Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

24 077

Drugbeleid

Nr. 489

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT EN VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 maart 2022
Met deze brief informeren wij uw Kamer over de uitwerking van de
afspraken uit het coalitieakkoord betreffende het Experiment gesloten
coffeeshopketen en de voortgang van het experiment. Hieronder gaan wij
in op de stand van zaken met betrekking tot de telers, de planning van het
experiment en de voortgang van de voorbereidingen van het experiment.
Uitwerking opgaven coalitieakkoord
We vinden het allereerst van belang te melden dat het experiment met de
gedecriminaliseerde toevoer aan coffeeshops van op kwaliteit gecontroleerde wiet wordt voortgezet. In het coalitieakkoord zijn nadere afspraken
gemaakt, die we nu aan het uitwerken zijn (Kamerstuk 35 788, nr. 77). De
eerste opgave betreft uitbreiding van het experiment met een grote stad.
Wel dient voor deelname van een elfde gemeente dient de wet- en
regelgeving aangepast te worden. In de Wet Experiment gesloten
coffeeshopketen (Kamerstuk 34 977) is nu vastgelegd dat maximaal tien
gemeenten aan het experiment deelnemen en de betreffende tien
gemeenten zijn aangewezen in het Besluit Experiment gesloten coffeeshopketen. De wetswijziging is in voorbereiding en het streven is om de
wet- en regelgeving aan het einde van dit jaar te hebben aangepast. Bij de
G4-gemeenten hebben wij interesse in deelname aan het experiment
gepolst.
De tweede opgave betreft het vaststellen van criteria voor de beoordeling
van de uitkomst van het experiment op het gebied van criminaliteit,
volksgezondheid en preventie. Op dit punt zijn we bezig met de uitwerking
hiervan. We zullen uw Kamer daarover voor de zomer informeren. De
derde opgave betreft het aanbieden van het kabinetsstandpunt op basis
van een evaluatieverslag over het experiment aan uw Kamer en de Eerste
Kamer in 2024. We zijn op dit moment met de onderzoekers en de
Begeleidings- en Evaluatiecommissie in gesprek over hoe het beste
uitvoering gegeven kan worden aan deze opgave.

kst-24077-489
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 489

1

De vierde opgave uit het coalitieakkoord betreft het treffen van juridische
en praktische voorbereidingen om na afloop van de experimenten zoveel
mogelijk direct te kunnen handelen in lijn met de uitkomst hiervan. Hier
zullen we de komende tijd invulling aan geven.
Stand van zaken telers en planning
Er zijn nu acht telers aangewezen. De verwachting is dat de negende en
tiende teler ook snel aangewezen worden. De aangewezen telers zijn bezig
met het opzetten van hun teeltbedrijf. De voorbereidingen bestaan onder
andere uit het aankopen van de locatie, aanvragen van lokale vergunningen, contracten afsluiten met energieleveranciers en de bouw en
inrichting van de teeltfaciliteit.
Op dit moment bevindt het experiment zich in de voorbereidingsfase. De
telers, coffeeshophouders in deelnemende gemeenten, toezichthouders
en gemeenten bereiden zich voor op de volgende fase: de overgangsfase.
Tijdens de overgangsfase mogen de deelnemende coffeeshops de
hennepproducten van de voor dit experiment aangewezen telers
verkopen, naast de gedoogde verkoop. De overgangsfase duurt zes weken
en daarna volgt de experimenteerfase. Vanaf dat moment mogen de
deelnemende coffeeshops uitsluitend hennepproducten verkopen van de
aangewezen telers. Het is de coffeeshops dan niet meer toegestaan om
producten uit het illegale circuit te verkopen. De experimenteerfase duurt
vier jaar.
In de Kamerbrief van 4 november 20211 hebben we aangegeven ernaar te
streven om in de loop van de tweede helft van 2022 te starten met de
overgangsfase. Inmiddels is helaas gebleken dat starten in 2022 niet meer
reëel is. Hier speelt mee dat de selectieprocedure van de laatste telers
langer duurt dan verwacht en een aantal telers problemen heeft met het
verkrijgen van de locatie. Daarnaast kunnen de telers, met voortschrijdend
inzicht, inmiddels een meer realistische inschatting geven van hun
benodigde voorbereidingstijd.
Op basis van de nieuwe informatie over de voorbereidingstijd van de
telers schatten wij in dat de overgangsfase kan starten in het tweede
kwartaal van 2023, omdat dit het eerste moment is waarop naar
verwachting de kwantiteit, kwaliteit en diversiteit van de geproduceerde
hennep en hasjiesj voldoende is om de deelnemende coffeeshops
volledig en bestendig te kunnen bevoorraden. Bij starten voordat het
aanbod aan deze voorwaarden voldoet, bestaat het risico dat de
voorraden van de coffeeshops leeg raken, de prijzen extreem stijgen en/of
de consumenten ontevreden zijn over het nieuwe aanbod. Met als risico
dat de consumenten uitwijken naar de illegale markt. Onze inzet is snel te
starten met de overgangsfase, maar de weg naar de start blijkt hobbelig te
zijn. Het constateren en oplossen van de uitdagingen en problematiek
gedurende de voorbereiding is echter onderdeel van het experiment en
geeft waardevolle inzichten over het doel van het experiment, hoe te
komen tot een gesloten coffeeshopketen met op kwaliteit gecontroleerde
hennep en hasjiesj. We monitoren het proces nauwlettend om te bezien of
de planning nog steeds realistisch is. Hierbij zijn we steeds alert op
mogelijkheden tot versnelling.
De overgangsfase start daadwerkelijk op de datum waarop de kwantiteit,
kwaliteit en diversiteit van de geproduceerde hennep en hasjiesj
voldoende is om de deelnemende coffeeshops volledig en bestendig te
kunnen bevoorraden, en als wordt voldaan aan de voorwaarden van een
1

Kamerstuk 24 077, nr. 484.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 489

2

gesloten keten. Dit punt kan worden bereikt voordat álle telers gereed zijn
om te leveren.
Het daadwerkelijke startmoment van de overgangsfase wordt in een
ministerieel besluit vastgelegd en gepubliceerd in de Staatscourant. We
zullen uw Kamer informeren over de voortgang. Als bijlage aan deze
Kamerbrief is de tijdlijn van het experiment toegevoegd, die het onderscheid tussen de verschillende fases visueel maakt2.
Bankrekening
Een aantal telers geeft aan problemen te hebben met het verkrijgen van
een bankrekening. De banken zien bij deze telers belemmeringen om
dienstverlening aan te bieden, voortvloeiend uit hun taken en verantwoordelijkheden vanuit de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme. Met betrokken partijen, waaronder het Ministerie van
Financiën, De Nederlandsche Bank, de betrokken banken en de telers zelf
wordt gezocht naar oplossingen. Hierover zullen wij uw Kamer voor
aankomende zomer berichten.
Voortgang voorbereiding experiment
Onderzoek
Het onderzoeksconsortium gaat de geslotenheid van de keten en de
effecten op het gebied van criminaliteit, veiligheid, overlast en volksgezondheid monitoren. Het onderzoek wordt begeleid door een
Begeleidings- en Evaluatiecommissie. In het najaar van 2021 is het
onderzoeksconsortium gestart met de nulmeting, die de situatie voorafgaand aan het experiment in kaart brengt. Op een later moment worden
vervolgens de effectmetingen vergeleken met de nulmeting, om te bezien
welke effecten er opgetreden hebben als gevolg van het experiment.
Aangezien veldwerk onderdeel is van de dataverzameling is de meting in
verband met de coronamaatregelen eind vorig jaar gepauzeerd. Inmiddels
is de dataverzameling hervat en naar verwachting is deze in april 2022
afgerond.
Track and Trace systeem
Het Track and Trace systeem, dat wordt ontwikkeld ter ondersteuning van
het toezicht op de geslotenheid van de keten, is grotendeels klaar. In het
Track and Trace systeem worden de hennep en hasjiesj vanaf het
productieproces tot en met de verkoop of afvalvernietiging gevolgd en
geregistreerd. Het gebruik van dit Track and Trace systeem is verplicht
voor alle telers en coffeeshophouders die deelnemen aan het experiment,
met verschillende apps voor telers, inspecties en coffeeshops. Tijdens de
ontwikkeling hebben de betrokken gebruikersgroepen input geleverd.
Inmiddels hebben zowel de aangewezen telers, de landelijke toezichthouders (de Inspectie van Justitie en Veiligheid, IJenV, en de Nederlandse
Voedsel en Warenautoriteit, NVWA), de gemeentelijke toezichthouders en
de coffeeshops deel kunnen nemen aan een gebruikerstest. Tijdens deze
test is gebleken dat het systeem werkt en toegankelijk is. Inmiddels werkt
IJenV aan een een set van rapportages waarmee zij de data in Track and
Trace kan analyseren, onder meer noodzakelijk voor het «toezicht op
afstand». De eerste teler(s) die gereed zijn zullen samen met de landelijke
toezichthouders de eerste groep gebruikers van het systeem zijn. Met de
start van de teelt van de eerste teler zullen de IJenV en NVWA dan ook
starten met hun toezichthoudende taken.
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 489

3

Preventie
De ontwikkeling en implementatie van een aantal instrumenten die van
belang zijn voor het preventiebeleid in de experimentgemeenten verloopt
volgens planning. Zo heeft het Trimbos-instituut een conceptmodel
Preventie- en Handhavingsplan Cannabis ontwikkeld dat het komende half
jaar in twee experimentgemeenten als pilot getest zal worden en daarna
ook gebruikt kan worden in andere gemeenten. Op basis van de
ervaringen van de pilotgemeenten wordt het model zo nodig aangepast.
Daarnaast is de tekst van de bijsluiter met gebruiksinformatie, die telers
aan hun producten moeten toevoegen, geactualiseerd op basis van
nieuwe wetenschappelijke inzichten.3 Andere in gang gezette activiteiten
zijn de uitrol van diverse laagdrempelige online zelfhulpinterventies voor
diverse doelgroepen met verschillende problematiek. Dit gebeurt in
nauwe samenwerking met de instellingen voor verslavingszorg. Ook
wordt er samen met de instellingen voor verslavingszorg gewerkt aan
ondersteunende materialen voor de communicatie over het experiment
met netwerkpartners (onderwijs, jongerenwerk) en inwoners (jongeren,
ouders, coffeeshopbezoekers, overige geïnteresseerden). Dit gebeurt in de
vorm van een FAQ-document en voorbeeldteksten.
Wijziging Regeling en Besluit
Op 16 februari jl. is een gewijzigde versie van de Regeling experiment
gesloten coffeeshopketen gepubliceerd.4 Een voorstel voor wijziging van
het Besluit experiment gesloten coffeeshopketen is eerder geconsulteerd
en ligt op dit moment voor advies bij de Afdeling advisering van de Raad
van State. Als gevolg van de voorgestelde wijzigingen van het besluit zal
ook de regeling op enkele punten moeten worden aangepast. De
verwachting is dat deze wijzigingen tezamen in april of mei in werking
zullen treden.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

3

Deze bijsluiter is opgenomen als bijlage bij de Regeling experiment gesloten coffeeshopketen;
die regeling zal hierop worden aangepast.
4
Stcrt. 2022, nr. 4952.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 489

4