Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

28 325

Bouwregelgeving 2002–2006

Nr. 131

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 januari 2011
Hierbij informeer ik u ten behoeve van het komend Algemeen Overleg op
9 februari a.s. over een aantal toezeggingen op het gebied van bouwregelgeving, funderingsproblematiek en brandveiligheid:
1. Brandveiligheid: rookmelders, herhalingsonderzoek brandveiligheid
studentenhuisvesting en hoogbouw;
2. Binnenmilieu gebouwen: mechanische ventilatie en luchtkwaliteit in
basisscholen;
3. Tevredenheidsmonitor bouwregelgeving;
4. Toegankelijkheid van woongebouwen in verband met ziekenvervoer;
5. Funderingsproblematiek.
Onderstaand ga ik op deze onderwerpen nader in.
1. Brandveiligheid
Rookmelders
Tijdens het Algemeen Overleg van 25 maart 2010 is toegezegd uw Kamer
te informeren over de resultaten van het implementatieplan rookmelders.
Daarbij heeft u verzocht de aandacht speciaal te richten op de risicogroepen.
Samen met de Nederlandse Brandwonden Stichting, de brandweer,
studentenorganisaties en diverse andere betrokkenen is in het najaar van
2010, een campagne met het thema «Wat doe jij bij brand?» gevoerd,
gericht op de brandveiligheid van studentenwoningen. Doel van deze
campagne was meer bewustwording van de gevaren van brand en
bekendheid met de maatregelen die studenten zelf kunnen nemen.
Gekoppeld aan deze campagne werd door de Nederlandse Brandwonden
Stichting een speciale verkoopactie van rookmelders opgezet waarbij ruim
17 500 rookmelders extra zijn verkocht. De campagne werd afgesloten
met een slotmanifestatie op het Plein in Den Haag welke veel landelijke
aandacht voor het belang van rookmelders heeft opgeleverd. Ook in 2011

kst-28325-131
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 325, nr. 131

1

zullen de hierboven vermelde samenwerkende partijen onder één
beeldmerk campagne gaan voeren rondom de Nationale rookmelderdag.
De komende tijd zal de inspanning van mijn ministerie zich met name
richten op de (particuliere) huursector, een tweede risicogroep. Een
onderzoek naar de mate waarin rookmelders (werkend) aanwezig zijn in
woningen is voorzien voor het jaar 2012. Hierbij zal aansluiting worden
gezocht met het project «Brandveilig Leven» van de Nederlandse
Vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR) vanwege
de activiteiten die in dit kader worden verricht om brandveiligheid
wijkgericht aantoonbaar te stimuleren. Daarbij zal mijn ministerie
samenwerken met het ministerie van Veiligheid en Justitie.
Herhalingsonderzoek brandveiligheid studentenhuisvesting
In 2009 is door de VROM-Inspectie een onderzoek uitgevoerd naar de
brandveiligheid van studentenhuisvesting. Uit de rapportage, die
25 september 2009 aan uw Kamer is aangeboden (TK 2009–2010, 28 325,
nr. 114), bleek dat de brandveiligheid van studentenhuisvesting verbetering behoefde. Bovendien bleken er enkele onduidelijkheden met
betrekking tot de toepassing van de voorschriften te zijn. Mede door de
aanbevelingen in het inspectierapport worden voor het nieuwe Bouwbesluit de definities en voorschriften voor kamergewijze verhuur, waar
studentenhuisvesting in veel gevallen onder valt, waar nodig aangepast.
Tijdens het Algemeen Overleg van 12 november 2009 is u toegezegd om
in 2011 een herhalingsonderzoek uit te voeren naar de brandveiligheid
van studentenhuisvesting. Gezien de inwerkingtredingsdatum van het
nieuwe Bouwbesluit (planning op dit moment 1 januari 2012), acht ik het
echter zinvol om het herhalingsonderzoek een jaar later uit te voeren. Ik
heb de VROM-Inspectie dan ook gevraagd de uitvoering van het herhalingsonderzoek een jaar door te schuiven.
Hoogbouw
In het Algemeen Overleg van 26 mei 2009 is toegezegd dat u nader
geïnformeerd zult worden over de ontwikkeling van regelgeving voor
brandveiligheid van hoogbouw in Nederland. Kennis opgedaan in het
buitenland, zoals in New York, wordt hierin meegenomen. Op dit moment
kent het Bouwbesluit alleen algemene brandveiligheidseisen voor
gebouwen hoger dan 70 meter, zonder invulling op detailniveau. De reden
hiervoor is dat hoogbouw complex en divers is. Dit maakt het lastig om,
zoals voor andere bouwwerken in het Bouwbesluit, generieke prestatieeisen op te stellen.
Op 29 april 2009 bent u bij het aanbieden van de Visie op brandveiligheid
(bij de Eindrapportage over het Actieprogramma brandveiligheid, TK
2008–2009, 26 956, nr. 66), geïnformeerdover het voornemen om de
voorschriften voor hoogbouw anders in te vullen, namelijk met een meer
risicogerichte aanpak. Hiermee worden gebouwen hoger dan 70 meter
ontworpen op basis van het gebruik en risico’s van een specifiek gebouw.
Deze vorm van maatwerk sluit beter aan bij de daadwerkelijke scenario’s
bij brand en leidt mogelijk tot (kosten)effectievere maatregelen. Bij de
begrotingsbehandeling heb ik reeds aangegeven dat de ontwikkeling om
tot een sluitende risicobenadering te komen nog enkele jaren in beslag zal
nemen. Dit voorjaar zal al wel de herziene Handreiking «Brandveiligheid in
hoge gebouwen» worden gepubliceerd. In deze handreiking is de stand
der techniek vertaald naar effectieve brandveiligheidsvoorzieningen die
leiden tot veilige hoogbouw. De handreiking wordt de komende tijd verder
ontwikkeld en vormt mede de basis voor de risicobenadering voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 325, nr. 131

2

hoogbouw. Bij de verdere ontwikkeling van de risicobenadering zal tevens
gebruik worden gemaakt van ervaringen in het buitenland, zoals de kennis
opgedaan tijdens het bezoek van een Nederlandse delegatie aan New York
eind 2009. Daar werkt men niet met prestatie-eisen maar met concreet
voorgeschreven maatregelen en wordt bij zeer hoge gebouwen de
brandweer anders ingezet dan bij minder hoge gebouwen.
2. Binnenmilieu gebouwen
Mechanische ventilatie
In het Algemeen Overleg van 26 mei 2009 en daarna de brief van
3 september 2009 (TK 2009–2010, 28 325, nr. 113) is uw Kamer een
onderzoek toegezegd naar mechanische ventilatiesystemen in nieuwbouwwoningen. Belangrijk aandachtspunt is de gezondheidskundige
kwaliteit in woningen bij bouwen met minder kieren in verband met
energiebesparing. Bij kierdichting gaat immers onbedoelde luchtverversing verloren en zal extra aandacht voor doelmatig gebruik van
ventilatievoorzieningen voor luchtverversing nodig zijn. Omdat er steeds
meer installaties in en aan de gebouwen worden aangebracht zal ook het
geluid en eventuele trillingen van deze installaties meer aandacht vragen.
Binnenkort zal het ministerie van Infrastructuur en Milieu genoemd
onderzoek naar uw Kamer sturen. Een beleidsreactie zal worden
opgenomen in de voortgangsrapportage Nationale Aanpak Milieu en
Gezondheid, die naar verwachting in het voorjaar van 2011 door de
minister van Infrastructuur en Milieu aan uw Kamer zal worden gestuurd.
In de brief van 3 september 2009 is tevens toegezegd een tussentijds
verslag over de naleving van voorschriften voor ventilatie en energieprestatie bij 100 nieuwbouwwoningen en nieuwe basisscholen naar uw Kamer
te sturen. Hiertoe voert de VROM-Inspectie in de periode 2010 t/m 2012
jaarlijks een onderzoek uit. Het tussentijdse verslag wordt opgenomen in
de eerder genoemde voortgangsrapportage Nationale Aanpak Milieu en
Gezondheid.
Luchtkwaliteit in basisscholen
Ter verbetering van de luchtkwaliteit in basisscholen in relatie tot
leerprestaties en gezondheid van leerkrachten en leerlingen worden
diverse activiteiten uitgevoerd door partijen in de gehele keten. In de
beleidsreactie over het advies van de Rijksbouwmeester over scholenbouw van 6 november 2009 (TK 2009–2010, 28 089, nr. 25) is toegezegd u
in de tweede helft van 2010 te informeren over de voortgang van de
ingezette acties. Dit zal echter gebeuren in de hiervoor genoemde
voortgangsrapportage Nationale Aanpak Milieu en Gezondheid, die naar
verwachting in het voorjaar van 2011 door de minister van Infrastructuur
en Milieu aan uw Kamer zal worden gestuurd. Hierin wordt de toezegging
meegenomen uit het Algemeen Overleg op 12 november 2009 dat bij het
uitwisselen van best practices in de scholenbouw wordt getoetst op de
effecten van maatregelen voor lucht-, geluid- en lichtkwaliteit.
In de beleidsreactie op het advies van de Rijksbouwmeester over
scholenbouw van 6 november 2009 is eveneens toegezegd dat er in het
Periodiek Onderhoudsrapport 2010 onderzoek wordt gedaan naar de
uitgaven voor de huisvesting van basisscholen in het kader van het
uitgavencluster Educatie. Uw Kamer is op 14 september jl. middels een
brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (TK 2010–2011, 32 123 B, nr. 20) geïnformeerd dat dit onderzoek is
vertraagd en in het voorjaar 2011 resultaten zal opleveren.De resultaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 325, nr. 131

3

van het onderzoek naar het cluster Educatie worden in samenhang met de
overige clusters bezien.
3. Tevredenheidsmonitor bouwregelgeving
Tijdens het Algemeen Overleg op 12 maart 2009 is u toegezegd de
«Monitor Bouwregelgeving 2008» toe te sturen. Deze monitor beschrijft
de praktijkervaringen van gemeenten, bouwers en ontwerpers met de
bouwregelgeving. Naar aanleiding van de resultaten van deze monitor is
afgelopen jaar bij de voorlichting over de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht (Wabo) en het daarop gebaseerde Besluit omgevingsrecht aandacht besteed aan voorlichting aan burgers (onder meer over
vergunningsvrij bouwen en het Omgevingsloket Online). Voor het nieuwe
Bouwbesluit is daarnaast het «verbouwkompas» voor particuliere
opdrachtgevers en bouwbedrijven ontwikkeld en bij het opstellen van het
besluit is aandacht besteed aan de praktijkeffecten van de regels door
middel van een praktijktoets en advisering door de Adviescommissie
Praktijktoepassingen brandveiligheidsvoorschriften.
Het voornemen bestaat de volgende monitor circa een jaar nadat het
nieuwe Bouwbesluit van kracht wordt uit te voeren.
4. Toegankelijkheid woongebouwen in verband met ziekenvervoer
In het Algemeen Overleg van 25 maart 2010 is uw Kamer toegezegd een
steekproef te doen bij een aantal brandweerkorpsen om na te gaan hoe
vaak gebruik wordt gemaakt van een redvoertuig van de brandweer bij
het vervoeren van zieke mensen uit hun woning naar de ambulance.
Een schatting op basis van de steekproef leert dat de brandweer in
Nederland circa 5000 keer per jaar met een redvoertuig assistentie
verleent aan de ambulancedienst. Per brandweerregio varieert het aantal
van 27 keer per jaar in Gelderland Zuid (2009) tot ca. 364 keer per jaar in
Kennemerland en zelfs 1400 uitrukken in Amsterdam-Amstelland in 2008.
Deze grote verschillen zijn in het algemeen te herleiden tot de mate
waarin men te maken heeft met binnenstedelijke bebouwing. Door de
hierin aanwezige nauwere gangen en steilere trappen met bochten is het
voor het ambulanceteam fysiek niet mogelijk de patiënt op een brancard
naar beneden te brengen en is hulp van het redvoertuig van de brandweer
noodzakelijk.
Hoewel men voor het transport van patiënten idealiter geen gebruik
maakt van assistentie van de brandweer, is op voorhand duidelijk dat in
een aantal gevallen ziekenvervoer met behulp van het redvoertuig van de
brandweer onvermijdelijk is. Nieuw te bouwen woongebouwen die groter
zijn dan 3500 m2 of met een verdiepingsvloer hoger dan 12,5 m moeten
sinds het Bouwbesluit 1992 en daarvoor op grond van gemeentelijke
bouwverordeningen worden voorzien van een brancardlift. Het alsnog
stellen van een dergelijke eis in bestaande (niet in dergelijke woongebouwen gelegen) woningen is praktisch gezien veelal onuitvoerbaar en
onevenredig kostbaar. Daarnaast is het stellen van aanvullende eisen,
bezien vanuit verworven rechten (en beschikbare ruimte) onwenselijk.
Uit de reactie vanuit de ambulancezorg blijkt dat er legio ziektebeelden en
omstandigheden denkbaar zijn waardoor gebruik van het redvoertuig
noodzakelijk is voor het naar beneden brengen van een patiënt. Hoewel
niet alleen ouderen op een dergelijke wijze vanuit de woning worden
vervoerd, doen ouderen er altijd goed aan te kiezen voor een woning die
op maat is gesneden voor hun (zorg)behoefte. Mede rekening houdend
met de groei van het aantal ouderenwoningen is het niet te verwachten
dat de vergrijzing leidt tot een substantiële stijging van het aantal gevallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 325, nr. 131

4

dat het redvoertuig van de brandweer assistentie moet verlenen aan de
ambulance.
5. Funderingsproblematiek
Zoals verzocht tijdens de procedurevergadering van de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken op 16 december 2010, stuur ik u hierbij het
evaluatierapport van de funderingsaanpak in zes gemeenten met
excessieve financieringsproblemen voor het Algemeen Overleg van
9 februari a.s. (zie bijlage).1 Het toesturen van het evaluatierapport is
eerder toegezegd in mijn brief van 8 december 2010 (TK 2010–2011,
30 136, nr. 35). Voor de funderingsaanpak heeft het Rijk in 2001 een
budget van € 20 miljoen beschikbaar gesteld.
Panden met slechte funderingen kunnen tot ernstige problemen leiden
voor bewoners. Juridisch gezien is funderingsherstel de verantwoordelijkheid van de eigenaar van een pand. De gemeente kan faciliterend
optreden bij de organisatie en financiering van het herstel. In veel
gevallen doet zij dit ook.
In de periode rond 2000 zijn de meeste vervallen particuliere woningen
aangepakt door sloop en nieuwbouw en gingen veel gemeenten over tot
behoud van de overgebleven panden, zo nodig met funderingsherstel.
Deze aanpak sloeg aan bij veel bewoners en eigenaren. Bovendien
bevordert deze aanpak het particulier initiatief in de wijken. Meestal zijn
de hiervoor beschikbare instrumenten bij de gemeenten toereikend.
Enerzijds zijn dat de juridische mogelijkheden via de Woningwet, zoals
aanschrijvingen, anderzijds de financiële. Het Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwing (ISV) biedt de gemeenten en provincies onder
andere hiervoor een ruime bestedingsvrijheid.
Naar aanleiding van signalen uit enkele gemeenten met relatief veel
funderingsproblemen, hebben het voormalige ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in 2000 een landelijke enquête gehouden.
Hieruit zijn in totaal zes gemeenten naar voren gekomen waarmee
afspraken zijn gemaakt over een herstelprogramma voor in totaal circa
3 200 woningen. Dit aantal is inmiddels aangepakt. Naast de bijdrage van
€ 20 miljoen van het Rijk hebben de gemeenten voor het herstelprogramma € 81,4 miljoen uit eigen middelen gefinancierd.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

In de afgelopen jaren is in de zes gemeenten kennis opgedaan, die
bruikbaar kan zijn voor andere gemeenten. Het gaat daarbij om kennis
omtrent hersteltechnieken, procesorganisatie en financiering. De zes
gemeenten hebben aangegeven een rol te willen spelen bij de overdracht
van de door hen opgedane kennis, bij voorkeur in samenwerking met het
Rijk en de VNG.
Daarnaast hebben het afgelopen decennium verschillende landelijke
instanties nieuwe instrumenten ontwikkeld. Bij voorbeeld:
– de Stichting Volkshuisvesting Nederland (SVn) verstrekt laagrentende
leningen voor herstel, samen met een aantal gemeenten;
– de uitvoerende technische partijen rond funderingsherstel hebben zich
verenigd in de branchevereniging F30;
– de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland (VBWTN) en de
Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) brengen de funderingsaanpak onder de aandacht van haar leden;
– minstens even belangrijk als de ondersteuning door en voor «professionals» is de belangbehartiging van de bewoners van probleempanden.
Het Platform Fundering Nederland verricht in een aantal steden op dit
aspect goed werk.
Het verder financieel faciliteren van de uitvoering van de herstelwerkzaamheden door het Rijk is niet aan de orde. Ten eerste is de resterende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 325, nr. 131

5

problematiek niet zo omvangrijk, urgent en geconcentreerd als dit in 2000
het geval was. Ten tweede heeft het Rijk hier geen (nieuwe) middelen voor
beschikbaar.
Opgemerkt zij wel dat gemeenten en provincies gedurende de huidige
ISV-periode, dat wil zeggen tot 2015, desgewenst nog steeds ISV
middelen kunnen inzetten voor het faciliteren van funderingsherstel.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 325, nr. 131

6