1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

34 310

Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en de Republiek Gambia inzake luchtdiensten
tussen en via hun respectieve grondgebieden;
Banjul, 27 mei 2015

A/ nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
2 oktober 2015.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 1 november 2015.
Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt
(artikel 26, zesde lid jo vijfde lid, van de Wet
op de Raad van State).

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der StatenGeneraal
Den Haag, 1 oktober 2015
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 27 mei 2015 te Banjul tot stand gekomen verdrag tussen
het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Gambia inzake luchtdiensten tussen en via hun respectieve grondgebieden (Trb. 2015, 106).
Een toelichtende nota bij het verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt alleen voor het Europese deel van Nederland
gevraagd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-34310-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 310, nr. 1

1

Toelichtende nota
Inleiding
Op 10 december 2013 vonden te Durban, Zuid-Afrika, bilaterale onderhandelingen plaats tussen de luchtvaartautoriteiten van Gambia en
Nederland. Deze besprekingen hebben geresulteerd in een conceptverdragstekst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek
Gambia inzake luchtdiensten (hierna: het «Verdrag»). Na enkele kleine
tekstuele aanpassingen in 2014 werd in januari 2015 door het Ministerie
van Buitenlandse Zaken van Gambia medegedeeld dat Gambia akkoord
gaat met de ontwerptekst.
De aanleiding voor het afsluiten van een luchtvaartverdrag was de wens
van zowel in Nederland gevestigde EU luchtvaartmaatschappijen als
Gambiaanse luchtvaartmaatschappijen om vluchten tussen Nederland en
Gambia uit te voeren. Hierdoor ontstond bij de luchtvaartautoriteiten
behoefte om een wettelijk kader voor het uitvoeren van deze vluchten
overeen te komen.
Om te voldoen aan de uitspraak van het Europese Hof van Justitie van
5 november 2002 in de zogenaamde «Open Skies» zaken, is op 29 april
2004 Verordening (EG) nr. 847/2004 van het Europees parlement en de
Raad (PbEU L 157) inzake onderhandelingen over en de uitvoering van
overeenkomsten inzake luchtdiensten tussen lidstaten en derde landen
(hierna: de «Uitspraak») vastgesteld. De desbetreffende artikelen zoals nu
overeengekomen zijn in het Verdrag, zijn in lijn met het recht van de
Europese Unie.
Omdat de relevante markt van luchtverbindingen uitsluitend bestreken
wordt door het Europese deel van Nederland enerzijds en Gambia
anderzijds, wordt de reikwijdte van het Verdrag beperkt tot het Europese
deel van Nederland. Praktisch gezien heeft dit tot gevolg dat Nederland op
grond van artikel 3 van het Verdrag slechts (Europese) luchtvaartmaatschappijen kan aanwijzen die gevestigd zijn in het Europese deel van
Nederland.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1
In artikel 1 staan de standaarddefinities om te voldoen aan de huidige
eisen van een luchtvaartverdrag en de behoeften van de aangewezen
luchtvaartmaatschappijen, alsmede om aan te geven dat het lidmaatschap
van de Europese Unie (EU), van het Europese deel van Nederland,
gevolgen heeft voor het Verdrag.
Artikel 2
In dit artikel worden de (vervoers) rechten opgesomd die de aangewezen
luchtvaart-maatschappijen onder het Verdrag mogen uitvoeren.
Artikel 3 en 4
In artikel 3, eerste lid, is bepaald dat elke Partij een onbeperkt aantal
luchtvaartmaatschappijen mag aanwijzen om luchtvervoer te verrichten
op de toegestane routes onder de Annex bij het Verdrag.
Daarnaast zijn de artikelen 3 en 4, conform de uitspraak van het Europese
Hof, zodanig aangepast dat ook in Nederland gevestigde luchtvaartmaatschappijen van andere EU Lidstaten door Nederland kunnen worden
aangewezen (artikel 3) of, waar nodig, de aanwijzing kan worden
ingetrokken, geschorst of beperkt, bijvoorbeeld als niet (langer) aan de
vereisten voor eigendom wordt voldaan of de operaties niet (langer)

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 310, nr. 1

2

overeenkomstig standaarden van de Internationale Organisatie voor
Burgerluchtvaart (hierna: ICAO) plaatsvindt (artikel 4).
Artikel 5
In dit artikel is bepaald dat het de aangewezen luchtvaartmaatschappijen
vrij staat om hun tarieven vast te stellen op basis van commerciële
marktoverwegingen. De mogelijkheid van interventie door de Partijen is
daarbij beperkt tot bepaalde specifiek omschreven gevallen waaronder
bijvoorbeeld misbruik van machtsposities of prijsdiscriminatie.
Het tweede lid verklaart dat notificatie van de tarieven van onder het
Verdrag door de ene Partij aangewezen luchtvaartmaatschappij of
maatschappijen door de andere Partij niet vereist wordt en dat de tarieven
in stand blijven behoudens afkeuring onder het derde lid van dit artikel.
Het derde lid belet een Partij eenzijdige actie te ondernemen ter
voorkoming van het instellen of voortzetten van een bepaald tarief door
de aangewezen luchtvaartmaatschappij(en) en voorziet hiertoe in een
consultatieprocedure met de andere Partij.
Artikel 6
Teneinde tegemoet te komen aan de huidige eisen die de luchtvaartsector
stelt.
Voor het uitoefenen van commerciële activiteiten, daaronder begrepen het
uitoefenen van activiteiten op het grondgebied van de andere Partij, biedt
het eerste lid van artikel 6 onder meer het recht van de aangewezen
luchtvaartmaatschappijen om kantoren te vestigen in het territorium van
de andere Partij ter promotie en verkoop van luchtdiensten en andere
daaraan gerelateerde producten (inclusief de inhuur van derden).
Tevens voorziet artikel 6, tweede lid en derde lid, in de mogelijkheid voor
luchtvaartmaatschappijen om eigen specialistisch personeel en
management in het territorium van de andere Partij te laten werken, of om
het personeel in te schakelen van een ander bedrijf dat door die Partij
daartoe gemachtigd is.
De bepalingen over grondafhandeling in het vierde lid geven conform het
Europese recht optimale mogelijkheden voor vrije keuze van geheel of
gedeeltelijke grondafhandeling door de luchtvaartmaatschappij zelf of de
aanwezige aanbieders van grondafhandelingsdiensten. In het zesde lid
artikel worden de mogelijkheden voor samenwerking tussen luchtvaartmaatschappijen opgesomd, waaronder de mogelijkheid tot het aangaan
van zogenaamde code-share overeenkomsten, hetgeen onder meer voor
de bestaande luchtvaartallianties van groot belang is.
Daarnaast is onder het zesde lid intermodaal vervoer onder de daarin
opgesomde voorwaarden toegestaan voor passagiers, bagage, vracht, en
post.
Al deze activiteiten kunnen slechts worden uitgevoerd met inachtneming
van de voor de andere Partij geldende wet- en regelgeving op dat terrein,
dat voor Nederland de toepasselijke Europese regelgeving omvat
(zevende lid).
Artikel 7
Dit artikel maakt het voor luchtvaartmaatschappijen mogelijk het
overstappen van passagiers op andere typen en aantallen toestellen op
(delen van) de routes zoals neergelegd in het routeschema te faciliteren
en – waar commercieel opportuun – gebruik te maken van partners. Voor
de positie van Schiphol als mainport en transfer luchthaven is dit artikel
eveneens van belang.
Artikel 8
In artikel 8 zijn bepalingen opgenomen om eerlijke concurrentie tussen de
aangewezen luchtvaartmaatschappijen van beide Partijen te waarborgen.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 310, nr. 1

3

Elke Partij dient daarbij alle mogelijke middelen in te zetten om alle
vormen van discriminatie of oneerlijke concurrentie ten opzichte van de
aangewezen maatschappijen van de andere Partij teniet te doen. Het
vierde lid verbiedt het opleggen van specifieke concurrentie vervalsende
maatregelen.
Artikel 9
Artikel 9 bepaalt dat luchtvaartuigen van de aangewezen luchtvaartmaatschappijen die op de internationale routes onder het Verdrag opereren,
alsmede de normale uitrustingsstukken, reserveonderdelen, brandstofvoorraad, smeermiddelen en proviand (inclusief luchtwinkels) van de
aangewezen luchtvaartmaatschappij vrijgesteld zijn van douanerechten,
inspectiekosten en andere rechten en heffingen in het gebied van de
andere Partij op voorwaarde dat zij aan boord blijven totdat zij weer
worden uitgevoerd. Normale uitrustingsstukken, reserveonderdelen,
brandstofvoorraad en smeermiddelen mogen met toestemming van de
douanediensten van de andere Partij worden afgeladen en kunnen onder
toezicht gesteld worden van deze diensten. De kosten van diensten in het
gebied van de andere Partij vallen niet onder de uitzonderingsregeling. De
overeengekomen afspraken zullen eveneens gelden voor samenwerkende
luchtvaartmaatschappijen. Overeenkomstig EU-wetgeving, kan Nederland
een belasting op brandstof opleggen tussen een punt in het grondgebied
in Nederland en het grondgebied van een andere EU-Lidstaat.
Artikel 10
In artikel 10 is onder meer verankerd dat de luchthavengelden en
gebruikersheffingen die door de Partijen in rekening worden gebracht aan
de aangewezen luchtvaartmaatschappijen transparant, redelijk,
non-discriminatoir en kostengerelateerd zijn en proportioneel verdeeld
worden over alle categorieën gebruikers van de desbetreffende luchthaven(s) of luchthavensystemen. Daarbij worden de Partijen aangespoord
om consultaties tussen de bevoegde autoriteiten en de aangewezen
luchtvaartmaatschappijen te entameren om informatie uit te kunnen
wisselen die relevant is om de heffingen op een redelijk niveau vast te
stellen.
Artikel 11
Dit Artikel geeft specifieke regels ter voorkoming van dubbele belasting
van de inkomsten en winsten van een aangewezen luchtvaartmaatschappij gegenereerd op het grondgebied van de andere Partij.
Artikel 12
Artikel 12 garandeert dat de inkomsten uit verkoopactiviteiten van een
aangewezen luchtvaartmaatschappij mogen worden uitgevoerd naar het
land van herkomst. De transfer van de inkomsten kan na goedkeuring
binnen maximaal 30 dagen plaatsvinden in inwisselbare munteenheden
en zal niet worden belast, afgezien van de normaal door banken in
rekening gebrachte kosten voor conversie en overboeking.
Artikel 13
De luchtvaarttuigen van de aangewezen luchtvaartmaatschappijen dienen
op grond van artikel 13 te voldoen aan de wetten, regelingen en procedures van de andere Partij die betrekking hebben op navigatie van
luchtvaartuigen alsmede aankomst in- en vertrek vanaf haar grondgebied.
Voor de bemanning, passagiers, vracht en post gelden de wetten,
regelingen en procedures voor onder meer immigratie, paspoorten,
klaringen, en quarantaine van de andere Partij. Passagiers, bagage, vracht
en post in doorvoer ondergaan een simpele controle, tenzij zich een
specifieke dreiging voordoet. Geen van beide Partijen mag eigen
luchtvaartmaatschappijen een voorkeurbehandeling geven bij douane,

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 310, nr. 1

4

immigratie, quarantaine en andere reguleringen, in het gebruik van de
luchthaven, luchtverkeersleiding en soortgelijke faciliteiten.
Artikel 14
Geldende certificaten van luchtwaardigheid, bekwaamheid en vergunningen uitgegeven door de ene Partij dienen op grond van Artikel 14 te
worden erkend door de andere Partij, mits deze voldoen aan de minimale
eisen van het Verdrag van de Conventie. Elke Partij behoudt echter het
recht om certificaten en licenties te weigeren die door de andere Partij aan
haar onderdanen zijn toegekend. Voor Nederland betekent de erkenning
dat deze in overeenstemming dient te zijn met vigerende EU wet- en
regelgeving
Artikel 15
Dit artikel ziet toe op de naleving van door de ICAO uitgevaardigde
standaarden voor luchtvaartveiligheid. Naast de primaire verantwoordelijkheid die wordt toegekend aan de Partij die de betrokken luchtvaartmaatschappij heeft aangewezen, bieden de bepalingen uit dit artikel ook
mogelijkheden inspecties uit te voeren als een vliegtuig van de andere
partij landt op een luchthaven (zgn. platforminspecties). Indien niet of
onvoldoende wordt voldaan aan de ICAO-standaarden kan een van beide
partijen vragen om consultaties en kunnen als ultimum remedium de
rechten van de betroffen luchtvaartmaatschappij worden gewijzigd,
opgeschort of verboden totdat de geconstateerde tekortkomingen in het
toezicht van de luchtvaartautoriteit zijn verholpen
Artikel 16
Artikel 16 van het Verdrag inzake beveiliging is geformuleerd volgens de
meest recente beveiligingsvereisten voor de internationale burgerluchtvaart en somt op aan welke internationale verdragen op dit terrein de
Partijen zich dienen te houden om aan hun wederzijdse verplichtingen te
voldoen. Het artikel bepaalt in detail welke maatregelen er door Partijen
genomen dienen te worden om de beveiliging te borgen en geeft in leden
twee tot en met zeven specifieke regels en aanbevelingen over wederzijdse assistentie bij bepaalde dreigingen of onrechtmatige overname van
civiele luchtvaartuigen alsmede de mogelijkheid om direct consultaties
aan te vragen bij een redelijk vermoeden dat de andere Partij afwijkt van
de bepalingen van dit artikel.
Artikel 17
Het verstrekken van informatie aan Partijen over vluchtschema’s en
operationele plannen door de aangewezen luchtvaartmaatschappijen is,
op de in dit artikel beschreven uitzonderingen na, niet noodzakelijk. Dit
leidt tot administratieve lasten vermindering voor betreffende luchtvaartmaatschappijen.
Artikelen 18–24
De Artikelen 18 tot en met 24 bevatten procedurele standaardbepalingen
over onder meer consultaties en wijziging van het verdrag, geschillenbeslechting, de wijze van inwerkingtreding, toepasselijkheid en opzegging
van het Verdrag.
Bijlage
De Bijlage bij het Verdrag bevat de routetabel met een open routeschema
voor de aangewezen luchtvaartmaatschappijen van beide partijen.
De luchtvaartautoriteiten en de luchtvaartmaatschappijen kunnen ter
invulling van deze bijlage alleen binnen de door het Verdrag gestelde
kaders opereren. De Bijlage is aan te merken als zijnde van uitvoerende
aard. Verdragen tot wijziging van de Bijlage, behoeven derhalve ingevolge

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 310, nr. 1

5

artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen geen parlementaire goedkeuring, tenzij de Staten-Generaal zich
thans het recht tot goedkeuring terzake voorbehouden.
Koninkrijkspositie
Het Verdrag zal voor wat betreft het Koninkrijk der Nederlanden alleen
voor het Europese deel van Nederland gelden. Het werd niet opportuun
geacht om de reikwijdte van het Verdrag uit te breiden tot het Caribische
deel van Nederland. Zie hiervoor ook de inleiding.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 310, nr. 1

6