1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

30 180

Conferentie van Voorzitters van de parlementen
van de Europese Unie

H/ nr. 16

VERSLAG VAN EEN CONFERENTIE
Vastgesteld 23 mei 2012
Op 19 t/m 21 april 2012 vond in Warschau een conferentie plaats van de
Voorzitters van de parlementen van de Europese Unie (hierna «de
EU-Voorzittersconferentie»).
Namens de Eerste Kamer der Staten-Generaal nam de Voorzitter, de heer
De Graaf deel. Hij werd ambtelijk begeleid door de Griffier, de heer
Hamilton en mevrouw Keulemans, permanent vertegenwoordiger van de
Staten-Generaal bij de Europese Unie. Namens de Tweede Kamer der
Staten-Generaal nam de Voorzitter, mevrouw Verbeet, hieraan deel. Zij
werd ambtelijk begeleid door de Griffier, mevrouw Biesheuvel-Vermeijden; Hoofd Voorlichting, de heer Jochemsen; en adjunct-griffier van de
vaste commissie voor Europese Zaken, de heer Van Kessel.
De delegatie brengt als volgt verslag uit. De conclusies van het Voorzitterschap die aan het eind van de conferentie werden vastgesteld, zijn als
bijlage bij het verslag gevoegd.1
De Griffier van de Eerste Kamer der Staten-Generaal,
G. J. A. Hamilton
De Griffier van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
J. E. Biesheuvel-Vermeijden

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-30180-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 30 180, nr. 16

1

De crisis van de Europese eenheid
Op verzoek van de Voorzitter van het Portugese parlement, mevrouw Da
Assunção Esteves, was er een debat over de crisis van de Europese
eenheid. Het debat werd ingeleid door de minister-president van de
Republiek Polen, de heer Tusk, en mevrouw Assunção Esteves zelf.
De heer Tusk sprak in algemene zin over de totstandkoming en de raison
d»être van de Europese Unie (hierna EU). Hij legde de vraag voor of een
verdere politieke integratie van de EU wenselijk is, of dat de economische unie met een eengemaakte markt voldoende is. Hierbij waarschuwde Tusk voor erosie van solidariteit in tijden van crisis. Verder stelde
hij de vraag of de EU moet doorgaan als een samenwerking van nationale
staten of als één geheel. Hij bracht vervolgens de Tweede Wereldoorlog in
herinnering, als startpunt van de Europese eenwording, en ook de Koude
Oorlog als moment van Europese tweedeling. Mevrouw Da Assunção
Esteves beschreef de huidige crisis van Europese eenheid als een van
zeer complexe aard, en niet als een van slechts soevereine schulden. Ze
constateerde dat Europa banen en duurzame ontwikkeling nodig heeft.
Volgens haar kan alleen een sterk en politiek geïntegreerd Europa
oplossingen bieden. Zij stelde zich enkele vragen met betrekking tot de
wenselijkheid van het creëren van nieuwe institutionele structuren voor
Europa.
In het hierop volgende debat wezen meerdere Voorzitters op het feit dat
de huidige crisis niet alleen een financieel-economische dimensie, maar
ook een sociale dimensie heeft, en is uitgemond in een vertrouwenscrisis
in de EU. Overigens brachten verschillende sprekers naar voren dat de
crisis tegelijkertijd heeft geleid tot nauwere samenwerking en integratie,
met name op financieel-economisch gebied. Daarbij werd verschillende
malen gewezen op het belang van goede communicatie richting de burger
over de noodzaak van het nemen dergelijke maatregelen alsmede het
aantonen van hun nut.
Mevrouw Verbeet gaf in haar bijdrage aan dat nationale parlementen een
cruciale rol hebben te vervullen bij het effectief functioneren van de EU.
Ze constateerde dat een groot deel van de bevolking weinig binding voelt
met de Europese Unie, terwijl de eurocrisis van grote invloed is op hun
dagelijkse leven. Ze gaf aan dat nationale parlementariërs een stem
moeten geven aan de zorgen van de nationale bevolking, zowel in het
nationale parlement als op Europees niveau. Nationale parlementen
moeten volgens haar de verbinding zijn tussen de bevolking en Brussel. In
dit kader gaf ze aan dat in de Tweede Kamer op dagelijkse basis wordt
gedebatteerd over Europees beleid, zowel over de regeringsinzet bij
iedere Raad van Europese ministers als over nieuwe Europese
beleidsvoorstellen.
Parlementair toezicht op het Gemeenschappelijk Buitenland- en
Veiligheidsbeleid

1

Zie de volledige conclusies van het Voorzitterschap in de bijlage bij dit verslag.

Tijdens de EU-Voorzittersconferentie in Warschau is overeenstemming1
bereikt over de vormgeving van een interparlementaire conferentie voor
het Gemeenschappelijk Buitenland- en Veiligheidsbeleid (GBVB) en het
Gemeenschappelijk Veiligheid- en Defensiebeleid (GDVB). Deze interparlementaire conferentie komt in de plaats van de informele halfjaarlijkse
bijeenkomsten van de commissievoorzitters Buitenlandse Zaken
(COFACC) en Defensie (CODAC). Ook vult deze interparlementaire
conferentie enkele lacunes die zijn ontstaan met de opheffing van de
WEU-assemblee in 2011.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 30 180, nr. 16

2

Voorgeschiedenis
Op onderdelen werd er al overeenstemming bereikt tijdens de
EU-Voorzittersconferentie in Brussel op 3–5 april 20111; de grootte en
samenstelling van de delegaties bleven echter openstaande geschilpunten. Een groot aantal nationale parlementen was er destijds
voorstander van de delegaties, waaronder die van het Europees
Parlement, gelijk en zo klein mogelijk te houden (maximaal zes). Het
Europees Parlement was toen mogelijk bereid om een maximale
delegatiegrootte van zevenentwintig leden voor het Europees Parlement
te accepteren.
Na de EU-Voorzittersconferentie 2011 in Brussel heeft het Poolse
parlement ten behoeve van de Griffiersconferentie van 5–6 februari 2012
een compromisvoorstel gedaan, en de reacties van nationale parlementen
geïnventariseerd. Een groep van twaalf Kamers van nationale parlementen gaf aan voorstander te zijn van zes delegatieleden voor nationale
parlementen en zestien delegatieleden voor het Europees Parlement. Een
andere groep, bestaande uit van dertien Kamers van nationale parlementen, verkoos de optie waarin de delegatie van het Europees Parlement
even groot zou zijn als die van de nationale parlementen (t.w. zes leden).
Het Poolse voorzitterschap heeft vervolgens een «omgekeerd compromisvoorstel» gedaan, waarbij alle delegaties over hun eigen delegatiesamenstelling kunnen beslissen, met een maximum delegatiegrootte van zestien
delegatieleden. Dit laatste voorstel lag voor ter discussie voor in
Warschau.
Tijdens deze EU-Voorzittersconferentie
Tijdens de discussie in Warschau werd al snel duidelijk dat een
meerderheid zich tegen een maximumaantal van 16 leden voor alle
delegaties keerde omdat het als buitensporig hoog aantal werd
beschouwd. In lijn met het advies2 van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer op dit punt heeft mevrouw Verbeet
zich tijdens de EU-Voorzittersconferentie ten principale ingezet voor de
eerder vastgestelde positie van maximaal zes leden per nationale
parlementsdelegatie en maximaal zestien leden voor de delegatie van het
Europees Parlement. De heer De Graaf heeft zich in lijn met het advies3
van de commissie Buitenlandse Zaken, Defensie en Ontwikkelingssamenwerking van de Eerste Kamer ten principale ingezet voor het bereiken van
een compromis. Hij heeft voorts in het bijzonder aandacht gevraagd voor
de positie van de parlementen van de kandidaat-lidstaten van de EU en de
Europese NAVO-leden (niet zijnde EU-leden).

1

Zie het verslag van de
EU-Voorzittersconferentie op 3 t/m 5 april
(Kamerstuk 30 180 nr. 14).
2
Zie besluit bij agendapunt 27 van de
procedurevergadering van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van de Tweede
Kamer op 12 april 2012.
3
Advies van procedurevergadering van de
commissie Buitenlandse Zaken, Defensie en
Ontwikkelingssamenwerking op 17 april 2012.

Uiteindelijk is in Warschau met consensus besloten dat EU-parlementen
zelf besluiten over de samenstelling van hun delegatie maar dat voor de
delegatiegrootte een maximum geldt. Nationale parlementen kunnen elk
vertegenwoordigd worden door delegaties bestaande uit zes parlementsleden. In het geval van een bicameraal parlement wordt de verdeling van
het aantal delegatieleden overgelaten aan hun interne overeenkomst
hierover. Het Europees Parlement kan vertegenwoordigd worden door
zestien parlementsleden. Verder kan elk nationaal parlement van een
kandidaat-lidstaat van de EU en ieder Europees land binnen de NAVO dat
geen lid is van de EU, worden vertegenwoordigd door een delegatie
bestaande uit vier waarnemers.
Verder is tijdens deze EU-Voorzittersconferentie besloten dat het secretariaat van de interparlementaire conferentie wordt geleverd door het
nationale parlement van de lidstaat dat het halfjaarlijkse Voorzitterschap

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 30 180, nr. 16

3

van de Raad bekleedt, in nauwe samenwerking met het Europees
Parlement en het voorgaande en het volgende Voorzitterschap.
Ook heeft de EU-Voorzittersconferentie aangeraden om de gemaakte
afspraken twee jaar na het houden van de eerste interparlementaire
conferentie te beoordelen, waarna de conclusies van deze beoordeling
door het desbetreffende Voorzitterschap naar de EU-Voorzittersconferentie
worden gezonden.
Het inkomende Cypriotische Voorzitterschap heeft aangegeven de eerste
interparlementaire conferentie voor het GBVB en het GDVB te organiseren
op 9 t/m 11 september 2012 op Cyprus.
Verdrag voor stabiliteit, coördinatie en bestuur in de EMU
Op zaterdagochtend 21 april 2012 werd in een 1 + 1 sessie1 gesproken
over de rol van nationale parlementen bij het Verdrag voor stabiliteit,
coördinatie en bestuur in de Economische Monetaire Unie (hierna:
begrotingsverdrag), dat door 25 regeringsleiders is ondertekend tijdens de
Europese top op 1 maart 2012.
Tijdens de sessie namen diverse Voorzitters het woord en zo werd
duidelijk dat de nationale parlementen op uiteenlopende wijze een rol
hebben gespeeld bij het controleren van hun regering bij de totstandkoming van dit begrotingsverdrag. Zo gaf de heer Lammert, Voorzitter
van de Duitse Bondsdag, aan dat de Bondsdag altijd goed geïnformeerd is
geweest gedurende de onderhandelingen over het begrotingsverdrag en
zelfs invloed heeft gehad op de uiteindelijke tekst.
Nationale parlementen hebben een formele rol bij de ratificatie van het
ondertekende begrotingsverdrag. Het begrotingsverdrag treedt in werking
bij ratificatie door 12 lidstaten (en dan alleen voor die lidstaten die
geratificeerd hebben). Enkele Voorzitters gaven een stand van zaken met
betrekking tot het ratificatieproces in hun parlement. Mevrouw Aboltina,
Voorzitter van het Letse parlement, sprak de verwachting uit snel te zullen
ratificeren, mede gelet op het feit dat Letland op korte termijn de Euro als
wettig betaalmiddel wil invoeren. De heer Lykketoft, Voorzitter van de
Deense Folketing, sprak de verwachting uit dat Denemarken het begrotingsverdrag voor de zomer van 2012 ratificeert. De heer Barrett,
Voorzitter van de Ierse Oireachtais, legde uit dat die Ierse grondwet
verplicht tot het houden van een referendum over het begrotingsverdrag.
Dat referendum zal op 31 mei plaatsvinden.

1

Aanwezigheid van Voorzitters met maximaal
1 ambtelijke begeleiding.

De heer De Graaf informeerde bij de andere Voorzitters hoe zij aankijken
tegen de praktische uitwerking van artikel 13, waarin staat dat het
Europees Parlement en nationale parlementen samen vaststellen hoe een
conferentie [...] wordt georganiseerd ter bespreking van begrotingsbeleid
en andere onderwerpen uit het begrotingsverdrag. Bij de Voorzitters viel
overeenstemming waar te nemen dat een eventuele conferentie gericht
zou moeten zijn op de budgettair-economische dialoog in de breedste zin
van het woord en op informatie-uitwisseling en dus geen besluitvormend
karakter zou moeten hebben. Ook vertegenwoordigers van parlementen
van lidstaten die niet deelnemen aan het begrotingsverdrag, zouden voor
de conferentie worden uitgenodigd. De heer Martínez Martínez,
vicevoorzitter van het Europees Parlement, gaf aan dat de parlementen
eigenlijk al uitvoering gegeven aan artikel 13 via het organiseren van de
interparlementaire bijeenkomst van commissies financiën over economisch bestuur. Mevrouw Prammer, Voorzitter van de Oostenrijkse
Nationalrat, benadrukte dat een te houden conferentie efficiënt zou
moeten zijn, zowel voor wat betreft de kosten, als de werkmethode.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 30 180, nr. 16

4

Aanname van conclusies
In de conclusies van het Voorzitterschap zijn verder nog onderdelen
opgenomen over het belang van vrije media in een parlementaire
democratie, over te nemen maatregelen voor interparlementaire
informatie-uitwisseling via de website IPEX, en met betrekking tot de
ratificatie van het toetredingsverdrag met Kroatië.
En marge van de EU-Voorzittersconferentie
Mevrouw Verbeet heeft op donderdag 19 april namens de Staten
Generaal een krans gelegd bij het graf van de onbekende soldaat. Zij werd
vergezeld door Poolse veteranen, onder wie enkele veteranen van de
Maczek-brigade.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 30 180, nr. 16

5