2015D03151

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 januari 2015
In het najaar van 2008 leidde de kredietcrisis in de financiële sector tot een
serie interventies van de Nederlandse Staat: er werd aan diverse
financiële instellingen kapitaal verstrekt en er werden garanties
afgegeven. De Algemene Rekenkamer volgt sindsdien de ontwikkelingen
rond deze interventies en de overige maatregelen die de Minister van
Financiën heeft genomen om de gevolgen van de kredietcrisis tegen te
gaan.
Op http://kredietcrisis.rekenkamer.nl hebben wij een overzicht van alle
relevante gebeurtenissen opgenomen. Per interventie staat aangegeven
wat het financiële risico is dat de Staat loopt en wie de begunstigde is.
Ook het saldo van ontvangsten en uitgaven staat voor elke interventie
vermeld. Voorts is op een tijdbalk af te lezen welke relevante gebeurtenissen zich rond de verschillende interventies hebben voorgedaan. Door
deze informatie op een overzichtelijke manier beschikbaar te stellen
proberen wij uw Kamer te ondersteunen bij (de voorbereiding op) de
debatten met de Minister van Financiën over de beëindiging van
interventies.
Zolang de interventies en arrangementen nog niet zijn beëindigd of
afgehandeld, actualiseren we regelmatig onze bevindingen over de
kredietcrisis. Op gezette tijden inventariseren wij belangrijke wijzigingen
in de lopende afspraken over interventies, veranderingen in de saldi van
ontvangsten en uitgaven en andere relevante nieuwsfeiten. Dit alles
verwerken wij in de data op onze website over de kredietcrisis.
Per 29 januari 2015 hebben wij onze website over de kredietcrisis opnieuw
geactualiseerd. Hieronder bespreken we enkele actuele ontwikkelingen
waarover wij informatie aan de website hebben toegevoegd.
Financiële risico’s kredietcrisis voor de Staat verder gedaald
De financiële risico’s voor de Staat vanwege de kredietcrisis zijn in 2014
verder afgenomen. Dit komt door vier recente ontwikkelingen:
1. de laatste terugbetalingen in het kader van de kapitaalverstrekkingsfaciliteit;
2. het aflopen van de garantiefaciliteit;
3. de beëindiging back-upfaciliteit;
4. de verkoop van de vordering op Landsbanki.
Het totale openstaande bedrag aan leningen en kapitaalverstrekking is
gedaald van € 82,7 miljard in 2008 tot € 35,5 miljard eind 2014. Het gaat
nu om leningen en verstrekt kapitaal aan ABN AMRO en SNS Reaal. De
omvang van de afgegeven garanties is gedaald van € 79,7 miljard in 2009
tot € 4,2 miljard eind 2014. Het gaat nu nog om een lening aan Propertize
BV (het voormalige Property Finance van SNS Reaal) voor de financiering
van zijn vastgoedportefeuille.

nds-tk-2015D03151

1

Financiële risico’s van de kredietcrisis voor de Staat in 20082014 (in miljarden
euro’s)

Winst voor Staat bij beëindiging kapitaalverstrekkingsfaciliteit
Op 10 oktober 2008 heeft de Minister van Financiën een kapitaalverstrekkingsfaciliteit gecreëerd, opdat financiële instellingen weer konden
voldoen aan de kapitaaleisen van De Nederlandsche Bank (DNB). Drie
financiële instellingen, te weten ING, Aegon en SNS Reaal, hebben onder
voorwaarden gebruikgemaakt van deze faciliteit. In totaal hebben zij
€ 13,75 miljard aan kapitaal van de Staat geleend. Over het geleende
bedrag betalen zij rente en terugkoopvergoedingen, de zogenoemde
premie.
Op 7 november 2014 is het laatste deel van het geleende bedrag aan de
Staat terugbetaald door ING. De brutowinst voor de Staat op de totale
kapitaalverstrekkingsfaciliteit kan nu worden bepaald; deze bedraagt € 4,6
miljard.
Daar staan voor € 1,1 miljard aan rentekosten voor de Staat tegenover
(exclusief de rentekosten over 2014, die nog moeten worden toegerekend). Verder moet van de brutowinst nog € 565 miljoen worden
afgetrokken. Een vordering van de Staat op SNS Reaal ter hoogte van dit
bedrag is namelijk komen te vervallen na de nationalisatie van SNS Reaal
per 1 februari 2013.
Bij de eerstvolgende actualisatie van onze website over de kredietcrisis, in
juni 2015, zullen wij vermelden wat de uiteindelijke nettowinst van de
Staat is op de kapitaalverstrekkingsfaciliteit.
Winst voor Staat bij beëindiging garantiefaciliteit
Op 23 oktober 2008 heeft de Staat een garantiefaciliteit gecreëerd waaruit
garanties konden worden afgegeven voor interbancaire leningen. ING,
ABN AMRO, SNS Reaal, Achmea, Leaseplan Bank en NIBC besloten van
deze faciliteit gebruik te maken om hun kredietverlening te waarborgen.
De Staat heeft aan deze instellingen in totaal voor € 52,3 miljard aan
garanties afgegeven. Inmiddels zijn alle gegarandeerde leningen afgelost,
de laatste op 2 december 2014.
Van de door de Staat verstrekte garanties hebben de financiële instellingen geen gebruikgemaakt. Voor de garantstelling heeft de Staat tot en
met 2013 een vergoeding van € 1,3 miljard ontvangen. De uiteindelijke
vergoeding voor de Staat zal nog hoger uitvallen, omdat de vergoeding
over 2014 nog niet definitief is vastgesteld. Bij de eerstvolgende actualisatie van onze website over de kredietcrisis, in juni 2015, zullen wij de
totale kosten en baten van de Staat op de garantiefaciliteit vermelden.

2

Winst voor Staat bij beëindiging garantie aan ABN AMRO
De Staat heeft op 1 april 2010 een tegengarantie («counter indemnity»)
van € 950 miljoen verstrekt aan ABN AMRO Bank N.V. ter dekking van een
verplichting van ABN AMRO jegens Deutsche Bank. De counter indemnity
had een looptijd tot uiterlijk april 2015. Per 27 september 2014 is de
verplichting die ABN AMRO had komen te vervallen, zodat ook de counter
indemnity voor de bank kon worden beëindigd. Over de 4,5 jaar waarover
de tegengarantie is afgegeven, heeft de Staat in totaal een vergoeding van
€ 115 miljoen van ABN AMRO ontvangen.
Vooruitblik actualisatie juni 2015
In de eerstvolgende actualisatie van onze website over de kredietcrisis,
per juni 2015, zullen wij op basis van de door ons gecontroleerde
gegevens over 2014 de kosten en baten opmaken van de hiervoor
besproken kapitaalverstrekkingsfaciliteit en de garantiefaciliteit. Datzelfde
zullen wij bij die gelegenheid doen voor de op 6 februari 2014 beëindigde
back-upfaciliteit voor ING en de verkoop van de vordering op de IJslandse
bank Landsbanki.
Verder zullen wij bij de eerstvolgende actualisatie ingaan op het lopende
verkoopproces van Vivat (voorheen verzekeraar Reaal) en de mogelijke
verkoop door de Staat van het in 2008 genationaliseerde ABN AMRO. De
Minister van Financiën heeft aangekondigd dat hij begin 2015 beoordeelt
in hoeverre ABN AMRO klaar is voor verkoop. Voor de overname van
Fortis/ABN AMRO (inclusief ASR) heeft de Staat € 31,7 miljard geïnvesteerd. De nationalisatie van SNS Reaal in 2013 heeft de Staat € 3,8 miljard
gekost.
Een afschrift van deze brief sturen wij aan de voorzitter van de Eerste
Kamer en de Minister van Financiën.
Algemene Rekenkamer
drs. Saskia J. Stuiveling,
president
dr. Ellen M.A. van Schoten RA,
secretaris

3