Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 1988-1989

20 585

R a a m w e t Adviesraden buitenlands,
ontwikkelingssamenwerkings- en
defensiebeleid

IMr. 6

MEMORIE VAN ANTWOORD
Ontvangen 12 juli 1989
Hoofdstuk I. Inleiding, voorgeschiedenis en beschouwingen over de
betrokken adviesorganen
Hoofdstuk II.

Aard en reikwijdte van de Raamwet

Hoofdstuk III.

Taak en werkwijze van een adviesraad; samenstelling

Hoofdstuk IV.

Adviesaanvrage en verdere behandeling van adviezen

Hoofdstuk V. Dereguleringsaspecten; de artikelen
Bijlage met informatie over de in artikel 12 van de Raamwet genoemde
adviesraden.

9H130F
ISSN 0921 • 7371

,.

SDU uitgeverij 's Gravenhage 1989

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

,,

.

.„_„

, „

„„

_„

Hoofdstuk I. Inleiding, voorgeschiedenis en beschouwingen
over de betrokken adviesorganen
Met veel belangstelling hebben ondergetekenden kennis genomen van
de voorlopige bevindingen van de leden van de vaste Commissies voor
Buitenlandse Zaken, voor Ontwikkelingssamenwerking en voor Defensie
over het voorstel van Raamwet Adviesraden buitenlands, ontwikkeiingssamenwerkings- en defensiebeleid.
De leden van de C.D.A.-fractie konden zich in het algemeen verenigen
met de strekking van het wetsvoorstel. Wel vroegen deze leden zich af of
er - gezien de voorgestelde coördinatie van instelling van adviesorganen
op het gebied van het algemene buitenlands beleid - ook plannen zijn
voor coördinatie van adviesorganen bij andere beleidsterreinen.
De ondergetekenden mogen op dit punt verwijzen naar het regeringsstandpunt inzake de interimrapporten van de projectgroep externe
advisering (Kamerstukken II, 17 966, nrs. 1, 2 en 3). Hieraan wordt
uitvoering gegeven.
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid hebben met
belangstelling kennis genomen van het voorliggende wetsvoorstel dat bij
hen nog enkele vragen opriep. In het bijzonder riep de constatering dat
de externe advisering op de onderhavige beleidsterreinen «op dit
moment een verbrokkeld beeld vertoont» (vgl. paragraaf 1.1. van de
memorie van toelichting) enige vragen op.
Ondergetekenden merken op dat de projectgroep externe advisering in
haar tweede interimrapport (Staatsuitgeverij, d.d. 2 december 1983, blz.
26) met de hiervoor bedoelde constatering niet zozeer het bestaansrecht
van de bestaande externe adviesraden op de onderhavige beleidsterreinen ter discussie stelt, maar eerder de wijze van functioneren van deze
adviesraden bekritiseert. Zij stelt vast dat over enkele deelgebieden geen
of nauwelijks externe advisering plaatsvindt, terwijl op andere gebieden
van doublures sprake is. Deze constatering was vervolgens voor de
proiectgroep één van de overwegingen aan te bevelen te komen tot de
voorliggende raamwet adviesraden. Zoals aangegeven in paragraaf 1 van
de memorie van toelichting heeft de regering deze aanbeveling gevolgd
(Kamerstukken II, 1983/84, 17 966, nr. 2).
Daarbij is aangegeven dat deze raamwet - vooral met het oog op het
tegengaan van de geconstateerde verbrokkeling - algemene regels dient
te bevatten voor de wijze waarop externe advisering plaats behoort te
vinden op dit deelterrein. Dit laatste staat los van de wens van de
regering de bestaande externe adviesorganen op de onderhavige
beleidsterreinen te continueren.
Voorts vroeg de P.v.d.A.-fractie nadere informatie over de wijze van
herstructurering van de Commissie van advies inzake volkenrechtelijke
vraagstukken die de regering voor ogen stond. Ondergetekenden merken
op dat de regering zich met betrekking tot de wijze van herstructurering
van bedoelde adviescommissie, evenals ten aanzien van de andere
adviesraden vallend onder deze raamwet, heeft laten leiden door de
conclusies van de projectgroep externe advisering, welke mede aan deze
raamwet ten grondslag liggen. Voor wat betreft de huidige opzet van de
Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken wordt
verwezen naar de bijlage bij deze memorie.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de P.v.d.A.-fractie over
de evaluatie door de regering van het functioneren van de Adviescommissie mensenrechten buitenlands beleid (ACM) merken ondergetekenden op dat de ACM thans vijf jaar in functie is, eerst als voorlopige
commissie vanaf april 1983 tot mei 1985 en vervolgens als bij de wet
ingestelde commissie sedert 1 mei 1985. In deze periode heeft de ACM
10 adviezen uitgebracht.
De ACM heeft bewezen een belangrijke plaats in te nemen in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

2

nationale discussie over de rechten van de mens, als ook bij de voorbe
reiding van het Nederlandse mensenreontpnbeleid. De rege r mg heeft dan
ook het voornemen de instellingstermijn van de commissie, die op 8 mei
1989 afliep, voor een nieuwe periode te verlengen.
De leden van de V.V.D.-fractie juichten het toe dat een reorganisatie
en stroomlijning van de advisering aan ministers door adviesorganen op
het gebied van de buitenlandse politiek, de ontwikkelingssamenwerking
en het defensiebeleid voorgenomen is.
Naar aanleiding van het verzoek van de V.V.D.-fractie om enige informatie over de relatie tussen de Maatschappelijke Raad voor de Krijgsmacht (MRK) en de Stichting Maatschappij en Krijgsmacht (SMK) en de
invloed van deze relatie op de stroomlijning van adviesraden delen
ondergetekenden het volgende mede.
Bij de opheffing van de Nationale Raad Welzijn Militairen (NRWM)
werden de bevoegdheden ten aanzien van de SMK en ten aanzien van de
Stichting Rechtsbijstand Dienstplichtigen (SRD) overgedragen aan de
voorlopige MRK. Deze bevoegdheden betreffen benoemings- en schorsingstaken, controlerende en adviserende taken en zijn neergelegd in de
statuten van beide stichtingen. Een ander aspect van de relatie tussen de
MRK en SMK betreft het curatorium. Indertijd bestond behoefte aan een
overkoepelende constructie om de relatie met de samenleving sterker te
benadrukken. Daartoe werd het curatorium als toezichthoudende
instantie ingesteld. Met betrekking tot de adviserende taken ten opzichte
van het bestuur van de SMK vormde het maatschappelijk breed samengestelde curatorium een doublure ten aanzien van de MRK. Daarom zijn
vooruitlopend op de instelling van de MRK krachtens deze raamwet, de
statuten van de SMK aangepast en is het curatorium opgeheven.
Naar aanleiding van de vraag van de vaste commissies over het gemis
van de mogelijkheid overwegend militair-technische adviezen te vragen
aan een externe adviesraad, moge het volgende dienen.
De bovenbedoelde vraag spitst zich toe op adviezen van overwegend
militair-technische aard en geeft daarmee impliciet aan dat het
voornamlijk gaat om het functiegebied defensiematerieel, de defensietechnologie daaronder inbegrepen. Op dit laatste gebied is de
Adviesraad Militaire Productie (AMP) in 1987 verzocht advies uit te
brengen. Deze adviesaanvraag betrof met name het defensie-technologieconcept, een planningsinstrument met behulp waarvan de prioriteitstelling van voor defensie relevante technologieën kan worden bepaald.
Het in april 1988 ontvangen AMP-advies heeft geleid tot een nuttige
verdere uitdieping van deze materie.
Zoals uit het bovenstaande blijkt, acht de regering zich ruimschoots
geëquipeerd om zich via de bestaande adviesraden, in casu de AMP,
extern ook te laten adviseren ten aanzien van onder meer vraagstukken
van overwegend militair-technische aard.
Hoofdstuk I I . Aard en reikwijdte van deze R a a m w e t
De leden van de C.D.A.-fractie vroegen welke vormen van advisering
niet onder de raamwet vallen. Ondergetekenden merken op dat hier kan
worden gedacht aan het verstrekken van opdrachten aan andere instellingen dan externe adviesorganen in de gevallen waar het accent sterk
ligt op kennisverwerving. Met de C.D.A.-fractie zijn ondergetekenden van
mening dat in principe niet naast adviesorganen welke hun bestaan
ontlenen aan deze raamwet, nog andere adviesorganen in het leven
geroepen dienen te worden, waarvan de oprichting niet conform de
bepalingen van dit wetsvoorstel wordt geregeld.
De leden van de V.V.D.-fractie vroegen informatie over de opzet van

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

3

de diverse adviesraden, hun grootte van de ambtelijke ondersteuning en
het budget. In de bijlage bij deze memorie is deze informatie, uitgesplitst
naar de afzonderlijke adviesraden, opgenomen.
De leden van de C.D.A.-fractie vroegen zich af wat de verhouding is
tussen deze raamwet en de artikelen 79 en 80 van de Grondwet, en of er
nu in het vervolg moet worden gesproken van een vast college van
advies en bijstand?
Ondergetekenden merken op dat deze raamwet kan worden aangemerkt als de wet als bedoeld in de artikelen 79 en 80 van de Grondwet.
De in de raamwet geregelde adviesraden kunnen worden beschouwd als
de vaste colleges van advies in zaken van wetgeving en bestuur in de
terminologie van de hiervoor genoemde grondwetsartikelen.
Naar aanleiding van de suggestie van de C.D.A.-fractie om de termijn
van instelling van adviesorganen in de wet zelf op te nemen, merken
ondergetekenden op dat zij er de voorkeur aan geven de termijn van
instelling niet in de raamwet zelf vast te leggen, doch uit een oogpunt
van flexibiliteit per geval te bezien voor welke periode een adviesorgaan
in het licht van zijn aandachtsgebied en het karakter van de te bestuderen onderwerpen, dient te worden ingesteld.
Het voorgaande is in lijn met het streven van ondergetekenden een
instellingsperiode van 4 jaar als uitgangspunt te nemen (vgl. paragraaf 3
van de memorie van toelichting).
Voorts pleitten zij voor een opheffingsmogelijheid door middel van een
algemene maatregel van bestuur na een bepaalde wettelijk vastgestelde
termijn, in de wet zelf op te nemen. Ondergetekenden achten het uit het
oogpunt van deregulering niet nodig een dergelijke opheffingsmogelijkheid wettelijk te regelen. Na afloop van de termijn van instelling wordt
automatisch - afhankelijk van de resultaten van de op grond van artikel
2, derde lid, uitgevoerde evaluatie van de taakvervulling door de
adviesraad - bij algemene maatregel van bestuur de adviesraad
opgeheven ofwel de termijn van instelling van de desbetreffende
adviesraad verlengd.
Hoofdstuk I I I . Taak en w e r k w i j z e van een adviesraad; samenstelling
De leden van de P.v.d.A.-fractie zouden graag een overzicht verkrijgen
van de instellingen waaraan in de afgelopen drie jaar in het kader van de
advisering opdrachten zijn verstrekt met het oog op kennisverwerving.
Bovendien wilden zij gaarne weten welke voornemens voor de nabije
toekomst op dit punt bestaan.
Ondergetekenden merken op dat zij op het punt van kennisverwerving
in eerste aanleg de aanwezige kennis binnen het eigen ministerie
aanspreken. Wanneer deze niet of onvoldoende voorhanden is, worden
personen of instanties buiten het ministerie geraadpleegd. In een
dergelijk geval wordt met name op het terrein van de defensie advies
ingewonnen bij de bestaande adviesraden of zonodig bij onder meer
civiele en militaire onderzoeksinstellingen en ook instellingen van wetenschappelijk onderwijs. Op het terrein van de ontwikkelingshulp worden
soortgelijke instellingen - de militaire onderzoeksinstellingen uitgezonderd - geraadpleegd. In de regel wordt het parlement geïnformeerd
wanneer van regeringszijde extern advies is of wordt ingewonnen.
Met de leden van de P.v.d.A.-fractie achten ondergetekenden het bij
nadere overweging uit dereguleringsoogpunt niet nodig de nadere regels
over de werkwijze van de adviesraad te doen goedkeuren door de
betrokken ministers. Bij de bij deze memorie gevoegde nota van wijziging
wordt voorgesteld artikel 7 van het wetsvoorstel op dit punt te wijzigen.
De leden van de C.D.A.-fractie en van de P.v.d.A.-fractie vroegen wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

4

besloten ligt in de woorden «in voorkomende gevallen» waar werd
vastgelegd dat verschillende in de maatschappij levende opvattingen met
betrekking tot een aandachtsgebied in een adviesraad vertegenwoordigd
kunnen zijn. Voor een goed begrip van de operationele betekenis van
deze paragraaf stelde de P.v.d.A.-fractie er voorts prijs op de
(functionele) huidige samenstelling van de in dit wetsvoorstel genoemde
adviesorganen te kennen.
De ondergetekenden onderschrijven het uitgangspunt van de projectgroep externe advisering dat bij de advisering door externe adviesorganen de nadruk dient te liggen op brede advisering over hoofdlijnen van
maatschappelijke problematiek en beleidsproblematiek. De regering wijst
er wel op dat bedoeld uitgangspunt niet uitsluit dat in een bepaald geval
mede uit een oogpunt van efficiëntie behoefte zal bestaan aan specifieke
advisering.
Het is denkbaar dat in het licht van het technische karakter van de
adviesaanvraag bij de samenstelling de nadruk meer zal komen te liggen
op de expertise van de leden van het adviesorgaan dan op het feit dat zij
een bepaalde stroming in de maatschappij vertegenwoordigen. Voor een
opgave van de functionele samenstelling van de in deze raamwet
genoemde adviesorganen wordt verwezen naar de bijlage bij deze
memorie.
De leden van de CD.A-fractie vroegen zich af of de toevoeging van
ambtenaren als adviserende leden aan een adviesorgaan de onafhankelijkheid van dat orgaan ten goede komt. Zij deden de suggestie deze
aangelegenheid in de raamwet te regelen met gelijktijdige waarborgen
van de onafhankelijkheid van het adviesorgaan en de rijksambtenaren.
Ondergetekenden merken op dat ambtenaren als adviserende leden
vooral in de sfeer van informatieverschaffing een ondersteunende taak
vervullen ten behoeve van een zo goed mogelijk functioneren van de
adviesraad. Zij hebben geen stemrecht. Naar de mening van ondergetekenden komt daarmee de onafhankelijkheid van het adviesorgaan niet in
gevaar en is er daarom geen reden waarborgen op dit punt in deze
raamwet op te nemen.
Hoofdstuk IV. Adviesaanvrage en verdere behandeling van
adviezen
Naar aanleiding van enige vragen van de C.D.A.-fractie over de adviesaanvrage door de ministers die niet in het instellingsbesluit zijn aangewezen (vgl. artikel 3, tweede lid) benadrukken ondergetekenden dat de
advieaanvrage dient te geschieden in overeenstemming met de in het
instellingsbesluit aangewezen ministers. Ten aanzien van deze uitgebrachte adviezen komen de ministers die het advies hebben geïnitieerd,
zo spoedig mogelijk tot een standpuntbepaling. In een dergelijke situatie
is ter bevordering van de onderlinge informatie-uitwisseling overleg met
de ministers wie het mede aangaat, voldoende (vgl. artikel 11, tweede
lid).
De leden van de C.D.A.-fractie vroegen hoe de regering denkt over een
verdere versterking van de in artikel 3, vierde lid, opgenomen rem op
ongevraagde advisering. Zoals aangegeven in paragraaf 7 van de
memorie van toelichting, pleiten ondergetekenden voor een zekere terughoudendheid ten aanzien van het uitbrengen van ongevraagde adviezen.
In dat licht is in het vierde lid voorgeschreven dat de in het instellingsbesluit aangewezen ministers over dergelijke plannen dienen te worden
geïnformeerd. Hierbij zijn onder andere de beschikbare tijd voor het
uitbrengen van het advies en de daaraan gekoppelde kostenpunten van
overweging. Een verdere versterking van de rem op ongevraagde
advisering achten ondergetekenden ongewenst, omdat dit het

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

5

uitgangspunt, namelijk de mogelijkheid van ongevraagde advisering, in
gevaar zou brengen. Indien er niettemin herhaaldelijk problemen op dit
terrein zouden ontstaan, kunnen deze in de periodieke evaluatie van het
functioneren van de adviesraad worden betrokken.
Naar aanleiding van een vraag van de C.D.A.-fractie over de standpuntbepaling van de minister over een «gevraagd» advies merken ondergetekenden op dat de betrokken minister vanzelfsprekend bereid is te
spreken over het advies en daarover een standpunt in te nemen. Het
stellen van wettelijke regels op het punt van de gedachtenwisseling
tussen de minister en de Kamer over een advies met de daaraan
verbonden standpuntbepaling achten ondergetekenden overbodig.
Spoedige toezending van de standpuntbepaling aan de Tweede Kamer
als bedoeld in artikel 11 biedt naar de mening van ondergetekenden
voldoende garantie voor parlementaire betrokkenheid.
Overigens gaan de leden van de C.D.A.-fractie er ten onrechte van uit
dat in de op één na laatste volzin van onderdeel zeven in de memorie van
toelichting gelezen moet worden «artikel 11, tweede lid», in plaats van
«artikel 1 1 , eerste lid». Uit grammaticaal oogpunt is op dit punt de
bestaande tekst te verkiezen boven de suggestie van de C.D.A.-fractie.
De leden van de P.v.d.A.-fractie vroegen of de regering alsnog bereid
is tot een ruimhartiger formulering op het punt van de adviesaanvragen
door de Tweede Kamer over bij die Kamer aanhangig gemaakte initiatiefvoorstellen van wet, te meer daar wetgeving op de onderhavige beleidsterreinen betrekkelijk weinig zal plaatsvinden.
De ondergetekenden willen de leden van de P.v.d.A.-fractie onder
verwijzing naar artikel 79 van de Grondwet er aan herinneren dat de
adviesorganen in kwestie in eerste instantie dienen ter advisering van de
rijksoverheid. De regering is bereid het adviesorgaan ten dienste van de
Tweede Kamer te stellen in het geval deze laatste de betrokken
adviesraad wenst te consulteren omtrent aan de Kamer voorliggende
initiatiefvoorstellen van wet. Uit overwegingen van financiële aard en
doelmatigheid voelen de ondergetekenden evenwel weinig voor een
verdere uitbreiding van de mogelijkheid van adviesaanvraag door de
Tweede Kamer.
Naar aanleiding van de desbetreffende vraag van de P.v.d.A.-fractie
over de wenselijkheid van terughoudendheid bij ongevraagde advisering
verwijzen ondergetekenden naar hetgeen hierboven op dit punt is
opgemerkt. De suggestie van de leden van de P.v.d.A.-fractie om regels
te stellen voor standpuntbepaling over door de Tweede Kamer (vgl.
artikel 3, derde lid) of een adviesraad (vgl. artikel 3, vierde lid) geïnitieerde adviezen, achten ondergetekenden niet wenselijk. Van geval tot
geval kan worden bezien of hier behoefte aan is.
Overigens dient in de laatste zin van paragraaf 7 voor het woord
«uitgebreide» het woord «uitgebrachte» te worden gelezen.
Hoofdstuk V. Dereguleringsaspecten; de artikelen
Naar aanleiding van een opmerking van de P.v.d.A.-fractie over de
personele consequenties van de voorgenomen regelgeving wijzen ondergetekenden er op dat deze raamwet weinig verandering zal brengen in de
bestaande personele situatie van de adviesraden. De filosofie die hieraan
ten grondslag ligt, is dezelfde gebleven. Voor een overzicht van de
personeelsformatie en "bezetting bij de afzonderlijke adviesorganen
wordt verwezen naar de bijlage bij deze memorie van antwoord.
De leden van de C.D.A.-fractie wensten meer duidelijkheid over de
vraag in hoeverre een ambtelijk secretariaat valt te rijmen met de wenselijkheid van een onafhankelijk secretariaat, zoals verwoord in de
toelichting op artikel 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

6

De ondergetekenden zijn in navolging van de projectgroep externe
advisering van mening dat instelling van een onafhankelijk secretariaat
voor ieder der adviesorganen dient te worden nagestreefd. Zoals in de
artikelsgewijze toelichting is uiteengezet, valt er uit praktische overwegingen niet altijd te ontkomen aan een ambtelijk secretariaat. In een
dergelijk geval ziet de betrokken minister er op toe dat het ambtelijk
secretariaat kan functioneren als een onafhankelijke ondersteuning van
de betreffende adviesraad. In de praktijk zijn er op dit punt geen
noemenswaardige problemen voorgevallen.
Op verzoek van de P.v.d.A.-fractie is in de bijlage bij deze memorie
aangegeven welke adviesorganen over een ambtelijk secretariaat
beschikken. Over voortzetting van deze situatie zijn geen meningsverschillen ontstaan.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de C.D.A.-fractie over
toezending van het jaarverslag van een adviesorgaan aan de Kamer
merken ondergetekenden op dat jaarverslagen van adviesraden in de
regel aan de Kamer worden toegezonden. Ondergetekenden zullen er op
toezien dat deze bestaande praktijk wordt voortgezet.
In de bij deze memorie gevoegde nota van wijziging is rekening
gehouden met de opmerkingen over de aanwijzingen voor de wetgevingstechniek en de overige opmerkingen.
Punt 1 van de redactionele opmerkingen is niet overgenomen. Naar de
mening van ondergetekenden behoeft de «termijn van instelling» geen
verdere verduidelijking. Ook punt 2 is niet overgenomen. Het betreffende
aandachtsgebied vormt een van de factoren die bepalend is voor de
termijn van instelling.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H. van den Broek
De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
P. Bukman
De Minister van Defensie,
F. Bolkestein
De Minister van Economische Zaken,
R. W. de Korte

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

7

Bijlage

Bijlage met informatie over de in artikel 12 van de Raamwet
genoemde adviesraden
Hieronder is met het oog op enkele vragen uit het voorlopig verslag
per adviesraad informatie opgenomen over:
- de opzet van de adviesraad;
- de functionele samenstelling, personeelsformatie en -bezetting;
- de grootte van de ambtelijke ondersteuning;
- het budget.
1. Voorlopige adviesraad vrede en veiligheid ( A W )
De AVV adviseert de Ministers van Buitenlandse Zaken en van
Defensie gevraagd en ongevraagd over vraagstukken betreffende vrede
en veiligheid. Deze telt 21 leden, de voorzitter daaronder begrepen, die
op grond van hun deskundigheid worden benoemd.
Wel wordt daarbij rekening gehouden met de wens verschillende
maatschappelijke geledingen in de AVV vertegenwoordigd te doen zijn.
Daarnaast hebben in de AVV 4 ambtelijke adviseurs zitting, 2 van elk der
departementen. Het secretariaat beslaat 2,5 formatieplaats en wordt
bezet door 1 secretaris (100%), 2 adjunct-secretarissen voor elk 50% en
1 secretaresse (50%). Het salaris van de secretaris komt ten laste van het
budget van de AVV, de rest van het secretariaat wordt door de departementen beschikbaar gesteld. Het budget bedraagt f 2 0 0 000 (inbegrepen
het salaris van de secretaris), waartoe beide departementen gelijkelijk
bijdragen.
2. Adviescommissie mensenrechten buitenlands beleid (ACM)
De ACM adviseert de Minister van Buitenlandse Zaken desgevraagd of
eigener beweging over vraagstukken op het gebied van de rechten van
de mens in het buitenlands beleid.
De commissie bestaat uit ten minste twaalf en ten hoogste zeventien
gewone leden, waaronder de voorzitter. Momenteel telt de commissie
vijftien gewone leden. Daarnaast heeft de Minister twee ambtenaren, tot
wier functie behoort het adviseren van eerstgenoemde over vraagstukken
op het gebied van de rechten van de mens in het buitenland, tot adviserende leden van de commissie benoemd.
De commissie heeft een secretaris, benoemd door de Minister die
geen lid is van de commissie doch voor de uitoefening van zijn functie
uitsluitend verantwoording schuldig is aan de Minister. Deze secretaris is
in dienst van en gestationeerd op het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
De ACM beschikt over een onderzoeksbudget ad f 45 000 per jaar en
een reisbudget ad f 7 500 jaarlijks.
3. Voorlopige maatschappelijke raad voor de krijgsmacht (MRK)
De MRK heeft tot taak de Minister van Defensie op verzoek of eigener
beweging te adviseren over maatschappelijke aspecten van het beleid of
beleidsvoornemens waar deze welzijn van het personeel, menselijke
verhoudingen in de Defensie-organisatie en de verhouding volk - krijgsmacht wezenlijk raken.
De MRK bestaat uit 24 leden, afkomstig uit verschillende maatschappelijke vertegenwoordigingen, 11 adviserende leden, vertegenwoordigers
van verschillende departementen, onder wie twee van Defensie.
De ambtelijke ondersteuning wordt gevormd door het secretariaat,
bestaande uit 6 personen. Dit secretariaat is voor een deel ook werkzaam
voor de Stichting Maatschappij en Krijgsmacht. Het budget bedraagt
jaarlijks f 79 000 exclusief personeelskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

8

4. Nationale adviesraad voor ontwikkelingssamenwerking
(NAR)
De NAR heeft tot taak de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking en
via hem/haar de regering, op verzoek of eigener beweging, van advies te
dienen in aangelegenheden betreffende de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. De NAR bestaat uit vijftig leden, momenteel benoemd
voor een periode van vier jaar. De NAR is zodanig samengesteld, dat het
geestelijke, economische en sociale leven van ons land daarin vertegenwoordigd is. De leden zijn herbenoembaar, met uitzondering van de
leden die de leeftijd van 70 jaar hebben bereikt. De leden worden op
grond van hun persoonlijke deskundigheid en actieve belangstelling
benoemd. Ambtenaren en Tweede Kamerleden maken geen deel uit van
de NAR.
Adviezen worden voorbereid door werkgroepen en ter goedkeuring
voorgelegd aan de plenaire vergadering van de Raad. De dagelijkse
leiding berust bij het bureau, waarvan naast voorzitter en vice-voorzitter
van de NAR deel uitmaken enige raadsleden, alsmede de voorzitters van
de werkgroepen die in functie zijn. Voor de voorbereiding van elk advies
wordt door het bureau een werkgroep van beperkte samenstelling
gevormd.
De NAR wordt bijgestaan door een ambtelijk secretariaat, bestaande
uit een secretaris, twee adjunct-secretarissen en een produktiemedewerker. De Raad heeft geen enkele probleem met voortzetting van deze
situatie; het hebben van een ambtelijk secretariaat wordt door de NAR
positief beoordeeld, vanwege de extra ingang die zo'n secretariaat biedt
tot de informatiekanalen van het Ministerie.
De NAR heeft een jaarlijkse begroting van f 1 1 5 000 waaruit
reiskosten en vacatiegelden worden betaald en tevens fondsen
beschikbaar zijn voor studie- en drukkosten.
5. Adviesraad militaire productie ( A M P )
De AMP heeft tot taak de Ministers van Economische Zaken, Defensie
en Buitenlandse Zaken te adviseren over de vorming van het overheidsbeleid betreffende de ontwikkeling en de produktie van militaire
materiële middelen met inbegrip van de hiervoor benodigde technologie.
De raad hanteert hierbij als doelstelling het bedrijfsleven in Nederland
optimaal in te schakelen bij de ontwikkeling en produktie van deze
middelen voor de Nederlandse krijgmacht en de krijgsmachten van
andere bevriende landen. De AMP bestaat momenteel uit 12 leden en 7
adviserende leden.
Tot de leden behoren de onafhankelijke voorzitter, vertegenwoordigers
van werkgevers en werknemers, industriële bedrijfstakken en onderzoekinstellingen. De adviserende leden zijn vertegenwoordigers van de
betrokken departementen, te weten Buitenlandse Zaken, Defensie en
Economische Zaken. De ambtelijke ondersteuning wordt gevormd door
het secretariaat, bestaande uit een secretaris, een beleidsmedewerker en
een secretaresse. Het budget bedraagt voor 1989 f 328 000 exclusief
personeelskosten.
6. Commissie van Advies inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken
Deze commissie heeft tot taak de Minister van Buitenlandse Zaken «bij
voorkomende gelegenheden van advies te dienen in volkenrechtelijke
vraagstukken». De commissie kan eveneens ongevraagd advies
uitbrengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

9

De commissie telt momenteel 21 leden alsmede 1 adviserend lid. De
leden van de commissie werden aanvankelijk uitsluitend uit academische
kring benoemd. Op verzoek van de commissie heeft de Minister er in
toegestemd dat ook enkele leden van buiten de universitaire sfeer
worden aangetrokken, namelijk vanuit de advocatuur en het bedrijfsleven. In verband met een specifiek onderwerp is het mogelijk op ad hoc
deskundigen uit te nodigen in de commissie zitting te nemen.
De commissie wordt bijgestaan door een ambtelijk secretariaat van
twee ambtenaren van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
De commissie heeft geen vaste begroting. De leden ontvangen een
reiskostenvergoeding alsmede vacatiegelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 1988-1989, 20 585, nr. 6

10