Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1739
Vragen van de leden De Wit en Karabulut (beiden SP) aan de
staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over de toetredingsvoorwaarden van de Wet Schuldsanering
Natuurlijke Personen (ingezonden 1 maart 2013).
Mededeling van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) mede namens
de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen
21 maart 2013).
Vraag 1
Waarom is in artikel 288 van de Faillissementswet ervoor gekozen om
toetreding tot de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) af te
wijzen indien deze persoon in de afgelopen tien jaar in de schuldsanering
heeft gezeten?
Vraag 2
Hoe vaak wordt tot dusver gebruik gemaakt van de uitzonderingsmogelijkheid
van artikel 288, tweede, onder d, Faillissementswet, te weten de uitzondering
dat de schuldenaar bovenmatige schulden doet of laat ontstaan om redenen
die de schuldenaar niet waren toe te rekenen?
Vraag 3
Deelt u de observatie dat, mede vanwege de economische crisis met hoge
werkloosheid tot gevolg, steeds meer mensen in financiële problemen komen
waarvoor de schuldsanering een oplossing zou kunnen zijn?

ah-tk-20122013-1739
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 4
Wat vindt u van het voorbeeld van de heer D., die in december 2007 een
«schone-lei-verklaring» heeft gekregen maar door ontslag in 2011 weer in de
problemen is gekomen, als gevolg van deze regels pas in januari 2018
toegelaten kan worden tot de WSNP?1
Vraag 5
Bent u bekend met het feit dat in de jurisprudentie pogingen zijn gedaan om
de strikte toelatingseisen en de nauwe uitzonderingsgronden op te rekken,2 3
maar dat de Hoge Raad hier niet in mee gaat?4 Wat is uw analyse van deze
gerechtelijke uitspraken gezamenlijk? Wat zijn nu precies de grenzen?
Vraag 6
Wat is uw reactie op de opmerkingen van de advocaat-generaal bij de Hoge
Raad dat de Hoge Raad geen ruimte heeft voor het doorbreken van de
tienjaarstermijn indien de WSNP met een schone lei is geëindigd en er bij de
betrokken schuldenaar te goeder trouw weer schulden zijn ontstaan, dat het
de bedoeling van de wetgever is geweest dat men slechts één keer in de tien
jaar de kans heeft de WSNP te doorlopen, dat er ook geen ruimte is om te
concluderen tot toepassing naar analogie van de hardheidsclausule en dat de
rechter deze keuze van de wetgever dient te respecteren?5
Vraag 7
Hoe beoordeelt u de slotopmerkingen van de advocaat-generaal bij de Hoge
Raad in zijn conclusie, waarin feitelijk de suggestie besloten ligt dat de
wetgever een algemene hardheidsclausule zou kunnen introduceren dan wel
zou kunnen kiezen voor het verkorten van de tienjaarstermijn om de
knellende werking van artikel 288, tweede lid, onder d, Faillissementswet voor
schrijnende gevallen te verminderen?6
1

Voorbeeld per email aangereikt aan de SP-fractie
Voorbeeld per email aangereikt aan de SP-fractie
3
LJN: BU8831, Gerechtshof ’s-Hertogenbosch, 20 december 2011
4
LJN: BV2264, Rechtbank Roermond, 19 januari 2012
5
LJN: BY0964, Hoge Raad, 1 februari 2013
6
Citaten uit de conclusie van de Advocaat-Generaal bij het arrest van de Hoge Raad van
1 februari 2013:
Verzoekster tot cassatie valt niet onder één van de uitzonderingen genoemd in artikel 288 lid 2,
sub d, Fw (rov. 5) en bij het ontbreken van een hardheidsclausule voor gevallen waarin de
tienjaarstermijn aan de orde is, kan het hof geen uitzondering maken op grond van de
redelijkheid en billijkheid en kan het hof niet anders oordelen dan de wetgever heeft gewild
(rov. 6).
2.7 Bovenstaande overweging van de Hoge Raad biedt geen ruimte voor het doorbreken van
de tienjaarstermijn in het geval dat de eerder van toepassing geweest zijnde schuldsaneringsregeling met verlening van een schone lei is geëindigd en er bij de betrokken schuldenaar te
goeder trouw weer schulden zijn ontstaan. Het arrest van de Hoge Raad heeft ook betrekking
op een geval, waarin de betrokken schuldenares evenzeer vanwege voor haar bepaald niet
prettige omstandigheden in financiële problemen was geraakt.((3)) Mede hierdoor is het arrest
aldus te verstaan, dat het de bedoeling van de wetgever is geweest dat men slechts één keer in
de tien jaar de kans heeft om met het doorlopen van een schuldsaneringsregeling te bereiken
dat de bij de aanvang van die regeling bestaande schulden, voor zover die schulden niet tijdens
de regeling niet geheel zijn voldaan, niet langer afdwingbaar zijn.
Verder, de overweging van de wetgever om het geval dat een schuldenaar binnen minder dan
tien jaar al tot de schuldsaneringsregeling toegelaten is geweest, niet langer een facultatieve
maar een imperatieve weigeringsgrond te laten zijn, laat ook geen ruimte om te concluderen
tot toepassing naar analogie van de hardheidsclausule. Achter die omzetting, die neerkomt op
het laten vervallen van een beoordelingsruimte die aan de rechter vóór 1 januari 2008 toekwam
en die overeenkomt met de beoordelingsruimte bij een hardheidsclausule, steekt een duidelijke
keuze van de wetgever.
Deze keuze van de wetgever – waarbij niet een grijs, door de rechter nog nader te exploreren
gebied is overgebleven – heeft de rechter te respecteren. Dit geldt te meer nu het niet wel
doenlijk is om een maatstaf te formuleren, aan de hand waarvan duidelijk en goed omlijnd de
(schrijnende) gevallen zijn aan te geven, waarin uit oogpunt van rechtvaardigheid voor
afwijking van de hoofdregel in artikel 288 lid 2, sub d, Fw buiten de aldaar genoemde drie
genoemde uitzonderingen (veel) is te zeggen. Dan rest alleen een algemene hardheidsclausule,
maar de introductie daarvan is, zoals al opgemerkt, aan de wetgever voorbehouden.((7))
2.9.2 De knellende werking van artikel 288 lid 2, sub d, Fw in schrijnende gevallen zou ook
verminderen wanneer de termijn van tien jaren zou worden verkort.((8)) Maar de beslissing
over een dergelijke verkorting is evenzeer aan de wetgever.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 8
Bent u bereid met voorstellen te komen om de tienjaarstermijn generiek te
verkorten dan wel een algemene hardheidsclausule te introduceren? Zo nee,
waarom niet?
Mededeling
Hierbij bericht ik u, mede namens de staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, dat de schriftelijke vragen van de leden De Wit en
Karabulut (beiden SP) over de toetredingsvoorwaarden van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. (ingezonden 1 maart 2013) niet binnen de
gebruikelijke termijn kunnen worden beantwoord, aangezien nog niet alle
benodigde informatie ontvangen is.
Ik streef ernaar de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3