Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

28 973

Toekomst van de intensieve veehouderij

Nr. 86

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 december 2011
Hierbij zend ik u, mede namens de staatssecretaris van I&M, de
antwoorden op de schriftelijke vragen van de Tweede Kamerfracties naar
aanleiding van het Algemeen Overleg over Intensieve Veehouderij d.d.
1 december 2011.
VVD
Onder de verschillende definities van megastallen die worden gebruikt,
vallen ook familiebedrijven welke hard nodig zijn om het platteland
leefbaar te houden.
Een landelijke absolute begrenzing van de schaalgrootte vinden
gemeenten onwenselijk, de afweging of iets past kan beter lokaal en/of
provinciaal gemaakt worden, de schaal van veehouderijen moet daarbij
passen bij de omgeving en aard van het landschap. Deelt de staatssecretaris de mening van de VVD dat de schaal van de veehouderijen moet
passen bij de omgeving en aard van het landschap en dat een landelijke
absolute begrenzing van de schaalgrootte absoluut niet gewenst is?
Graag een nadere toelichting van de staatssecretaris.
Ja, belangrijk uitgangspunt van mijn visie is dat bedrijven zorgvuldig
(kunnen) worden ingepast in hun lokale omgeving. Gemeenten en
provincies kunnen hiervoor de randvoorwaarden stellen. Een begrenzing
acht ik op dit moment niet opportuun, ik verwijs hiervoor naar mijn brief.
Wel wil het kabinet, wanneer dat nodig mocht zijn vanuit andere dan
ruimtelijke overwegingen, zoals volksgezondheid, sociaal-economische
effecten of ethiek een grens kunnen stellen aan de omvang van bedrijven
op een locatie. Het kabinet zal hiervoor een wettelijke voorziening treffen.
De gezamenlijke doelstelling van het bedrijfsleven en het kabinet is dat in
2020 de Nederlandse vlees-, zuivel- en eierketens veilige, gezonde,
kwalitatief hoogwaardige en maatschappelijke gewaardeerde producten
maken.

kst-28973-86
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

1

Deelt de staatssecretaris de opvatting van de VVD-fractie dat deze
doelstelling de landbouwsector in zijn totaliteit tekort doet? Deelt de
staatssecretaris voorts de mening van de VVD dat er momenteel ook al
sprake is van een hoogwaardige productie en dat het voedsel uit
Nederland nog nooit zo veilig is geweest?
Ik ondersteun de doelstelling van de ketenpartijen dat in 2020 de
Nederlandse vlees-, zuivel-, en eierketens veilige, gezonde, kwalitatief
hoogwaardige en maatschappelijk gewaardeerde producten maken. Deze
doelstelling doet de landbouwsector in zijn geheel niet tekort en wil niet
zeggen dat nu al niet sprake zou zijn van een hoogwaardige productie. Het
laat zien dat het realiseren van duurzaamheidsdoelstellingen door de
gezamenlijke ketenpartijen serieus wordt genomen. Het voedsel uit
Nederland is om die reden ook nog nooit zo veilig geweest.
Richting 2020 wordt de lat gefaseerd hoger gelegd op basis van voortschrijdende kennis en de stand van het onderzoek. Is 2020 een realistisch
tijdpad? Agrarische ondernemers investeren in stallenbouw voor dertig
jaar. Heeft de staatssecretaris in zijn overweging rekening gehouden met
de afschrijvingstermijn van deze stallen? De VVD-fractie mist een stip aan
de horizon. Deelt de staatssecretaris de opvatting van de VVD-fractie dat
een stip aan de horizon belangrijk is voor de ondernemers? Hoe staat het
voorgenomen plan om de lat gefaseerd hoger te leggen richting 2020 in
relatie tot een stip aan de horizon?
2020 is een realistisch tijdspad. In het kader van de uitvoeringsagenda
duurzame veehouderij is gestart met deze aanpak. De stippen aan de
horizon zijn een volledig duurzame productieketen in 2020 en dat
agrarische ondernemers in het landelijk gebied in harmonie met hun
omgeving ondernemen. De keten zelf is aan zet om dat te realiseren. Ik wil
daarbij ondersteunen met risicogebaseerde controles, het uitvoeren van
audits op ketenkwaliteitssystemen, onderzoek en innovatie.
Met de ketenregisseurs voor de verschillende ketens zal ik een plan van
aanpak opstellen hoe deze doelstelling gefaseerd kan worden gerealiseerd. Ik zal in regelmatig overleg met de ketenregisseurs de voortgang
bewaken en uw Kamer daarover informeren.
CDA
Om de transitie naar «Al het vlees duurzaam in 2020» te realiseren
opereren alle belanghebbenden binnen één basisketenkwaliteitssysteem;
geldend voor de gehele voedselkolom, van grond tot mond. Alle
ketenspelers – van grondstoffenleverancier tot en met de retail – brengen
hun operationeel handelen in lijn.
De ketengestuurde aanpak maakt dat het verdienmodel verandert en
daadwerkelijk sprake is van een trendbreuk via productschapinstrument.
Dat lukt niet door wet- en regelgeving. We snappen dan ook de inzet van
het kabinet om geen nieuwe wetgeving te initiëren. Echter het slot op de
deur of het aanpakken van de freeriders, excessen e.d. daar kan de
overheid in onze ogen wel een rol in spelen door een slot op de deur te
vormen. Door scherpe toezicht op controlesystematiek in te voeren kan
samen met het bedrijfsleven freeriders en excessen worden opgespoord
en aangepakt. In antibioticabrief wordt een aanzet gegeven maar op welke
wijze borgt de staatssecretaris de ketenkwaliteitssystemen? Is de
staatssecretaris bereid om de toezicht op controlesystematiek gezamenlijk
met de ketenregisseurs uit te werken? Is de staatssecretaris bereid om de
heer van Doorn te vragen als ketenregisseur om de overall regie te
voeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

2

Ik ga samen met de ketenregisseurs en de medeoverheden de overallregie voeren. De ketens hebben het voortouw, voeren de eigen regie
onder leiding van hun ketenregisseurs.
In zijn taskforce heeft de heer Alders gevraagd onderscheid te maken
tussen de blijvers (bedrijven die doorgaan) en de wijkers (bedrijven die op
termijn zullen stoppen). In de beleidsvisie wordt dit onderscheid niet
gemaakt. Wel wordt in de visie aangegeven hoe het kabinet de voorlopers
(blijvers) wil stimuleren en ondersteunen. Opschaling is vaak een gevolg
van door de wetgever via milieu- en dierenwelzijn gestelde regels. Ook op
dit vlak dient een trendbreuk te worden gecreëerd. Ondermeer beleid
zoals voor afbouwende veehouders in actieplan ammoniak is van groot
belang. Is de staatssecretaris bereid om gezamenlijk met de ketenregisseur te bezien hoe wijkers te faciliteren?
Het kabinet zal keteninitiatieven maximaal ondersteunen. De focus ligt op
de blijvers en ik zet daarom in op:
– Uitvoeren van inhoudelijke audits door de nVWA;
– Risicogebaseerde controle door de nVWA;
– Onderzoek en innovatie;
– Wegnemen van onnodige belemmeringen, indien die zich voordoen, in
regelgeving en mededinging.
Kan de staatssecretaris ingaan of de verdergaande ontvlechting van
sectoren in (fok)zeugenbedrijven, vermeerderingsbedrijven, vleesvarkens,
jongvee-opfokbedrijven ed meegenomen is in de visie zowel de impact op
de ketengestuurde aanpak als ontwikkeling van het platteland? Op welke
wijze? Is de staatssecretaris bereid om dit punt mee te geven aan de
verdere uitwerking van de visie?
Dit is niet meegenomen in de visie, maar ik ben bereid dit in overleg met
de ketenregisseurs mee te nemen in het verdere proces.
Stel Nieuw Gemengd Bedrijf excelleert op vlakken als dier- en volksgezondheid, dierenwelzijn, voedselveiligheid, gebruik van antibiotica,
energie, milieu, gebruik van duurzame grondstoffen en landschappelijke
inpassing en met de bedrijfsvoering dus een integrale- en optimale keuze
van maatregelen voor verschillende duurzaamheidsaspecten vormt past
deze dan in de visie zoals de staatssecretaris voor ogen heeft?
Een stal die in alle opzichten voldoet aan zulke eisen, past in mijn visie.
Mijn zorg zit er in dat naarmate bedrijven veel groter worden, de kans op
spanning met de uitgangspunten van mijn visie groter wordt. Vandaar
mijn voorkeur voor een wettelijke voorziening om een ongewenste
ongebreidelde groei te kunnen voorkomen.
SP
Is de staatssecretaris bereid alle nieuwgebouwde stallen in 2012
duurzaam te maken, en niet pas in 2015? Waarom is hier slechts
9,5 miljoen voor terwijl Verburg sprak over 10 tot 15 miljoen per jaar?
Klopt het dat de winst van 2012 (6%) ten opzichte van 2011 (5%) slechts
1% is? Hoe gaat de staatssecretaris met 1% extra duurzame stallen per
jaar, in 2023 tot 100% duurzame stallen? Staat de doelstelling 2012 100%
duurzame stallen nog, zo nee wanneer is deze geschrapt? Zo ja: graag een
staatje met aantallen tot 2023. Hoeveel nieuwe stallen komen er
gemiddeld per jaar bij? Wat was de oude doelstelling voor het percentage
duurzame stallen in 2012, 2013 en 2014? Hoe vertaalt zich het percentage
duurzame stallen in het percentage duurzame nieuwbouw stallen? Graag
een staatje met jaartallen en vergeleken percentages. Kunnen we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

3

concluderen dat de staatssecretaris met het veranderen van percentage
duurzame stallen in het percentage duurzame nieuwbouw stallen, de
doelstelling stilletjes heeft verlaagd?
De partners van de Uitvoeringsagenda duurzame veehouderij (bedrijfsleven, Dierenbescherming, Stichting Natuur en Milieu en overheden)
hebben begin dit jaar afgesproken dat per 2015 alle nieuw te bouwen
stallen integraal duurzaam zullen zijn. Ik wil daar niet op ingrijpen. In de
tussenliggende periode zal ik ondernemers zoveel mogelijk stimuleren bij
nieuwbouw stallen integraal duurzaam in te richten via investerings- en
fiscale regelingen.
Ten aanzien van de ontwikkeling van het aantal integraal duurzame stallen
verwijs ik u naar het antwoord op vraag 181 over de Begrotingsstaten
2012 van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
d.d. 23 november jl.
Ten aanzien van de middelen die de komende jaren beschikbaar zijn voor
het ondersteunen van investeringen in integraal duurzame stallen verwijs
ik nu naar het antwoord op vraag 173 over de Begrotingsstaten 2012 van
het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie d.d.
23 november jl. Daarnaast is de inzet van het kabinet om ook in het GLB
2014–2020 investeringen in integraal duurzame stallen financieel te
ondersteunen. Verder ondersteunt het kabinet investeringen in integraal
duurzame stallen via fiscale regelingen en de Garantstelling Landbouw.
Onderschrijft u dat alle Nederlandse koeien hebben recht op weidegang
(met een mogelijkheid tot uitzondering van experimentele en diervriendelijke stallen als de vrijloopstal)? In welk jaartal wil de staatssecretaris dat
100% van de koeien weidegang heeft? Wat is het tijdspad hiernaartoe?
Welke maatregelen neemt de staatssecretaris voor weidegang?
Weidegang is een belangrijk thema van de parthers in de Duurzame
Zuivelketen. FrieslandCampina en andere zuivelbedrijven hebben in 2011
mooie initiatieven met stimulerende maatregelen gemaakt om verreweg
het grootste gedeelte van de Nederlandse melkkoeien tijdens de zomermaanden in de wei te laten grazen.
In overleg met de betrokken ketenpartners zal ik bezien hoe verdere
voortgang kan worden geboekt.
Is de staatssecretaris bereid als volksgezondheidsmaatregelen een
concreet afstandscriterium tussen intensieve veehouderij en bewoning of
een maximale waarde van ziekmakende endotoxines vast te stellen? Is de
staatssecretaris bereid dit als tijdelijke maatregel in te stellen in
afwachting op het onderzoek van de Gezondheidsraad?
Wat omhelst de wettelijke voorziening waar de staatssecretaris over
schrijft? Gaat de wettelijke voorziening weigering van vergunning op
volksgezondheidscriteria zonder omwegen mogelijk maken en wanneer
en hoe? Komen hier vaste criteria voor of wordt dit volledig overgelaten
aan de provincies? Gaat de wettelijke voorziening een maximum grens
voor stalgrootte stellen of wordt het stellen van een maximum mogelijk
gemaakt en overgelaten aan de gemeenten?
Bijna 2 jaar geleden, midden in de q-koorts crisis, schreef de VNG een
brief waarin zij aangaf te weinig wettelijke instrumenten in handen te
hebben om vestiging of uitbreiding van intensieve veehouderij te kunnen
weigeren op grond van volksgezondheidscriteria. Het CDA bewindspersoon heeft in antwoord op een SP motie toegezegd stappen te zetten.
Wordt de nieuwe wettelijke voorziening vormgegeven in lijn met de
wensen van de VNG?
Zoals toegezegd in het debat op 23 juni jl. over intensieve veehouderij en
gezondheid van omwonenden, heeft het Kabinet de Gezondheidsraad

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

4

(GR) om advies gevraagd om een beoordelingskader te maken voor de
gezondheidsrisico’s van blootstelling aan verschillende micro-organismen
die afkomstig zijn van de veehouderij.
Ik heb de GR ook verzocht om daarbij het nut en de noodzaak van een
norm voor een minimale afstand tussen veebedrijven en woongebieden
te onderzoeken. Met daarbij aandacht voor mogelijke technische
maatregelen. Ik heb de GR ook gevraagd onderscheid te maken tussen de
verschillende typen veehouderijbedrijven. In eerste termijn heb ik
toegezegd de GR te vragen of het advies sneller kan worden afgerond.
Verdere maatregelen in afwachting op het onderzoek van de GR lijken mij
niet noodzakelijk.
Ik zal een wettelijke voorziening treffen, die een grondslag geeft om een
grens te stellen aan de omvang van bedrijven als de noodzaak daartoe is
aangetoond. Die noodzaak kan ook bestaan uit volksgezondheidsredenen.
De precieze vormgeving hiervan wordt op dit moment bezien. Intussen zal
het restrictieve beleid conform de motie Grashoff en Van Veldhoven
opnieuw onder de aandacht worden gebracht van provincies en
gemeenten.
Ten aanzien van de vraag over Q-koorts verwijs ik naar de brieven van
29 juni 2010 (TK 28 286, nr. 421) en van 21 juni 2011 (TK 28 973, nr. 67).
Begrijpt de staatssecretaris dat het keurmerken van soja import iets
anders is dan regionalisering? Wat zijn de concrete plannen voor
regionalisering van de voedselproductie en inperken van de afhankelijkheid en kwetsbaarheid van soja import? Is de staatssecretaris van
mening dat de palmolie van de Round Table on Sustainable Palm Oil en
de soja van de Round Table on Responsible Soy Association duurzaam is?
Denkt hij dat het kappen van tropisch regenwoud, schending van
mensenrechten, arbeidsrechten en schending van landrechten bij de
productie van de betreffende soja en palmolie voorkomen wordt?
Ja. Ik verwijs u naar mijn mondelinge antwoorden in eerste termijn.
De GGD heeft aangegeven dat een afstandscriterium van voor intensieve
veehouderij raadzaam te vinden. Is de staatssecretaris bereid een
moratorium op te stellen op nieuwbouw en uitbreiding van intensieve
veehouderij bij woonkernen binnen 250 meter of hierbij een voorlopig
maximaal endotoxinen niveau vast te stellen, in afwachting op het advies
van de gezondheidsraad?
Zie antwoord hierboven.
Welke wettelijke mogelijkheden heeft u om de gigastal van 1,2 miljoen
kippen in Horst aan de Maas tegen te houden? Bent u bereid in overleg te
treden met de gemeente en /of de provincie over deze gigastal en uitstel
te realiseren totdat het toetsingskader van de Gezondheidsraad gereed en
geaccordeerd is en deze gigastal hieraan te toetsen?
De gemeente Horst aan de Maas handelt zorgvuldig door de GGD in te
schakelen, een fijnstofmeetpunt in te richten en door het voor het gebied
opgestelde landschapsplan. Er is voor mij dan ook geen reden om bij de
gemeente aan te dringen op uitstel.
Zie verder het antwoord bij CDA.
Wat doet u om retailers die niet mee doen met het Verbond van Den
Bosch en andere achterblijvers mee te laten doen? Spreekt u ze sowieso
aan? Bent u bereid hier een wettelijke algemeen verbinding verklaring op
te stellen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

5

Ik zal de ketenpartijen aanspreken en stimuleren tot een maximale
deelname van de retail aan ketenverduurzaming. Ik ben geen voorstander
van een algemeen verbindend verklaring omdat dit, zoals ik in de eerste
termijn heb aangegeven, het verdienmodel ondergraaft.
D66
De herijking van de EHS, een flink tekortschietend budget voor beheer,
herziening van het omgevingsrecht, herziening van de natuurwetherziening van de N2000 aanwijzingsverplichtingen- op alle fronten snijdt
de staatssecretaris in beschermingsregimes. Het systeem van dierrechten
wordt losgelaten evenals de grens van 120 km per uur. Waardoor de
emissies landelijk zullen stijgen. Vraag aan de staatssecretaris, hoeveel
van de berekende ruimte binnen de PAS zal straks weer opgesoupeerd
worden door de verkeersemissies?
Ik onderschrijf de noodzaak dat de PAS zo snel mogelijk gereed is. De
aanpak moet zorgen voor houdbare vergunningen. Daarom is zorgvuldigheid van groot belang. Ik zal de Tweede Kamer voor het algemeen
overleg van 21 december a.s. over Natura 2000 en PAS nog informeren
over de voortgang.
En als hij zo snijdt in de beschermingsregimes EN de dierrechten afschafthoe wil hij dan nog sturen op de natuur en milieu condities? PBL
rapporten zijn kritisch op het afschaffen van de productierechten (PBL:
Productierechten in de veehouderij: gevolgen van afschaffen in 2015 voor
veehouderij en leefomgeving, 8 september 2011; PBL: Welke veestapel
past in Nederland? Inbreng voor de maatschappelijke discussie over
begrenzing en sturing van de omvang van de veestapel, 8 september
2011) Hoe staat de staatssecretaris tegenover deze rapporten? De uitstoot
per dier kan verminderd worden, echter als het aantal dieren toeneemt,
dan kan de norm alsnog overschreden worden. Hoe voorkomt de
staatssecretaris overschrijding van de norm?
Ik verwijs hiervoor naar de brief over de mestvisie (TK, 33 037, nr. 1) en de
kabinetsreactie op de PBL-rapporten die u binnenkort wordt toegestuurd.
Tenslotte kan Nederland natuurlijk afzien van de derogatie uit de
nitraatrichtlijn en de milieuruimte over provincies verdelen- niet tegen
betaling zoals bij de dierrechten, maar op basis van op milieu en
dierenwelzijn vereisten. Graag een reactie van de staatssecretaris.
Ik ben niet voornemens af te zien van derogatie. Ik verwijs hiervoor naar
mijn inbreng tijdens het AO van 1 december jl.
Dan over de ingrepen gerelateerd aan houderijsysteem. De ingrepen zijn
soms nodig om het dierenwelzijn te beschermen gerelateerd aan het
houderijsysteem! De ambities in de uitvoeringsagenda zijn zwak. We
vragen opnieuw 10 jaar uitstel, en gaan dan eens werken aan en roadmap
voor een transitie. Oproep aan de staatssecretaris, om in lijn met de
versnelde verduurzaming van de stallen ook te komen tot houderijsystemen waar en concrete uitfasering van pijnlijke ingrepen aan gerelateerd
kan worden. Is de staatssecretaris bereid met een concreet stappenplan te
komen ter versterking van de agenda op dit punt?
Ik heb vertrouwen in de ketenaanpak. Wanneer de ketenregisseurs samen
met mij de overall-regie zullen voeren over de ketenaanpak kan concrete
uitfasering met eventueel pijnlijke ingrepen in dat kader worden bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

6

ChristenUnie
Hoe gaat de staatssecretaris voorkomen dat uitbreiding de enige manier is
om het hoofd boven water te houden?
Juist met een integrale ketenaanpak wordt het verdienmodel versterkt.
Het kabinet verwacht dat versnelde verduurzaming in heel NoordwestEuropa de komende jaren de dominante ontwikkeling zal worden. In
reguliere contacten zal ik dit onder de aandacht van mijn collega’s
brengen. Het is voor het bedrijfsleven van belang hier een koploperspositie te blijven innemen.
Hoort onder «al het vlees duurzaam» ook een beter inkomen voor de
boer? En zo ja, wat gaat de staatssecretaris daaraan bijdragen, aangezien
ook bijv. bij het Beter leven keurmerk voor varkensvlees producenten een
prijs krijgen die maar net genoeg is om de hogere kosten te dekken?
Het huidige overheersende business- en verdienmodel is met name
gebaseerd is op bulkproductie en een lage kostprijsstrategie. Ketens zijn
zelf tot de conclusie gekomen dat het zo niet langer kan. Retail en
consument staan aan de lat om deze ombuiging in combinatie met
verdere verduurzaming gestalte te geven.
Het optreden als één keten, waarbij afspraken ook vanzelfsprekend
doorwerken naar alle onderdelen van de keten maakt het mogelijk te
komen tot een adequater verdienmodel.
Hoe gaat de staatssecretaris garanderen dat al het vlees duurzaam is in
2020, als hij slechts aan Europese normen wil voldoen en geen eisen wil
stellen aan import? Hoe dan een goede concurrentiepositie voor de boer
te garanderen?
In de Visie van Van Doorn ligt er in 2020 alleen nog maar duurzaam vlees
in de winkelschappen. Ik ondersteun dat van harte. Het maakt daarbij dus
niet uit waar dat vlees in het Nederlandse schap van afkomstig is.
Hoe krijgen we de werkelijke kosten van het product in de prijs verwerkt?
Dit is allereerst aan de ketenpartijen zelf. De mogelijkheden van de
mededingingswetgeving kunnen daarbij optimaal worden benut. Veel
duurzaamheidinitiatieven zijn mogelijk binnen de bestaande regels van de
mededinging.
Wat gaat de staatssecretaris doen om het exportdeel te verduurzamen?
Mogen inkopers en retail dezelfde normen opleggen aan importvlees?
Voor zowel de schappen als de verwerkende industrie? Volgens kabinet
mogen we toch geen eisen aan productie stellen? Is de staatssecretaris
bereid daar nu wel eens werk van te gaan maken in WTO-verband? Ik
verwijs naar het rapport Unilateral measures addressing non-trade
concerns, waaruit blijkt dat er best mogelijkheden zijn binnen
WTO-verband om eisen te stellen aan productiewijze.
Ik roep de ketenpartijen inclusief de retail daarom op zoveel mogelijk aan
de duurzaamheidsinitiatieven deel te nemen. De Europese Unie is partner
in WTO-verband. Afspraken hierover zijn altijd in EU verband. Een
alleingang van Nederland is niet wenselijk.
Naar aanleiding van de Commissie Van Doorn: Regie voeren: wordt dat
meer dan vergaderingen faciliteren? Gaat de staatssecretaris actief
bijdragen aan versnelling van het proces, zoals gevraagd? Wat gaat hij
concreet doen? Wat gebeurt er met alle verduurzamingsinitiatieven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

7

(convenant tussensegment, platform verduurzaming voedsel programma
duurzame voedselsystemen)?
Ik ga samen met enkele ketenregisseurs en de medeoverheden de
overall-regie voeren. De ketens hebben het voortouw, voeren de eigen
regie onder leiding van hun ketenregisseurs.
Sluiten van de kringlopen: in 2020 minimaal 50% van het eiwitrijke
diervoer uit Europa. Onderschrijft de staatssecretaris deze ambitie? Hoe
gaat hij dat invullen en faciliteren?
Het sluiten van de kringlopen is reeds een ambitie van de uitvoeringsagenda duurzame veehouderij. Met de ketenaanpak gaat het sluiten van de
kringlopen op termijn vanzelf.
Hoe wordt de gevraagde handhaving ingevuld? En op welke normen zal
worden gehandhaafd? Is het niet beter aan te sluiten met een wettelijke
basis bij de ontwikkeling in de keten? Eerst keten, dan wetgeving? En hoe
ziet de gevraagde routekaart met tussenstations eruit voor de
rijksoverheid?
Het kabinet zal de keteninitiatieven maximaal ondersteunen. Dat doe ik
door o.a:
– Uitvoeren van inhoudelijke audits door de nVWA;
– Risicogebaseerde controle door de nVWA;
– Onderzoek en innovatie;
– Wegnemen van onnodige belemmeringen, indien die zich voordoen, in
regelgeving en mededinging.
Wat is de stok achter de deur voor het bereiken van de ambitie dat uiterlijk
vanaf 1 januari 2015 alle nieuw te bouwen stallen en houderijsystemen
integraal duurzaam zijn?
Ook dit is een onderdeel van de ketenaanpak. De ketenregisseurs zullen er
op toezien dat daadwerkelijk alle nieuw te bouwen stallen per 1 januari
2015 duurzaam zullen zijn.
De basis voor mededinging ligt bij afspraken over productieomvang en
prijzen die aan de consument in rekening worden gebracht en over
uitsluiting van concurrenten: hoe krijgen we dan al het vlees duurzaam in
2020? Past de visie van de Commissie Van Doorn binnen de mededingingsregels? Is de staatssecretaris bereid met de NMa te overleggen over
wat wel en niet is toegestaan, en waar een overheidsrol en wijziging van
wetgeving noodzakelijk? Bijv. wettelijke basis om duurzaamheidsafspraken algemeen verbindend te verklaren. En is hij bereid het Belgische
model van coaching over te nemen, dat is actief begeleiden van partijen
en ze begeleiden naar een veilige mededingingssrechtelijke opties?
De mededingingsregelgeving is een doorvertaling van EU-regels. Zoals ik
in eerste termijn heb aangegeven ben ik graag bereid om aanspreekpunt
te zijn voor concreet geformuleerde belemmeringen die gewenste
verduurzaminginitiatieven blokkeren. Meer specifiek ten aanzien van de
NMa heb ik in mijn brief van 22 november jl. aangegeven dat de NMa een
actieve en ondersteunende rol zal vervullen bij de beoordeling bij vragen
over hoe concrete initiatieven binnen bestaande wettelijke kaders kunnen
worden gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

8

Partij voor de Dieren
Wat is er gebeurd met de ambitie dat in 2023 dieren geen ingrepen meer
hebben ondergaan? Ik lees er niets meer over terug. Is dit nog steeds het
streven, en hoe wordt dit dan gerealiseerd?
Zoals ik in mijn visie veehouderij heb aangegeven, staat in een duurzame
veehouderij in 2020 het welzijn van het dier centraal. Onderdeel hiervan is
dat fysieke ingrepen aan het dier tot een minimum zijn teruggebracht.
Uitzondering zijn de wettelijk verplichte identificatie-ingrepen.
Hier wordt ook de komende jaren in samenwerking met het bedrijfsleven
verder aan gewerkt door onderzoek, kennisontwikkeling en -verspreiding,
verbetering van management en bedrijfsvoering. Daarnaast wordt
vermindering van fysieke ingrepen in toenemende mate als voorwaarde
gesteld in nieuwe onderscheidende marktconcepten. Een voorbeeld is het
achterwege laten van castratie van beerbiggen in nieuwe varkensvleesconcepten met het Beter Leven kenmerk.
De staatssecretaris zegt: «Het gevoel van urgentie, dat het snel anders
moet, is breed aanwezig». En hij zegt: We wachten het advies van de
Gezondheidsraad dat eind 2012 komt wel af. Hoe is dat met elkaar te
rijmen?
Zie antwoord bij SP.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 973, nr. 86

9