spiegel voorhouden: ‘wanneer kan ik zelfstandig
iets doen?’ Voordat ik in de kliniek ga meelopen, verwacht ik eerst een maand of twee op locatie
ga meedraaien.”
KT/TG, Expertinterview
“Ja, nou goed, ja, vanuit de opleiding is natuurlijk al wel daar wat training in geweest, in de
opleiding zelf zitten ook wel die voorbehouden handelingen en vervolgens ja, die stap naar de
klinische praktijk is [ehm] ja dat is last. [korte stilte] Het gaat ook gewoon, zo gaat het ook bij de
[arts]assistent denk ik, dat je een aantal handelingen [moet doen], en dat uiteraard eerst onder
supervisie, tot je met elkaar afspreekt (met diegene van wie je het leert) van: ‘ik heb het
inmiddels vaak genoeg gedaan, ik kan dit zelfstandig’. Zo is het ook bij mij wel gegaan.”
KT/TG, Expertinterview
“[…] het spiegelen aan collega’s en het vragen van feedback op je handelen, denk ik. Weet je, er
is nooit een absolute maat om te weten of je het wel of niet kan. Er zit altijd wel een
niveauverschil of een handelingsverschil. […] Je weet dat je een bepaalde basis hebt, je weet wat
je moet doen om iemand fatsoenlijk te helpen met die handelingen en je hebt er gewoon een
sterk eigen verantwoordelijk in om daar kritisch in te zijn. […] Het leren van kritisch naar jezelf te
zijn doe je ook in zo’n opleiding [fellowship] natuurlijk. Daar wordt je van alle kanten gemonitord
of gefaciliteerd. Dan hou je het scherp.”
KT/TG, Expertinterview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

59

Veiligheidscultuur
KT/TG zijn overwegend positief ten aanzien van de veiligheidscultuur. Er bestaan slechts minimale
verschillen in de gegeven antwoorden van KT/TG tussen de drie meetmomenten. Gedurende de
onderzoeksperiode neemt het percentage KT/TG, dat zelf een melding heeft gemaakt ten aanzien van
de (patiënt)veiligheid, toe (T1: 14.6%, T2: 15.4%, T3: 22.0%).
Artsen zijn positief over de veiligheidscultuur. Het percentage artsen, dat zelf een melding ten aanzien
van de (patiënt)veiligheid heeft gemaakt, varieert tussen de meetmomenten (T1: 81.8%, T2: 68.4%,
T3: 92.3%).
Tabel 10 en 11 geeft een overzicht van de resultaten met betrekking tot veiligheidscultuur.
Tabel 10: Veiligheidscultuur
T1

T2

T3

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

Dimensie

n = 41

n = 52

n = 50

n = 11

n = 19

n = 13

Verwachtingen en acties van leidinggevende
Gemiddelde somscore* (sd)

3.8 (0.6)

4.0 (0.4)

3.9 (0.6)

4.0 (0.8)

3.5 (0.8)

4.0 (0.6)

Open communicatie
Gemiddelde somscore * (sd)

3.9 (0.6)

3.9 (0.6)

3.9 (0.7)

4.4 (0.5)

4.0 (0.8)

4.1 (0.8)

Meldingsfrequentie
Gemiddelde somscore * (sd)

3.5 (0.6)

3.7 (0.7)

3.7 (0.8)

4.1 (0.6)

3.7 (0.8)

4.1 (0.7)

Algemene waardering patiëntveiligheid
Gemiddelde somscore * (sd)

4.2 (0.5)

4.3 (0.5)

4.3 (0.6)

3.9 (0.5)

4.0 (0.5)

4.0 (0.6)

* Betreft de gemiddelde somscore per dimensie (waarbij een score van 1 het minimum is en 5 het maximum). Een overzicht met daarin alle
resultaten per item is terug te vinden in bijlage 9.
Tabel 11: Veiligheidscultuur KT/TG (frequentie meldingen)
T1

T2

T3

T1

T2

T3

Vraag

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

Antwoordmogelijkheid

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 50
n (%)

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)

Uitgaande van de laatste 12 maanden, hoe vaak
heeft u een meldingsformulier (bijvoorbeeld een
MIP/FONA-formulier) ingevuld en ingediend?
Geen meldingen
Eén tot twee meldingen
Drie tot vijf meldingen
Zes tot tien meldingen
11 tot 20 meldingen
21 meldingen of meer

35 (85.4)
5 (12.2)
1 (2.4)
0 (0.0)
0 (0.0)
0 (0.0)

44 (84.6)
7 (13.5)
1 (1.9)
0 (0.0)
0 (0.0)
0 (0.0)

39 (78.0)
8 (16.0)
3 (6.0)
0 (0.0)
0 (0.0)
0 (0.0)

2 (18.2)
5 (45.5)
3 (27.3)
1 (9.1)
0 (0.0)
0 (0.0)

6 (31.6)
5 (26.3)
5 (26.3)
1 (5.3)
0 (0.0)
2 (10.5)

1 (7.7)
7 (53.8)
3 (23.1)
1 (7.7)
1 (7.7)
0 (0.0)

Veiligheid patiënten
Alle patiënten (n = 13) hebben informatie gekregen van de KT/TG over bij wie ze terecht konden bij
vragen of complicaties. Voor de meerderheid van de patiënten (92.3%) was geen sprake van
complicaties tijdens of vlak na de behandeling.
In een interview geeft een patiënt, bij wie een complicatie heeft plaatsgevonden, de volgende
toelichting:
“Ja, maar daar kon echt niemand iets aan doen. Mijn huid heeft waarschijnlijk anders
gereageerd dan het had moeten zijn. En ik heb daar brandwonden opgelopen. Daar kunnen zij
niks aan doen en daar kan ik niks aan doen. Dat is een bijkomstigheid”.
Patiënt, interview

60

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
3.5.1.2. Patiëntgerichtheid
Alle patiënten zijn ‘zeer tevreden’ (100%) over de manier waarop de KT/TG met hen omgaan en hoe
hun vragen beantwoord werden (tabel 12). De patiënten zijn (zeer) tevreden over de deskundigheid
en duidelijke uitleg over de behandeling en de mate waarin de effecten van de behandeling zijn
besproken door de KT/TG. Ongeveer driekwart van de patiënten is (zeer) tevreden (77.0%) over de
mate waarin ze mee konden beslissen over hun behandeling.
De tevredenheid over de voorlichting en uitleg over de behandeling kwam ook tijdens de interviews
aan bod. Onderstaande citaten uit de interviews met patiënten illustreren de mate van tevredenheid
over deze aspecten van de behandeling door de KT/TG.
“Zeer tevreden. Je kan zelfs gewoon mailen, als ik vragen heb. Momenteel is [naam KT/TG] met
[privacygevoelige info], maar ik kon gewoon mailen en hoe ik mijn eigen voelde, dan zei ze je
moet dat verhogen en dat. Ja de uitleg is prima”.
Patiënt, interview
“Ik denk dat ik de volgende keer de [naam arts] zal zien, want ik heb die eigenlijk helemaal niet
gezien. Ik ervaar dat ook niet als een gemis, want wat is de toegevoegd waarde? Het gaat erom
dat het [de behandeling] gewoon goed verlopen is. En dat wist hij [naam KT/TG] precies te
vertellen, dat het goed verlopen is, dus ja”.
Patiënt, interview
“Wat ik gewoon prettig vond aan haar is dat ze zo rustig is. En als je een behandeling tegemoet
gaat waar je best wel tegenop ziet. Voor die behandeling lig je gewoon helemaal vast en krijg je
het heel warm en het is gewoon helemaal niet leuk. En als je iemand hebt die ehm die heel rustig
is en ook probeert als het een beetje moeilijk gaat, probeert het gesprek aan te knopen om door
die moeilijke minuten heen te komen zeg maar… Dan ervaar ik dat als heel prettig”.
Patiënt, interview
Tabel 12: Patiëntgerichtheid
Hoe tevreden bent u over……:
N (%)
Ntot= 13

1

2

3

4

5

6

De manier waarop de KT/TG met u omging?

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

13 (100)

0 (0.0)

De deskundigheid van de KT/TG?

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0,0)

0 (0.0)

13 (100)

0 (0.0)

Hoe duidelijk de KT/TG uitlegde wat hij/zij ging doen?

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

2 (15.4)

11 (84.6)

0 (0.0)

De mate waarin de effecten van de behandeling besproken zijn
door de KT/TG?

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

2 (15.4)

10 (76.9)

1 (7.7)

De manier waarop uw vragen werden beantwoord?

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

13 (100)

0 (0.0)

De tijd die de KT/TG voor u had?

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

1 (7.7)

12 (92.3)

0 (0.0)

De mate waarin u kunt/kon meebeslissen over uw behandeling?

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

4 (30.8)

6 (46.2)

3 (23.1)

1 = zeer ontevreden 2 = ontevreden 3 = niet ontevreden/niet tevreden 4 = tevreden 5 = zeer tevreden 6 = n.v.t.

De uitleg over de onderzoeken is voor alle patiënten (100%) ‘absoluut duidelijk’ (tabel 13). Iets meer
dan de helft van de patiënten geeft aan dat voorlichting door de KT/TG over de verschillende
behandelmogelijkheden niet van toepassing is geweest (53.8%). Eén patiënt (7.7%) vindt de
voorlichting over de verschillende behandelmogelijkheden onvoldoende. De uitleg over de behandeling
wordt door nagenoeg alle patiënten (92.3%) als ‘absoluut duidelijk’ beoordeeld. Dit geldt ook voor de
uitleg vóór de start van de behandeling over mogelijke bijwerkingen van de behandeling.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

61

De mate van patiëntgerichtheid is aan bod gekomen tijdens de interviews met patiënten. De patiënten
zijn (zeer) tevreden over de voorlichting/uitleg en mogelijke bijwerkingen van de behandeling door de
KT/TG.
“Dan kom je vervolgens, eh krijg je de mededeling dat er iets gezien is. Dan kom je bij [naam
arts] terecht. En die zegt van ja, bestralen dan wel of niet eh of operatie en dan bestralen, en
toen kwam ik bij [naam KT/TG] terecht. Dus in die, in die zin is het eh, dat is de manier waarop ik
met haar kennis heb gemaakt, zeg maar. En zij heeft toen goed toegelicht van wat dan het
vervolg zou kunnen zijn. En eh ook toestemming gevraagd om dat te kunnen doen. En daar heb
ik, daar ben ik op ingegaan, heb ik mee ingestemd”.
Patiënt, interview
“Vooral de duidelijke uitleg. Die was eh, die vond ik prima. Het was voor mij natuurlijk volstrekt
onbekend terrein”.
Patiënt, interview
“Ik weet eigenlijk niet of hij [de arts] zo’n afspraken moet doen, omdat hij daar te hoog voor
opgeleid is. Het is in ieder geval nog niet voorgekomen sinds het [privacygevoelige info] van [naam
KT/TG] dat er een probleem was en dat ik contact moest zoeken. Ik heb hem [de arts] twee keer
aan de telefoon gesproken zeg maar, omdat we een telefonische afspraak hebben om de drie
weken, zeg maar. En dan belt hij eventjes. Maar ik denk dat [naam KT/TG] het meer inzag en hoe
ver ik stond, dus daar kon ik meer mee bespreken als met [naam arts] zal ik maar zeggen”.
Patiënt, interview
“Ja, wat ze dus gedaan heeft bij de eerste behandeling. Ze legde alles klaar. Toen heeft ze heel
rustig verteld waar alles voor was en wat allemaal ging gebeuren. En ehm ja dat was op zich
hartstikke fijn. Niet wetende dat als ze bezig is dat er nog ander dingen komen, maar ehm, ze
heeft me heel goed van tevoren uitgelegd. Er moesten een paar katheters ingebracht worden en
een aantal temperatuurmetertjes moesten ingebracht worden. Dus ze zei van dan ga ik dit doen
en dan ga ik dat doen… Dus dat was voor mij duidelijk”.
Patiënt, interview
“[De uitleg van de behandeling was] Meer als voldoende. Ik kan wel, op een gegeven moment
kan het niet verder meer, dat snap ik ook. Ze stelt me op m’n gemak door me tijd te geven en
uitleg te geven. Ja, dat is prima”.
Patiënt, interview
Tabel 13: Patiëntgerichtheid
N (%)
Ntot = 13
Was de uitleg van de KT/TG over de onderzoeken die u zou krijgen
duidelijk?
Bent u voorgelicht door de KT/TG over de verschillende
behandelmogelijkheden?
Was de uitleg van de KT/TG over de behandeling die u zou krijgen
duidelijk?
Zijn mogelijke bijwerkingen van de behandeling die u kreeg aan u
uitgelegd voor start van de behandeling door de KT/TG?
Waren er evaluatiegesprekken met de KT/TG om terug te blikken op uw
behandeltraject?
Stond de klinisch technoloog/technisch geneeskundige open voor uw
mening ideeën?
Was er – indien u dat wilde – ruimte om mee te beslissen over uw
behandeling?
(1 missing)

62

Ja,
absoluut
13 (100)

Ja,maar
onvoldoende
0 (0.0)

0 (0.0)

Niet van
toepassing
0 (0.0)

4 (30.8)

1 (7.7)

1 (7.7)

7 (53.8)

12 (92.3)

0 (0.0)

0 (0.0)

1 (7.7)

12 (92.3)

0 (0.0)

1 (7.7)

0 (0.0)

9 (69.2)

1 (7.7)

2 (15,4)

1 (7.7)

13 (100)

0 (0.0)

0 (0.0)

0 (0.0)

8 (66.7)

1 (8.3)

0 (0.0)

3 (25.0)

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Nee

Resultaten
3.5.1.3. Toegankelijkheid van zorg
De reistijd tot de afspraak/ behandeling bij de KT/TG is voor een derde van de patiënten (30.8%)
langer dan één uur en voor een derde van de patiënten (30.8%) langer dan twee uur. Voor de meeste
patiënten (38.5%) is de reistijd voor de afspraak/behandeling bij de KT/TG tussen de 15 en 45
minuten. Tijdens een interview met een patiënt komt de reistijd ter sprake, omdat de behandeling op
de geplande dag geen doorgang kon vinden door defecte apparatuur.
Onderstaand citaat uit het interview illustreert hoe de patiënt de situatie ervaren heeft.
“Dan woon ik ook nog aan de andere kant van Nederland… Maar daar kan zij [naam KT/TG]
eigenlijk niks aan doen… Zij is ook degene die zich het meest verontschuldigd heeft. Zeker op
vrijdagmorgen, want dan is die dokter er dus niet. Toen is zij gekomen van u kunt wel naar huis,
want we hebben het stofje niet, dus het werkt niet. Zij heeft zich daar daadwerkelijk voor
verontschuldigd en eigenlijk heel goed opgepakt ehm om te zeggen van, we zullen proberen om
het zo gauw mogelijk wel te doen. En niet van het heeft niet gewerkt en we zien je wel. Nee, echt
met aandacht. Ze geeft echt aandacht”.
Patiënt, interview
3.5.2 Domein effectiviteit van zorg
Het domein effectiviteit van zorg is verdeeld in mate van zelfstandigheid, verandering gebruik
zelfstandigheid, behandelsucces, vereisten dagelijkse praktijk en samenwerkingsovereenkomsten.
3.5.2.1. Mate gebruik zelfstandigheid
Voor de mate van gebruik zelfstandigheid zijn profielen van de voorbehouden handelingen opgesteld.
Deze worden voorafgegaan door een profiel van alle voorbehouden handelingen samen. De profielen
bestaan uit: a) het percentage KT/TG dat de betreffende voorbehouden handeling verricht (berekend
over alle respondenten per meetmoment); b) het gemiddelde aantal verrichtte voorbehouden
handelingen per maand door KT/TG; en c) het gemiddelde aantal gedelegeerde voorbehouden
handelingen per maand door artsen. Per voorbehouden handeling zijn de gewogen gemiddeldes van
de indicatieprocedures (voor KT/TG) en delegatieprocedures (voor artsen) weergegeven.
Gemiddeldes en indicatie/delegatieprocedures zijn alleen weergegeven voor die voorbehouden
handelingen, waarbij meer dan vijf professionals bij ten minste twee meetmomenten deze
verrichten/delegeren. Indien dit niet het geval is, is het aantal professionals weergegeven dat deze
handeling verricht/delegeert.
Overzicht alle (onderzochte) voorbehouden handelingen
Figuur 5 geeft een overzicht van alle (onderzochte) voorbehouden handelingen. Het percentage KT/TG
dat voorbehouden handelingen verricht (ongeacht wie de indicatie stelt), neemt gedurende de
onderzoeksperiode iets af (T1: 33.6%, T2: 28.4%, T3: 26.7%). Het gemiddelde aantal voorbehouden
handelingen (per maand) dat KT/TG verrichten, varieert tussen de meetmomenten (T1: 24.1, T2: 18.2,
T3: 22.2). Het gemiddelde aantal gedelegeerde voorbehouden handelingen (per maand) door artsen
aan KT/TG daalt gedurende het onderzoek (T1: 68.3, T2: 29.4, T3: 23.2). De categorieën die door de
meeste KT/TG verricht worden gedurende het onderzoek zijn catheterisaties (T1: 18, T2: 26, T3: 24),
heelkundige handelingen (T1: 12, T2: 13, T3: 17), injecties (T1: 20, T2: 18, T3: 26), puncties (T1: 26, T2:
27, T3: 30) en handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling (T1: 18, T2: 26, T3: 28).
Figuur 6 geeft een overzicht van de indicatieprocedures waarmee voorbehouden handelingen die de
KT/TG verrichten worden geïndiceerd. De indicatieprocedures wisselen per meetmoment, waarbij

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

63

indicatie 5 (indicatie van KT/TG zonder overleg) toeneemt gedurende de onderzoeksperiode (T1: 11%,
T2: 13%, T3: 17%). Het percentage voorbehouden handelingen geïndiceerd door KT/TG
(indicatieprocedure 4 t/m 6) wisselt per meetmoment, maar neemt gedurende de volledige
onderzoeksperiode toe (T1: 44%, T2: 35%, T3: 53%).
Figuur 7 geeft een overzicht van de delegatieprocedures waarmee voorbehouden handelingen door
artsen gedelegeerd worden aan de KT/TG (delegatie kan plaatsvinden op zowel indicatie van een
KT/TG als arts). De delegatieprocedure “indicatie arts, vastgelegd in protocol” wordt het vaakst
gebruikt door artsen om voorbehouden handelingen te delegeren aan KT/TG, en blijft met een kleine
variatie ongeveer gelijk gedurende de onderzoeksperiode.
Voor de KT/TG die gedurende elk meetmoment aangaven voorbehouden handelingen te verrichten
(n = 17) ligt het gemiddelde aantal handelingen (per maand) tijdens T1 en T2 iets hoger dan het
groepsgemiddelde, tijdens T3 is dit nagenoeg gelijk (T1: 27.1, T2: 21.6, T3: 22.2). Een overzicht van de
resultaten van deze subgroep is weergegeven in bijlage 10.
Profiel: Alle voorbehouden handelingen
B. Gemiddeld aantal verrichte voorbehouden

A. Percentage KT/TG dat voorbehouden
handelingen uitvoert

C. Gemiddeld aantal gedelegeerde
voorbehouden handelingen per maand door arts

handelingen per maand door KT/TG

100.0%

100.0

100.0

80.0%

80.0

80.0

60.0%

60.0

60.0

68.3

40.0

40.0

40.0%

33.6%
26.7%

28.4%

20.0%

0.0%

T1

24.1

22.2

20.0

T2

0.0

T3

T1

T2

29.4

20.0

18.2

0.0

T3

T1

23.2

T2

T3

Figuur 5: Profiel alle voorbehouden handelingen (totaal)

7%

11%

10%
27%

16%

11%

1: indicatie
arts,
11%
vastgelegd in procotol

4%

18%

17%

T1

44%

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht
13%
3: indicatie arts,

mondelinge opdracht
4: indicatie KT/TG, na
over arts
11%

5: indicatie KT/TG, zonder
9%
overleg
6: indicatie KT/TG,
delegatie

T2

2%

18%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol
17%
2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht
3: indicatie arts,
mondelinge opdracht
4: indicatie KT/TG, na
over arts
5: 17%
indicatie KT/TG,
zonder overleg
6: indicatie KT/TG,
18%
delegatie
7: indicatie anders

4%

15%

1: indicatie arts, vastgelegd in
procotol
2: indicatie arts, schriftelijk
opdracht
3: indicatie arts, mondelinge
opdracht
4: indicatie KT/TG, na over arts
5: indicatie KT/TG, zonder overleg
6: indicatie KT/TG, delegatie
7: indicatie anders

T3

Figuur 6: Indicatieprocedure alle voorbehouden handelingen KT/TG
2%

1%

5%

0%

3%

7%

5%

26%

66%

2%

T1

7%
1: indicatie arts, vastgelegd in
protocol

6%

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol

1: indicatie arts,
6%
vastgelegd in protocol

2: indicatie arts, schriftelijke
opdracht

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

3: indicatie arts, mondelinge
opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

4: indicatie KT/TG, na
87%
overleg arts

4: indicatie KT/TG, na
overleg arts

5: indicatie anders

5: indicatie anders

T2

4: indicatie KT/TG, na overleg arts
77%

T3

Figuur 7: Delegatieprocedures alle voorbehouden handelingen arts

64

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

5: indicatie anders

Resultaten
Het aantal respondenten bleek te klein om de tijdsduur per categorie voorbehouden handeling te
bepalen. De tijdsduur voor het indiceren en delegeren van voorbehouden handelingen is weergegeven
voor alle categorieën voorbehouden handelingen samen. Figuur 8 en 9 geven een overzicht van de
tijdscategorieën voor alle voorbehouden handelingen per indicatieprocedures (voor KT/TG) en
delegatieprocedures (voor artsen). De resultaten van de tijdsduur tonen aan dat voorbehouden
handelingen geïndiceerd door KT/TG minder tijd in beslag nemen dan handelingen waarbij de arts de
indicatie stelt.
0%

0%

1%

3%

0%

8%

19%

14%

0%
10%

1 t/m 10 minuten

7%

11 t/m 20 minuten
1 t/m 10 minuten

8%
55%
17%

Indicatie door arts
indicatieprocedure 1 t/m 3

7%

11 t/m 20 minuten
59%

20%21 t/m 30 minuten
31 t/m 40 minuten

1 t/m 10 minuten

21 t/m 30 minuten

11 t/m 20 minuten

31 t/m 40 minuten

21 t/m 30 minuten
31 t/m 40 minuten

72%

41 t/m 50 minuten

41 t/m 50 minuten

meer dan 50 minuten

meer dan 50 minuten

Indicatie door KT/TG
indicatieprocedure 4 t/m 6

Indicatieprocedure anders
indicatieprocedure 7

41 t/m 50 minuten
meer dan 50 minuten

Figuur 8: Tijdsduur alle verrichtte voorbehouden handelingen door KT/TG
0%
11%

21%

47%

13%

44%

22%1 t/m 10 minuten

13%
1 t/m 10 minuten

1 t/m 10 minuten

11 t/m 20 minuten

11 t/m 20 minuten

11 t/m 20 minuten

21 t/m 30 minuten

21 t/m 30 minuten

21 t/m 30 minuten

2%

31 t/m 40 minuten

31 t/m 40 minuten

1%

0% 41 t/m 50 minuten

41 t/m 50 minuten

6%

23%

Indicatie arts, delegatie naar KT/TG
delegatieprocedure 1 t/m 3

meer dan22%
50 minuten

0%

75%

meer dan 50 minuten

Indicatie KT/TG, na overleg arts
delegatieprocedure 4

31 t/m 40 minuten
41 t/m 50 minuten
meer dan 50 minuten

Delegatie anders
delegatieprocedure 5

Figuur 9: Tijdsduur alle gedelegeerde voorbehouden handelingen door arts aan KT/TG

Catheterisaties
Het percentage KT/TG dat catheterisaties verricht blijft gedurende de onderzoeksperiode nagenoeg
gelijk (T1: 14.4%, T2: 14.1%, T3: 12.3%). Het gemiddelde aantal catheterisaties (per maand) wisselt per
meetmoment (T1: 9.9, T2: 4.6, T3: 10.5). Binnen deze categorie wordt de deelhandeling inbrengen
perifeer infuus door de meeste KT/TG verricht gedurende de onderzoeksperiode. Het aantal
professionals voor de resterende deelhandelingen binnen deze categorie zijn weergegeven in bijlage
11.
Het aantal artsen bleek te klein om voor catheterisaties verdere analyses te doen, het aantal artsen
dat deze categorie voorbehouden handeling delegeert blijft gedurende de onderzoeksperiode
nagenoeg gelijk (T1: vier, T2: drie, T3: vijf). De indicatieprocedures die KT/TG gebruiken om
catheterisaties te verrichten, wisselt per meetmoment.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

65

Profiel: Catheterisaties
B. Gemiddeld aantal verrichte catheterisaties per
maand door de KT/TG

A. Percentage KT/TG dat catheterisaties uitvoert

C. Aantal artsen dat catheterisaties delegeert

100.0%

20.0

20

80.0%

16.0

16

60.0%

12.0

12

10.5

9.9
40.0%

8.0

4.6

4.0

20.0%

14.4%
0.0%

8

4

3

12.3%

14.1%

0.0
T1

5

4

T2

T1

T3

T2

0

T3

T1

T2

T3

Figuur 10: Profiel catheterisaties

8%

6%

4%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol

6%
26%

14%

17%
2%
8%

22%

19%

T1

30%

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

50%

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

1: indicatie arts, vastgelegd
in procotol

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht
4: indicatie KT/TG, na over
arts

5: indicatie KT/TG, zonder
11%
overleg

17%
5:16%
indicatie KT/TG, zonder
overleg

6: indicatie KT/TG,
delegatie

6: indicatie KT/TG,
delegatie

T2

3: indicatie arts, mondelinge
opdracht

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

10% 4: indicatie KT/TG, na over
arts

0%

2: indicatie arts, schriftelijk
opdracht

30%

0%
3%

4: indicatie KT/TG, na over
arts
5: indicatie KT/TG, zonder
overleg
6: indicatie KT/TG, delegatie
7: indicatie anders

T3

Figuur 11: Indicatieprocedures catheterisaties KT/TG

Defibrillatie, electieve cardioversie en endoscopie
Het aantal respondenten onder KT/TG bleek te klein voor het bepalen van de aantallen verrichtte
electieve cardioversies, defibrillaties en endoscopieën alsook voor het bepalen van de
indicatieprocedures. Gedurende de onderzoeksperiode waren er geen artsen (met uitzondering van
één arts die tijdens T2 aangaf endoscopie te delegeren) die aangaven deze categorieën voorbehouden
handelingen te delegeren aan KT/TG.
Profiel: electieve cardioversie
A. Percentage KT/TG dat electieve cardioversie
uitvoert
100.0%

80.0%

60.0%

40.0%

20.0%
3.2%
0.0%

T1

1.1%
T2

0.0%
T3

Figuur 12: Profiel electieve cardioversie

66

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
Profiel: defibrillatie
A. Percentage KT/TG dat defibrillatie uitvoert
100.0%

80.0%

60.0%

40.0%

20.0%
1.6%
0.0%

T1

0.0%

0.5%
T2

T3

Figuur 13: Profiel defibrillatie

Profiel: endoscopie
A. Percentage KT/TG dat endoscopie uitvoert
100.0%

80.0%

60.0%

40.0%

20.0%
1.6%
0.0%

T1

1.1%

1.5%

T2

T3

Figuur 14: Profiel endoscopie

Heelkundige handelingen
Het percentage KT/TG dat heelkundige handelingen verricht, blijft gedurende de onderzoeksperiode
nagenoeg gelijk (T1: 9.6%, T2: 7.0%, T3: 8.7%). Het gemiddelde aantal verrichte handelingen (per
maand) door de KT/TG binnen deze categorie varieert per meetmoment (T1: 13.2, T2: 8.3, T3: 14.5).
Binnen deze categorie wordt de deelhandeling bioptafname door de meeste KT/TG verricht
gedurende de onderzoeksperiode. Het aantal professionals voor de resterende deelhandelingen
binnen deze categorie zijn weergegeven in bijlage 11.
Het aantal artsen (T1: 1, T2: 4, T3: 5) bleek te klein voor het bepalen van het aantal gedelegeerde
heelkundige handelingen en de bijbehorende indicatieprocedures. De opgegeven indicatieprocedures
wisselen per meetmoment. Opvallend is wel dat de KT/TG vaak de indicatieprocedure “anders” heeft
opgegeven (T1: 10%, T2: 12%, T3: 13%). Slechts enkele KT/TG hebben gebruik gemaakt van de
mogelijkheid hun antwoord toe te lichten, waardoor de redenen hiervoor niet volledig inzichtelijk zijn.
Figuur 15 en 16 geven een overzicht van de resultaten met betrekking tot de categorie heelkundige
handelingen.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

67

Profiel: heelkundige handeling
B. Gemiddeld aantal verrichte heelkundige
handelingen per maand door KT/TG

A. Percentage KT/TG dat heelkundige
handelingen uitvoert
100.0%

20

80.0%

16

10

8

14.5

13.2
60.0%

12

40.0%

8

20.0%

4

C. Aantal artsen dat heelkundige handelingen
delegeert

6

5
8.3

4

4

9.6%

8.7%

7.0%

0.0%

T1

2

T2

1
0

T3

T1

T2

0

T3

T1

T2

T3

Figuur 15: Profiel heelkundige handelingen
0%

10%

12%

14%

8%
9%

13%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol
17%

17%

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

9%
49%

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht
9%
42%

T1

9%

4: indicatie KT/TG, na
over arts
5%
5: indicatie KT/TG, zonder
8%
overleg

T2

6: indicatie KT/TG,
delegatie

6%

7%
8%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol
2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht
3: indicatie arts,
mondelinge opdracht
4: indicatie KT/TG, na
over arts
48%
5: indicatie KT/TG, zonder
overleg

0%

1: indicatie arts, vastgelegd in
procotol
2: indicatie arts, schriftelijk
opdracht
3: indicatie arts, mondelinge
opdracht
4: indicatie KT/TG, na over arts
5: indicatie KT/TG, zonder
overleg
6: indicatie KT/TG, delegatie
7: indicatie anders

T3

6: indicatie KT/TG,
delegatie

Figuur 16: Indicatieprocedure heelkundige handelingen KT/TG

Injecties
Het percentage KT/TG dat injecties verricht varieert gedurende de onderzoeksperiode (T1: 16.0%, T2:
9.7%, T3: 13.3%). Het gemiddelde aantal verrichte injecties (per maand) neemt gedurende de
onderzoeksperiode iets af (T1: 12.4, T2: 9.7, T3: 7.7). Opvallend aan de opgegeven indicatieprocedures
door KT/TG is dat bij elk meetmoment, een op de tien injecties gedelegeerd wordt naar andere
professionals. Binnen deze categorie wordt de deelhandeling ‘intraveneuze injecties’ door de meeste
KT/TG verricht gedurende de onderzoeksperiode. Het aantal professionals voor de resterende
deelhandelingen binnen deze categorie zijn weergegeven in bijlage 11.
Het aantal artsen dat injecties delegeert aan KT/TG wisselt (T1: 6, T2: 8, T3: 4), en het gemiddelde
aantal gedelegeerde injecties (per maand) door artsen aan KT/TG neemt af (T1: 32.0, T2: 11.0, T3:
10.0). Artsen delegeren het vaakst injecties als zij deze zelf hebben geïndiceerd, op basis van een
protocol. Opvallend aan de delegatieprocedures is dat gedurende T2 13% van de gedelegeerde
handelingen via een “andere” delegatieprocedure verloopt. Dit betreft een protocol voor een
wetenschappelijke studie, die is voorbesproken door een arts. De indicatie staat dan vast, maar de
uitvoering wordt overgelaten aan de KT/TG. Binnen deze categorie wordt de deelhandeling
intraveneuze injecties door de meeste artsen gedelegeerd gedurende de onderzoeksperiode Het
aantal professionals voor de resterende deelhandelingen binnen deze categorie zijn weergegeven in
bijlage 11.

68

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
Profiel: injecties
A. Percentage KT/TG dat injecties uitvoert

B. Gemiddeld aantal verrichte injecties per
maand door KT/TG

50.0

100.0%

50

80.0%

40

40.0

60.0%

30

30.0

40.0%

20

13.3%

16.0%

9.7

10

10.0

T1

T2

11.0

7.7

9.7%
0.0%

32.0

20.0

12.4
20.0%

C. Gemiddeld aantal gedelegeerde injecties per
maand door arts

0

T3

T1

T2

0.0

T3

T1

T2

10.0

T3

Figuur 17: Profiel injecties
0%

1%

9%
10%

5%
14%

34%

9%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol
2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

21%

27%
5%
15%

1: indicatie arts,
30%
vastgelegd in procotol

40%

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

23%

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

4: indicatie KT/TG, na
over arts

4: indicatie KT/TG, na
over arts

5: indicatie KT/TG,
19%
zonder overleg

5: indicatie KT/TG,
29%
zonder overleg

0%

T2

T1

3%

3%
3%

1: indicatie arts, vastgelegd in
procotol
2: indicatie arts, schriftelijk
opdracht
3: indicatie arts, mondelinge
opdracht
4: indicatie KT/TG, na over
arts
5: indicatie KT/TG, zonder
overleg
6: indicatie KT/TG, delegatie
7: indicatie anders

T3

6: indicatie KT/TG,
delegatie

6: indicatie KT/TG,
delegatie

Figuur 18: Indicatieprocedures injecties KT/TG
1%

0%
28%

69%
1%

T1

0%
0%

0%

0%

13%

0%

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

4: indicatie KT/TG, na
overleg arts 88%
5: indicatie anders

4: indicatie KT/TG, na
overleg arts
100%anders
5: indicatie

T2

T3

1: indicatie arts, vastgelegd in
protocol
2: indicatie arts, schriftelijke
opdracht
3: indicatie arts, mondelinge
opdracht
4: indicatie KT/TG, na overleg
arts
5: indicatie anders

Figuur 19: Delegatieprocedures injecties artsen aan KT/TG

Handelingen met radioactiviteit en/of (apparatuur) met ioniserende staling
De categorie “het verrichten van handelingen waarbij gebruik wordt gemaakt van radioactieve stoffen
of toestellen die ioniserende straling uitzenden” wordt in dit rapport afgekort tot: handelingen met
radioactiviteit en/of ioniserende straling. Het percentage KT/TG dat deze handeling verricht
gedurende de onderzoeksperiode blijft gelijk (T1: 14.4%, T2: 14.1%, T3: 14.4%), wel wisselt het
gemiddelde aantal handelingen (per maand) dat KT/TG binnen deze categorie verrichten (T1:9.4, T2:
17.9, T3: 13.4). De gebruikte indicatieprocedures opgegeven door KT/TG lopen uiteen. Opvallend is
dat de indicatieprocedures “anders” gedurende het onderzoek steeds vaker gebruikt wordt door
KT/TG (T1: 7%, T2: 14%, T3: 16%). Binnen deze catagorie wordt de deelhandeling CT-Scan door de
meeste KT/TG verricht gedurende de onderzoeksperiode. Het aantal professionals voor de resterende
deelhandelingen binnen deze categorie zijn weergegeven in bijlage 11.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

69

Het aantal artsen dat deze categorie voorbehouden handelingen delegeert aan KT/TG blijft ongeveer
gelijk (T1: 6, T2: 10, T3: 9). Wel daalt het gemiddeld aantal handelingen die artsen delegeren (T1: 44.8,
T2: 19.6, T3: 9.3). De meeste handelingen die door artsen gedelegeerd worden binnen deze categorie
is door hunzelf geïndiceerd, vaak omdat dit vastgelegd is in een protocol. Binnen deze categorie wordt
de deelhandeling toedienen radioactieve constrast vloeistof door de meeste artsen gedelegeerd
gedurende de onderzoeksperiode. Het aantal professionals voor de resterende deelhandelingen
binnen deze categorie zijn weergegeven in bijlage 11.
Profiel: handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling
100.0%

B. Gemiddeld aantal verrichte handelingen met
radioactiviteit en/of ioniserende straling per
maand door KT/TG
50.0

C. Gemiddeld aantal gedelegeerde handelingen
met radioactiviteit en/of ioniserende straling per
50.0 maand door arts

80.0%

40.0

40.0

60.0%

30.0

30.0

40.0%

20.0

A. Percentage KT/TG dat handelingen met
radioactiviteit en/of ioniserende straling uitvoert

44.8

20.0

17.9
20.0%

14.4%

14.4%

T1

T2

10.0

10.0

0.0

T3

9.3

9.4

14.1%
0.0%

19.6

13.4

T1

T2

0.0

T3

T1

T2

T3

Figuur 20: Profiel handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling

7%

14%

42%

27%

14%

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

12%

4%
19%
2%

16%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol

0%

43%

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

15%

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

4: indicatie KT/TG, na
over arts
8%5: indicatie KT/TG,
8%
zonder overleg 2%
6: indicatie KT/TG,
delegatie

4: indicatie KT/TG, na
18%
over arts
23%
5: indicatie KT/TG,
zonder overleg

T2

T1

17%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol

1%

10%

1: indicatie arts, vastgelegd in
procotol
2: indicatie arts, schriftelijk
opdracht
3: indicatie arts, mondelinge
opdracht
4: indicatie KT/TG, na over
arts
5: indicatie KT/TG, zonder
overleg
6: indicatie KT/TG, delegatie
7: indicatie anders

T3

6: indicatie KT/TG,
delegatie

Figuur 21: Indicatieprocedures handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling KT/TG
2%

0% 0%

6%

7%
7%

10%

24%

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol

74%

0%

T1

11%

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

4: indicatie KT/TG, na
overleg arts 84%

4: indicatie KT/TG, na
75%
overleg arts

5: indicatie anders

5: indicatie anders

T2

T3

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol
2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht
3: indicatie arts,
mondelinge opdracht
4: indicatie KT/TG, na
overleg arts
5: indicatie anders

Figuur 22: Delegatieprocedures handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling arts aan KT/TG

Puncties
Het percentage KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht binnen de categorie puncties loopt
gedurende de onderzoeksperiode uiteen (T1: 20.8%, T2: 14.6%, T3: 15.4%). Het gemiddelde aantal
handelingen (per maand) dat KT/TG binnen deze categorie verrichten blijft nagenoeg gelijk (T1: 5.9,
T2: 6.6, T3: 6.8). Er is een trend te observeren dat de handelingen binnen deze categorie steeds vaker

70

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
door KT/TG worden verricht, nadat zijzelf de indicatie hiervoor hebben gesteld (indicatieprocedure 4
t/m 6). Binnen deze categorie wordt de deelhandeling venapunctie door de meeste KT/TG verricht
gedurende de onderzoeksperiode. Het aantal professionals voor de resterende deelhandelingen
binnen deze categorie zijn weergegeven in bijlage 11.
Het aantal artsen dat handelingen binnen deze categorie delegeert aan KT/TG wisselt per
meetmoment (T1: 4, T2: 12, T3: 8), en het gemiddeld aantal handelingen dat artsen delegeren blijft
nagenoeg gelijk (T1: 16.3, T2: 14.9, T3: 13.3). Overeenkomstig met de andere categorieën
voorbehouden handelingen, zijn ook de meeste puncties die artsen delegeren aan KT/TG eerst door
henzelf geïndiceerd. Binnen deze categorie wordt de deelhandeling venapunctie door de meeste
artsen gedelegeerd gedurende de onderzoeksperiode. Het aantal professionals voor de resterende
deelhandelingen binnen deze categorie zijn weergegeven in bijlage 11.
Profiel: puncties
B. Gemiddeld aantal verrichte puncties per
maand door KT/TG

A. Percentage KT/TG dat puncties uitvoert

C. Gemiddeld aantal gedelegeerde puncties per
maand door arts

100.0%

50.0

50.0

80.0%

40.0

40.0

60.0%

30.0

30.0

40.0%

20.0

20.0

10.0

10.0

20.0%

16.3

20.8%
15.4%

5.9

6.6

14.6%
0.0

0.0%

T1

T2

T1

T3

13.3

14.9

6.8

T2

0.0

T3

T1

T2

T3

Figuur 23: Profiel puncties
6%

12%
22%

22%

12%

5%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol

38%

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht
23%

14%
2%

1: indicatie arts,
vastgelegd in procotol

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht

13%

9%

15%

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

4: indicatie KT/TG, na
over arts
19%
5: indicatie KT/TG,8%
zonder
4%
overleg

4: indicatie KT/TG, na
over arts

T2

6: indicatie KT/TG,
delegatie

T1

8%

2: indicatie arts,
schriftelijk opdracht
28%

1: indicatie arts, vastgelegd in
procotol
2: indicatie arts, schriftelijk
opdracht
3: indicatie arts, mondelinge
opdracht
4: indicatie KT/TG, na over arts

8%

5: indicatie KT/TG, zonder
overleg
6: indicatie KT/TG, delegatie

18%

5: indicatie KT/TG, zonder
overleg 13%

7: indicatie anders

T3

6: indicatie KT/TG,
delegatie

Figuur 24: Indicatieprocedures puncties KT/TG

0%

20%

0%

0%

9%

0%

11%

5%

0%

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol

10%

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

2: indicatie arts,
schriftelijke opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

3: indicatie arts,
mondelinge opdracht

4: indicatie KT/TG, na
overleg arts 86%

4: indicatie KT/TG, na72%
overleg arts

5: indicatie anders

5: indicatie anders

70%
0%

T1

T2

17%

1: indicatie arts,
vastgelegd in protocol

1: indicatie arts, vastgelegd in
protocol
2: indicatie arts, schriftelijke
opdracht
3: indicatie arts, mondelinge
opdracht
4: indicatie KT/TG, na overleg
arts
5: indicatie anders

T3

Figuur 25: Delegatieprocedures puncties arts aan KT/TG

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

71

Profiel: steenvergruizing
Gedurende de onderzoeksperiode waren er geen KT/TG die steenvergruizing uitvoerden. Ook waren
er geen artsen die steenvergruizing delegeerden aan KT/TG.
3.5.2.2. Verandering gebruik zelfstandigheid
Het onderdeel verandering gebruik zelfstandigheid is onderverdeeld in zelfstandige bevoegdheid
instelling en situatie vóór de wetswijziging.
Zelfstandige bevoegdheid instelling
Het percentage KT/TG, dat aangeeft dat de zelfstandige bevoegdheid nog niet is doorgevoerd in de
instelling waarin zij werkzaam zijn, neemt gedurende de onderzoeksperiode af (T1: 17.1%, T2: 13.5%,
T3: 9.6%). In toenemende mate leidt de zelfstandige bevoegdheid tot het maken van afspraken (T1:
24.4%, T2: 46.2%, T3: 40.4%) en neemt goedkeuring van protocollen/afspraken door het management
toe (T1: 7.3%, T2: 13.5%, T3: 17.3%). Het percentage KT/TG dat aangeeft dat de wetswijziging niets
veranderd heeft, en dat zij al voorbehouden handelingen uitvoerden vóórafgaand aan de
wetswijziging, neemt gedurende de onderzoeksperiode af (T1: 36.6%, T2: 19.2%, T3: 13.5%).
Een soortgelijke trend is waarneembaar bij artsen.
Tabel 14 geeft een overzicht van de resultaten van KT/TG en artsen op de stellingen ten aanzien van
de zelfstandige bevoegdheid.
Tabel 14: Stellingen zelfstandige bevoegdheid
T1

T2

T3

T1

T2

T3

Stelling:
De zelfstandige bevoegdheid van de klinisch
technoloog ten aanzien van een aantal voorbehouden
handelingen (meerdere antwoorden mogelijk)

KT/TG
n=41
n (%)

KT/TG
n=52
n (%)

KT/TG
n=52
n (%)

Arts
n=11
n (%)

Arts
n=19
n (%)

Arts
n=13
n (%)

…is voor alle klinisch technologen in de instelling waar ik
werk nog niet doorgevoerd

7 (17.1)

7 (13.5)

5 (9.6)

1 (9.1)

5 (26.3)

2 (15.4)

…is voor (een aantal klinisch technologen) voor mij
persoonlijk in de instelling waar ik werk nog niet
doorgevoerd

6 (14.6)

10 (19.2)

8 (15.4)

2 (18.2)

3 (15.8)

2 (15.4)

…heeft in de dagelijkse praktijk niets veranderd, (de
klinisch technologen) ik voerde al voorbehouden
handelingen uit vóór de wetswijziging

15 (36.6)

10 (19.2)

7 (13.5)

7 (63.6)

1 (5.3)

3 (23.1)

…heeft ervoor gezorgd dat protocollen zijn geschreven

2 (4.9)

2 (3.8)

5 (9.6)

1 (9.1)

4 (21.1)

4 (30.8)

…heeft ervoor gezorgd dat afspraken zijn gemaakt

10 (24.4)

24 (46.2)

21 (40.4)

2 (18.2)

6 (31.6)

6 (46.2)

…heeft ervoor gezorgd dat protocollen en/of afspraken
zijn goedgekeurd door het management

3 (7.3)

7 (13.5)

9 (17.3)

0 (0.0)

3 (15.8)

6 (46.2)

…heeft ervoor gezorgd dat (klinisch technologen) ik
extra bijscholing heb gevolgd

1 (2.4)

6 (11.5)

3 (5.8)

1 (9.1)

4 (21.1)

0 (0.0)

…anders

13 (31.7)

15 (28.8)

15 (28.8)

0 (0.0)

0 (0.0)

2 (15.4)

KT/TG maken in de vragenlijst veel gebruik van de antwoordmogelijkheid “anders” om hun antwoord
op de bovengenoemde stellingen toe te lichten. Hieruit blijkt dat de wetswijziging niet voor elke
instelling, afdeling en individu gelijk is doorgevoerd. Enkele KT/TG geven aan dat de wetswijziging in de
praktijk niks veranderd heeft, terwijl anderen aangeven dat de wetswijziging noodzakelijk was voor
hun (huidige) functie. Andere KT/TG geven aan dat de wetswijzing vooral geleid heeft tot meer
acceptatie van andere zorgprofessionals, alsook mogelijkheden om betrokken te worden bij de directe
patiëntenzorg. Hieronder staan enkele citaten uit de vragenlijsten ter illustratie.

72

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
“Sommige voorbehouden handelingen deed ik al op bevoegdheid van de arts. Wat vooral is
veranderd is dat ik nu zelfstandig beslissingen maak wat veel tijd scheelt. Daarnaast is het aantal
voorbehouden handelingen wat ik uitvoer uitgebreid.”
KT/TG, Vragenlijst T1
“Heeft ervoor gezorgd dat we op onze afdeling nadenken bij welke voorbehouden handelingen
een technisch geneeskundige betrokken zou kunnen zijn.”
KT/TG, Vragenlijst T1
“Heeft ervoor gezorgd dat ik gelijkwaardig aan artsen handelingen kan uitvoeren”
KT/TG, Vragenlijst T2
“Ik serieus word genomen en kansen krijg die ik anders niet zou krijgen. Ik mag nu hetzelfde als
de AIOS op de afdeling, en werk dus nog onder supervisie. Ik ben benieuwd of ik het ooit ook
zonder mag...”
KT/TG, Vragenlijst T2
“Ik denk dat het heel erg afhankelijk is van de afdeling (en dus je leidinggevende) waar je werkt,
je moet uiteindelijk zelf laten zien dat je het kunt en dit goed overleggen met je leidinggevende
(wat je wel en niet gaat doen in de praktijk), en dan maakt het in de praktijk niet heel veel uit of
je het wel of niet mag uitvoeren (in de wet). Wettelijk gezien maakt het natuurlijk wel uit, maar
in de praktijk niet zozeer denk ik...”
KT/TG, Vragenlijst T3
Situatie vóór de wetswijziging
In tabel 15 is te zien dat de groep KT/TG, die na de wetswijziging is afgestudeerd, tijdens de
onderzoeksperiode is toegenomen (T1: 14.6%, T2: 46.2%, T3: 55. 8%).
Het percentage KT/TG, dat aangeeft voor de wetswijziging onder supervisie van een arts of in
opdracht van een arts voorbehouden handelingen te verrichten, neemt af (T1: 43.9%, T2: 32.7%, T3:
28.8% en T1: 41.5%, T2: 32.7%, T3: 17. 3%).
Tabel 15: Situatie voor de wetswijziging
T1

T2

T3

KT/TG
n=41
n (%)

KT/TG
n=52
n (%)

KT/TG
n=52
n (%)

Onder supervisie van een arts

18 (43.9)

17 (32.7)

15 (28.8)

In opdracht van een arts

17 (41.5)

17 (32.7)

9 (17.3)

Zelfstandig op eigen indicatie

1 (2.4)

2 (3.8)

1 (1.9)

Ik voerde geen voorbehouden handelingen uit

5 (12.2)

4 (7.7)

2 (3.8)

Ik was nog niet afgestudeerd

6 (14.6)

24 (46.2)

29 (55.8)

Anders

1 (2.4)

3 (5.8)

2 (3.8)

Hoe voerde u vóór de wettelijke zelfstandige bevoegdheid die in 2014 van
kracht werd doorgaans voorbehouden handelingen uit?
(meerdere antwoorden mogelijk)

De resultaten van het kwaliteitsregister (zie paragraaf 3.7) en de kwalitatieve dataverzameling
bevestigen dat enkele KT/TG al voor de wetswijziging voorbehouden handelingen verrichten. In de
interviews komt daarnaast naar voren, dat de wetswijziging geleid heeft tot meer mogelijkheden voor
KT/TG om klinisch te worden ingezet, mede door een hogere mate van acceptatie van collega’s en
leidinggevenden. De zelfstandige bevoegdheid heeft ook geleid tot een hogere mate van acceptatie bij
het uitvoeren van ‘niet-voorbehouden handelingen’ door KT/TG.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

73

“Kijk wij laten ze dus al, eigenlijk al van voor die tijd [voor de wetswijziging] ook radiofarmaca
toedienen”
Arts, Expertinterview
“Ja, die [ehm] prostaatbiopten die heb ik in die periode, ja 2012 ben ik die gaan leren en ben ik
die gaan doen, dus die heb ik toen al wel mogen doen inderdaad, maar dat was wel omdat […]
de afdeling daar wat vooruitstrevender in was, denk ik. […] En je valt wel altijd onder supervisie
van, althans die kon je bellen als er wat was, maar in principe deed ik het allemaal zelf. “
KT/TG, Expertinterview
“Nee, voor mij niet, neen. Want [ehm] eigenlijk voor het invoeren van die bevoegdheid konden
wij al gewoon klinische dingen doen op de afdeling ook […] zonder direct toezicht en ja, dat is
niet echt veranderd. Er werd natuurlijk steeds meer geaccepteerd.”
KT/TG, Expertinterview
“Het is niet wezenlijk anders geworden met het proefartikel. Alleen dat je nu meer doet uit je
eigenlijk verantwoordelijkheid.”
KT/TG, Focusgroep interview
“Ja, voor ons is het eigenlijk niet zo verschrikkelijk veel veranderd. Voor die tijd deden zij al
handelingen en deden dat onder onze eindverantwoordelijkheid. En ja, voor mijn gevoel is dat
nog steeds een heel groot deel zo. En het kan juridisch anders geregeld zijn, maar het gaat
natuurlijk ook over hoe het in de dagelijkse praktijk werkt.”
Arts, Expertinterview
“Ja, het is wel meer toch wel meer de acceptatie dat je die daarna wel hebt gemerkt. Dat toen
mensen toch meer, vooral toen dat een beetje bekend werd, van er is toch wat voor te zeggen
van: ‘we zijn geregistreerd en we zijn zelf bevoegd en wij mogen dat doen’ dat er toch meer
acceptatie was van: ‘nou oké, dan mag je dat ook doen en dan kun je ook je eigen naam eronder
zetten’. Maar dat lijkt, je moet dat nog steeds wel laten weten zeker voor mensen die het nog
niet zo […] die er minder mee bekend zijn. Die vinden dat toch lastig om nog te accepteren van:
‘ho! Is dat wel zo? Want je hebt geen geneeskunde gedaan.’ Maar door die bevoegdheid maakt
het wel makkelijker om in ieder geval dat gesprek aan te gaan en te laten zien van we zijn
bevoegd en we zijn geregistreerd. Ja, dat is misschien niet direct voor de voorbehouden
handelingen [zo], maar ook voor andere medische dingen, gewoon het hele patiëntcontact.”
KT/TG, Expertinterview
3.5.2.3. Behandelsucces
De patiënten zijn ‘absoluut tevreden’ (61.5%) tot ‘zeer tevreden’ (38.5%) over de behandeling door de
KT/TG (tabel 16). Meer dan driekwart van de patiënten (76.9%) geeft aan weer naar de KT/TG te gaan
voor een soortgelijke behandeling (als dat nodig zou zijn) en ongeveer een kwart van de patiënten
(23.1%) zou waarschijnlijk teruggaan. Eén patiënt (7.7%) geeft aan liever door een arts dan door een
KT/TG te worden geholpen, omdat een arts gemakkelijker behandelingen kan initiëren. Eén patiënt
(7.7%) geeft aan dat hij/zij liever door een KT/TG samen met een arts wilt worden geholpen.
Het herstel sinds het begin van de behandeling is bij bijna de helft van de patiënten enigszins
verbeterd (23.1%) tot volledig hersteld (23.1%). Voor ongeveer een derde van de patiënten is sprake
van geen verandering (30.8%) en drie patiënten (23.1%) hebben deze vraag niet beantwoord. De
patiënten geven gemiddeld (sd) het rapportcijfer 8.8 (1.1) over de tevredenheid van de behandeling
door de KT/TG.

74

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
Tabel 16: Behandelsucces patiënten
Ntot = 13
Hoe tevreden bent u over de behandeling door de KT/TG? (n, %)
Absoluut tevreden

8 (61.5)

Zeer tevreden

5 (38.5)

Enigszins tevreden

0 (0,0)

Niet tevreden of ontevreden

0 (0,0)

Enigszins ontevreden

0 (0,0)

Zeer ontevreden

0 (0,0)

Absoluut ontevreden

0 (0,0)

Zou u de volgende keer weer naar deze KT/TG gaan voor een soortgelijke
behandeling? (n, %)
Beslist niet

0 (0.0)

Waarschijnlijk niet

0 (0.0)

Waarschijnlijk wel

3 (23.1)

Beslist wel

10 (76.9)

Zou u liever geholpen willen worden door een arts dan door een KT/TG ?
(n, %)
Ja, want………….

2 (15.4)

Nee

11 (84,6)

In welke mate bent u sinds het begin van de behandeling hersteld van uw
klachten en/of aandoening(en) waarvoor u behandeld bent door de KT/TG?
(n, %)
Volledig hersteld

3 (23,1)

Veel verbeterd

0 (0.0)

Enigszins verbeterd

3 (23.1)

Geen verandering

4 (30.8)

Enigszins verslechterd

0 (0.0)

Veel verslechterd

0 (0.0)

Slechter dan ooit

0 (0.0)

Missing

3 (23.1)

Met welk rapportcijfer drukt u uw tevredenheid over de behandeling van de
KT/TG uit?
Gemiddelde rapportcijfer (sd)

8.8 (1.1)

De tevredenheid over de behandeling door de KT/TG komt ook ter sprake in de interviews met
patiënten. Patiënten geven ook in de interviews aan zeer tevreden te zijn over de (be)handeling die is
uitgevoerd door de KT/TG, ondanks het feit dat in een enkel geval de (be)handeling als onprettig
ervaren is.
“Ja, zeer, zeer. Ze heeft ook gewezen op de mogelijke bijwerkingen, bijverschijnselen. En ze heeft
aangegeven dat het zou kunnen voelen alsof je een marathon gelopen hebt. Nou, dat viel
allemaal behoorlijk mee. Ze heeft me wel gewezen op eventuele bijwerkingen en dergelijke. Niet
enkel wat ze ging doen, maar ook wat er na afloop zou kunnen gebeuren. Ik heb helemaal geen
bijwerkingen gehad. In tegendeel, ik voelde me ehm lekker fit. Net alsof ik in een sauna was
geweest. Dat was zeker positief. Ik was de eerste keer met de auto en de andere keren ben ik
gewoon vrolijk op de fiets gegaan”.
Patiënt, interview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

75

“En… Ik kan niet anders zeggen dan dat ik heel erg tevreden over haar (KT/TG) ben. De
behandeling zelf heb ik als heel… De behandeling zelf heb ik niet als prettig ervaren, want dat
ging even niet goed. Maar ik heb wel… Hoe zij daarmee omgaat en hoe rustig zij is… Ook dat zij
gewoon echt… Ze weet gewoon wat ze doet. En dat geeft op een moment, zeker als het niet heel
goed gaat, geeft dat wel heel veel rust moet ik zeggen”.
Patiënt, interview
3.5.2.4. Vereisten dagelijkse praktijk
Het onderdeel vereisten dagelijkse praktijk is onderverdeeld in KT/TG en de zelfstandige bevoegdheid
en implicaties van de zelfstandige bevoegdheid.
De KT/TG en de zelfstandige bevoegdheid
Het merendeel van de KT/TG is het (zeer) eens met de stelling, dat zij ‘uitstekend in staat zijn op eigen
indicatie voorbehouden handelingen te verrichten’ (T1: 63.4%, T2: 71.2%, T3: 77.6%). Minder KT/TG
willen kunnen terugvallen op een arts voor bepaalde voorbehouden handelingen (T1: 53.7%, T2:
46.2%, T3: 34.7%). Formele verantwoordelijkheden ten aanzien van de zelfstandige bevoegdheid
worden steeds beter geregeld. Het percentage KT/TG dat aangeeft dat dit niet zo is, neemt af (T1:
58.5%, T2: 40.4%, T3: 38.8%), net zoals het percentage KT/TG dat vindt dat de taakverdeling tussen
artsen en KT/TG met betrekking tot voorbehouden handelingen niet goed is geregeld (T1: 61.0%, T2:
46.2%, T3: 36.8%).
Artsen vinden in toenemende mate dat de KT/TG uitstekend in staat is om op eigen indicatie
voorbehouden handelingen te verrichten (T1: 63.6%, T2: 61.1%, T3: 84.6%). Ook neemt het
percentage artsen, dat het (zeer) eens is met de stelling dat de wetswijziging een verbetering is ten
opzichte van eerdere regelgeving toe (T1: 54.6%, T2: 72.2%, T3: 84.6%). Dit is ook het geval voor de
stelling ‘de vaardigheden van de KT/TG om voorbehouden handelingen binnen zijn vakgebied te
verrichten zijn uitstekend’ (T1: 54.6%, T2: 72.2%, T3: 76.9%). Net zoals bij de KT/TG, vinden artsen dat
de formele verantwoordelijkheden om op eigen indicatie voorbehouden handelingen te verrichten
beter zijn vastgelegd. Het percentage artsen dat aangeeft dat dit niet zo is, neemt af (T1: 45.5%, T2:
22.2%, T3: 0.0%) net zoals het percentage artsen dat vindt dat de taakverdeling tussen artsen en
KT/TG met betrekking tot voorbehouden handelingen niet goed is geregeld (T1: 36.4%, T2: 22.2%, T3:
7.7%).
In bijlage 12 zijn alle resultaten met betrekking tot het subonderdeel KT/TG en de zelfstandige
bevoegdheid te vinden.
Implicaties van zelfstandige bevoegdheid
Volgens de KT/TG maakt het toekennen van de zelfstandige bevoegdheid de zorg voor bepaalde
patiënten efficiënter (T1: 87.8%, T2: 96.2%, T3: 93.9%) en leidt dit tot interessanter werk (T1: 85.4%,
T2: 100.0%, T3: 95.9%). Daarnaast stelt men dat de zelfstandige bevoegdheid leidt tot kwalitatief
beter zorg (T1: 75.6%, T2: 82.7%, T3: 87.8%).
Ook artsen vinden dat het toekennen van een zelfstandige bevoegdheid leidt tot efficiëntere zorg (T1:
81.8%, T2: 88.9%, T3: 100.0%) en dat dit leidt tot kwalitatief betere zorg voor bepaalde patiënten (T1:
45.5%, T2: 72.2%, T3: 92.3%). Volgens artsen leidt dit niet tot minder veilige zorg voor bepaalde
patiënten (T1: 18.2%, T2: 0.0%, T3: 0.0%), vermindert het de werkdruk voor artsen (T1: 45.5%, T2:
50.0%, T3: 61.5%) en leidt de wetswijziging niet tot minder interessant werk voor henzelf (T1: 81.8%,
T2: 72.2%, T3: 92.3%).

76

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
In bijlage 13, zijn alle resultaten met betrekking tot het subonderdeel implicaties van zelfstandige
bevoegdheid gepresenteerd.
De kwalitatieve dataverzameling geeft een soortgelijk beeld. Geïnterviewde KT/TG, artsen en
stakeholders geven aan dat de (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid leidt tot efficiënte(re) zorg en dat
dit niet leidt tot minder veilige zorg. De kwalitatieve data met betrekking tot efficiëntie worden nader
besproken in paragraaf 3.5.3.1. [zorgproces] en voor het onderdeel veiligheid is dit weergegeven in
paragraaf 3.5.1.1. [veiligheid]. Ook wordt aangegeven dat de (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid in
sommige gevallen leidt tot een vermindering van de werkdruk voor artsen. De werkdruk van artsen
wordt nader besproken in paragraaf 3.6.1.2. [arbeidstevredenheid]. KT/TG en artsen geven gedurende
de kwalitatieve dataverzameling regelmatig aan dat de (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid leidt tot
meer interessant werk voor de KT/TG. Dit blijkt een belangrijk punt voor de betrokken KT/TG, en wordt
ook nader besproken in paragraaf 3.6.1.2. [arbeidstevredenheid].
3.5.2.5. Samenwerkingsovereenkomsten
Enkele KT/TG geven aan dat samenwerkingsafspraken bestaan binnen de afdeling waar ze werkzaam
zijn (T1: 9.8%, T2: 9.6%, T3: 4.1%). Een meerderheid van de artsen geeft aan dat
samenwerkingsafspraken bestaan (T1: 72.7%, T2: 68.4%, T3: 84. 6%).
Alle KT/TG, die aangeven dat er samenwerkingsovereenkomsten bestaan, geven aan dat deze naar
hun mening voldoen.
Tabel 17 geeft een overzicht van de resultaten ten aanzien van samenwerkingsovereenkomsten.
Tabel 17: Samenwerkingsovereenkomsten
T1

T2

T3

T1

T2

T3

KT/TG
n=41
n (%)

KT/TG
n=52
n (%)

KT/TG
n=52
n (%)

Arts
n=11
n (%)

Arts
n=19
n (%)

Arts
n=13
n (%)

Bestaan er binnen uw afdeling/instelling
samenwerkingsovereenkomsten ten aanzien van
voorbehouden handelingen?
Ja

4 (9.8)

5 (9.6)

2 (4.1)

8 (72.7)

13 (68.4)

11 (84.6)

Vindt u deze samenwerkingsovereenkomsten
voldoen?
Ja

4 (100.0)

5 (100.0)

2 (100.0)

6 (75.0)

11 (84.6)

10 (90.1)

Bestaan er in deze samenwerkingsovereenkomsten onduidelijkheden over…?
Werkinstructies
De taakverdeling (tussen arts en KT/TG)
De verantwoordelijkheidsverdeling
Er zijn geen onduidelijkheden
Anders

0 (0.0)
0 (0.0)
1 (25.0)
3 (75.0)
2 (50.0)

1 (20.0)
2 (40.0)
1 (20.0)
3 (60.0)
1 (20.0)

1 (50.0)
0 (0.0)
0 (0.0)
0 (0.0)
0 (0.0)

1 (12.5)
1 (12.5)
0 (0.0)
5 (62.5)
1 (12.5)

0 (0.0)
1 (7.8)
0 (0.0)
10 (76.9)
1 (7.8)

0 (0.0)
0 (0.0)
1 (9.1)
9 (81.8)
0 (0.0)

Worden deze samenwerkingsovereenkomsten
doorgaans nageleefd?
Ja

5** (100.0)

5 (100.0)

2 (100.0)

8 (100.0)

12 (92.3)

10 (90.1)

Vraag
Antwoordmogelijkheid*

*tussen haakjes = tekst arts
** Tijdens T1 heeft één KT/TG dit onderdeel onvolledig ingevuld, waardoor totaal niet overeenkomt met percentages.

Samenwerkingsafspraken komen ook ter sprake tijdens de kwalitatieve dataverzameling. Hieruit blijkt
dat er grote verschillen zijn tussen afdelingen met betrekking tot samenwerkingsafspraken voor het
uitvoeren van voorbehouden handelingen door KT/TG. Bij sommige afdelingen blijken professionals niet
te weten of samenwerkingsafspraken bestaan, bij andere afdelingen betreffen dit specifieke afspraken
voor de professionals KT/TG, en bij andere afdelingen zijn de afspraken in meer algemene termen
geregeld (bijv. per handeling).

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

77

“[…] hier gaat dat [de samenwerking] uitstekend. Maar dat is, ja, omdat er gewoon een goede
samenwerking is en er wordt goed naar elkaar geluisterd en er wordt goed gekeken naar wat de
behoeften zijn en daar wordt heel actief op ingespeeld. Maar of dat voor alle technisch
geneeskundige geldt dat weet ik natuurlijk niet.”
Arts, Expertinterview
“Resp. 1: Bij ons [zijn] heel veel protocollen helemaal niet gericht op één
Resp. 4: op de persoon die het moet doen.
Resp. 1: Nee.
Moderator: gewoon op de handeling?
Resp. 1: Meer op hoe het uitgevoerd moet worden en wie dat dan precies moet uitvoeren dat
weten mensen ofzo. […] Er staat niet letterlijk: ‘de verpleegkundige doet dit, arts doet dat’. Zo
staat het er…
Resp. 4: ooh, dat staat er bij ons wel.”
KT/TG, Focusgroep interview
“Nee [er bestaan nu geen protocollen t.a.v. inzetbaarheid van KT/TG]. Maar dat gaat wel komen
denk ik nou.”
KT/TG, Expertinterview
“Bij ons is bijna alles vastgelegd door protocollen. Als er iets extreem afwijkt van het protocol is
het bij ons altijd de afspraak dat je met de [TYPE MEDISCH SPECIALIST] afspreekt. […] Wijk je
extreem af dan heb je contact en doe je het in directe opdracht van. Anders kun je eigenlijk aan
het protocol vasthouden. Dat geeft wel een goed kader aan alle voorbehouden handelingen.”
KT/TG, Expertinterview
3.5.3 Domein continuïteit van zorg
Het domein continuïteit van zorg is verdeeld in zorgproces en (ervaren)patiënttevredenheid.
3.5.3.1 Zorgproces
KT/TG en artsen (die samenwerken met KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten) geven aan
dat zorg- en onderzoeksprocessen efficiënter zijn ingericht na invoering van de (tijdelijke) zelfstandige
bevoegdheid. Door de wetswijziging is de tussenkomst van een arts niet meer noodzakelijk. Er wordt
aangegeven dat overleg goed is, maar dat dit niet altijd nodig is. Artsen geven aan het fijn te vinden
dat zij hierdoor niet meer voor alles erbij geroepen hoeven worden. Ook wordt benadrukt dat andere
processen, waar artsen bij betrokken zijn, hierdoor efficiënter lopen. Tenslotte komt regelmatig aan
bod dat de taken en voorbehouden handelingen die KT/TG verrichten geen ‘traditionele
taakherschikking’ of ‘substitutie’ betreft. Vaak betreft het de toepassing van nieuwe technologie of
(be)handelopties, en om deze reden geven enkele artsen aan dat het fijn is dat de KT/TG dit zelfstandig
kan doen.
“Op dit moment is het niet kunnen voorschrijven van laagdrempelige medicatie een
belemmering. Dit houdt in dat u bepaalde taken niet zelfstandig kan uitvoeren en dat hiervoor
de tussenkomst van een arts nodig is”
Observatieverslag
“Als u de zelfstandige bevoegdheid niet zou hebben, zou er altijd een arts tussen moeten komen.
De zelfstandige bevoegdheid bevordert in uw situatie de efficiëntie van het zorgproces.”
Observatieverslag

78

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
“Ja, ik denk dat dat toch tot problemen op de werkvloer zou leiden [het niet toekennen van een
zelfstandige bevoegdheid], omdat natuurlijk ieder als arts op de afdeling zijn eigen taken heeft.
En wanneer [ehm] de TG een zelfstandige onderzoekslijn heeft en daar komt bijvoorbeeld een
endoscopisch onderzoek bij kijken, dat het wel heel plezierig is dat die patiënten bij hem kunnen
komen. Dat hij zijn eigen afspraken kan maken en dan het onderzoek kan [uit]voeren. […] Ja, he
dus, want het is heel lastig om tijdens je dagelijkse klinische werkzaamheden steeds te moeten
worden weggeroepen.”
Arts, Expertinterview
“Nou een specifiek pluspunt is dat ze [de KT/TG] ook heel efficiënt kunnen inzetten voor een
aantal beeldproblemen. Waarbij we dan zelf [de artsen] alle nog maar indirect betrokken hoeven
te zijn. […] En het zijn deels echt nieuwe dingen die zij doen, het is weinig tot geen substitutie,
dus ik vind het plezierig als dat zelfstandig kan gebeuren, ik denk dat dat uiteindelijk goed is voor
dat [zorg]proces”
Stakeholder, Arts, Expertinterview
“Als jij overal verantwoording moet afleggen, ja voor dingen die je eigenlijk gewoon, waar je zelf
de verantwoordelijkheid voor kan dragen, dan is dat minder efficiënt als je elke keer
toestemming moet vragen of overleg. Tuurlijk is overleg heel goed, maar niet altijd is het nodig
en dan is het ook niet efficiënt.”
KT/TG, Expertinterview
“[…] het is niet echt een substitutie voor artsen. En ik denk ook niet dat dat de meerwaarde is
[van] technisch geneeskundigen. Het zit ‘m meer in de, nou ja, in het hiaat dat er is tussen
enerzijds de techniek en anderzijds de klassieke geneeskunde”
Stakeholder, Expertinterview
3.5.3.2. (Ervaren) patiënttevredenheid
Meer dan de helft van de patiënten is (zeer) tevreden (58,3%) over de wachttijd tussen het eerste
telefonisch contact of doorverwijzing naar de afdeling waar patiënt onder behandeling is (geweest) en
de eerste afspraak (tabel 18). Eén patiënt (8,3%) is ontevreden over de wachttijd tot de eerste
afspraak.
De geïnterviewde patiënt licht toe:
“Ja, dat duurde erg lang. Ik moet zeggen dat ze ook in feite een stommiteit hebben uitgehaald,
want de behandelende arts naar wie ik doorverwezen ben, was op vakantie. En [naam arts] die
mij doorstuurde naar deze arts had het via e-mail gedaan en was vergeten om de e-mail van de
arts die op vakantie was te lezen. Die afspraak moest plotseling gemaakt worden en hij [de arts]
bood ook excuses aan daarvoor, maar ik vind dat een slordigheid”.
Patiënt, interview
De wachttijd in de wachtkamer wordt door de meeste patiënten (66,7%) als (zeer) tevreden ervaren.
“Afspraken worden nagekomen als ik er ben en als ik onderweg in de file ben dan worden
afspraken meteen verschoven en dat gaat allemaal goed”.
Patiënt, interview
In bijna de helft van de gevallen (46,2%) was er sprake van pijnbestrijding tijdens de behandeling. De
data geven geen uitsluitsel welke professionals verantwoordelijk waren voor het verrichten van
pijnbestrijding, alsook op welke wijze (welke medicatie of handeling) deze plaatsvond. Alle patiënten
waren (zeer) tevreden over de mate van pijnbestrijding tijdens de behandeling.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

79

De meerderheid van de patiënten (84,6%) geeft aan dat ze (zeer) tevreden zijn over de controle van
hun welzijn tijdens de behandeling.
“Nou, omdat ze… laten we zeggen… Het komt niet over of dat je nummer zoveel bent. Ze komt
een aantal keren ehm… Dus eerst doet ze die behandeling en dan komt ze een half uur later
terug en vraagt ze van hoe is het nu, ben je niet misselijk? Ben je niet…? En dan komt ze nog een
keer terug om te meten en voordat ze naar huis gaat komt ze nog een keer om te vragen van
gaat het nu goed? En ehm… Want die dokter die daar altijd bij is, die is er op vrijdag niet. En op
vrijdag doet zij dus… Komt ze ook ‘s morgens en gaat het goed en niet misselijk geweest en zo’n
dingen. Ze schenkt daar echt aandacht aan”.
Patiënt, interview
“En ehm wat heel prettig was dat ze met koude washandjes kwam. Want die 40 graden houdt
dus wel in dat je als een otter ligt te zweten en zeker ook in je hoofd en dan is zo een koud
washandje wel lekker en ze gaf ook steeds de tijd door van ehm nog drie kwartier, half uur, tien
minuten. Dat liggen… Dat vond ik het meest vervelende eigenlijk”.
Patiënt, interview
Tabel 18: (Ervaren) patiënttevredenheid
Hoe tevreden bent u over……:
N (%)
Ntot = 13

1

2

3

4

5

6

De wachttijd tussen de eerste telefonisch contact of doorverwijzing
met de afdeling waar u onder behandeling bent (geweest) en de
eerste afspraak? (*)

0 (0,0)

1 (8,3)

0 (0)

1 (8,3)

6 (50,0)

4 (33,3)

De wachttijd in de wachtkamer? (*)

0 (0,0)

0 (0,0)

2 (16,7)

3 (25,0)

5 (41,7)

2 (16,7)

De mate van pijnbestrijding gedurende de behandeling?

0 (0,0)

0 (0,0)

0 (0,0)

2 (15,4)

4 (30,8)

7 (53,8)

De controle van uw welzijn tijdens de behandeling??

0 (0,0)

0 (0,0)

0 (0,0)

2 (15,4)

9 (69,2)

2 (15,4)

De onderlinge afstemming van uw zorg tussen alle zorgverleners?

0 (0,0)

0 (0,0)

0 (0,0)

3 (23,1)

7 (53,8)

3 (23,1)

De bijdrage die de behandeling heeft gegeven aan de verbetering
van uw gezondheid?

0 (0,0)

0 (0,0)

0 (0,0)

3 (23,1)

5 (38,5)

5 (38,5)

De tijd tot de vervolgafspraak

0 (0,0)

0 (0,0)

1(7,7)

4 (30,8)

7 (53,8)

1 (7,7)

1 = zeer ontevreden 2 = ontevreden 3 = niet ontevreden/niet tevreden 4 = tevreden 5 = zeer tevreden 6 = n.v.t. *(1 missing)

3.6 Uitkomsten (doelmatigheid)
3.6.1. Mate van zelfstandigheid
Het domein mate van zelfstandigheid (doelmatigheid) is verdeeld in inzet van professionals,
arbeidstevredenheid, inzet van middelen (QUAL) en ontwikkeling deelgebieden geneeskunst (QUAL).
3.6.1.1 Inzet van professionals
Het onderdeel inzet van professionals is geoperationaliseerd in controle door arts.
Controle door arts
De indicatie van een voorbehouden handeling door een KT/TG wordt door sommige artsen achteraf
inhoudelijk getoetst (T1: 27.3%, T2: 21.1%, T3: 23.1%) en in toenemende mate vinden artsen dat
hiervoor hun formele toestemming nodig is (T1: 18.2%, T2: 26.3%, T3: 61.5%). Met betrekking tot de
uitvoering van een voorbehouden handeling door een KT/TG, wordt door een deel van de artsen
achteraf inhoudelijk getoetst (T1: 36.4%, T2: 31.6%, T3: 15.4%) en wordt formele toestemming vereist
(T1: 27.3%, T2: 31.6%, T3: 69.2%).

80

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
Als toelichting geven artsen aan dat in sommige gevallen de controle door een arts verplicht is voor
alle werknemers op een afdeling, dus niet in het bijzonder voor de KT/TG. Ook wordt aangeven dat
sommige KT/TG nog in een ‘trainingsfase’ zitten en daarom nog controle plaatsvindt door een arts.
De resultaten van het subonderdeel controle door arts zijn weergegeven in tabel 19. Ook zijn enkele
relevante citaten uit de vragenlijsten weergegeven.
Tabel 19: Controle door arts
T1

T2

T2

Vraag
Antwoordmogelijkheid
(meerdere antwoorden mogelijk)

Arts
n=11
n (%)

Arts
n=19
n (%)

Arts
n = 13
n (%)

Indien een klinisch technoloog een voorbehouden handeling indiceert…
toets ik dit achteraf inhoudelijk
is mijn formele toestemming nodig
wordt daar achteraf geen toestemming voor gevraagd
niet van toepassing
anders

3 (27.3)
2 (18.2)
1 (9.1)
3 (27.3)
3 (27.3)

4 (21.1)
5 (26.3)
3 (15.8)
7 (36.8)
3 (15.8)

3 (23.1)
8 (61.5)
2 (15.4)
2 (15.4)
2 (15.4)

Indien een klinisch technoloog een voorbehouden handeling uitvoert…
toets ik dit achteraf inhoudelijk
is mijn formele toestemming nodig
wordt daar achteraf geen toestemming voor gevraagd
niet van toepassing
anders

4 (36.4)
3 (27.3)
2 (18.2)
1 (9.1)
2 (18.2)

6 (31.6)
6 (31.6)
7 (36.8)
3 (15.8)
1 (5.3)

2 (15.4)
9 (69.2)
2 (15.4)
1 (7.7)
3 (23.1)

“Is formele toestemming nodig van het afdelingshoofd, zelf arts”
Arts, vragenlijst T1
“Dan doet hij dit; ik vertrouw op zijn expertise binnen het vakgebied [type behandeling]. Onze
technisch geneeskundige is geen substituut maar een zelfstandig functionerend staflid met eigen
expertises en taken.”
Arts, vragenlijst T1
“Indien ze getraind zijn dan kunnen ze dat en ga ik dat niet nog eens toetsen”
Arts, vragenlijst T2
De controle van artsen ten aanzien van het zelfstandig verrichten van voorbehouden handelingen
door de KT/TG komt ook terug tijdens de kwalitatieve dataverzameling. De kwalitatieve data bevestigt
dat de mate waarin artsen deze handelingen controleren verschilt. Ook blijkt dat de wijze waarop
controle plaatsvindt uiteenloopt.
“[…] uiteindelijk ben ik daar de eindverantwoordelijke voor, voor die patiënt in die behandeling,
[ehm], en daar hebben wij natuurlijk wel afspraken over met onze AIOS maar bij de TG is het
voor mij niet heel helder of zij dat helemaal zelfstandig mag goed. [Ehm] Dus ik kom nog steeds
bij iedere patiënt heel eventjes meekijken.”
Arts, Expertinterview
“[…] gewoon controleren of ze die handelingen kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld bij lab afnames
moeten ze laten zien dat ze dat goed kunnen. Vaardigheidsbrevet gehaald zeg maar. Dan doen
ze het eerst onder supervisie. Als blijkt dat dat goed gaat dan doen ze het zelfstandig […].”
Arts, Expertinterview
“[…] enerzijds is dat [mijn werkwijze ten aanzien van voorbehouden handelingen] heel
zelfstandig, aan de andere kant is er altijd back-up.”
KT/TG, Expertinterview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

81

“De [type specialist] vertrekt en geeft aan dat hij telefonisch bereikbaar blijkt. U gaat terug in de
OK [en vervolgt de procedure].”
Observatieverslag
3.6.1.2. Arbeidstevredenheid
Het merendeel van de KT/TG is in het algemeen (zeer) tevreden over hun werk (T1: 95.1%, T2: 94.2%,
T3: 89.8%). Dat geldt met name voor de hoeveelheid tijd die ze per patiënt beschikbaar hebben (T1:
85.4%, T2: 94.2%, T3:87.8%), de mogelijkheden voor professionele contacten (T1: 80.5%, T2: 80.8%,
T3: 83.7%), de uitrusting van hun praktijk/afdeling (T1: 80.5%, T2: 86.5%, T3: 83.7%) en het respect
dat zij van patiënten krijgen (T1: 95.1%, T2: 94.2%, T3: 91.8%). Minder tevreden zijn zij met hun
inkomen T1: 14.6%, T2: 13.5%, T3: 30.6%) en de hoeveelheid tijd die zij aan nascholingsactiviteiten
kunnen besteden (T1: 4.8%, T2: 3.9%, T3: 14.3%).
Een meerderheid van de artsen is in het algemeen (zeer) tevreden over hun werk (T1: 100.0%, T2:
68.4%, T3: 92.3%). Artsen zijn met name (zeer) tevreden over de mogelijkheid voor professionele
contacten op te bouwen (T1: 100.0%, T2: 73.7%, T3: 100.0%), salariëring (T1: 100.0%, T2: 73.7%, T3:
92.3%) en het respect dat zij van patiënten krijgen (T1: 100.0%, T2: 63.2%, T3: 92.3%). Minder
tevreden zijn zij over de hoeveelheid tijd, die zij moeten besteden aan organisatorische en
administratieve werkzaamheden (T1: 27.3%, T2: 26.3%, T3: 38.5%).
In bijlage 14, worden alle resultaten met betrekking tot het subonderdeel arbeidstevredenheid
gepresenteerd.
Onderstaand enkele resultaten uit de kwalitatieve dataverzameling. Deze resultaten geven een
soortgelijk beeld als de kwantitatieve data, maar geven ook weer hoe belangrijk de (tijdelijke)
zelfstandige bevoegdheid is voor de arbeidstevredenheid van de KT/TG. Enkele KT/TG geven aan dat als
zij niet meer ‘op niveau’ kunnen werken, zij niet meer in de zorg zouden willen werken. De kwalitatieve
data laten ook zien dat de impact van de (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid met betrekking tot de
werkdruk van artsen tweeledig is: enerzijds geven artsen aan dat dit kan leiden tot een verlaging van
hun werkdruk (meer handen aan het bed), maar dat dit ook kan leiden tot een verhoging van de
werkdruk (doordat KT/TG geen diensten kan meedraaien).
“U bent zeer tevreden met uw huidige baan, omdat er een verbinding is tussen techniek en
kliniek. Een soortgelijke functie had u voor ogen toen u met de opleiding Technical Medicine
begon. Uw functie is uitdagend en u haalt er veel voldoening uit.”
Observatieverslag
“U ervaart het als een belemmering dat u niet zelfstandig de verslaglegging van een patiënt kan
doen […] mede hierdoor heeft u besloten weer meer te richten op (wetenschappelijk)
onderzoek.”
Observatieverslag
“Nou, ik kan me wel voorstellen als ik [ehm] als ik straks niet zelfstandig in een ziekenhuis kan
werken op een niveau waar ik vind dat ik thuishoor, dan blijf ik niet in een ziekenhuis werken.”
KT/TG, Focusgroep interview

82

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
“[…] waar ik heel bang voor ben is dat alles […] met heel veel restricties zal plaatsvinden. Dat de
nurse practitioner bepaalde restricties heeft dat begrijp ik en dat vind ik ook goed. [Ehm] en die
hebben altijd allemaal hele kleine [ehm] gebiedjes waar ze in werken en daar dan ook alles van
weten […]. Maar voor iemand [zoals] de TG, dan vind ik het zonde van de capaciteiten. Het werk
moet wel leuk blijven én uitdagend en [ehm] dat het niet té restrictief wordt.”
Arts, Expertinterview
“[…] de voorbeelden die ik tot nu toe gezien heb is dat [dit leidt tot] een grote tevredenheid
[onder artsen]. […] en dat je dan dat werk ook echt, echt op de goede manier kan [worden]
verdeeld, waar iedereen dus uiteindelijk beter van wordt.”
Stakeholder, Expertinterview
“[…] je krijgt er dus een collega bij die niet mee kan doen in diensten, […] en andere algemene
taken. Wat dus de druk voor de andere collega’s [artsen] op diensten doen verhoogt.”
Arts, Expertinterview
“Ja, precies [de inzet van de KT/TG leidt tot] een vermindering van werkdruk ja!”
Arts, Expertinterview
“We zien het [de KT/TG] echt als een extraatje. Dus [ehm] […] ze nemen ook wat werk uit
handen. […]En dat scheelt ons weer tijd.”
Arts, Expertinterview
“Wat ik merk is dat heel veel chirurgen het ook fijn vinden dat ze, voor lastige technieken, ja,
gewoon een aanspreekpunt hebben waarmee ze kunnen overleggen en waar ze advies aan
kunnen vragen.”
KT/TG, Expertinterview

3.7 NVvTG Kwaliteitsregister
Een toenemend aantal KT/TG registreert activiteiten in het kwaliteitsregister (T1: 93, T2: 138, T3: 174).
Het aantal activiteiten per onderdeel neemt ook toe. Tabel 20 geeft een overzicht van alle activiteiten
die in het kwaliteitsregister worden geregistreerd.
Tabel 20: Overzicht NVvTG Kwaliteitsregister
T1
KT/TG
Ntot = 93

T2
KT/TG
Ntot = 138

T3
KT/TG
Ntot = 174

Academische promotie

5

9

21

Bestuur/commissie/werkgroep

33

45

72

Doelmatigheidsformulieren

-

-

26

Leren van werken

8

14

33

OSATS (risicovolle handelingen)

3

14

152

OSATS (voorbehouden handelingen)

26

48

137

Procedure

40

272

651

Scholing (categorie A)

195

340

505

Scholing (geaccrediteerd door KNMG)

133

283

409

Scholing (niet geaccrediteerd door KNMG)

294

502

766

Verzorgen lessen/cursussen

51

91

130

Wetenschappelijke artikelen

132

261

452

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

83

OSATS voorbehouden handelingen
In totaal zijn 141 OSATS met betrekking tot voorbehouden handelingen geanalyseerd. Bij zes KT/TG
die in het register hebben aangeven voorbehouden handelingen te verrichten, blijkt dat zij niet
hebben deelgenomen aan het evaluatieonderzoek. Hiervan is één KT/TG geëxcludeerd op basis van
een vervolgopleiding, de resterende vijf KT/TG vullen gedurende de onderzoeksperiode acht OSATS in,
respectievelijk één in 2014, één in 2015 en zes in 2017.
De categorieën voorbehouden handelingen, die het vaakst beoordeeld zijn in de OSATS, betreffen
handelingen met ioniserende straling en/of radioactiviteit (27.7%), heelkundige handelingen (25.5%)
en puncties (21.3%). De categorieën electieve cardioversie en steenvergruizing zijn gedurende de
onderzoeksperiode geen enkele keer beoordeeld door middel van een OSATS formulier. Bij 15 OSATS
(10.6%) is de categorie voorbehouden handeling medicatie, waarvoor de KT/TG momenteel geen
tijdelijke zelfstandige bevoegdheid heeft, beoordeeld. Bij 20 OSATS (14.2%) zijn meer dan één type of
categorie voorbehouden handeling beoordeeld en bij 10 formulieren (7.1%) was de voorbehouden
handelingen niet gespecificeerd. Een meerderheid van beoordelingen betreft het uitvoeren van een
voorbehouden handeling (81.6%), en in enkele gevallen is het indiceren (13.5%), of het delegeren
(3.5%) beoordeeld.
Er zijn drie verschillende beoordelingsformulieren gebruikt voor het beoordelen van voorbehouden
handelingen door KT/TG en het aantal ingevulde formulieren per versie loopt uiteen. Versie 1 is in
totaal 32 keer gebruikt (22.7%), versie 2 in totaal 21 keer (14.9%) en versie 3 in totaal 75 keer (53.2%).
In totaal is 13 keer een andere beoordelingsmethode geregistreerd (9.2%), zoals een Korte Klinische
Beoordeling (KKB) of een onderdeel van een portfolio met betrekking tot een fellowship. Elke versie
hanteert een andere beoordelingsschaal, alsook andere items, en is een vergelijking tussen de
verschillende versies niet mogelijk.
In totaal zijn ongeveer de helft van de OSATS volledig ingevuld (44.7%), waarbij versie 3 vaker volledig
wordt ingevuld dan versie 1 en 2 (respectievelijk 61.3%, 31.3% en 33.3%).
Bij 78 beoordelingsformulieren bestond de mogelijkheid om de complexiteit van de
handeling/procedure te specificeren. Bij 24.4% van de gevallen is aangegeven dat de complexiteit
‘hoog’ was, bij 35.9% was deze ‘gemiddeld’, bij 19.2% ‘laag’ en bij 20.5% is dit niet ingevuld.
Over het algemeen wordt het handelen van KT/TG op/boven verwacht niveau, dan wel goed
beoordeeld.
De resultaten met betrekking tot de analyse van de OSATS voorbehouden handelingen zijn te vinden
in bijlage 15.

3.8 Implementatiemodel (context analyse)
Kenmerken van de zorginnovatie
Uit de kwalitatieve dataverzameling blijkt dat onduidelijkheid bestaat bij sommige zorgprofessionals
over de Wet BIG, de voorbehouden handelingen en de zelfstandige bevoegdheid. De meningen over de
Wet BIG en het experimenteerartikel lopen uiteen. KT/TG, enkele artsen en stakeholders geven aan
verbaasd te zijn dat er zoveel nadruk ligt op het lijstje van voorbehouden handelingen. Er wordt
aangegeven dat in bepaalde gevallen (en bij de procedures waar KT/TG betrokken zijn) deze
handelingen niet het meest risicovol zijn. Enkele geïnterviewden vrezen wat het experimenteerartikel
(Wet BIG Art. 36a) betekent voor het oorspronkelijke doel van de Wet BIG, namelijk dat alle medische

84

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
handelingen vrij te verrichten zijn voor alle zorgprofessionals met uitzondering van enkele
voorbehouden handelingen.
“[…] het is natuurlijk een landelijke discussie, of überhaupt die voorbehouden handelingen, dat
lijstje, nog relevant is, of dat moet worden uitgebreid of veranderd […]”
KT/TG, focusgroep interview
“[…] ik denk op een gegeven momenten misschien komen er ook wel dingen bij de wet BIG.
[Ehm] dat wij dingen mogen die artsen niet mogen. […] nou bijvoorbeeld wat we ook aangaven
met [TYPE HANDELING], nou daar moet je hele berekeningen voor doen en dat kan een arts
niets. […] Dus is denk dat een technisch geneeskundige daar op een gegeven moment, dat ze dat
doorhebben dat een technisch geneeskundige dat alleen mag.”
KT/TG, focusgroep interview
“Uzelf en uw leidinggevende zijn verbaasd dat er zoveel nadruk ligt in de Wet BIG op de
voorbehouden handelingen. Er zijn namelijk tal van risicovolle handelingen die ook schade aan
de patiënt kunnen aanbrengen, die nu niet in de Wet BIG zijn opgenomen.”
Observatieverslag
“[…] de Minister zit heel erg op het ratio ‘wie handelt moet verantwoordelijk zijn’. […] Daar, daar
is ook iets voor te zeggen. [Ehm] maar ja […] de vraag is of dat het oorspronkelijke doel van de
Wet BIG nog dient.”
Stakeholder, Expertinterview
“Ik heb voor zoveel groepen dokters gestaan die ik heb gevraagd: ‘wat zijn eigenlijk
voorbehouden handelingen? Wat betekent de Wet BIG nu eigenlijk?’ De hoeveelheid mensen die
geen idee heeft wat eigenlijk die wet inhoudt, die zou ik niet graag op de thee willen hebben.”
Stakeholder, Expertinterview
“Ik spreek heel veel mensen ook […] veel basisartsen, ook coassistenten, maar ook medisch
specialistische verenigingen. Die vinden het heel raar dat [de KT/TG] bevoegd zijn voor het
uitvoeren van endoscopieën, want die vragen dan: ‘maar je kan nu toch geen scopie uitvoeren,
helemaal zelfstandig? Als je klaar bent na zes jaar technische geneeskunde?’ En dan [zeg ik]:
‘Nee, net als de basisarts, [ehm] maar het schept wel kaders om het [de KT/TG] te leren, zodat
als [de KT/TG] ook bekwaam zijn, [de KT/TG] ook automatisch bevoegd is.’ En dat vinden mensen
lastig. Die zien wel de Wet BIG als een soort, bijna als een soort competentielijstje.”
Stakeholder, Expertinterview
Ook blijkt dat soms onduidelijkheid is over het verschil tussen ‘bekwaamheid’ en ‘bevoegdheid’, waarbij
geïnterviewden aangeven dat meer van de afgestudeerde KT/TG wordt verwacht dan van
afgestudeerde basisartsen. Ook blijkt onduidelijkheid te zijn ten aanzien van het ‘indiceren’, ‘uitvoeren’
en ‘delegeren’ van een voorbehouden handeling. In de praktijk blijkt het moeilijk voor professionals om
hiertussen onderscheid te maken.
“En wat mensen lastig vinden is echt het onderscheid maken tussen het ‘indiceren, delegeren en
het uitvoeren’. [Die professionals zeggen]: ‘ik doe geen voorbehouden handeling, want ik vraag
alleen maar CT-Scans aan’, is iets wat we horen. Terwijl dat is wel een voorbehouden handeling”
Stakeholder, Expertinterview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

85

“[…] want ik vind het ook heel lastig in van die enquêtes [vragenlijsten t.b.v. het
evaluatieonderzoek], ja dan denk ik: ‘ik schrijf wel op dat ze die CT moeten maken maar
uiteindelijk hebben we ook supervisie. Ben ik dan degene wel die de indicatie stelt? Of hoe? Geen
idee?’ Dan loop ik dan vast en dan loop ik iedere keer en nou ja vul het wel in, en uiteindelijk
schrijf ik, typ ik, vooral dingen erbij. Ja dat is irritant.”
KT/TG, Expertinterview
Daarnaast wordt door de KT/TG aangegeven dat weinig bewustzijn is bij andere zorgprofessionals en
bij de instellingen, dat het momenteel om een tijdelijke bevoegdheid gaat. Ook wordt aangegeven dat
door het toekennen van een tijdelijke bevoegdheid een verwachting wordt gewekt dat deze later
definitief zal worden. Om deze reden houden weinig KT/TG en hun collega’s rekening met het feit dat
dit ook niet het geval kan zijn.
“[…] ik vind het een beetje een schijndiscussie. […] Want bij die tienduizenden artsen stellen we
die vraag niet, en dan komt er een nieuwe groep en dan gaan we ineens heel moeilijk doen over
die lijst. En dan gaan we daar een soort schijnzekerheid [ehm] over creëren dan. Van ja moeten
die lijsten dan om?”
Stakeholder, Expertinterview
“[…] je [de moderator] zegt elke keer zo mooi: ‘tijdelijk’, en dat is het natuurlijk ook, maar
volgens mij heeft niemand hier in het ziekenhuis echt […] [is niemand bewust van] het feit dat
het tijdelijk is. […] En als het weg zou vallen zouden er heel veel mensen heel verbaasd kijken. […]
En een probleem hebben, hé.”
KT/TG, focusgroep interview
“[…] ik vind ook met het uitleggen, uitrollen van die experimentregeling [voor de KT/TG] creëer je
een verwachting. Dus feitelijk kun je niet meer terug.”
Stakeholder, Expertinterview
Enkele stakeholders geven aan dat de randvoorwaarden ten aanzien van het zelfstandig uitvoeren van
voorbehouden handelingen door KT/TG verduidelijkt moeten worden. Deze stakeholders geven aan dit
op een soortgelijke wijze af te bakenen als bij de VS/PA.
“Nou, het grootste probleem denk ik [is] als de overheid op dezelfde manier aan de gang gaat
net als met dat wetsvoorstel BIG [m.b.t. de KT/TG] hebben gedaan. Dat ze zeggen van: ‘we
geven ze gewoon een zelfstandige bevoegdheid en that’s it!’ […] zonder zeg maar de
randvoorwaarden daarin [ehm] duidelijk te noemen. [Ehm] want dat is in onze ogen wel de juiste
weg om daar goeie afspraken over te maken. En daar hebben we ook […] met physician
assistants en verpleegkundige specialisten duidelijke afspraken over gemaakt, van: ‘hoe ga je dat
nou goed organiseren?’ En dat zul je bij de [ehm] klinisch technoloog ook moeten doen.”
Stakeholder, Expertinterview
De meningen ten aanzien van de toereikendheid van de wetswijziging lopen uiteen. Verschillende
KT/TG lopen aan tegen het feit dat zij geen (laagdrempelige) medicatie mogen voorschrijven. Dit
belemmert hen vaak in hun zelfstandig werken. Daarnaast is hierdoor nog steeds de betrokkenheid van
een arts nodig, hetgeen de efficiëntie van het zorgproces beïnvloedt. Dit probleem wordt door de
meeste artsen en supervisors beaamd.
Enkele artsen en sommige stakeholders waarschuwen echter voor het eventueel uitbreiden van de
zelfstandige bevoegdheid van de KT/TG.

86

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
Het verschil tussen de basisarts en de afgestudeerde KT/TG is hierbij een terugkerend thema. Onder
KT/TG heerst het gevoel dat voor hun de lat hoger wordt gelegd dan voor de basisartsen. Dit wordt
door enkele artsen bevestigd.
“[…] iemand [..] die geneeskunde heeft gestudeerd, zoals ik, en dan op de werkvloer komt, die
mag behoorlijk veel. Terwijl dat misschien niet heel erg slim is en beter geoefend moet worden.
En een TG’er waarvan ik denk: ‘nou die is behoorlijk goed onderlegd’, die wordt, die moet ik weet
niet wat voor […] allerlei handelingen eerst verrichten voordat die bevoegd wordt om iets te
mogen doen. […] Dus het is een beetje [de] omgekeerde wereld.”
Arts, Expertinterview
“Noem mij het aantal voorbehouden handelingen wat een [type medisch specialist] uitvoert! Ja,
die zal een enkele keer een injectie geven, maar daarna houdt het eigenlijk op. Toch is deze man
bevoegd voor elke voorbehouden handeling. Hoe heeft hij dat geleerd? […] Wat ik het scheve
vind in de boordeling is: wij calculeren in dat bij een artsdiploma, dat je daarmee bekwaam én
bevoegd bent voor alles. In ieder geval bevoegd bent voor alles. Iedereen weet dat je dan
helemaal niet bekwaam bent. Dat leer je wel in de praktijk om die bekwaamheid te krijgen.”
Stakeholder, Expertinterview
“Op dit moment is het niet kunnen voorschrijven van laagdrempelige medicatie een
belemmering. Dit houdt in dat u bepaalde taken niet zelfstandig kan uitvoeren en dat hiervoor
de tussenkomst van een arts noodzakelijk is.”
Observatieverslag
“Het niet kunnen voorschrijven van medicatie kan mogelijk leiden tot problemen, zeker als
‘contrast vloeistof’ gezien wordt als het toedienen [of voorschrijven] van medicatie. Hoewel dit
binnen uw huidige (klinische) werkzaamheden nog niet speelt, zou dit mogelijk wel een probleem
kunnen zijn bij de [TYPE HANDELING] die u tijdens uw fellowship gaat aanleren.”
Observatieverslag
“Samenvattend is […] mijn standpunt dat […] technisch geneeskundigen een heel goeie
aanvulling zijn, ook op klinisch gebied voor [ehm] allerlei vormen van artsen tot specialisten.
[Ehm] en dat de voorbehouden handelingen in de huidige situatie [met de huidige lijst] mij het
allerbeste lijken om toch toe te spitsen op de specifieke dingen die veel voorkomen voor de
individuele technisch geneeskundigen.”
Arts, Expertinterview
“Ja, dat [de samenstelling van de lijst met voorbehouden handelingen waarvoor de KT/TG
bevoegd is] zal heel erg afhangen hoe zich, hoe dat vak zich ontwikkelt. […] voor dit moment lijkt
me dat voldoende. Het enige waar je op een gegeven moment over moet discussiëren is over
medicatie voorschrijven, [ehm] maar [dat] is wel een beetje een spanningsveld.”
Stakeholder, Expertinterview
“Nee, ik vind de huidige lijst niet toereikend. Ik vind dat medicatie daar echt nog op ontbreekt om
echt zelfstandig te kunnen handelen. [Ehm] een voorbeeld is wanneer je een endoscopie uitvoert,
[dan] moet je kunnen verdoven en moet je ook ter plekke zelf kunnen bepalen wat voor die
situatie het beste middel is.”
Stakeholder, Expertinterview
“Nee, ik zou er zeker niet voor willen adverteren om die lijst verder uit te breiden. Ook ter
bescherming van deze mensen [de KT/TG] zelf.”
Stakeholder, Expertinterview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

87

“Wat ik meer signaleer dat het opmerkelijk is dat op het moment dat we over artsen praten
[ehm] dan [ehm] mogen [zij] alles uit deze lijst. […] Op het moment dat ik basisarts zeg maar
word, dan mag ik dus IVF gaan doen […] maar daar moet ik als basisarts nooit aan beginnen!
Waarom […] hebben we voor de artsen deze vraag niet gesteld? En moeten we nou bij een
andere beroepsgroep opeens deze vraag stellen en deze inkadering maken? Omdat ik er vanuit
ga dat [ehm] de aanduiding ‘bekwaam is bevoegd’. Als je niet bekwaam bent, dan ben je ook
niet bevoegd.”
Stakeholder (arts), Expertinterview
Kenmerken van de doelgroep
Uit de kwalitatieve dataverzameling blijkt dat het beroep (en de groep) KT/TG nog volop in
ontwikkeling is. De geïnterviewden benadrukken dat momenteel (relatief) weinig KT/TG werkzaam zijn
in de kliniek (en zelfstandig voorbehouden handelingen verrichten). Veel KT/TG, artsen en stakeholders
verwachten dat het aantal KT/TG dat werkzaam is in de kliniek (en voorbehouden handelingen zal
verrichten) gaat toenemen. Dit komt enerzijds door een grotere uitstroom van afgestudeerde KT/TG
vanuit de opleidingen, maar ook doordat veel KT/TG nu nog in promotietrajecten zitten en daardoor
minder klinische taken op zich kunnen nemen. Het opstarten van klinische fellowships en een betere
positionering worden genoemd als factoren die dit kunnen beïnvloeden.
“[je] zou verwachten dat het over twee/drie jaar exponentieel meer is, omdat toch een heleboel
mensen in mijn ervaring eerst zijn gaan promoveren en daar bepaalde klinische basis hebben
meegekregen. Maar nu echt met fellowships en postdoc of andere constructies toch echt nog
meer [ehm] de patiëntzorg gaan leren […].”
KT/TG, Focusgroep
“Dat [het verrichten van voorbehouden handelingen door KT/TG] zal toenemen. Dus [ehm] dat
zal toenemen [ehm] deels omdat een grote groep gepromoveerd is en daarna verder gaan in de
kliniek. Deels omdat op steeds meer afdelingen die meerwaarde van de technisch geneeskundige
wordt gezien. [Ehm] er zijn straks gewoon veel meer technisch geneeskundigen, omdat [ze] eerst
dus begonnen met de opleiding in Twente, maar over drie jaar heb je een verdubbeling van
uitstroom [door Delft, Erasmus en Leiden].”
Stakeholder, Expertinterview
Enkele geïnterviewden vinden het moeilijk zich voor te stellen hoe het vakgebied van de KT/TG zal gaan
ontwikkelen, en geven aan dat dit nog niet uitgekristalliseerd is. Er wordt benadrukt dat dit ook
samenhangt met bekendheid van de professional en hoelang de professional al werkzaam is.
“Ja, ik denk dus dat zij [de KT/TG] [ehm] uiteindelijk een [ehm] ja een hele belangrijke rol kunnen
gaan spelen [in de patiëntenzorg]. De wat, ja dat is namelijk het probleem hé, omdat het
specialisme [technische geneeskunde] zeg maar nog niet duidelijk ingevuld is.”
Arts, Expertinterview
“[…] ik denk dat wat men niet kent dat men dat gewoon niet zelf gaat uitvinden. Net als die
Nurse Practitioners, voordat die eenmaal [waren] gekomen, dat heeft ook vrij lang geduurd in
Nederland voordat [ehm] dat die zichtbaar werden. En dan in verschillende disciplines!”
Arts, Expertinterview
“Ja het is nog, het is nog een zoektocht. Het is [ehm] ja, [een] jong specialisme om het zo maar
eens te stellen, maar ja ik [ehm] blijf onverminderd positief erover dat er een positionering
gevonden zal worden.”
Arts, Expertinterview

88

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
“Ik denk dat dat echt iets is, deel zal het met de tijd moeten gaan. Deels is het ook met het
volwassen worden van het vak [ehm] en het duidelijker afbakenen. [Ehm] en deels is het ook
gewoon, er zijn nu mensen met technieken bezig die vijf jaar geleden [ehm] had nog nooit
iemand daarvan gehoord in de zorg. […] zo ontstaan ook nieuwe niches die onbekend waren of
niet bestonden. [Ehm] en dat daar soms technisch geneeskundigen zitten. En daarmee creëer je
eigenlijk een nieuwe plek waar iemand nooit van te voren over had nagedacht!”
Stakeholder, Expertinterview
Ook tijdens de kwalitatieve dataverzameling wordt stilgestaan bij de grote variatie (in zowel klinische
werkzaamheden in het algemeen alsook in het verrichten van voorbehouden handelingen) tussen
individuele KT/TG.
“Dus de variatie is heel erg afhankelijk van in welke mate men bereid is [op de] barricade te
staan, maar ook er niet moe van wordt om op die barricade te staan. Dus [NAAM KT/TG], die is
naar [naam bedrijf] gegaan. Waarom is hij naar [naam bedrijf] gegaan? Om dat hij gewoon moe
werd van constant op die barricade te staan.”
Stakeholder, Expertinterview
KT/TG geven aan dat hun ontwikkeling (en eindniveau) als zelfstandige zorgprofessional lang zal duren,
en velen trekken een vergelijking met een basisarts die gaat promoveren en zich vervolgens verder gaat
specialiseren.
“[…] nog niet iedereen [elke KT/TG] zal op die manier [zelfstandig] acteren en niet op die manier
de kliniek opzoeken, maar dat is volgens mij waar de kracht van de TG’er ligt. Om die
intermediaire rol op je te nemen en daar ook een klinische zelfstandigheid te ontwikkelen en dat
heeft tijd nodig. Ik ben inmiddels een tijdje bezig, maar nog zeker niet klaar. De mensen om mij
heen zien dat ook. Veel mensen gaan eerst promoveren en dan in een kliniek verdiepen. Dan ben
je zo 6, 7 jaar verder voordat je op een eindpunt denkt, dit is routine.”
KT/TG, Expertinterview
Kenmerken van de patiënt
Uit de kwalitatieve dataverzameling blijkt, dat over het algemeen de kenmerken van de patiënt niet
bepalend zijn voor het al-dan-niet zelfstandig uitvoeren van voorbehouden handelingen door KT/TG.
Wel zijn bij sommige medisch complex(ere) gevallen en fragielere patiënten, artsen iets meer
terughoudend over de inzet van de KT/TG. Over het algemeen wordt de KT/TG alleen bij dergelijke
patiënten betrokken als daar een medisch technologische reden voor is. Desalniettemin zijn er ook een
aantal voorbeelden, waarbij de KT/TG wel een specifieke patiëntenpopulatie behandelt en ze (voor die
patiënten) een soortgelijke positie hebben als een AIOS of medisch specialist. Hoewel sommige KT/TG
zelfstandig patiënten zien, en (voorbehouden) handelingen verrichten, fungeren ze altijd binnen een
medisch team. Enkele KT/TG hebben een duidelijk zelfstandige rol weten te bemachtigen binnen dat
team. Dit beeld wordt bevestigd door de observaties.
“Resp 3: Ik ben meer klinisch medebehandelaar en niet zozeer de hoofdbehandelaar.
Resp 6: Ik denk dat het bij een groot deel van de TG’ers zo is.”
KT/TG, focusgroep interview
“Je zal nooit in je eentje iets beslissen: ‘hup, we gaan dit doen.’ [Dat] gebeurt niet.”
KT/TG, focusgroep interview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

89

“Hier gebeuren alleen complexe dingen die, ik zal maar zeggen de meeste chirurgen in den lande
ook niet zouden kunnen, dus ja, dat ga je niet laten doen door mensen die nul basis op dat
gebied hebben. Maar ze zijn wel belangrijk in de operatiezaal.”
Arts, expertinterview
“[…] voor deze patiëntencategorie wordt geen onderscheid gemaakt [tussen KT/TG en AIOS], […].
Patiënten die een operatie ondergaan zullen uiteindelijk [allemaal] 3D gepland worden, dus
[deze wordt] door én de AIOS én de TG’er gepland […].”
KT/TG, expertinterview
“Het is voor mij essentieel om die patiënt te zien, om wel dat plan te maken en die klinische blik
te geven. Want achter het scherm kun je maar de helft zien en de helft doen.”
KT/TG expertinterview
“[…] dus dat [mijn rol] gaat eigenlijk vanaf dat een patiënt wordt aangemeld hier op de afdeling,
[…] dan komt hij bij mij. [Ehm] Ik werk dan wel onder supervisie van de radiotherapeut, en dat
doen de AIOS ook en [ehm], maar ík heb het gesprek met de patiënt. Een gesprek duurt ongeveer
één uur en dan bespreken we de voorgeschiedenis van de patiënt, nemen we gewoon anamnese
af, ja, eigenlijk gewoon een standaard intake.”
KT/TG, expertinterview
Kenmerken van de sociale context
De (sociale) context waarin KT/TG werken varieert. Binnen sommige instellingen/afdelingen wordt de
KT/TG met open armen ontvangen door het personeel, terwijl bij andere instellingen/afdelingen veel
weerstand is tegen de komst van de KT/TG, alsook het zelfstandig uitvoeren van klinische (en
voorbehouden) handelingen. De sociale context wordt, mede door de relatief jonge leeftijd van de
KT/TG, soms als een barrière gezien voor de beroepsgroep om zich volledig te ontplooien.
“Ik dat het heel erg [per] afdeling, in [naam organisatie] in ieder geval, heel erg [ehm] verschilt
per afdeling.”
KT/TG, Focusgroep
“Uw afdelingshoofd heeft een duidelijke visie op het beroep technisch geneeskunde. De afdeling
faciliteert verschillende masterstages voor de opleiding. Hierdoor is er veel bekendheid op de
afdeling over het beroep TG.”
Observatieverslag
“U mist een duidelijke visie op de afdeling over de toekomstige rol en positie van de TG.”
Observatieverslag
“[Na de opleiding] komen ze in een praktijk waar de ene dokter die vindt het geweldig, die ziet
het als een hele welkome aanvulling op zijn eigen vakgebied. De volgende voelt zich
verschrikkelijk bedreigd en alle variaties daartussen. Dan moet je je staande houden als jonkie.”
Stakeholder, Expertinterview
KT/TG geven ook aan dat een plek in de kliniek, en het uitvoeren van voorbehouden handelingen
‘gegund’ moet worden door andere zorgprofessionals. Eerdere ervaring met taakherschikking, of meer
bekendheid met het beroep KT/TG lijkt de ‘gunfactor’ te bevorderen. De kwalitatieve data laat zien dat
de artsen en supervisors van de KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten, enthousiast zijn over
het beroep en over de zelfstandige bevoegdheid. Geïnterviewde artsen en stakeholders die niet (direct)
samenwerken met KT/TG in een klinische setting zijn meer sceptisch en enkelen geven aan niet in te
zien waarom een zelfstandige bevoegdheid noodzakelijk is voor de KT/TG. Daarnaast geven

90

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
stakeholders aan dat er ook andere zorgprofessionals bestaan die geen zelfstandige bevoegdheid
hebben maar ook handelingen verrichten in afwezigheid van artsen.
“[…] eerst moet je het mogen zeg maar, moeten mensen het je gunnen of vertrouwen.”
KT/TG, Expertinterview
“[…] maar basaal [aan een succesvolle implementatie] is het een gunfactor.”
Stakeholder, Expertinterview
“Binnen de afdeling wordt de deskundigheid en de meerwaarde van de TGers erkent. Uw afdeling
loopt dan ook voorop t.a.v. taakherschikking. Naast vier TGers (waarvan drie als promovendus
werken) zal de afdeling binnenkort ook een Physician Assistant (PA) en doktersassistenten
aanstellen om bepaalde (laagdrempelige) taken van artsen en TGers over te nemen.”
Observatieverslag
“Daarnaast wordt er over het algemeen positief gekeken naar taakherschikking binnen uw
afdeling, en u geeft als voorbeeld dat er ok een Physician Assistant (PA) op uw afdeling werkt.”
Observatieverslag
“[…] ik moet wel zeggen, [ehm] dat de manier waarop ze dit doen altijd wel heel goed is, dus ik
ben daar heel positief over, ik werk heel graag met TG’ers, want die kunnen gewoon, omdat ze
toch een heel goed overzicht hebben over alles en gewoon aan alle kanten praktisch ingezet
kunnen worden.”
Arts, Expertinterview
“Wij zijn er [over de zelfstandige bevoegdheid van de KT/TG] heel positief over, dus wat mij
betreft wil ik jullie ook zeggen [ehm] ik vind het prettig want [ehm] één punt is [ze] hebben een
heel goede vooropleiding dus, ja die mensen die we hebben zijn super gemotiveerd, heel ja, daar
zijn wij heel positief over.”
Arts, Expertinterview
“Ja, dat kun je je afvragen, maar dat kan ook een functionele bevoegdheid zijn.[…] Een HBOverpleegkundige doet namelijk ook van alles eh waar die arts niet naast.[…] Maar heeft een
functionele bevoegdheid.”
Stakeholder, Expertinterview
Stakeholders vinden het soms moeilijk om een duidelijk standpunt in te nemen ten aanzien van de
zelfstandige bevoegdheid van de KT/TG. Enkele stakeholders benadrukken de traditionele ‘arts-patiënt’
relatie maar zien ook een toegevoegde waarde van de KT/TG.
“Nou, voor jullie misschien goed om te weten dat [ehm] wij geen officieel standpunt hebben als
het gaat over [het] toekennen van de bevoegdheden ook hé, conform artikel 36a als het gaat om
de klinisch technologen.”
Stakeholder, Expertinterview
“Maar dat [het toekennen van een zelfstandige bevoegdheid aan de KT/TG] vind ik een ingewikkelde
discussie, omdat je daarmee feitelijk tornt aan het fundament van [ehm] wat is een dokter in relatie
tot de patiënt en de behandelovereenkomst die de patiënt heeft. Ik zie de technisch geneeskundigen
meer als een soort, laten we zeggen [ehm] ‘add-on’ op het werk van de dokter. Waarbinnen wel een
bepaalde mate van zelfstandigheid is en dat is hetzelfde eigenlijk een beetje te vergelijken met
physician assistants hé? Die hebben natuurlijk ook […] onder verantwoordelijkheid van de dokters
zelfstandig, [ehm] verrichtingen, voorbehouden handelingen doet.”
Stakeholder, Arts, Expertinterview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

91

Kenmerken van de economische-, administratieve- en organisatorische context
KT/TG geven een aantal economische, administratieve en organisatorische factoren aan, die de
zelfstandige bevoegdheid en het zelfstandig functioneren van de KT/TG in de praktijk belemmeren. Het
niet zelfstandig kunnen declareren is voor enkele KT/TG een probleem waardoor ze, zelfs als de
zelfstandige bevoegdheid volledig is ingevoerd in hun instelling, afhankelijk blijven van een arts. KT/TG,
artsen en leidinggevenden geven aan dat dit in enkele gevallen ertoe leidt, dat de KT/TG niet betrokken
is bij bepaalde onderdelen van het zorgproces. Dit blijkt ook uit de observaties. Tevens wordt benadrukt
dat het niet kunnen declareren een impact heeft op de positionering, financiering en ontwikkelmogelijkheden van de professional.
“Dat [wij niet mogen declareren] is eigenlijk gek want dan ben ik de expert en dan loopt de
[arts]assistent langs en ‘oh ja, dat is dan ook iemand die een consult mag declareren’, dat is
eigenlijk heel vreemd. Dat heeft inderdaad niks met deze voorbehouden handelingen te maken,
want iedereen denkt wel dat jij dat kan en soms zeggen ze wel van ‘nou we weten wel dat jij dat
kan, dus het zal wel goed zij’”
KT/TG, Focusgroep interview
“Het niet kunnen declareren is de grootste belemmering voor u. Hierdoor bent u afhankelijk van
een arts (deze moet de patiënt zien, anders is het consult niet declarabel). Als geen arts
aanwezig is, mag u geen intake- en/of controleconsulten uitvoeren.”
Observatieverslag
“Er moet een verdienmodel achter zitten om, om uiteindelijk weer [ehm] nieuwe zorgprofessionals
te kunnen betalen. En dat betekent of dat je de zorg die levert kunt declareren, of dat je intern die
taakherschikking kunt doen, dat dat gewoon prima is [ehm] en dat je alsnog dezelfde pot geld
krijgt. […] Maar er moet een verdienmodel achter zitten. Anders blijft het bij kleine pilots, bij
researchsettings, [ehm] en individuele medisch specialisten die dit [het beroep] een warm hart
toedragen.”
Stakeholder, Expertinterview
“En ik denk waar we nu ook wel tegenaan lopen is dan het financiële aspect, is dat ze vinden het
allemaal prachtig en mooi maar, wie gaat het betalen? ‘Ja, oh, ja, we hebben nog wel een
onderzoekspotje, nou ga maar onderzoek doen!’ Ja, en dan wordt je toch een beetje die hoek
ingedrukt […], omdat er geen andere financiële mogelijkheden zijn.”
KT/TG, Focusgroep interview
Enkele organisatorische factoren die de KT/TG belemmeren zijn al benoemd in de kwantitatieve
dataverzameling. Een voorbeeld hiervan is de positionering van de professional binnen de instellingen
waar ze werken. Dit wordt bevestigd in de kwalitatieve dataverzameling. Een veel voorkomend
probleem blijkt dat de functienaam ‘KT/TG’ niet bestaat in de administratieve systemen van
ziekenhuizen. Hierdoor wordt voor enkele professionals de toegang tot het Elektronisch Patiënten
Dossier (EPD) bemoeilijkt, waardoor de zelfstandigheid van de KT/TG als zorgprofessional wordt
belemmerd. Enkele afdelingen hebben creatieve manieren gevonden om hiermee om te gaan. Ook hier
zijn veel verschillen tussen instellingen.

92

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Resultaten
“Ken je EPIC? EPIC is ons elektronisch patiëntendossier. […] En die rol van technische
geneeskundige bestaat niet. Dus dat heeft nog een tijdje geduurd voordat ik [ehm] de artsen-rol
kreeg en [ehm] dat is niet handig. Want […] normaal zetten artsen de DBC over op hun eigen
naam, maar als technisch geneeskundige mag ik officieel geen DBC’s openen. […] Ook geen
behandel DBC voor zover ik weet. Dus [ehm] dus dat doe ik niet. Die zet ik op [naam
superviserende arts], maar dat is natuurlijk onzin, want dat doe ik zelf.”
KT/TG, Expertinterview
“Nee, in principe is het hier in het ziekenhuis goed geregeld. Dat je als TG’er gewoon in het
patiëntendossier kunt en gewoon [een] aanvraag kunt doen voor een scan of labonderzoek. Die
hobbels zijn wel genomen.”
KT/TG, Expertinterview
Kenmerken van de methoden en strategieën van implementatie
De geïnterviewden geven een uiteenlopend beeld over in hoeverre aandacht is besteed aan de
wetswijziging. Enkelen geven aan dat er weinig (tot geen) bekendheid is gegeven aan de wetswijziging
binnen hun instelling/afdeling. De meeste artsen hebben kennis genomen van de wetswijziging via de
KT/TG waarmee ze samenwerken. Enkele artsen zijn door middel van het evaluatieonderzoek
geïnformeerd over de wetswijziging. Enkele KT/TG, artsen en stakeholders betreuren dat ten tijde van
de wetswijziging zo weinig over is gecommuniceerd, omdat het ook een minder bekende
zorgprofessional betreft. Sommige KT/TG geven aan dat deze onbekendheid belemmerend kan werken,
en geven aan dat hier nog verbetering te behalen is.
“[ik heb van de wetswijziging] niets […] meegekregen, maar onze afdeling is wel [ehm] wij staan
er wel voor open. Ik geloof dat wij ook een van de eersten waren die physician-assistants hebben
opgeleid. Dat [er een zelfstandige bevoegdheid kwam] weet ik van [naam KT/TG].”
Arts, Expertinterview
“[…] nou we hebben daar wel communicatie over gehad maar verder, ja, verder niet vanuit de
instelling zozeer. […]Ja, misschien vanuit jullie? We hebben eerder zo’n [ehm] vragenlijst moeten
invullen geloof ik, en […] vanuit TGers die kwamen er dus ook zelf wel mee.”
Arts, Expertinterview
“Ja, dat is nooit […] echt duidelijk gecommuniceerd. Ik kwam het pas te weten eigenlijk [na]dat
die enquête, van ‘joh, ja dat is interessant.’ Hahaha”
Arts, Expertinterview
“Nee, Ik denk dat dat voor deze [professional] nog, nog het minst bekend is. […] in relatie tot de
physician-assistant…maar daar hebben we zelf natuurlijk ook heel erg aan de wieg gestaan om
dat wel gewoon ook goed, goed naar buiten te brengen. […] Daar heeft VWS ook [ehm] filmpjes
over gemaakt uiteindelijk hé, over wat taakherschikking is, hoe het verankerd en hoe dat
juridisch zit.”
Stakeholder, Expertinterview
“Je moet zelf zeggen dat je dat mag en dan gaan mensen [pas] nadenken: ‘oh, dat is eigenlijk
wel handig!’ En dan gaan er dingen lopen. Hier is niet zo dat iedereen weet dat een technisch
geneeskundige [een tijdelijke bevoegdheid heeft] […] [Er] is nog wel wat werk te doen zeg maar!”
KT/TG, Expertinterview

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

93

3.9 Analytic Hierarchy Process (AHP)
Van alle ingevulde vragenlijsten (ntot = 142) kon voor uiteindelijk 72.5% van de vragenlijsten, ingevuld
door KT/TG, worden meegenomen. De resultaten zijn weergegeven per meetmoment. Statistisch
significante verschillen zijn niet waargenomen tussen de meetmomenten. Bij de artsen en patiënten
bleek de respons te laag om de data per meetmoment te presenteren en om verdere statistische
analyses te rechtvaardigen. Voor de artsen die tijdens meerdere meetmomenten het AHP hebben
ingevuld, is alleen de eerste meting meegenomen. Er waren geen patiënten die het AHP gedurende
meer dan één meetmoment hebben ingevuld. Na deze correctie kon 52.0% (n = 13) van de artsvragenlijsten en 69.2% (n = 9) van de patiënten-vragenlijsten worden meegenomen in de analyses.
Figuur 16 geeft een overzicht van alle resultaten met betrekking tot het onderdeel AHP. De Y-as geeft
de wegingsfactor weer; opgeteld zijn deze wegingsfactoren één (1). De resultaten zijn verdeeld per
onderzoeksgroep (KT/TG, arts, patiënt) alsook per meetmoment (voor KT/TG).
KT/TG geven aan ‘effectiviteit’ en ‘veiligheid’ het belangrijkste te vinden bij de beslissing om een
zelfstandige bevoegdheid toe te kennen, dan wel te continueren. KT/TG hechten tijdens elk
meetmoment het minste belang aan ‘toegankelijkheid’ en ‘efficiëntie’. Ook artsen geven aan
‘effectiviteit’ en ‘veiligheid’ het belangrijkste te vinden. De items ‘toegankelijkheid’, ‘efficiëntie’ en
‘uitvoering’ worden het minst belangrijk gevonden door artsen. Uit de resultaten blijkt, dat ook
patiënten ‘effectiviteit’ het belangrijkste vinden. ‘Patiënttevredenheid’ wordt daarnaast door de
patiënten zeer belangrijk gevonden, in tegenstelling tot KT/TG en artsen. Overeenkomstig met de
KT/TG en artsen vinden ook patiënten ‘toegankelijkheid’ en ‘efficiëntie’ het minst belangrijk bij de
beslissing een zelfstandige bevoegdheid toe te kennen, dan wel te continueren.
AHP (KT/TG)
0.3
0.25
0.2
0.15
0.1

Meting 1

0.05

Meting 2
Meting 3

0

AHP (Artsen)

AHP (Patiënt)

0.3

0.3

0.25

0.25

0.2

0.2

0.15

0.15
0.1

0.1
0.05
0

Artsen

0.05
0

Figuur 26: Resultaten AHP

94

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Patiënten

Conclusies en discussie

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

95

Conclusies en discussie

4. Conclusies en discussie
4.1 Leeswijzer
In dit rapport is verslag gedaan van het Evaluatieonderzoek Artikel 36a Wet BIG met betrekking tot de
inzet van de KT/TG. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de hoofdconclusies en discussiepunten van
het evaluatieonderzoek.
Allereerst wordt beknopt teruggekeken op het doel van het evaluatieonderzoek. Vervolgens worden
de hoofdconclusies gepresenteerd. Daarna volgen meer gedetailleerde conclusies en discussiepunten,
en deze worden gepresenteerd op volgorde van importantie, zoals vastgesteld bij KT/TG en artsen met
behulp van de AHP methode. De volgorde van presentatie is: effectiviteit, veiligheid,
patiëntgerichtheid, patiënttevredenheid, uitvoering, toegankelijkheid, en efficiëntie. Vervolgens
worden ook discussiepunten besproken met betrekking tot de context waarin KT/TG werken en
voorbehouden handelingen verrichten. Tenslotte worden een aantal methodologische beperkingen
van deze studie benoemd en worden de eindconclusies van het evaluatieonderzoek gepresenteerd.

4.2 Toelichting doel van het evaluatieonderzoek
Het evaluatieonderzoek betreft een onafhankelijke, wetenschappelijke studie naar de mate van
doeltreffenheid en doelmatigheid van de wijziging in de Wet BIG, waardoor de KT/TG een tijdelijke
zelfstandige bevoegdheid heeft gekregen voor het uitvoeren van heelkundige handelingen;
endoscopieën; catheterisaties; injecties; puncties; electieve cardioversie; defibrillatie; handelingen
met radioactieve stoffen en/of ioniserende straling; en steenvergruizing.
Het evaluatieonderzoek dient antwoord te geven op twee onderzoeksvragen:
1. In hoeverre is het doeltreffend en doelmatig om een zelfstandige bevoegdheid toe te kennen aan
klinisch technologen met betrekking tot het verrichten van voorbehouden handelingen?
2. Voor welke voorbehouden handelingen is deze toekenning doeltreffend en doelmatig?
De onderzoeksvragen richten zich nadrukkelijk op het bepalen van de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het verrichten van voorbehouden handelingen door de KT/TG. Dit houdt in dat het
evaluatieonderzoek niet primair is bedoeld om uitspraken te doen over de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het functioneren van de KT/TG (de focus betreft het verrichten van voorbehouden
handelingen). Het is ook niet de insteek van het evaluatieonderzoek om een directe vergelijking te
maken tussen de KT/TG en andere beroepsgroepen die op basis van Artikel 36a Wet BIG een
(tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid hebben ontvangen voor het verrichten van voorbehouden
handelingen. Tenslotte is het belangrijk te benadrukken dat het evaluatieonderzoek pas na de
invoering van de wetswijziging van start gegaan, hierdoor maakt het evaluatieonderzoek uitsluitend
inzichtelijk welke effecten gedurende de onderzoeksperiode zijn waargenomen.

4.3 Hoofdconclusies
De mate van zelfstandigheid (indicatieprocedures) waarmee de KT/TG voorbehouden handelingen
verrichten, wisselt per meetmoment, waarbij indicatieprocedure 5 (indicatie KT/TG zonder overleg)
toeneemt gedurende de onderzoeksperiode. Tijdens T3 verrichten KT/TG meer dan de helft van de

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

97

voorbehouden handelingen op eigen indicatie. De tijdsduur, die nodig is voor het verrichten van en
overleg over voorbehouden handelingen, neemt af naarmate KT/TG meer zelfstandigheid krijgen in
het uitvoeren van voorbehouden handelingen. Zorg- en onderzoeksprocessen, waarin KT/TG
betrokken zijn, zijn efficiënter ingericht als gevolg van de wetswijziging, waarbij zorg- en
onderzoekstaken door de meest voor de hand liggende professional worden uitgevoerd.
Het deel van afgestudeerde KT/TG dat aangeeft voorbehouden handelingen te verrichten, is nog
beperkt en daalt licht gedurende de onderzoeksperiode. Enkele KT/TG geven aan reeds voorafgaand
aan de wetswijziging voorbehouden handelingen te verrichten, en een beperkte groep KT/TG geeft
aan tijdens elk meetmoment voorbehouden handelingen te verrichten. Het onderzoek wijst uit dat
verschillen bestaan in de mate waarin KT/TG voorbehouden handelingen verrichten tussen de
categorieën voorbehouden handelingen alsoook binnen categorieën.
Er zijn geen negatieve bijeffecten gevonden met betrekking tot de wetswijziging. Patiënten zijn zeer
tevreden over de ontvangen zorg en de uitvoering van voorbehouden handelingen door de KT/TG.
Artsen, supervisors en andere leidinggevenden, die samenwerken met KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten, geven aan dat de wetswijziging geleid heeft tot meer duidelijkheid op de
werkvloer. Enkele artsen en andere stakeholders, die niet samenwerken met KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten, zijn meer terughoudend ten aanzien van het toekennen van een zelfstandige
bevoegdheid aan KT/TG.
Uit het evaluatieonderzoek is gebleken dat de context, waarin KT/TG werken en voorbehouden
handelingen verrichten, diverse belemmeringen kent. Binnen zorginstellingen is nog veel onbekend
over het beroep KT/TG en hun wettelijke positionering. Het onderzoek wijst uit dat de onbekendheid
en enkele belemmerende factoren, waarmee KT/TG geconfronteerd worden, enigszins zijn afgenomen
gedurende de onderzoeksperiode.
Het evaluatieonderzoek maakt inzichtelijk dat de beroepsgroep KT/TG volop in ontwikkeling is.
Gedurende de onderzoeksperiode is het aantal afgestudeerde KT/TG sterk toegenomen. Daarnaast
betreft het een jonge en dynamische groep professionals die aan het begin van hun loopbaan staan.
Een omvangrijk deel van KT/TG zijn tijdens het evaluatieonderzoek bezig met (promotie)onderzoek,
ter voorbereiding op een mogelijke vervolgbaan in de kliniek. Gedurende de onderzoeksperiode is het
aantal KT/TG dat een aanstelling heeft binnen de directe patiëntenzorg gestegen. Het is de
verwachting dat deze stijging komende jaren zal doorzetten, mede door een toename in het aantal
afgestudeerde KT/TG alsook in een afname van een aantal contextuele factoren die de inzet van de
KT/TG in de kliniek potentieel belemmeren. Het evaluatieonderzoek wijst uit, dat veel van deze
factoren betrekking hebben op de onbekendheid met het beroep. Het niet bestaan van vergelijkbare
professionals en opleidingen in het buitenland staat het leren van anderen in de weg [58].
Effectiviteit
Het percentage van afgestudeerde KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht, is beperkt en daalt
licht tijdens de onderzoeksperiode. Dit is ook het geval voor KT/TG die tijdens elk meetmoment
hebben deelgenomen aan het onderzoek. Een voor de hand liggende verklaring hiervoor is dat de
beroepsgroep KT/TG volop in ontwikkeling is. Veel afgestudeerde KT/TG kiezen (noodzakelijkerwijze)
voor een (promotie)onderzoek na het afronden van hun master, waardoor zij op bepaalde momenten
wel en op andere momenten niet voorbehouden handelingen verrichten. Het uitvoeren van
(promotie)onderzoek heeft ook invloed op de mate waarin KT/TG betrokken zijn bij de directe
patiëntzorg. Daarnaast verricht een deel van de KT/TG binnen hun (promotie)onderzoek geen

98

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Conclusies en discussie
voorbehouden handelingen. Zij verwachten in de (nabije) toekomst wel te gaan werken in de directe
patiëntenzorg.
De categorieën voorbehouden handelingen die door de meeste KT/TG verricht worden, zijn
catheterisaties, heelkundige handelingen, injecties, puncties en handelingen met radioactiviteit en/of
ioniserende straling. Defibrillatie, electieve cardioversie en endoscopie worden door minder KT/TG
verricht. Gedurende de onderzoeksperiode waren er geen KT/TG die handelingen binnen de categorie
steenvergruizing verrichten. Voor de categorieën voorbehouden handelingen catheterisaties,
heelkundige handelingen, injecties, handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling blijft het
percentage KT/TG dat deze handelingen verricht ongeveer gelijk gedurende de onderzoeksperiode.
Het percentage KT/TG dat de categorie puncties verricht, wisselt per meetmoment. Voor de
categorieën defibrillatie, electieve cardioversie en endoscopie bleken de aantallen KT/TG te klein om
verdere analyses te verrichten.
Het gemiddelde aantal verrichte voorbehouden handelingen (per maand) door KT/TG wisselt per
meetmoment, en per categorie voorbehouden handeling. Een uitzondering hierop is de categorie
injecties, waarvan het aantal ongeveer hetzelfde blijft. Bij de categorieën voorbehouden handelingen
catheterisaties, heelkundigen handelingen en handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende
straling is sprake van variatie tussen meetmomenten in het gemiddelde aantal verrichte handelingen
(per maand).
Het aantal artsen dat voorbehouden handelingen delegeert aan KT/TG fluctueert per meetmoment
(delegatie van arts naar KT/TG kan plaatsvinden na zowel indicatiestelling van KT/TG of arts). Er is
sprake van een daling in het gemiddelde aantal gedelegeerde handelingen. Deze daling kan
uiteenlopende verklaringen hebben. Enerzijds kan het een indicatie zijn dat de KT/TG deze
handelingen steeds vaker zelfstandig verrichten. Anderzijds is het mogelijk dat artsen deze handeling
vaker zelf verrichten zonder tussenkomst van KT/TG. De data geven geen uitsluitsel hierover.
Ook bij artsen bleek sprake te zijn van verschillen tussen de categorieën voorbehouden handelingen.
De categorieën voorbehouden handelingen, die door de meeste artsen worden gedelegeerd aan
KT/TG zijn injecties, handelingen met radioactiviteit en/of ioniserende straling, en puncties. Voor de
eerste twee categorieën is een daling te observeren in het gemiddelde aantal gedelegeerde
handelingen (per maand). Het gemiddelde aantal gedelegeerde puncties (per maand) blijft nagenoeg
hetzelfde. Er bleek te weinig data beschikbaar te zijn over de categorieën catheterisaties, heelkundige
handelingen en endoscopie. De voorbehouden handelingen defibrillatie, electieve cardioversie en
steenvergruizing zijn door artsen niet gedelegeerd aan KT/TG gedurende de onderzoeksperiode.
De mate van zelfstandigheid waarmee KT/TG voorbehouden handelingen verrichten, wisselt per
meetmoment. Dit geldt zowel voor alle voorbehouden handelingen samengenomen als per categorie
voorbehouden handeling. Een verklaring hiervoor is dat de groep KT/TG die per meetmoment
voorbehouden handelingen verricht, uiteenloopt door de instroom van (recent afgestudeerde) KT/TG.
Tijdens T3 verrichten KT/TG meer dan de helft van de voorbehouden handelingen op eigen indicatie.
De voorbehouden handelingen die artsen delegeren aan de KT/TG zijn in de meeste gevallen eerst
door artsen geïndiceerd op basis van een protocol. Dit geldt voor alle categorieën voorbehouden
handelingen.
KT/TG, (de meeste) stakeholders en artsen (die samenwerken met KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten) verwachten dat het aantal KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht in
de (nabije) toekomst zal toenemen. Enerzijds komt dit doordat, zoals al eerder genoemd, een deel van
de afgestudeerde KT/TG eerst gaat promoveren voordat zij doorstromen in de kliniek. Daarnaast
wordt aangegeven dat wanneer de eerste afgestudeerden van de nieuwe masteropleiding in Delft,

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

99

Leiden en Rotterdam in 2020 op de arbeidsmarkt komen, het aantal KT/TG dat voorbehouden
handelingen verricht zal toenemen. Doordat de KT/TG pas recent zijn afgestudeerd, is het de gedachte
dat veel nog in een leerproces zitten, waarbij ze in de toekomst meer (voorbehouden) handelingen
gaan verrichten. KT/TG maken vaak de vergelijking met (basis)artsen van hun eigen leeftijd, in de zin
dat deze professionals vaak ook minder (voorbehouden) handelingen verrichten in het begin van hun
carrière.
Enkele KT/TG geven aan al voor de wetswijziging, op eigen indicatie, voorbehouden handelingen te
verrichten. Echter, aangezien de meeste KT/TG pas na de wetswijziging zijn afgestudeerd en doordat
het evaluatieonderzoek pas na de wetswijziging van start is gegaan, wordt een vergelijking met de
situatie voorafgaand aan de wetswijziging bemoeilijkt. Uit het kwaliteitsregister blijkt ook dat enkele
KT/TG al voor de wetswijziging voorbehouden handelingen hebben verricht. KT/TG geven aan dat de
wetswijziging geleid heeft tot het maken van meer afspraken en artsen geven aan dat dit geleid heeft
tot meer duidelijkheid. Een meerderheid van de bevraagde KT/TG en artsen geeft aan dat de
wetswijziging een verbetering is ten aanzien van de situatie vooraf.
De meningen over de noodzaak van een zelfstandige bevoegdheid voor de KT/TG lopen uiteen.
Stakeholders en artsen, die niet samenwerken met KT/TG die voorbehouden handelingen zelfstandig
verrichten, geven aan hiervoor geen noodzaak te zien en beargumenteren dat een functionele
zelfstandigheid afdoende is. Zij beargumenteren dat de KT/TG vaak toch al samenwerkt met artsen, en
dat ook andere zorgprofessionals zonder een zelfstandige bevoegdheid handelingen verrichten in
afwezigheid van een arts. KT/TG en artsen die samenwerken met KT/TG die zelfstandig voorbehouden
handelingen verrichten zien dit anders. Zij zijn van mening dat een zelfstandige bevoegdheid een
duidelijke meerwaarde heeft. Voor enkele KT/TG was de (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid een
voorwaarde voor het kunnen uitvoeren van hun functie. Ook wordt het specifieke kennisdomein van
de KT/TG benoemd als reden voor een zelfstandige bevoegdheid, aangezien de arts onmogelijk het
(totale) zicht kan hebben over het kennisdomein van de KT/TG. Hierdoor zou de KT/TG zelf de risico’s
van het eigen handelingen moeten inschatten, hetgeen een eigen verantwoordelijkheid met zich
meebrengt. Daarnaast wordt aangekaart dat de inzet van de KT/TG in sommige gevallen geen
‘substitutie’ of ‘traditionele taakherschikking’ betreft, maar dat zij juist betrokken zijn bij het
ontwikkelen (en implementeren) van nieuwe technieken (en technologieën) in de kliniek. Hierdoor zou
een opdrachtrelatie tussen de arts en de KT/TG onvoldoende zijn. Tevens zijn er aanwijzingen dat
KT/TG ook voorbehouden handelingen verrichten die buiten het experiment vallen. Dit betreft
voornamelijk de voorbehouden handeling voorschrijven van UR-geneesmiddelen. Enkele KT/TG geven
aan dat zij (laagdrempelige) medicatie mogen voorschrijven van artsen en supervisors, andere KT/TG
geven aan dit niet te mogen maar dat dit wel wenselijk is voor het zelfstandig functioneren.
Verschillende KT/TG geven aan dat zorg- en onderzoeksprocessen effectiever en doelmatiger ingericht
zouden worden als de KT/TG ook hiervoor bevoegd zou zijn. Gezien deze voorbehouden handeling
buiten de scope van het evaluatieonderzoek valt, is het niet mogelijk hier verdere uitspraken over te
doen.
Voor een omvangrijk deel van de patiëntengroep die wordt behandeld door de KT/TG is het
behandelsucces moeilijk te bepalen. Enerzijds komt dit door de specialistische aard van het beroep,
waardoor het voor de patiënt soms moeilijk is te beoordelen wat de KT/TG precies heeft gedaan
binnen zijn/haar zorgproces. Daarnaast zijn KT/TG vaak betrokken bij diagnostische taken, waarbij ze
de patiënt vaak niet, of slechts kort, zien. Ook zijn sommige patiënten buiten bewustzijn ten tijde van
de inbreng van de KT/TG. De patiënten, waarbij dit niet het geval was, waren zeer positief over de
inbreng van de KT/TG. KT/TG en artsen die samenwerken met KT/TG die voorbehouden handelingen
verrichten geven aan dat de inbreng van de KT/TG bijdraagt aan het behandelsucces van patiënten.

100

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Conclusies en discussie
Hierbij geven KT/TG en artsen aan dat deze meerwaarde moeilijk is uit te drukken in concrete
uitkomstmaten.
Veiligheid
KT/TG, artsen en stakeholders die samenwerken met KT/TG die voorbehouden handelingen
verrichten, zijn positief over de veiligheidscultuur op de afdelingen waar KT/TG zelfstandig
voorbehouden handelingen verrichten. Gedurende de onderzoeksperiode zijn meer KT/TG melding
gaan maken van (mogelijke) problemen ten aanzien van de patiëntveiligheid. Een toename in het
aantal meldingen kan wijzen op twee situaties. Enerzijds kan de veiligheidscultuur zijn verslechterd
(meer incidenten), terwijl het ook een indicatie kan zijn dat de veiligheidscultuur is verbeterd (meer
inzicht in incidenten, minder barrières voor medewerkers ten aanzien van het maken van een
melding). Aangezien de andere dimensies met betrekking tot veiligheidscultuur constant blijven
gedurende de onderzoeksperiode, wordt de toename in het aantal meldingen verklaard op basis van
een verbetering in de algemene veiligheidscultuur. Daarnaast is een toename in het aantal meldingen
ten aanzien van patiëntveiligheid een bredere ontwikkeling in Nederland, en vooral te zien in UMC’s
[59, 60].
Enkele stakeholders en artsen die niet samenwerken met KT/TG die voorbehouden handelingen
verrichten, geven aan dat de zelfstandige bevoegdheid kan leiden tot (een hogere mate van)
fragmentatie van zorg. Betrokken KT/TG en artsen die samenwerken met KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten, geven hierbij aan fragmentatie (hier bedoeld als de betrokkenheid van
meerdere zorgverleners met uiteenlopende verantwoordelijkheden bij de zorg voor een patiënt) als
een bredere ontwikkeling binnen de gezondheidszorg te zien, die diverse oorzaken kent. Aangegeven
wordt dat (indien noodzakelijk) altijd een arts (op afroep) beschikbaar is. Zowel de KT/TG als artsen
(waarmee KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten samenwerken) geven aan zeer tevreden
te zijn over de beschikbaarheid van artsen, als KT/TG zelfstandig voorbehouden handelingen
verrichten.
Het bepalen van de bekwaamheid, ten aanzien van het zelfstandig verrichten van voorbehouden
handelingen door de KT/TG loopt per instelling, afdeling en specialisme uiteen. Opvallend hierbij is dat
de gekozen wijze vaak overeenkomt met de wijze waarop een afdeling de bekwaamheid van een
basisarts of arts-in-opleiding bepaald. Enkele KT/TG en artsen geven aan, dat er onvoldoende
richtlijnen zijn waaraan ze zich kunnen houden om de bekwaamheid van KT/TG (alsook van artsen) te
bepalen. Door de komst van de fellowships bestaat hiervoor recentelijk meer aandacht. Het gebrek
aan een duidelijke definitie voor ‘bekwaamheid’ in de Wet BIG is in eerder onderzoek ook naar voren
gekomen [61]. Daarnaast wijst het onderzoek uit dat artsen in toenemende mate vinden dat formele
toestemming nodig is, voordat een KT/TG zelfstandig een voorbehouden handelingen kan indiceren
en/of verrichten. Dit duidt erop dat artsen meer zeggenschap willen omtrent het bepalen van de
bekwaamheid van KT/TG. Een duidelijke verklaring voor deze toename ontbreekt. Echter, het is
aannemelijk dat dit beïnvloed is door een algemene stijging in het bewustzijn van het belang van
(patiënt)veiligheid binnen de zorg [62].
Alle KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten, staan ingeschreven in het kwaliteitsregister van
de NVvTG. De mate waarin het kwaliteitsregister gebruikt wordt voor het bijhouden en registeren van
voorbehouden handelingen varieert, maar neemt gedurende de onderzoeksperiode toe. Tijdens de
onderzoeksperiode zijn er verschillende registratieformulieren in omloop om voorbehouden
handelingen te registeren. Door de komst van de fellowships is meer aandacht om het registreren te
vereenvoudigen en om hier één formulier voor te gebruiken. Doordat in het register tot nu tot
verschillende formulieren zijn gebruikt, is het moeilijk om data uit het kwaliteitsregister te analyseren.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

101

Uit het kwaliteitsregister blijkt dat de beoordelingen van artsen (zeer) positief zijn ten aanzien van het
verrichten van voorbehouden handelingen door de KT/TG. Deze gegevens zijn gerapporteerd door de
KT/TG, waardoor sprake kan zijn van bias, in het geval KT/TG minder positieve beoordelingen niet
uploaden in het register.
Patiëntgerichtheid
De patiënten die een voorbehouden handeling, uitgevoerd door een KT/TG, hebben ondergaan, geven
aan (zeer) tevreden te zijn over de wijze waarop KT/TG met hen omgaan. Patiënten zijn (zeer)
tevreden over de deskundige en duidelijke uitleg over de behandeling en de mate waarin de effecten
van de behandeling besproken zijn door de KT/TG. Patiënten geven aan dat voldoende ruimte is om
zelf mee te beslissen over hun behandeling. Patiënten geven daarnaast aan dat KT/TG ook gedurende
de procedure veel aandacht hebben voor hun wensen.
Patiënttevredenheid
De patiënten die een voorbehouden handeling, uitgevoerd door een KT/TG, hebben ondergaan, zijn
over het algemeen (zeer) tevreden over de wachttijd, de mate van pijnbestrijding en de controle van
hun welzijn tijdens de behandeling.
Uitvoering
De mate waarin concrete samenwerkingsafspraken bestaan, varieert sterk per afdeling. In enkele
gevallen zijn specifieke protocollen opgesteld voor de KT/TG met betrekking tot voorbehouden
handelingen. In andere gevallen bestaan algemene afspraken of protocollen met betrekking tot
voorbehouden handelingen. Sommige KT/TG en artsen (die samenwerken met KT/TG) geven aan niet
te weten of specifieke afspraken bestaan ten aanzien van het verrichten van voorbehouden
handelingen door de KT/TG. Enkele KT/TG geven aan verantwoordelijk te zijn voor het (her)schrijven
van protocollen voor hun afdeling. Dit betreft vaak situaties waarin de KT/TG (mede)verantwoordelijk
is (geweest) voor het implementeren van nieuwe (of bestaande) technologie in de kliniek. Zowel
KT/TG als de artsen waarmee zij samenwerken, zijn (zeer) tevreden over de samenwerkingsafspraken
met betrekking tot het verrichten van voorbehouden handelingen door de KT/TG.
Toegankelijkheid
Het onderzoek naar de wetswijziging wijst uit dat er geen barrières worden ervaren met betrekking tot
de toegankelijkheid van zorg. Wel komt naar voren dat patiënten een lange reistijd hebben tot de
afspraak/behandeling door een KT/TG. Dit is niet ongewoon voor specialistische behandelingen die
plaatsvinden in academische centra [63], waar de KT/TG met name werkt. Dit beeld past ook binnen
de specialistische aard van het beroep KT/TG.
Efficiëntie
Uit het onderzoek blijkt dat voorbehouden handelingen, die op indicatie van een KT/TG verricht
worden, minder tijd in beslag nemen. Deze tijdswinst wordt bevestigd in de verzamelde kwalitatieve
data, waarbij KT/TG en artsen aangeven dat zorg- en onderzoeksprocessen efficiënter zijn ingericht
door de (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid.
Waar KT/TG in toenemende mate voorbehouden handelingen indiceren en verrichten, blijkt gelijktijdig
dat artsen meer controle willen als KT/TG zelfstandig voorbehouden handelingen indiceren en/of
verrichten. Dit komt naar voren uit een stijging per meetmoment in het aantal en percentage artsen
dat opgeeft dat een formele toestemming hiervoor nodig is. De mate waarin KT/TG hun zelfstandige
bevoegdheid kunnen uitoefenen, wisselt per afdeling en blijkt afhankelijk van hoe professionals

102

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Conclusies en discussie
worden ingezet. In sommige gevallen blijkt dat controle van een arts verplicht is voor alle werknemers.
In andere gevallen wordt aangegeven dat, indien een KT/TG heeft bewezen bekwaam te zijn in een
voorbehouden handeling, een arts dit niet meer voor- of achteraf gaat controleren.
KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten, geven aan (zeer) tevreden te zijn over hun functie.
Uit de kwalitatieve data blijkt, dat de mate van zelfstandigheid een grote invloed heeft op de
arbeidstevredenheid van de KT/TG. Een grote groep KT/TG geven aan, indien de zelfstandige
bevoegdheid wegvalt of als zij niet meer op hetzelfde niveau kunnen werken, een vertrek uit de
klinische zorg te overwegen. De kwalitatieve data laten ook zien dat KT/TG het moeilijk vinden om
constant hun beroep en hun expertise te moeten verdedigen en te verantwoorden aan andere
zorgprofessionals. KT/TG ervaren het als vervelend dat het lijkt alsof recent afgestudeerde KT/TG zich
meer moeten bewijzen dan andere gevestigde beroepen, zoals basisartsen.
Ook de bevraagde artsen zijn (zeer) tevreden over hun functie. Enkele artsen die samenwerken met
KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten geven aan, dat het toekennen van een zelfstandige
bevoegdheid aan de KT/TG zowel de werkdruk van artsen kan doen verlagen als verhogen. De
desbetreffende artsen geven aan dat de werkdruk verlaagd wordt, doordat er een extra
zorgprofessional aan het bed staat die door gebruik van (nieuwe) techniek de artsen kunnen bijstaan.
Anderzijds wordt de werkdruk op artsen verhoogd, doordat de nieuwe professional (KT/TG) niet mee
kan draaien met diensten. Dit zou vooral een probleem zijn als de KT/TG gefinancierd wordt vanuit de
(huidige) formatie, die gealloceerd is aan de inzet van artsen.
Over het algemeen wordt de KT/TG omarmd door de (zorg)professionals waarmee zij direct
samenwerken. Enkele artsen spreken van een bepaalde mate van concurrentie tussen de KT/TG en de
arts, maar dit wordt door een meerderheid van de KT/TG en artsen ontkracht. Enkele klinisch fysici
ervaren de komst en het toekennen van een zelfstandige bevoegdheid aan de KT/TG als een
bedreiging. Dit wordt voornamelijk verklaard door de zienswijze dat een deel van de KT/TG zich
(steeds vaker) beweegt richting de ‘klinische fysica’. Dit lijkt vooral het geval bij instellingen en
afdelingen, waarbij de KT/TG (nog) niet goed ingebed is of belemmerd wordt werkzaam te zijn in de
directe patiëntenzorg, waardoor zij andere taken op zich gaan nemen. In andere gevallen is de
samenwerking tussen de klinisch fysici en KT/TG vaak heel goed.
KT/TG en artsen die samenwerken met KT/TG, vinden het moeilijk om de financiële meerwaarde van
de KT/TG en diens zelfstandige bevoegdheid te bepalen. Dit wordt onder meer bemoeilijkt, doordat de
KT/TG niet zelfstandig kan declareren (en registeren), waardoor het niet inzichtelijk is wat door welke
professional gedaan wordt binnen de zorgprocessen waarin de KT/TG (voorbehouden) handelingen
verrichten. Tevens is hierdoor ook geen kostenbepaling in het kader van doelmatigheid mogelijk.
Daarnaast geven KT/TG en artsen die samenwerken met KT/TG aan, dat de werkzaamheden van de
KT/TG pas vaak op de middellange-termijn hun waarde zullen laten zien.
Contextanalyse
Uit de resultaten van de context-analyse blijkt, dat de mogelijkheid tot het zelfstandig verrichten van
voorbehouden handelingen door de KT/TG een gevoel van concurrentie bij sommige professionele
groepen aanwakkert, maar dat dit gevoel na verloop van tijd wegebt. Dit gevoel van concurrentie
heeft veelal te maken met onduidelijkheid omtrent de positionering van de KT/TG binnen een team,
en neemt af op het moment dat dit duidelijk(er) is. Bij artsen en andere zorgprofessionals bestaat
soms de vraag naar meer duidelijkheid over het beroep KT/TG, en vooral naar de opleiding die de
KT/TG heeft genoten. Hierbij is vaak behoefte naar meer informatie over welke medische

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

103

competenties zijn aangeleerd gedurende de opleiding, en op welke manier de aangeleerde
competenties verschillen van (basis)artsen.
Op verschillende wijzen heeft het onderzoek laten zien dat het beroep KT/TG nog volop in
ontwikkeling is. Zo gaat een deel van KT/TG direct na de masteropleiding (promotie)onderzoek doen
om een betere kans te hebben op een vervolgbaan binnen de patiëntenzorg. KT/TG geven aan dat zij
starten aan een (promotie)onderzoek om zich verder te specialiseren. Er zijn ook KT/TG die aangeven
hieraan begonnen te zijn, omdat nog barrières bestaan ten aanzien van de positionering en
financiering van het beroep. Sommige KT/TG geven aan dat ze juist zijn begonnen aan een
(promotie)onderzoek om deze barrières te overbruggen. Het verrichten van (promotie)onderzoek is
vaak een (relatief) makkelijke manier om financiering te regelen voor een KT/TG, enerzijds omdat hier
veel geld beschikbaar voor is en anderzijds omdat dit minder bedreigend overkomt voor andere
(zorg)professionals. Daarnaast wordt aangeven dat het verrichten van (promotie)onderzoek vaak een
voorwaarde is voor WO-(Wetenschappelijk Onderwijs) opgeleide zorgprofessionals om zich verder te
specialiseren in een vakgebied, voordat zij de directe patiëntenzorg ingaan. Regelmatig is de
vergelijking gemaakt met de (basis)arts, die ook vaak eerst (promotie)onderzoek uitvoert voordat deze
in de kliniek werkzaam gaat zijn. De bevinding dat veel KT/TG (promotie)onderzoek verrichten, wordt
door deelnemers aan het evaluatieonderzoek gebruikt als verklaring voor het relatief lage aantal
KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht, alsook de frequentie waarmee ze dit doen. KT/TG,
artsen en stakeholders met wie KT/TG, die voorbehouden handelingen verrichten, samenwerken,
geven aan dat als het evaluatieonderzoek op een later moment had plaatsgevonden, vermoedelijk
meer professionals gebruik zouden maken van de zelfstandige bevoegdheid.
KT/TG en artsen met wie KT/TG samenwerken die voorbehouden handelingen verrichten, geven een
aantal economische-, administratieve- en organisatorische factoren aan die de zelfstandige
bevoegdheid en het zelfstandig functioneren van de KT/TG in de praktijk (verder kunnen)
belemmeren. Het niet zelfstandig kunnen declareren door de KT/TG is een terugkerend thema binnen
het onderzoek. Hierdoor blijven KT/TG afhankelijk van artsen om de zorg van patiënten te coördineren
en te declareren. Dit bedreigt de efficiëntieslag (tijdwinst) die door het toekennen van een
zelfstandige bevoegdheid aan de KT/TG gemaakt wordt, aangezien de arts hiervoor toch de patiënt
zelf moet zien. Daarnaast werkt het frustrerend voor de betrokken professionals en patiënten. Om dit
probleem te omzeilen, werken enkele KT/TG met een aan artsen toegekende bevoegdheid in de
elektronische ziekenhuissystemen, hetgeen een belemmering is voor de transparantie van zorg.
Andere artsen (die KT/TG superviseren) hebben afspraken gemaakt met de KT/TG, waarbij zij enkel
een handtekening zetten voor het declareren van zorg, maar dit inhoudelijk niet controleren. Het niet
zelfstandig kunnen declareren van zorg heeft ook een impact op het aantonen van een (financiële)
meerwaarde van de KT/TG. Zowel KT/TG als artsen geven aan dat dit een belemmering is voor een
verdere integratie van de KT/TG binnen de zorg. Dergelijke belemmeringen met betrekking tot het
bepalen van de kosteneffectiviteit zijn niet alleen beperkt tot de inzet van de KT/TG, maar zijn ook
zichtbaar bij de inzet van de VS/PA [64].
Enkele KT/TG, stakeholders en artsen die samenwerken met KT/TG die voorbehouden handelingen
verrichten, geven aan dat de toegekende lijst van negen voorbehouden handelingen niet toereikend is
voor de inzet van KT/TG. Er wordt aangegeven dat het niet kunnen voorschrijven en toedienen van
(laagdrempelige) medicatie een belemmering is voor de zelfstandige inzet van de KT/TG. Enkele KT/TG
en artsen die samenwerken met KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten, geven aan dat het
voorschrijven en toedienen van (laagdrempelige) medicatie in sommige gevallen al zelfstandig gebeurt
door de KT/TG. De betreffende artsen geven aan dat het zelfstandig voorschrijven en toedienen van
(laagdrempelige) medicatie door de KT/TG geen gevaar hoeft te zijn voor de patiëntveiligheid.

104

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Conclusies en discussie
Daarnaast zijn er ook enkele KT/TG en artsen die samenwerken met KT/TG die voorbehouden
handelingen verrichten, die aangeven dat er behoefte is om het toedienen van narcose toe te voegen
aan de lijst met voorbehouden handelingen, waarvoor de KT/TG een zelfstandige bevoegdheid moet
krijgen. Het gaat hierbij om het toedienen van een lokaal anestheticum. Tenslotte zijn er ook enkele
KT/TG, stakeholders en artsen die beargumenteren dat de KT/TG een zelfstandige bevoegdheid moet
krijgen voor alle voorbehouden handelingen die in de Wet BIG benoemd zijn. Een terugkerend
argument hiervoor is dat de KT/TG, net zoals de (basis)arts, opgeleid is binnen een breed
kennisdomein, waarbij het onlogisch zou zijn deze te beperken door de bevoegdheid te geven voor
slechts enkele voorbehouden handelingen. Daarnaast geven deze professionals aan dat het principe
‘bevoegd mits bekwaam’, zoals deze ook geldt voor (basis)artsen, voldoende bescherming biedt om de
patiëntveiligheid te beschermen. Enkele professionals geven ook aan dat de lijst van voorbehouden
handelingen in de Wet BIG willekeurig lijkt, en dat bijvoorbeeld risicovolle handelingen vaak een veel
groter gevaar vormen voor de patiëntveiligheid. Enkele stakeholders en zorgprofessionals geven aan
het vreemd te vinden dat de KT/TG wel de meest risicovolle handelingen worden toevertrouwd, maar
niet alle voorbehouden handelingen. Het is belangrijk te benadrukken dat sommige stakeholders en
artsen zich fel uitspreken tegen het toekennen van alle (of andere) voorbehouden handelingen aan de
KT/TG. In het verleden is discussie geweest rondom het toekennen van een voorschrijfbevoegdheid
voor andere zorgprofessionals (bijv. de VS/PA), en is hiernaar uitvoering onderzoek verricht [65].
Daaruit blijkt dat voor artsen de kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid grote aandachtspunten zijn bij
het eventueel toekennen van een voorschrijfbevoegdheid (of andere voorbehouden handelingen) aan
andere zorgprofessionals. Het is aannemelijk dat vergelijkbare aandachtspunten ook bij het toekennen
van meer bevoegdheden aan de KT/TG deze discussie voeden. Uit dit onderzoek komen aanwijzingen
voort dat het toekennen van een zelfstandige bevoegdheid voor andere voorbehouden handelingen
kan bijdragen aan een effectief(er) en doelmatig(er) zorgproces(sen). Dit betreft de voorbehouden
handeling het voorschrijven van UR-geneesmiddelen. Gezien voorbehouden handelingen die niet
genoemd worden in de AMvB buiten de scope van het onderzoek vielen, zouden ook ten aanzien van
dit aspect aanvullende data dienen te worden verzameld.
Uit de context-analyse blijkt voornamelijk dat KT/TG zeer afhankelijk zijn van de sociale-context waarin
zij werken. Een duidelijke positionering, een rol binnen de (directe)patiëntenzorg, en het zelfstandig
verrichten van voorbehouden handelingen moeten vooral gegund worden door superviserende artsen
en anderzijds leidinggevenden binnen (zorg)instellingen. Dit komt overeen met eerder onderzoek naar
taakherschikking van de VS/PA [14, 66]. Hiermee overeenkomstig, laat dit evaluatieonderzoek zien dat
in de gevallen waar een arts (of anderzijds leidinggevende) zich hard maakt voor het beroep van KT/TG
en de noodzaak dat deze zelfstandig voorbehouden handelingen verricht, andere barrières afnemen
en dat KT/TG vervolgens meer (voorbehouden) handelingen verrichten. Daarnaast is het belangrijk te
benadrukken dat uit de resultaten blijkt dat bepaalde specialismes zich meer lenen voor de inzet van
KT/TG. De kwantitatieve data laten zien dat KT/TG vaker werkzaam zijn bij de afdelingen/specialismen:
cardiologie; heelkunde (chirurgie); en radiologie/nucleaire geneeskunde. Ook uit de interviews blijkt
dat deze specialismes zich meer lenen voor de technologische inbreng van KT/TG. De verwachting, van
zowel KT/TG als artsen binnen deze specialismen, is dat dit in de nabije toekomst niet zal veranderen
voor deze specialismen en dat de inbreng van de KT/TG juist zal verhogen.

4.4 Methodologische beschouwing
Het evaluatieonderzoek heeft een aantal methodologische beperkingen. Aangezien bij aanvang van
het evaluatieonderzoek de wetswijziging al van kracht was, kon geen nulmeting worden verricht. De

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

105

uitspraken met betrekking tot de effectiviteit en doelmatigheid van de wetswijziging zijn gebaseerd op
verschillen tussen drie meetmomenten over een periode van 42 maanden. Doordat geen betrouwbaar
inzicht kon worden verkregen in het declaratieverkeer rondom de geleverde zorg door de KT/TG, staat
het evaluatieonderzoek niet toe om uitspraken te doen over effecten op kosten. Hiervoor is meer
inzicht nodig in het registratie- en declaratieverkeer van de KT/TG. Dergelijke belemmeringen voor het
in kaart brengen van kostenbepaling zijn ook in eerder onderzoek naar taakherschikking als
aandachtspunt naar voren gekomen [14, 64].
In totaal hebben 258 KT/TG vragenlijsten ingevuld, van wie 75 gedurende ieder van de drie
meetmomenten. Daarnaast hebben in totaal 55 artsen vragenlijsten ingevuld, van wie één arts tijdens
elk meetmoment, en zeven artsen tijdens twee meetmomenten. Eveneens hebben 13 patiënten een
vragenlijst ingevuld. Daarnaast zijn in totaal 69 interviews afgenomen, waarvan 27 met KT/TG, 19 met
artsen, 17 met stakeholders en zes met patiënten. Er hebben drie focusgroep interviews
plaatsgevonden met in totaal 21 deelnemende KT/TG. Bij negen KT/TG hebben observaties
plaatsgevonden. Voor bepaalde onderdelen is de respons een beperkende factor gebleken om
betrouwbare uitspraken te kunnen doen omtrent de effectiviteit en doelmatigheid van de
wetswijziging. Doordat het aantal KT/TG dat tijdens alle drie de meetmomenten voorbehouden
handelingen verricht beperkt is, bleek longitudinale analyse voor deze data niet uitvoerbaar.
Daarnaast bleek bij de groep KT/TG die voorbehouden handelingen verrichten, sprake te zijn van een
dynamisch cohort. Ook bleek het niet mogelijk om focusgroep interviews met patiënten te houden. De
gelimiteerde respons onder patiënten bemoeilijkt het om uitspraken te doen ten aanzien van de
(ervaren)patiënttevredenheid en de mate waarin KT/TG patiëntgerichte zorg leveren. Minder artsen
hebben deelgenomen aan het onderzoek dan oorspronkelijk verwacht en zijn ook voor deze
doelgroep geen focusgroep interviews gehouden.
Het is aannemelijk dat de timing van het evaluatieonderzoek van invloed is op de waargenomen
resultaten met betrekking tot de wetswijziging. Aangezien het beroep KT/TG relatief jong is en nog
volop in ontwikkeling, lijken minder KT/TG voorbehouden handelingen te verrichten dan nu en in de
toekomst mogelijk is. Hetzelfde geldt voor de mate van zelfstandigheid waarmee zij deze
voorbehouden handelingen verrichten.
Gedurende het onderzoek bleek dat diverse termen, die centraal staan bij de evaluatie van de Wet
BIG, niet voor alle (zorg)professionals duidelijk zijn. Enkele (zorg)professionals bleken niet op de
hoogte van wat een voorbehouden handeling is, alsook voor welke voorbehouden handelingen de
KT/TG een (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid heeft. Een definitieve lijst, met daarin een uitwerking
van elke handeling per categorie voorbehouden handeling bestaat (nog) niet [7]. De gehanteerde lijst
tijdens de dataverzameling van dit evaluatieonderzoek is samengesteld op basis van eerder onderzoek
naar voorbehouden handelingen [14], een enquête onder KT/TG en adviezen van artsen (medisch
specialisten). De lijst is gedurende het onderzoek aangevuld. Ondanks deze voorzorgsmaatregelen is
het mogelijk dat de lijst niet volledig was. Daarom bestond op ieder meetmoment de mogelijkheid om
aanvullingen te geven indien de beschikbare antwoord categorieën niet voldeden. Daarnaast bleek dat
de termen ‘indiceren’ en ‘delegeren’ van voorbehouden handelingen mogelijk voor onduidelijkheden
te zorgen, en dat (zorg)professionals niet precies weten wanneer sprake is van ‘indiceren’ en
‘delegeren’ van voorbehouden handelingen. Duidelijke definities met betrekking tot het ‘indiceren’ en
‘delegeren’ van voorbehouden handelingen ontbreken in zowel de Wet BIG als de AMvB, en het
gebrek hieraan bleek ook voor verwarring te zorgen bij eerder onderzoek naar voorhouden
handelingen [14]. Binnen dit onderzoek werd indiceren door enkele deelnemers van het onderzoek
verward met het stellen van een diagnose. Ook over de term ‘diagnose’ blijkt veel verwarring te
bestaan [67], en enkele deelnemers zijn (ten onrechte) van mening dat dit een voorbehouden

106

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Conclusies en discussie
handeling betreft. De term ‘delegeren’ bleek soms moeilijk te begrijpen voor deelnemers. Vooral
KT/TG gaven aan het niet duidelijk te vinden wanneer ze officieel een handeling delegeerden aan
andere professionals. Mogelijk hebben deze onduidelijkheden geleid tot een onder-representatie van
het aantal KT/TG dat voorbehouden handelingen indiceren en delegeren. Omdat de groep KT/TG die
voorbehouden handelingen verricht beperkt is, heeft dit waarschijnlijk geen invloed gehad op de
eindconclusies van het onderzoek. Bij de analyse van data afkomstig uit vragenlijsten en interviews,
waarbij deze onzekerheden naar voren kwamen, is voorzichtigheid betracht. Daar waar sprake was
van misinterpretatie zijn data niet meegenomen in de analyse.
Alle bovengenoemde kanttekeningen zijn beperkt van invloed gebleken mede door de brede scope
van het evaluatieonderzoek. Zo is niet alleen gekeken naar de effectiviteit en doelmatigheid van de
wetswijziging, maar is ook nadrukkelijk aandacht geweest voor de context waarin KT/TG werken, en
voorbehouden handelingen verrichten. Het verzamelen van zowel kwalitatieve- als kwantitatieve data
door beproefde meetinstrumenten bij meerdere onderzoekspopulaties, en deze door middel van
triangulatie te koppelen, versterkt het onderzoek en de daarbij gemaakte conclusies. Kwalitatieve- en
kwantitatieve data zijn verzameld op vier domeinen (kwaliteit, effectiviteit, continuïteit en
doelmatigheid) en op drie niveaus (KT/TG, arts en patiënt). Daarnaast zijn ook de meningen van
stakeholders, en anderzijds experts, opgenomen in het evaluatieonderzoek. Combinatie van data
heeft garant gestaan voor het kunnen trekken van valide en betrouwbare conclusies.

4.5 Slotconclusies
Gebaseerd op de resultaten van dit evaluatieonderzoek wordt geconcludeerd dat de wijziging van de
Wet BIG Artikel 36a met betrekking tot de inzet van de KT/TG doeltreffend is voor de voorbehouden
handelingen catheterisaties, heelkundige handelingen, injecties, handelingen met radioactiviteit en/of
ioniserende straling, en, puncties. Onvoldoende data zijn beschikbaar om conclusies te kunnen
trekken ten aanzien van de doeltreffendheid van het toekennen van een zelfstandige bevoegdheid aan
de KT/TG voor het verrichten van de voorbehouden handelingen defibrillatie, electieve cardioversie en
endoscopie. De wetswijziging is niet doeltreffend gebleken voor het toekennen van een zelfstandige
bevoegdheid aan de KT/TG voor het verrichten van steenvergruizing.
Omdat de wetswijziging bijdraagt aan het efficiënter inrichten van zorg- en onderzoeksprocessen en
een logische inzet van professionals, lijkt de wetswijziging doelmatigheid te bevorderen. Meer inzicht
is echter nodig in het registratie- en declaratieverkeer om uitspraken te kunnen doen ten aanzien van
effecten op kosten. Uit de resultaten van het evaluatieonderzoek zijn geen negatieve bijeffecten naar
voren gekomen als gevolg van de wetswijziging en is aan alle, in de wet vastgelegde, randvoorwaarden
voldaan.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

107

Aanbevelingen

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

109

Aanbevelingen

5. Aanbevelingen
Op basis van de in dit rapport gepresenteerde resultaten, conclusies en discussie worden de volgende
aanbevelingen gedaan:
1. Creëer voor de KT/TG een definitieve wettelijke zelfstandige bevoegdheid voor de
voorbehouden handelingen catheterisaties, heelkundige handelingen, injecties, handelingen
met radioactiviteit en/of ioniserende straling, en puncties.
2. Ten aanzien van de effectiviteit en doelmatigheid van het door de KT/TG verrichten van de
voorbehouden handelingen: defibrillatie, electieve cardioversie en endoscopie zijn onvoldoende
data beschikbaar. Aanbevolen wordt om aanvullend onderzoek te verrichten naar de
effectiviteit en doelmatigheid van deze voorbehouden handelingen, voordat de KT/TG hiervoor
een definitieve zelfstandige bevoegdheid ontvangt.
3. De wetswijziging is niet effectief gebleken voor de voorbehouden handeling steenvergruizing.
Aanbevolen wordt geen definitieve zelfstandige bevoegdheid toe te kennen aan de KT/TG voor
deze voorbehouden handeling.
4. Ter bevordering van de (patiënt)veiligheid dient het beroep ‘klinisch technoloog’ als artikel 3
beroep in de Wet BIG opgenomen te worden. Hierdoor behouden KT/TG hun beschermde
beroepstitel, wordt inschrijving in het register verplicht en vallen zij volledig onder het
tuchtrecht.
5. Omdat het beroep KT/TG nog in ontwikkeling is, dient periodiek te worden geëvalueerd of de
lijst met voorbehouden handelingen volstaat om aan de behoeften in de dagelijkse praktijk
tegemoet te komen.
6. Uit het onderzoek blijkt dat enkele KT/TG ook voorbehouden handelingen verrichten die buiten
het experimenteerartikel vallen. Dit betreft voornamelijk de voorbehouden handeling het
voorschijven van UR-geneesmiddelen. Aanbevolen wordt te verkennen om deze (en eventueel
andere) voorbehouden handeling(en) door middel van een tijdelijke zelfstandige bevoegdheid
toe te kennen aan de KT/TG.
7. Uit het onderzoek blijkt onduidelijkheid te bestaan bij respondenten over wat onder een
‘voorbehouden handeling’ wordt verstaan. Aanbevolen wordt te verkennen op welke wijze deze
term verduidelijkt kan worden voor alle zorgprofessionals.
8. Uit het onderzoek blijkt dat in de praktijk vaak meer nadruk ligt op ‘risicovolle handelingen’, en
dat deze regelmatig als meer risicovol worden beschouwd dan ‘voorbehouden handelingen’.
Aanbevolen wordt te verkennen welke stappen nodig zijn om meer duidelijkheid te creëren
voor alle zorgprofessionals ten aanzien de verschillen tussen voorbehouden handelingen en
risicovolle handelingen.
9. Uit het onderzoek blijkt onduidelijkheid te bestaan bij respondenten over wat onder de termen
‘indiceren’ en ‘delegeren’ wordt verstaan. Aanbevolen wordt te verkennen op welke wijze deze
termen verduidelijkt kunnen worden voor alle zorgprofessionals.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

111

10. De resultaten van het onderzoek laten zien dat het niet kunnen registeren en declareren door
de KT/TG, een mogelijke bedreiging is voor de efficiëntieslag die, door het toekennen van een
zelfstandige bevoegdheid aan de KT/TG, wordt beoogd. Aanbevolen wordt de mogelijkheden te
verkennen om de KT/TG hiertoe wel in staat te stellen.

112

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Referenties

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

113

Referenties

Referenties
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.

15.
16.
17.

18.
19.
20.

21.
22.
23.
24.
25.
26.

27.

28.

29.

Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2002). Taakherschikking in de Gezondheidszorg. Zoetemeer.
Nijhuis, M. (2002). Taakherschikking en de toekomstige positie van de technisch geneeskundige in de Wet BIG. Verenigingsblad der
Juridische Faculteitsvereniging Nijmegen. 26, 5, pp. 15 – 17.
Raas, G. & de Lint, M. (2002). Juridische aspecten van taakherschikking in de gezondheidszorg. Achtergrondstudies uitgebracht door de
Raad voor de Volksgezondheid en Zorg bij het advies Taakherschikking in de gezondheidszorg. Zoetemeer, Nederland.
Harmsen, M., Laurant, M., van Achterberg, T., Hulscher, M., Wensing, M. & Wollersheim, H. (2007). Effecten van taakherschikking in de
gezondheidszorg: Uitkomsten van literatuuronderzoek. UMC St. Radboud, Nijmegen.
Raas, G. (2004) Taakherschikking: geen probleem, maar oplossing. Tijdschrift voor Gezondheidsrecht. 28, pp. 101 – 103.
Sijmons, J. Woestenburg, N., Dorscheidt, J., Schudde, L., Visser, F., de Jager, L., Akerboom, C. ,…. Hubben, J. (2013). Tweede evaluatie:
Wet op de Beroepen in de individuele gezondheidszorg. ZonMw, Den Haag, Nederland.
Dute, J., Verkaik, R., Friele, R., & Gevers, J. (2009). Voorbehouden handelingen tegen het licht. Universiteit van Amsterdam, Instituut
voor Sociale Geneeskunde, Amsterdam, Nederland.
Smink, H., Cuperus-Bosma, J., Hubben, J., Roscam Abbing, H., Gevers, J. & van der Wal, G. (2002). Evaluatie Wet op de Beroepen in de
Individuele Gezondheidszorg. ZonMW: Den Haag.
Staatsblad 568 (2011) Wijziging van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg onder andere in verband met de
opneming van de mogelijkheid tot taakherschikking.
Staatsblad 659 (2011). Algemene Maatregel van Bestuur: Tijdelijke besluit zelfstandige bevoegdheid verpleegkundig
specialisten/Physician Assistant.
Staatsblad 443 (2013). Algemene Maatregel van Bestuur: Tijdelijk besluit zelfstandige bevoegdheid klinisch technoloog.
Staatsblad 162 (2017). Algemene Maatregel van Bestuur: Tijdelijk besluit zelfstandige bevoegdheid Bachelor Medische Hulpverlener.
Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2010). Ruimte voor arbeidsbesparende innovaties in de zorg. Door slimmer werken meer
kwaliteit met minder mensen. Koninklijke Broese en Peerenboom B.V., Den Haag.
De Bruijn-Geraets, D.P., Vrijhoef, B.J., van Eijk-Hustings, Y.J. & Bessems, M. (2015). VoorBIGhouden - Eindrapportage
Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG met betrekking op de inzet van Verpleegkundig Specialist en de Physician Assistant. Maastricht
UMC+ Patiënt & Zorg, Maastricht.
Onder voorbehoud – Informatie over de bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (1996). Rijswijk, the Netherlands.
Voorbehouden handelingen in de praktijk. Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering van de Geneeskunst (KNMG)
(2002).
van Duuren, M. (2002). Technisch Geneeskundige: expert in het toepassen van medische technologie. Gepubliceerd in UToday.
Elektronisch beschikbaar via: https://www.utoday.nl/news/49486/technisch_geneeskundige_expert_in_toepassen_van_medische_
technologie (geraadpleegd op 26 februari 2018).
Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (2016). Besluit WO-Master Technical Medicine aan de Universiteit Delft, de Erasmus
Universiteit Rotterdam en de Universiteit Leiden.
Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (2006). Adviespanel WO-Master Technical Medicine aan de Universiteit Twente.
Beroepsprofiel Technisch Geneeskundige. Nederlandse Vereniging voor Technische Geneeskunde (NVvTG) (2013). Elektronisch
beschikbaar via: http://www.nvvtg.nl/wp-content/uploads/2013/12/Beroepsprofiel.pdf (geraadpleegd 26 februari 2018). (geraadpleegd
op 26 februari 2018).
Plano Clark, V.L., Vicki, L. & Creswell, J.W. (2011). Designing and Conducting Mixed Methods Research. Sage, Los Angeles, California,
United States of America.
Denzin, N.K. (2012). Triangulation 2.0. Journal of Mixed Methods Research. 6, 2, pp. 80 – 88.
Sidani, S. & Irvine, D. (1999). A Conceptual Framework for Evaluating the Nurse Practitioner Role in Acute Care Setting. Journal of
Advanced Nursing. 30 (1), pp. 58 – 66.
Grol, R. & Wensing, M. (2005). Improving Patient Care: The Implementation of Change in Clinical Practice. Elsevier Butterworth
Heinemann, Edinburgh, United Kingdom.
Donabedian, A. (1979). The quality of Medical Care: A concept in Seach of a Definition. The Journal of Family Practice. 9 (2), pp. 277 –
284.
Dierick-van Daele, A.T., Spreeuwenberg, C., Derckx, E.W., Metsemakers, J.F. & Vrijhoef, B.J. (2008). Critical Appraisal of the Literature on
Economic Evaluations of Substitution of Skills between Professionals: A Systematic Literature Review. Journal of Evaluation in Clinical
Practice. 14(4), pp. 481 – 492.
De Bruijn-Geraets, D.P., Van Eijk-Hustings, Y.J. & Vrijhoef, H.J. (2014). Evaluating Newly Acquired Authority of Nurse Practitioners and
Physician Assistants for Reserved Medical Procedures in the Netherlands: A Study Protocol. Journal of Advanced Nursing. 70 (11), pp.
2673 – 2682.
Commissie Zorg met Technologie (2011). Competentieprofiel Academische Opgeleide TM-professionals. Rapport opgesteld door de
Werkgroep Eindtermen van de Commissie Zorg met Technologie en behoort bij het Briefadvies van de commissie ‘Opleidingen en
onderzoek op het grensvlak van technologie en zorg. Elektronisch beschikbaar via: https://www.3tu.nl/nl/publicaties/competentieprofiel_
technisch-medische_professionals_01.pdf?whs-download=competentieprofiel_technisch-medische_professionals_01.pdf (geraadpleegd
op 26 februari 2018).
Centraal Bureau voor de Statistiek (2018). Bevolking. Elektronisch beschikbaar via: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatschappij/bevolking
(geraadpleegd op 26 februari 2018).

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

115

30. Meuser, M. & Nagel, U. ExpertInneninterviews – Vielfach Erprobt, Wenig Bedacht. Eind Beitrag zur Qualitatieven Methodendiskussion.
In: Garz, D. & Kraimer, K. (1991). Qualitativ-empirische Sozialforschung : Konzepte, Methoden, Analysen. Elektronisch beschikbaar:
http://www.ssoar.info/ssoar/handle/document/2402 (geraadpleegd op 26 februari 2018).
31. NIVEL/CKZ (2006) Vragenlijst Ervaringen met de zorg en met zorgverzekeraars. In samenwerking met de afdeling Sociale Geneeskunde
van het AMC.
32. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (2014). Zorgbalans 2014. De Prestaties van de Nederlandse Gezondheidszorg. Redactie:
Van Den Berg, D., De Boer, D., Gijsen, R., Heijnk, R, Limburg, L.C.M. & Zwakhals, S.L.N. Bilthoven. Elektronisch beschikbaar:
http://www.gezondheidszorgbalans.nl/dsresource?type=pdf&disposition=inline&objectid=rivmp:259835 (geraadpleegd op 26 februari
2018).
33. College voor Zorgverzekeringen (2007). Rapport: Beoordeling Stand van de Wetenschap en Praktijk. Auteurs: Staal, P.C. & Ligtenberg, G.
Diemen.
34. Nederlandse Organisatie voor Gezondheidsonderzoek en Zorginnovatie (2013). Aanzet Operationalisering Gezondheidsconcept ‘Health
As The Ability to Adapt and to Self Manage’ tot ‘Positieve Gezondheid’. Elektronisch beschikbaar: http://www.louisbolk.org/uploads/
pdfs/Factsheet%20Operationalisering%20Gezondheidsconcept%2030102013.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).
35. Meulblok, H. & Lamers, M. (geen datum). VMS Handleiding Invoeren van Veilig Indicent Melden. Zelfstandige Klinieken Nederland.
Elektronisch beschikbaar: https://www.zkn.nl/uploads/documenten/website/vms/handleidingen/VMS%20Handleiding%20Invoeren%20
van%20Veilig%20Incident%20Melden.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).
36. Organisation for Economic Cooperation and Development (2006). Health Care Quality Indicators Project Conceptual Framework Paper.
Elektronisch beschikbaar: http://www.oecd.org/els/health-systems/36262363.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).
37. de Bie, J. (2006). Reserved Procedures in Dutch Health Care: Practice, policies and perspectives of physicians, nurses and management.
Doctoral Thesis. Vrije Universiteit Amsterdam, Amsterdam, the Netherlands.
38. Smits, M., et al. (2007). De validiteit van COMPaZ; Een vergelijking tussen een Nederlandse en Amerikaanse vragenlijst naar
patiëntveiligheidscultuur in ziekenhuizen. Tijdschrift Voor Gezondheidswetenschappen. 85(2): p. 105 - 114.
39. Patient Centredness Questionnaire - Infertility, Radboud University, Editor: Nijmegen, The Netherlands.
40. Huber, M. (2014). Towards a New Dynamic Concept of Health: It’s Operationalisation and Use in Public Health and Healthcare, and in
Evaluating Health effects of Food. Doctoral Thesis. School of Public Health and Primary Care (CAPHRI), Maastricht University.
41. Hudak, P.L. and J.G. Wright (2000) Global Perceived Effect: Dutch translation. Originally in: Hudak, P.L. & Wright, J.G. The Characteristics
of Patient Satisfaction Measures. Spine, 2000. 25(24): p. 3167 - 3177.
42. Scholten, C., Ijzerman, M. & Algera, M. (1999), Taakverschuiving van arts naar verpleegkundige. Twee onderzoeken naar praktijk,
mogelijkheden en voorwaarden. Maarsen, Nederland: Elsevier/De Tijdstroom.
43. Adams, A. & Bond, S. (2000). Hospital Nurses’ Job Satisfaction, Indiviual and Organizational Characteristics. Journal of Advanced
Nursing. 32 (3), pp. 536 – 543.
44. Revans, R.W. (1964). The Morale and Effectiveness of General Hospitals. In: MacLachlan, G. (1964). Problems and Progress in Medical
Care. Oxford University Press. London, United Kingdom.
45. Plochg, T. (2011). De Noodzaak om Capaciteitsramingen voor de ‘Nieuwe’ Zorgprofessional uit te voeren. Tijdschrift voor
Gezondheidswetenschappen. 89 (8), pp. 391 – 392.
46. McCranie, E.W., Hornsby, J.L. & Valvers, J.C. (1982). Practice and Career Satisfaction Among Residency Trained Family Physicians: A
National Survey. The Journal of Family Practice. 14 (6), pp. 1107 – 1114.
47. Saaty, T.L. (1980). The Analytic Hierarchy Process. McGraw – Hill, New York, New York, United States of America.
48. Randomizer Tool Elektronisch beschikbaar: https://www.random.org/lists/ (geraadpleegd op 26 februari 2018).
49. Hiemstra, E. & Jansen, F.W. (2010). Richtlijn OSATS. Tijdschrift voor Medisch Onderwijs. 29 (5) pp. 135 – 141.
50. Nederlandse Vereniging voor Technische Geneeskunde (2014). Doelmatigheidsformulier. Elektronisch beschikbaar via:
http://www.nvvtg.nl/wp-content/uploads/2015/09/Doelmatigheidsformulier.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).
51. Patton, M.Q. (1990). Qualitative Evaluation and Research Methods. Sage. Beverly Hills, California, United States of America.
52. Carlson, J.A. (2010). Avoiding Traps in Member Checking. The Qualitative Report. 15 (5), pp. 1102 – 1113.
53. Richie, J. & Lewis, J. (2003). Qualitative Research Practice; A Guide For Social Science Students and Researchers. Sage. London, United
Kingdom.
54. Ulin, P.R., Robinson, E.T. & Tolley, E. (2005). Qualitative Methods in Public Health. San Francisco, California, United States of America.
55. Fusch, P.I. & Ness, L.R. (2015). Are We There Yet? Data Saturation in Qualitative Research. The Qualitative Report. 20 (9), pp. 1408 –
1416.
56. Guest, G., Bunce, A. & Johnson, L. (2006). How Many Interviews are Enough? An Experiment with Data Saturation and Variability. Field
Methods. 18 (1), pp. 59 – 82.
57. Farmer, T., Robinson, K., Elliot, S.J., & Eyles, J. (2006). Developing and implementing a triangulation protocol for qualitative health
research. Qualitative Health Research,16 (3) 377 – 394.
58. Miedema, H. (2015). Arts en Ingenieur: and ever the twain shall meet. Proefschrift, Universiteit Twente, Netherland.
59. UMC Utrecht (2018). Cijfers over incidenten. Elektronisch beschikbaar via: http://www.umcutrecht.nl/nl/Over-Ons/Wat-wedoen/Kwaliteit-en-patientveiligheid/Feiten-cijfers/Cijfers-over-incidenten (geraadpleegd op 26 februari 2018).
60. UMC Groningen (2016). Jaarverslag 2016 - Centrale Incident Meldingen Commissie. Elektronisch beschikbaar via:
https://www.umcg.nl/SiteCollectionDocuments/UMCG/Jaarverslag%20CIM%202016.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).
61. de Jong, E. (2010). Het moeras van de voorbehouden handelingen. Tijdschrift voor Gezondheidsrecht. Elektronisch beschikbaar via:
http://www.kbsadvocaten.nl/bestanden/publicaties/Ernst_TvGR_2010_034_002_003.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).).
62. Geen auteur (2016). Beleidsdoorlichting: Kwaliteit en veiligheid in de curatieve zorg. In opdracht van: Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Elektronisch beschikbaar via: https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/
2016/09/22/beleidsdoorlichting-kwaliteit-en-veiligheid-in-de-curatieve-zorg/beleidsdoorlichting-kwaliteit-en-veiligheid-in-de-curatievezorg.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).

116

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Referenties
63. Nederlandse Zorgauthoriteit (2017). Medisch-Specialistische zorg 2016. Elektronisch beschikbaar via: https://www.rijksoverheid.nl/
binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2017/05/31/marktscan-medisch-specialistische-zorg-2016/marktscan-medischspecialistische-zorg-2016.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).
64. Kouwen, A., van der Brink, G., Kleven, P., Leferink, N., van Vugt, Y., Grijzen, Y., van der Heiden, M., van Acker, B. (2016).
Taakherschikking en kostprijzen in de praktijk – Een meting gericht op de effecten van beleidsregelwijzigingen in 2015. Adviesgroep
Procesverbetering en Innovatie, in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Radboud Universiteit Nijmegen.
Elektronisch beschikbaar via: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2016/07/14/taakherschikking-en-kostprijzen-in-depraktijk (geraadpleegd op 26 februari 2018).
65. Kroezen, M., van Dijk, L., van Groenewegen, P., de Rond, M., de Veer, A., Francke, A. (2014). Neutral to positive views on the
consequences of nurse prescribing: Results of a national survey among registered nurses, nurse specialists and physicians. International
Journal of Nursing Studies. 51, 4, pp. 539 – 548.
66. Wallenburg, I., Jansen, M., de Bont, A. (2015). De rol van de Verpleegkundig Specialist en de Physician Assistant in de zorg – Een
praktijkonderzoek naar taakherschiking in de tweede- en derdelijnszorg in Nederland. Instituut Beleid & Management
Gezondheidszorg, Erasmus Universiteit Rotterdam. In opdracht van V&VN en de NAPA. Elektronisch beschikbaar via:
https://www.venvn.nl/Portals/1/Nieuws/2015%20documenten/20150410%20de-rol-van-de-verpleegkundig-specialist-en-de-physicianassistant-in-de-zorg.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).
67. Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2005). Medische diagnose: kiezen voor deskundigheid. Advies in opdracht van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Elektronisch beschikbaar via: https://www.raadrvs.nl/uploads/docs/Medische_diagnose_kiezen_
voor_deskundigheid.pdf (geraadpleegd op 26 februari 2018).

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

117

Bijlagen

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

119

Bijlagen

Bijlage 1 – Algemene Maatregel van Bestuur (en Nota van
toelichting)

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van OranjeNassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van, nr. ;
Gelet op artikel 36a van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van 2012, nr. );
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 2012, nr. ;
Hebben goedgevonden en verstaan:
§ 1. Begripsbepaling
Artikel 1
In dit besluit wordt verstaan onder:
a. wet: de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg;
b. Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs: het register, genoemd in artikel 6.13 van de Wet op
het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;
c. commissie: de commissie, bedoeld in artikel 1, onderdeel c, van het Besluit buitenslands
gediplomeerden volksgezondheid.
§ 2. Aanwijzing en titel
Artikel 2
1. Als bevoegd tot het verrichten van handelingen als bedoeld in artikel 7 wordt de klinisch technoloog
aangewezen.
2. De aanwijzing, bedoeld in het eerste lid, geldt voor een termijn van vijf jaar.
Artikel 3
Het recht tot het voeren van de titel klinisch technoloog is voorbehouden aan degene:
a. aan wie een getuigschrift is uitgereikt waaruit blijkt dat betrokkene het afsluitende examen van een
opleiding voor klinisch technoloog met goed gevolg heeft afgelegd, welke opleiding is opgenomen in
het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs en die voldoet aan de artikelen 4 en 5, of
b. die in het bezit is van een door Onze Minister afgegeven verklaring van vakbekwaamheid:
- waaruit blijkt dat betrokkene een examen heeft afgelegd van een opleiding, die is gericht op de
uitoefening van het beroep van klinisch technoloog en aan de betrokkene daarvan een getuigschrift is
uitgereikt dat niet is afgegeven binnen een staat aangesloten bij de overeenkomst van Oporto van 2
mei 1992 betreffende de Europese Economische Ruimte (Trb. 1992, 132) of Zwitserland,
en
- waarin Onze Minister verklaart dat de door de betrokkene verworven vakbekwaamheid voor de
toepassing van deze wet geacht kan worden gelijkwaardig te zijn aan de vakbekwaamheid welke uit de
artikelen 4 en 5 kan worden afgeleid, of

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

121

c. die in het bezit is van een door Onze Minister afgegeven erkenning van beroepskwalificaties als
klinisch technoloog in de zin van de Algemene wet erkenning EG-beroepskwalificaties.
§ 3. Opleiding
Artikel 4
De opleiding, bedoeld in artikel 3, heeft een studielast van 10.080 studiebelastingsuren, omvat zowel
theoretisch als praktisch onderwijs, en is er op gericht dat de betrokkene competenties verwerft,
behorend tot het gebied van deskundigheid als bedoeld in artikel 6, ter zake van:
a. technisch medische deskundigheid;
b. communicatie;
c. samenwerking;
d. organisatie;
e. academicus;
f. professionaliteit.
Artikel 5
1. De competentie technisch medische deskundigheid omvat de bekwaamheid om:
a. een breed pakket aan kennis uit het medisch en technologisch kennisdomein toe te passen bij het
oplossen van medisch-technische vraagstukken;
b. in het medisch-technisch domein door onderzoek nieuwe wetenschappelijke kennis te verwerven
en nieuwe behandelplannen en diagnostische methoden te ontwikkelen met behulp van het
ontwerpproces;
c. op basis van een integratie van kennis, vaardigheden, competentieplanning en reflectie medische
technologie toe te passen in het diagnostisch en therapeutisch proces van de geneeskundige praktijk;
d. relevante informatie ten aanzien van het medisch-technische probleem op te zoeken en te
integreren in de eigen praktijk;
e. doeltreffend in woord en geschrift te communiceren met andere zorgverleners over de aan hem
toevertrouwde patiëntenzorg;
f. te reflecteren op het eigen medisch-technisch handelen en op de invloed hierop van eigen attitude,
normen en waarden.
2. De competentie communicatie omvat de bekwaamheid om:
a. met patiënten een therapeutische relatie aan te gaan dan wel te onderhouden op basis van
wederzijds begrip, empathie en vertrouwen;
b. informatie te verzamelen over de aandoening van de patiënt, van familie of van relevante derden
uit de omgeving van de patiënt en de verzamelde informatie te integreren;
c. relevante informatie te bespreken met de patiënt, de familie of andere zorgverleners om zo
optimale zorg aan de patiënt te leveren;
d. de patiënt en de bij de patiënt betrokkenen te begeleiden;
e. met diverse patiëntengroepen zoals kinderen, ouderen, mannen en vrouwen en patiënten met
verschillende culturele achtergronden om te gaan;
f. op patiëntgerichte wijze de anamnese af te nemen, waarbij gelet wordt op zowel de medische als op
de communicatieve aspecten;
g. een goed evenwicht tussen persoonlijke en professionele rollen te bewaren en respect te tonen
voor intermenselijke verschillen in professionele relaties.

122

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
3. De competentie samenwerking omvat de bekwaamheid om:
a. in samenspraak met de patiënt op doeltreffende wijze te komen tot samenwerking met andere
zorgverleners binnen de gezondheidszorgorganisatie;
b. een doeltreffende bijdrage aan interdisciplinaire teams op het gebied van patiëntenzorg, onderwijs
en onderzoek te leveren.
4. De competentie organisatie omvat de bekwaamheid om:
a. doelgericht en doeltreffend gebruik te maken van informatietechnologie en medische
geautomatiseerde apparatuur;
b. een visie en doelstelling te formuleren, een strategie te ontwikkelen en adequate actie te
ondernemen en daarbij adequaat taken en verantwoordelijkheden te delegeren;
c. middelen effectief in te zetten voor gezondheidszorg, onderzoek en onderwijs.
d. goed geïnformeerd te zijn over het Nederlandse gezondheidszorgsysteem, de invloed hierop van
maatschappelijke en politieke ontwikkelingen, en deze kennis doeltreffend en efficiënt te benutten
voor de eigen functie en organisatie;
e. de uitgangspunten van kwaliteitszorg, zijnde bewaking, bevordering en
waarborging, in de praktijk toe te passen;
f. kritische situaties en risico’s tijdig te onderkennen en hierop adequaat in te spelen;
g. een kwaliteitsmodel in de praktijk toe te passen.
5. De competentie academicus omvat de bekwaamheid om:
a. toegepast empirisch wetenschappelijk onderzoek op te zetten en uit te voeren;
b. systematische aanpak te hanteren, gebaseerd op de klinisch empirische cyclus en gekenmerkt door
de ontwikkeling en het gebruik van theorieën, modellen en samenhangende interpretaties te maken;
c. voor een medisch probleem informatie te verzamelen, te analyseren en te interpreteren en met
inachtneming van de medisch technologische kernbegrippen en de essentiële technologische
begrippen te komen tot een verantwoorde aanpak voor het oplossen van een medisch probleem;
d. inzicht in de aard van wetenschap en technologie en kennis van actuele discussies hierover toe te
passen;
e. een beredeneerd oordeel te vormen in het geval van incomplete en irrelevante data;
f. de eigen vakbekwaamheid te onderhouden en te bevorderen door zichzelf voortdurend op de
hoogte te houden van de belangrijkste ontwikkelingen in de technische en medische wetenschappen.
6. De competentie professionaliteit omvat de bekwaamheid om:
a. op een eerlijke, betrokken wijze hooggekwalificeerde zorg te leveren, met aandacht voor de
integriteit van de patiënt;
b. adequaat professioneel gedrag te demonstreren in gezondheidszorg, wetenschappelijk onderzoek
en onderwijs;
c. medisch-technische praktijk te beoefenen op een ethisch verantwoorde manier, die de juridische en
professionele verplichtingen van het lidmaatschap van een zelfregulerende groep respecteert;
d. op sterke en zwakke kanten in het eigen functioneren te reflecteren en daardoor sturing te geven
aan het eigen leerproces en verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen professionele groei, met als
doel levenslange ontwikkeling als professional;
e. te reflecteren op het eigen handelen in de medische praktijk, in relatie tot de eigen gevoelens en
cognities;
f. te reflecteren op de invloed van eigen attitude, normen en waarden op het eigen handelen.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

123

g. zich verantwoordelijk te tonen voor eigen handelen, zicht te verantwoorden en toetsbaar op te
stellen;
h. ethische dilemma’s te herkennen en kennis van ethische concepten relevant voor de
gezondheidszorg in de praktijk te hanteren.
§ 4. Deskundigheid
Artikel 6
1. Tot het gebied van deskundigheid van de klinisch technoloog wordt gerekend het optimaliseren van
bestaande technisch medische handelingen alsmede het ontwerpen en ontwikkelen van nieuwe
diagnostische methoden en therapieën met behulp van technologie én het verrichten van complexe
technisch medische handelingen binnen het technisch medische deelgebied van de geneeskunst. Deze
handelingen omvatten het onderzoeken, behandelen en begeleiden van patiënten binnen het
technisch medische deelgebied van de geneeskunst.
2. Tot de technisch medische handelingen, bedoeld in het eerste lid, behoren het:
a. onderzoeken en beoordelen van een patiënt en op basis van de verkregen gegevens het opstellen
van een behandelplan;
b. uitvoeren van het behandelplan en daartoe het verrichten van gangbare technisch medische
handelingen;
c. het stellen van indicaties en het herkennen van complicaties van technisch medische handelingen
en verrichtingen en het daarop anticiperen;
d. verwijzen naar, consulteren van en samenwerken met artsen en met andere gezondheidszorgmedewerkers.
§ 5. Voorbehouden handelingen
Artikel 7
1. De klinisch technoloog is bevoegd tot:
a. het verrichten van heelkundige handelingen;
b. het verrichten van endoscopieën;
c. het verrichten van catheterisaties;
d. het geven van injecties;
e. het verrichten van puncties;
f. het verrichten van electieve cardioversie;
g. het toepassen van defibrillatie;
h. het verrichten van handelingen waarbij gebruik wordt gemaakt van radioactieve stoffen of
toestellen die ioniserende straling uitzenden;
i. het verrichten van steenvergruizing voor geneeskundige doeleinden.
2. De bevoegdheid, genoemd in het eerste lid, geldt uitsluitend voor zover het betreft:
a. handelingen die vallen binnen het deskundigheidsgebied, bedoeld in artikel 6;
b. handelingen die worden uitgeoefend volgens landelijke geldende richtlijnen, standaarden en
daarvan afgeleide protocollen.

124

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
§ 6. Overige bepalingen
Artikel 8
1. Alvorens een verklaring af te geven als bedoeld in artikel 3, onderdeel b, wint Onze Minister advies
in van de commissie.
2. De commissie onderzoekt en laat Onze Minister weten of naar haar oordeel voldaan is aan de
vereisten, bedoeld in artikel 3, onderdeel b.
3. De artikelen 3a, eerste lid, 5, 6 en 7, van het Besluit buitenslands gediplomeerden volksgezondheid
zijn van overeenkomstige toepassing op aanvragen voor een verklaring van vakbekwaamheid als
bedoeld in artikel 3, onderdeel b. De leden-deskundigen die deel uitmaken van de commissie, zijn
deskundig ter zake van de opleiding of van het beroep van klinisch technoloog.
Artikel 9
Onze Minister zendt binnen vijf jaar na inwerkingtreding van dit besluit aan de Staten-Generaal een
verslag over de doeltreffendheid en de effecten van dit besluit in de praktijk.
Artikel 10
Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 januari 2013.
Artikel 11
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit tijdelijke zelfstandige bevoegdheid klinisch technoloog.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad zal
worden geplaatst.

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
mw. drs. E.I. Schippers

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

125

Nota van toelichting
Met deze algemene maatregel van bestuur wordt uitvoering gegeven aan artikel 36a van de Wet op
de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) om voor een periode van maximaal 5 jaar, een bepaalde
categorie van beroepsbeoefenaren tot het verrichten van in de maatregel aangewezen handelingen
zelfstandig bevoegd te verklaren. Artikel 36a voorziet voorts in een bij algemene maatregel van
bestuur aangewezen opleiding die betrekking heeft op de aangewezen voorbehouden handelingen.
De onderhavige maatregel wijst de beroepsgroep van klinisch technologen aan. De klinisch technoloog
verleent op basis van een geaccrediteerde bachelor-masteropleiding technisch medisch zorg binnen
een deelgebied van de geneeskunde.
De klinisch technoloog is in 2003 in Nederland geïntroduceerd omdat technologie van toenemend
belang is in de gezondheidszorg. Van toenemend belang is het adequaat omgaan met technologie in
de zorg. De klinisch technoloog levert een bijdrage aan het gebruik van de kracht en effectiviteit van
technologie in het proces van medisch probleem oplossen.
Naast de aanwijzing van de beroepsgroep en de vereiste opleiding worden in deze maatregel ook de
voorbehouden handelingen aangewezen waarvoor een zelfstandige bevoegdheid aan de klinisch
technoloog wordt verleend. Het gaat hierbij om voorbehouden handelingen welke te rekenen zijn tot
het gebied van deskundigheid van de klinisch technoloog en om het stellen van beperkingen die de
klinisch technoloog bij het verrichten van die handelingen in acht dient te nemen.
De klinisch technoloog beschikt over het getuigschrift technical medicine van een door de
Nederlandse Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) geaccrediteerde wetenschappelijke opleiding.
De opleiding tot klinisch technoloog bestaat uit de bacheloropleiding klinische technologie en de
masteropleiding technical medicine.
De opleiding technische geneeskunde is gericht op de vorming van beroepsbeoefenaren, die een
bijdrage zullen leveren aan het optimale en veilige gebruik van de toenemende hoeveelheid complexe
technologie in de gezondheidszorg.
Gedurende de opleiding verwerft de klinisch technoloog een gedegen inzicht in de technologie en het
menselijk functioneren. Met behulp van deze kennis en dit inzicht voert de klinisch technoloog
complexe technisch medische handelingen uit in de directe patiëntenzorg. Brengt hij verbeteringen
aan in bestaande technisch medische handelingen en ontwerpt en ontwikkelt hij met behulp van de
technologie nieuwe mogelijkheden voor de diagnostiek en therapie.
In het competentieprofiel staan de vereisten (eindtermen) beschreven waarover een beginnend
klinisch technoloog beschikt. In het competentieprofiel worden de eindtermen, geformuleerd in
competenties, uiteengezet. Dit zijn vaardigheden die de student gedurende de opleiding dient te
verwerven en die hem in staat stellen het beroep op een zelfstandige, bekwame manier uit te
oefenen.
Positionering van de klinisch technoloog
De klinisch technoloog gebruikt medische technologie als middel om tot nieuwe oplossingen te komen
voor diagnostiek en therapie. De klinisch technoloog bedenkt op basis van zijn eigen expertise
oplossingen voor diagnostische en therapeutische problemen. Indien de oplossing zeer technologisch
medisch specifiek is, past de klinisch technoloog deze toe bij de patiënt, als meest deskundige en
daarom meest geëigende behandelaar.

126

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
Een werkrelatie tussen een arts of andere disciplines en een klinisch technoloog is niet die van
opdrachtgever en opdrachtnemer. De specifieke kennis en bekwaamheden van de klinisch technoloog
vormen een aanvulling op de kennis en ervaring van de arts of andere disciplines. Voor technisch
medische problematiek zullen de betrokkenen daarom de klinisch technoloog in consult roepen.
De klinisch technoloog verricht werkzaamheden binnen een deelgebied van de geneeskunst in de
tweede lijn. Gezien het deskundigheidsgebied van de klinisch technoloog is hij werkzaam binnen een
samenwerkingsverband. Op de klinisch technoloog die werkzaam is in een instelling is onverkort de
Kwaliteitswet zorginstellingen van toepassing. Ook zijn de in het Burgerlijk Wetboek, Titel 7, afdeling 5,
opgenomen regels inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wet inzake de
geneeskundige behandelingsovereenkomst) van toepassing. Dat betekent onder meer dat een patiënt
alleen met zijn of haar toestemming door hulpverleners behandeld mag worden.
Deskundigheidsgebied
Het deskundigheidsgebied van de klinisch technoloog is omschreven in artikel 6 van dit besluit. De
omschrijving van het deskundigheidsgebied sluit aan bij de kennis, het inzicht en de vaardigheden die
op grond van de opleiding tot klinisch technoloog zijn opgedaan. Omschreven wordt met betrekking
tot het verrichten van welke voorbehouden en andere handelingen binnen het technisch medische
deelgebied van de geneeskunst de klinisch technoloog deskundig is.
De basis van de takenpakketten van de klinisch technoloog, afgeleid van het beroepsbeeld en het
competentieprofiel, bestaat uit het verrichten van gerichte anamnese, lichamelijk onderzoek, initiëren
en uitvoeren van behandelplannen. De voorbehouden handelingen die daarbij door de klinisch
technoloog worden verricht, en waarvan de bevoegdheid voor een adequate en doelmatige
beroepsuitoefening een onmisbare voorwaarde is, staan opgesomd in artikel 7.
In de uitwerking van het gebied van deskundigheid liggen ook besloten de beperkingen die de klinisch
technoloog bij het verrichten van deze voorbehouden en andere medische handelingen in acht neemt.
Als de klinisch technoloog constateert dat er handelingen zijn aangewezen die buiten het betreffende
complexe technisch medische deelgebied van de geneeskunst liggen dan handelt de klinisch
technoloog als ter zake kundig door een arts te consulteren of diens hulp in te roepen dan wel de
patiënt door te verwijzen naar een arts of andere disciplines.
Voorbehouden handelingen
Kern van dit besluit vormt de toekenning aan de klinisch technoloog van een zelfstandige bevoegdheid
ten aanzien van de in artikel 7 opgesomde voorbehouden handelingen.
Deze zelfstandige bevoegdheid omvat zowel de indicatiestelling voor de betreffende voorbehouden
handeling als de uitvoering ervan. De klinisch technoloog kan de voorbehouden handeling zelf
uitvoeren of een opdracht daartoe verlenen aan een ander (mits deze bekwaam is de handeling uit te
voeren).
De zelfstandige bevoegdheid die wordt toegekend is in omvang beperkt. De bevoegdheidsgrenzen van
de klinisch technoloog worden bepaald door de opleiding, de eigen bekwaamheid, de omschrijving
van het deskundigheidsgebied en de bij dit besluit gestelde beperkingen met betrekking tot de
voorbehouden handelingen. Tot slot geldt ook ten aanzien van de klinisch technoloog de algemene
eis, dat uitsluitend bevoegdheid bestaat voor een voorbehouden handeling, als sprake is van
bekwaamheid om deze uit te voeren (gezien artikel 36, vijftiende lid, van de wet). Aangezien
bekwaamheid individueel bepaald is, zal de zelfstandige verrichting van die handeling in het concrete

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

127

geval ook daarvan afhangen. De vereiste bekwaamheid voor die handelingen wordt tijdens de
opleiding vastgesteld.
De voorbehouden handelingen die door de klinisch technologen worden verricht zijn in principe
beperkt tot de voor het betreffende technisch medische deelgebied van de geneeskunst gangbare
handelingen. In de dagelijkse praktijk is de klinisch technoloog daarbij gebonden aan de richtlijnen en
daarvan afgeleide protocollen van het betreffende technisch medische specialisme en vindt
afstemming met de beroepsbeoefenaar plaats. Binnen deze kaders neemt de klinisch technoloog
zelfstandig beslissingen omtrent de indicatie en de verrichting van de aangewezen voorbehouden
handelingen.
Voorbeeld
Een arts stelt de primaire diagnose voor een transplantatie van eilandjes van Langerhans (diabetes).
De klinisch technoloog ‘oogst’ de eilandjes van een gezonde donor, pakt ze in in een beschermende
laag en berekent het beste moment en locatie voor het inbrengen bij de ontvanger. Met behulp van
gespecialiseerde visualiserende technieken kan hij/zij vervolgens zelf de punctie verrichten.
Opdrachtverlening
Artikel 38 van de wet over de opdrachtverlening tot het uitvoeren van voorbehouden handelingen is
van toepassing. Omdat het gaat om een nieuwe bevoegdheid voor een specifieke categorie
beroepsbeoefenaren die het beroep in de volle breedte moet kunnen gaan uitoefenen, is het
opdrachtgeverschap onder de reikwijdte van artikel 36a gebracht. Dit betekent dat de in dit besluit
aangewezen beroepsbeoefenaren ook opdracht kunnen geven tot het verrichten van voorbehouden
handelingen aan anderen die daartoe niet zelfstandig bevoegd zijn indien aan de in artikel 38
genoemde voorwaarden is voldaan.
Kwaliteitsregister
Met het tijdelijk toekennen van bevoegdheden verhoudt het zich echter niet om voor de
beroepsbeoefenaren waaraan de bevoegdheid is toegekend een publiekrechtelijk register en een
daaraan gekoppelde beroepstitel in het leven te roepen. Een dergelijk register en een beroepstitel
staan namelijk de noodzakelijke omkeerbaarheid van het experiment in de weg1. Om die reden is
afgezien van toekenning van een beroepstitel en van registratie in een register als bedoeld in artikel 3
van de wet (het BIG-register). 1 Nader rapport, Kamerstukken II, 32 261, nr 4
Niettemin is een zekere kenbaarheid van de klinisch technologen die tot de aangewezen categorie
behoren van belang.
Dit is mogelijk doordat de beroepsvereniging van klinisch technologen, de Nederlandse Vereniging
voor Technische Geneeskunde, een register voert van klinisch technologen. In dit zgn. Kwaliteitsregister staan de klinisch technologen vermeld die hun opleiding hebben voltooid. Aan de registratie is
geen verplicht lidmaatschap van de beroepsvereniging verbonden. Bij de registratie is tevens het
deelgebied vermeld waarbinnen de klinisch technoloog is opgeleid.
Handhaving
Zoals hiervoor aangegeven staan de klinisch technologen niet geregistreerd in een register als bedoeld
in artikel 3 van de wet (het BIG-register).
Dit betekent dat de klinisch technologen weliswaar onder de werking van het tuchtrecht van de wet
zijn gebracht, maar dat de tuchtmaatregelen die betrekking hebben op inschrijving in het BIG-register
niet kunnen worden opgelegd. Andere handhavingsinstrumenten kunnen echter onverkort worden

128

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
ingezet. Onder de Kwaliteitswet zorginstellingen beschikt de minister over de mogelijkheid om een
aanwijzing te geven aan de betreffende zorgaanbieder; voor spoedeisende gevallen beschikt de
Inspectie over een bevelsmogelijkheid.
De voorhang
Het ontwerp van dit besluit heeft voorgehangen bij de Eerste en Tweede Kamer. Naar aanleiding van
die voorhang ….. P M
Artikelsgewijs
Artikel 2, tweede lid
In deze algemene maatregel van bestuur is niet gekozen voor een horizonbepaling, doch voor de
vaststelling van een termijn van vijf jaar waarvoor de klinisch technoloog als categorie wordt
aangewezen. Dat brengt artikel 36a mee. Mocht echter voor het verstrijken van die termijn een
voorstel van wet in voorbedoelde zin bij de Tweede Kamer worden ingediend, dan wordt de termijn
verlengd. De verlengde termijn zal vervolgens vervallen in de gevallen aangegeven in artikel 36a,
zevende lid, van Wet BIG. De verlenging kan niet langer duren dan vijf jaar.
In het geval er geen wetsvoorstel bij de Tweede Kamer wordt ingediend, zal de aanwijzing na vijf jaar
vervallen. Deze algemene maatregel van bestuur zal dan worden ingetrokken.
Artikel 3
Het recht om de titel van klinisch technoloog te voeren komt toe aan degene die de desbetreffende
opleiding, opgenomen in het Centraal register opleidingen hoger onderwijs, met goed gevolg heeft
doorlopen en waarvoor in het onderhavige besluit eisen zijn gesteld. Deze systematiek van de
opleidingstitelbescherming is vergelijkbaar met de beroepen die in artikel 34 van de Wet BIG zijn
opgenomen. Voor de reden om een opleidingstitelbescherming voor de klinisch technoloog in het
leven te roepen wordt verwezen naar de kamerstukken behorende bij artikel 36a van de Wet BIG.2
2 Kamerstukken II 2009-2010, 32 261, nr. 3
Voor de beroepen, bedoeld in artikelen 3, en de beroepen die zijn aangewezen op grond van artikel
34, eerste lid van Wet BIG, zijn in artikel 41, onderscheidenlijk 45, regels gesteld over de gelijkstelling
van buitenslands gediplomeerden met Nederlands gediplomeerden.
Voor een deel vallen de buitenslands gediplomeerde onder de werking van de Algemene wet
erkenning EG-beroepskwalificaties. Voor dat deel kan volstaan worden met een aanpassing van de
Regeling erkenning EG-beroepskwalificaties in de individuele gezondheidszorg. Voor het resterende
deel van de buitenslands gediplomeerden voorziet dit artikel in een regeling om gelijkstelling mogelijk
te maken.
Artikelen 4 en 5
Voor de opleiding, bedoeld in artikel 4, zijn landelijke eindtermen ontwikkeld die zijn vastgesteld door
de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU), de Technische Universiteit Delft, de
Technische Universiteit Eindhoven en de Universiteit Twente (3TU) (Competentieprofiel academisch
opgeleide TM-professionals). Bij de totstandkoming van het competentieprofiel is de Nederlandse
Vereniging voor Technische Geneeskunde (NVvTG) betrokken geweest.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

129

Alle geaccrediteerde opleidingsinstituten die de opleiding tot klinisch technologen mogen geven, zijn
gehouden deze landelijke eindtermen te hanteren. Wie voldoet aan de opleidingseisen van klinisch
technoloog is aangewezen om zelfstandig voorbehouden handelingen te indiceren en uit te voeren.
De opleiding omvat zowel theoretisch als praktisch onderwijs dat gericht is op het verwerven van de
navolgende competenties die de basis vormen voor de beroepsuitoefening binnen het deskundigheidsgebied van de klinisch technoloog. Deze competenties zijn conform het model CanMEDS-2008.
De CanMEDS (Canadian Medical Education Directives for Specialists) beschrijven het profiel van de
klinisch technoloog in zes rollen/competentiedomeinen namelijk: technisch medische deskundige,
communicator, samenwerker, organisator, academicus en beroepsbeoefenaar. Hierna worden de
verschillende competenties toegelicht.
Competentie technisch medische deskundigheid:
De klinisch technoloog bezit een breed kennis- en vaardighedenpakket uit het medisch en technisch
kennisdomein en past dit toe in de medisch-technische praktijk. De klinisch technoloog levert een
zelfstandige bijdrage aan de diagnostiek en/of behandeling van een patiënt. Hij verzamelt en
interpreteert gegevens, maakt een probleemanalyse, neemt de juiste klinische beslissingen en voert
deze uit met inachtneming van de grenzen van eigen deskundigheid en bekwaamheid. De klinisch
technoloog controleert of de gekozen beslissing en bijbehorende uitvoering van voldoende kwaliteit
zijn en of het gezochte effect bereikt wordt. De klinisch technoloog levert zorg conform de actuele
professionele standaard en waar mogelijk evidence based, ethisch onderbouwd en kostenbewust. De
klinisch technoloog communiceert doeltreffend mondeling, schriftelijk, elektronisch met patiënten en
hun naasten, en met andere werkers in de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg.
Competentie communicatie:
De klinisch technoloog gaat een doeltreffende relatie aan en onderhoudt deze met patiënten, hun
naasten en andere werkers in de gezondheidszorg. De klinisch technoloog gebruikt (medisch)
communicatieve vaardigheden om hooggekwalificeerde zorg te bieden.
Competentie samenwerking:
De klinisch technoloog bouwt een collegiale samenwerking op en werkt doeltreffend samen in een
multidisciplinair samenwerkingsverband om te komen tot besluitvorming rond patiëntenzorg,
onderwijs en/of onderzoek. De klinisch technoloog werkt doeltreffend samen met patiënten,
patiëntengroepen en andere werkers in de gezondheidszorg. De klinisch technoloog brengt informatie
over, onderhandelt, geeft leiding, voert consultaties uit en participeert in intercollegiale toetsing.
Competentie organisatie:
De klinisch technoloog levert een bijdrage aan besluiten over beleid en de toewijzing van beperkte
financiële, materiële en personele middelen. De klinisch technoloog stemt op een verantwoorde wijze
taken onderling op elkaar af in het werk - op strategisch, tactisch en operationeel niveau - en
daarbuiten. De klinisch technoloog prioriteert taken, voert deze, waar nodig in een team, uit en
evalueert.
Competentie academicus:
De klinisch technoloog levert een wetenschappelijke bijdrage aan de beoordeling, opbouw en begrip
van kennis en kunde van de gezondheidszorg. De klinisch technoloog geeft onderwijs en/of bevordert
onderwijs aan studenten, patiënten en anderen. De klinisch technoloog neemt beslissingen waar

130

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
mogelijk op wetenschappelijk verantwoorde wijze, erkent het belang van levenslang leren en fungeert
hierin als rolmodel.
Competentie professionaliteit:
De klinisch technoloog vervult een maatschappelijke rol om de gezondheid en het welbevinden van de
samenleving naar een zo hoog mogelijk niveau te brengen. De klinisch technoloog beoefent de
patiëntenzorg volgens de geldende medische en ethische standaarden binnen het Nederlandse en
Europese juridische kader. De klinisch technoloog spant zich in om de standaarden van zijn vakgebied
volledig te beheersen.
Artikel 6, eerste lid
De klinisch technoloog heeft inzicht in de werking van het menselijk lichaam en de technologie. Op
basis daarvan is betrokkene in staat om complexe technisch medische interventies uit te voeren en te
verbeteren binnen het deelgebied van de geneeskunst. Tevens is de klinisch technoloog in staat om
nieuwe diagnostische methoden en therapieën te ontwerpen en te ontwikkelen met behulp van
technologie binnen het deelgebied van de geneeskunst.
Zoals in het algemene deel van deze toelichting al aan de orde kwam, wordt het deskundigheidsgebied
van de klinisch technoloog met betrekking tot het verrichten van technisch medische handelingen
beperkt door de omvang van de geneeskunst. Deze deskundigheid richt zich echter specifiek op een
deelgebied van de geneeskunst.
Binnen dat deelgebied handelt de klinisch technoloog zelfstandig en draagt hij verantwoordelijkheid
voor de behandeling van patiënten.
De deelgebieden betreffen Robotica en Imaging, Medical signaling en Reconstructive Medicine.
Robots en Imaging is de toepassing van geavanceerde beeldvorming en navigatie en robottechnologie
voor medische diagnostiek en interventies. Medical signaling is de acquisitie, bewerking, interpretatie
van medische signalen, en het gebruik van signalen om afwijkende functies van het menselijk
organisme te moduleren. En Reconstructive Medicine richt zich op herstel van lichaamsfunctie door
reconstructie of functionele reparatie van allerlei weefsels.
Ten tweede richt de deskundigheid van de klinisch technoloog zich op medische handelingen die zich
kenmerken door de technische complexiteit.
Artikel 6, tweede lid
De handelingen genoemd in het tweede lid vormen een invulling van het deskundigheidsgebied van
de klinisch technoloog. De handelingen zijn algemeen omschreven. Dit is ingegeven door het feit dat
de klinisch technoloog beschikt over algemene basiskennis van de geneeskunst, welke hem in staat
stelt om te onderzoeken, te diagnosticeren, een behandelplan op te stellen en uit te voeren.
De beperking in de handelingen is vooral gelegen in de koppeling met de beperkingen in het eerste lid:
het deelgebied van de geneeskunst waarbinnen de klinisch technoloog zijn specifieke deskundigheid
heeft.
Artikel 7
De beperkingen van de deskundigheid werken in omvang door in de zelfstandige bevoegdheid van
artikel 7. Een algemene beperking is dat niet ten aanzien van alle voorbehouden handelingen van
artikel 36 van de wet een zelfstandige bevoegdheid wordt toegekend. De zelfstandige bevoegdheid
wordt toegekend ten aanzien van zeven van de in totaal 14 voorbehouden handelingen van artikel 36

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

131

van de wet. Ten aanzien van de overige zeven voorbehouden handelingen geldt dat deze een
specifieke deskundigheid vergen welke niet tot het deskundigheidsgebied van de klinisch technoloog
valt te rekenen. De toedeling van de betreffende zeven voorbehouden handelingen is in
overeenstemming met de beroepsorganisaties van klinisch technologen en artsen geschied. Daarnaast
vloeien uit het deskundigheidsgebied van de klinisch technoloog ook andere beperkingen voort: alleen
voor díe voorbehouden handelingen wordt een zelfstandige bevoegdheid toegekend welke vallen
binnen het deelgebied van de geneeskunst.
Tenslotte geldt met betrekking tot de zelfstandige bevoegdheid nog een specifieke beperking dat de
landelijke richtlijnen, standaarden en daarvan afgeleide protocollen worden gevolgd.
Tot slot geldt ook ten aanzien van de klinisch technoloog de algemene eis, dat uitsluitend bevoegdheid
bestaat voor een voorbehouden handeling, als sprake is van bekwaamheid om deze uit te voeren
(gezien artikel 36, vijftiende lid). Aangezien bekwaamheid individueel bepaald is, zal de zelfstandige
verrichting in het concrete geval ook daarvan afhangen.
De eerder genoemde protocollen zijn afgeleide van de richtlijnen en vormen in feite een weerslag van
de samenwerking van tussen de klinisch technoloog en de arts specialist.
Artikel 8
Dit artikel regelt dat, alvorens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een verklaring van
vakbekwaamheid afgeeft, de commissie, bedoeld in artikel 1, onderdeel c, van het Besluit buitenslands
gediplomeerden volksgezondheid, een onderzoek instelt waaruit blijkt of die afgifte gerechtvaardigd
is.
Artikel 9
Door de bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen in artikel 36 van de Wet BIG uit te breiden
met een specifieke categorie beroepsbeoefenaren en dit vast te leggen in een op artikel 36a van de
Wet BIG gebaseerde algemene maatregel van bestuur wordt duidelijk dat het vooralsnog om een
tijdelijke regeling gaat, zodat - als gevolg van de uitkomst van een evaluatie – nog wijziging kan
plaatsvinden in de toegekende bevoegdheden. Tevens kan in de periode van vijf jaar blijken in
hoeverre de dagelijkse praktijk inderdaad vereist dat de beroepsbeoefenaar met de bijzondere of
nieuwe deskundigheid over de mogelijkheid beschikt zelfstandig de indicatie voor de handeling te
stellen en vervolgens de handeling zelfstandig bevoegd te verrichten. Dit vormt een van de aspecten
die zullen worden meegewogen in de evaluatie van de tijdelijke toekenning van bevoegdheden. Meer
in het algemeen zal het bij de evaluatie daarvan gaan over de vraag of de toedeling van de zelfstandige
bevoegdheid doelmatig en doeltreffend is; dus in hoeverre het bijdraagt aan efficiëntere en
effectievere zorg.
De variabelen waarop wordt geëvalueerd zijn:
Kwaliteit (veiligheid, patiëntgerichtheid en toegankelijkheid);
effectiviteit;
doelmatigheid;
continuïteit van zorg.
Het onderzoek zal worden uitgevoerd door een onafhankelijk onderzoeksinstituut.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
mw. drs. E.I. Schippers

132

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen

Bijlage 2 – Operationalisering Analytic Hierarch Process
(AHP)
Onderdeel

Zorgverlener perspectief

Patiënten perspectief

1

Effectiviteit

De voorbehouden handeling draagt bij aan een betere
diagnose en/of gezondheid van de patiënt,

Dat de behandeling bijdraagt aan een betere
diagnose en/of gezondheid

2

Veiligheid

De voorbehouden handeling wordt zo veilig mogelijk
uitgevoerd

Dat ik zo min mogelijk risico’s loop bij de
(be)handeling

3

Patiëntgerichtheid

Bij de geleverde zorg staat de patiënt centraal

Dat ik ruimte heb om mijn wensen en mening
te bespreken

4

Toegankelijkheid]

De voorbehouden handeling draagt bij aan toegankelijke zorg

Dat mijn gewenste zorg (en passende
behandelaar) makkelijk toegankelijk is

5

Efficiëntie (kosten)

De voorbehouden handeling draagt bij aan een sneller en
goedkoper zorgproces

Dat mijn zorg doeltreffend is en minder geld
kost

6

Patiënttevredenheid

De voorbehouden handeling draagt bij aan een verbeterde
patiënttevredenheid

Dat ik tevreden ben over mijn behandeling

7

Uitvoering

De voorbehouden handeling wordt op de voorgeschreven
manier uitgevoerd (volgens protocol)

Dat de behandeling wordt uitgevoerd volgens
de regels

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

133

Bijlage 3 – QuickScan NVvTG Congres 2016
Evaluatieonderzoek art.36A Wet BIG
Quickscan
NVvTG Congres 15 januari 2016
Naam:__________________________________
(Uw contactgegevens worden NIET gebruikt voor andere onderzoeken of doeleinden. Uw gegevens
worden op een veilige wijze verwerkt en opgeslagen.)
Bent u afgestudeerd als klinisch technoloog/technisch geneeskundige?
 Ja, ik ben afgestudeerd in 20__
 Nee, nog in opleiding (ga door naar vraag 4)
In welke zorgsector/-instelling bent u werkzaam?
 Academisch ziekenhuis
 Algemeen psychiatrisch ziekenhuis
 Algemeen ziekenhuis
 GGD
 Huisartspraktijk
 Overige GGZ instellingen

 Thuiszorg
 Verpleeghuis
 Verstandelijk gehandicaptenzorg
 Verzorgingshuis
 Anders, namelijk:
………………………………………

Indien u in een ziekenhuis werkzaam bent, binnen welk medisch specialisme is dit?
 Anesthesiologie
 Cardiologie
 Cardio-thoracale chirurgie
 Dermatologie en venerologie
 Heelkunde (chirurgie)
 Interne geneeskunde
 Keel- neus- oorheelkunde
 Kindergeneeskunde
 Klinische geriatrie
 Longziekten en tuberculose
 Maag-darm-leverziekten
 Neurochirurgie

 Neurologie
 Obstetrie en gynaecologie
 Oogheelkunde
 Orthopedie
 Plastische chirurgie
 Psychiatrie
 Radiologie
 Reumatologie
 Revalidatiegeneeskunde
 Urologie
 Anders, namelijk:
……………………………………

Voert u voorbehouden handelingen uit?
 Ja (ga door naar vraag 6)
 Nee
Waarom voert u (momenteel) geen voorbehouden handelingen uit? (Meerdere antwoorden mogelijk)
 ik ben nog niet afgestudeerd
 het is niet noodzakelijk voor mijn functie
 in mijn organisatie het uitvoeren van voorbehouden handelingen door KT/TG’ers (nog) niet (goed)
geregeld is

134

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
 ik heb hier (nog) geen behoefte aan
 Anders, namelijk: ………………………………………………………………………………………………………
Wat betekent een zelfstandige bevoegdheid t.a.v. voorbehouden handelingen voor u en uw dagelijkse
werk? (Meerdere antwoorden mogelijk)
 professionele erkenning
 mogelijkheden voor verdere (professionele) ontwikkeling
 minder bureaucratie
 betere afbakening van verantwoordelijkheden
 legalisering van mijn handelen in de dagelijkse praktijk
 Anders, namelijk: ………………………………………………………………………………………………………
Wordt u momenteel belemmerd in het zelfstandig uitvoeren van voorbehouden handelingen?
(Meerdere antwoorden mogelijk)
 niet van toepassing
 nee, ik word niet belemmerd
 Ja, door mijn leidinggevende
 Ja, door mijn afdeling
 Ja, door mijn instelling
 Anders, namelijk: ………………………………………………………………………………………………………
In het afgelopen jaar, welke voorbehouden handelingen heeft u tijdens het uitvoeren van medische
procedures verricht, zowel in opdracht van een arts/medisch specialist, als op eigen indicatie (met of
zonder overleg)? Vul per voorbehouden handeling in welke medische procedures van toepassing zijn.
(Meerdere antwoorden mogelijk)
(Indien u geen voorbehouden handelingen uitvoert kunt u deze vraag overslaan)
Voorbehouden handeling

Procedure(s)(meerdere antwoorden mogelijk)

Catheterisatie
Heelkundige handeling
Endoscopie
Injectie
Punctie
Defibrillatie
Electieve cardioversie
Steenvergruizing
Handeling met ioniserende straling
Anders, namelijk
……………………………………………

Indien u interesse heeft om mee te werken aan (groeps-)interviews of werkobservaties kunt u dit
hieronder aangeven.
(Uw contactgegevens worden NIET gebruikt voor andere onderzoeken of doeleinden. Uw gegevens
worden op een veilige wijze verwerkt en opgeslagen.)
 Ja, u kunt mij benaderen voor (groeps-)interviews

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

135

 Ja, u kunt mij benaderen voor werkobservaties
Naam: ………………………………………………………………………………………………………………………
Functie:
………………………………………………………………………………………………………………………
Adres: ………………………………………………………………………………………………………………………
E-mail: ………………………………………………………………………………………………………………………
Telefoon:
………………………………………………………………………………………………………………………
Heeft u nog op- of aanmerkingen voor het onderzoeksteam?
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
Hartelijke dank voor uw medewerking!

136

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen

Bijlage 4 – Algemeen interview protocol
Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG
met betrekking tot de inzet van de
Klinisch Technoloog
Interviewprotocol

RVE Patiënt & Zorg
Maastricht UMC+
Maarten de Haan, M.Sc.
Monique Bessems, B.Sc.
Dr. Yvonne van Eijk-Hustings, RN.
Prof. Dr. Carmen Dirksen
Prof. Dr. Bert Vrijhoef
Maastricht, 4 december 2015

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

137

1. Achtergrond
Het onderzoek wordt uitgevoerd door Maastricht University Medical Center (MUMC+) in opdracht van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

2. Interviewdoel(en)
Het doel van de (expert)interviews is driedelig;
- om inzicht te krijgen in de bevorderende en belemmerende factoren bij het (zelfstandig) indiceren,
uitvoeren en delegeren van voorbehouden handelingen door klinisch technologen,
- om aanvullende informatie te verkrijgen op de kwantitatieve dataverzameling (die analoog aan de
kwalitatieve data zal worden verzameld), en
- om de antwoorden die tijdens de kwantitatieve dataverzameling gegeven zijn te controleren en
valideren.
Er zijn twee (hoofd)onderzoeksvragen;
in hoeverre is het doeltreffend en doelmatig een zelfstandige bevoegdheid toe te kennen aan klinisch
technologen m.b.t. het verrichten van voorbehouden handelingen?
- voor welke voorbehouden handelingen is deze toekenning doeltreffend en doelmatig?

3. Methode
De (expert)interviews worden afgenomen volgens de Interview Guide Approach ontwikkeld door
Patton (1990). Daarnaast zullen er een aantal gestandaardiseerde vragen worden opgenomen binnen
de (expert)interviews. Dit houdt in dat de interviews semigestructureerd zullen zijn.

4. Model
De vragen die tijdens de (expert)interviews worden gesteld, zijn gebaseerd op het implementatiemodel van Grol et.al. (2001; 2005; 2007) en het Sidani & Irvine raamwerk (1999).
4.1 Grol et.al.
Het implementatiemodel van Grol et.al. geeft inzicht in de bevorderende en belemmerende factoren
die van invloed kunnen zijn bij een zorgverandering. Deze zijn geclusterd in de onderstaande factoren:
Kenmerken van de zorgverandering
Kenmerken van de doelgroep
Kenmerken van de patiëntengroep (of het zorgproces)
Kenmerken van de sociale context
Kenmerken van de economische, administratieve en organisatorische context
Kenmerken van de methode en strategieën van implementatie
Op basis van deze factoren zijn vragen opgesteld die inzicht geven in de bevorderende en
belemmerende factoren die gepaard kunnen gaan met een zorgverandering. De zorgverandering in
het evaluatieonderzoek betreft de wetswijziging die een (tijdelijke) zelfstandige bevoegdheid verleent
aan de KT/TG t.b.v. negen voorbehouden handelingen.

138

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
4.2 Sidani & Irvine
Het Sidani & Irvine kader differentieert tussen variabelen voor de structuur-, het proces- en de
uitkomsten van zorg. Belangrijke aannames van dit onderzoekskader zijn dat structuurvariabelen
invloed hebben op het proces en de uitkomsten van zorg alsook dat het proces van zorg invloed heeft
op de uitkomsten hiervan.
Het Sidani & Irvine kader wordt gebruikt bij het verzamelen van zowel kwantitatieve- als kwalitatieve
data. Tijdens de interviews zal de nadruk liggen op die aspecten van het Sidani & Irvine kader die niet
(goed) bevraagd kunnen worden d.m.v. de kwantitatieve dataverzameling (o.a. vragenlijsten). De
verdeling tussen kwantitatieve- en kwalitatieve data binnen het Sidani & Irvine kader is in het
onderstaande figuur gevisualiseerd.

Structuur

Proces

Patiënten

Doeltreffendheid
Kwaliteit van zorg

Demografische kenmerken
Ziektebeeld

Uitkomsten

Functie elementen
Technisch-medische
deskundigheid

Veiligheid
Patiëntgerichtheid
Toegankelijkheid

Communicatie

Klinisch Technologen
Algemene kenmerken
Professionele kenmerken

Samenwerken

Effectiviteit van zorg

Organisatie

Mate gebruik zelfstandigheid

Onderzoek/wetenschap

Verandering zelfstandigheid

Professionaliteit

Vereisten dagelijkse praktijk
Behandelsucces
Samenwerkingsovereenkomsten

Artsen

Continuïteit van zorg

Algemene kenmerken

Zorgproces

Professionele kenmerken

Functie uitvoering
Dagelijkse werkzaamheden
Team indeling

Organisaties

(ervaren) patiënttevredenheid

Doelmatigheid
Mate van zelfstandigheid
Inzet van professionals
Arbeidstevredenheid

Organisatie kenmerken

Inzet van middelen

Formalisering rolverdeling

Ontwikkeling deelgebieden
geneeskunst

Legenda
Kwantitatieve
dataverzameling
Kwalitatieve
dataverzameling
Gemixte
dataverzameling

Figuur 1: Sidani & Irvine (1999)

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

139

4.3 Combineren van Grol en Sidani & Irvine
Per interview zal er gekeken worden naar de geschiktheid van vragen op basis van de expertise van de
kandidaat. Hierbij kan het zijn dat niet alle onderdelen van het implementatiemodel van Grol et.al en
het Sidani & Irvine kader aan bod komen tijdens een interview. Er wordt ook rekening gehouden met
de duur van het interview.

5. Uitvoering
5.1 Werving interviewkandidaten
Interviewkandidaten worden geworven door het onderzoeksteam in samenspraak met de leden van
de begeleidingscommissie. Kandidaten worden geselecteerd op basis van expertise, ervaring en
(geografische) spreiding. Hierbij zullen o.a. soort voorbehouden handeling, type instelling, medisch
discipline en (master)specialisatie een rol spelen.
Interviewkandidaten worden door het onderzoeksteam vooraf geïnformeerd over het doel en de
verwachtingen t.a.v. het interview. Hierbij wordt gemeld dat:
- het een semigestructureerd interview betreft,
- er naar persoonlijke ervaringen en visie wordt gevraagd tijdens het interview en niet naar formele
standpunten,
- het interview wordt opgenomen met dataregistratieapparatuur,
- het interview bij voorkeur telefonisch plaatsvindt of, indien noodzakelijk of op verzoek van
interviewkandidaten, face-to-face,
- data geanonimiseerd wordt en niet herleidbaar zal zijn naar individuen,
- verkregen data gebruikt (kan) worden in rapportages naar het Ministerie van VWS en/of in
wetenschappelijke publicaties,
- resultaten zullen niet voor andere doeleinden worden gebruikt of worden gedeeld met derden,
- een samenvatting van het interview toegestuurd wordt waarop de geïnterviewde aanvullingen kan
geven (membercheck),
- het toestemmingsformulier getekend dient te zijn voordat het interview kan plaatsvinden, en
- dat het interview maximaal 1uur in beslag zal nemen.
Voorafgaand aan het interview zullen kandidaten via email bevestigen kennis genomen te hebben van
de bovengenoemde punten en dat zij hiermee akkoord gaan. Bij de start van elk interview zullen
interview kandidaten mondeling gevraagd worden in te stemmen met de boven genoemde punten.
5.2 Uitvoering interviews
Interviews zullen worden uitgevoerd door Maarten de Haan (junior onderzoeker) en/of Monique
Bessems (onderzoeksassistent). De onderzoekers bellen de kandidaat. Indien mogelijk wordt verzocht
dat de kandidaat een vast nummer geeft i.v.m. mogelijke geluidsproblemen tussen mobiele telefoons
en de opnameapparatuur.
Indien het interview face-to-face plaatsvindt zal het interview plaats vinden op een locatie waar het
interview niet verstoord kan worden door derden of achtergrondgeluiden. De interviewer zal
verantwoordelijk zijn voor het opnemen van het gesprek. Indien gewenst door de kandidaat kan het
interview ook via Skype plaatsvinden.
Elk interview zal bestaan uit de volgende onderdelen:

140

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
kennismaking
(introducties interviewer en kandidaat, akkoord met geluidsopname, goedkeuring gebruik resultaten en
mogelijkheid voor vragen kandidaat)
open gedeelte interview
(bijhouden checklist)
controle en meer diepgang
(controle of alle vragen zijn beantwoord, mogelijkheid tot verdere verdiepende en/of aanvullende
vragen)
Afsluiting
(kandidaat krijgt mogelijkheid om zelf punten toe te voegen, afsluiting, dankwoord, uitleg verdere
stappen)
5.3 Uitwerking interviews
Na afloop van het interview wordt het geluidsbestand opgeslagen op de beveiligde servers van het
MUMC+ waar alleen het onderzoeksteam toegang tot heeft.
De interviews worden uitgetypt door studenten van Universiteit Maastricht. Studenten krijgen 45,euro vergoeding per uitgetypt interview. De studenten zullen een overeenkomst tekenen dat data niet
gedeeld mag worden (zowel mondeling als schriftelijk) met buitenstaanders. De onderzoekers zullen
m.b.v. steekproeven het transcript controleren.
De transcripten worden ingevoerd in NVivo (versie 10) t.b.v. analyse. Het onderzoeksteam zal
regelmatig bekijken in hoeverre datasaturatie plaatsvindt (per vraag maar ook per stakeholdergroep)
en zal hierop inspelen.
5.4 Datasaturatie en analyseproces
De term ‘data-saturatie’ wordt veelal gebruikt in kwalitatieve dataverzameling, om het punt aan te
geven waarop de onderzoekers voldoende data hebben verzameld om de onderzoekersvragen te
kunnen beantwoorden. Er zijn uiteenlopende meningen hoeveel interviews nodig zijn om een dergelijk
punt te bereiken (voor een overzicht van dit debat zie Bertaux 1981; Kuzel 1992; Morse 1994; Creswell
1998 en Bernard 2000). Om deze reden is er bewust gekozen om geen kwantitatieve bepaling te
koppelen aan data-saturatie binnen dit onderzoek.
Desalniettemin hebben de onderzoekers, voornamelijk uit planningsoverwegingen, voorafgaand aan
de start van de kwalitatieve dataverzameling een schatting gemaakt hoeveel interviews er per
stakeholder groep nodig zijn om de onderzoeksvragen te beantwoorden (zie stakeholder overzicht).
Omdat het data-saturatiepunt onmogelijk vooraf te bepalen is, is er gekozen om al tijdens de
verzamelfase van de kwalitatieve data te beginnen met de analyses hiervan. Dit is overeenkomstig met
de strategie die Guest et.al. (2006) voorstelt voor een purposive sample (doelgerichte
onderzoekspopulatie).
Voor de analyses van de kwalitatieve data zal gebruik worden gemaakt van een ‘editing style analysis’.
Dit houdt in dat na het afnemen van het interview deze getranscribeerd wordt (zie eerder). De
schriftelijk data wordt vervolgens vastgelegd en betekenisvolle onderdelen worden gecategoriseerd
op codes en vervolgens op thema’s. De codes en thema’s zijn voorafgaand opgesteld door het
onderzoeksteam op basis van het model van Grol et.al. (2005; 2007) en het kader van Sidani & Irvine

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

141

(1999). Deze twee theoretische modellen zijn ook gebruikt bij het opstellen van de interviewvragen.
Op deze manier bestaat er een duidelijk koppeling tussen gestelde interviewvragen, thema’s en
uiteindelijke codes die tijdens de analyses worden gebruikt.
Voor het bepalen van het data-saturatie punt zal de voorgestelde methode van Guest et.al. (2006)
door het onderzoeksteam worden toegepast. Op basis van de getranscribeerde interviews zal het
code-boek (en de daarbij gehanteerde thema’s) worden aangevuld en/of aangepast. Het code-boek
zal de vorm van een Excel-bestand krijgen waarbij per stakeholdergroep wordt bijgehouden welke
codes en thema’s besproken zijn. Conform aan de methode van Guest et.al. (2006) zal dit proces om
de 6 interviews (per stakeholdergroep) plaatsvinden en zal deze door twee onderzoekers worden
uitgevoerd. De aanvullingen en/of aanpassingen worden vervolgens besproken met de andere leden
van het onderzoeksteam.
De onderzoekers zullen dezelfde definitie van data-saturatie hanteren als Guest et.al. (2006) namelijk:
“data-saturatie is het punt in de dataverzameling en –analyse waarbij nieuwe interviews weinig of
geen veranderingen aanbrengen in het code-boek” (vertaald p. 65). Dit punt zal door het
onderzoeksteam gezamenlijk bepaald worden.

6. Interview gids
In de bijlage van dit protocol bevindt zich een interviewgids waarin alle (mogelijke) vragen vermeld
staan (bijlage excel). Tijdens de interviews zullen de onderzoekers gebruik maken van een
gesimplificeerd tabel waarin kan worden bijgehouden welke vragen de respondent al heeft
beantwoord.
Omdat niet elke vraag toepasselijk is voor elke interview-kandidaat hebben de onderzoekers een
globaal overzicht gemaakt van welke vragen ze aan welke stakeholdergroep (willen) gaan vragen, deze
is terug te vinden in de bijlage van dit protocol (bijlage 1). Voorafgaand aan elk interview zal worden
bepaald welke vragen er precies gesteld zullen worden. Hierbij zal o.a. rekening worden gehouden
met de expertise van de kandidaat, gegeven antwoorden van kandidaat in andere onderdelen van dit
onderzoek (bijv. vragenlijsten) en datasaturatie.
Ten slotte is er tijdens het interview ook ruimte voor aanvullende opmerkingen van de respondent
alsook om onderwerpen ‘wat ter tafel komt’ te bespreken.

142

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen

Structuur

KT/TG

Arts

Management

Belanghebbende

Zorgfinanciers

Opleidingen

KT/TG

Arts

Management

Belanghebbende

Zorgfinanciers

Opleidingen

Organisatie kenmerken
Formalisering rolverdeling

Proces

Technisch-Medische deskundigheid
Communicatie
Samenwerken
Organisatie
Onderzoek/wetenschap
Professionaliteit
Dagelijkse werkzaamheden
Team indeling

Uitkomsten Veiligheid
Patiëntgerichtheid
Toegankelijkheid
Mate gebruik zelfstandigheid
Verandering zelfstandigheid
Behandelsucces
Samenwerkingsovereenkomsten
Zorgproces
(ervaren) patiënttevredenheid
Inzet professionals
Arbeidstevredenheid
Inzet van Middelen
Ontwikkeling deelgebieden geneeskunst

Grol et.al. Kenmerken
Zorgverandering
Doelgroep
Zorgproces
Economische-, administratieve- en
organisatorische context
Verlengde arms-constructie
Sociale context
DBC's
Methodes en strategieën van implementatie

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

143

Bijlage 5 – Observatieprotocol

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG
met betrekking tot de inzet van de
Klinisch Technoloog
Observatie protocol

RVE Patiënt & Zorg
Maastricht UMC+
Maarten de Haan, M.Sc.
Monique Bessems, B.Sc.
Dr. Yvonne van Eijk-Hustings, RN.
Prof. Dr. Carmen Dirksen
Prof. Dr. Bert Vrijhoef
Maastricht, augustus 2016
(versie 2.0)

144

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen

1. Achtergrond
Met ingang van 1 januari 2014 is een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) [1] van kracht die
uitvoering geeft aan Artikel 36a van de Wet BIG om de klinisch technoloog, vaak ook technisch
geneeskundige genoemd, een zelfstandige bevoegdheid te verlenen voor het verrichten van negen
voorbehouden handelingen. Onderdeel van deze AMvB is een onafhankelijk evaluatieonderzoek naar
de doeltreffendheid en doelmatigheid daarvan.
Het evaluatieonderzoek wordt uitgevoerd door het Maastrichts Universitair Medisch Centrum
(MUMC+) in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De observaties
maken deel uit van een studie waarin zowel kwantitatieve- als kwalitatieve data verzameld worden ter
bewoording van de volgende onderzoeksvragen:
In hoeverre is het doeltreffend en doelmatig om een zelfstandige bevoegdheid toe te kennen aan
klinisch technologen m.b.t. het verrichten van voorbehouden handelingen?
Voor welke voorbehouden handelingen is deze toekenning doeltreffend en doelmatig?

2. Doel(en)
Het primaire doel van de observaties is om;
inzicht krijgen in het zorgproces en de beslismomenten rondom het zelfstandig handelen t.a.v.
voorbehouden handelingen door klinisch technologen/technisch geneeskundigen en om inzicht
krijgen in de bevorderende en belemmerende factoren die hierbij een rol spelen.
Dit protocol is een verdere uitwerking van het onderzoeksplan. Het ondersteunt de onderzoekers bij
de voorbereiding, uitvoering, analyses en rapportering van de observaties.

3. Methode
Er zal gebruik worden gemaakt van actieve observaties, ook genaamd participant observation [2].
Deze methodiek is erop gericht dat de onderzoeker, naast het observeren van processen, vragen stelt
aan de populatie die geobserveerd wordt. De populatie die geobserveerd wordt, is de klinisch
technoloog/technisch geneeskundige.
Ter voorbereiding op de observaties zullen de klinisch technologen/technisch geneeskundigen, die
deelnemen aan de observaties, gevraagd worden een korte vragenlijst in te vullen. Vervolgens worden
algemene vragen opgesteld die tijdens de observatie voorgelegd worden aan de geobserveerde
professionals. Afhankelijk van de setting waarin de observatie plaatsvindt is binnen deze methodiek
ruimte voor verdiepende vragen. Tijdens de observaties zullen notities worden bijgehouden die later
verder uitgewerkt worden t.b.v. de analyses [2].
Tijdens de observaties zal ook het zorgproces in kaart worden gebracht door gebruik van de methode
‘process mapping’ [3]. Dit is een instrument dat veelal wordt gebruikt om het zorgproces van de
patiënt (beter) in kaart te brengen en potentiële knelpunten te identificeren. Primair gaat het hierbij
om inzicht te krijgen in de rol van voorbehouden handelingen in het werk van de klinisch
technoloog/technisch geneeskundige. Daarnaast geeft het inzicht in de positionering van de klinisch
technoloog in het zorgproces.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

145

4. Model(len)
Als basis voor de dataverzameling wordt binnen het evaluatieonderzoek het Conceptual Framework
for Evaluating the Nurse Practitioner’s role in acute care settings van Sidani & Irvine [4] en het
implementatie model van Grol [5-7] gebruikt. Tijdens de observaties zal de nadruk liggen op die
aspecten van de modellen die niet (goed) bevraagd kunnen worden door middel van de kwantitatieve
dataverzameling. Overeenkomstig met de techniek van observaties zullen eventuele vragen meer
gericht zijn op het “laten zien” i.p.v. “vertellen”.
4.1 Implementatiemodel van Grol
Het implementatiemodel van Grol et.al. [5-7] geeft inzicht in de bevorderende en belemmerende
factoren die van invloed kunnen zijn bij een zorgverandering. Deze zijn geclusterd in de onderstaande
factoren:
Kenmerken van de zorgverandering;
Kenmerken van de doelgroep;
Kenmerken van de patiëntengroep (of het zorgproces);
Kenmerken van de sociale context;
Kenmerken van de economische, administratieve en organisatorische context, en;
Kenmerken van de methode en strategieën van implementatie.
De onderzoeker(s) houden rekening met deze factoren tijdens de observaties en noteren eventuele
bijzonderheden in het eindverslag van de observatie.
4.2 Conceptual Framework Sidani & Irvine
Het Conceptual Framework for Evaluating the Nurse Practitioner’s role in acute care settings van
Sidani & Irvine kader [4] differentieert tussen variabelen voor de structuur-, het proces- en de
uitkomsten van zorg. Belangrijke aannames van dit onderzoekskader zijn dat structuurvariabelen
invloed hebben op het proces en de uitkomsten van zorg alsook dat het proces van zorg invloed heeft
op de uitkomsten hiervan. Tijdens de observaties zal de focus hoofdzakelijk liggen op de aspect van
‘proces’. De verwachte verdeling tussen kwantitatieve- en kwalitatieve data van het Sidani & Irvine
kader [4] binnen het evaluatieonderzoek is in het onderstaande figuur gevisualiseerd.

146

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen

Structuur

Proces

Patiënten

Kwaliteit van zorg

Demografische kenmerken
Ziektebeeld

Uitkomsten
Doeltreffendheid

Functie elementen
Technisch-medische
deskundigheid

Veiligheid
Patiëntgerichtheid
Toegankelijkheid

Communicatie

Klinisch Technologen
Algemene kenmerken
Professionele kenmerken

Samenwerken

Effectiviteit van zorg

Organisatie

Mate gebruik zelfstandigheid

Onderzoek/wetenschap

Verandering zelfstandigheid

Professionaliteit

Vereisten dagelijkse praktijk
Behandelsucces
Samenwerkingsovereenkomsten

Artsen

Continuïteit van zorg

Algemene kenmerken

Zorgproces

Professionele kenmerken

Functie uitvoering
Dagelijkse werkzaamheden
Team indeling

Organisaties

(ervaren) patiënttevredenheid

Doelmatigheid
Mate van zelfstandigheid
Inzet van professionals
Arbeidstevredenheid

Organisatie kenmerken

Inzet van middelen

Formalisering rolverdeling

Ontwikkeling deelgebieden
geneeskunst

Legenda
Kwantitatieve
dataverzameling
Kwalitatieve
dataverzameling
Gemixte
dataverzameling

Figuur 2: Conceptual framework for evaluating the Nurse Practitioner’s role in acute care settings [4]

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

147

5. Uitvoering
5.1 Werving interviewkandidaten & Ethische overwegingen
Observatiekandidaten (klinisch technologen/technisch geneeskundigen) worden geworven door het
onderzoeksteam in samenspraak met de leden van de begeleidingscommissie. Kandidaten worden
geselecteerd op basis van expertise (specialisme), soort voorbehouden handeling en instellingstype.
Er zullen maximaal 25 observaties plaatsvinden.
Tabel 2: Profielen observaties klinisch technoloog/technisch geneeskundige
Specialisatie

Voorbehouden handelingen

Type instelling

Anesthesiologie
Cardio-thoracale chirurgie
Cardiologie
Dermatologie
Geriatrie
Intensive Care
Interne Geneeskunde
Longziekten & Tuberculose
MKA chirurgie
Nucleaire geneeskunde
Orthopedie
Radiologie
Radiotherapie
Urologie
Vaatchirurgie
Anders

Heelkundige handelingen
Endoscopieën
Catheterisaties
Injecties
Puncties
Electieve cardioversie
Defibrillatie
Ioniserende straling
Steenvergruizing
Anders

Academisch ziekenhuis
Algemeen ziekenhuis
Topklinisch/expertise centrum
Anders

Het primaire doel van de observatie is niet om te observeren bij de behandelingen van patiënten maar
om inzicht te krijgen in het zorgproces en de beslismomenten rondom het zelfstandig handelingen
t.a.v. voorbehouden handelingen door klinisch technologen/technisch geneeskundigen. Hoewel het
niet het primaire doel is kan het voorkomen dat de onderzoeker(s) in aanraking komen met patiënten
tijdens de observatie. Er is daarom speciale aandacht voor de privacy en wensen van patiënten (en
hun omgeving). De klinisch technoloog/technisch geneeskundige wordt verzocht toestemming te
vragen aan (zorg)professionals en patiënten voor de observatie. Indien een (zorg)professionals,
patiënt of andere aanwezige(n) niet wil(len) meewerken aan een onderdeel van de observatie zullen
de onderzoeker(s) dit onmiddellijk respecteren en de ruimte verlaten.
Observatie kandidaten worden door het onderzoeksteam vooraf geïnformeerd (zie bijlage 1 –
‘informatiebrief professionals) over het doel en de verwachtingen t.a.v. de observatie. Hierbij wordt
gemeld dat:
het een ‘participant observation’ betreft;
dat het voornaamste doel is om (meer) inzicht te krijgen in het zorgproces en de beslismomenten
rondom het zelfstandig handelen t.a.v. voorbehouden handelingen door klinisch technologen/technisch
geneeskundigen;
naar persoonlijke ervaringen en visie wordt gevraagd en niet naar formele standpunten;
data geanonimiseerd wordt en niet herleidbaar zijn naar individuen;
verkregen data gebruikt (kan) worden in rapportages naar het Ministerie van VWS en/of in
wetenschappelijke publicaties;
resultaten zullen niet voor andere doeleinden worden gebruikt of worden gedeeld met derden;
een samenvatting van de observatie toegestuurd wordt waarop de kandidaat aanvullingen kan geven
(membercheck);

148

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
dat de geobserveerde professional mondeling toestemming vraagt aan patiënten (of anderzijds
betrokken) tijdens de observatie; en,
indien een (zorg)professional, patiënt of andere aanwezige(n) niet wil(len) meewerken aan de
observatie zullen de onderzoeker(s) dit onmiddellijk respecteren en de ruimte verlaten.
Voorafgaand aan de observatie zullen kandidaten via email bevestigen kennis genomen te hebben van
de bovengenoemde punten en dat zij hiermee akkoord gaan. Bij de start van elke observatie worden
de kandidaten tevens mondeling nogmaals geïnformeerd.
5.2 Uitvoering observaties
De observaties zullen worden uitgevoerd door Maarten de Haan (junior onderzoeker) en/of Monique
Bessems (onderzoeksassistent). Voorafgaand aan de observatie wordt achtergrond informatie
verzameld over de observatie kandidaat (zie bijlage 2 – ‘QuickScan’).
Tijdens de observaties wordt door de onderzoeker(s) notities bijgehouden van activiteiten die
waarneembaar zijn in het zorgproces. Ter ondersteuning wordt een notitieformulier gebruikt om deze
activiteit(en) te registreren (zie bijlage 3 – ‘Observatie notities’). Daarnaast zullen de onderzoeker(s)
en de observatie kandidaat samen het zorgproces in kaart brengen van een doorsnee patiënt d.m.v.
‘process mapping’. Deze wordt gefotografeerd (m.b.v. een i-phone) t.b.v. de analyses. Een voorbeeld
van hoe een mogelijk eindproduct van deze methode eruit ziet is weergegeven in bijlage 4 – Process
mapping.
5.3 Uitwerking observaties
De notities worden na afloop van de observatie verder uitgewerkt en een verslag van de observatie
ter goedkeuring voorgelegd aan de observatie kandidaat (members check).
5.4 Datasaturatie en analyseproces
Voor de analyses van de data verkregen uit de observaties wordt gebruik gemaakt van het
softwareprogramma NVivo (versie 11) en wordt een ‘editing style analysis’ gehanteerd. Op basis van
schriftelijke data worden betekenisvolle onderdelen gecategoriseerd op codes en vervolgens op
thema’s. De codes en thema’s zijn vooraf opgesteld op basis van het model van Grol et.al. [5-7] en het
kader van Sidani & Irvine [4]. Voor het bepalen van het data-saturatie punt zal de methode van Guest
et.al. [8] door het onderzoeksteam worden toegepast. Hierbij is het data-saturatiepunt omschreven
als: “[…] het punt in de dataverzameling en –analyse waarbij nieuwe interviews [of observaties] weinig
of geen veranderingen aanbrengen in het code-boek” (vertaald p. 65).

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

149

Bijlage 6 – OSATS (versie 1 t/m 3)

ANALYSE FORMULIER: OSATS (versie 1)
EVALUATIEONDERZOEK WET BIG: m.b.t. de inzet van de KLINISCH TECHNOLOOG
RESPONDENT:
Type voorbehouden handeling:
o Catheterisatie
o Injectie
o Heelkundige handeling
o Ioniserende straling
o Defibrillatie
o Electieve Cardioversie
o Punctie
o Endoscopie
o Steenvergruizing
o Narcose
o Medicatie voorschrijven
o Verloskundige handelingen
o Electro-convulsie therapie
o IVF

Type Handeling:
o Voorbehouden handeling
o Risicovolle handeling

Invuldatum:
o Niet gespecificeerd
DD
MM



o Niet gespecificeerd



JJ



Betreft:
o Indiceren
o Uitvoeren
o Delegeren
o Niet gespecificeerd
o Anders/nvt

Complexiteit:
o Hoog
o Gemiddeld
o Laag

Volledigheid:
o Volledig
o Niet volledig

o Geen onderdeel OSATS

o Geen opgaaf

o Niet gespecificeerd
Handelingsniveau
Niet ingevuld

3

4

5

Goede punten
Verbeterpunten
Algemene opmerkingen

ZOZ

150

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

6

Bijlagen
Algemene kennis
1
Niet ingevuld

2

3

4

5

6

3

4

5

6

1. Adequate indicatiestelling voor de handeling
1
Niet ingevuld

2

2. Geeft blijk van inzicht in de relevant anatomie, fysiologie, en pathofysiologie
1
Niet ingevuld

2

3

4

5

6

2

3

4

5

6

Materiaal kennis
1
Niet ingevuld

3. Selecteert de adequate materialen/instrumenten
1
Niet ingevuld

2

3

4

5

6

2

3

4

5

6

2

3

4

5

6

2

3

4

5

6

Risico en complicaties
1
Niet ingevuld

4. Voert de handeling veilig uit
1
Niet ingevuld
Informatie aan patiënt
1
Niet ingevuld

5. Informeert de patiënt en reageert adequaat op diens reacties
1
Niet ingevuld

2

3

4

5

6

2

3

4

5

6

3

4

5

6

4

5

6

3

4

5

6

3

4

5

6

3

4

5

6

Handeling
1
Niet ingevuld

6. Geeft blijk van inzicht in de procedure
1
Niet ingevuld

2

7. Geeft blijk van een adequate interpretatie van casus specifieke informatie (foto’s e.d.)
1
Niet ingevuld

2

3

8. Geeft blijk van een technische beheersing van de handeling
1
Niet ingevuld

2

9. Voert de procedure effectief en efficiënt uit
1
Niet ingevuld

2

Algemene beoordeling behandelaar
1
Niet ingevuld

2

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

151

ANALYSE FORMULIER: OSATS (versie 2)
EVALUATIEONDERZOEK WET BIG: m.b.t. de inzet van de KLINISCH TECHNOLOOG
RESPONDENT:
Type voorbehouden handeling:
o Catheterisatie
o Injectie
o Heelkundige handeling
o Ioniserende straling
o Defibrillatie
o Electieve Cardioversie
o Punctie
o Endoscopie
o Steenvergruizing
o Narcose
o Medicatie voorschrijven
o Verloskundige handelingen
o Electro-convulsie therapie
o IVF

Type Handeling:
o Voorbehouden handeling
o Risicovolle handeling
o Niet gespecificeerd

Invuldatum:
o Niet gespecificeerd
DD
MM



JJ



Betreft:
o Indiceren
o Uitvoeren
o Delegeren
o Niet gespecificeerd
o Anders/nvt

Complexiteit:
o Hoog
o Gemiddeld
o Laag

Volledigheid:
o Volledig
o Niet volledig

o Geen onderdeel OSATS

o Geen opgaaf

o Niet gespecificeerd

Goede punten
Verbeterpunten
Algemene opmerkingen
Beoordeling
o A: Beheerst basis
o B: Kan kennis onder strikte supervisie toepassen
o C: Kan onder beperkte supervisie kennis toepassen
o D: Past zelfstandig gestructureerd kennis adequaat toe
o E: Kan gestructureerd kennis overdragen

152



Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
1

2

3

4

5

Technisch medisch handelen
Interpreteert vraagstelling adequaat
Past het diagnostisch, therapeutisch en preventief arsenaal van het vakgebied goed en waar mogelijk
evidence-based toe
Doet adequaat verslag (heldere diagnose, onzekerheden, conclusie, en aanbevelingen)
Interpreteert bevindingen in relatie tot vraagstelling en kennis
Levert effectieve en ethisch verantwoorde patiëntenzorg
Communicatie met patiënt
Bespreekt medische informatie (volledig) met patiënt en/of familie
Bouwt effectieve behandelrelaties met patiënten op
Luistert goed en verkrijgt doelmatig relevante patiëntinformatie
Communicatie met andere zorgverleners
Doet adequaat mondeling en schriftelijk verslag over patiëntcasus
(accuraat, expliciet, relevant)
Kiest voor een geschikt communicatiekanaal gezien de klinische urgentie
Kwaliteit verslaglegging
Samenwerking
Overlegt adequaat en doelmatig met aanvragers, collegae en andere zorgverleners
Stelt zich adequaat op bij multidisciplinair overleg
Verwijst adequaat/schat juist in wanneer beoordeling of hulp van een ander nodig is
Levert effectief intercollegiaal consult
Draagt bij aan effectieve interdisciplinaire samenwerking en ketenzorg
Organisatie
Werkt effectief en doelmatig binnen een gezondheidsorganisatie
Besteedt de beschikbare middelen voor de patiëntenzorg verantwoord
Is in staat om hoofd- van bijzaken te onderscheiden (timemanagement)
Organiseert het werk naar een balans in patiëntenzorg en persoonlijke ontwikkeling
Kennis en wetenschap
Beschouwt medische informatie kritisch
Heeft kennis van relevante ontwikkelingen in het vakgebied
Ontwikkelt en onderhoudt een persoonlijk bij- en nascholingsplan
Bevordert de deskundigheid van studenten, collegae, patiënten en andere betrokkenen bij de
gezondheidszorg
Maatschappelijk handelen
Kent en herkent de determinanten van ziekte
Bevordert de gezondheid van patiënten en de gemeenschap als geheel
Handelt volgens de relevante wettelijke bepalingen
Treedt adequaat op bij incidenten in de zorg
Professionaliteit
Levert hoogstaande patiëntenzorg (inzet, interesse en motivatie)
Vertoont adequaat (inter)persoonlijk professioneel gedrag (verantwoordelijkheid, initiatief en optreden)
Kent de eigen competentie en handelt daarbinnen (zelfreflectie)
Handelt naar de ethische normen van het beroep (integer, oprecht en betrokken)
*1 = onvoldoende, 2 = voldoende, 3 = goed, 4 = NVT, 5 = Geen opgaaf

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

153

ANALYSE FORMULIER: OSATS (versie 3)
EVALUATIEONDERZOEK WET BIG: m.b.t. de inzet van de KLINISCH TECHNOLOOG
RESPONDENT:
Type Handeling:
o Voorbehouden handeling
o Risicovolle handeling
o Niet gespecificeerd
Type voorbehouden handeling:
o Catheterisatie
o Injectie
o Heelkundige handeling
o Ioniserende straling
o Defibrillatie
o Electieve Cardioversie
o Punctie
o Endoscopie
o Steenvergruizing
o Narcose
o Medicatie voorschrijven
o Verloskundige handelingen
o Electro-convulsie therapie
o IVF
o Niet gespecificeerd

Betreft:
o Indiceren
o Uitvoeren
o Delegeren
o Niet gespecificeerd
o Anders/nvt

(Pre)Procedurele kennis
o 1
o 2

o 3

o 4

o 5

o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld
Plan van aanpak
o 1
o 2



o 3

o 4

o 5

o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld
Veilig werken
o 1

o 2

o 3

o 4

o 5

o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld
Materiaal kennis
o 1
o 2

o 3

o 4

o 5

o 3

o 4

o 5

o 3

o 4

o 5

o 3

o 4

o 5

o 3

o 4

o 5

o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld
Nazorg
o 1

o 2

o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld
Algemene beoordeling
o 1
o 2
o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld

154

JJ



Volledigheid:
o Volledig
o Niet volledig
Complexiteit:
o Hoog
o Gemiddeld
o Laag

o Geen onderdeel OSATS

o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld
Communicatie
o 1
o 2



o Geen opgaaf

o Niet beoordeeld
o Niet ingevuld
Voortgang procedure
o 1
o 2

Invuldatum:
o Niet gespecificeerd
DD
MM

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Algemene opmerkingen:

Bijlagen

Bijlage 7 – Overzicht specialismen

Achtergrondkenmerk

Medisch Specialisme
Anesthesiologie
Cardiologie
Cardio-thoracale chirurgie
Dermatologie
Heelkunde (chirurgie)
Intensive Care
Interne geneeskunde
Kindergeneeskunde
Klinische Geriatrie
KNO
Longziekten
MKA
Neurochirurgie
Neurologie
Nucleaire Geneeskunde
Orthopedie
Plastische Chirurgie
Radiologie
Radiotherapie
Reumatologie
Urologie
Vaatchirurgie
Meerdere antwoorden

T1

T2

T3

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

Arts

Arts

Arts

n = 42
n (%)

n = 52
n (%)

n = 52
n (%)

n = 16
n (%)

n = 25
n (%)

n = 23
n (%)

1 (2.4)
4 (9.5)
4 (9.5)
1 (2.4)
2 (4.8)
1 (2.4)
1 (2.4)
1 (2.4)
1 (2.4)
3 (7.1)
1 (2.4)
4 (9.5)
1 (2.4)
1 (2.4)
1 (2.4)
15 (35.7)

1 (1.9)
5 (9.6)
1 (1.9)
3 (5.8)
2 (3.8)
2 (3.8)
2 (3.8)
2 (3.8)
1 (1.9)
1 (1.9)
4 (7.7)
2 (3.8)
9 (17.3)
2 (3.8)
1 (1.9)
1 (1.9)
1 (1.9)
12 (23.1)

6 (11.5)
1 (1.9)
4 (7.7)
2 (3.8)
1 (1.9)
1 (1.9)
2 (3.8)
3 (5.8)
2 (3.8)
4 (7.7)
1 (1.9)
7 (13.5)
3 (5.8)
1 (1.9)
14 (26.9)

1 (6.3)
2 (12.5)
1 (6.3)
1 (6.3)
1 (6.3)
2 (12.5)
5 (31.3)
1 (6.3)
2 (12.5)

1 (4.0)
2 (8.0)
3 (12.0)
2 (8.0)
1 (4.0)
1 (4.0)
2 (8.0)
4 (16.0)
5 (20.0)
1 (4.0)
2 (8.0)
1 (4.0)
-

2 (8.7)
1 (4.3)
2 (8.7)
1 (4.3)
1 (4.3)
1 (4.3)
2 (8.7)
4 (17.4)
1 (4.3)
3 (13.0)
1 (4.3)
3 (13.0)

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

155

Bijlage 8 – Teamindeling

Stelling*

1

2

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 49
n (%)

1

2

3

3

4

5

3

4

5

Hoe vaak is een arts
18
16
4
beschikbaar, indien
(43.9) (39.0) (9.8)
noodzakelijk, voor u als u een
voorbehouden handeling
indiceert, uitvoert of
delegeert (indiceert)?

3
(7.3)

0
26
24
2
(0.0) (50.0) (46.2) (3.8)

1

2

0
(0.0)

0
22
26
1
(0.0) (44.9) (53.1) (2.0)

1

2

0
(0.0)

0
(0.0)

4

5

*1 = altijd, 2 = vaak, 3 = soms, 4 = zelden, 5 = nooit
Tevredenheid beschikbaarheid arts (KT/TG)
Stelling*

1
Hoe tevreden bent u met de
beschikbaarheid van de arts
als u een voorbehouden
handeling indiceert, uitvoert
of delegeert (indiceert)?

2

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 46
n (%)

3

4

5

1

2

3

4

5

*1 = zeer tevreden, 2 = tevreden, 3 = deel tevreden, deels ontevreden, 4 = ontevreden, 5 = zeer ontevreden

156

1

2

3

8
28
3
1
1
10
39
1
1
1
14
29
2
0
1
(19.5) (68.3) (7.3) (2.4) (2.4) (19.2) (75.0) (1.9) (1.9) (1.9) (30.4) (63.0) (4.3) (0.0) (2.2)

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
Frequentie overleg (KT/TG)
Stelling

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 47
n (%)

1 (2.4)
6 (14.6)
13 (31.7)
15 (36.6)
6 (14.6)

5 (9.6)
6 (11.5)
20 (38.5)
13 (25.0)
8 (15.4)

5 (10.6)
2 (4.3)
15 (31.9)
16 (34.0)
8 (17.0)

Hoe vaak heeft u overleg met een arts (met een klinisch technoloog)
over individuele patiënten?*
Meer dan 1x per dag
1x per dag
Een aantal keren per week
1x per week
1x per maand
Type- en duur overleg (KT/TG)
Stelling

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 51
n (%)

n = 47
n (%)

36 (87.8)
15 (36.6)
19 (46.3)
21 (51.2)
27 (65.9)

46 (90.2)
24 (47.1)
30 (58.8)
28 (54.9)
41 (80.4)

39 (83.0)
19 (40.4)
28 (59.6)
29 (61.7)
35 (74.5)

40 (97.6)
12.2 (10.8)

48 (94.1)
7.8 (6.3)

43 (91.5)
7.6 (5.6)

41 (100)
-

48 (94.1)
4 (7.7)

44 (84.6)
8 (15.4)

Hoe vindt dit overleg doorgaans plaats?
(meerdere antwoorden mogelijk)
Face-to-face
Via multidisciplinair overleg
Telefonisch
Via email
Anders
Meerdere antwoorden
Hoelang duurt dit overleg gemiddeld (in minuten per patiënt)?
n
Gemiddeld (sd)
Vindt u dit voldoende?
Ja
Nee
Missing

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

157

Beschikbaarheid arts
Stelling*

1
Hoe vaak is een arts
(bent u) beschikbaar,
indien noodzakelijk, voor
u (voor een klinisch
technoloog) als u (als
deze) een voorbehouden
handeling indiceert,
uitvoert of delegeert
(indiceert)**?

2

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 18
n (%)

n = 13
n (%)

2

3

1

9
2
0
0
(81.8) (18.2) (0.0) (0.0)

1

0
(0.0)

9
(50.0)

2

3

4

5

8
1
0
0
(44.4) (5.6) (0.0) (0.0)

1
7
(53.8)

2

3

4

5

5
1
0
0
(38.5) (7.7) (0.0) (0.0)

*1 = altijd, 2 = vaak, 3 = soms, 4 = zelden, 5 = nooit
** Normaal/romein = tekst KT/TG, tussen haakjes & cursief = tekst voor arts
Tevredenheid beschikbaarheid arts
T1
Stelling*

1
Hoe tevreden bent u
met de beschikbaarheid
van de (een) arts als u (in
gevallen waarbij een
klinisch technoloog) een
voorbehouden handeling
indiceert, uitvoert of
delegeert (indiceert)**?

5
(45.5)

2

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 18
n (%)

n = 12
n (%)

3

4

5

1

2

3

4

5

1

3

4

5

5
1
0
0
2
13
2
0
0
5
7
0
0
0
(45.5) (9.1) (0.0) (0.0) (11.8) (76.5) (11.8) (0.0) (0.0) (41.7) (58.3) (0.0) (0.0) (0.0)

*1 = zeer tevreden, 2 = tevreden, 3 = deel tevreden, deels ontevreden, 4 = ontevreden, 5 = zeer ontevreden
** Normaal/romein = tekst KT/TG, tussen haakjes & cursief = tekst voor arts

158

2

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
Frequentie overleg (arts)
Stelling

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 17
n (%)

n = 13
n (%)

2 (18.2)
2 (18.2)
4 (36.4)
2 (18.2)
1 (9.1)

3 (17.6)
3 (17.6)
7 (41.2)
2 (11.8)
2 (11.8)

3 (23.1)
1 (7.7)
6 (46.2)
2 (15.4)
1 (7.7)

T2

T2

Hoe vaak heeft u overleg met een arts (met een klinisch
technoloog) over individuele patiënten?*
Meer dan 1x per dag
1x per dag
Een aantal keren per week
1x per week
1x per maand

* Normaal/romein = tekst KT/TG, tussen haakjes & cursief = tekst voor arts
Type- en duur overleg (arts)
T1
Stelling

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 17
n (%)

n = 13
n (%)

10 (90.9)
2 (18.2)
2 (18.2)
0 (0.0)
0 (0.0)
2 (18.2)

17 (100.0)
2 (11.8)
4 (23.5)
4 (23.5)
1 (5.9)
6 (35.3)

13 (100.0)
3 (23.1)
2 (15.4)
4 (30.8)
0 (0.0)
4 (30.8)

11 (100.0)
21.6 (34.0)

16 (94.1)
8.4 (6.6)

13 (100.0)
10 (7.1)

11 (100.0)
-

17 (100.0)
-

13 (100.0)
-

Hoe vindt dit overleg doorgaans plaats?
(meerdere antwoorden mogelijk)
Face-to-face
Via multidisciplinair overleg
Telefonisch
Via email
Anders
Meerdere antwoorden
Hoelang duurt dit overleg gemiddeld (in minuten per
patiënt)?
n
Gemiddeld (sd)
Vindt u dit voldoende?
Ja
Nee
Missing

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

159

Bijlage 9 – Veiligheidscultuur
Veiligheidscultuur KT/TG (supervisor/leidinggevende)
Stelling*

1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 50
n (%)

5

1

2

Mijn supervisor/leiding3
6
9
19
4
gevende geeft een
(7.3) (14.6) (22.0) (46.3) (9.8)
compliment als hij/zij ziet dat
werkzaamheden volgens de
vastgestelde patiëntveiligheid
procedures worden verricht.

1
(1.9)

5
18
25
3
(9.6) (34.6) (48.1) (5.8)

Mijn supervisor/leidinggevende neemt suggesties
van het personeel met
betrekking tot
patiëntveiligheid serieus in
overweging.

0
(0.0)

2

T1
KT/TG

3

3
(7.3)

4

4
23
11
0
(9.8) (56.1) (26.8) (0.0)

1
(1.9)

3

4

5

1

2

3

4

5

0
6
15
26
3
(0.0) (12.0) (30.0) (52.0) (6.0)

0
36
15
0
(0.0) (69.2) (28.8) (0.0)

1
7
30
12
(2.0) (14.0) (60.0) (24.0)

Telkens wanneer de druk
11
18
9
3
toeneemt wil mijn supervisor/ (26.8) (43.9) (22.0) (7.3)
leidinggevende dat wij harder
werken, zelfs als dit er toe
leidt dat we stappen in
procedures overslaan.

0
10
32
10
0
(0.0) (19.2) (61.5) (19.2) (0.0)

0
15
26
7
1
(0.0) (30.0) (52.0) (14.0) (2.0)

1
(2.0)

Mijn supervisor/leidinggevende ziet problemen die
zich keer op keer voordoen
over het hoofd.

0
14
31
6
1
(0.0) (26.9) (59.6) (11.5) (1.9)

0
18
21
10
1
(0.0) (36.0) (42.0) (20.0) (2.0)

0
(0.0)

11
16
12
2
(26.8) (39.0) (29.3) (4.9)

Veiligheidscultuur artsen (supervisor/leidinggevende)
T1
Stelling*

1

2

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)

3

4

5

1

2

3

4

5

Mijn
1
supervisor/leidinggevende
(9.1)
geeft een compliment als
hij/zij ziet dat werkzaamheden
volgens de vastgestelde
patiëntveiligheid procedures
worden verricht.

0
4
5
1
2
2
9
5
1
(0.0) (36.4) (45.5) (9.1) (10.5) (10.5) (47.4) (26.3) (5.3)

Mijn
supervisor/leidinggevende
neemt suggesties van het
personeel met betrekking tot
patiëntveiligheid serieus in
overweging.

1
(9.1)

0
(0.0)

0
6
4
0
(0.0) (54.5) (36.4) (0.0)

1

2

3

1
4
11
3
0
(5.3) (21.1) (57.9) (15.8) (0.0)

1
(7.7)

1
7
4
(7.7) (53.8) (30.8)

0
5
6
5
2
1
4
8
1
(0.0) (26.3) (31.6) (26.3) (10.5) (5.3) (30.8) (61.5) (7.7)

Mijn supervisor/leidinggevende ziet problemen die
zich keer op keer voordoen
over het hoofd.

0
3
6
8
1
(0.0) (15.8) (31.6) (42.1) (5.3)

0
(0.0)

0
(0.0)

1
5
7
1
0
(5.3) (38.5) (53.8) (7.37) (0.0)

0
(0.0)

*1 = zeer mee oneens, 2 = mee oneens, 3 = geen van beide, 4 = mee eens, 5 = zeer mee eens.

160

5

0
3
4
6
0
(0.0) (23.1) (30.8) (46.2) (0.0)

Telkens wanneer de druk
5
4
2
0
toeneemt wil mijn
(45.5) (36.6) (18.2) (0.0)
supervisor/leidinggevende dat
wij harder werken, zelfs als dit
er toe leidt dat we stappen in
procedures overslaan.
5
3
2
1
(45.5) (27.3) (18.2) (9.1)

4

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
Veiligheidscultuur KT/TG (communicatie)
Stelling*

1

2

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 50
n (%)

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

We krijgen feedback
2
5
10
17
7
over de veranderingen (4.9) (12.2) (24.4) (41.5) (17.1)
die ten gevolge van het
melden van incidenten
zijn ingevoerd.

1
(1.9)

6
9
26
10
(11.5) (17.3) (50.0) (19.2)

2
5
7
31
5
(4.0) (10.0) (14.0) (62.0) (10.0)

Het personeel voelt
zich vrij om te spreken
als het iets ziet dat
mogelijk een negatief
effect heeft op de
patiëntenzorg.

0
(0.0)

4
24
13
(9.8) (58.5) (31.7)

0
(0.0)

1
(1.9)

30
18
(57.7) 34.6)

1
(2.0)

1
(2.0)

2
(4.0)

We worden
geïnformeerd over
vergissingen die op
deze afdeling
voorkomen.

1
5
8
20
7
(2.4) (12.2) (19.5) (48.8) (17.1)

0
(0.0)

5
9
(9.6) (17.3)

0
(0.0)

27
(51.9)

2
(4.0)

4
(8.0)

15
22
7
(30.0) (44.0) (14.0)

0
(0.0)

3
(5.8)

32
14
(64.0) (28.0)

Het personeel voelt
0
zich vrij om beslissingen (0.0)
of acties van personen
met meer
bevoegdheden ter
discussie te stellen.

3
(7.3)

12
21
5
(29.3) (51.2) (12.2)

0
(0.0)

1
16
29
6
(1.9) (30.8) (55.8) (11.5)

1
(2.0)

3
(6.0)

9
33
(18.0) (66.0)

Op deze afdeling
bespreken we
mogelijkheden om te
voorkomen dat
vergissingen zich
herhalen.

0
(0.0)

2
(4.9)

6
21
12
(14.6) (51.2) (29.3)

0
(0.0)

0
10
32
10
(0.0) (19.2) (61.5) (19.2)

1
(2.0)

3
(6.0)

2
(4.0)

Het personeel is bang
om iets wat niet juist
lijkt aan de orde te
stellen.

10
23
6
2
(24.4) (56.1) (14.6) (4.9)

0
(0.0)

11
32
6
(21.2) (61.5) (11.5)

3
(5.8)

0
(0.0)

12
30
6
(24.0) (60.0) (12.0)

4
(8.0)

29
15
(58.0) (30.0)

2
(4.0)

0
(0.0)

*1 = nooit, 2 = zelden, 3 = soms, 4 = meestal, 5 = altijd.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

161

Veiligheidscultuur artsen (communicatie)
Stelling*

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)

1

2

3

1

2

1

2

3

We krijgen feedback
0
over de veranderingen (0.0)
die ten gevolge van het
melden van incidenten
zijn ingevoerd.

0
(0.0)

1
5
5
(9.1) (45.5) (45.5)

4

1
(5.3)

0
2
13
3
(0.0) (10.5) (68.4) (15.8)

1
(7.7)

1
(7.7)

0
(0.0)

7
4
(53.8) (30.8)

Het personeel voelt zich 0
vrij om te spreken als
(0.0)
het iets ziet dat
mogelijk een negatief
effect heeft op de
patiëntenzorg.

0
(0.0)

1
3
7
(9.1) (27.3) (63.6)

0
(0.0)

1
3
9
6
(5.3) (15.8) (47.4) (31.6)

0
(0.0)

1
(7.7)

1
(7.7)

5
6
(38.5) (46.2)

We worden
geïnformeerd over
vergissingen die op
deze afdeling
voorkomen.

0
(0.0)

0
(0.0)

2
5
4
(18.2) (45.5) (36.4)

1
(5.3)

2
0
(10.5) (0.0)

11
5
(57.9) (26.3)

1
(7.7)

0
(0.0)

4
4
4
(30.8) (30.8) (30.8)

Het personeel voelt zich 0
vrij om beslissingen of (0.0)
acties van personen
met meer
bevoegdheden ter
discussie te stellen.

0
(0.0)

1
5
5
(9.1) (45.5) (45.5)

0
(0.0)

2
2
9
6
(10.5) (10.5) (47.4) (31.6)

0
(0.0)

1
(7.7)

1
(7.7)

Op deze afdeling
bespreken we
mogelijkheden om te
voorkomen dat
vergissingen zich
herhalen.

0
(0.0)

0
(0.0)

2
4
5
(18.2) (36.4) (45.5)

0
(0.0)

1
2
9
7
(5.3) (10.5) (47.4) (36.8)

0
(0.0)

0
(0.0)

2
6
5
(51.4) (46.2) (38.5)

Het personeel is bang
om iets wat niet juist
lijkt aan de orde te
stellen.

5
6
(45.5) (54.5)

0
(0.0)

5
9
3
2
(26.3) (47.4) (15.8) (10.5)

0
(0.0)

5

0
(0.0)

3

4

5

0
(0.0)

4
7
(30.8) (53.8)

*1 = nooit, 2 =zelden, 3 = soms, 4 = meestal, 5 = altijd.

162

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

1
(7.7)

4

5

6
5
(46.2) (38.5)

0
(0.0)

1
(7.7)

Bijlagen
Veiligheidscultuur KT/TG (melding van incidenten)
Stelling*

1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 50
n (%)

5

1

Als een vergissing wordt 1
5
17
15
gemaakt, maar wordt
(2.4) (12.2) (41.5) (36.6)
ontdekt en gecorrigeerd
voordat deze de patiënt
heeft bereikt, hoe vaak
wordt dit
gerapporteerd?

3
(7.3)

0
7
14
24
7
1
7
14
21
(0.0) (13.5) (26.9) (46.2) (13.5) (2.0) (14.0) (28.0) (42.0)

Als een vergissing wordt 1
5
14
17
gemaakt, die niet tot
(2.4) (12.2) (34.1) (41.5)
schade aan de patiënt
kan leiden, hoe vaak
wordt dit
gerapporteerd?

4
(9.8)

0
9
17
19
7
1
5
16
20
8
(0.0) (17.3) (32.7) (36.5) (13.5) (2.0) (10.0) (32.0) (40.0) (16.0)

Als een vergissing wordt 0
gemaakt, die de patiënt (0.0)
had kunnen schaden,
maar niet geschaad
heeft, hoe vaak wordt
dit gerapporteerd?

2

T1
KT/TG

0
(0.0)

3

4

13
21
7
0
(31.7) (51.2) (17.1) (0.0)

2

2
(3.8)

3

4

5

1

8
28
14
1
(15.4) (53.8) (26.9) (2.0)

2

2
(4.0)

3

4

5
7
(7.0)

6
28
13
(12..0) (56.0) (26.0)

*1 = nooit, 2 = zelden, 3 = soms, 4 = meestal, 5 = altijd.
Veiligheidscultuur artsen (melding van incidenten)
Stelling*

1

2

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

Als een vergissing wordt
0
gemaakt, maar wordt
(0.0)
ontdekt en gecorrigeerd
voordat deze de patiënt
heeft bereikt, hoe vaak
wordt dit
gerapporteerd?

1
4
3
3
0
4
3
10
2
0
(9.1) (36.4) (27.3) (27.3) (0.0) (21.1) (15.8) (52.6) (10.5) (0.0)

1
2
6
4
(7.7) (15.4) (46.2) 30.8)

Als een vergissing wordt
0
gemaakt, die niet tot
(0.0)
schade aan de patiënt
kan leiden, hoe vaak
wordt dit
gerapporteerd?

0
3
4
4
0
3
6
8
2
0
(0.0) (27.3) (36.4) (36.4) (0.0) (15.8) (31.6) (42.1) (10.5) (0.0)

1
4
5
3
(7.7) (30.8) (38.5) (23.1)

Als een vergissing wordt
0
gemaakt, die de patiënt (0.0)
had kunnen schaden,
maar niet geschaad
heeft, hoe vaak wordt dit
gerapporteerd?

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

6
5
0
(54.5) (45.5) (0.0)

1
(5.3)

2
12
4
0
(10.5) (63.2) (21.1) (0.0)

1
(7.7)

6
6
(46.2) (42.6)

*1 = nooit, 2 = zelden, 3 = soms, 4 = meestal, 5 = altijd.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

163

Veiligheidscultuur KT/TG (algemene waardering afdeling)
Stelling*

1
Geef uw afdeling een
algemene waardering
voor patiëntveiligheid.

2

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 50
n (%)

3

4

5

3

4

5

10
28
3
(24.4) (68.3) (7.3)

0
(0.0)

0
14
37
1
(0.0) (26.9) (71.2) (1.9)

1

2

0
(0.0)

0
18
30
(0.0) (36.0) (60.0)

1

2

3

4

5

2
(4.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

4

5

0
2
9
2
0
(0.0) (15.4) (69.2) (15.4) (0.0)

0
(0.0)

*1 = uitstekend, 2 = zeer goed, 3 = acceptabel, 4 = matig, 5 = slecht
Veiligheidscultuur KT/TG (algemene waardering afdeling)
Stelling*

1
Geef uw afdeling een
algemene waardering
voor patiëntveiligheid.

2

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)

3

4

1
8
2
0
(9.1) (72.7) (18.2) (0.0)

5

1

2

3

4

5

0
2
15
2
0
(0.0) (10.5) (78.9) (10.5) (0.0)

1

2

*1 = uitstekend, 2 = zeer goed, 3 = acceptabel, 4 = matig, 5 = slecht
Veiligheidscultuur KT/TG (frequentie meldingen)
Vraag
Antwoordmogelijkheid

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 50
n (%)

35 (85.4)
5 (12.2)
1 (2.4)
0
0
0

44 (84.6)
7 (13.5)
1 (1.9)
0
0
0

39 (78.0)
8 (16.0)
3 (6.0)
0
0
0

T1

T2

T3

Uitgaande van de laatste 12 maanden, hoe vaak heeft u een
meldingsformulier (bijvoorbeeld een MIP/FONA-formulier)
ingevuld en ingediend?
Geen meldingen
Eén tot twee meldingen
Drie tot vijf meldingen
Zes tot tien meldingen
11 tot 20 meldingen
21 meldingen of meer
Veiligheidscultuur artsen (frequentie meldingen)
Vraag
Antwoordmogelijkheid

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)

2 (18.2)
5 (45.5)
3 (27.3)
1 (9.1)
0
0

6 (31.6)
5 (26.3)
5 (26.3)
1 (5.3)
0
2 (10.5)

1 (7.7)
7 (53.8)
3 (23.1)
1 (7.7)
1 (7.7)
1 (7.7)

Uitgaande van de laatste 12 maanden, hoe vaak heeft u een
meldingsformulier (bijvoorbeeld een MIP/FONA-formulier)
ingevuld en ingediend?
Geen meldingen
Één tot twee meldingen
Drie tot vijf meldingen
Zes tot tien meldingen
11 tot 20 meldingen
21 meldingen of meer

164

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

3

Bijlagen

Bijlage 10– Resultaten Longitudinale studie
Profiel: percentage KT/TG dat voorbehouden handelingen verricht

Profiel: percentage KT/TG dat catheterisaties verricht

Profiel: percentage KT/TG dat heelkundige handelingen verricht

Profiel: percentage KT/TG dat injecties verricht

Profiel: percentage KT/TG dat ‘ioniserende straling’ verricht

Profiel: percentage KT/TG dat puncties verricht

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

165

Bijlage 11– Resultaten voorbehouden handelingen per
deelhandeling
Hoofdcategorie
Deelcategorie
Catherisatie

T1
KT/TG
N

T2
KT/TG
N

T3
KT/TG
N

T1
Arts
N

T2
Arts
N

T3
Arts
N

18

26

24

4

3

5

Blaascathterisatie

4

4

6

1

2

3

Coloncatheterisatie

0

1

0

0

0

0

Hartcatheterisatie

2

1

2

0

0

0

Arteriele toegang

3

2

2

0

0

1

Inbrengen drain

2

1

1

0

0

2

Inbrengen centraal infuus

1

2

3

0

0

0

Maagcatheterisatie

3

4

6

1

0

1

Inbrengen perifeer infuus

13

19

16

3

2

1

Tumorcatheterisatie

1

1

2

1

0

2

Catherisatie (anders)

0

3

3

0

0

1

2

1

0

0

0

0

Ventrikel fibrilleren

2

1

0

0

0

0

Defibrillatie (anders)

0

0

0

0

0

0

Electieve cardioversie

4

2

0

0

0

0

Boezemfibrilleren

3

2

0

0

0

0

Ventrikel tachycardie

2

1

0

0

0

0

Electieve cardioversie (anders)

Defibrillatie

0

0

0

0

0

0

Endoscopie

2

2

3

0

1

0

Atroscopie

0

0

0

0

0

0

Broncoscopie

0

0

0

0

0

0

Colonscopie

0

0

1

0

0

0

Colposcopie

0

0

0

0

1

0

Cystoscopie

0

1

1

0

1

0

Galwegenscopie

0

0

1

0

0

0

Gastroscopie

0

0

1

0

0

0

Hysteroscopie

0

0

0

0

0

0

Laparoscopie

1

0

1

0

1

0

Larynscopie

1

1

1

0

0

0

Oesofagoscopie

0

0

0

0

0

0

Rectoscopie

0

0

0

0

0

0

Thoracoscopie

0

0

0

0

0

0

Endoscopie (anders)

1

0

0

0

0

0

Heelkundige handeling

12

13

17

1

4

5

Bioptafname

6

6

12

1

2

4

Coagulatie

2

1

5

0

1

1

Cryoablatie

3

2

2

1

1

2

Hechten

4

8

8

1

2

1

Inbrengen trocar

1

1

1

0

1

2

Knippen

2

3

6

0

2

1

Laserablatie

2

2

2

0

1

2

Snijden

4

5

6

0

1

1

Splijten

2

2

3

0

0

0

Heelkundige handeling (anders)

0

1

0

0

0

1

166

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen

Hoofdcategorie
Deelcategorie
Injecties

T1
KT/TG
N

T2
KT/TG
N

T3
KT/TG
N

T1
Arts
N

T2
Arts
N

T3
Arts
N

20

18

26

6

8

4

Intra-arterieel

2

1

2

1

0

2

Intra-articulair

0

0

1

0

0

0

Intra-cardiaal

2

0

0

0

0

0

Intra-cutaan

2

2

5

2

2

1

Intra-musculair

5

6

3

1

1

0

Intra-veneus

13

10

16

5

8

4

Intra-ossaal

0

0

0

0

0

0

Intrathecaal

1

0

1

0

0

0

subcutaan

7

6

6

2

2

2

Intra-tumorele

0

0

2

2

1

0

Injecties (anders)

2

1

0

0

2

0

Ioniserende straling

18

26

28

6

10

9

Brachytherapie

1

0

0

0

0

0

CT-Scan

10

19

20

1

4

3

Doorlichten (met contrast)

4

6

4

0

3

2

Doorlichten (znd constrast)

2

2

4

0

3

2

Pet-scan

6

10

9

4

2

3

Radiotherapie

0

3

2

0

0

0

Röntgenfoto

2

8

10

0

1

1

Toedienen radioactieve constract vloeistof

2

5

6

5

3

3

Toedienen radioactieve vloeistof (niet tbv constrast)

5

6

6

2

2

3

Spectscan

1

7

2

2

1

2

Ioniserende straling (anders)

1

5

0

1

0

0

26

27

30

4

12

8

Arteriepunctie

8

4

6

0

2

2

Beenmergpunctie

0

0

0

0

0

0

Gewrichtspunctie

1

1

2

0

0

0

Lumbaalpunctie

1

1

0

0

0

0

Pleurapunctie

0

1

1

0

0

1

Prostaatpunctie

3

4

5

0

2

2

Seroompunctie

1

0

2

0

1

1

Venapunctie

18

21

23

3

6

5

Vruchtwaterpunctie

0

0

0

0

0

0

Spierpunctie

-

0

2

-

1

2

Leverpunctie

-

0

1

-

1

1

Nierpunctie

-

-

1

-

-

0

Punctie (anders)

0

0

0

1

1

0

Steenvergruizing

0

0

0

0

0

0

Galsteenvergruizing

0

0

0

0

0

0

Niersteenvergruizing

0

0

0

0

0

0

Steenvergruizing (anders)

0

0

0

0

0

0

Punctie

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

167

Bijlage 12– Stellingen KT/TG en de zelfstandige
bevoegdheid

Stelling*

1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 49
n (%)

4

5

4

5

4

5

11
15
11
(26.8) (36.6) (26.8)

2
(4.9)

2
13
24
12
(4.9) (25.0) (46.2) (23.1)

3
(5.8)

0
(0.0)

12
26
11
(24.5) (53.1) (22.4)

0
(0.0)

0
(0.0)

De aanpassing van de
17
18
5
Wet BIG ten aanzien
(41.5) (43.9) (12.2)
van de voorbehouden
handelingen is een
verbetering ten
opzichte van eerdere
regelgeving.

1
(2.4)

0
21
29
(0.0) (40.4) (55.8)

2
(3.8)

0
(0.0)

0
(0.0)

25
19
(51.0) (38.8)

2
(4.1)

0
(0.0)

De aanpassing van de
8
15
12
6
0
13
20
14
Wet BIG ten aanzien
(19.5) (36.6) (29.3) (14.6) (0.0) (25.0) (38.5) (26.9)
van voorbehouden
handelingen sluit goed
aan op de praktijk.

4
(7.7)

1
(1.9)

10
21
10
7
1
(20.4) (42.9) (20.4) (14.3) (2.0)

Ik ben uitstekend in
staat om op eigen
indicatie
voorbehouden
handelingen te
verrichten.

2

T1
KT/TG

3

1

2

3

1

2

3

3
(6.1)

De lijst van beschreven 8
7
9
14
3
7
7
7
25
6
12
8
8
17
4
voorbehouden
(19.5) (17.1) (22.0) (34.1) (7.3) (13.5) (13.5) (13.5) (48.1) (11.5) (24.5) (16.3) (16.3) (34.7) (8.2)
handelingen in de
aanpassing van de Wet
BIG is niet toereikend
voor mijn werksituatie.
Ik wil voor bepaalde
voorbehouden
handelingen kunnen
terugvallen op een
arts.

2
(4.9)

20
14
(48.8) (34.1)

4
(9.8)

1
(2.4)

3
(5.8)

21
18
9
(40.4) (34.6) (17.3)

Mijn vaardigheden om
8
18
11
voorbehouden
(19.5) (43.9) (26.8)
handelingen binnen
mijn vakgebied te
verrichten zijn
uitstekend.

4
(9.8)

0
7
31
11
(0.0) (13.5) (59.6) (21.2)

1
(1.9)

4
(8.2)

13
21
10
1
(26.5) (42.9) (20.4) (2.0)

3
(5.8)

0
(0.0)

8
21
17
(16.3) (42.9) (34.7)

2
(4.1)

1
(2.0)

De formele
5
19
11
5
1
verantwoordelijkheden (12.2) (46.3) (26.8) (12.2) (2.4)
om op eigen indicatie
voorbehouden
handelingen te
verrichten zijn niet
goed vastgelegd.

4
(7.7)

17
23
7
(32.7) (44.2) (13.5)

1
(1.9)

3
(6.1)

16
23
7
0
(32.7) (46.9) (14.3) (0.0)

De taakverdeling
tussen artsen en
klinisch technologen
met betrekking tot
voorbehouden
handelingen is niet
goed vastgelegd.

2
(3.8)

22
18
9
(42.3) (34.6) (17.3)

1
(1.9)

3
(6.1)

15
25
5
1
(30.6) (51.0) (10.2) (2.0)

3
(7.3)

22
13
(53.7) (31.7)

3
(7.3)

0
(0.0)

*1=helemaal mee eens, 2=mee eens, 3=deels eens, deels oneens, 4=mee oneens, 5=helemaal mee oneens

168

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen

Stelling*

1

2

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 18
n (%)

n = 13
n (%)

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

een klinisch
technoloog is
uitstekend in staat om
op eigen indicatie
voorbehouden
handelingen te
verrichten**.

1
(9.1)

6
3
(54.5) (27.3)

1
(9.1)

0
4
7
7
(0.0) (22.2) (38.9) (38.9)

0
(0.0)

0
4
7
(0.0) (30.8) (53.8)

1
(7.7)

1
(7.7)

0
(0.0)

De aanpassing van de
Wet BIG ten aanzien
van de voorbehouden
handelingen is een
verbetering ten
opzichte van eerdere
regelgeving.

1
(9.1)

5
4
(45.5) (36.4)

1
(9.1)

0
4
9
5
(0.0) (22.2) (50.0) (27.8)

0
(0.0)

0
3
8
2
(0.0) (23.10 (61.5) (15.4)

0
(0.0)

0
(0.0)

De aanpassing van de
0
Wet BIG ten aanzien
(0.0)
van voorbehouden
handelingen sluit goed
aan op de praktijk.

5
6
(45.5) (54.5)

0
(0.0)

0
2
8
8
(0.0) (11.1) (44.4) (44.4)

0
(0.0)

0
(0.0)

1
(7.7)

9
3
(69.2) (23.1)

0
(0.0)

0
(0.0)

De lijst van beschreven 0
voorbehouden
(0.0)
handelingen in de
aanpassing van de Wet
BIG is niet toereikend
voor de werksituatie
van de klinisch
technoloog.

0
(0.0)

2
10
4
1
(11.1) (55.6) (22.2) (5.6)

0
(0.0)

1
(7.7)

de klinisch technoloog
4
6
wil moet voor
(36.4) (54.5)
bepaalde
voorbehouden
handelingen kunnen
terugvallen op een
arts.

7
4
0
(63.6) (36.4) (0.0)

1
(5.6)

5
7
0
(38.5) (53.8) (0.0)

0
(0.0)

1
(9.1)

0
5
10
2
(0.0) (27.8) (55.6) (11.1)

1
(5.6)

0
2
8
(0.0) (15.4) (61.5)

1
(7.7)

1
(7.7)

1
(7.7)

De vaardigheden van
3
3
3
de klinisch technoloog (27.3) (27.3) (27.3)
om voorbehouden
handelingen binnen
zijn vakgebied te
verrichten zijn
uitstekend.

1
(9.1)

1
5
8
5
(9.1) (27.8) (44.4) (27.8)

0
(0.0)

0
2
8
3
(0.0) (15.4) (61.3) (23.1)

0
(0.0)

0
(0.0)

De formele
1
verantwoordelijkheden (9.1)
om op eigen indicatie
voorbehouden
handelingen te
verrichten zijn niet
goed vastgelegd.

4
5
(36.4) (45.5)

1
(9.1)

0
2
2
10
3
1
(0.0) (11.1) (11.1) (55.6) (16.7) (5.6)

De taakverdeling
tussen artsen en
klinisch technologen
met betrekking tot
voorbehouden
handelingen is niet
goed vastgelegd.

3
5
3
0
3
(27.3) (45.5) (27.3) (0.0) (16.7)

0
(0.0)

1
(5.6)

12
(66.7)

1
(5.6)

1
(5.6)

0
(0.0)

0
(0.0)

5
8
0
(38.5) (61.5) (0.0)

0
(0.0)

1
(7.7)

5
7
0
(38.5) (53.8) (0.0)

*1=helemaal mee eens, 2=mee eens, 3=deels eens, deels oneens, 4=mee oneens, 5=helemaal mee oneens

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

169

Bijlage 13– Implicatie zelfstandige bevoegdheid

Stelling*

1

2

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 49
n (%)

3

4

5

3
(7.3)

0
(0.0)

0
(0.0)

16
34
(30.8) (65.4)

…wordt de zorg voor
bepaalde patiënten
kwalitatief beter.

8
23
9
(19.5) (56.1) (22.0)

1
(2.4)

0
(0.0)

…wordt de zorg voor
bepaalde patiënten
minder veilig.

0
(0.0)

…zal mijn werkdruk
toenemen.

1
9
14
15
(2.4) (22.0) (34.1) (36.6)

…zal mijn werk
interessanter worden.

17
18
(41.5) (43.9)

…wordt de zorg voor
bepaalde patiënten
efficiënter.

11
27
(26.8) (65.9)

0
(0.0)

3

4

5

2
(3.8)

0
(0.0)

0
(0.0)

20
26
(40.8) (53.1)

18
25
9
(34.6) (48.1) (17.3)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

1
(1.9)

32
18
(61.5) (34.6)

2
(4.9)

0
(0.0)

10
21
20
(19.2) (40.4) (38.5)

1
(2.4)

23
29
(44.2) (55.8)

6
25
10
(14.6) (61.0) (24.4)

4
(9.8)

1
(2.4)

1

2

1
(1.9)

0
(0.0)

0
(0.0)

1

2

3

4

5

3
(6.1)

0
(0.0)

0
(0.0)

23
20
5
(46.9) (40.8) (10.2)

1
(2.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

1
(2.0)

25
19
(51.0) (38.8)

1
(1.9)

1
(2.0)

11
20
16
(22.4) (40.8) (32.7)

0
(0.0)

29
18
(59.2) (36.7)

4
(8.2)

1
(2.0)

1
(2.0)

1
(2.0)

0
(0.0)

*1=helemaal mee eens, 2=mee eens, 3=deels eens, deels oneens, 4=mee oneens, 5=helemaal mee oneens

Stelling*

1

2

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 18
n (%)

n = 13
n (%)

3

4

5

3

4

5

1
(5.6)

1
(5.6)

0
(0.0)

5
8
(38.5) (61.5)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

3
2
4
2
0
(27.3) (18.2) (36.4) (18.2) (0.0)

6
7
4
(33.3) (38.9) (22.2)

1
(5.6)

0
(0.0)

4
8
(30.8) (61.5)

1
(7.7)

0
(0.0)

0
(0.0)

…wordt de zorg voor
bepaalde patiënten
minder veilig.

0
2
(0.0) (18.2)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

1
(7.7)

10
2
(76.9) (15.4)

…zal mijn werkdruk
toenemen (zal de
werkdruk voor mij
afnemen)**.

2
3
3
3
0
(18.2) (27.3) (27.3) (27.3) (0.0)

2
7
6
2
(11.1) (38.9) (33.3) (11.2)

1
(5.6)

1
(7.7)

7
(53.8)

1
(7.7)

3
(23.1)

…zal mijn werk
interessanter worden
(zal het werk voor mij
minder interessant
worden)**.

0
(0.0)

0
(0.0)

4
7
6
(22.2) (38.9) (33.3)

0
(0.0)

1
(7.7)

0
(0.0)

10
2
(76.9) (15.4)

…wordt de zorg voor
bepaalde patiënten
efficiënter.

3
6
(27.3) (54.5)

…wordt de zorg voor
bepaalde patiënten
kwalitatief beter.

0
(0.0)

3

4

5

1
(9.1)

1
(9.1)

0
(0.0)

0
(0.0)

7
2
(63.6) (18.2)

2
8
1
(18.2) (72.7) (9.1)

1

2

8
8
(44.4) (44.4)

0
(0.0)

1
(5.6)

3
12
3
(16.7) (66.7) (16.7)

1

*1=helemaal mee eens, 2=mee eens, 3=deels eens, deels oneens, 4=mee oneens, 5=helemaal mee oneens
** Normaal/romein = tekst KT/TG, Tussenhaakjes & cursief = tekst voor arts

170

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

2

1
(7.7)

Bijlagen

Bijlage 14– Arbeidstevredenheid
Arbeidstevredenheid KT/TG
Stelling*

1

2

T1

T2

T3

KT/TG

KT/TG

KT/TG

n = 41
n (%)

n = 52
n (%)

n = 49
n (%)
4

5

De hoeveelheid tijd die u per
patiënt beschikbaar heeft?

12
23
3
(29.3) (56.1) (7.3)

3

1
0
8
35
6
0
(1.9) (0.0) (16.3) (71.4) (12.2) (0.0)

0
(0.0)

De mogelijkheid voor
professionele contacten met
andere professionals

6
27
5
3
0
12
30
8
2
0
16
25
6
2
(14.6) (65.9) (12.2) (7.3) (0.0) (23.1) (57.7) (15.4) (3.8) (0.0) (32.7) (51.0) (12.2) (4.1)

0
(0.0)

Uw inkomen

2
15
18
4
2
4
18
23
5
2
1
22
11
10
5
(4.9) (36.6) (43.9) (9.8) (4.9) (7.7) (34.6) (44.2) (9.6) (3.8) (2.0) (44.9) (22.4) (20.4) (10.2)

De uitrusting van uw
praktijk/afdeling

9
24
8
0
0
12
33
7
0
0
9
32
8
0
(22.0) (58.5) (19.5) (0.0) (0.0) (23.1) (63.5) (13.5) (0.0) (0.0) (18.4) (65.3) (16.3) (0.0)

0
(0.0)

De hoeveelheid tijd die u aan
patiënten kunt besteden

6
25
7
3
0
11
37
3
(14.6) (61.0) (17.1) (7.3) (0.0) (21.2) (71.2) (5.8)

1
(2.0)

De hoeveelheid tijd die u aan
nascholing kunt besteden

6
26
7
2
0
12
27
11
2
0
9
27
6
7
0
(14.6) (63.4) (17.1) (4.9) (0.0) (23.1) (51.9) (21.2) (3.8) (0.0) (18.4) (55.1) (12.2) (14.3) (0.0)

De organisatie en het
management van uw
instelling/afdeling

3
20
14
3
1
4
26
18
3
1
4
21
20
4
(7.3) (48.8) (34.1) (7.3) (2.4) (7.7) (50.0) (34.6) (5.8) (1.9) (8.2) (42.9) (40.8) (8.2)

Het toepassen van nieuwe
behandelingsmogelijkheden
binnen uw eigen specialisme

11
21
7
2
0
12
22
13
5
0
16
21
4
8
0
(26.8) (51.2) (17.1) (4.9) (0.0) (23.1) (42.3) (25.0) (9.6) (0.0) (32.7) (42.9) (8.2) (16.3) (0.0)

Het respect dat u van patiënten 10
29
2
krijgt
(24.4) (70.7) (4.9)

4

5

1

2

3

3
0
10
39
2
(7.3) (0.0) (19.2) (75.0) (3.8)

0
0
20
29
2
(0.0) (0.0) (38.5) (55.8) (3.8)

4

5

1

2

3

1
0
5
34
7
2
(1.9) (0.0) (10.2) (69.4) (14.3) (4.1)

0
(0.0)

0
(0.0)

Het respect dat u van andere
zorgprofessionals krijgt

1
30
8
2
0
9
35
6
1
1
7
28
10
4
(2.4) (73.2) (19.5) (4.9) (0.0) (17.3) (67.3) (11.5) (1.9) (1.9) (14.3) (57.1) (20.4) (8.2)

0
(0.0)

De tijd die u besteedt aan
organisatorische en
administratieve
werkzaamheden

1
18
17
5
0
3
20
22
6
1
1
16
20
11
1
(2.4) (43.9) (41.5) (12.2) (0.0) (5.8) (38.5) (42.3) (11.5) (1.9) (2.0) (32.7) (40.8) (22.4) (2.0)

Uw werk in het algemeen

13
26
2
(31.7) (63.4) (4.9)

0
0
11
37
3
(0.0) (0.0) (21.2) (71.2) (5.8)

1
0
13
32
4
(1.9) (0.0) (26.5) (65.3) (8.2)

0
(0.0)

1
0
14
30
4
(1.9) (0.0) (28.6) (61.2) (8.2)

1
(2.0)

0
(0.0)

*1 = zeer tevreden, 2 = tevreden, 3 = deel tevreden, deels ontevreden, 4 = ontevreden, 5 = zeer ontevreden

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

171

Arbeidstevredenheid arts
Stelling*

1

2

T1

T2

T3

Arts

Arts

Arts

n = 11
n (%)

n = 19
n (%)

n = 13
n (%)
4

5

1

De hoeveelheid tijd die u per
patiënt beschikbaar heeft?

2
9
0
(18.2) (81.8) (0.0)

3

4

0
0
4
9
5
1
(0.0) (0.0) (21.1) (47.4) (26.3) (5.3)

5

1

2

3

0
(0.0)

1
9
2
1
0
(7.7) (69.2) (15.4) (7.7) (0.0)

De mogelijkheid voor
professionele contacten met
andere professionals

4
7
0
(36.4) (63.6) (0.0)

0
0
4
10
4
1
(0.0) (0.0) (21.1) (52.6) (21.1) (5.3)

0
5
8
0
(0.0) (38.5) (61.5) (0.0)

0
0
(0.0) (0.0)

Uw inkomen

2
9
0
(18.2) (81.8) (0.0)

0
0
3
11
5
0
(0.0) (0.0) (15.8) (57.9) (26.3) (0.0)

0
2
10
1
(0.0) (15.4) (76.9) (7.7)

0
0
(0.0) (0.0)

De uitrusting van uw
praktijk/afdeling

3
6
2
0
0
5
9
4
1
(27.3) (54.5) (18.2) (0.0) (0.0) (26.3) (47.4) (21.1) (1.9)

0
6
6
1
(0.0) (46.2) (46.2) (7.7)

0
0
(0.0) (0.0)

De hoeveelheid tijd die u aan
patiënten kunt besteden

4
7
0
(36.4) (63.6) (0.0)

0
0
3
8
6
2
0
4
7
1
(0.0) (0.0) (15.8) (42.1) (31.6) (10.5) (0.0) (30.8) (53.8) (7.7)

1
0
(7.7) (0.0)

De hoeveelheid tijd die u aan
nascholing kunt besteden

5
3
3
0
0
1
12
5
1
(45.5) (27.3) (27.3) (0.0) (0.0) (5.3) (63.2) (26.3) (5.3)

De organisatie en het
management van uw
instelling/afdeling

1
7
2
1
0
1
6
9
2
1
1
6
6
0
0
(9.1) (63.6) (18.2) (9.1) (0.0) (5.3) (31.6) (47.4) (10.5) (5.3) ((7.7) (46.2) (46.2) (0.0) (0.0)

Het toepassen van nieuwe
behandelingsmogelijkheden
binnen uw eigen specialisme

4
7
0
(36.4) (63.6) (0.0)

0
0
6
9
3
1
(0.0) (0.0) (31.6) (47.4) (15.8) (5.3)

0
3
8
1
(0.0) (23.1) (61.5) (7.7)

1
0
(7.7) (0.0)

Het respect dat u van patiënten 5
6
0
krijgt
(45.5) (54.5) (0.0)

0
0
7
8
4
0
(0.0) (0.0) (36.8) (42.1) (21.1) (0.0)

0
4
9
0
(0.0) (30.8) (69.2) (0.0)

0
0
(0.0) (0.0)

Het respect dat u van andere
zorgprofessionals krijgt

2
8
1
(18.2) (72.7) (9.1)

0
0
3
9
7
0
(0.0) (0.0) (15.8) (47.4) (36.8) (0.0)

0
2
10
1
(0.0) (15.4) (76.9) (7.7)

0
0
(0.0) (0.0)

De tijd die u besteedt aan
organisatorische en
administratieve
werkzaamheden

1
2
5
3
0
1
6
7
3
2
0
5
3
4
1
(9.1) (18.2) (45.5) (27.3) (0.0) (5.3) (31.6) (36.8) (15.8) (10.5) (0.0) (38.5) (23.1) (30.8) (7.7)

Uw werk in het algemeen

6
5
0
(54.5) (45.5) (0.0)

0
0
4
9
5
1
(0.0) (0.0) (21.1) (47.4) (26.3) (5.3)

3

0
2
10
0
(0.0) (15.4) (76.9) (0.0)

0
4
8
1
(0.0) (30.8) (61.5) (7.7)

*1 = zeer tevreden, 2 = tevreden, 3 = deel tevreden, deels ontevreden, 4 = ontevreden, 5 = zeer ontevreden

172

2

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

4

5

1
0
(7.7) (0.0)

0
0
(0.0) (0.0)

Bijlagen

Bijlage 15– Resultaten OSATS voorbehouden handelingen
Beoordeling OSATS versie 1
Beoordeling*
N (%)
Ntot = 32

Item
1

2

3

4

5

6

Niet
ingevuld

Handelingsniveau

Nvt**

nvt**

0
(0.0)

2
(6.3)

16
(50.0)

2
(6.3)

12
(37.5)

Algemene kennis

0
(0.0)

0
(0.0)

1
(3.1)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

31
(96.6)

1. Adequate indicatiestelling voor de handeling

0
(0.0)

0
(0.0)

1
(3.1)

16
(50.0)

6
(18.8)

0
(0.0)

9
(28.1)

2. Geeft blijk van inzicht in de relevant anatomie, fysiologie,
en pathofysiologie

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

17
(53.1)

9
(28.1)

0
(0.0)

6
(18.8)

Materiaal kennis

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0))

0
(0.0)

0
(0.0)

32
(100)

3. Selecteert de adequate materialen/instrumenten

0
(0.0)

0
(0.0)

6
(18.8)

15
(46.9)

7
(21.9)

0
(0.0)

4
(12.5)

Risico en complicaties

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

32
(100)

4. Voert de handeling veilig uit

0
(0.0)

0
(0.0)

5
(15.6)

15
(46.9)

9
(28.1)

0
(0.0)

3
(9.4)

Informatie aan patiënt

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

32
(100)

5. Informeert de patiënt en reageert adequaat op diens
reacties

0
(0.0)

1
(3.1)

2
(6.3)

13
(40.6)

11
(34.4)

0
(0.0)

5
(15.6)

Handeling

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

32
(100)

6. Geeft blijk van inzicht in de procedure

0
(0.0)

0
(0.0)

3
(9.4)

19
(59.4)

7
(21.9)

1
(3.1)

2
(6.3)

7. Geeft blijk van een adequate interpretatie van casus
specifieke informatie (foto’s e.d.)

0
(0.0)

0
(0.0)

3
(9.4)

14
(43.8)

8
(25.0)

0
(0.0)

7
(21.9)

8. Geeft blijk van een technische beheersing van de
handeling

0
(0.0)

0
(0.0)

8
(25.0)

13
(40.6)

6
(18.8)

2
(6.3)

3
(9.4)

9. Voert de procedure effectief en efficiënt uit

0
(0.0)

0
(0.0)

7
(21.9)

12
(37.5)

9
(28.1)

0
(0.0)

4
(12.5)

Algemene beoordeling behandelaar

0
(0.0)

0
(0.0)

2
(6.3)

16
(50.0)

5
(15.6)

0
(0.0)

9
(28.1)

* 1 & 2 = onder verwacht niveau, 3 & 4 = op verwacht niveau, 5 & 6 = boven verwacht niveau
** Handelingsniveau 1 & 2 zijn geen opties.

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

173

Beoordeling OSATS versie 2
Beoordeling*
N (%)
Ntot = 21

Item
1

2

3

4

5

Interpreteert vraagstelling adequaat

0
(0.0)

1
(4.8)

14 (66.7)

3
(14.3)

3
(14.3)

Past het diagnostisch, therapeutisch en preventief arsenaal van het vakgebied
goed en waar mogelijk evidence-based toe

0
(0.0)

1
(4.8)

16
(76.2)

1
(4.8)

3
(14.3)

Doet adequaat verslag

0
(0.0)

2
(9.5)

11
(52.4)

5
(23.80

3
(14.3)

Interpreteert bevindingen in relatie tot vraagstelling en kennis

0
(0.0)

1
(4.8)

13
(61.9)

4
(19.0)

3
(14.3)

Levert effectieve en ethisch verantwoorde patiëntenzorg

0
(0.0)

1
(4.8)

14
(66.7)

3
(14.3)

3
(14.3)

Bespreekt medische informatie (volledig) met patiënt en/of familie

0
(0.0)

1
(4.8)

16
(76.2)

2
(9.5)

2
(9.5)

Bouwt effectieve behandelrelaties met patiënten op

0
(0.0)

1
(4.8)

16
(76.2)

2
(9.5)

2
(9.5)

Luistert goed en verkrijgt doelmatig relevante patiëntinformatie

0
(0.0)

1
(4.8)

16
(76.2)

2
(9.5)

2
(9.5)

Doet adequaat mondeling en schriftelijk verslag over patiëntcasus

0
(0.0)

1
(4.8)

9
(42.9)

3
(14.3)

8
(38.1)

Kiest voor een geschikt communicatiekanaal gezien de klinische urgentie

0
(0.0)

2
(9.5)

6
(28.6)

5
(23.8)

8
(38.1)

Kwaliteit verslaglegging

0
(0.0)

2
(9.5)

5
(23.8)

5
(23.8)

9
(42.9)

Overlegt adequaat en doelmatig met aanvragers, collegae en andere
zorgverleners

0
(0.0)

1
(4.8)

11
(52.4)

3
(14.3)

6
(28.6)

Stelt zich adequaat op bij multidisciplinair overleg

0
(0.0)

1
(4.8)

9
(42.9)

5
(23.8)

6
(28.6)

Verwijst adequaat/schat juist in wanneer beoordeling of hulp van een ander
nodig is

0
(0.0)

1
(4.8)

8
(38.1)

5
(23.8)

7
(33.3)

Levert effectief intercollegiaal consult

0
(0.0)

1
(4.8)

6
(28.6)

6
(28.6)

8
(38.1)

Draagt bij aan effectieve interdisciplinaire samenwerking en ketenzorg

0
(0.0)

1
(4.8)

8
(38.1)

4
(19.0)

8
(38.1)

Werkt effectief en doelmatig binnen een gezondheidsorganisatie

0
(0.0)

1
(4.8)

11
(52.4)

3
(14.3)

6
(28.6)

Besteedt de beschikbare middelen voor de patiëntenzorg verantwoord

0
(0.0)

1
(4.8)

10
(47.6)

4
(19.0)

6
(28.6)

Is in staat om hoofd- van bijzaken te onderscheiden (timemanagement)

0
(0.0)

1
(4.8)

10
(47.6)

4
(19.0)

6
(28.6)

Organiseert het werk naar een balans in patiëntenzorg en persoonlijke
ontwikkeling

0
(0.0)

1
(4.8)

8
(38.1)

6
(28.6)

6
(28.6)

Beschouwt medische informatie kritisch

0
(0.0)

1
(4.8)

10
(47.6)

4
(19.0)

6
(28.6)

Heeft kennis van relevante ontwikkelingen in het vakgebied

0
(0.0)

1
(4.8)

10
(47.6)

4
(19.0)

6
(28.6)

Ontwikkelt en onderhoudt een persoonlijk bij- en nascholingsplan

0
(0.0)

2
(9.5)

6
(28.6)

7
(33.3)

6
(28.6)

Bevordert de deskundigheid van studenten, collegae, patiënten en andere
betrokkenen bij de gezondheidszorg

0
(0.0)

1
(4.8)

9
(42.9)

5
(23.8)

6
(28.6)

Technisch medisch handelen

Communicatie met patiënt

Communicatie met andere zorgverleners

Samenwerking

Organisatie

Kennis en wetenschap

174

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Bijlagen
Beoordeling*
N (%)
Ntot = 21

Item
1

2

3

4

5

Kent en herkent de determinanten van ziekte

0
(0.0)

1
(4.8)

4
(19.0)

5
(23.8)

11
(52.4)

Bevordert de gezondheid van patiënten en de gemeenschap als geheel

0
(0.0)

1
(4.8)

2
(9.5)

7
(33.3)

11
(52.4)

Handelt volgens de relevante wettelijke bepalingen

0
(0.0)

1
(4.8)

4
(19.0)

5
(23.8)

11
(52.4)

Treedt adequaat op bij incidenten in de zorg

0
(0.0)

1
(4.8)

4
(19.0)

5
(23.8)

11
(52.4)

Levert hoogstaande patiëntenzorg

0
(0.0)

1
(4.8)

11
(52.4)

1
(4.8)

8
(38.1)

Vertoont adequaat (inter)persoonlijk professioneel gedrag

0
(0.0)

1
(4.8)

11
(52.4)

1
(4.8)

8
(38.1)

Kent de eigen competentie en handelt daarbinnen (zelfreflectie)

0
(0.0)

1
(4.8)

10
(47.6)

2
(9.5)

8
(38.1)

Handelt naar de ethische normen van het beroep (integer, oprecht en
betrokken)

0
(0.0)

1
(4.8)

10
(47.6)

2
(9.5)

8
(38.1)

Maatschappelijk handelen

Professionaliteit

*1 = onvoldoende, 2 = voldoende, 3 = goed, 4 = NVT, 5 = Geen opgaaf

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

175

176

Evaluatieonderzoek Art. 36a Wet BIG: KT/TG

Algemene beoordeling

Nazorg

Communicatie
(met patiënten en/of collega’s)

Voortgang procedure

0
(0.0)

Vult status niet in; foutieve
verslaglegging
0
(0.0)

Slechte communicatie
0
(0.0)

Heeft bij vrijwel iedere stap
specifieke instructies nodig
0
(0.0)

Niet op de hoogte van gebruikt
materiaal/technologie
0
(0.0)

Onvoldoende doordachte werkwijze
0
(0.0)

Veilig werken

Materiaal kennis

Geen voor opgezet plan van aanpak
0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

0
(0.0)

2
(2.7)

0
(0.0)

0
(0.0)

4
(5.3)

Onvolledige statusinvoering; beperkte
nazorg
4
(5.3)

Voldoende communicatie
7
(9.3)

Kent de belangrijkste aspecten van de
procedure
4
(5.3)

Kent de eigenschappen van het
meeste materiaal
3
(4.0)

Adequate werkwijze
8
(10.7)

Beperkt plan van aanpak
4
(5.3)

4
(5.3)

0
(0.0)

3

0
(0.0)

2
Gedeeltelijk op de hoogte

1

25
(33.3)

15
(20.0)

19
(25.3)

19
(25.3)

12
(16.0)

10
(13.3)

16
(21.3)

16
(21.3)

4

5

41
(54.7)

30
(40.0)

Zorgvuldige rapportage en nazorg

Uitstekende communicatie
35
(46.7)

Kent alle aspecten en fases van de
procedure
35
(46.7)

Bekend met het materiaal, correcte
toepassing
40
(53.3)

Vlotte en veilige werkwijze
43
(57.3)

Duidelijk onderbouwd plan van aanpak
35
(46.7)

Benut alle beschikbare diagnostische en
klinische informatie
37
(49.3)

Beoordeling N (%) Ntot = 75

Niet op de hoogte

Plan van aanpak

Pre-procedurele kennis
(op de hoogte van indicatie, (pre-)
procedurele diagnostiek en/of
klinisch informatie)

Item

Beoordeling OSATS versie 3

0
(0.0)

11
(14.7)

4
(5.3)

4
(5.3)

4
(5.3)

1
(1.3)

6
(8.0)

4
(5.3)

Niet beoordeeld

5
(6.7)

15
(20.0)

13
(17.3)

13
(17.3)

14
(18.7)

13
(17.3)

14
(18.7)

14
(18.7)

Niet ingevuld

Contactgegevens:
RVE Patiënt & Zorg | Afdeling KEMTA
Maastricht UMC+
Postbus 5800, 6202 AZ Maastricht
onderzoek.wetbig@mumc.nl