Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1233

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 juni 2017
Hierbij bied ik u aan, mede namens de Minister-President, de geannoteerde agenda van de Europese Raad van 22 en 23 juni 2017.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-21501-20-1233
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-20, nr. 1233

1

GEANNOTEERDE AGENDA EUROPESE RAAD VAN 22 EN 23 JUNI
2017
Op de agenda van de Europese Raad van 22 en 23 juni staan de onderwerpen migratie, veiligheid/defensie, economie en externe betrekkingen.
Voorts zullen de digitale agenda en het klimaatakkoord van Parijs kort aan
de orde komen. De ER zal in artikel-50 samenstelling spreken over de
Brexit. De meest recente ontwerpconclusies zijn te vinden in raadsdocument 8795/17.
Migratie
De Europese Raad zal spreken over de externe aspecten van migratie,
mede op basis van de vierde voortgangsrapportage over het
EU-partnerschapsraamwerk van 13 juni 2017. In het rapport presenteert
de Commissie de stand van zaken van de samenwerking met een aantal
prioritaire herkomst- en transitlanden. De samenwerking met Niger,
Nigeria, Mali, Ethiopië en Senegal is verder versterkt. Zoals ook uit de
vorige voortgangsrapportage bleek is de aanpak van transit in Niger
relatief succesvol. Het aantal migranten dat vanuit Niger vrijwillig wordt
begeleid naar het land van herkomst, blijft ook in 2017 toenemen. In lijn
met de Mededeling over de Centraal Mediterrane Route van 25 januari
2017 en de Malta Verklaring van de Informele Europese Raad van
3 februari 2017 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1192) zijn ook de EU inspanningen in Noord-Afrikaanse landen geïntensiveerd, in het bijzonder in
Libië. De EU zet zich in voor de ondersteuning van de Libische kustwacht
en de versterking van de Libische landgrenzen. Dat gaat gepaard met
inspanningen ter verbetering van opvang en vrijwillige terugkeer van
migranten en ondersteuning van gastgemeenschappen. Hiervoor is
90 miljoen euro beschikbaar gemaakt in samenwerking met een aantal
VN-organisaties.
Dit heeft onder meer geleid tot een toename van de vrijwillige terugkeer
naar herkomstlanden (4.443 migranten tot en met 6 juni 2017 ten opzichte
van 2.775 in heel 2016). De inspanningen vertalen zich echter nog steeds
niet in een daling van het aantal irreguliere migranten in Italië en het hoge
aantal verdrinkingsdoden. Dat erkent de Commissie ook. Nederland zal
daarom nogmaals het belang van een gezamenlijke en geïntegreerde inzet
langs de gehele migratieroute onderstrepen. In het bijzonder zal
Nederland pleiten voor een intensivering van gecoördineerde inspanningen in derde landen om tot werkelijke partnerschappen te komen.
Binnen de Raad kan de door de Commissie ingezette lijn op het vlak van
de externe aspecten van migratie rekenen op brede steun van de
lidstaten.
De ER zal ook spreken over de interne aspecten van migratie. Het kabinet
blijft zich inzetten voor de effectieve implementatie van de gezamenlijke
Europese afspraken. De ER zal zich in dit kader wederom buigen over de
herziening van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS). Een
herzien GEAS dient robuust en toekomstbestendig te worden ingericht,
zodat het de Unie in staat stelt om adequaat te kunnen reageren op een
hoge asielinstroom. Het kabinet heeft zich steeds ingespannen voor een
zo spoedig mogelijke herziening, in lijn met de motie van het lid
Verhoeven (Kamerstuk 34 648, nr. 6). Daarbij is het voor het kabinet van
belang dat goed wordt gelet op de effecten die verschillende voorstellen
op elkaar hebben. Een afgewogen instemming met één van deze
voorstellen vereist immers een totaalbeeld van hoe een toekomstig

[1] JOIN
[2]
COM (2017) 4
350
final.
final.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-20, nr. 1233

2

gemeenschappelijk asielstelsel er uit komt te zien, aan de hand van de
inhoud van elk van deze voorstellen.
Het Maltees voorzitterschap heeft goede voortgang geboekt op vele
onderdelen van de herziening van het GEAS. De ER zal evenwel geen
akkoord kunnen bereiken over de herziening van het gehele pakket onder
het Maltees voorzitterschap. Daarvoor liggen de standpunten in de Raad
op sommige dossiers te ver uiteen. Voorbeeld daarvan is de discussie
over «effectieve solidariteit». In lijn met de motie van het lid Sjoerdsma
(Kamerstuk 19 637, nr. 2246) is en blijft de inzet van het kabinet dat
invulling van dit begrip zonder concrete en bindende resultaten niet
denkbaar is. Het kabinet acht het van groot belang dat de inspanningen
ten behoeve van de herziening van het GEAS worden voortgezet onder
het aanstaande Estse voorzitterschap.
Veiligheid/defensie
De Europese Raad zal stilstaan bij de voortgang t.a.v. externe veiligheid en
defensie. Basis voor de bespreking zijn met name de voortgangsrapportage van HV Mogherini over de uitvoering van de EU Global Strategy
(EUGS), de uitvoering van het Implementation Plan on Security and
Defence, het Europees Defensie Actieplan (EDAP) en een voortgangsrapport van HV Mogherini en de Secretaris-Generaal van de NAVO over
de versterking van EU-NAVO samenwerking. Ook zal de ER naar
verwachting sturing geven aan Permanente Gestructureerde Samenwerking (PESCO), de versterking van de industriële dimensie van EU
defensie en het verhogen van de inzetbaarheid van de EU Battlegroups.
Ook zal een versterkte aanpak van terrorismebestrijding aan de orde
komen.
De RBZ-Defensie van mei jl. (Kamerstuk 21 501-28, nr. 157) nodigde
lidstaten uit om de commitments, de criteria voor deelname en de
governance van PESCO verder te ontwikkelen en concrete projecten te
identificeren met het oog op verdere stappen in 2017. Mogelijk bereikt de
ER overeenstemming over de noodzaak om een inclusief en ambitieus
PESCO te lanceren en daarvoor een tijdpad af te spreken. Mits goed
georganiseerd, kan PESCO een impuls geven aan de verdere versterking
van het GVDB. Voorts presenteerde de Europese Commissie op 7 juni jl.
een voorstel voor een Europees Defensiefonds (EDF) om onderzoek en de
gezamenlijke ontwikkeling en aanschaf van defensiecapaciteiten te
ondersteunen. De verwachting is dat de ER dit voorstel zal verwelkomen.
Het EDF kan samenwerking tussen lidstaten bevorderen en kansen bieden
voor de Nederlandse defensiesector. Uw Kamer zal medio juli a.s. via de
gebruikelijke BNC-procedure over het voorstel en de kabinetspositie
worden geïnformeerd. Ook spreekt de ER over het verhogen van de
inzetbaarheid van de EU Battlegroups. Het kabinet vindt het belangrijk dat
de politieke bereidheid om de EU Battlegroups in te zetten wordt versterkt
en dat wordt gekeken naar meer gezamenlijke financiering en de
samenstelling van de Battlegroups. Het kabinet steunt de ambitie
waarmee nu op EU-niveau invulling wordt gegeven aan een grotere
Europese verantwoordelijkheid op veiligheids- en defensiegebied.
Economie
Interne Markt
De ER zal spreken over de voortgang op de verschillende Interne
Marktstrategieën, indachtig de Interne Markt Agenda die door de
Europese Raad van juni 2016 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1129) tijdens het
Nederlandse EU-voorzitterschap is aangenomen. Het kabinet acht het van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-20, nr. 1233

3

belang dat de Europese Raad de ambitie om de voorstellen onder de
strategieën voor het einde van 2018 af te ronden en te implementeren
herbevestigt, en dat de Interne Markt ook op de agenda van de ER blijft.
Het kabinet verwelkomt de voortgang die op verschillende voorstellen al
geboekt is, met name op de Digitale Interne Markt. Het kabinet constateert
ook dat er een extra Europese inzet nodig is op de Interne Marktstrategie,
met name om het potentieel van de Europese dienstenmarkt te kunnen
benutten. Het kabinet acht het voorts van belang dat de Europese Raad
onderkent dat de inspanningen om tot een diepere en eerlijkere interne
markt te komen, ook na de afronding van de strategieën, nog niet voorbij
zullen zijn. Het blijft daarom van belang dat ook na 2018 nieuwe en
bestaande uitdagingen binnen de interne markt worden geadresseerd.
Handel
Tijdens de ER komt een aantal onderwerpen aan de orde op het terrein
van handelspolitiek. Het betreft naar verwachting een voortzetting van de
bespreking van dit onderwerp tijdens de Europese Raad van 9 en 10 maart
jl. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1198), waar het belang van een robuuste
handelspolitiek en een open en op regels gebaseerd multilateraal
handelsstelsel werd benadrukt.
Europees Semester
Op maandag 22 mei jl. publiceerde de Commissie haar voorstel voor
landenspecifieke aanbevelingen in kader van het Europees Semester. Het
Semester is het jaarlijkse proces waarin EU-lidstaten hun economisch en
budgettair beleid coördineren. Het Semester combineert het toezicht op
macro-economische onevenwichtigheden, overheidsfinanciën met het
bevorderen van economische groei in Europa. Over de appreciatie van het
kabinet is uw Kamer separaat geïnformeerd (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1231).
De voorgestelde aanbevelingen zijn behandeld in de Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken
(EPSCO-Raad) van 15 juni en in de ECOFIN-Raad van 16 juni jl. Na een
akkoord in deze raden worden de geïntegreerde landenspecifieke
aanbevelingen voorgelegd aan de RAZ op 20 juni. Indien de RAZ
goedkeuring verleent, worden de aanbevelingen ter bekrachtiging
doorgeleid aan de Europese Raad. Na bekrachtiging door de Europese
Raad zal de ECOFIN-Raad de aanbevelingen op 11 juli a.s. naar
verwachting aannemen.
Externe betrekkingen
VS en Turkije
Tijdens de Europese Raad zullen de voorzitter van de Europese Raad Tusk
en de voorzitter van de Europese Commissie Juncker de leden van de
Europese Raad informeren over hun recente ontmoetingen met regeringsleiders en internationale bijeenkomsten, waaronder hun ontmoeting met
de Turkse President Erdogan en met de Amerikaanse president Trump.
Rusland
Na het Russische optreden in Oekraïne – de illegale annexatie van de
Krim, en het destabiliseren van het oosten – heeft de Europese Unie in
drie fasen sancties tegen Rusland ingesteld. De sancties zijn gekoppeld
aan de Minsk-akkoorden en worden elke zes maanden geëvalueerd.
Afgelopen december stemde de Europese Raad in met een technische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-20, nr. 1233

4

roll-over van fase 3, dat wil zeggen de economische sancties, voor zes
maanden tot en met 31 juli 2017. Naar verwachting zal de Europese Raad
zich buigen over verlenging tot en met 31 januari 2018. Het kabinet ziet
geen reden de sancties af te zwakken, omdat er tot op heden geen sprake
is van voortgang op de implementatie van de zogenoemde Minsk
akkoorden. Voorts is het kabinetsstandpunt inzake de betrekkingen met
Rusland bekend. Het kabinet verwijst hiervoor naar de Kamerbrief van
13 mei 2015 (Kamerstuk 34 000 V, nr. 69).
Overige onderwerpen
Digitale Agenda
Tijdens de Europese Raad zal inkomend EU-voorzitter Estland naar
verwachting de intentie voor het organiseren van een Digitale Top in
Tallinn op 29 september 2017 aankondigen, waarbij het belang van een
Digitaal Europa centraal staat. Daarnaast zal de Europese Raad de intentie
van de Commissie om een nieuwe cybersecurity strategie uit te brengen
verwelkomen.
Klimaat/Parijs
De Europese Raad zal naar verwachting herbevestigen dat de EU
gecommitteerd is aan volledige implementatie van het Parijs-akkoord. Het
kabinet betreurt de beslissing van de Verenigde Staten om zich terug te
trekken uit het akkoord. De aanpak van klimaatverandering is niet alleen
hard nodig, deze biedt ook wereldwijd economische kansen. Het kabinet
zal zich volledig voor het klimaatakkoord blijven inzetten en kan de
herbevestiging van het EU-commitment aan het akkoord steunen.
Europese Raad in Artikel 50 format
De Europese Raad komt ook in de Artikel 50 samenstelling bijeen om met
de 27 lidstaten de stand van zaken in de Brexit-onderhandelingen te
bespreken. Naar verwachting zal de Raad kort terugblikken op de
verkiezingen in het VK en de stand van zaken van het onderhandelingsproces.
De Europese Raad zal en marge van de bijeenkomst in Artikel 50-format
spreken over de voorgestelde criteria en procedure voor de besluitvorming ten aanzien van de agentschappen die momenteel in het
Verenigd Koninkrijk gevestigd zijn, het Europese Geneesmiddelen
Agentschap (EMA) en het Europese Banken Agentschap (EBA). Het
kabinet steunt in grote lijnen de voorgestelde criteria en procedure. Met
een aantal andere lidstaten zet het in op het zo zwaar mogelijk meewegen
van de objectieve criteria bij de toewijzing en op een duidelijke koppeling
tussen de kwalitatieve beoordeling door de Commissie van de bidbooks
en de besluitvorming in de Raad.
Ontmoetingen voorafgaand aan ER
Voorafgaand aan de ER ontmoet de Minister-President in Benelux kader
de Visegrad-landen op 19 juni in Warschau, en de Baltische en Noordse
landen op 21 juni in Den Haag. Bij deze bijeenkomsten zal worden
gesproken over de Brexit, de toekomst van Europa en andere actuele
Europapolitieke onderwerpen zoals de Interne Markt en het Europese
Veiligheids- en Defensiebeleid. In het verslag van de ER zal uw Kamer
over deze bijeenkomsten worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-20, nr. 1233

5