12
Versterking telecommunicatiebeleid
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Telecommunicatiewet
in verband met de versterking van de positie van abonnees
bij netwerkstoringen, het wegnemen van overstapdrempels
voor kleinzakelijke abonnees, de verbetering van de continuïteit van uitzendingen vanaf antenne-opstelpunten voor
omroep, alsmede ter versterking van de samenhang en het
beleid op het terrein van elektronische communicatie
(versterking telecommunicatiebeleid) ( 34271 ).
De voorzitter:
Ik heet wederom van harte welkom de minister van Economische Zaken en geef in afwijking van de sprekerslijst als
eerste het woord aan mevrouw Mulder van het CDA.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter. Vandaag bespreken wij in de Tweede Kamer een
wetsvoorstel over verschillende wetswijzigingen in de
Telecommunicatiewet. Daar zitten goede voorstellen in,
maar onze fractie heeft nog een aantal vragen aan de
minister ten aanzien van compensatie bij storingen, het
wegnemen van de overstapdrempel voor zakelijke abonnees
en de toegankelijkheid van nummerinformatie ingeval de
papieren versie van de Telefoongids zou verdwijnen.
In november 2015 was het raak: een landelijke storing bij
KPN zorgde ervoor dat bijna 2 miljoen klanten een etmaal
lang geen tv kon kijken. Storingen roepen regelmatig de
vraag op of deze gebruikers recht hebben op compensatie.
Het CDA heeft er altijd een voorkeur voor gehad dat zelfregulering zou plaatsvinden, maar helaas geeft de minister
aan dat dit niet kan vanwege mededingingsrechtelijke
grenzen. Wij ontvangen op dit punt toch heel erg graag nog
een nadere toelichting van de minister, zodat we hier ook
echt kunnen vaststellen dat dat geen gangbare weg is om
de problemen op te lossen.

natuurlijk zou kunnen leiden tot langdurige procedures over
de toerekenbaarheid van de storing. Ook uitzonderlijke
weersomstandigheden of stroomstoringen vallen daarom
onder de compensatieregeling. Het CDA ondersteunt dit,
omdat niemand zit te wachten op een complex systeem
met onnodig veel regels.
In het wetsvoorstel leest onze fractie dat een aardbeving
wel onder de uitzonderingsregeling valt, omdat het wordt
gezien als een extreem geval. Alleen komen aardbevingen
in Nederland geregeld voor, kijk naar Groningen. Daardoor
is er volgens het CBS helaas van een "extreem geval" geen
sprake meer. Vanuit de gedachte om te kiezen voor eenvoud
stelt het CDA dan ook voor om bij een storing veroorzaakt
door een aardbeving het recht op compensatie te laten
gelden.
Voor het CDA is verder nog onduidelijk waarom in beginsel
de keuze tussen het automatisch aanbieden van de compensatie en het verstrekken van compensatie op aanvraag
wordt overgelaten aan de aanbieder zelf. Het CDA kan zich
voorstellen dat hier voor anonieme prepaid klanten om
technische redenen voor gekozen wordt. Maar waarom is
er niet gekozen voor eenvoud, door alleen het automatisch
aanbieden van compensatie mogelijk te maken? Kiezen de
aanbieders in het huidige voorstel dan niet allemaal voor
compensatie op aanvraag, omdat ze hopen dat klanten het
op deze manier vergeten of dat ze het te veel moeite vinden
om dat beperkte compensatiebedrag te gaan innen?
De minister geeft in een rekenvoorbeeld aan dat hij ervan
uitgaat dat ongeveer 20% van de klanten een beroep zullen
doen op de regeling door compensatie aan te vragen. Geeft
dat niet gewoon aan dat de compensatie op aanvraag in
de praktijk misschien toch wel erg weinig voorstelt? Heeft
de minister overwogen om ervoor te kiezen, de compensatie
altijd automatisch te laten plaatsvinden? Wat waren de
redenen voor de minister om dat niet te doen?

Het CDA vindt het goed dat de compensatieregeling die het
kabinet voorstelt, uitgaat van eenvoud door de storing,
ongeacht de oorzaak, aan de aanbieder toe te rekenen.
Hiermee wordt voorkomen dat consument en bedrijf bij
iedere storing de tussenkomst van de rechter nodig zouden
hebben om te bepalen of er sprake is van overmacht, wat

Ik kom op het tweede punt van onze inbreng, het wegnemen
van de overstapdrempel voor kleinzakelijke abonnees. In
2014 concludeerde de Kamer dat kleinzakelijke abonnees
en consumenten dezelfde onderhandelingspositie hebben,
maar dat de overstapdrempel niet gelijk is. Consumenten
kunnen een contract dat stilzwijgend is verlengd, altijd
kosteloos opzeggen met een opzegtermijn van een maand,
terwijl kleinzakelijke abonnees na het aflopen van de oorspronkelijke contractduur worden geconfronteerd met stilzwijgende verlengingen van minimaal een jaar. Daardoor
kunnen zij niet makkelijk overstappen. Daarom was het CDA
mede-indiener van een motie van de collega's De Liefde
en Oosenbrug om dit gelijk te trekken. De minister heeft
deze motie in de wet opgenomen en daar is het CDA heel
tevreden mee. Wel valt ons op dat de opzegtermijn van één
maand niet alleen gaat gelden voor de kleinzakelijke abonnees, maar ook voor de grootzakelijke abonnees. Het kabinet
geeft hierbij als reden aan dat een onderscheid tussen
kleinzakelijke en grootzakelijke abonnees niet mogelijk is
vanwege de definities die in de Telecommunicatiewet en
in de Europese richtlijnen gehanteerd worden. Het gevolg
is dat het kabinet heeft besloten om een uitzonderingsmogelijkheid in de wet op te nemen. Via artikel 7.2a, lid 6 kan
worden afgeweken van de opzegtermijn van maximaal één
maand en is het mogelijk om een opzegtermijn van ten
hoogste drie maanden af te spreken. Wel kan alleen van de
uitzonderingspositie gebruik worden gemaakt op uitdrukkelijk verzoek van de abonnee. De minister geeft aan dat de

Tweede Kamer

12 januari 2016
TK 40

Als zelfregulering niet mogelijk is, dan staat het CDA wel
open voor een wettelijke compensatieregeling. Het CDA
heeft altijd willen voorkomen dat er een bureaucratisch
gedrocht zou worden opgesteld waar niemand beter van
wordt. Op deze manier hebben wij dan ook het voorstel
van de minister bekeken. Wat ons aanspreekt, is dat de
minister vanwege de uitvoerbaarheid van het systeem
ervoor gekozen heeft om alleen maar compensatie toe te
passen in de regio waarin de abonnees woonachtig dan
wel gevestigd zijn. Daarbij heeft de minister ook rekening
gehouden met het feit dat je niet gaat kijken welke mensen
nog door zo'n gebied heen komen en hoe het dan zit met
hun privacy.

Versterking telecommunicatiebeleid

40-12-1

abonnee dus expliciet moet gaan instemmen met deze
afwijking, bijvoorbeeld doordat de abonnee in een offerte
voor het contract de keuze wordt geboden, maar het CDA
wil wel graag zeker weten dat dit "op uitdrukkelijk verzoek
van de abonnee" ook juridisch inhoudt, om te voorkomen
dat deze uitzondering van drie maanden alsnog de standaard gaat worden. Graag krijg ik een reactie van de
minister op dit punt.
Ik kom nu bij mijn laatste punt, de papieren Telefoongids.
Het is helder dat de papieren Telefoongids steeds minder
zal worden gebruikt en dat er een goedkoper digitaal alternatief bestaat. Ook blijkt uit de brief van de minister dat de
gedrukte gids in 2014 maandelijks nog door 2,5 miljoen
unieke gebruikers werd geraadpleegd en dat 41,3% van de
Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder de gedrukte
Telefoongids minimaal één keer per jaar gebruikt. Dan heb
je het toch over 5,5 miljoen gebruikers. Met deze cijfers
kunnen we concluderen dat het beeld van de papieren
Telefoongids die alleen maar stof zou liggen te happen niet
helemaal correct is. Uit de cijfers in de brief blijkt ook dat
het aantal personen boven de 55 jaar in niet-stedelijke
gebieden relatief hoog is. Deze groep krijgt met veel veranderingen te maken en vindt het lastig om zich aan al die
veranderingen aan te passen. Dat geldt zeker voor ouderen
die niet over internet beschikken en misschien ook niet
weten hoe ze ermee om moeten gaan.
Dat is wel een probleem. Niet alleen het CDA ziet dit probleem. De Nationale ombudsman ziet dit probleem ook en
concludeert dat digitalisering de zelfredzaamheid van
ouderen onder druk zet. De Ombudsman geeft aan dat hij
het van belang vindt dat er voor mensen altijd nog een
andere optie openblijft. Wij moeten hier dus heel zorgvuldig
met elkaar wegen of het verstandig is dat dit wetsvoorstel
het mogelijk maakt dat de papieren Telefoongids verdwijnt.
Het heeft het CDA daarom ook verrast dat de hele Tweede
Kamer, inclusief 50PLUS, al in mei 2014 voor de motie
stemde om de wettelijke verplichting voor de papieren
Telefoongids uit te faseren, terwijl wij nog niet eens weten
wat de exacte gevolgen zullen zijn. Een meerderheid van
de Kamer, eveneens inclusief 50PLUS, stemde ook al voor
het afschaffen van de blauwe belastingenvelop. Ook dit is
onzorgvuldig gegaan en heeft grote gevolgen, met name
voor ouderen. Snelheid lijkt dan ineens belangrijker te
worden dan zorgvuldigheid. Dat is niet de weg die het CDA
zou willen gaan. Het CDA vindt het van ongelofelijk groot
belang dat nummerinformatie voor alle inwoners van
Nederland toegankelijk blijft, zonder belemmeringen.
Het bedrijf DTG zal de papieren Telefoongids in ieder geval
tot eind 2017 blijven uitgeven. Wat er daarna gebeurt, is nu
een keuze van de markt. Om te beoordelen of het verantwoord is dat de papieren Telefoongids mogelijk na eind
2017 verdwijnt, heeft het CDA toch nog wel een aantal
vragen aan het kabinet. Wat zijn precies de gevolgen voor
kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen zonder
internet? Waarom is het volgens het kabinet verantwoord
dat de papieren Telefoongids na eind 2017 mogelijk verdwijnt? Is de minister bereid om eind 2016, begin 2017 een
onderzoek te doen naar de behoefte aan de papieren Telefoongids? Mensen zouden bijvoorbeeld een antwoordkaart
kunnen insturen waaruit die behoefte blijkt. Is het mogelijk
dat het kabinet met DTG of een andere partij afspreekt dat
zij de papieren Telefoongids langer gaan uitgeven dan eind
2017 als blijkt dat in aanloop naar eind 2017 blijkt dat het
afschaffen van de papieren Telefoongids nog niet verant-

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

woord is? Hoe werkt de telefonische abonnee-informatiedienst in de praktijk? Is deze toegankelijk en gratis? Biedt
de wettelijke waarborging van de telefonische abonneeinformatiedienst voldoende toegang voor mensen zonder
internet om nummerinformatie op te vragen?
Tot slot vragen wij de minister of hij kan toezeggen dat een
inwoner van Nederland altijd, dus ook op het moment dat
DTG stopt met het uitgeven van de papieren Telefoongids,
die papieren Telefoongids in ieder geval nog op aanvraag
kan krijgen.
Dat waren de drie punten van het CDA. Wij zien uit naar de
beantwoording door de minister.
De heer De Liefde (VVD):
Ik heb een vraag ter verduidelijking. Met het wetsvoorstel
wordt geregeld dat de wettelijke verplichting wordt
geschrapt om de papieren Telefoongids aan ieder huishouden in Nederland te leveren. Is mevrouw Mulder het met
mij eens dat het wel heel gek zou zijn als DTG helemaal zou
stoppen met de papieren Telefoongids, terwijl het een van
de activiteiten is van dat bedrijf en het daaraan ook nog
geld verdient, zoals men mij zelf heeft verteld? Mevrouw
Mulder wekt met haar inbreng en haar vragen de suggestie
dat de papieren Telefoongids verdwijnt, maar wij regelen
nu alleen dat de wettelijke verplichting vervalt om die
papieren Telefoongids aan ieder huishouden in Nederland
te leveren. Het bedrijf zou toch gek om dat ding niet meer
te leveren zolang er naar vraag is? Ziet mevrouw Mulder
die nuance?
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik heb de minister net gevraagd of hij bereid is te bekijken
dat de papieren Telefoongids echt blijft bestaan, als daar
in de toekomst nog steeds behoefte aan is. De wettelijke
verplichting om de papieren Telefoongids aan ieder huishouden te leveren, is inderdaad niet meer van deze tijd. De
heer De Liefde en het CDA zijn het daar wel over eens.
Alleen willen wij voorkomen dat we te snel gaan zoals bij
de blauwe belastingenvelop, dat we te snel zaken afschaffen
en dat mensen daardoor in kwetsbare situaties terechtkomen. Dat wil het CDA echt niet.
De heer De Liefde (VVD):
Het is mij in ieder geval iets helderder dat het CDA zich niet
verzet tegen het afschaffen van de wettelijke verplichting
om aan ieder huishouden een stapel dode bomen te leveren, maar dat het CDA graag ziet dat de mensen die daaraan
nog behoefte hebben telefoonnummers, e-mailadressen
en websitenamen op papier geleverd kunnen krijgen en dat
het zorgen heeft dat dat wellicht onder druk komt te staan.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Het CDA wil graag de garantie van de minister dat er te
allen tijde geen enkele belemmering is voor mensen die
die informatie gewoon nodig hebben en zelf niet via internet
kunnen opvragen.

12 januari 2016
TK 40

40-12-2

Mevrouw Klever (PVV):
Voorzitter. Als het om telecom gaat, staat wat de PVV betreft
de consument voorop. Daarom pleit de PVV voor maximale
concurrentie, zowel bij vaste als bij mobiele netwerken,
verzet de PVV zich tegen Brusselse inperking van netneutraliteit en trekt de PVV aan de bel als consumenten worden
misleid door valse reclamebeloftes.
Dit wetsvoorstel is een verbetering voor consumenten en
kleinzakelijke gebruikers, maar het kan wat de PVV betreft
nog wel beter. Als er een storing optreedt in het netwerk,
is het goed als een klant wordt gecompenseerd. Het doel
van die compensatie is wat ons betreft enerzijds het schadeloos stellen van de gebruikers voor de geleden schade.
Anderzijds moet de compensatie de beheerder van het
netwerk prikkelen om een betrouwbare dienst te leveren.
Wat het eerste punt betreft, het schadeloos stellen van de
gebruikers, is het wetsvoorstel vrij mager. Je krijgt pas
compensatie als het netwerk er langer dan twaalf uur uitligt.
Die compensatie is in geld uitgedrukt minimaal. Als je een
abonnement hebt voor €60 per maand en het netwerk er
24 uur uitligt, krijg je een wettelijke schadevergoeding van
€2. Voor iemand die het netwerk gebruikt om te telewerken
en de hele dag niet kan werken, is dat natuurlijk drie keer
niks. Voor een bedrijf dat monteurs heeft die het mobiele
netwerk gebruiken om af te rekenen met klanten of om
documentatie te raadplegen, is de schadevergoeding ook
een lachertje. Als je de economische schade van een grote
netstoring afzet tegen het schadebedrag dat wettelijk moet
worden uitgekeerd, is de verhouding zoek. Wat de PVV
betreft wordt daarom een minimale storingsduur van zes
uur als ondergrens gehanteerd in plaats van de voorgestelde twaalf uur en worden de wettelijke schadevergoedingen verhoogd naar een dertigste van het maandbedrag per
uur in plaats van per dag, met 36 uur als bovengrens per
storing. Graag krijg ik daarop een reactie van de minister.
Dat brengt mij op het tweede punt, namelijk dat de schadevergoeding de beheerder optimaal moet prikkelen om een
betrouwbare dienst te leveren. Om die prikkel in de wet te
verwerken, wil de PVV graag dat de minister het veroorzakersprincipe in de wet opneemt: degene die de verstoring
veroorzaakt, betaalt. Nu moet degene die de dienst aanbiedt
de schadevergoeding verstrekken. De PVV vindt dat de
netwerkhouder de schadevergoeding moet voldoen indien
de verstoring zich in zijn netwerk voordoet. Immers, alleen
een netwerkhouder kan daadwerkelijk het netwerk
betrouwbaar maken en houden. De aanbieder van een
dienst heeft daar geen grip op en wellicht zelfs helemaal
geen verstand van. Ik heb daartoe een amendement ingediend. Ik ben benieuwd naar de reactie daarop van de
minister en die van de andere partijen.
De PVV is van mening dat het veroorzakersprincipe in
combinatie met een hogere schadevergoeding ertoe zal
leiden dat er een betere financiële prikkel ontstaat voor de
netwerkhouder om het netwerk betrouwbaar te houden.
Een onbetrouwbaar netwerk leidt immers tot hoge schadevergoedingen, waardoor het financieel aantrekkelijker wordt
om te investeren in de betrouwbaarheid van het netwerk.
En een betrouwbaar netwerk zou het hoofddoel moeten
zijn van de minister. Mobiele netwerken zijn nu al heel
belangrijk voor consumenten, zakelijke kleingebruikers en
voor de economie, maar over een paar jaar zijn die netwer-

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

ken onmisbaar. De manier waarop de minister het wetsvoorstel nu in elkaar heeft gestoken doet geen recht aan een
toekomst waarin mobiele netwerken kritische infrastructuur
zijn voor onze economie.
Tot slot kan de PVV instemmen met de overige punten in
deze wet, zoals het wegnemen van overstapdrempels voor
kleinzakelijke abonnees.

Mevrouw Gesthuizen (SP):
Voorzitter. Ook mijn fractie heeft een korte inbreng bij deze
verzamelwet, waarin een heleboel verschillende onderdelen
worden geregeld. Over de meeste onderdelen heb ik geen
vragen, maar over een aantal zaken wel. Ik wil mij aansluiten
bij de opmerking van mevrouw Mulder dat mensen de
zekerheid moeten hebben dat ze een papieren telefoongids
geleverd krijgen als ze daar behoefte aan hebben, maar ik
had er tot dusver wel vertrouwen in dat het zo geregeld is
als mevrouw Mulder het graag had gezien, namelijk dat je
niet met een hele argumentatielijst hoeft te komen maar
dat je zo'n ding gewoon geleverd kunt krijgen als je daar
behoefte aan hebt. Zo heeft mijn fractie het in ieder geval
ook voor ogen.
Ik heb nog een paar andere punten, allereerst de landelijke
FM-radio. KWINK is aan de slag gegaan met een onderzoek
naar wat er nodig is om tot succesvolle digitalisering te
komen. Vanuit de sector komt echter de klacht dat er alleen
vragen worden gesteld en dat de sector in het ongewisse
wordt gelaten over wat er volgens het ministerie nodig is.
Bovendien is er nog geen reactie gekomen op de digitaliseringsplannen die de sector na de zomer heeft gestuurd.
Wanneer krijgt de sector de nodige duidelijkheid? En hoe
staat het met de lokale FM-plannen? Als die achterblijven,
zoals eerder het geval was, welke gevolgen heeft dit dan
voor de verlenging?
Dan kom ik op de compensatie bij een telecomstoring, zoals
mevrouw Klever zojuist ook heel erg duidelijk beargumenteerde. Ik meende overigens dat zij eerder sprak over
ondergrens van vier uur. Begrijp ik het goed dat zij nu sprak
over een ondergrens van zes uur? Ik zie dat dat klopt. Ik heb
mij ook steeds op het standpunt gesteld dat een lagere
ondergrens dan die twaalfuurstermijn beter zou zijn. Ik vind
namelijk het volgende als ik alleen maar naar mijn eigen
werkzaamheden kijk, en ik werk dan nog voor het volk; ik
heb niet mijn eigen bedrijf waardoor ik het direct voel in
de papieren als ik niet op tijd een klant kan bereiken of een
contact weet te leggen. Wij krijgen als Kamerlid een vast
salaris, maar als ik vier uur niet kan bellen, dan zijn de rapen
behoorlijk gaar. Dan is er een behoorlijk probleem. Een vast
telefonienetwerk is heel mooi, maar is vanuit de trein ook
behoorlijk onhandig. Ik pas ervoor om dan maar steeds aan
mensen te vragen of ik misschien hun mobieltje eventjes
zou mogen lenen. Ik vind die ondergrens van twaalf uur
niet erg realistisch. Zou het niet beter zijn om die iets naar
beneden bij te stellen. Zes uur is misschien een aardige
ondergrens, maar ik kan mij ook voorstellen dat we uitgaan
van een ondergrens van vier uur. In ieder geval heeft mijn
fractie dat standpunt naar ik meen eerder ook al ingenomen.
Ik sluit af met de landelijke AM-radio. In aanvulling op wat
er in het eerdere document stond, worden de masten waarin
de hoogvermogen AM-zenders tot op heden zijn geplaatst,
gesloopt door de mastbeheerders. Wordt daarmee niet

12 januari 2016
TK 40

40-12-3

vooruitgelopen op de zaken en is er daarmee nog wel
ruimte om uit te zenden als de minister inderdaad vergunningen gaat verlenen voor de AM?

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Dat er voor een verstoring betaald moet worden?

Daarbij kan ik het op dit moment laten.

Mevrouw Klever (PVV):
Dat de wholesalepartijen moeten betalen voor een verstoring indien de verstoring zich in het netwerk voordoet.

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Voorzitter. Vandaag bespreken we het wetsvoorstel ter
versterking van het telecommunicatiebeleid. De Raad van
State heeft aangegeven dat een aantal onderwerpen niet
geschikt zou zijn om opgenomen te worden in deze verzamelwet. Het betreft het verleggen van de stroomkabels, de
compensatie van abonnees en het verbod op spoofing. De
regering heeft het advies niet opgevolgd, omdat de wetswijzigingen zouden passen binnen bestaande beleidsuitgangspunten. Om tegemoet te komen aan het advies is
paragraaf 3 van het algemene deel van de toelichting weliswaar aangevuld, maar hanteert de regering hierbij niet
een te ruime interpretatie van de bestaande criteria? Kan
de minister hierop toch nog even kort ingaan?
De PvdA-fractie juicht de komst van de compensatieregeling
toe, maar toch vinden we het bedrag van €1 per dag wel
wat laag, zeker in vergelijking met storingen in bijvoorbeeld
de luchtvaartsector en de energiesector. Op bladzijde 4 van
de nota naar aanleiding van het verslag noemt de minister
het zelf ook een "gering bedrag". De PvdA-fractie is er nog
niet van overtuigd dat deze compensatieregeling, behalve
als een genoegdoening voor de consument, vooral ook kan
dienen als een prikkel voor telecombedrijven om het aantal
storingen te minimaliseren.
Ook is de fractie van de PvdA er nog niet van overtuigd dat
het compensatiebedrag op dit moment op de juiste hoogte
is vastgesteld. Hoe zal dit uiteindelijk in de praktijk uitpakken? De PvdA-fractie was er toch enigszins verbaasd over
dat de hoogte van het bedrag en het minimaal aantal uren
door de minister worden gezien als een technische invulling
die geregeld zou moeten worden in een ministeriële regeling, zonder enige betrokkenheid van de Kamer. Kan de
minister dit heroverwegen en deze regeling alsnog bij de
Kamer voorhangen?
Aansluitend hierop heeft mijn fractie nog vragen over de
zogenaamde wholesale. Kan de minister nader ingaan op
de verantwoordelijkheid van de wholesalepartij bij de
compensatieregeling? Als de verantwoordelijkheid voor de
storing daar ligt, kunnen de aanbieders de kosten van de
compensatieregeling dan daarop verhalen?
Uiteraard is de PvdA-fractie er net als andere fracties erg
blij mee dat de overstapdrempels voor zakelijke abonnees
worden weggenomen en artikel 7.2a niet meer alleen voor
consumenten, maar ook voor zakelijke abonnees gaat gelden.
Mevrouw Klever (PVV):
Ik had nog een vraag over het vorige punt van de wholesale.
Mevrouw Oosenbrug stelt de minister de vraag wat hij
ervan vindt dat zij een compensatie voor een storing moeten
betalen bij een verstoring in het netwerk. Wat vindt
mevrouw Oosenbrug daar zelf van?

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Dat lijkt me heel logisch. De aanbieder van het netwerk is
daar ook verantwoordelijk voor. Als een wholesalepartij
haar netwerk uitbesteedt aan een derde partij en als het om
een duidelijk aanwijsbare storing van de wholesalepartij
gaat, dan zullen zij er onderling moeten uitkomen hoe het
zit met de compensatie.
Mevrouw Klever (PVV):
Dus als een telecomaanbieder gebruikmaakt van het netwerk van een ander en als er een verstoring in het netwerk
van die ander is, dan draait niet de telecomaanbieder maar
de beheerder van het netwerk op voor de kosten van de
compensatie aan de consument? Begrijp ik het zo goed? Is
dat wat mevrouw Oosenbrug zegt?
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Het gaat om de vraag waar de storing ontstaat. Dat kan in
het netwerk zelf zijn, zeg maar in de harde kabels, of in de
wifi, in de antennes. Degene die daar verantwoordelijk voor
is, die dat doorverkoopt aan een andere partij, zal uiteindelijk moeten betalen als daar een storing ontstaat.
Mevrouw Klever (PVV):
Ik ben blij dat wij het daarover eens zijn. Ik hoop dat de
Partij van de Arbeid het amendement dat ik hierover heb
ingediend, ook zal steunen.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Ik was gebleven bij de overstapdrempels voor de zakelijke
abonnees. Vooral het mkb heeft last van vervelende overstapdrempels. Het wordt soms gehouden aan contracten
die stilzwijgend zijn verlengd. De PvdA-fractie heeft
gevraagd of de Wet-Van Dam, die stilzwijgende verlenging
buiten de telecomsector verbiedt, ook op ondernemers van
toepassing kan zijn. De minister geeft op bladzijde 12 van
de nota naar aanleiding van het verslag aan dat hij dit een
verstrekkende uitbreiding van het Burgerlijk Wetboek vindt.
Het antwoord op de vraag waarom het in de telecomsector
wel kan en daarbuiten niet, vindt mijn fractie echter niet
overtuigend. Volgens de minister zou stilzwijgende verlenging in de telecomsector wel een hardnekkige overstapdrempel zijn en daarbuiten niet. Voor de PvdA-fractie is dit
onderscheid helemaal niet glashelder. Kan de minister uitleggen waarom de Wet-Van Dam niet ook op ondernemers
van toepassing verklaard kan worden?
De PvdA-fractie vraagt zich af of artikel 11.10a, het zogenaamde spoofingverbod, wel juist geformuleerd is. Zou het
verbod daadwerkelijk techniekneutraal omschreven kunnen
worden, zoals wordt geadviseerd door de Raad van State
en zoals eerder in de Kamer is afgesproken? Dit artikel lijkt
nu vooral te gaan over nummerdoorgifte, maar zou het

12 januari 2016
TK 40

40-12-4

artikel niet breder moeten worden geformuleerd zodat ook
allerlei andere vormen van spoofing eronder gaan vallen
en niet alleen spoofing via nummerdoorgiftediensten? Die
techniekneutrale omschrijving is juist zo belangrijk omdat
de techniek voortschrijdt. Het gaat nu nog via nummers,
maar uiteindelijk kan het gaan via een MAC-adres en kun
je alles gaan spoofen. Als je het omschrijft als sms-diensten,
loopt de wet weer een beetje achter als het iets anders
wordt.
Ik heb de minister gevraagd hoe de bedrijven die actief
spoofing aanbieden — die zijn er nu eenmaal — gereageerd
hebben op dit wetsvoorstel. Moeten deze bedrijven hun
activiteiten nu staken of hebben zij aangegeven dat er een
legale reden is waarom zij deze diensten aanbieden? Ik krijg
daar graag antwoord op van de minister.
De voorzitter:
Kunt u aan de leden die wat minder digitaal zijn onderlegd,
uitleggen wat spoofing in het Nederlands betekent,
mevrouw Oosenbrug?
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Het wordt in het wetsvoorstel al beschreven. Spoofing houdt
in dat ik u een sms stuur waarin ik doe alsof ik minister
Kamp ben en waarin ik dan schrijf: voorzitter, gedraagt u
zich een beetje. Dan denkt u: waarom stuurt minister Kamp
mij dit berichtje? Dat houdt spoofing zo'n beetje in. Je kunt
dat op een plagende manier gebruiken, maar het kan bijvoorbeeld ook worden gebruikt voor het plegen van misdaden. Het is dus een kwalijke zaak.
De voorzitter:
Dank u wel namens alle mensen die dit debat volgen en
die op dit punt wat minder onderlegd zijn.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Graag gedaan.
In het meest recente AO Telecom, waar ik helaas niet bij
kon zijn wegens een ander plenair debat, heeft de minister
aangegeven voornemens te zijn de FM-frequenties te verlengen, mits dat juridisch houdbaar is. Dat heb ik nog kunnen terugvinden in de stukken. Vervolgens is aan onderzoeksbureau KWINK de opdracht gegeven om een onderzoek uit te voeren. Kan de minister aangeven wat de laatste
stand van zaken is bij de radiofrequenties? Hoe beoordeelt
hij de ingediende digitaliseringsplannen? Hoe verloopt het
overleg? Ik weet dat het niet echt in het wetsvoorstel staat,
maar omdat we het over telecom hebben, stel ik dit onderwerp toch aan de orde.
Tot slot kom ik te spreken over de overstap van de papieren
wereld naar de digitale wereld. Klopt het dat in 2014 nog
steeds 41% van de bevolking de papieren Telefoongids
gebruikte en er maandelijks 2,5 miljoen unieke gebruikers
waren? Tot wanneer verwacht DTG de Telefoongids uit te
geven? Welke vervangende dienst wordt er dan geregeld
voor mensen zonder internet?

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

De heer De Liefde (VVD):
Voorzitter. Wat kan ik het mij nog goed herinneren: een
aantal jaren geleden maakten een aantal media in dit huis
gebruik van spoofing, met hilarische beelden als resultaat.
Volgens mij was het collega Van der Staaij die dacht dat
hij een berichtje kreeg van een minister, die hem complimenteerde met de kleur van zijn das. Dat was een van de
grappen die toen werd uitgehaald. Dat was heel lollig, maar
het kan, zoals mevrouw Oosenbrug zegt, voor zeer veel
kwade bedoelingen gebruikt worden. Ik ben daarom
benieuwd naar de reactie van de minister op haar vragen.
Ik ben blij dat de minister in dit wetsvoorstel een regeling
heeft opgenomen voor het compenseren van schade voor
consumenten bij eventuele langdurige storingen. Ik heb de
brand bij Vodafone in Rotterdam nog goed in herinnering.
Daarvan hadden niet alleen consumenten last, maar ook
tienduizenden ambtenaren, een heel setje bewindspersonen
en 150 Kamerleden. Immers, wij bellen en belden indertijd
met Vodafone. Ineens lag al onze communicatie eruit. Dat
duurde wel een aantal dagen. Toen was Vodafone er als
de kippen bij om ons "regional roaming"-simkaartjes te
verschaffen waardoor we op netwerken van concurrenten
konden bellen, maar dat was natuurlijk geen ideale oplossing. Dit voorval heeft de Kamer, het kabinet en de overheid
wakker geschud ten aanzien van de kwetsbaarheid van
sommige netwerken. Die compensatieregeling is een van
de gevolgen daarvan, net als de manier waarop we over
de veiligheid van de infrastructuur zijn gaan nadenken. Dat
vind ik een goede zaak.
Ik steun ook de keuze van de minister wat betreft eenvoud
en uitzonderingen. Ik denk dat je het niet altijd iedereen
honderd procent naar de zin kunt maken. Een aantal
marktpartijen hebben zich bij mij gemeld, maar ik vermoed
ook bij een aantal collega's, met bezwaren tegen de wijze
waarop het nu is ingericht. Die snap ik heel goed, maar
tegelijk snap ik de gemaakte afweging inzake werkbaarheid,
dus eenvoud. Ik steun de oplossing die de minister heeft
gekozen.
Ik ben zeer verheugd over wat de minister heeft gedaan om
uitvoering te geven aan mijn motie over het verlagen van
de overstapdrempels. Een praktijk die we jaren hebben
gezien is dat ondernemers steeds weer onaangenaam verrast werden omdat ze dachten dat ze konden overstappen,
terwijl ze dan twee of drie maanden van tevoren hun contract hadden moeten opzeggen. Deden ze dat niet op tijd,
dan zaten ze weer één of twee jaar aan dat contract vast.
Het verschilde nog weleens per product, waardoor een
ondernemer die wilde overstappen met meerdere producten, daarmee best veel moeite had of een flink bedrag aan
afkoop moest betalen. Ik juich het van harte toe dat we daar
nu een einde aan maken. Dat kan ondernemers in potentie
honderden tot duizenden euro's per jaar schelen. Ik heb het
dan over de kleine ondernemers, zoals de bakker op de
hoek, die nog wat belegde broodjes bezorgt bij klanten in
de buurt, en het administratiekantoor met een internetaansluiting en een paar mobieltjes. Dergelijke bedrijven kunnen
hiervan heel erg profiteren.
Wat schetst echter mijn verbazing? Tijdens het kerstreces
kreeg ik vanuit diverse kanten berichten binnen dat een
aantal grotere aanbieders actief hun klantenbestand benaderen met aanbiedingen die leiden tot wel vijf jaar verlen-

12 januari 2016
TK 40

40-12-5

ging. Ik herhaal: tot wel vijf jaar verlenging! Vijf jaar geleden
kwam de iPhone 3GS net uit. Vijf jaar geleden bestond
Spotify net, maar kende bijna niemand het. Vijf jaar geleden
maakten we nauwelijks gebruik van WhatsApp. Vijf jaar
geleden was er 90% minder dataverbruik dan nu. Dan denk
ik: dat is niet de bedoeling van vrijheid op een markt. Ja,
het mag volgens de huidige wet. Toch komt het op mij een
beetje over als dat marktpartijen nu denken: potverdorie,
door deze wetswijziging loop ik het risico een deel van mijn
klantenbestand kwijt te raken, dus laat ik mijn klanten nu
een mooie aanbieding doen, maar wel voor heel lang. Ik
heb een aantal voorbeelden van aanbiedingen gezien, bijvoorbeeld: een eenjarig contract had een korting van 5%,
een tweejarig contract een korting van 10%, een driejarig
contract een korting van 15% en een vijfjarig contract een
korting van wel 35%. Ja, zo kan ik ook wel klanten sturen
in de richting van een gewenste "outcome", zoals de
Engelsen zeggen. Dat mag volgens de wet, maar ik denk
niet dat dat de bedoeling is.
Ik zie het een beetje als een manier om te anticiperen op
dit wetsvoorstel, waarmee overstapdrempels worden verlaagd, en om te proberen het positieve effect dat van dit
onderdeel van de wet valt te verwachten — zij zien dat als
een risico voor hun bestaande klantenbestand — met een
jaar of vijf uit te stellen. Dat is wat mij betreft, zo zeg ik over
het hoofd van de minister heen tegen de marktpartijen,
nadrukkelijk niet de bedoeling van dit wetsvoorstel. Ik hoop
zeer dat de marktpartijen dit niet als een bewuste verkoopstrategie hebben ingezet. Ik hoop dat dit iets is van een
aantal te enthousiaste verkopers en dat het een uitzondering
is.
Ik vraag de minister of hij, zijn departement of de ACM
hierover signalen heeft ontvangen. Ik vraag hem de Kamer
hierover te berichten. Ik roep de minister of de ACM — het
is mij om het even wie dat het beste kan doen; misschien
kunnen ze het gezamenlijk doen — op om de komende tijd
scherp in de gaten te houden welke proposities nu in de
markt worden gezet. Wij willen de concurrentie op deze
markt verbeteren. Wij willen de concurrentie en de keuzevrijheid op deze markt vergroten. Als de marktpartijen in
de praktijk zo blijken te handelen … Ik zeg "als" en "blijken".
Ik zeg niet dat het nu massaal zo gebeurt, maar de signalen
wijzen daar wel op. We moeten ons daar dan wel van
bewust zijn. De minister en de ACM hebben op dit moment
wat dit betreft wat betere tools in handen dan de individuele
Kamerleden. Daarom stel ik deze vraag aan de minister.
Ik heb nog enkele onderwerpen. De artikelen 5.8 en 5.9 gaan
over, plat gezegd, het vrijwillig of verplicht verleggen van
kabels en leidingen in de grond van een ander omdat een
persoon of organisatie van plan is om bouwactiviteiten op
dat stuk grond, waarin dan nog kabels en leidingen liggen,
te ontplooien. Het ene artikel ziet op woningbouw en
reguliere bouw. Het andere artikel ziet op grote infrastructurele werken. Ik heb verschillende signalen uit de markt
ontvangen dat de huidige praktijk eigenlijk al wel adequaat
werkt en dat bij een aantal marktpartijen de vrees bestaat
dat de manier waarop het in deze twee artikelen, 5.8 en 5.9,
is geregeld, ertoe zal leiden dat marktpartijen onnodige
kosten moeten gaan maken zonder dat er sprake is van
verbetering ten opzichte van de huidige praktijk. Ik vraag
de minister om hierop te reageren.
Ik sluit me aan bij de vragen die een aantal collega's hebben
gesteld over de radiofrequenties en de wijze waarop KWINK

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

op dit moment informatie aan het verzamelen is. Ik krijg
ook signalen dat het een beetje een black box is en dat
KWINK heel veel vragen stelt, maar dat voor de marktpartijen niet bekend is op basis waarvan die vragen gesteld
worden en wat de parameters zijn voor die partijen, terwijl
ze al wel heel lang geleden, ik meen in augustus vorig jaar,
bij het departement allerlei voorstellen hebben ingediend.
Zowel vanuit het departement als vanuit KWINK hebben ze
echter nooit een reactie op of een appreciatie van die
voorstellen ontvangen. Ik denk dat het voor een goede uitvoering en voor een goede discussie in de Kamer over het
onderzoek, handig is als partijen in de markt weten waar
ze aan toe zijn en wat de parameters zijn. Kan de minister
toezeggen dat hij dat met de partijen gaat delen?
Mevrouw Klever (PVV):
Ik heb de heer De Liefde niet gehoord over de compensatie
bij storingen. Ik zie dat hij daarover in de schriftelijke
inbreng voor dit wetsvoorstel wel een vraag heeft gesteld.
Is de heer De Liefde het met mij eens dat er een veroorzakersprincipe in de wet hoort te zitten?
De heer De Liefde (VVD):
Ik heb het wel gehad over die compensatieregeling. Ik heb
gezegd dat de aanleiding de brand bij Vodafone was en dat
we er toen over zijn gaan nadenken. Ik heb ook aangegeven
dat ik de minister steun in zijn afweging tussen eenvoud
en uitzonderingsgronden. Het klopt dat ik het niet expliciet
heb gehad over het veroorzakersprincipe. Mij komt het voor
dat de beantwoording door de minister in de nota naar
aanleiding van het verslag adequaat was. Ik kan mij voorstellen dat partijen in principe in staat zouden moeten zijn
om daarover onderling afspraken te maken. Het is mij ook
bekend dat een aantal partijen zich erover hebben beklaagd
dat zij niet de positie hebben om veel eisen te stellen in de
onderhandelingen met de drie grote mobiele aanbieders.
Die informatie heeft mevrouw Klever denk ik in de afgelopen
jaren ook bereikt. Daarom vraag ik of die signalen ook bij
het kabinet bekend zijn. Welke appreciatie wordt daaraan
gegeven? Ik snap ook wel dat marktpartijen zich, als ze er
onderling niet uitkomen, weleens bij ons melden in de hoop
dat wij een onderlinge ruzie voor hen proberen op te lossen.
Mevrouw Klever (PVV):
Ik dank de heer De Liefde voor deze uitgebreide uitleg, maar
hij zei zonet zelf dat er drie grote netwerkhouders zijn, en
dan kunnen we niet echt spreken over een markt. Als er
drie netwerkhouders zijn, hebben we het over een soort
oligopolie. Dat is bijna per definitie geen concurrerende
markt. Is de heer De Liefde het met mij eens dat het dan
wel heel makkelijk is om te zeggen: daar moet de ACM maar
op toezien? Is hij het met mij eens dat wij nu, bij de wijziging
van de Telecomwet, in de gelegenheid zijn om het veroorzakersprincipe goed te regelen in de wet en dat wij dat ook
moeten doen? We zouden ons niet achter de ACM moeten
verschuilen.
De heer De Liefde (VVD):
Ik verschuil mij achter niemand. Ik kijk wel naar de praktijk
die we nu met elkaar hebben afgesproken. Bepaalde
bevoegdheden liggen bij bepaalde instellingen. De ACM
toetst op aanmerkelijke marktmacht en op eventueel misbruik van die macht. Voor zover ik het heb begrepen, ziet

12 januari 2016
TK 40

40-12-6

de ACM onvoldoende aanleiding. De ACM stelt: er is geen
aanmerkelijke marktmacht, dus er is niet één dominante
partij op de markt en dus in principe gaat het goed. Daarom
heb ik de minister ook nadrukkelijk gevraagd of er signalen
en bewijsstukken zijn die erop duiden dat het niet goed
gaat. Als een lobbyist uit de telecomsector zich bij mij meldt,
sta ik altijd open voor wat hij te melden heeft. Maar als het
om dergelijke zaken gaat, vind ik het wel altijd prettig als
het gestelde ook bewezen of versterkt kan worden door
schriftelijke documenten, e-mailwisselingen, gespreksverslagen of anderszins. Misschien bezit mevrouw Klever die
wel, maar die hebben mij nooit bereikt. Wellicht beschikken
de minister, die een groter apparaat heeft, en de ACM wel
over dat soort stukken.
Mevrouw Klever (PVV):
De heer De Liefde heeft het over lobbyisten die zich melden,
maar ik heb niet zo veel te maken met lobbyisten. Mij gaat
het om het principiële punt dat de veroorzaker betaalt. Als
er dus een storing in het netwerk is, zou de netwerkhouder
moeten betalen. Het is heel raar dat de commerciële partij
die de telecom aanbiedt en helemaal geen zeggenschap
heeft over het netwerk, voor een storing in het netwerk
moet opdraaien. Dat is volgens mij de omgekeerde wereld.
Dat heeft verder niets met lobbyisten of wat dan ook te
maken, maar met het principiële punt dat de veroorzaker
betaalt.
De heer De Liefde (VVD):
Ik begrijp het punt van mevrouw Klever. Ik snap haar redenering; die klopt ook. De vraag is alleen of wij dat wettelijk
moeten regelen of dat de markt zelf in staat is om dat
onderling te regelen. Wat dat betreft zitten wij in een iets
andere stand. Mevrouw Klever kiest er nadrukkelijk voor
om het wettelijk te regelen. Ik ben nog niet zover. Ik wil
namelijk eerst bewijzen zien dat de markt niet in staat is om
het zelf te organiseren. Ik ben dus niet per definitie tegen
hetgeen mevrouw Klever stelt. Ik vraag me alleen af of we
dat nu meteen al wettelijk moeten regelen.
Over lobbyisten wil ik nog een algemene opmerking maken.
De burger die zich bij mij meldt met een boos of aanmoedigend mailtje beschouw ik ook als een lobbyist, want die
komt ook gewoon op voor zijn eigen belang. Iedere mailing
die mij bereikt, beoordeel ik op dezelfde manier, of die nu
van een burger komt of van mensen die zich professioneel
hebben georganiseerd via VNO-NCW, Greenpeace of
anderszins.
De voorzitter:
Daarmee zijn wij aan het einde gekomen van de eerste termijn van de Kamer. Ik wijs de leden erop dat de amendementen waarover zojuist gesproken werd, respectievelijk
vanmorgen en vanmiddag zijn verspreid. Ze worden dus
niet tijdens de vergadering uitgedeeld. Dat doen we alleen
met amendementen die tijdens het debat worden ingediend.
De vergadering wordt van 21.28 uur tot 21.40 uur geschorst.

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

Minister Kamp:
Voorzitter. Zou ik mij eerst even mogen verantwoorden
voor het feit dat wij met een verzamelwetsvoorstel komen?
Mevrouw Oosenbrug heeft mij daar kritisch op bevraagd.
Zij heeft aangegeven dat de Raad van State er niet zo dol
op is dat een aantal onderwerpen met elkaar in een verzamelwet worden ondergebracht. Volgens de Raad van State
kan het op die manier in procedure brengen van wetswijzigingen de zorgvuldigheid van de wetgeving schaden. Wij
hebben in dit geval toch zorgvuldigheid betracht, denk ik.
We hebben namelijk niet een heleboel onderwerpen bij
elkaar geharkt om ze in één wet aan de Kamer te presenteren. Het gaat hier om wijzigingen in één wet, namelijk de
Telecommunicatiewet. Daarin worden een heleboel verschillende onderwerpen behandeld: gedogen en verleggen van
telecommunicatiekabels, toegang tot netwerken en diensten, consumentenbescherming en het gebruiken van
nummers en frequenties. De dingen die de afgelopen tijd
aan de orde zijn geweest, vooral ook door moties die in de
Kamer zijn ingediend, en die onderwerpen betreffen die al
in die ene wet stonden, hebben we bij elkaar gebracht. Het
gaat dus om één wet, namelijk de Telecommunicatiewet,
en om onderwerpen die al in die wet aan de orde zijn en
die nu verder worden uitgewerkt. Om die reden denk ik dat
wij hier gepast gebruik hebben gemaakt van het instrument
"verzamelwet". Op de andere punten van mevrouw
Oosenbrug ga ik nog nader in, maar het leek mij goed om
dit vooraf even neer te zetten.
Misschien is het ook goed om vooraf even de stand van
zaken van de radiofrequenties te schetsen. Over twee punten in dat verband hebben wij een lange discussie met de
Kamer gevoerd. De Kamer heeft uiteindelijk uitspraken
gedaan die anders waren dan wat het kabinet en ik wilden,
maar wij zijn nu bezig om die uitspraken tot werkelijkheid
te maken.
Het eerste punt was dat de Kamer de regering bij motie
heeft gevraagd om de beperking betreffende het eigendom
op te heffen. Dat zou zelfs al per 1 januari jongstleden
moeten gebeuren en is inmiddels doorgevoerd. Het tweede
punt was dat Kamer heeft gezegd dat wij moesten verlengen
in plaats van veilen, terwijl het kabinet de vergunningen
voor het gebruik van frequenties wilde veilen.
Ik heb vervolgens bekeken op welke wijze ik die motie kan
uitvoeren en welke wettelijke basis er kan zijn voor verlenging in plaats van veiling. Ik zie de mogelijkheid om te
zeggen dat het goed is om op grond van de noodzakelijke
en zeer gewenste digitalisering te verlengen, omdat we
daarmee de bedrijven die de beschikking hebben over de
radiofrequenties, in staat stellen om te investeren en ervoor
te zorgen dat ze de digitalisering snel dichterbij kunnen
brengen. Dat kan een argument zijn om niet te veilen, maar
te verlengen. Maar dan moet je wel informatie hebben om
te kunnen beoordelen of wat de bedrijven op het punt van
digitalisering willen gaan doen, inderdaad voldoende basis
is om inderdaad niet te veilen, maar te verlengen.
Wij proberen daarom de plannen van die bedrijven te krijgen. Wat gaan de bedrijven precies doen op het vlak van
digitalisering en investeren in digitalisering? Dat proces
verloopt nogal moeizaam. Wij moeten daar flink aan trekken. Wij hebben ook een bureau ingeschakeld om de
informatie, als die er is, te beoordelen en ons daarover te

12 januari 2016
TK 40

40-12-7

adviseren. Inmiddels zijn wij zover dat er nogal wat plannen
binnen zijn, zij het met veel moeite. Een aantal plannen is
er echter nog niet, met name van de niet-landelijke radiostations en ook van een AM-station. We zijn er dus nog niet,
maar ik probeer die informatie te krijgen en wel in een vorm
waarin een goede beoordeling door adviesbureau KWINK
mogelijk is. Dan kan dat bureau mij een goed advies geven
en kan ik daar een besluit over nemen.
Ik ben dus bezig met het uitvoeren van de uitspraak van de
Kamer naar de letter en de geest. Op dit moment werken
wij aan het verzamelen van de informatie en de plannen.
Wij bevragen ook. Dat alles is noodzakelijk om een verantwoord besluit in overeenstemming met de wet te nemen.
Dat is wat ik wilde zeggen over de radiofrequenties.
De heer De Liefde (VVD):
Ik dank de minister voor zijn toelichting over het proces tot
nu toe. Is het volgens de minister voor de marktpartijen
duidelijk wat de basis is waarop het departement van de
minister en KWINK nu gaan beoordelen of de plannen voldoende zijn of niet?
Minister Kamp:
Het is hun argument. Zij hebben gezegd dat wij niet moeten
gaan veilen, maar verlengen, omdat zij zo veel willen en
moeten investeren in digitalisering. Zij zeggen dat zij dat
alleen maar kunnen doen als er verlengd wordt. Zij krijgen
daarom de gelegenheid om mij dat duidelijk te maken. Ze
kunnen dus met die plannen komen. Die plannen zijn verschillend en ze komen vertraagd binnen. Wij zitten er achteraan, zodat die plannen komen. Vervolgens gaat adviesbureau KWINK aan de gang op grond van zijn eigen
expertise. KWINK wil met een goed advies naar mij komen.
Het kijkt dus naar die plannen. Als KWINK ziet dat er informatie ontbreekt of dat de dingen niet gelijk zijn, stelt het
daar vragen over. Daar kunnen antwoorden op gegeven
worden. Op die manier zijn wij in staat om ons werk te doen.
Als er vragen zijn bij de bedrijven, dan moeten zij die stellen
en dan zullen wij proberen daar goed antwoord op te geven,
maar ik wil vooral graag antwoorden van hen hebben.
De heer De Liefde (VVD):
Dat kan ik mij heel goed voorstellen. Een aantal bedrijven
heeft ook gezegd te gaan investeren. Maar als je de plannen
met elkaar wilt vergelijken, snap ik ook wel dat er behoefte
bestaat aan een soort benchmark. Is een half procent meer
digitalisering genoeg? Moet het betekenisvol zijn? Is een
half procent dan niet betekenisvol? Een beetje hulp bij wat
het departement en eventueel KWINK als basis of als criterium hanteert om die plannen te beoordelen, kan helpen,
denk ik, om zo snel mogelijk tot een afronding van de discussie te komen. Snapt de minister wat ik bedoel?

het nodig is voor de digitalisering. Dat vonden zij. Dan krijgen zij de gelegenheid om mij dat aan te reiken. Vervolgens
verzamelen wij dat en bekijken wij wat die argumenten zijn
en wat er aan de hand is bij de digitalisering en de investeringen, waardoor het noodzakelijk zou zijn om te verlengen.
Dan komen zij met die informatie. Voor zover die informatie
nog niet voldoende is, of niet in de juiste vorm om het
goede advies te geven, worden zij bevraagd door KWINK
en dan kunnen zij met antwoorden komen. Ik denk dat het
niet juist is om de bal bij het kabinet of bij KWINK te leggen.
Het initiatief komt van die bedrijven. Zij worden in de gelegenheid gesteld om met informatie te komen. Zij worden
daarbij geholpen door de actieve opstelling van KWINK,
ook in de vorm van vragenlijsten. Op die manier moeten
we daaruit zien te komen.
De heer De Liefde (VVD):
Dank voor deze goede verheldering.
De voorzitter:
Tot slot, mijnheer De Liefde.
De heer De Liefde (VVD):
Kan de minister toezeggen dat het niet zo gaat lopen dat
er voortdurend informatie wordt gevraagd en geleverd,
maar dat op een gegeven moment wordt geconcludeerd
dat het onvoldoende is, dus dat de plannen niet voldoen?
Ik denk dat de bedrijven zeer gemotiveerd zijn — dat heb
ik in ieder geval van hen gehoord — om te investeren in
digitalisering. Zij hebben voorstellen gedaan, maar zij
hebben geen idee of die voldoen aan de verwachtingen die
leven bij het departement of bij KWINK, met zijn expertise.
Daardoor is het voor hen enigszins een black box. Als
daarbij guidance, sturing of hulp kan worden geboden,
zoals ik heb geproefd in de woorden van de minister, dan
is dat heel behulpzaam. Het stellen van vragen en aanvullende vragen is volgens mij niet hulp bieden, maar soms
kan het stellen van een vraag, met een toelichting waarom
die vraag gesteld wordt, van grote waarde zijn om de juiste
informatie te krijgen.

Minister Kamp:
Ja, ik snap dat ik heel veel hulp moet geven. Daar ben ik
ook toe bereid. Ondanks de bezwaren die ik had met
betrekking tot die eigendomsbeperkingen, per 1 januari,
heb ik gedaan wat de Kamer vroeg. Hier wil ik ook doen
wat de Kamer vraagt, maar ik moet wel een basis hebben
in de wet om dat te kunnen doen, want de regel is om te
veilen. Als ik wil verlengen, moeten daar argumenten voor
zijn. Volgens de bedrijven is het bruikbare argument dat

Minister Kamp:
Ik ga de verantwoordelijkheid niet van die bedrijven overnemen. Zij kwamen met de stelling dat het voor de digitalisering nodig is dat er verlengd gaat worden en dat er van
de hoofdregel van de wet afgeweken zou moeten worden.
De Kamer heeft gezegd het daarmee eens te zijn en uitgesproken dat het dus ook verlengd zou moeten worden. Ik
ben van plan om die Kameruitspraak uit te voeren. Ik werk
eraan om die plannen op te vragen en KWINK is bezig om,
waar die plannen nog niet voldoende vergelijkbaar zijn of
onvoldoende inhoud hebben, via aanvullende vragen de
gelegenheid te geven om nadere informatie te versterken.
Dat is erop gericht om te komen tot uitvoering van de
Kamermotie. Dat moet wel door de bedrijven waargemaakt
worden. Ik wil die verantwoordelijkheid niet van hen overnemen, maar ik wil wel de Kamermotie uitvoeren. Daarom
is KWINK ingeschakeld, dat werkt met vragenlijsten. Onze
houding, zowel die van KWINK als die van mij, is om ervoor
te zorgen dat de bedrijven de gelegenheid krijgen om met
alle volgens hen relevante informatie te komen, die goed
vergelijkbaar is en in de goede vorm is gegoten. Zo kan er

Tweede Kamer

12 januari 2016
TK 40

Versterking telecommunicatiebeleid

40-12-8

een advies gegeven worden dat mij in staat stelt om te
kunnen concluderen dat de uitzonderingsgrond in de wet
voor verlenging van toepassing is op de digitalisering en
dat op grond daarvan tot verlenging besloten kan worden.
Dat is mijn streven.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Ik hoor de minister zeggen dat het bij de bedrijven lag en
dat het bij een bedrijf vandaan kwam, maar later herstelde
hij zich en zei hij dat het een vraag van de Kamer was en
dat hij een en ander gaat uitvoeren. De Kamer heeft toen
ook gevraagd om goede handvatten mee te geven. Ik weet
in ieder geval zeker dat ik dat gevraagd heb, omdat ik digitalisering een heel belangrijk onderwerp vind. Je moet dus
wel zeggen welke informatie nodig is, bijvoorbeeld dat in
het rapport staat hoe snel men gaat digitaliseren en voor
hoeveel procent. Daar moeten goede afspraken over worden
gemaakt. Als je niet vraagt aan de bedrijven wat je nodig
hebt, wordt het volgens mij een lastig heen-en-weerspel,
waarin bijvoorbeeld wordt gezegd dat een bedrijf niet voldoet aan de vraag omdat er nog aanvullende vragen zijn.
Is het mogelijk om heel scherpe vragen te stellen aan
degenen die de rapporten moeten leveren? Denk aan vragen
als: hoe wordt de digitalisering in kaart gebracht? Wat wordt
er geleverd tussen nu en vier jaar of tien jaar? Ik weet de
periode even niet uit mijn hoofd. Is dat mogelijk? Of moeten
ze eerst informatie leveren en zegt KWINK dan vervolgens:
dit is niet helemaal wat wij van u wilden; wij willen meer?
Dan wordt het een beetje een heen-en-weerspel. Begrijp ik
dat goed uit de woorden van de minister? Of zie ik het te
zwart?
Minister Kamp:
Mevrouw Oosenbrug zegt dat het iets van de Kamer was,
maar het was iets van de bedrijven. Zij wilden geen veiling,
maar een verlenging. Uiteindelijk heeft de Kamer, ondanks
mijn argumenten, gezegd dat zij het met de bedrijven eens
was en dat zij verlenging wilde. Dat zal ik dus uitvoeren. Er
mag geen misverstand bestaan over mijn bereidheid om
de uitspraak van de Kamer als het maar even mogelijk is
uit te voeren. Daar ben ik dus mee bezig. De heer De Liefde
zegt dat er sprake is van gepingpong en dat het heen en
weer gaat. Dit signaal wordt door mevrouw Oosenbrug
bevestigd. Dat is voor mij aanleiding om er nog eens naar
te kijken. Ik vind dat de communicatie tussen de bedrijven,
het ministerie en het bureau KWINK, dat hierbij ingeschakeld is, zodanig moet zijn dat ik in staat word gesteld om
een verantwoord besluit te nemen over verlenging, in de
geest van de wens van de Kamer. Ik zal daar dus naar kijken,
maar er mag geen misverstand bestaan over mijn bereidheid om de uitspraak van de Kamer uit te voeren, indien
dat maar enigszins mogelijk is. Mevrouw Gesthuizen heeft
hier ook naar gevraagd. Zij vroeg om duidelijkheid voor de
sector. Ik hoop dat ik dit hiermee gegeven heb.
Een aantal punten zijn door alle woordvoerders naar voren
gebracht. Die zal ik eerst doornemen. Het eerste punt betreft
de compensatie bij storing. Mevrouw Klever vindt het
bedrag aan compensatie onvoldoende om de schade te
vergoeden. Ik denk dat we ons goed moeten realiseren dat
dit ook niet de bedoeling is. De compensatie is niet bedoeld
om de schade te vergoeden. Als u een bedrijf hebt en
schade lijdt door het wegvallen van de telecomverbinding,
kunt u die schade melden bij het bedrijf waar u die aanslui-

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

ting hebt. Afhankelijk van de voorwaarden die u bent
overeengekomen in het contract, kunt u de schade verhalen.
Als dit bedrijf u vervolgens niet geeft waar u recht op denkt
te hebben, kunt u naar de rechter gaan. U hebt recht op die
schadevergoeding, tenzij in het contract iets anders is
bepaald. De schadevergoeding blijft dus in stand. Daar kom
ik niet aan. Nu gaat het echter over compensatie. Je betaalt
een bepaald bedrag per maand — stel, €30 — in de verwachting dat je de hele maand door verbinding zult hebben. Als
die verbinding dan op een gegeven moment wegvalt, moet
dit gecompenseerd worden. De eerste vraag is wanneer je
begint met compenseren. Doe je dat als er twee dagen geen
verbinding is? Of leg je de grens bij een dag, of bij twaalf
uur, vier uur of twee uur? We moeten ons realiseren dat in
het geval de grens te laag wordt gelegd en er hier en daar
storingen zijn, het mogelijk is dat compensatie toch vrij
regelmatig aan de orde komt. Dat kan een behoorlijke
belasting zijn voor het bedrijfsleven die eigenlijk niet in een
goede verhouding staat tot de opbrengsten voor degenen
die door die storing getroffen zijn. We hebben dus gezocht
naar een aantal uren dat niet te hoog en niet te laag lag.
We zijn op die twaalf uren uitgekomen, ik denk dat dat
aantal uren het beste te verdedigen is en dat doe ik dan
ook. Dit lijkt me redelijk. Niet voor elk wissewasje moet je
het compensatiecircus op gang brengen, maar het is ook
niet zo dat je alleen bij langdurige storingen compensatie
krijgt. Het zit ergens redelijk in het midden en dat verdedig
ik hier graag.
Het tweede punt is de vraag of het bedrag waar het over
gaat groot genoeg is. We hebben gezocht naar het evenwicht tussen wat je betaalt en wat je gecompenseerd krijgt.
Als je maar €30 per maand betaalt voor een verbinding en
die verbinding valt gedurende twaalf uur weg of gedurende
een dag, dan zou het raar zijn om daar een groot bedrag
voor gecompenseerd te krijgen. Het bedrag dat je gecompenseerd krijgt, moet in een redelijke verhouding staan tot
het bedrag dat je zelf betaalt. Ik heb daarom gezegd dat je
voor iedere dag dat er een storing is, een dertigste van het
bedrag dat je per maand betaalt aan compensatie krijgt. Ik
denk dat dat een goede regeling aan de onderkant is.
Ik zeg "aan de onderkant", omdat het bedrijven natuurlijk
vrijstaat om verder te gaan dan dit. Bedrijven doen dat ook
wel. Sommige zeggen dan dat ze automatisch gaan compenseren en niet alleen op aanvraag. Zij geven dan iedereen
compensatie. Op die manier kunnen zij zich ten opzichte
van elkaar onderscheiden en dat kan ook hun relatie met
hun klanten versterken waardoor ze het commercieel beter
kunnen gaan doen. Die vrijheid hebben de bedrijven. Wij
leggen hier een regeling aan de onderkant vast, zodat
iedereen weet dat dit in ieder geval moet gebeuren. Als er
iemand geconfronteerd wordt met het niet kunnen bellen
of niet kunnen internetten, dan moet degene die daarvoor
verantwoordelijk is daar ook compensatie voor geven. Die
is redelijk, zowel ten opzichte van het aantal uren dat de
storing heeft geduurd, als ten opzichte van het bedrag dat
je moet betalen.
Mevrouw Klever noemt het feit dat je enerzijds bedrijven
hebt die over een netwerk beschikken, en anderzijds telecomaanbieders die niet over een netwerk beschikken, maar
hun diensten wel aan de klanten aanbieden. Als er dan een
probleem ontstaat in een netwerk, dan is het raar dat een
telecomaanbieder zonder netwerk vervolgens de consument
moet gaan compenseren. Het probleem wordt immers
veroorzaakt door een ander. Daar heeft mevrouw Klever

12 januari 2016
TK 40

40-12-9

gelijk in, maar dat is inherent aan zakendoen. Je bent een
telecomaanbieder en je maakt gebruik van een netwerk van
een ander om je klanten te bedienen. Dan moet je dus je
zaakjes regelen. Je moet zorgen dat je een net kunt
gebruiken, je moet daar een bedrag voor betalen en je moet
daar afspraken over maken. Een van de afspraken die je
kunt maken, gaat over de vraag wat er gebeurt als er een
storing is. Is die storing voor rekening van het netwerkbedrijf of kun je dat zelf afwikkelen met de klant? Daar kun je
met dat netwerkbedrijf een afspraak over maken.
Ik vind het niet aan ons om in de relatie tussen zo'n telecomaanbieder en zo'n netwerkbedrijf te gaan voorschrijven
wat er gedaan moet worden. Dat moeten ze in ons land
met elkaar uitvechten. Waar wij geen overbodige regels
willen hebben, zou dit, denk ik, echt een voorbeeld van een
overbodige regel zijn. Vandaar dat ik het amendement
ontraad dat mevrouw Klever op dit punt heeft ingediend.
Mevrouw Klever (PVV):
Ik vind het jammer dat de minister mijn amendement ontraadt. De situatie is namelijk dat we netwerkbedrijven en
telecomaanbieders hebben. Via deze wet verplichten we
telecomaanbieders om bij een verstoring hun klanten te
compenseren. Die telecomaanbieders moeten in feite
compenseren voor iets waar zij totaal geen invloed op
hebben. Het zijn nu juist de netwerkhouders die invloed
hebben op dat netwerk. Dat is toch een enigszins scheve
situatie?
Minister Kamp:
Als ik als bedrijf gebruikmaak van de infrastructuur van een
ander bedrijf, bijvoorbeeld KPN, en ikzelf een relatie met
een klant wil aangaan en er vervolgens een probleem ontstaat in de relatie met die klant, dan is het mijn pakkie-an
omdat ik die relatie met die klant ben aangegaan. Als ik die
klant niet kan leveren, moet ik die klant compenseren. Dan
is vervolgens de vraag wat mijn positie is in de richting van,
in dit voorbeeld, KPN. Nou, dat hangt ervan af. Als ik een
contract met het netwerkbedrijf heb gesloten dat inhoudt
dat als er compensatie betaald moet worden ik die compensatie kan doorberekenen aan het netwerkbedrijf, dan kan
dat, maar als ik een andere afspraak heb gemaakt, dan kan
dat niet. Dat moet je aan de markt overlaten, in dit geval
aan de telecomaanbieders en netwerkbedrijven. Ze zijn
groot, oud en verstandig genoeg en moeten dat met elkaar
regelen. Daar behoeven wij niet tussen te zitten. Dat moeten
we wel doen waar het de consument betreft, want die
moeten we bescherming geven, maar die bedrijven laten
we het onderling regelen.
Mevrouw Klever (PVV):
Dan gaat de minister ervan uit dat we een perfect werkende
markt hebben en dat als een netwerkbedrijf zijn netwerk
niet in orde heeft, zo'n telecomaanbieder naar verschillende
andere netwerkbedrijven kan gaan. Feit is echter dat we in
Nederland maar drie netwerkaanbieders hebben. Dat is dus
geen perfecte markt, maar een oligopolie Dus dat betekent
dat die netwerkbedrijven in feite meer macht hebben, een
aanmerkelijke marktmacht. Dat is per definitie het geval bij
oligopolies. In zo'n situatie blijft het toch raar dat als een
netwerkhouder steekjes laat vallen, niet de netwerkhouder
daarvoor moet betalen maar de telecomaanbieder.

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

Een ander doel van deze wet is natuurlijk ook een goed
werkend netwerk. Een consument heeft liever een goed
werkend netwerk dan elke maand een paar euro compensatie. Ik denk dat we het daarover allemaal eens zijn. Maar
om een goed werkend netwerk te behouden en om netwerkbedrijven daartoe te prikkelen, moeten die bedrijven
natuurlijk ook de pijn voelen op het moment dat ze dat
netwerk niet goed houden. Er moet een prikkel zijn voor
netwerkbedrijven om te investeren in dat netwerk. Ik neem
aan dat de minister het met mij eens is dat die prikkel er
niet is op het moment dat een netwerkbedrijf nooit een
compensatie hoeft te betalen voor een verstoring omdat
die altijd wordt betaald door een telecombedrijf.
Minister Kamp:
Ik wil graag op beide punten van mevrouw Klever ingaan.
Ten eerste zegt zij dat er sprake is van een machtspositie
en dat er geen goed werkende markt is. Ik denk dat wij wel
een goed werkende markt hebben in Nederland, zelfs in
Europa een voorbeeldige markt, met meerdere aanbieders
van vaste en mobiele netten. Als er sprake is van een
machtspositie, dan wordt er door de ACM opgetreden. De
ACM heeft aan KPN al een aantal voorwaarden gesteld,
verplichtingen opgelegd en boetes uitgedeeld, dus de ACM
zit daar bovenop. Ik heb net geschetst dat er goed zaken
moet worden gedaan tussen een telecomaanbieder en een
netwerkbedrijf. Als er in dat geheel iets misgaat in de sfeer
van misbruik van macht, dan zal de ACM daartegen optreden. Daarvoor hebben we de ACM in het leven geroepen
en die zit er ook bovenop in dit soort gevallen. Ik geloof dus
dat wij de consumentenbescherming goed hebben geregeld
en dat wij die naar aanleiding van de motie van de heer De
Liefde c.s. nu ook hebben uitgebreid voor de zakelijke markt.
Daarop kom ik zo terug. Wat dit aspect betreft, is het heel
redelijk om het aan de markt over te laten.
Ten tweede zegt mevrouw Klever dat wij de netwerkbedrijven ook moeten prikkelen tot goede netwerken. Ik denk dat
ze zich daar heel goed van bewust zijn. Dat is juist hun
sterke punt. Als zij goede netwerken hebben, kunnen zij de
concurrentie aan, krijgen zij klanten en kunnen zij geld verdienen. Bovenop die natuurlijke prikkel die er al is, hebben
wij nu nog eens de extra prikkel gezet van de compensatie.
Ik denk dat wij daarmee een extra stap zetten voor iets wat
al goed loopt, voor bedrijven die al gemotiveerd zijn om
een goed product te leveren. Ik denk dat wij dat nu nog
verder versterken, als een goed punt dat wij hier met deze
wetswijziging invoeren.
Op dit punt is er ook nog een ander amendement, van
mevrouw Mulder. Zij zegt: goed dat je het eenvoudig houdt,
dat er geen discussie is hoe het nu precies zit met de verantwoordelijkheid en zo, maar dat de consument als hij niet
bediend wordt ook gecompenseerd wordt. Maar zij vindt
dat er één uitzondering te veel is, namelijk dat er iets
gebeurt wat veroorzaakt wordt door een aardbeving. Zij
heeft daarop een toelichting gegeven.
Ik denk dat die argumentatie van mevrouw Mulder niet
onredelijk is. Ik laat het oordeel over haar amendement dan
ook aan de Kamer. Je kunt daar op verschillende manieren
tegen aankijken, maar de manier waarop zij er tegen aankijkt
is zeker verdedigbaar, dus is het oordeel aan Kamer wat
mij betreft.

12 januari 2016
TK 40

40-12-10

Wat de overstapdrempels betreft, voor de consumenten is
het nu zo geregeld, mede als uitwerking van de motie van
de heer De Liefde c.s. dat een abonnement niet langer dan
twee jaar mag duren. Als je dat abonnement stilzwijgend
verlengt en als je op een gegeven moment toch besluit om
daarmee op te houden, kun je daar dan met een maand
opzegtermijn van af. Bovendien is ook goed geregeld door
de bedrijven dat je makkelijk van de ene naar de andere
aanbieder kunt overstappen. Wat dat betreft, is de zaak dus
voor de consumenten goed op orde.
De heer De Liefde heeft vervolgens ook bij motie (24095,
nr. 363) gesteld dat de bescherming van de consument
eveneens voor de kleinzakelijke gebruiker zou moeten gelden. Ik kan geen onderscheid maken tussen een kleinzakelijke en een grootzakelijke gebruiker. Je zou kunnen bekijken
welke definitie van het mkb gehanteerd wordt. Die definitie
houdt in dat bedrijven tot en met 249 werknemers aangemerkt worden als mkb en dat alle bedrijven met meer
werknemers als groot worden aangemerkt, maar er zijn
enorme discussies mogelijk over de vraag of een bedrijf
minder of meer dan 250 medewerkers heeft. Wat zijn dat
dan voor medewerkers? Zijn dat ook mensen die tijdelijke
contracten hebben? Betreft het mensen die zijn ingehuurd
via uitzendbureaus? Betreft het ook mensen die parttime
werken? Dan moet er allerlei informatie worden gegeven
aan de telecomaanbieders voordat zij dat kunnen beoordelen. In de praktijk is het volledig onwerkbaar. Om toch recht
te doen aan de motie heb ik ervoor gekozen om geen
onderscheid te maken tussen klein- en grootzakelijke
gebruikers en om de regeling niet alleen voor consumenten
te laten gelden, maar voor alle zakelijke bedrijven. Dat
betekent dat als het contract van een zakelijk bedrijf is verlopen, dat bedrijf er ook met een maand opzegtermijn vanaf
kan komen.
De grote bedrijven sluiten heel gedetailleerde contracten
af waar heel veel dingen aan vastzitten en waar heel ingewikkelde afspraken over worden gemaakt. In de praktijk
blijkt dat je als je van de ene telecomaanbieder naar de
andere wilt overstappen, er twee tot drie maanden mee
gemoeid zijn om het allemaal goed te regelen wat betreft
de aansluitingen. Dat betekent dat de grote zakelijke
bedrijven er belang bij kunnen hebben om die termijn van
drie maanden ook te krijgen. Als die bedrijven bereid zijn
om drie maanden te accepteren in plaats van één maand,
dan is het voor de telecomaanbieder mogelijk om er op een
goede manier aan tegemoet te komen. Dan kan er ook goed
worden onderhandeld over de prijs. Dat is in het belang
van die grote bedrijven. Ik vind wel dat dit niet gebruikt
mag worden als een smoesje om onder die ene maand uit
te komen. Daarom heb ik in het wetsvoorstel bepaald dat
het op expliciet verzoek van de bedrijven moet gebeuren.
Ik zal erop toezien dat het op die manier gaat gebeuren. Het
staat niet voor niets in de wet. Er geldt een periode van één
maand. Het mag langer zijn, maximaal drie maanden. Dat
moet dan op expliciet verzoek van het bedrijf gebeuren. Ik
zal volgen wat er op dat punt gebeurt.
De heer De Liefde zegt dat hij nog één ander punt van zorg
heeft, namelijk dat de telecomaanbieders onder deze nieuwe
bepaling uit zouden kunnen komen door in plaats van
contracten voor maximaal twee jaar, zoals bij de consumenten, contracten voor drie, vier of vijf jaar af te sluiten. De
signalen die hij heeft genoemd, heb ik in zeer beperkte mate
ook ontvangen. Ik heb één signaal ontvangen. Ik vind dat
nog onvoldoende om er erg ongerust over te zijn, maar het

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

is wel een signaal. Verder hebben wij bepaald dat de telecomaanbieders altijd verplicht zijn om ten minste ook een
contract voor één jaar aan te bieden. Ze kunnen dus niet
alleen contracten voor drie, vier of vijf jaar aanbieden. Ze
moeten ook een contract voor één jaar aanbieden. Ik kan
mij echter wel voorstellen dat er een probleem ontstaat als
datgene wat de heer De Liefde vreest zich zou ontwikkelen.
Dat laatste verwacht ik overigens niet. Het lijkt mij nuttig
dat wij op het ministerie van EZ, ook in overleg met de
ACM, die ontwikkelingen volgen. Mocht er voor ons aanleiding zijn om ongerust te worden, zoals de heer De Liefde
nu al enigszins is, dan zullen we dat met de Kamer delen
en zullen we bekijken wat we daarmee gaan doen. Ik verwacht dat bedrijven vanwege de goede marktwerking en
concurrentieverhoudingen in staat zijn om dit zelf in de
hand te houden, ook gelet op het feit dat ze heel goed in
staat zijn om voor hun eigen rechten op te komen en goed
na te denken over hun contracten. Bedrijven denken na
over hun elektriciteitscontracten, gascontracten, telecomcontracten en andere contracten. Ik denk ook dat telecomaanbieders niet uit de bocht zullen vliegen. Maar mocht
het anders zijn, dan zullen we hier met elkaar nader over
komen te spreken. Hiermee heb ik het punt van de overstapdrempels behandeld.
De heer De Liefde (VVD):
Ik ben blij met de toezegging van de minister; dank daarvoor. Kan de minister ook toezeggen dat dit in de komende
weken en maanden scherp in de gaten wordt gehouden?
Wij behandelen het wetsvoorstel nu. De signalen kwamen
nadat het wetsvoorstel net naar de Kamer was gezonden.
Daar reageren marktpartijen op. Kan de minister toezeggen
dat hij dit nu, juist in de komende tijd, scherp in de gaten
houdt? Juist omdat nu de proposities door de marktpartijen
zijn en worden ontwikkeld.
Minister Kamp:
Ja, ik denk dat er geen reden is om te wachten met het
volgen van wat er op de markt gebeurt, samen met de ACM.
Vanaf het moment dat wij het gaan doen, moeten wij het
ook goed doen. Die toezegging doe ik aan de heer De Liefde,
via u, mijnheer de voorzitter.
Dan kom ik nu op de kabels. De heer De Liefde is daarover
begonnen en ik wil er graag op reageren. Het verleggen
van de kabels is volgens mij goed geregeld met het voorstel
dat wij nu doen. Wat is de stand van zaken? Als je eigenaar
bent van grond en er telecomkabels moeten worden gelegd,
ben je verplicht te gedogen dat dit gebeurt. Je kunt er niet
over onderhandelen en je kunt het niet tegenhouden; je
moet dat gedogen. Daar staat tegenover dat, als de eigenaar
van de grond daar iets mee wil gaan doen, degene die de
kabel daar heeft gelegd deze ook moet verleggen, zodat de
eigenaar zijn grond kan gebruiken. Daar heeft hij recht op.
Dat noemen wij "liggen om niet". Je kunt de kabel neerleggen om niet, maar verleggen gebeurt dan ook om niet.
Dat is een goed uitgangspunt, maar er waren twee knelpunten. Er is een discussie over juridische eigendom en economische eigendom. Met artikel 5.8 geven wij nu een verduidelijking, waardoor duidelijk is dat iedereen die het recht
van gebruik heeft verworven op de manier zoals nu in het
wetsvoorstel is geformuleerd, een positie heeft tegenover
de telecomaanbieder zoals ik zojuist heb gezegd. Daarnaast

12 januari 2016
TK 40

40-12-11

heb je ook de situatie dat er grootschalige projecten zijn.
Het kan zijn dat Rijkswaterstaat een weg aanlegt of dat
ProRail een spoorlijn aanlegt. Dan is het vaak zo dat gelijktijdig met het voor elkaar maken van de eigendomsverhoudingen ook de aanleg plaatsvindt, omdat die aanleg maatschappelijk heel erg gewenst is. Over het realiseren van de
gewijzigde eigendomsverhoudingen is dan al overeenstemming, maar het kost tijd om het allemaal voor elkaar te
krijgen. Met instemming van de eigenaar wordt die weg of
die spoorlijn dan alvast aangelegd. Dan gaat het om de
positie van ProRail of Rijkswaterstaat. Wat wij nu met artikel
5.9 regelen, is dat in die gevallen ProRail en Rijkswaterstaat
kunnen optreden als waren zij de eigenaar van de grond.
Daar hebben bedrijven op dit moment wel een probleem
mee, omdat op dit moment de situatie zo is dat, als gevolg
van het feit dat zij formeel nog geen eigenaar zijn, de kosten
van het verleggen van de kabels vaak voor eigen rekening
worden genomen. Maar dat was echt niet de bedoeling. Ik
begrijp dat de bedrijven liever zien dat ProRail en Rijkswaterstaat die kosten voor eigen rekening nemen. Ik denk dat
wij er belang bij hebben dat de telecombedrijven, die de
kabels mogen leggen in grond van een ander, accepteren
dat ze de kabels weghalen als die grond nodig is, bijvoorbeeld voor ProRail of Rijkswaterstaat. Dan kan Rijkswaterstaat of ProRail met die grond doen wat in het algemeen
belang is. Ik begrijp de opstelling van de bedrijven. Die
netwerkbeheerders betalen liever niet, maar het is wel
redelijk dat zij betalen, vanwege het principe dat wij met
elkaar hebben bepaald. Daarom is dat in artikel 5.9 vastgelegd. Ik begrijp ook dat daarvoor vanavond toch wel de
instemming van de Kamer verkregen kan worden. Tot zover
wat betreft de kabels en de leidingen.
Dan kom ik op de Telefoongids. Er zijn wat cijfers over tafel
gegaan met betrekking tot het gebruik van de Telefoongids.
De Telefoongids wordt op dit moment minder gebruikt. Je
ziet het gebruik van de papieren Telefoongids van jaar tot
jaar afnemen. Er is een bepaald aantal mensen die er één
keer per jaar gebruik van maken en er is een aantal mensen
die er één keer per maand of vaker gebruikt van maken,
maar dat aantal mensen neemt af. Er zijn echter wel degelijk
nog steeds mensen die gebruikmaken van de Telefoongids.
Het is commercieel ook nog steeds mogelijk om de papieren
Telefoongids te verspreiden. Dat gebeurt in ieder geval nog
tot en met het jaar 2017.
We zitten wel in een overgangsperiode. Als je een stikker
op je deur hebt dat je geen reclamepost wilt ontvangen,
dan krijg je ook geen Gouden Gids en geen Telefoongids
meer. Dat is het systeem. Wel krijg je dan een briefje in je
bus, zodat je de gids alsnog aangeleverd kunt krijgen als
je hem wilt hebben. Er lopen bovendien pilots in verschillende gebieden waarbij iedereen een briefje krijgt waarin
staat: wilt u de Telefoongids hebben, laat het dan weten.
We zitten dus in een overgangsperiode.
Het bedrijf dat de gids uitbrengt, kan er nog geld aan verdienen en wil dat in ieder geval tot en met het jaar 2017
blijven doen. In het voorjaar van 2017 zal door dat bedrijf
bekeken worden of het daarmee door wil gaan, ook vanaf
het jaar 2018. Het lijkt mij heel nuttig dat ik mij dan met het
bedrijf versta en met ze praat om te zien wat daar uitkomt.
Daarbij kan ik ook het algemeen belang betrekken zoals het
hier verwoord is door onder andere mevrouw Mulder. Ik
zie dan ook of er naar aanleiding van wat dat bedrijf dan

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

wil gaan doen, nog actie van mijn kant overwogen zou
moeten worden. Ik wil daar niet op vooruitlopen, maar ik
vind wel dat ik dat in de gaten moet houden.
Het zal in ieder geval altijd zo moeten zijn dat iedereen die
de beschikking wil hebben over nummerinformatie, die ook
werkelijk moet kunnen krijgen. Wel zijn er steeds meer
mensen die die informatie niet meer wensen te geven. Dan
komt er dus ook minder in de gids te staan en is er minder
informatie via internet en via telefonische aanvraag te verkrijgen. Toch moet de informatie van al degenen die hun
informatie wel wensen te geven, toegankelijk blijven. Voor
iedereen die internet gebruikt, is die informatie gemakkelijk
toegankelijk. Mensen die internet niet gebruiken, kunnen
bellen met de abonnee-informatiedienst. Dan vraag je een
telefoonnummer op en krijg je dat nummer ook. Je beschikt
dan dus over die informatie, alleen moet je er dan wel voor
betalen. Zo ligt het inderdaad.
Wat ik hier doe, is een motie uitvoeren die de Kamer heeft
aangenomen. Ik vind het nodig om die motie uit te voeren,
omdat dat het uitgangspunt is van dit kabinet. Ik voer aangenomen moties alleen niet uit als ik denk dat er zwaarwegende argumenten zijn om het niet te doen. Dan voer ik
een motie niet uit. Anders voer ik aangenomen moties wel
uit. In dit geval doe ik dat dus ook. Ik denk dat de uitvoering
op een verantwoorde manier verloopt, ook dankzij het
bedrijf dat nog geld verdient aan die papieren Telefoongids.
Mocht dat veranderen, dan zullen wij daar mogelijk opnieuw
over praten, maar op dit moment is er geen actueel probleem wat dat betreft.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Op dit moment is de Telefoongids nog gratis voor mensen,
maar als alleen een mobiele service overblijft, is het allemaal niet meer gratis, zo geeft de minister aan. Wij vragen
ons bij het CDA af of het dan in 2017 nog mogelijk is om te
concluderen dat er alsnog een print verzonden wordt naar
mensen die daar behoefte aan hebben. En is die dan ook
nog steeds gratis? Dat is wel wat mensen graag willen
weten.
Minister Kamp:
Ik wil daar niet op vooruitlopen. Wij hebben heel bewust
geaccepteerd dat KPN die verplichting heeft afgegeven en
dat niet meer wenste te doen. Wij hebben ook op grond
van de Kamermotie gezegd: dan gaan we ons richten op
internet en op de telefonische dienstverlening. Op dit
moment is er nog de mogelijkheid om de papieren gids te
gebruiken. Daar wordt ook nog behoorlijk gebruik van
gemaakt, zoals mevrouw Mulder al zei. Een bedrijf ziet de
mogelijkheid om dat commercieel verantwoord te doen. In
ieder geval tot en met 2017 hebben wij de situatie zoals
mevrouw Mulder die wenst. Op hoe het daarna zal gaan,
moeten wij nu in 2016 niet vooruitlopen. Ik wil eerst
afwachten welke conclusies het bedrijf dat de Telefoongids
uitgeeft, zelf trekt. Daarna wil ik zien of er van onze kant
nog op een of andere wijze actie ondernomen moet worden.
Op dit moment, ook in overeenstemming met die motie,
onderneem ik geen andere actie.

12 januari 2016
TK 40

40-12-12

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Is de minister misschien bereid om aan het eind van dit jaar
of begin volgend jaar een onderzoek te doen naar de
behoefte aan de papieren Telefoongids? Kan de minister
toezeggen dat hij gaat bekijken hoe dit er voor volgend jaar
uit gaat zien? Dit is namelijk een zorg die bij veel mensen
leeft.

Minister Kamp:
Ik vind het wenselijk om te doen wat mevrouw Oosenbrug
nu vraagt, maar ik kan dat niet doen. Ik kan niet iets in de
wet opnemen wat ik niet kan waarmaken. Dit kan ik wel
waarmaken, maar het andere niet. Misschien kan het in de
toekomst. Wij zullen zien hoe zich dat ontwikkelt. Ik zal het
ook volgen, maar op dit moment kan ik het niet doen. Het
is dus zoals mevrouw Oosenbrug al vreesde.

Minister Kamp:
Nee. Het bedrijf dat de Telefoongids uitgeeft, heeft gezegd
dat het in het begin van 2017, op grond van de situatie op
dat moment, wil bekijken wat het vanaf 2018 kan doen. Dat
geeft ons de gelegenheid om tot dat moment te wachten
en te zien hoe de situatie dan is, of er een probleem is en
zo ja, hoe dat eventueel met onze betrokkenheid opgelost
zou kunnen worden. Ik wil daar niet op vooruitlopen, omdat
ik anders in strijd met de geest van die Kamermotie handel
en omdat het probleem zich nu nog niet voordoet. Voor mij
ligt de relevante datum in dit verband dus in het begin van
het jaar 2017.

Mevrouw Oosenbrug had op dat punt nog een andere
vraag. Als ik op dit punt niet volledig ben geweest, neem
ik aan dat zij daarop zal terugkomen. Het staat mij bij dat
ik nog iets moet beantwoorden op dit punt, maar ik heb het
zo niet in mijn aantekeningen staan.

Voorzitter. Mevrouw Oosenbrug heeft mede op uw verzoek
uitgelegd wat spoofing is. Ik heb geen moment de indruk
gehad dat het probleem van spoofing, dat met name door
mevrouw Oosenbrug aan de orde is gesteld, een onbelangrijk onderwerp zou zijn. Ik vind het heel storend dat men
zichzelf als een ander voordoet om mensen op te lichten
of te pesten. Dit kan heel nare, vervelende consequenties
hebben: voor jonge mensen, voor oude mensen en voor
iedereen. Je wordt bewust op het verkeerde been gezet. Ik
vind spoofing dus een naar verschijnsel. Daarom doe ik
ook het voorstel om daartegen op te treden. Op het gebied
van sms'en en bellen kunnen wij dat al doen omdat het
technisch mogelijk is. Wij kunnen zien wat daar gebeurt en
wij kunnen daarvoor een regeling treffen zoals wij die nu
getroffen hebben. Ik denk dat dat een adequate reactie is.
Het wordt verboden. Gebeurt het toch, dan kan daartegen
opgetreden worden. Het is veel moeilijker om iets te doen
aan spoofing op het gebied van e-mail en internetverkeer.
Die vorm is namelijk veel moeilijker te controleren en vindt
op verschillende manieren plaats, ook vanuit het buitenland.
Ik zie op dit moment dus geen mogelijkheid om op internet
op vergelijkbare wijze tegen het verschijnsel spoofing op
te treden als wij nu met betrekking tot telefonie en sms
voorstellen. Die mogelijkheid zie ik niet, maar ik zie het
probleem wel. Ik zal volgen wat er op dit gebied gebeurt
en of zich op enig moment mogelijkheden voordoen om
hier iets aan te doen. Ik kan mevrouw Oosenbrug zeggen
dat wij nu in ieder geval doen wat wij kunnen. Wij zullen
de ontwikkelingen volgen met dezelfde bezorgdheid die zij
heeft verwoord. Wij zullen zien wat er in de toekomst op
dit punt mogelijk nog gaat veranderen. Ik vind het belangrijk
om dit in de gaten te houden en zeg dat mevrouw Oosenbrug en daarmee de Kamer graag toe.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Ik heb ook gevraagd of het stukje hierover in het wetsvoorstel techniekneutraal kan worden. Nu wordt sms expliciet
benoemd, maar wij hebben in de Kamer min of meer
afgesproken dat wij zouden proberen om zo veel mogelijk
techniekneutraal te werken. Begrijp ik uit uw woorden dat
dat in dit specifieke geval niet kan? Dan leg ik mij daarbij
neer. Of zouden wij hierover nog na kunnen denken?

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

O ja, mevrouw Oosenbrug zei dat een aantal bedrijven die
spoofingmogelijkheid gewoon aanbieden. Zij vroeg wat
hun verhaal was in de consultatie. Zoals zij waarschijnlijk
al vreesde, hebben ze helemaal niet gereageerd. Ze voelden
zelf wel aan dat ze met iets dubieus bezig waren. Degene
die het meeste deed, de website spoefer.nl, is inmiddels
uit de lucht. De indruk bestaat dat in totaal zo'n vijf bedrijven, een beetje randbedrijven, dit als een mogelijkheid
zagen om geld te verdienen. Het wordt nu een strafbare
activiteit. Ik schat in dat wij daarmee adequaat hebben
gereageerd op dit punt.
De overige punten van mevrouw Oosenbrug heb ik
behandeld, net als die van mevrouw Gesthuizen en de heer
De Liefde. Mevrouw Klever en ik verschilden op een punt
van mening, maar waren het eens over de andere punten.
Net als zij koester ik dat bijzondere gegeven; daar ben ik
blij mee. Ik heb ook de punten van mevrouw Mulder
behandeld. Ik schat in dat ik adequaat heb geantwoord,
maar ik hoor dat in de tweede termijn graag van de
woordvoerders.
De voorzitter:
U hebt in ieder geval een goede poging daartoe gedaan. Ik
zie geen van de woordvoerders in beweging komen en
concludeer dat uw samenvatting juist is. Daarmee is een
einde gekomen aan de eerste termijn van de zijde van het
kabinet. Wij gaan door met de tweede termijn van de zijde
van de Kamer. Wij houden dezelfde sprekersvolgorde aan
als in de eerste termijn, dus het woord is aan mevrouw
Mulder namens de fractie van het CDA.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitgebreide beantwoording. Ik dank hem ook, omdat hij meegaat in het
amendement van de CDA-fractie over compensatie bij
aardbevingen. Ik denk dat dat voor de Groningers weer een
belangrijk punt is.
De voorzitter:
Ik wijs u er even op dat de minister het oordeel aan de
Kamer heeft gelaten.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ja, daar ben ik blij mee.

12 januari 2016
TK 40

40-12-13

De minister heeft zijn argument toegelicht om compensatie
niet altijd automatisch te laten plaatsvinden. Hij vindt
namelijk dat dat aan de marktpartijen is. Toch zou ik nog
wel van hem willen horen of hij heeft overwogen om compensatie altijd volledig automatisch te laten plaatsvinden.
De minister wil voorkomen dat drie maanden alsnog de
standaard wordt bij overstappen. Hij heeft een duidelijke
toezegging gedaan dat hij dat in de gaten houdt. Misschien
kan hij na een jaar eens even bekijken hoe dat in de praktijk
plaatsvindt en de Kamer daarover informeren.
De minister geeft aan dat de papieren Telefoongids op dit
moment nog commercieel aantrekkelijk is en nog in stand
blijft, maar wij gaan volgend jaar de boel wel afschaffen.
Ik heb daar toch wel zorgen over. De CDA-fractie wil heel
graag dat mensen te allen tijde die nummerinformatie
kunnen krijgen; vandaar de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat na eind 2017 de keuze voor het uitgeven
van de gedrukte telefoongids, al dan niet landelijk of alleen
nog in bepaalde regio's, bij de markt ligt;
overwegende dat dit zou kunnen betekenen dat na eind
2017 een telefoongids niet beschikbaar is voor inwoners
die niet over internet beschikken of hier moeilijk mee
overweg kunnen;
overwegende dat de regering de wettelijk geborgde telefonische abonnee-informatiedienst als alternatief ziet, waarbij
het voor de toegankelijkheid belangrijk is dat inwoners hier
zonder belemmeringen en kosten gebruik van kunnen
maken;
verzoekt de regering, ervoor te zorgen dat op het moment
dat de papieren telefoongids verdwijnt inwoners zonder
belemmeringen en kosten gebruik kunnen maken van een
telefonische abonnee-informatiedienst, waarbij de kwetsbare groepen hierover expliciet worden geïnformeerd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Agnes Mulder. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik had gehoopt dat ik vandaag van de minister zou horen
hoe hij aan deze zorgen tegemoet wil komen. Dat heb ik
echter niet gehoord. Ik wil daarom graag eerst luisteren
naar het antwoord van de minister. Mijn fractie wil namelijk
graag dat dit belang wordt geborgd. Als dat uiteindelijk tot
kosten zal leiden, moeten we bekijken welke fondsen we
daarvoor kunnen vinden.
De heer De Liefde (VVD):
Ik ben blij met de toezegging die mevrouw Mulder op het
laatst uitsprak. Zij zal mij en mijn collega's dus na de reactie
van de minister, en afhankelijk van die reactie, nog informeren hoe zij denkt te gaan dekken wat in deze motie wordt
gevraagd.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik hoop dat ook de VVD-fractie graag wil dat iedereen
gewoon kan blijven beschikken over de nummers en dat
dit geen belemmeringen voor mensen teweeg gaat brengen.
Dat mag ook in de regio's niet gebeuren. Het had de VVDfractie gesierd als zij juist dat belang hier nu eens had
benadrukt, in plaats van alleen maar over de centjes te
spreken.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Ik heb de motie nog niet op papier voor me, maar ik heb
goed geluisterd toen mevrouw Mulder de motie voorlas.
Ik ben niet zo van de papieren telefoongidsen en ik heb ook
een nee/neesticker op mijn deur geplakt. Ik begrijp echter
dat mensen gewoon behoefte hebben aan een papieren
telefoongids. Stel nu dat er een telefonische dienst komt
die mensen voor die nummers kunnen bellen. Zou dat voor
het CDA voldoende zijn? Begrijp ik de motie op die manier
goed?
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik heb de minister gevraagd of het volgende een optie zou
kunnen zijn. Stel, mensen sturen bijvoorbeeld een kaartje
terug naar het bedrijf dat dit op dit moment uitvoert. Op
die manier weet je of volgend jaar die behoefte er nog is.
Misschien kan de minister daar nog verder op ingaan. Op
die manier kan hij ook goed inschatten wat de kansen
hiervoor zijn. Ik vind papier daarbij prima, maar ik kan mij
ook voorstellen dat het uiteindelijk een telefonische servicedienst gaat worden.

Zij krijgt nr. 12 (34271).
De heer De Liefde (VVD):
Ik proef van alles. Mijn politieke gevoel zegt me dat dit
zomaar geld zou kunnen kosten. Heeft de CDA-fractie
nagedacht over de vraag welke kosten dit met zich meebrengt? Heeft zij bedacht hoe zij dit wil dekken op de
begroting?

Mevrouw Klever (PVV):
Voorzitter. In dit wetsvoorstel wordt gepoogd verbeteringen
aan te brengen voor consumenten door middel van een
compensatie bij storingen. Als het wetsvoorstel echter niet
gewijzigd wordt, leidt het volgens mij juist tot een verslechtering in plaats van een verbetering. Telecombedrijven
compenseren nu namelijk al meer dan met dit voorstel in
de wet zou worden vastgelegd. Om dit te verbeteren, wil
ik twee moties indienen.

Motie

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

12 januari 2016
TK 40

40-12-14

weer de consument. Dat vind ik bijzonder jammer. Ik hoop
dat de Kamer hier anders over denkt en mijn amendement
steunt om het veroorzakersprincipe in de wet op te nemen.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de minimale verstoringstermijn van twaalf
uur zo ruim is dat er bij de meeste verstoringen niet of
nauwelijks compensatie wordt geboden;
verzoekt de regering, in de verzamelwet telecom de minimale verstoringstermijn te verlagen naar zes uur voor wat
betreft de compensatieplicht bij verstoringen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Klever. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (34271).
Mevrouw Klever (PVV):
Mevrouw Gesthuizen merkte op dat ik in een eerdere motie
om een compensatie na vier uur heb gevraagd. Dat klopt.
Ik zou ook het liefst willen dat er inderdaad al na vier uur
wordt gecompenseerd. Die motie is echter door de Kamer
verworpen. Daarom heb ik nu de termijn van twaalf uur
gehalveerd door naar zes uur te gaan. Ik hoop dat ik voor
deze motie wel een Kamermeerderheid krijg. Er zijn namelijk
gewoon heel veel mensen die hun werk niet kunnen doen
als er geen telecomverbinding is. De termijn van twaalf uur
waarna pas wordt gecompenseerd, is dan natuurlijk veel
te lang.

Motie

Mevrouw Gesthuizen (SP):
Voorzitter. Ik heb nog twee vragen. Die gaan allebei over
frequenties, in de eerste plaats de AM-frequentie. De
minister heeft in een eerder algemeen overleg toegezegd
dat de vergunning voor een landelijke AM-frequentie kan
worden verleend als daarvoor een verzoek komt, maar in
het Nationaal Frequentieplan las ik daar niets over. Staat
die toezegging nog steeds? Ik heb verzuimd dat te vragen
in eerste termijn, vandaar nu nogmaals de vraag.
Dan kom ik op de FM en de verlenging dan wel veiling van
de frequenties. De minister heeft gezegd het allemaal nog
eens te bezien, maar kan hij niet duidelijk zeggen tegen de
Kamer wat zijn criteria zijn om te kunnen komen tot verlenging? Dan weten de marktpartijen waar ze aan toe zijn en
kunnen ze daar hun plannen aan aanpassen, en dan kan de
Kamer straks met een gerust hart naar huis.

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Voorzitter. Allereerst dank ik de minister voor zijn uitgebreide beantwoording, vooral over spoofing. Naast dat het
voor criminelen niet zo'n heel mooie manier is om de boel
op te lichten, betekent het ook heel erg veel ellende op het
gebied van cyberpesten. Dus ik ben blij dat dat is opgenomen in deze wet en dat wij onze kinderen een wat veiligere
omgeving kunnen bieden op internet. Dank daarvoor.

gehoord de beraadslaging,

Ondanks de beantwoording over de compensatieregeling
en de compensatieplicht van de wholesaleafnemer in het
bijzonder, ben ik nog niet helemaal gerustgesteld. Daarom
heb ik de volgende motie.

van mening dat de voorgestelde compensatieregeling van
een dertigste deel van het maandbedrag per dag niet in
verhouding staat tot de ervaren overlast voor de consument;

Motie

De Kamer,

verzoekt de regering, in de verzamelwet telecom een compensatieplicht bij verstoringen op te nemen met een minimale compensatie van een dertigste deel van het maandbedrag per storingsuur, met een maximum van 30 uur,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Klever. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (34271).
Mevrouw Klever (PVV):
Tot slot vind ik het onbegrijpelijk dat de minister niet wettelijk wil vastleggen dat de veroorzaker van een storing een
compensatie moet betalen. Nu zitten wij met de situatie
waarin een telecomaanbieder die geen enkele grip heeft
op een netwerk financieel opdraait voor problemen aan
zo'n netwerk. Een netwerkhouder kan hier ook misbruik
van maken. Degene die hier de dupe van is, is natuurlijk

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er een compensatieregeling komt voor
storingen van meer dan twaalf uur die compensatie aan de
consument biedt;
overwegende dat deze uitbetaald moet worden door de
telecombedrijven aan de consument, maar dat de oorzaak
van de storing bij de wholesalepartij kan liggen en er niet
voorzien is in de mogelijkheid tot het doorleggen van de
compensatieplicht door de wholesaleafnemer aan de netwerkaanbieder, wat kan leiden tot onredelijke situaties en
verstoring van de concurrentieverhoudingen;
verzoekt de regering, de uitvoering van de compensatieregeling op dit punt te monitoren en zo nodig zelf in te grijpen
of de ACM daartoe te verzoeken, indien de uitwerking van
de compensatieregeling onredelijk uitpakt in de relatie
tussen wholesaleafnemers en netwerkaanbieders,
en gaat over tot de orde van de dag.

12 januari 2016
TK 40

40-12-15

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Oosenbrug. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 15 (34271).

De heer De Liefde (VVD):
Voorzitter. Ik wil de minister bedanken voor de heldere
beantwoording in eerste termijn en zijn toezeggingen naar
aanleiding van een aantal vragen van mijn fractie.
Ik wil nog even kort reageren op het punt van mevrouw
Mulder over de papieren Telefoongids. Ik interrumpeerde
haar. Wij hadden een kort interruptiedebat daarover. Ik ben
er niet op tegen dat informatie beschikbaar blijft voor
iedereen in Nederland en dat daar een bepaalde voorziening
voor wordt gecreëerd. Voor de keuze of die voorziening
door de overheid of door de markt moet worden gefinancierd komen we later te staan, vermoedelijk richting 2017
of in 2017. De vraag aan mevrouw Mulder was met een
knipoog, maar iedereen kan aan zijn klompen aanvoelen
dat een gratis nummer geld kost. Dat geld wordt óf betaald
door degene die het nummer belt om informatie te verkrijgen óf door degene die zijn informatie beschikbaar stelt
voor dat nummer óf de overheid pakt die rekening. Dat is
de realiteit waar we voor staan. Volgens mij moeten we die
gewoon met elkaar erkennen. Ik denk dat mevrouw Mulder
ook wel weet hoe de vork in de steel zit. Laten we daar in
de richting van 2017 met elkaar, op basis van goede informatie, proberen uit te komen.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Ik heb toch nog een aanvullend vraagje. Als we inderdaad
gaan stoppen met de papieren Telefoongids — dat is een
wens van zowel de VVD als de Partij van de Arbeid — levert
dat een besparing op. Die besparing zou je bijvoorbeeld
kunnen inzetten voor het openstellen van een telefoonnummer. Zou de VVD zich daarin kunnen vinden? Dan levert
het iets op en het vrijkomende geld kan opnieuw geïnvesteerd worden. Kunnen we met elkaar doordenken in die
richting?
De heer De Liefde (VVD):
Heel lang geleden hadden we er twee, de Gouden Gids en
de Telefoongids. In de Telefoongids stonden alle particuliere
nummers en in de Gouden Gids stonden alle commerciële
nummers. De vraag naar beide liep terug, het bedrijf heeft
dat samengevoegd en daar een verdienmodel aan vastgeplakt. We hebben nu zoiets als internet, dus die ontwikkelingen gaan vrij rap. Aan die papieren Telefoongids bestaat
dus steeds minder behoefte. Mij maakt het niet uit. Als er
ook na 2017 een verdienmodel aan het uitgeven van de
papieren Telefoongids zit, dan zeg ik: ga je gang en doe dat
vooral. Ik erken, net als andere partijen, dat het belangrijk
is dat algemene nummerinformatie van particulieren
bereikbaar en beschikbaar moet zijn. Ten aanzien van
bedrijven vraag ik mij echter af of de overheid de rekening
zou moeten betalen voor het beschikbaar stellen van het
telefoonnummer van het restaurant om de hoek. Dat komt
op mij in eerste instantie niet logisch over. Laten we met
elkaar bekijken hoe we daar een goede invulling aan kunnen
geven, maar laten we met elkaar ook erkennen dat zoiets

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

als gratis nummerinformatie niet bestaat. Iemand betaalt
en pakt die rekening. Mijn instelling is niet dat de overheid
die rekening automatisch moet oppakken.
De voorzitter:
Daarmee is een einde gekomen aan de tweede termijn van
de zijde van de Kamer. De minister heeft aangegeven dat
hij onmiddellijk kan antwoorden en de moties van commentaar kan voorzien.

Minister Kamp:
Voorzitter. Ik ben mevrouw Gesthuizen nog een antwoord
verschuldigd over de AM-zenders. Zij weet dat de middengolf nog niet wordt afgeschakeld. Ook de middengolfvergunninghouders worden in de gelegenheid gesteld om hun
vergunning te verlengen voor een periode van vijf jaar.
Gelet echter op de ruimte die er is, krijgen ook nieuwe
partijen de kans om een AM-vergunning te bemachtigen.
Daarbij wordt er gekeken naar kleinschalig gebruik, waarvoor dus ook mogelijkheden worden gecreëerd. Zoals
mevrouw Gesthuizen zegt, is daar een wijziging van het
frequentieplan voor nodig. Ze zegt dat ze dat nog niet gezien
heeft. Dat klopt; dat komt alsnog. We gaan het frequentieplan wijzigen en het punt dat mevrouw Gesthuizen naar
voren heeft gebracht, daarin opnemen op de manier die ik
net heb verwoord.
Mevrouw Gesthuizen vroeg om duidelijk te maken welke
criteria gehanteerd worden bij de digitalisering. Ik denk
echter niet dat het goed is om die bal bij mij te leggen. De
commerciële omroepbedrijven zijn van mening dat er niet
geveild moet worden maar verlengd, vanwege het digitaliseringsbelang. Dan moeten zij ook in staat zijn om in mijn
richting duidelijk te maken wat dat digitaliseringsbelang is
op grond waarvan er verlengd zou moeten worden. Ik verzamel die informatie. Ik moet mijn best doen om hen zover
te krijgen dat zij die informatie geven. Vervolgens begeleid
ik hen ook om er met vragenlijsten voor te zorgen dat die
informatie uiteindelijk in de goede vorm wordt gegoten,
zodat er ook mee kan worden gewerkt. Ik zal de manier
waarop dit wordt gedaan nog eens bekijken, zodat ik mij
ervan kan vergewissen dat hetgeen wat gaande is, kan bijdragen aan de uitvoering van de motie. Dat is mijn bedoeling, maar ik wil de bal niet bij mijzelf neerleggen. Het is
echt nodig dat de bedrijven die gesteld hebben dat dit
noodzakelijk is voor de digitalisering, mij vertellen wat het
digitaliseringsbelang dan is, hoe zij dat zien, wat zij daaraan
doen en wat zij daarin willen investeren. Vervolgens zal ik
dat beoordelen. Dit is hun stelling. Zij moeten met de
informatie komen en ik zal die dan beoordelen. Ik wil het
dus doen zoals ik het in eerste instantie en nu in tweede
instantie heb gezegd.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Ik begrijp dat de minister niet helemaal tevreden is over de
wijze waarop het proces verloopt. Kan ik de minister uitdagen om te vertellen wat precies het knelpunt is in de dialoog
met de marktpartijen of bij het ontstaan van die dialoog?

12 januari 2016
TK 40

40-12-16

Minister Kamp:
Ik vind het al lastig dat zij stellen dat er een digitaliseringsbelang is en dat zij mij vervolgens geen informatie geven
wanneer ik hun vraag om dat duidelijk te maken. Ik vind
het opmerkelijk dat ik echt mijn best moet doen om die
informatie te krijgen. Ik stel vast dat een deel van de informatie er nog niet is. De informatie die er wel is, is voor een
deel onvoldoende. Degene die mij moet adviseren, heb ik
in de gelegenheid gesteld om contact op te nemen met die
bedrijven en om hen ertoe te bewegen om aanvullende
informatie te verstrekken. Op die manier heb ik geprobeerd
om de informatie op een behoorlijk niveau te krijgen. Daar
wordt op dit moment aan gewerkt. Uiteindelijk komt het
erop neer dat nog onvoldoende duidelijk is gemaakt wat
het digitaliseringsbelang precies is. Er is wel een stelling
naar voren gebracht, maar een en ander moet nu worden
waargemaakt. Ik help de betrokken partijen daarbij, maar
de bal ligt wel bij hen.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Is het ministerie van Economische Zaken ook zelf in overleg
met de marktpartijen?
Minister Kamp:
Nee. Mijn stelling was dat er geveild moest worden. Hun
stelling was dat er verlengd moest worden, omdat digitalisering een grond in de wet is om die vergunning te verlengen. De Kamer wil dat ik die vergunning verleng. Ik ben
daartoe bereid, maar dan moet wel aangetoond worden
dat die grond er is. Dat moet gebeuren door degenen die
de stelling naar voren hebben gebracht. Zij krijgen nu de
gelegenheid om dat waar te maken. Ik denk echt dat we die
bal bij hen moeten laten. Daarmee heb ik de twee punten
die mevrouw Gesthuizen naar voren heeft gebracht,
behandeld.
Mevrouw Mulder vroeg: de compensatieregeling die nu
wordt toegepast, namelijk voor twaalf uur per dag een 30ste
van het maandbedrag, is op verzoek, heb je ook overwogen
om dat automatisch te doen? Als je met zo'n wetsvoorstel
komt, bekijk je alle mogelijkheden en overweeg je dat ook.
Ik denk echter dat je een minimumpositie moet innemen
als je dit soort dingen voorschrijft aan bedrijven. Je moet
niet meer regelen dan noodzakelijk is. Ik vond het noodzakelijk dat klanten gecompenseerd worden als men hinder
of overlast veroorzaakt en als men de verplichtingen
tegenover de klanten voor een deel van de tijd niet nakomt.
Voor iedere dag waarop er niet geleverd wordt, worden zij
daarvoor gecompenseerd. Die compensatie staat in verhouding met het maandbedrag dat betaald wordt. Ik denk dat
compensatie op verzoek de goede ondergrens is. Het
bedrijfsleven heeft de gelegenheid om daaroverheen te
gaan of om dat automatisch te doen. Dat mogen bedrijven
allemaal zelf weten. Ze kunnen het ook aanbieden in natura.
Ze kunnen de klanten een keuzemogelijkheid bieden. Dat
is aan hen. Wij hebben een minimumregeling vastgelegd
en daar zou ik het bij willen laten.

zij vraagt mij om dat te blijven volgen. Ik zal dat blijven
volgen, zoals zij heeft gevraagd.
Op het punt van de papieren gids ben ik ingegaan. Mevrouw
Mulder diende er een motie over in. Ik sluit mij op dit punt
aan bij de redenering van de heer De Liefde. De uiteindelijke
voorziening in de toekomst is de internetvoorziening. Heel
veel mensen, en steeds meer mensen, maken voor hun
informatie gebruik van internet. Zo zal men dat ook in de
toekomst blijven kunnen doen voor telefoonnummers. Dat
blijft over. In de overgangsperiode hebben we in ieder geval
nog de papieren gids. Bovendien is er tegen betaling de
mogelijkheid om telefonisch informatie te vragen. Die blijft
overeind. De kosten die daarvoor gemaakt worden, mogen
doorberekend worden. Het is in de wet vastgesteld dat niet
meer dan redelijke kosten in rekening mogen worden
gebracht. Dat gebeurt op dit moment ook. Naast deze
mogelijkheden is er op dit moment nog de Telefoongids.
We zullen bezien hoe dit zich ontwikkelt. In het jaar 2017
wordt dit daarbij betrokken. Het is op dit moment niet
noodzakelijk dat de Kamer daarover een uitspraak doet. Ik
vind het zelf ook niet gewenst en ontraad daarom de motieAgnes Mulder op stuk nr. 12.
In de motie-Klever op stuk nr. 14 wordt gesteld dat de termijn van twaalf uur waarmee ik gekomen ben, niet goed is
en dat het bovendien niet goed is dat ik een dertigste van
het maandbedrag per dag wil compenseren. Ik denk dat
laatste wel goed is. Als je €30 per maand betaalt en je één
dag storing hebt, is het heel logisch dat je een 30ste van
dat maandbedrag gecompenseerd krijgt. Ik ga niet mee met
deze motie dat het een dertigste van het maandbedrag per
uur zou moeten zijn en ontraad deze daarom.
In de motie-Klever op stuk nr. 13 wordt de regering verzocht
om de minimale verstoringstermijn van twaalf uur naar zes
uur te verlagen. Ik denk dat mevrouw Klever geen argumenten heeft aangevoerd waarom de termijn van twaalf uur
niet goed zou zijn. Ik heb aangevoerd dat het niet redelijk
is jegens de bedrijven om voor te veel kleine storingen
iedere keer dat bureaucratische proces om te compenseren,
dat er toch is, in werking te stellen. Om die reden wordt er
alleen gecompenseerd bij grote storingen. Daarom heb ik
gezegd dat de twaalf uur een redelijk midden is in dit geval.
Mevrouw Klever voert geen argumenten aan voor haar
stelling van zes uur die deze onderbouwen. Daarom ontraad
ik deze motie.

Mevrouw Mulder heeft ook gesproken over de driemaandenperiode. Zij is het ermee eens dat ook bij stilzwijgende
verlenging voor zakelijke contacten, voor bedrijven, de
opzegtermijn van één maand wordt gehanteerd, met de
uitzondering die ik heb geformuleerd. Zij wil echter niet dat
die termijn van drie maanden de praktijk gaat worden en

Mevrouw Klever (PVV):
Ik heb in mijn inbreng in eerste termijn zo ongeveer de helft
van mijn spreektijd besteed aan de storingsduur en de
overlast van storingen. Tot zover de argumenten. Ik ben
het met de minister eens dat je niet voor elk wissewasje
moet compenseren. Mensen kunnen er best mee omgaan
als er tien minuutjes storing is. Heel veel kleine bedrijven
zijn echter afhankelijk van internet, zoals ik in eerste termijn
zei, bijvoorbeeld voor betalingen en voor het tonen van
documentatie. Heel veel mensen zijn voor hun werk
afhankelijk van internet, bijvoorbeeld voor telewerken en
telefoneren. Zes uur is bijna een hele werkdag voor die
mensen. Ik zou dat niet zomaar "elk wissewasje" willen
noemen. Het lijkt mij heel redelijk dat er een compensatie
komt voor storingen van langer dan zes uur. Het is een
gigantische schadepost als je een klein bedrijf hebt en je
monteurs daardoor zes uur lang niet kunnen werken.

Tweede Kamer

12 januari 2016
TK 40

Versterking telecommunicatiebeleid

40-12-17

Minister Kamp:
Voor communicatie bestaan verschillende mogelijkheden.
Er zijn mobiele en vaste netten, er is telefonie en er is
internet. Als er ergens iets uitvalt, is er in de regel iets
anders wat wel functioneert. Mocht het zo zijn dat je als
gevolg van het wegvallen van een verbinding schade lijdt
en het op grond van het contract mogelijk is om een eis tot
schadevergoeding in te dienen, dan sta ik die op geen
enkele manier in de weg. Je kunt dat doen. Als je het niet
eens bent met wat de netwerkbeheerder doet jegens jou,
kun je naar de rechter gaan om de schade te claimen. Als
we nu een compensatieregeling maken, moet die in verhouding staan tot het bedrag dat je betaalt. Als je maar een
bedrag van €30 per maand betaalt, is het niet redelijk om
een heel hoge compensatie te vragen in het geval dat er
een x-aantal uren geen verbinding is. Die compensatie moet
in een redelijke verhouding staan tot het bedrag dat je per
maand betaalt. Ik denk dat een compensatie van een 30ste
per dag goed te verdedigen en redelijk is. Het is alleen
bedoeld als compensatie en niet als schadevergoeding. Ik
heb daarover het nodige gezegd. Er zijn altijd meerdere
mogelijkheden om te communiceren. Met elkaar proberen
we het allemaal qua infrastructuur zo goed mogelijk voor
elkaar te hebben, maar storingen kun je nooit 100% uitsluiten. Bedrijven profileren zich door een zo goed mogelijk
product aan te bieden. We geven hun nog een extra prikkel
met de compensatieregeling die we nu treffen. Ik denk dat
dat de redelijke bescherming is die voor de consument en
voor de zakelijke klanten nodig is. Ik denk dat het naar alle
kanten een redelijke regeling is die in het wetsvoorstel is
opgenomen. Daarom verdedig ik dit en ontraad ik beide
moties van mevrouw Klever, waarin wordt gevraagd om
een andere lijn.

amendementen en moties zal aanstaande dinsdag worden
gestemd. Onder dankzegging aan eenieder sluit ik de vergadering.

Ik kom op de motie op stuk nr. 15 van mevrouw Oosenbrug.
Je hebt een netwerkbeheerder, een telecomaanbieder die
dat netwerk gebruikt en een klant. De klant kan een rechtstreekse relatie hebben met een netwerkbedrijf, maar hij
kan ook een relatie hebben met een telecomaanbieder die
een wholesalecontract heeft afgesloten met het netwerkbedrijf. Mevrouw Oosenbrug zegt dat toch moet worden
bekeken of in de verhouding tussen telecomaanbieders
zonder netwerk en telecomaanbieders met een netwerk, de
netbeheerders, er niet toch dingen zijn die niet goed gaan,
of er niet sprake is van enige vorm van machtsmisbruik of
enige vorm van onredelijk uitpakken van de machtsverhoudingen tussen die bedrijven. Zij vraagt mij om dat in de
gaten te houden. Ik ben bereid om dat te doen. Ik zal dus
met de ACM daarover spreken. Het is ook de taak van de
ACM om marktverhoudingen in de gaten te houden. Dit
aandachtspunt van mevrouw Oosenbrug neem ik mee.
Gelet hierop laat ik het oordeel over haar motie op stuk nr.
15 aan de Kamer.
In hetgeen ik naar voren heb gebracht, heb ik volgens mij
ook de punten van de heer De Liefde meegenomen.
Ik dank u, mijnheer de voorzitter, en via u de woordvoerders, voor de behandeling van dit wetsvoorstel.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
De dank is wederzijds, zo zeg ik namens de Kamer tegen
de minister. Over het wetsvoorstel en de ingediende

Tweede Kamer

Versterking telecommunicatiebeleid

12 januari 2016
TK 40

40-12-18