<A^
■=S " ^ "S^i: ^

"''M 'rus. ^

===- ^ 3 '-Sr 1 ^ ■

provincie

GELDERLAND
Bezoekadres
Huis der Provincie
Markt 11
6811 CG Amhem

Postadres
Postbus 9090
6800 GX Amhem

telefoonnummer(026) 359 91 JJ
telefaxnummer (026) 359 94 80
e-mailadres post@gelderland.nl
internetsite www.gelderland.nl

De Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties
T.a.v. de heer dr. R.H.A. Plasterk
Postbus 20301
2500 EH 's-GRAVENHAGE

datum

zaaknummer

16 mei 2013

2011-010796

onderwerp

Vrijv\/iilige samenvoeging van de gemeenten Millingen aan
de Rijn, Ubbergen en Groesbeek: positieve zienswijze
over het herindelingsadvies

Geachte heer Plasterk,
De gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek willen met eikaar fuseren. In hun
herindelingsadvies (bijgevoegd) uit eind 2012 motiveren de gemeenten hun wens tot vrijwillige
samenvoeging. Alle drie de betrokken gemeenten steunen de herindeling. Wij staan positief ten
opzichte van deze samenvoeging. Het betreft een unieke kans om een prachtige nieuwe,
bestuurskrachtige gemeente te laten ontstaan in het zuidoosten van Gelderland. Met deze brief
geven wij onze zienswijze, zoals bedoeld in artikel 5, vierde lid, van de Wet algemene regels
herindeling, op de samenvoeging.
Ten eerste vormt deze herindeling een adequate en snelle oplossing voor de urgente
bestuurlijke en financiële problemen van de artikel 12-gemeente Millingen aan de Rijn. Deze
gemeente heeft eerder aangegeven niet langer zelfstandig te willen en kunnen blijven. De door
ons uitgevoerde herindelingsscan wijst duidelijk uit dat er een goede financiële basis is voor de
nieuw te vormen gemeente.
Wij zijn verder van mening dat de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
gemeenten zijn die elkaar in de toekomst kunnen versterken. Er is sprake van een duidelijke
interne samenhang en een gemeenschappelijke identiteit. De historische, demografische,
sociaaleconomische en geografische kenmerken dragen hieraan bij. Wij wijzen daarbij in het
bijzonder op de ligging van deze gemeenten aan de grens met Duitsland en beneden de Rijn en
Waal. Door de samenvoeging ontstaat een gemeente die op een kwalitatief goede en krachtige
wijze de dienstverlening voor de burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties kan
vormgeven.
Deze vrijwillige samenvoeging sluit aan bij de al ontwikkelde samenwerkingsverbanden in de
afgelopen jaren tussen de drie gemeenten. Zij kiezen voor de vorming van een sterke landelijke
gemeente aan de oostkant van Nijmegen. De gemeenten staan niet op zichzelf maar maken ook
deel uit van een bestuurlijke omgeving waarbij de omringende gemeenten en
samenwerkingsverbanden betrokken zijn. Ook de oriëntatie zal niet anders worden, want de
nieuwe gemeente is en blijft gericht op de stad Nijmegen en het gebied daar omheen.
inlichtingen bij dhr. B. van de Meerendonk

telefoonnummer ( 0 2 6 ) 3 5 9 9 5 4 8

e-mailadres

BNG 's-Gravenhage, rel<eningnummer 28.50.10.824
Rabobank, rekeningnummer 14.39.37.529
ING, rekeningnummer 869762
btw-nummer NL001825100.B03

post@gelderland.nl

IBAN-nummer NL74BNGH0285010824
SWIFT/BIC: BNGHNL2G

provincie

*^ So. fe- '\£i e-'ÉL -e _ ^ « ^ e^- 3 L . ^ ^ '

GELDERLAND

" .".-^

De gemeenten in de regio Nijmegen werken intensief samen bij het vormgeven van de
decentralisaties in het sociale domein en het bundelen van de uitvoeringskracht. Nijmegen en de
andere omliggende gemeenten kijken positief tegen de herindeling aan. Met de herindeling
ontstaat een gemeente die voorbereid is op een toekomst waarin steeds meer taken bij de
gemeentelijke overheid worden neergelegd en die haar rol kan gaan spelen in de regio en
substantieel.kan bijdragen aan de regionale samenwerking.
In het herindelingsadvies heeft een toets plaatsgevonden aan de criteria uit het Beleidskader
gemeentelijke herindeling van 12 juli 2011 (Kamerstukken II, 2010/11, 28 750, nr. 28). De
gemeenten laten in onze ogen op overtuigende wijze zien dat zij aan de criteria voldoen.
Recent hebben wij samen met de provincies Overijssel en Limburg een lichte evaluatie laten
uitvoeren naar gemeentelijke herindelingen. De inzichten op basis van 39 herindelingen in
Gelderland, Limburg en Overijssel laten zien dat herindeling over het algemeen bijdraagt aan het
vergroten van de bestuurskracht, het professionaliseren van de organisatie en het verbeteren
van de dienstverlening aan de burger. Het onderzoek wijst ook uit dat herindeling ook in onze tijd
een passend instrument blijft, ondanks veranderende opgaven, uitgangspositie en de nieuwe
alternatieven (bijv. ambtelijke fusie) die voorhanden zijn.
Wij verzoeken u daarom op basis van het herindelingsadvies en onze zienswijze een voorstel te
doen voor een herindelingregeling en dit voorstel te zenden aan de ministerraad. Tot slot
verzoeken wij u een spoedige behandeling van het wetsvoorstel te bevorderen opdat de
herindeling van de drie gemeenten op 1 januari 2015 kan ingaan.
Hoogachtend,
Gedeputeerde Staten van Gelderland,

Commissaris
van de Koning

secretari

bijlagen:
Herindelingsadvies tot vrijwillige samenvoeging van de gemeenten Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek + gelijkluidende raadsbesluiten
Herindelingsscan Millingen aan de Rijn - Ubbergen - Groesbeek. Onderzoek naar de
financiële levensvatbaarheid van de nieuwe gemeente
Lichte evaluatie gemeentelijke herindeling: inzichten op basis van 39 herindelingen in
Gelderland, Limburg en Overijssel

g f j t , ^ ''.jg ^ i -a. _^- a ^ 5iS. "jï. ^

^.

— \£

Lichte evaluatie gemeentelijke
herindeling
Inzichten op basis van 39 herindelingen in Gelderland, Limburg en
Overijssel

Prof. dr. M.J.W. van Twist
Dr. M. S. Schulz
J. Ferket MA
Drs. J. Scherpenisse
Dr. M. van der Steen

Samenvatting

3

1. Inleiding

5

2. Het onderzoek

8

3. Drijvende kracht achter herindeling

11

4. Draagvlak en verzet bij herindeling

,

14

5. De invloed van het procesverloop

17

6. Ambities bij herindeling

21

7. Conclusies

24

8. Reflecties op het onderzoek

27

9. Over de rol van de provincie tot slot

31

Literatuur-en bronnenlijst

33

Bijlage 1: Overzicht onderzochte herüideUngen

42

Bijlage 2: Verantwoording online enquête

45

Bijlages: Vragenlijst

47

Samenvatting
In de pro\'incies Gelderland, Limburg en Overijssel hebben in de periode 1999-2010 enkele tientallen
gemeentelijke herindelingen plaatsgehad. Deze herindelingen zijn steevast ingezet vanuit de gedachte
dat met een grotere schaal gemeenten de uitdagingen van de toekomst beter het hoofd kunnen bieden.
De provincies hebben besloten gezamenhjk lessen te trekken over de ontwikkeUngen en resultaten op
het gebied van gemeentelijke herindelingen. Dat past in de verantwoordelijkheid van de provincie om
de kwaliteit van het lokaal bestuur te waarborgen.
DoelsteUing van dit lichte evaluatieonderzoek naar gemeentelijke herindelingen is om herindeling als
proces te begrijpen en te bezien hoe de uitkomsten van dat proces kunnen worden beoordeeld: welke
lessen kunnen worden getrokken uit gemeentelijke herindelingen in de provincies Gelderland,
Limburg en Overijssel in de periode 1999-2010? De centrale onderzoeksvraag, die als vertrekpunt van
dit onderzoek door de drie provincies is meegegeven, is: Wat zijn de effecten van gemeentelijke
herindeling in de Provincies Gelderland, Limburg en Overijssel in de periode 1999-2010 ten aanzien
van de gemeentelijke taakuitoefening, financieel-economische positie, kwaliteit bestuur en ambtelijke
organisatie, bestuurlijke drukte, positie in de bestuurlijke omgeving en de relatie tot de burger, zijn
vooraf gestelde doelstellingen behaald en was herindeling op die aspecten voldoende duurzaam in de
zin dat bij het voorbereidingsproces voldoende is geanticipeerd op de ontwikkelingen die na de
effectuering van de herindelingen op de gemeenten afkwamen? Ten behoeve van de lichte evaluatie is
een documentanalyse gemaakt. Daamaast is een online enquête opgesteld die is ingevuld door politici,
bestuurders, ambtenaren, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en burgers in de 39
heringedeelde gemeenten. Tevens zijn de tussentijdse bevindingen getoetst in een survey-feedback
sessie die georganiseerd is voor bestuurders dan wel ambtenaren in elk van de drie aan het onderzoek
deelnemende provincies.
Het oordeel over zowel het instrument gemeentelijke herindeling als de provincie of het rijk als
drijvende kracht is mild, zo blijkt uit het onderzoek. Van de respondenten zou 87% van degenen die de
gemeente zelf als drijvende kracht achter het proces van de herindeling zien opnieuw voor herindeling
kiezen als ze het vandaag nog eens zouden moeten of mogen overdoen. Opvallend is dat ook 67% van
degenen die niet de gemeente zelf, maar de provincie zien als drijvende kracht achter de herindeling
opnieuw voor die herindeling zou kiezen. In gevaUen waarin het rijk de drijvende kracht is, gaat het
nog steeds om iets meer dan de helft. BUjkbaar is er ook waardering voor een midden-bestuur en een
centrale overheid die verantwoordelijkheid neemt als het gaat om zoeken naar dejuiste gemeentelijke
schaal.
Het draagvlak voor herindeling wordt vooral als hoog gepercipieerd bij direct betrokken partijen zoals
het college, van B&W, de top van de ambtelijke organisatie, de provincie en is lager bij de
gemeenteraad. Waar draagvlak ontbreekt begint het verzet. Dit komt vooral tot uiting bij burgers en
maatschappelijke organisaties. Het verzet tegen herindeling blijkt groter naarmate de omvang van de
te fuseren gemeenten meer verschilt. Ook is er een verband tussen de aanwezigheid van draagvlak en
het al dan niet gelijksoortige karakter van de fusiegemeenten in die zin dat een fusie van gelijksoortige
gemeenten op meer draagvlak kan rekenen.
Terugkijkend op de herindelingen die in deze lichte evaluatie zijn meegenomen komt het overgrote
deel van de respondenten tot een mild oordeel over het procesverloop: ruim twee derde geeft aan dat
het proces achteraf bezien is meegevallen. De meeste herindelingen beginnen moeizaam, om na
verloop van tijd soepeler en minder beladen te worden. Wel gaan herindelingsprocessen vaak gepaard
met frictiekosten. Deze frictiekosten worden in de praktijk vaak verkeerd ingeschat. In die gevaUen
wordt het overigens altijd duurder en niet goedkoper dan verwacht.
Gemeentelijke herindeling di-aagt volgens de direct betrokkenen vooral bij aan de reaUsatie van
organisatorische ambities zoals het vergroten van de bestuurskracht, het professionaliseren van de

ambteUjke organisatie en het verbeteren van de dienstverlening. Tegelijkertijd vinden de respondenten
dat de financiële lastendruk voor burgers, de betrokkenheid en de band met de burgers eerder
verslechteren dan verbeteren. Desondanks oordelen respondenten mild over herindeling. Slechts 28%
van de respondenten geeft aan dat de ambities niet zijn bereikt of dat hen onduideUjk is wat de
herindeling heeft opgeleverd.
De keuze voor samenwerken of samengaan is voor respondenten helder: 69% zou achteraf bezien
opnieuw kiezen voor herindeUng - al dan niet met een andere combinatie van gemeenten of op een
later moment. Alternatieve vormen hebben minder de voorkeur. Een mogeUjke verklaring hiervoor is
dat herindeUng onomkeerbaar is. Het reaUseren van een herindeUng vraagt in het begin veel tijd, inzet
en het verwerven van draagvlak, maar dat gaat voorbij zodra de herindeling een feit is. Samenwerldng
(als altematief voor herindeling) kent een meer permanente investering van aandacht, tijd en zorg. Het
Ujkt lichter en gemakkelijker, maar is op langere termijn meer intensief en veeleisend.
De hoofdconclusies
De belangrijkste conclusie van dit onderzoek is dat mensen die bij de herindeUng betrokken waren en
mensen die achteraf met de gevolgen van de herindeUng worden geconfronteerd mild oordelen over
die herindeUngen. Ze zijn gematigd positief en zien het nut van de operatie in. Ook wanneer
herindeling wordt bezien in relatie tot altematieven, zoals een ambtelijke fusie of een
intergemeentelijke samenwerking, is ruim twee derde van de respondenten van mening dat zij de
herindeling het beste alternatief blijven \'inden. Daarbij moet vanzelfsprekend worden opgemerkt dat
resultaten uit het verleden geen garantie voor de toekomst zijn. We kijken niet naar voorkeuren voor
nieuwe herindeling, maar naar beoordeling achteraf van eerder ondemomen herindeUngen.
De tweede hoofdconclusie van het onderzoek is dat herindeling in de eerste plaats organisatorische
ambities realiseert. Herindeling draagt bij aan het vergroten van de bestuurskracht, het
professionaliseren van de organisatie en het verbeteren van de dienstverlening aan de burger. Let wel,
dat zijn dus niet perse interne aangelegenheden; bestuurskracht vergroten zegt iets over de inteme
capaciteit om extern meer en betere resultaten te boeken. Gemeenten versterken zichzelf, om
vervolgens in hun gemeente Ijuiten' beter te kuimen presteren. Tegelijkertijd geeft het merendeel van
de respondenten aan dat herindeling de relatie van de gemeente met de gemeenschap kan
verminderen. De band met de burger verslechtert door herindeling eerder dan dat deze verbetert. Ook
de herkenbare identiteit van de gemeente gaat er eerder op achteruit dan vooruit. Dat maakt dat
herindeling geen instrument is om een democratisch tekort of een te grote afstand tot de burger op te
lossen, maar vooral een instmment is om de gemeente als entiteit en organisatie met haar taken in het
publieke bestel te verbeteren. Daar kan de burger en de gemeenschap op termijn van profiteren, wat
uiteraard gevolgen kan hebben voor de relatie tussen gemeente en burger. Daar gaat dit onderzoek
echter niet op in.

5*5. £a=r " ' ^ *­'^ "­?■ '=^­ ?­'^­ ïi?­ ^

^

w"

1. Imeidmg
De schaalgrootte van gemeenten is een teragkerend thema in de discussie over de inrichting van het
lokaal bestuur. Gemeenten moeten enerzijds voldoende schaal hebben om efficiënt en professioneel te
opereren, maar anderzijds ook zoeken naar een schaalniveau waarmee een goede maatschappelijke
inbedding en democratische legitimiteit is geborgd. Gemeentelijke herindeling als vorm van
opschaling is één mogelijkheid om tegemoet te komen aan de opgaven waar gemeenten zich voor
gesteld zien. In de afgelopen decennia hebben er bij voortduring herindelingen plaats gehad in
Nederland, en daarvoor was de schaal van de gemeente al evenmin een vaststaand gegeven. Ook voor
de komende jaren blijft herindeling een thema en zijn er reeds de nodige herindelingen van gemeenten
voorzien.
In de provincies Gelderland, Limburg en Overijssel hebben in het achter ons liggende decennium
enkele tientallen gemeentelijke herindelingen plaatsgehad. Deze herindeUngen zijn steevast ingezet
vanuit de gedachte dat met een grotere schaal gemeenten de uitdagingen van de toekomst beter het
hoofd kunnen bieden. Het vergroten van de bestuurskracht is daarbij eenbelangrijke ambitie in veel
herindelingen geweest. Het gegeven dat heringedeelde gemeenten zich inmiddels ook weer in aUerlei
samenwerkingsverbanden begeven, ambtelijke fusies voorbereiden en in sommige gevallen zelfs
plannen maken voor een nieuwe herindeling is voor de provincies Gelderland, Limburg en Overijssel
aanleiding geweest om te bezien hoe gezamenUjk lessen te trekken zijn over de ontwikkelingen en
resultaten op het gebied van gemeentelijke herindelingen. Dat past in de verantwoordelijkheid van de
provincie om de kwaliteit van het lokaal bestuur te waarborgen.' Onderzoek naar herindeling kan in
die zin een bijdrage leveren aan de vormgeving van nieuwe provinciale visies op het lokaal bestuur en
de bestuurlijke organisatie.
Onderzoeksvraag in deze lichte evaluatie
Doelstelling van dit lichte evaluatieonderzoek naar gemeentelijke herindelingen is om herindeling als
proces te begrijpen en te bezien hoe de uitkomsten van dat proces kunnen worden beoordeeld: welke
lessen kunnen worden getrokken uit gemeentelijke herindeling in de provincies Gelderland, Limburg
en Overijssel in de periode 1999­2010? De centrale onderzoeksvraag, die als vertrekpunt van dit
onderzoek door de drie provincies is meegegeven, is:
Wat zijn de effecten van gemeentelijke herindeling in de Provincies Gelderland, Limburg en
Overijssel in de periode 1999­2010 ten aanzien van de gemeentelijke taakuitoefening,
financieel­economische positie, kwaliteit beshiur en ambtelijke organisatie, bestuurlijke
drukte, positie in de bestuurlijke omgeving en de relatie tot de burger, zijn vooraf gestelde
doelstellingen behaald en was herindeling op die aspecten voldoende duurzaam in de zin dat
bij het voorbereidingsproces voldoende is geanticipeerd op de ontwikkelingen die na de
effectuering van de herindelingen op de gemeenten afkwamen?

^ l.R.iVl. Peelen (2012). Aanvraag offerte lichte evaluatie gemeentelijke herindeling in de provincies Gelderland,
Limburg en Overijssel; Tweede Kamer der Staten Generaal (2012). Briefvan de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Gemeentelijke Herindeling, 28750.

jDe centrale o n d e r z o e k s a s p e c t e n t e n behoeve v a n h e t o n d e r z o e k
iDe volgende onderzoeksaspecten zijn door de drie provincies meegegeven als centrale aspecten voor
j het onderzoek:
iCa) Initiatief voor het herindelingsproces,
(b) KwaUteit van de gemeenteUjke taakuitoefening,
(c) Financieel-economische positie van de gemeente,
(d) BestuurUjke kwahteit in de gemeente,
(e) Kwetsbaarheid van het ambteUjke apparaat bij de gemeente,
(f) BestuurUjke drukte in overlegcircuits,
;Cg) Aantal samenwerkingsverbanden dat gemeenten hebben,
'(h) GemeenteUjk en maatschappelijk voorzieningenniveau,
(i) Positie in de bestuurUjke omgeving bijvoorbeeld ten opzichte van het Rijk en pro\ancie,
' (j) Relatie met de burger als gevolg van herindeling,
(k) Ontv^^kkelingen die sinds de herindeling op gemeenten afkomen,
0) Voomemens voor nieuwe fusieplannen,
(m) Nieuwe of geïntensiveerde samenwerkingsverbanden.
Heringedeelde gemeenten wordt in het onderzoek nadrukkeUjk niet de maat genomen en dit verslag
van de Uchte evaluatie moet dan ook niet worden gelezen als een beoordeling van de afzonderlijke
herindelingen uit het verleden. De provincies willen het onderzoek gebmiken om voomit te zien.
Daarom wordt in dit onderzoek ook aandacht besteed aan een vergeUjking van gemeentelijke
herindeling met andere (altematieve, innovatieve) vormen van intergemeentelijke samenwerking.
In toenemende mate zijn immers in het lokaal bestuur meer of minder ingeregelde
samenwerkingsverbanden tussen gemeenten tot ontwikkeling gekomen die - al dan niet formeel
afgedekt en vastgelegd - beogen dezelfde kwesties te adresseren waar ook gemeenteUjke herindeling
een oplossing voor beoogt te bieden: het realiseren van voldoende schaal, het borgen van afdoende
professionaliteit, et cetera. Die samenwerkingsverbanden kenmerken zich door het gedeeld inzetten
van elkaars ambtenaren, gebruik maken van elkaars producten en diensten en samen optrekken in het
kader van grote opgaven in het fysieke of sociale domein, ingegeven door onder meer noodzakelijke
taakuitbreiding, efficiency- en schaalvoordelen. Gemeentelijke herindeling is één mogelijkheid pm de
beoogde schaalvoordelen te realiseren en de benodigde professionaliteit te ontwikkelen, maar zeker
niet de enige. En gegeven de daarmee verbonden transactie- en transitiekosten is het ook niet
vanzelfsprekend de beste optie. Naar de toekomst toe zou gemeenteUjke herindeling in ieder geval in
dat bredere perspectief moeten worden geplaatst om te voorkomen dat het antwoord van gisteren
zonder meer geldig wordt verklaard voor de indringende vragen van morgen.
Nieuw rijksbeleid
De lichte evaluatie van gemeenteUjke herindeling tussen 1999 en 2010 in de pro\'incies Gelderland,
Limburg en Overijssel waarvan hier verslag wordt gedaan is in de zomer van 2012 van start gegaan.
Inmiddels is de omgeving waarbinnen het onderzoek gestalte krijgt, veranderd. Met het aantreden van
kabinet Rutte II in november 2012 en de vaststelling van het regeerakkoord 'Bruggen slaan' is dit
onderzoek in een wat ander dagUcht komen te staan. In het regeerakkoord kondigen de
coaUtiepartners W D en PvdA aan dat zij op de lange termijn naar een andere indeling en schaal voor
het openbaar bestuur toe willen. 'Voor de lange termijn hebben wij het perspectief van vijf landsdelen
met een gesloten huishouding en gemeenten van tenminste honderdduizend inwoners voor ogen.'- Dit
is mede ingegeven door de decentralisatieoperaties die volgens het kabinet in het sociale domein
vragen om een dergeUjke schaalgrootte van gemeenten. Het Rijk wil zich in overleg met provincies en
gemeenten richten op het eindbeeld van 100.000+ gemeenten en nodigt de overheden uit hiertoe

^ Regeerakkoord VVD en PvdA, Bruggen slaan, 29 oktober 2012, p. 40.

X '#' €5-fe-1£ -s?-:

: -e- *a»- -s.

voorstellen te doen, waarbij overigens wel het adagium geldt, dat herindeling van onderop het meest
wenselijk moet worden geacht. Tegelijk dringt de minister van BZK aan op een verdubbeling in het
tempo van herindeling ten opzichte van de voorgaande periode.
Het regeerakkoord en vooral de koppeling met de decentralisatieoperaties die daarin wordt gelegd,
zorgen ervoor dat 'het herindelingsdebat' waaraan deze lichte evaluatie wil bijdragen opnieuw actueel
en politiek gevoelig is geworden op een wijze die bij de start van het onderzoek niet was voorzien. Het
ligt in de lijn der verwachting dat veel gemeenten de gevolgen van de grote decentraUsatieoperaties die
nu in gang zijn gezet niet vanuit de eigen organisatie alleen kunnen accommoderen, omdat het hen
daarvoor eenvoudigweg aan capaciteit, professionaliteit en schaal ontbreekt. Dit maakt dat veel
gemeenten de noodzaak voelen om (intensiever en minder vrijblijvend) de onderlinge samenwerking
aan te gaan, en weUicht ook op zeker moment de optie van samengaan (via herindeling) overwegen om
tegemoet te komen aan de grote opgaven waar gemeenten zich voor gesteld zien. GemeenteUjke
herindeling wordt daarbij overigens terecht als instrument benaderd met de nodige
terughoudendheid. Recente ontwikkelingen roepen desalniettemin onvermijdelijk de vraag op of de
gemeentelijke herindeling meer dan een instrument uit het verleden is (of kan zijn) en wellicht ook
kansen biedt voor de toekomst in het denken over de inrichting van het lokaal bestuur.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt de aanpak van het onderzoek inclusief de methoden uiteengezet. In hoofdstuk 3
tot en met 6 worden op basis van de analyse van de online enquête en de survey-feedbacksessies de
uitkomsten van het onderzoek weergegeven. Daarbij beschrijven we. niet alleen de feitelijke
uitkomsten, maar brengen we de data uit de survey en de inzichten uit de feedbackbijeenkomsten door
nadere analyse met elkaar in verband. Aansluitend volgen in hoofdstuk 7 de conclusies van het
onderzoek, evenals de conclusies op de verschiUende onderzoeksaspecten. Tot slot bespreken we in
hoofdstuk 8 een aantal reflecties op het onderzoek en in hoofdstuk 9 bespreken we de rol van de
provincie in het bijzonder.

2. Het onderzoek
In opdracht van de provincies Gelderland, Limburg en Overijssel hebben wij onderzoek gedaan naar
39 herindeUngen verdeeld over de drie provincies. Het ging om 17 heiingedeelde gemeenten in
Gelderland, lo in Limburg en 12 in Overijssel die in de periode 1999 tot en met 2010 hebben
plaatsgevonden. In Limburg zijn ook twee gemeenten bij het onderzoek betrokken die tweemaal
heringedeeld zijn.3 Ter verdieping van de inzichten uit dit onderzoek zal in de provincie Limburg nog
een aanvullend onderzoek worden uitgevoerd.
In het onderzoek is gebruik gemaakt van documentanalyse en de survey-feedback methode. De
onderzoeksmethode omvat om te beginnen het uitvoeren van een enquête waarin gestandaardiseerde
\Tagen ^yorden gesteld, die vervolgens worden geduid tn feedbackbijeenkomsten met
vertegenwoordigers uit betrokken gemeenten. Belangrijk is om vast te stellen dat waar de
documentenstudie eerst en vooral feitenonderzoek betreft, de vragenlijst met name gericht is op het in
kaart brengen van opvattingen en inzichten bij betrokkenen ten aanzien van die feiten. Tegelijk moet
daarbij overigens weer worden opgemerkt dat de opvattingen en inzichten van betrokkenen zelf weer
bestuurlijk relevante feiten zijn, omdat ze sturend zijn voor hoe er in de toekomst geoordeeld en
gehandeld wordt.
Documentanaluse
Ons onderzoek is gestart met een uitgebreide documentenstudie. De drie provincies hebben alle
relevante documentatie ter beschikking gesteld, waaronder begrepen: correspondentie van provincie
met gemeenten, herindelingsplannen, herindelingsontwerpen, zienswijzen van Gedeputeerde Staten,
wetsvoorstellen en memories van toelichting, en bestuurskrachtmetingen. Bij de verschillende
heringedeelde gemeenten zijn vervolgens meer documenten opgevraagd die inzicht geven in de
doelstellingen, de structuur, het proces en de effecten van herindeling, met name is ge\Taagd naar
evaluaties van de herindeling. Op basis van deze documenten zijn ten behoeve van het onderzoek
profielen opgesteld van de verschillende herindelingen om te begrijpen hoe die herindelingen zijn
verlopen en welke bijzonderheden daarbij zijn opgetreden.
In de documentatie die we hebben ontvangen over de 39 onderzochte herindelingen in Gelderland,
Limburg en Overijssel zijn weinig evaluaties te vinden. Dat is temeer opvallend daar allerlei vormen
van intergemeentelijke samenwerking (zoals die van shared service centra of gemeenschappelijke
regelingen) juist uitgebreid zijn onderzocht en geëvalueerd.i In beginsel natuurlijk omdat betrokkenen
wülen weten wat de samenwerking oplevert en of de verwachte voordelen ook daadwerkelijk zijn
gereaUseerd door publiek geld in gezamenlijkheid met andere partijen te besteden. Een andere uiÜeg is
dat samenwerking omkeerbaar en veranderbaar is, hetgeen evaluatie nuttiger maakt. Dat ligt anders
als het om gemeentelijke herindeling gaat, zo is tijdens een van feedbackbijeenkomsten besproken. De
onomkeerbaarheid van een herindeUng die eenmaal is gerealiseerd maakt blijkbaar dat evaluatie
minder nuttig of noodzakelijk wordt geacht. Herindelingen zijn ingrijpende en grote processen,
hetgeen evaluatie in eerste aanleg logisch maakt; tegelijkertijd is de praktijk kennelijk anders en heeft
het weinig nut om een gegeven nieuwe situatie, die onomkeerbaar is, alsnog te evalueren.
Online enquête
Ten behoeve van deze lichte evaluatie is een vxagenlijst opgesteld die aan politici, bestuurders,
ambtenaren, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en burgers in de heringedeelde
gemeenten is toegezonden.s Ambtenaren van de verschillende gemeenten, die ten behoeve van dit
onderzoek als liaison naar hun gemeente optraden, hebben daartoe namen en contactgegevens ter
Zie bijlage 1 voor een overzicht van de in dit onderzoek betrokken lierindelingen.
VNG (2012). Grip op samenwerken (Den Haag).
Zie bijlage 2 voor de verantwoording van de online enquête en bijlage 3 voor de vragenlijst.

^V' ^

^

^§r ^

' • ^ ^3- ^

^

i^- i:^

beschikking gesteld van personen in de hiervoor genoemde categorieën die volgens hen als
ervaringsdeskundigen gelden. Veel respondenten waren betrokken bij de herindelingen die we hebben
onderzocht. Anderen zijn later met de gevolgen van de herindeling geconfronteerd en hebben zich in
die hoedanigheid een beeld gevormd over de fusie. Weer anderen hebben zich gedurende de
herindeling als betrokken buitenstaander een beeld gevormd van wat er gaande was en wat daarvan de
waarde was. Door middel van de vragenlijst hebben wij onderzoek gedaan naar de opvattingen en
inzichten van respondenten ten aanzien van de herindeling.
De analyse die we in dit verslag presenteren is tot stand gekomen op basis van de reacties van 507
respondenten die de online enquête hebben ingevuld. De verdeling van de respons over de provincies
Gelderland, Limburg en Overijssel is met respectievelijk 30%, 33% en 37% redeUjk gelijkelijk verdeeld.
Aan het onderzoek hebben vooral
1
nw*5n«feriif>fftenftrtfh<ftï^
J
respondenten deelgenomen die bij de
Fase
.Jn
Nee
herindelingen betrokken waren en weten
hoe die herindeling in de praktijk vorm
Voorbereiding van de herindeling
64%
,3696
heeft gekregen. Figuur 1 laat zien dat
Integratie van.de gemeenten
29%
71%
respondenten vooral in de
Evaluatie van de heiindeling
49»
51%
voorbereidingsfase en de daadwerkelijke
integratie een rol hadden. Tevens is te zien
Figuur 1: betrokkenlieid bij herindeling
dat een substantiële groep respondenten
niet bij de herindeling betrokken was. Zij kennen de herindeling niet van binnenuit. Daar waar dit tot
relevante verschillen leidt worden beide groepen bij de weergave van analyses in dit verslag apart
weergegeven om zo te laten zien of het voor het oordeel achteraf uitmaakt of een respondent de
herindeling ook daadwerkelijk heeft meegemaakt. Daarbij geldt in algemene zin dat er in het
onderzoek een lichte bias aanwezig is, aangezien respondenten die aangeven betrokken te zijn geweest
bij de herindeling over het algemeen positiever over die herindeling oordelen dan respondenten die
meer op afstand stonden.
Verder valt op dat de vragenlijst vooral is
In welke >/an de onderstaande categorieën valt uw functie?
ingevuld door respondenten die aan de
binnenkant van het openbaar bestuur
^»t^
.J/*i '
werkzaam zijn. Raadsleden, bestuurders
en vooral ambtenaren zijn goed
vertegenwoordigd in de resultaten. Dat
met name ambtenaren als respondenten
naar voren komen, heeft overigens te
maken met het feit dat zij doorgaans
langer werkzaam zijn bij de gemeente
dan politici en bestuurders. Het
\%l\;t
geheugen is dan ook met name op
•»■■
r5,iV):a hZXÉ L ^
o-'
ambtelijk niveau georganiseerd. In de
Figuur 2: functie van respondenten
analyses die we in dit verslag presenteren
maken we zo nodig een onderscheid tussen de
resultaten van 'interne' (raad, college, ambtelijk apparaat, griffie) en 'externe' (maatschappelijke en
andere partijen) respondenten. Zo wordt inzichteUjk of respondenten die bij (een van) de
heringedeelde gemeenten werkzaam zijn of waren er een substantieel andere mening op na houden
dan respondenten die zich meer aan de buitenkant van het proces bevinden.
50-

40-

ra

30-

«1

30-

<h

„

■

*

■

'

-

,

V

10-

■ ' ^ « ^

t

■

ColLtg^ vari [JXW GentfecCfrraM

i p a o a vsn fl

Een reden voor de provincies om dit onderzoek gezamenlijk te laten uitvoeren is dat gezamenlijkheid
vergelijking tussen de drie provincies mogelijk maakt. Analyse van de data laat echter op heel veel
punten geen significante of substantiële verschillen in de uitkomsten tussen de drie provincies zien. De
provincie waarin de herindeling plaats heeft is geen verklarende variabele voor bijvoorbeeld de mate
van verzet of draagvlak, frictiekosten of de mate waarin ambities worden gerealiseerd. Herindelingen

zijn uniek en steeds verschillend, maar die verschiUen zijn onafhankelijk van de provincie. In dit
verslag laten we dan ook ten aanzien van veel thema's de meer generieke en geaggregeerde analyse
zien, met resultaten die gelden over de grenzen van pro\'incies heen en besteden we juist aandacht aan
verschiUen wanneer nuancering op zijn plaats is. Bijvoorbeeld naar aanleiding van de
documentenstudie, de antwoorden op de 'open vragen' die opgenomen zijn in de enquête en de
opbrengsten uit de feedbacksessies die in elk van de drie pro\incies hebben plaatsgevonden.
Surueu-feedba cksessies
De opbrengsten uit de \T-agerüijst hebben we tijdens survey-feedbacksessies met ambtenaren en
bestuurders besproken. In elk van de provincies was een dergelijke feedbackbijeenkomst. Tijdens deze
bijeenkomsten is de data gepresenteerd en is de betekenis daarvan bediscussieerd door de aanwezigen.
Doelstelling van de feedbackbijeenkomsten was het duiden van de resultaten en het verdiepen van ons
inzicht in de onderzochte herindelingen, door terug te kijken en in samenspraak te begrijpen wat de
enquêteresultaten nu eigenlijk te zeggen hebben als het gaat om opvattingen en inzichten over
herindeling als instrument. Zo is een combinatie van analyseren en leren ontstaan, die bijdroeg aan
onze bevindingen en tevens inzichten opleverde voor de deelnemers zelf. Hoewel actuele discussies
over de schaal van de gemeente en de relatie met de decentralisatieoperaties aan de orde zijn gekomen
was het niet onze intentie om tijdens de bijeenkomsten tot een opvatting te komen over toekomstige
uitdagingen. Decentralisaties en mogelijke opschaling is in de bijeenkomsten weUswaar door sommige
aanwezigen ingebracht, maar is geen expliciet onderwerp van onderzoek geweest. Het vormt daarom
ook geen onderdeel van deze rapportage.
Bij de feedbackbijeenkomst in de pro\dncie Gelderland waren naast ambtenaren van de provincie ook
ambtenaren (o.a. gemeentesecretarissen, en management-, juridisch-, communicatie- en
concernad\'iseurs/medewerkers) van zeven van de onderzochte gemeenten aanwezig. Daarnaast waren
er de deelnemers van twee gemeenten die zich momenteel in een herindelingstiaject bevinden. Bij de
feedbackbijeenkomst in de provincie Limburg waren vertegenwoordigers van acht van de tien
deelnemende gemeenten aan het onderzoek aanwezig. Het betrof onder andere ambtenaren die
werkzaam zijn als bestuurs- en directie adviseur, strategisch adviseur, en directiesecretaris. In
Overijssel waren overwegend burgemeesters en wethouders aanwezig van 21 gemeenten bij de
feedbackbijeenkomst.

10

=-1. aim. fsifL- ■■&. rica.

3. Drijvende kracht achter herindeling
Voor elke herindeUng is er is altijd een partij die het initiatief neemt om van herindeUng een thema te
maken. Dat kan bijvoorbeeld het gemeentebestuur zijn dat de indruk heeft het alleen niet meer te
redden of dat juist de volgende stap wü zetten in een goede, jarenlange samenwerking met een
buurgemeente of dat op zoek is naar uitbreidingsmogelijkheden. In dergeUjke gevallen begint het
initiatief voor de herindeUng lokaal, van onderop. Maar het initiatief kan ook liggen bij het Rijk of de
provincie, bijvoorbeeld als provinciale bestuurskrachtmetingen laten zien dat een gemeente kwetsbaar
is geworden. Wanneer de eerste stap is genomen en herindeling een serieuze optie wordt, vraagt die
gemeentelijke fusie veel tijd en aandacht. Er is dan een drijvende kracht die het herindelingsproces
gaande houdt.
De drie onderzochte provincies hebben alle drie het debat over gemeentelijke herindelingen
aangezwengeld, wat niet wil zeggen dat ze daarmee ook het initiatief voor iedere afzonderlijke
herindeling hebben genomen. Over sommige herindeUngen was het gesprek tussen gemeenten al
gaande ten tijde van het provinciale initiatief om provincie breed de mogelijkheden voor herindeling te
bezien. Gelderland doet dat door halverwege de jaren negentig een uitnodiging te sturen naar de
gemeenten in de provincie om haar visie kenbaar te maken ten aanzien van mogelijkheden tot
versterking van de gemeentelijke bestuurslaag. Een aantal gemeenten kiest er dan voor om 'vrijwillig'
allianties te zoeken en zelf te fuseren om er zeker van te zijn dat ze zélf kunnen kiezen met welke
gemeenten ze samengaan en later niet alsnog in andere combinaties gedwongen worden. De provincie
stelt zich bij deze gemeenten ondersteunend en adviserend op. Bij andere gemeenten neemt de
provincie eind jaren negentig en in het decennium daarna zelf het initiatief. De provincie doet
voorstellen over de gewenste samenstelling van gemeenten die heringedeeld zouden moeten worden.
Daarbij valt overigens op dat de provincie het draagvlak bij de betrokken gemeenten serieus neemt en
dat hierdoor regelmatig uiteindelijk een andere samenstelUng van gemeenten fuseert. De
herindelingen vinden plaats in clusters en een aantal 'losse' gemeenten waarbij de Achterhoek met
ruim twintig te herindelen gemeenten verreweg het grootste cluster is.
In Limburg wordt het debat aangezwengeld naar aanleiding van de bestuurskrachtmetingen in de
verschiUende gemeenten. Ook speelt het versterken van de centrumfunctie van een aantal gemeenten
een belangrijke rol. De provincie spoort de gemeenten aan om zelf herindelingsplannen te formuleren,
waarbij de plannen met name in regionaal verband (Noord- en Midden-Limburg) worden bezien. Een
aantal gemeenten pakt dit op en de voorgestelde plannen worden gerealiseerd waarbij de provincie de
rol van procesbegeleider oppakt. Er zijn echter ook gemeenten waarbij de provincie met het concrete
plan komt, maar dan wel in overleg met de gemeenten zelf. Bij de tweede ronde herindelingen in
Noord-Limburg in het afgelopen decennium geeft de provincie nadmkkelijk aan dat vrijwillige
herindelingen die door de gemeenten worden voorbereid de voorkeur hebben, maar dat de pro\'incie
de regie zal nemen wanneer het initiatief uitblijft.
Overijssel kondigt halverwege de jaren negentig in het provinciaal beleidsprogramma dat er gericht
gewerkt gaat worden aan een proces van bestuurUjke vernieuwing, waarmee de positie van de grote
steden en het lokaal bestuur als geheel versterkt kan worden. Het provinciaal bestuur neemt in dit
opzicht ook hier nadrukkelijk het initiatief. De gemeenten krijgen eerst tijd om zelf met voorsteUen te
komen, waarna in overleg tussen gemeenten en provincie gesproken wordt over varianten. Uiteindelijk
stelt de provincie een conceptontwerp-regeling op die leidend wordt in de herindelingsplannen. De rol
van de provincie Overijssel is slagvaardig en sturend in het proces. Niet alle voorgenomen
herindelingen komen, vanwege een gebrek aan draagvlak, tot stand. Hier zijn twee grote clusters die
onderzocht zijn, te onderscheiden: Twente, West-Overijssel.
De provincie wordt door de respondenten bij de meeste herindeUngen beschouwd als de drijvende
kracht (40%). Daarna gevolgd door het Rijk (25%), de voormalige gemeente waarin de respondent

11

werkzaam was (19%), een andere gemeente waarmee de herindeUng heeft plaatsgevonden (7%) en tot
slot heeft 9% van de respondenten 'overig' ingevuld.
Van de respondenten die in ons
sjpiftatïBa^aaiivjsxsyüsaBM&ï;^
onderzoek betrokken zijn geeft 87% van
de mensen die de gemeente zelf als
Drijvende kracht
Negatief
drijvende kracht achter de herindeling
zien aan dat zij opnieuw voor herindeling
zouden hebben gekozen als ze het
13SS
S-7K
Gemeenten zelf
vandaag nog eens zouden moeten of
6756
3356
mogen overdoen. Dat ondersteunt de
gedachte dat herindeling van onderop
Rijk
SS»-»
45*
lonend is. Minstens zo opvaUend is
evenwel dat ook 67% van de responFiguur 3: opnieuw voor iierindeling Iciezen
denten die de drijvende kracht niet
vermoeden bij de gemeente zelf maar bij
de provincie opnieuw zou kiezen voor herindeling. In gevallen waarin het rijk de drijvende kracht is,
gaat het met 55% nog steeds om meer dan de helft. Het oordeel over de provincie of het rijk als
drijvende kracht is daarmee zondermeer mild. Blijkbaar is er ook waardering voor een midden-bestuur
en een centrale overheid die verantwoordelijkheid neemt en een rol te vervullen heeft als het gaat om
zoeken naar de juiste gemeentelijke schaal.
Bij de vraag of opnieuw gekozen zou worden
voor herindeling valt overigens op dat binnen
de gemeentelijke organisatie de meningen
scherp verdeeld zijn. Het college en het
ambtelijke apparaat zouden in meerderheid
ook weer opnieuw kiezen voor een
herindeling, terwijl de gemeenteraad dat juist
niet doet. 61% van dit type respondenten zou
vanuit zijn functie in de gemeenteraad niet
opnieuw voor een herindeling kiezen. De

SOEfiaDSFMsBSBeciinPÏhs^iöiif&q^
Ja

Nëe

Gemeenteraad

39%

61%

College van B&W

78%

22%

Ambtelijli appraat

85%

15%

gemeenteraad geeft stem aan de gevoelens
Figuur 4: gemeenteraad blijvend icritisch
die leven bij burgers en daar wordt doorgaans
minder draag\'lak voor herindeling vermoed. Hierbij moet overigens worden opgemerkt dat zich bij de
partijen die deel uitmaken van de gemeenteraad (oppositie of coalitiejdoorgaans wel de burgers
melden die zich verzetten tegen samengaan van gemeenten terwijl andere burgers die hiertegen geen
bezwaar hebben of die het eigenUjk niet zoveel kan schelen zich veel minder roeren in de richting van
de raad. Dat vertekent het beeld wel wat, zo is ons duidelijk geworden uit de feedbacksessies, net als
het gegeven dat herindeling soms negatieve gevolgen heeft voor de positie van vooral kleinere, lokale
politieke partijen, die hun positie ondermijnd zien worden.
In alle drie de provincies wordt de rol van de proxincie in het proces van gemeentelijk heiindelingen
bij benadering hetzelfde gepercipieerd. De pro\incies treden vooral op als initiatiefnemer, stimulator
en controleur. Vooral Overijssel wordt als initiatiefnemer en stimulator wordt gezien. Daarbij komt de
provincie Limburg vaker in de rol van confroleur en de ondersteuner naar voren dan de beide andere
provincies.

12

"a. ' M : *ia afcL-- " M kis.'A. "=£_ a i i . ai*, -a. ^ ^ n . ^ ^

1

Rollen

"

l^lBaiD|ïH?|jIiEEaaÉS
Gelderland

Limburg

Overijssel

Initiatiefnemer

67%

73%

78%

Stimulator

70%

78%

78%

Controleur

70%

75%

70%

Deskundige

54%

55%

45%

Steun

56%

67%

50%

1

Figuur 5: rollen per provincie

Nadere analyse van de drijvende kracht bij herindeling: survey en feedbackbijeenkomsten in
verband gebracht
Het is opvallend dat de drijvende krachten achter herindeUng overwegend positief worden
gewaardeerd: niet aUeen in geval van de gemeenten zelf als drijvende kracht, maar ook de
herindelingen waarin de provincie en het rijk als drijvende kracht worden gezien. Initiatief van
onderop Ujkt op het eerste gezicht de meest verkieselijke optie en is dat ook in het rijksbeleid: het
draagvlak voor de herindeling blijkt steviger als de gemeenten deze zelf vormgeven en voortduwen.
Tegelijkertijd betekent die voorkeur voor spontane en zelfgekozen herindeling niet dat het
tegenovergestelde - druk van bovenaf - door de respondenten wordt afgewezen. Integendeel, ze geven
onder andere tijdens feedbackbijeenkomsten aan dat druk van boven helpt om zaken in beweging te
brengen en gedaan te krijgen. Druk van buiten helpt de beweging van binnen. Het zijn geen
tegengestelde ontwikkelingen, maar ze kunnen elkaar ondersteunen. Onderhandelingen hebben soms
externe druk nodig om de laatste fase door te komen. Initiatief van provincie en rijk betekent overigens
niet altijd dat er druk wordt uitgeoefend; vaak ook gaat het om visievorming, om het aanreiken van
ideeën waar partijen vervolgens zelf mee verder gaan. Het proces kan dan verder op 'natuurlijke wijze'
en van onderop verder ontwikkelen. Van druk is dan pas weer sprake als het van onderop niet lukt.
Verder geven respondenten aan dat een proces van onderop niet vanzelfsprekend ook de ideale
oplossingen produceert. Gemeenten zijn er onderUng misschien over uit, maar er vallen dan mogelijk
andere gemeenten buiten de boot. Op lokaal niveau past het, maar op regionaal niveau ontstaan er
blinde vlekken. Soms is de provincie nodig om een gemeente aan te sporen die zich opzichtig buiten
alle van onderop ingezette onderhandelingen plaatst. In dergelijke gevallen nemen provincie en rijk
soms verantwoordelijkheid en dat wordt door het merendeel van de respondenten ook gewaardeerd.
Verzet, weerstand en succes zijn zodoende niet één-op-één te relateren aan bottom-up of top-down
ingezette of gedreven herindeling.

13

4­ Draagvlak en verzet bij herindeling
De respondenten zijn gevraagd om aan te geven in weUce mate er sprake was van draagvlak bij de
befrokken partijen bij de herindeling. Het draag\'lak voor gemeenteUjke herindeling varieert tussen de
diverse groepen befrokkenen. Het is volgens de respondenten het hoogst bij overheidspartijen. Vooral
de provincie wordt door respondenten als een grote voorstander van herindelingen beschouwd. Dat is
niet verbazingwekkend, aangezien de provincie bij de onderzochte herindeUngen in veel gevallen ook
de grootste drijvende kracht is gebleken. Binnen de gemeentelijke organisatie wordt het draagvlak het
hoogst ingeschat bij colleges van B&W en de top van het ambtelijk apparaat en lager bij de
gemeenteraad. B uiten de gemeentelijke organisatie zijn het vooral bedrijven, die een economisch
belang hebben bij een krachtige gemeente,
[aHE®5(bfc^s5iïï?Qïa3teïMBs# tOsiifeflgi^SteaEfl
! W^b%:ëBan
waar draagvlak voor herindeling te vinden is.
Provincie
3%
/
97%\
Respondenten schatten het draagvlak bij
CoUege van B&W
70?«
30%
burgers het laagst in. Slechts 22% geeft aan te
Top ambtelijke organisatie
35%
denken dat er redeUjk of zelfs veel draagvlak
Ondernemingsraad
42%
58%
voor herindeUng bij burgers aanwezig is.

Vfsy

Gemeenteraad

579É

43%

63»
Bedrijven
/""ST^
Draagvlak en (on­)aeliiksoortiaheid
[ 60%
MaatschappeUjke organisaties
40%
Zowel voor de partijen binnen als buiten de
V 78%
Burgers
22%
overheid geldt overigens dat er sprake is van
een grote spreiding. De algemene percentages
Figuur 6: draagvlai( voor iierindeling
die in figuur 6 zijn weergegeven kennen veel
variatie: soms is draagvlak bij de
E^jrS^ïW r mm^em^S'
gemeenteraad of bij de burgers wel degelijk
BevoüoTESsaniEnïtsBiig
*♦
aanwezig, maar soms ook ontbreekt die juist
Cultuur
s*
volledig. De aan­ of afwezigheid van
Ecenomischê arijviisitai
**
draagvlak voor herindeling bUjkt geen
**
toevalligheid, als we deze nader analyseren. ­ ?inan£iË?=pc»;ii2£
Figuur 7 laat zien dat er een sterk verband
B£=tuurEfciacht
bestaat tussen de aanwezigheid van draagvlak
VoorzisniiEïniavEau
en het al dan niet gelijksoortige karakter van
* = Verband
de fusiegemeenten. Zowel waar het gaat om
** = sterk\ciband
het interne als het externe draagvlak is er een
sterk verband te zien. Het draagvlak is
Figuur 7: draagvlai< en gelijicsoortigfieid
duidelijk hoger als de bevolkingssamenstelling,
de cultuur, de economische activiteiten en de financiële positie van de te herindelen gemeenten
gelijksoortig is. Het is daarbij vooral de ongelijksoortigheid van gemeenten die tot verzet leidt. Een
rijke gemeente die bijvoorbeeld een arme via herindeling uit de financiële moeiUjkheden moet helpen,
kan op verzet bij de bevolking stuiten, ook de soms noodzakelijke harmonisatie van belastingregimes
(zoals OZB­tarieven) kan voor burgers onaangename gevolgen hebben. Op vergeUjkbare wijze kan het
verschil in cultuur van twee of meer gemeenten en het gevoelen 'wat hebben wij eigenUjk met elkaar?'
verzet oproepen en nog jaren na de fusie tot gemengde gevoelens leiden.

Opvallend is dat er voor de mate waarin het voorzieningenniveau van de te fuseren gemeenten
overeenkomen, geen verband met d^aag^'lak is aangefroffen. Het gegeven dat burgers in de praktijk
toch al over de grenzen heen leven (recreëren en werken doen we niet zelden in andere gemeenten dan
die waar we wonen) kan hiervoor een verklaring zijn. Dat verschil in besfriurskracht geen verklaring
biedt voor aan­ of afwezigheid van draagvlak laat zich vermoedelijk herleiden tot het gegeven dat
bestuurskracht een evidente reden is voor fusie en dat het hier bovendien een thema betreft dat voor
buitenstaanders nauwelijks tot de verbeelding spreekt.

14

Verzet en omvana herindelingsgemeenten
Waar draagvlak ontbreekt begint het verzet.
^fei?ï*terft«4Wftï,^
Jbt
^iSssSrrtWi
ms
Het spreekt in dat licht voor zich dat onze data
Burgers
^
­71%­
1­7%
ia%
over waar verzet tegen herindeling
Bedrijven
21%^
fM»
25»
gelokaliseerd moet worden een patroon laat
51%
Maatschappelijke organisaties
1S%
31*
zien dat spiegelbeeldig is aan onze gegevens
Gemeenteraad
V­5236
u»
37"
over draagvlak. Verzet hoeft veel minder bij
Ondernemingsraad
365C
39"
25%
het college van B&W ofbij de top van de
Tup ambtelijke organisatie
2856
19%
ra^N
ambtelijke organisatie te worden vermoed en
College v a n B &W
40%
4sw;
\
12*;
wordt door onze respondenten met name bij
P
r
o
v
i
n
c
i
e
6%
19%
de burgers gezocht. Dit verzet van burgers uit
J^K'J
zich in de praktijk op verschillende wijzen, zo
Figuur 8: verzet tegen iierindeiing
blijkt uit de enquête, onder andere door het
schrijven van brieven aan de provincie en de
gemeenteraad, door de media op te zoeken en door acties op straat te organiseren en handtekeningen
tegen de herindeling te verzamelen.
Het verzet tegen herindeling blijkt bij nadere
"
1
fSimVstrftiTrilftpa
analyse groter naarmate de omvang van de te
fuseren gemeenten meer verschut. Zo is er in
Oniv.niig
Gemeenteraad
College vaii
Burgers
gcnieciiten
B&W'
16% van de herindelingen tussen gemeenten
van gelijke omvang sprake van protestacties
Gelijkwaardig
6%
16%
396
van burgers, tervrijl dit bij herindelingen
OngeIijk>vaa!d|g
19%
45%"
■
. =3^^ . .
tussen ongelijke gemeenten in 45% het geval
is. Dit patroon is niet alleen te zien bij burgers,
;^
_.,::._.
maar ook bij de gemeenteraad en het college
Figuur 9: protestacties en omvang van gemeenten
van B&W (zie figuur 9). Wanneer gemeenten
in hun omvang meer verschiUen, neemt
ÏSJc5ï3ïtfeÖ^3ïnEï333lIsfe
doorgaans bovendien het cultuurverschil toe. De ' . , ■.. :­ ..r
Partijen
'­
"Gelderland
LjmDQrB
Ovcrijssel
fusie van een dorp (in omvang en mentaliteit)
Gemeenteraad
6
8
»
4.»
6
3
«
met een stad leidt niet zelden tot weerstand.
College van B&W

/

°

765S

83K

55«

Verschillen tussen provincies
68!il
Top ambtelijkeorganisatie
56»
7=K
Uit een nadere analyse van de enquêtegegevens
Oiidenieimogsraad
^
;
6396
'6(,K
45*'
per provincie blijkt dat temgkijkend in
Butgers
=o!6
SS*
11S6
Overijssel het minste draagvlak voor herindeling
Maatschappelijlte organisaties ­
49%
43W
=8*
aanwezig is, zowel intern binnen de
gemeentelijke organisatie als extern bij burgers,
Bedtijve.T
­8!5
64X
5054
bedrijven en maatschappeUjke organisaties. De
Provincie
'
98SS
■ '
S7K­
95W
provincies Gelderland en Limburg hebben
ongeveer een gelijke verdeling van draagvlak
Figuur 10: draagvlak per provincie
over de betrokken partijen. In het verlengde
hiervan wordt in Overijssel ook meer verzet
aangetekend tegen herindeling. Een verklaring hiervoor kan zijn dat onze respondenten hier ook het
vaakst de opvatting hebben dat van herindeling tussen ongelijksoortige gemeenten sprake is.
Nadere anahise van draagvlak en verzet bii herindelingen: survey en feedbackbijeenkomsten in
verband gebracht
Het draagvlak voor herindeling varieert sterk, niet alleen tussen de betrokken partijen Cbijvoorbeeld
meer steun bij het college van B&W dan bij de gemeenteraad) maar ook binnen die afzonderlijke
partijen. Voor de mate waarin zich verzet manifesteert (en dat hiervan in feite een spiegelbeeld vormt)
geldt hetzelfde. Nadere analyse maakt duidelijk dat de (al dan niet aanwezige) ongelijksoortigheid
tussen gemeenten die betrokken zijn bij herindeling zeer relevant is voor dat draagvlak. Het maakt in
de praktijk echt uit of het bij herindeling gaat om een evenwichtige fusie van gelijkwaardige partners.
15

^xsaaï(Tis?)ïb<!A'Xiii4te)

of dat de ene gemeente (om welke reden dan
ook) zich als heel anders ziet dan de andere.
Dat wordt ook bevestigd door verschillende
deelnemers van de feedbackbijeenkomsten.

Partijen

Gelderiand

Limburg

0\*erij5sel

GeineentEr.Tod

.iSK

öSK

71%

College vau E&W'

46?6

46%

61%

Top ambtelijke oi^DUi-atie

.l6K

17«

47»

Ondernemingsraad

535S

fi^%

60SS

OngeUjksoortigheid kan zeker ook
Burgers
Sl%
TS%
90S6
complementariteit betekenen, in de vorm van
Maatschappelijke organisaties
65%
62«
7SS6
bijvoorbeeld aanvullende voorzieningen en
Eedri/ven
3896
42SS
.07*
economische activiteiten. In de wetenschap dat Provinde
25%
2!)»
25K
het oordeel over herindeling achteraf mild is,
zowel wanneer de gemeente de drijvende
Figuur 11: verzet per provincie
kracht is als wanneer de provincie of het Rijk
dat zijn en in de wetenschap dat het fuseren
van ongelijksoortige gemeenten soms ook gewoon moet (er is niet altijd evenveel te kiezen stelden
enkele deelnemers van de feedbackbijeenkomsten) blijkt herindeling soms ook een kwestie van 'door
de zure appel heen bijten'. Herindeling buiten de orde verklaren, alleen omdat het een impopulaire
maatregel is, kan niet altijd dejuiste optie zijn. De vraag die dan gesteld moet worden is toch vooral
welke ambities er uiteindelijk door herindeling (al dan niet) worden gerealiseerd.

16

- ^ \«r » | . ^ -_^ ar|. '*. " ' ^ - ^ . . f l ^ " ^ ^

^ .

—"^

5. De mvloed van het procesverloop
Terugkijkend op de herindelingen die in deze
lichte evaluatie zijn meegenomen komt verreweg
Wannetr u de situatie op dit moment bekijkt, wat is dan tiet meest van
toepassing?
het overgrote deel van de respondenten tot een
mild oordeel over het procesverloop. Ruim
tweederde geeft aan dat het proces ac/ifera/bezien
is meegevallen. De meeste van de onderzochte
herindelingen beginnen moeizaam, om na verloop
!
van tijd soepeler en minder beladen te worden.
«
Het onderzoek laat verder zien dat respondenten
bij een soepel verlopend proces achteraf bezien
eerder opnieuw zouden kiezen voor herindeling.
Ruim twee derde van de respondenten zou moazanej
mochten ze vandaag opnieuw de keuze maken
over de herindeling van destijds - opnieuw voor
Figuur 12: iiet procesverloop
herindeling kiezen. Wanneer het proces soepel verliep,
zou 81% van de respondenten opnieuw kiezen voor
herindeling tegen 40% in die gevallen waarin het proces moeizaam verliep. Het gaat bij het oordeel
over herhaling dus niet alleen over een oordeel over de aard van de combinatie, maar ook om de aard
van het proces. Het aantal respondenten dat aangeeft dat het proces van begin tot einde moeizaam
verliep of dat zelfs gaandeweg steeds moeüijker werd, blijft steken op ongeveer 30%. Het oordeel
achteraf valt duidelijk minder positief uit als (1) de herindeling langer geleden is en (2) bij de
herindeling minder inwoners (en dus kleinere gemeenten) betrokken waren.
HetM-asviiibe^la
andeainWïCJsn»
poceï

Ha proces (jig
gaandeweg 9È£ds

hhelbegjiwashel
Ka proces viel tdesnts
proces tTueci3m. maar mee; hëlgng over t H
ISavidtKImeeaigrig gehed gej>Dmefl goed
liet beter

Opvallend is dat respondenten kritischer zijn bij een herindeUng van kleinere gemeenten. Bij
gemeenten met meer dan 50.000 inwoners is minder dan een derde van de respondenten achteraf
kritisch over de herindeUng, tervrijl dat bij gemeenten met minder dan 25.000 inwoners meer dan de
helft is. Uit de feedbackbijeenkomsten komt naar voren dat bij kleinere gemeenten de identificatie van
de gemeente met de eigen gemeenschap groter is en dat de opheffing hier dus meer impact heeft dan
als gemeenten al groter zijn. Bij een kleinere gemeente is de identificatie met de lokale identiteit groter
en wordt daardoor meer verlies gevoeld. Bij grotere, of eerder al heringedeelde gemeenten is die
hechting met de bestaande gemeenschap minder expliciet en wordt herindeling een minder beladen
onderwerp.
De verslechterde band met de gemeente die ervaren kan worden, verklaart mede waarom juist over
herindelingen die al wat langer geleden zijn doorgevoerd negatiever wordt geoordeeld. Hier ligt een
verband met de omvang van de bij herindeling betrokken gemeenten; die is in de loop der tijd
toegenomen. Bij 'oudere' en eerdere herindelingen was er sprake van een grotere hechting aan de
lokale identiteit. Het gaat er niet om dat gemeenten "beter' zijn geworden in het doorvoeren van een
herindeling, maar dat de binding met de gemeente als nabije en lokaal georganiseerde identiteit als
gevolg van herindeUng is afgenomen.

17

r = lib'
Tijdverloop

r=.245"

C&CGÖSsOaröfeffiEÖ"
Negatief

Positief

Aantal i n w o n e r s

24%

/"
~X
t 76% )
\ ^
J

25.000 inwoners

34%

66%

Korter dan lo jaar
geleden
Langer dan lo jaar
geleden

Minder dan

Meer dan
50.000 inwoners

,

(StHKaaiflfirJiftTOg
Negatief

Positief

v^" J

47%

29%

7i%

Figuur 14: tevredenheid en inwonertal

Figuur 1 3 : t e v r e d e n h e i d in d e tijd

Frictiekosten
HerindeUngsprocessen die niet soepel verlopen, kennen hoge frictiekosten. Niet aUeen blijkt uit de
enquête dat die frictiekosten vaak hoog worden ervaren, ze zijn voor de respondenten ook hoger dan
verwacht. Met andere woorden, als de frictiekosten niet goed worden ingeschat (en dat gebeurt in de
meeste herindelingen), dan zijn die inschattingen steevast te laag en vallen de werkelijke frictiekosten
hoger uit.
Omdat het hier een vraag betreft waarvan op voorhand te vermoeden is, dat respondenten hem
moeilijker kunnen beantwoorden als zij de herindeling niet van binnenuit kennen of er ten tijde van de
herindeling niets mee te maken hadden, hebben we de resultaten daarop nader geanalyseerd. Deze
analyse laat zien dat het voor het oordeel over de frictiekosten (zowel de omvang daarvan als de
oorspronkeUjke raming) niet uitmaakt of een respondent bij de herindeling betrokken was. Het
patroon is voor beide groepen (betrokkenen en niet-betrokkenen) precies hetzelfde (zie figuur 14).
iÜBSS^JXÏHliEïfiSÏ!
Beoerkte frictiekosten

35^

5«<.

Om\'angrijke frictiekosten

i89ó

429<.

E&SffiÈaBvJÖ^SB
wg7?gnf>iVrmTggi^wriV7?^
Beperkte frictiekosten

395^

5'ó

Omvangrijke frictiekosten

109i5

37?6

Figuur 15: frictiekosten

De frictiekosten van herindeling zitten volgens de respondenten vooral in personeelskosten,
huisvesting en automatisering. Vooral personeelskosten worden veelvuldig genoemd: de afvloeiing
van boventaUig personeel, de kosten die met ontslag gepaard gaan, en het zoeken van kwalitatief goed
personeel, ofjuist in het gebrek aan afvloeiing waardoor onnodig veel werknemers op de begroting
bUjven drukken. Het onderzoek laat ook zien dat er bij heringedeelde gemeenten in de provincie
Gelderland financiële lijken uit de kast zijn gekomen, die voor de fusiegemeente een onaangename

18

verrassing betekenden. Tot slot gaan er ook frictiekosten gepaard met de harmonisatie van
bijvoorbeeld subsidieregels.^
VerschiUen tussen de provincies
Uit de onUne enquête blijken verschiUen tussen de drie provincies met betiekking tot de perceptie over
de frictiekosten. In Limburg worden de frictiekosten over het algemeen lager ingeschat en vallen ze
uiteindelijk meer uit overeenkomstig de verwachting vooraf dan in de andere twee provincies, aldus de
respondenten.
Provincie
O Gelderland
Q Limburg
DOverfissel

T

De frictiekosten De fricrtiekosten
riin omvangrijk en
ziin hoog en
niet
overeenkomstig de
over eenkomstig de verwachting
verwachting

r

De frictiekosten De frictiekosten
zijn beperkt en ziin beperkt en niet
overeenkomstig overeenkomstig de
de verwachting
verwachting

Frictieliosten
Figuur 16: frictiekosten per provincie

Nadere analyse van het procesverloop bii herindeling: survey en feedbackbiieenkomsten in verband
gebracht
Herindeling gaat gepaard met frictiekosten. Die frictiekosten zijn, zo laten de uitkomsten van het
survey zien, volgens respondenten vaak hoog en hoger dan tevoren verwacht. Daar komt bij dat het
procesverloop bij herindeling achteraf bezien meevalt volgens veel betrokkenen, maar onderweg toch
veel tijd, inzet en doorzettingsvermogen vraagt.

Op dit moment krijgt iedere gemeente uit het gemeentefonds nog een vaste voet. Bij fusie van gemeenten
blijft er uiteindelijk voor de nieuwe gemeente slechts een uitkering van eenmaal de vaste voet over in
plaats van bijvoorbeeld twee of drie vaste voeten bij respectievelijk twee of drie vroegere gemeenten. Dit
verlies aan inkomsten dient in termen van efficiëntievoordelen te worden bezuinigd door de nieuwe
gemeente. De minister van BZK heeft voorgesteld hiervoor te willen compenseren. Tijdens de
feedbacksessies is regelmatig naar voren gekomen dat een dergelijke compensatie nooit afdoende zal zijn
om de frictiekosten af te dekken en dat de vergoeding hiervoor van rijkswege niet in de plaats mag komen
voor een andere berekening van de vaste voet

19

In het beleidsdenken over herindeUng wordt
Prestatieniveau
doorgaans (impliciet) uitgegaan van een Uneair
verlopend proces (zie figuur 17), waarin het
Beleidsdenken
vanaf de start van de herindeling naar
verwachting beter zal gaan. In veel gevallen
wordt daar bij het inboeken van besparingen
ook expUciet rekening mee gehouden. De
Ervaringspraktijk
praktijk is echter, zo laten de gesprekken
tijdens de feedbackbijeenkomsten steeds weer
Tijdverloop
zien, dat het bij een omvangrijk
Figuur 17: procesverloop van herindeling
veranderingsproces als een herindeling eerst een
tijd onvermijdelijk minder gaat. Pas daarna
worden op enig moment de verbeteringen zichtbaar. Bij herindeUng is daarom van belang om de
frictiekosten goed te beheersen en de verwachtingen over de verbeteringen realistisch voor te steUen.
Er zijn volgens veel respondenten verbeteringen en besparingen van herindeling te verwachten, maar
die treden pas na enige tijd op. Tot die tijd is er mede door frictiekosten en tiansitietijd niet direct
prestatieverbetering te verwachten. HerindeUng vereist werk en kost tijd. Het komt op termijn in de
regel goed, maar dat duurt wel even.
In de feedbackbijeenkomsten kwam vaak aan de orde dat na een herindeling rust en hersteltijd nodig
zijn om in de nieuwe schaalvorm te werken, de benodigde professionaliteit verder te ontwikkelen en de
veranderende verhoudingen tot de burger te verkennen. Om tot betere prestaties te komen is tijd
nodig: zoeken naar nieuwe identiteit, nieuwe patronen vinden en nieuwe automatismen inslijten. Mits
daar voldoende tijd en aandacht voor is, lukt het volgens de respondenten vaak en valt het achteraf ook
mee. Maar om tijd te nemen en te krijgen is rust nodig. Krijgt de organisatie de tijd en ruimte om tot
verbetering te komen? Vaak niet: de verwachtingen ten aanzien van de nieuwe organisatie zijn direct
na de herindeling het hoogst. Terwijl de prestaties dan juist beperkt zijn. En naarmate de tijd
verstrijkt, en de nieuwe organisatie het beter gaat doen, verdwijnt ook de aandacht voor de
verbeteringen omdat de herindeling minder direct in beeld is. Nieuwe onderwerpen dienen zich aan en
de herindeling raakt uit beeld; dat het inmiddels beter gaat is veel minder een issue dan het was toen
het minder ging. Dat heeft niet zozeer te maken met de mate van prestaties, maar met de aandacht er
voor. Om een herindeling écht op waarde te schatten is het beter om het oordeel erover even uit te
stellen en de organisatie rust en tijd te geven om te verbeteren en de nieuwe situatie invuUing te geven.
In de praktijk van politiek en bestuur is dat uiteraard lastig, maar het is een interessant gegeven om
mee te nemen.

20

-s.

.Jf* ms-Ë

­ 3 . ft­.a "B ­

saLSiaLSiS

?=ï­^

­ "J*

6. Ambities bij herindeling
Gemeentelijke herindeling draagt volgens de direct betrokkenen in het survey eerst en vooral bij aan
de realisatie van organisatorische ambities. Gevraagd naar de drie belangrijkste voorgenomen én
gerealiseerde ambities van herindeling geven respondenten aan dat het primair gaat om: (i) het
vergroten van bestuurskracht, (2) het professionaliseren van de ambtelijke organisatie en (3) het
verbeteren van dienstverlening. Dat maakt herindeling, opvallend genoeg, tot een veranderingsproces
dat in de eerste plaats verbonden wordt met overheidsinterne ambities en overwegingen. Het gaat om
ambities die er met n a m e op gericht zijn de gemeente beter te laten functioneren. Ook een ambitie als
'tegemoetkomen aan de wensen van een hogere overheid' wordt door betrokkenen regelmatig
genoemd. Interessant is dat het'vergroten van de democratische legitimiteit door onze respondenten
niet als een bij herindeling relevante ambitie wordt genoemd. Respondenten menen niet dat
herindeling de ambitie draagt om het democratisch gehalte te verbeteren. Daarvoor zien de
respondenten andere middelen.
fch;ïT>;sfis^«jf«ta?tïV5ffnH^^

1' plaats

a ■ plaats

3* plaats

Totaal

Bestuurskracht vergroten

1

3

3

2096

Ainbtelijke organisatie professionalisei'en

3

Ambitie

19?6

Dienstverlening verbeteren

15%

; Tegemoetkomen aan hogere overheid

.­}■

Bestuurlijke drukte verminderen

9

Bezuinigen

1296

: 9

9

6

8

4

Ged\\­ongen lierindeling voorkomen

5

7

10

1 Samenhangend gebied realiseren

7

6

7

Gemeente overstijgende projecten realiseren

8

5

6

j ■Woningbouwopgave realiseren

10

10

8

12

11

296

; 12

, .196

Reageren op initiatief van andere gemeente
i Democratische legitimiteit realiseren

12

: :

496
7?6
696
696
696
396

Figuur 18: gerealiseerde ambities

Dat herindeling vooral organisatorische ambities realiseert, zien we ook terug als we dichter kijken
naar de oordeelsvorming over de veranderende verhouding van de gemeente tot de burger. Hier zien
we dat herindeling volgens respondenten in de eerste plaats leidt tot betere dienstverlening. Tegelijk
zien we echter dat de financiële lastendruk, de betrokkenheid van burgers, de band met de burgers
volgens de respondenten eerder verslechteren dan verbeteren. Ook het identiteitsbesef van burgers in
de gemeente komt door herindeling onder druk te staan. Deze uitkomst ondersteunt de gedachte dat er
in het denken over herindeling een onderscheid nodig is ttissen de gemeente als bestuur en organisatie
enerzijds en de gemeente als gemeenschap anderzijds. Herindeling heeft volgens respondenten veelal
positieve gevolgen voor ambities op het eerste, maar voor het tweede is het minder productief. Daarin
liggen feitelijk ook niet de ambities, maar tegelijkertijd leidt herindeling op de kortere termijn wel voor

21

spanning tussen de schaal van de nieuwe gemeente en het niveau waarop identiteit en gemeenschap
zich vooral voordoen. Herindeling vereist inspanning in de relatie van de nieuwe gemeente tot de
gemeenschap.
®S5*A<^<mii & s \ m j ^ j m A itsg

K'ïvesties

"Verbeterd

Onveranderd

Verslechterd

Diensi^'erlening aan burgers

Q'y
^—y

29S€

17%

46%

35%

48?S

37%

Financiële lastendruk voor burgers

19%
1596

Betrokkenheid van burgers
Bcind met de burger

(1.3"^

45%

42%

Identiteit van de gemeente

\7%

4496

40%

Figuur 19: herindeling en de burger

Dat respondenten, ondanks een verminderde betiokkenheid van burgers en een toegenomen afstand
tot de eigen bevolking toch mild oordelen over herindeling is vanuit de uitkomsten goed te verklaren.
Het gaat volgens hen om een technisch-organisatorische operatie (die beoogt bij te dragen aan
ambtelijke professionalisering en verbeterde dienstverlening) en minder een politiek-bestuuriijke
operatie (die als oogmerk heeft de maatschappelijke inbedding te borgen en de democratische
legitimiteit te versterken). Dat is ook terug te zien in hoe ze het bereiken van de ambities duiden.
Figuur 20 laat zien dat hoewel zeker niet in alle gevaUen de ambities van herindeUng volledig
gerealiseerd zijn, in ongeveer driekwart van de gevallen het herindelingsproces overwegend positief
gewaardeerd wordt. Slechts 28% van de respondenten geeft aan dat de ambities niet zijn bereikt of dat
in het geheel onduidelijk is wat er nu precies is bereikt. Herindeling heeft positieve gevolgen voor een
aantal ambities - voor andere ambities zijn andere instrumenten nodig.

1.«SDM

IRwiiiffiftT^

De ambities zijn bereikt, proces is geslaagd

111

M\

We zitten op de goede weg, de kans is groot dat we de
ambities halen

75

/18%

De ambities zijn-niet of ten dele gehaald, maar we zijn
tevreden raet de opbrengsten

44

We hebben veel bereikt, maar het resultaat is niet wat we
beoogd hebben
Het i s n o g onduidelijk wat d e herindeling heeft
opgeleverd

64
63

v>/
15?S

De ambities zijn niet bereikt

52

13%

\

11%

\
ƒ
\l6%J

Figuur 20: duiding van gerealiseerde ambities

Herindeling in i^elatie tot altematieven
Het gegeven dat herindeling leidt tot de realisatie van de ambities die ervoor gesteld zijn is op zichzelf
geen reden om voor herindeling te kiezen. Er zijn meer wegen die naar Rome leiden en bestuurskracht
kan ook langs andere wegen worden vergroot. Er zijn alternatieven voor herindeling, zoals netwerk- en
regionale besturen, ambteUjke fusies, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en gedeelde
ambtelijke afdelingen. Herindeling is niet de enige optie. Toch kiest ruim twee derde van alle
respondenten achteraf opnieuw voor herindeling. Dat is een interessante bevinding.
De verwachting vooraf was dat respondenten zouden aangeven dat ze met de kennis van nu bijvoorbeeld van de verschillende goed werkende alternatieve vormen - die alternatieve vormen sterk
22

LK!e.SiS. "S­ 5=3. i

zouden overwegen. In plaats daarvan geven ze aan dat ze ondanks alle alternatieven die ze kennen toch
zouden kiezen voor herindeling.

SmM
.Ja
195.
Nee, goed alternatief zou zijn: wel herindeling, maar in 75
een andere combinatie van gemeenten
Nee, goed alternatief zou zijn: wel herindeling, maar op 4
een later moment
Nee, goed alternatief zou zijn: verder gaande ambtelijke 39
samenwerking
Nee, goed alternatief zou zijn: samenwerking tussen een _ 60
aantal specifieke ambtelijke diëtisten
Nee, goed alternatief zou zijn: verder uitgew­erkte
11
gemeenschappelijke regelingen
■ Née, goed alternatief zou zijn: meer afstemming en
13
' coördinatie tussen Colleges en Gemeenteraden

ms^smi^.
4996
19%
1%
10%
1596
396
396

Figuur 21: alternatieven voor herindeling

Nadere analyse van ambities bij herindeling: survey en feedbackbiieenkomsten in verband gebracht
Wij kunnen in ieder geval niet om de constatering heen dat respondenten in duidelijke meerderheid
aangeven dat zij ook achteraf bezien nog steeds ofjuist nu van mening zijn dat herindeling destijds het
beste instrument was. Hoewel opgemerkt dient te worden dat resultaten uit het verleden geen garantie
zijn voor de toekomst en dit oordeel dus niets zegt over eventuele toekomstige herindelingen.
Ongetwijfeld speelt bij deze perceptie een rol dat herindelingen definitief en onomkeerbaar zijn. Zo
bevestigen ook respondenten. Het realiseren van een herindeling vraagt in het begin veel tijd, inzet en
het verwerven van draagvlak, maar dat gaat voorbij zodra de herindeling een feit is. Samenwerking is
daarentegen eenvoudiger te regelen, maar om er op lange termijn plezier van te hebben en de
samenwerking productief te houden, is een veel grotere en bUjvende investering gevraagd. Het kan
snel, maar vereist vervolgens permanente zorg. Een herindeling vraagt veel zorg en energie in de
opstartfase, maar keert daarna snel terug naar de normaaltoestand. De nieuwe indeling wordt de
nieuwe standaard, in plaats van een steeds ontwikkelende en te onderhouden tussenstand in een
samenwerkingsproces.
Daar komt bij dat een herindeling bundelt, maar dat die bundeling niet meer te verbreken is. Het is
synthese: de organisaties gaan in elkaar op en zijn (praktijk) niet meer los te maken. Het is als het
kloppen van een ei: eenmaal vermengd kunnen het eigeel en eiwit niet meer gescheiden worden,
tenvijl het toch echt andere dingen zijn. Bij samenwerking is de optie van breken en ontkoppelen
permanent actueel. Partijen kunnen er van afzien, maar daarmee is de mogelijkheid niet verdwenen.
Dat is voor betrokken partijen mede ook het aantrekkelijke er aan: ze worden niet tot definitieve
keuzes gedwongen. De prijs daarvan is onzekerheid en permanente zorg voor het arrangement.
Herindeling heeft dat probleem niet. Kennelijk is dat voor de respondenten toch een belangrijk
gegeven. Zij ondergaan liever het gevoelige en vaak moeizame proces van herindelen, dan dat ze
zichzelf en elkaar veroordelen tot permanente onderhandeling over een per definitie tijdelijke
samenwerking.

23

7. Conclusies
De pro\dncies Gelderland, Limburg en Overijssel wülen met deze lichte evaluatie lessen tiekken mt de
verschillende herindelingen in de periode 1999-2010. In het onderzoek is onder andere gekeken naar
de effecten van gemeentelijke herindeUng ten aanzien van de gemeentelijke taakuitoefening, de
financieel-economische positie, de kwaliteit van het bestuur en de ambteüjke organisatie, bestuurUjke
drukte, de positie in de bestuurUjke omgeving en de relatie tot de burger.
Hoofdconclusie van dit onderzoek is dat respondenten die bij de herindeUng betiokken waren en zij
die achteraf met de gevolgen van de herindeling worden geconfronteerd aUen mild oordelen over die
herindelingen. Zeker waar de gemeente de drijvende kracht achter de herindeUng vormt, zou een
overgrote meerderheid achteraf bezien opnieuw voor de herindeling kiezen. Ook daar waar de .
provincie volgens respondenten de drijvende kracht was achter de herindeUng is nog twee derde van
de respondenten die mening toegedaan. Wanneer het rijk de drijvende kracht is, gaat het nog steeds
om iets meer dan de helft van de respondenten. Ook wanneer herindeling wordt bezien in relatie tot
alternatieven, zoals een ambteUjke fusie of een intergemeentelijke samenwerking, is ruim twee derde
van de respondenten van mening dat zij de herindeling het beste alternatief blijven vinden voor de
kwesties die aan de orde waren. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat opvattingen over eerdere
herindelingen niet kunnen worden geëxtrapoleerd naar preferenties voor de toekomst.
De tweede hoofdconclusie van het onderzoek is dat herindeling in de eerste plaats organisatorische
ambities realiseert en veel minder gericht is op de relatie van gemeente tot gemeenschap. De ambities
Uggen vooral op het eerste, veel minder op het tweede. Herindeling draagt volgens respondenten bij
aan het vergroten van de bestuurskracht, het professionaliseren van de organisatie en het verbeteren
van de dienstverlening aan de burger. In de relatie van de gemeente tot de gemeenschap zijn meer
negatieve dan positieve gevolgen te noteren. De betrokkenheid van en de band met de burger
verslechtert eerder dan dat deze verbetert, net zoals ook de herkenbare identiteit van de gemeente
door herindeling vaak negatief wordt beïnvloed. Dat maakt dat herindeUng geen instrument is om een
democratisch deficit op te lossen, maar vooral een instrument is om de bestuurskracht en kwaliteit van
het bestuur te verbeteren. TegeUjkertijd geven respondenten aan dat er negatieve gevolgen zijn voor de
relatie tot de gemeenschap; dat vereist mogelijk aanvullende inteiventies ter correctie. Belangrijk is
hier wel om aan te tekenen dat de negatieve gevolgen van herindeling voor de relatie van de gemeente
tot de gemeenschap vooral aan de orde zijn waar de lokale identiteit sterk gevoeld wordt. Dat heeft een
paradoxale hypothese tot gevolg. Ons onderzoek naar eerdere herindelingen laat zien dat er een verlies
is in de relatie tussen gemeente en gemeenschap, maar het feit dat er heringedeeld is zal dat verUes een
volgende keer beperken. Bij een herindeling van een eerder heringedeelde gemeente zal het verUes
beperkt zijn, omdat er eenvoudigweg minder vereenzehdging is met de identiteit van de gemeente. Let
wel, dit is geen bevinding maar een hypothese die we logisch afleiden uit de bevindingen van de lichte
evaluatie.
Conclusies op de verschillende onderzoeksaspecten
We gaan hierna nader in op de onderzoeksaspecten die bij de centrale onderzoeksvraag van dit
onderzoek zijn geformuleerd. Daarbij hebben we enkele aspecten bij elkaar gevoegd, omdat ze in
elkaars verlengde liggen of omdat de conclusies die we trekken op beide aspecten van toepassing zijn.

24

..fir «Iff S i -

»!£. «.'S. e-'ft."

, (BSOÏÉIBÖ®
Initiatief voor het
herindelingsproces

Het surveyonderzoek laat zien dat niet aüeen in het geval van
herindeUngen waarbij de gemeente de drijvende kracht is, maar ook
als de provincie of het rijk de drijvende kracht achter herindeling is,
een duidelijke meerderheid van de respondenten opnieuw voor
herindeling zou hebben gekozen.
BestuurUjke kwaliteit en
Het surveyonderzoek laat zien dat herindeUng regelmatig heeft
kwaUteit van gemeentelijke
geleid tot vergroting van de bestuurskracht en verbetering van de
taakuitoefening
dienstverlening van gemeenten.
Financieel­economische
Het surveyonderzoek laat zien dat herindelingsprocessen gepaard
positie van de gemeente
gaan met frictiekosten. Die frictiekosten zijn regelmatig hoger dan
vooraf verwacht. Posten in de frictiekosten zijn onder andere
personeelskosten (zoals afvloeüng), huisvestingskosten en
automatiseringskosten. Frictiekosten zorgen voor druk op de
financieel­economische positie van de gemeente na herindeling en
neutraliseren zeker in de beginjaren de soms al ingeboekte
efficiencyvoordelen van de herindeUng.
Kwetsbaarheid van het
Het surveyonderzoek heeft laten zien dat herindeUng in het verleden
ambtelijke apparaat van de
heeft geleid tot (verdere) professionalisering van het ambtelijk
gemeente en ontwikkeUngen
apparaat. De feedbackbijeenkomsten in het onderzoek hebben laten
die sinds de herindeling op
zien dat heringedeelde gemeenten gelijktijdig ook erkennen dat
gemeenten afkomen
omstandigheden veranderen; zo hebben de economische crisis en de
voorgenomen decentralisatieoperaties invloed op de huidige,
weerbaarheid van (sommige) heringedeelde gemeenten.
Herindelingen lossen een deel van de gestelde problemen op, maar
in de voortgaande dynamiek van bestuur en samenleving komen
nieuwe uitdagingen op. Herindeling is geen finaal antwoord, hoewel
respondenten aangeven dat de herindeling vbor een betere
uitgangspositie voor de nieuwe uitdagingen zorgt.
Bestuurlijke drukte in
' Het surveyonderzoek laat zien dat herindeling van gemeenten
overlegcircuits
^ nauwelijks leidt tot een vermindering van bestuurUjke drukte.
■' Althans, respondenten noemen dat niet als een opbrengst van
i herindeling.
Aantal samenwerkings­
De feedbackbijeeiikomsten in het onderzoek hebben laten zien dat
verbanden van gemeenten en
ook heringedeelde gemeenten in verschiUende
nieuwe of geïntensiveerde
samenwerkingsverbanden actief zijn en nieuwe verbanden aangaan.
samenwerkingsverbanden
Herindeling heeft vooral geleid tot een herschikking van
samenwerkingen. Het worden niet perse minder maar andere
verbanden.
Relatie met de burger als
Het surveyonderzoek laat zien dat de relatie met de burger en de
gevolg van herindeling
betrokkenheid van de burger bij de gemeente, evenals de identiteit
van de gemeente, als gevolg van herindeling eerder is verslechterd
dan verbeterd. Herindeling heeft volgens respondenten niet of
nauwelijks positieve gevolgen voor de relatie tussen gemeenten en
gemeenschap. Daar wordt overigens niet in meegewogen dat
burgers uiteindelijk ook baat hebben bij bijvoorbeeld verbeterde
dienstverlening. Ze ei­varen een verUes van identiteit van de
gemeente, maar genieten tevens verbeterde dienstverlening. Op
termijn kan dat ook leiden tot een positieve waardering van de
relatie tussen burger en bestuur.
Positie in de bestuurlijke
Het surveyonderzoek en dan met name de antwoorden op de open
omgeving ten opzichte van rijk vragen laten zien dat schaalvergrotmg ook heeft geleid tot betere
en provincie
toegang tot rijk en provincie. De vermindering van het aantal
gesprekspartners voor provincie en rijk maakt ook dat sommige
heringedeelde gemeente regiofüncties krijgen.
GemeenteUjk en
Het sur\'eyonderzoek laat zien dat een verbetering van de
maatschappelijk
dienstverlening aan burgers veelal is gerealiseerd. Met name de
voorzieningenniveau
open \Tagen laten zien dat hoewel de \'erbinding tussen de kernen
sterker zijn, sommige kleinen kernen te maken hebben met een
25

®B(öata3X5togie[p@®È

Voornemens voor nieuwe
fusieplaimen

verkleining van het voorzieningenniveau. Echter is het onduidelijk
of dit te koppelen is aan de herindeling. Sommige heringedeelde
gemeenten zijn erin zijn geslaagd om extra gelden binnen te halen
die ten goede komen aan de maatschappeUjke voorzieningerL
De feedbackbijeenkomsten in het onderzoek hebben laten zien dat
de meeste heringedeelde gemeenten thans geen formele
. voomemens hebben voor nieuvve herindeUngen. Alternatieven voor
', herindeling (zoals samenwerking) die béttekking hebben op het
I versterken van de bestuurskracht of het verbeteren van de
I dienstverlening worden wel overwogen.

Figuur 22: conclusie per onderzoeksaspect

26

8. Reflecties op het onderzoek
Wat betekent het dat het merendeel van de respondenten de herindeUngsoperaties in Gelderland,
Limburg en Overijssel achteraf mild beoordeelt en er indien gevraagd opnieuw voor zou kiezen? Wat
zegt het dat ze met de kennis van nu, met overweging van de verschillende alternatieve
samenwerkingsvormen, toch opnieuw voor de vorm van volledige herindeling kiezen? En wat zeggen
die resultaten uit het verleden over de volgende stappen in het lokaal bestuur, zeker nu
schaalvraagstukken recent opnieuw in het hart van het politieke debat zijn geplaatst.
De politiek-bestuuriijke context is nu in ieder geval anders dan ten tijde van de door ons onderzochte
herindelingen. Ging het tien jaar geleden vooral om vraagstukken van bestuurskracht en de
centrumgemeente problematiek, tegenwoordig gaat het om grote decentralisatieoperaties, met
omvangrijke efficiëntiekortingen, en dus forse bezuinigingen die vanuit het rijk worden door vertaald
naar het lokaal bestuur. Bovendien zijn allerlei nieuwe samenwerkingsopties tot ontwikkeling
gekomen waarmee ook in de praktijk resultaten zijn geboekt. Ook zijn de mogelijkheden op
technologisch gebied voortgeschreden, waardoor samenwerking niet aUeen een ander karakter krijgt,
maar ook nieuwe mogelijkheden voor samenwerking ontstaan. Wat nu en in deze tijd de beste optie is
in het zoeken naar de juiste schaal is niet zonder meer te zeggen, maar herindeling behoort in het licht
van ons onderzoek in ieder geval nog tot die serieus te overwegen opties.
Een aantal opbrengsten van dit onderzoek maakt dat herindeling ook in onze tijd een passend
instrument blijft, ondanks veranderende opgaven, uitgangspositie en de nieuwe alternatieven die
voorhanden zijn. Velen zouden achteraf opnieuw voor herindeling kiezen en oordelen, terugkijkend,
positief. En niet aUeen als de gemeenten de drijvende kracht zijn, maar ook als de provincie of het Rijk
die rol vervulde, verschillende betrokkenen vinden dat herindeling bijdraagt aan het vergroten van de
bestiiurskracht, de verbetering van de dienstverlening en het professionaliseren van de organisatie.
Dat maakt dat herindeling een serieuze optie blijft, ook voor schaalkwesties in onze tijd. Betekenisvol
is ook het gegeven dat herindelingsprocessen achteraf vaak blijken mee te vallen, zowel volgens de
direct als (weliswaar in mindere mate) de indirect betrokkenen. Mensen zien er tegenop, maar achteraf
valt het mee. Het is een ingrijpend proces, maar als het achter de rug is keert de rust snel terug.
Herindelingen lijken vooraf grote interventies, maar na afloop relativeren betrokkenen dat enigszins.
Dit onderzoek was gericht op de herindelingen van weleer, in sommige gevallen langer dan tien jaar
geleden. Dat gaf het onderzoek bijna een historisch tintje, als een graven in het geheugen van
betrokkenen over hoe het toen was en er toen aan toe ging. Maar daarmee is niet gezegd dat
herindeling als instrument ook 'van gisteren' is. Waar enerzijds nieuw instiumentarium beschikbaar is,
heeft het herindelingsinstrument een opvallende relevante behouden. De meerderheid van de
respondenten is er in ieder geval positief over en daar waar respondenten kritisch zijn is dat met de
nodige mildheid en nuance. Herindeling is onmogelijk een ideaal instrument, maar wellicht het beste
dat opschalende gemeenten ter beschikking staat. Nogmaals, dat is niet de uitkomst van een
technische analyse van de opbrengsten van herindeling, maar een conclusie die we trekken uit een
onderzoek met meer dan vijfhonderd respondenten.: Volgens een meerderheid is herindeling een
werk2aam instrument en verkiezen ze het boven de nu beschikbare alternatieven.
Daarbij is het uiteraard van belang om te beseffen dat volgens onze respondenten gemeentelijke .
herindeling belangrijke maar ook beperkte ambities realiseert. Herindeling kan de bestuurskracht
vergroten, de ambtelijke organisatie professionaliseren en de dienstverlening verbeteren. Voor het
aanzuiveren van een democratisch tekort is herindeling niet geschikt. Ook de band met de burger en
de betrokkenheid van de bevolking worden er niet door versterkt.7 In dat opzicht blijft de keuze lastig;
Tijdens een van de feedbackbijeenkomsten is opgemerkt dat een toegenomen afstand van het lokaal bestuur
tot de burger niet alleen negatief hoeft uit te werken. Soms kan die afstand juist nodig zijn om tot een
professioneel en volwaardig bestuur te komen. Zie bijvoorbeeld kwesties rond handhaving en andere zaken
27

het is niet zozeer een vraag van is herindeling goed of fout, maar een vraag voor welke dimensie van de
gemeente het bestuur kiest. Opschaling zorgt ervoor dat het presterende deel van de gemeente
versterkt, maar zorgt tevens voor een zekere verzwakking van het representerende deel en'an. Mensen
worden beter bediend, maar ervaren meer afstand. Ze krijgen meer voor minder, maar missen wat ze
eerder hadden. Het gemeentehuis is langer open en er is meer te doen, maar het Ugt verder weg en de
bestuurders zijn minder herkenbaar lokaal. In het debat over schaalvergroting is het daarom weUicht
productiever om te kijken naar manieren om dergelijke tekorten te compenseren ofte mitigeren, in
plaats van te zoeken naar instrumenten die op aUe elementen van de gemeentelijke realiteit even goed
(en beter!) scoren.
Onderling verschillen herindelingen sterk van elkaar. In onze set onderzochte herindelingen komen
talrijke varianten voor, die we conceptueel kunnen duiden. Zo kan een herindeUng het sluitstuk
vormen van een jarenlang samenwerkingsproces, dat uiteindelijk tot een samengaan van gemeenten
leidt. Misschien zelfs nadat eerst al een ambteüjk fusieproces heeft plaatsgevonden. De herindeling is
dan een logische vervolgstap op een samenwerldng die al gerealiseerd is. Of zelfs een bekrachtiging
van wat voor partijen feiteUjk al zo was. De herindeUng groeit dan op natuurlijke wijze van onderop.
Dat is een heel ander proces dan een herindeling die door één (centrum)gemeente wordt gewenst bijvoorbeeld omdat de gemeentelijke financiën niet op orde te brengen zijn zonder versterking van
buitenaf - en vervolgens via de band van de provincie of het Rijk wordt afgedwongen. De
centrumgemeente vrii het en mobiUseert de provincie en het rijk om de ambities van bovenaf op te
leggen. De centrumgemeente kan dat zelf niet, maar gebruikt dan de andere bestuurslagen als
hefboom. Wie is dan de drijvende kracht? Op het eerste gezicht is dat misschien de pro\'incie, maar in
werkeUjkheid is het de centrumgemeente. Zo is het analyseren en duiden van herindelingen ook een
zaak van wat op de voorgrond zichtbaar is en wat op de achtergrond speelt. Aan de buitenkant zien we
een afgedwongen herindeUng, bij nader inzien door één van de partijen zelf ingezet.
Weer anders is de variant waarin gemeenten samen de vlucht naar voren kiezen, om aan een
gedwongen en door anderen opgelegde herindeUng te ontkomen. 'Gewenst' kan in het geval van
herindelingen vele dingen betekenen: sommige gemeenten zoeken samenwerking vanuit een geloof in
meerwaarde, andere kiezen er voor als een defensieve strategie om - vanuit hun perspectief - erger te
voorkomen. Ze smeden in een vroeg stadium eigen coalities, om daarmee de buren onder druk te
zetten en andere combinaties voor te zijn. Ze vormen een blok tegen anderen die zich later bij de
combinaties willen of moeten voegen. Zo kunnen gemeenten die actief naar herindeling streven daar in
principe tegenstander van zijn.
In onderstaand schema geven we, voortbouwend op de resultaten van het survey en de bespreking
daarvan tijdens de feedbacksessies, vier verschillende typen van herindeling weer. We maken
onderscheid tussen: (i) de partij die het initiatief tot herindeling neemt; en (2) de partij die de
drijvende kracht achter de herindeling vormt.

waarin de belangen van de gemeenschap/gemeente en de burgers/bewoners niet vanzelf op een lijn liggen en
gepaste afstand noodzakelijk is om tot een zakelijke en professionele benadering te komen.

28

^

'jr ^ ­ ^

^ ^ 1^5­ '^ " B ^ iSiO. ffiï. "'■ .a ffio. ­ j t

— "­^

SiaiQolbajftBiMftqg

JpWifiïfag

GemeenteUjk initiatief, met
gemeente(n) als drijvende
kracht

Volle overtuiging, eigen initiatief, van onderop.

Gemeentelijk initiatief met
provincie en/of Rijk als
drijvende kracht(en)

Waargenomen motieven: doorgroeien van bestaande
samenwerking; herindeling vanuit onvermijdeUjkheid waarbij
gemeenten wiUen voorblijven op ontwikkeUngen; gemeenten
zoeken elkaar op, om combinaties van eigen voorkeur te maken
voordat andere gemeenten in beweging komen.
Opportunisme, inlijving, langs de band spelen, vijandige ovemame
via andere bestuurslaag ingezet.
Waargenomen motieven: de centrumgemeente wil graag, maar
krijgt het rechtstreeks niet gedaan; kleinere gemeenten die zetje
van ander nodig hebben er samen uit te komen.

Provinciaal of Rijksinitiatief
met gemeente als drijvende
kracht

Vlucht naar voren, opgelegde herindeling voorkomen, redden wat
er te redden valt, onder druk wordt alles vloeibaar.
Waargenomen motieven: vooruitlopen op wat via of vanuit rijk of
provincie anders toch wel komt; incasseren van provinciale bonus;
vrie begint bepaalt en houdt regie op het eigen proces.

Provinciaal of Rijksinitiatief
met provincie of Rijk als
drijvende kracht

Opgelegde herindeling.
Waargenomen motieven: bestuurUjke herverkaveling van een
gebied; doorbreken van gegroeid patroon in de regio; dwang van
anders onwillige en beweeglijke gemeenten.

Figuur 23: duiding van soorten herindelingen

Samenwerken of toch samengaan?
Om op te schalen kunnen gemeenten verschillende strategieën volgen. Herindelen is de meest ver
gaande vorm, waarin participerende gemeenten geheel in elkaar opgaan en een nieuwe gemeente
vormen. Samenwerken op onderdelen is een mogelijk altematief. De ambtelijke diensten fuseren
geheel, of verschillende onderdelen worden samengevoegd. Gemeenten werken op bepaalde taken
samen, maar blijven als geheel onafhankelijk. Samenwerking is ftinctioneel, maar haalt mogelijk ook
de vaart uit de discussie over herindeling. Het kan net zo goed een manier zijn om herindeling te
voorkomen als te vergemakkelijken: een samenwerking kan ingezet worden om naar elkaar toe te
groeien, maar ook een manier zijn om herindeling af te wenden ­ waar nodig wordt immers al
samengewerkt.
De bevindingen in ons onderzoek geven geen uitsluitsel over wat goed of beter is, maar wijzen wel op
een aantal opvaUende zaken rond samenwerking. Allereerst valt op dat alternatieve vormen,
terugkijkend, zeker niet vanzelf de voorkeur genieten van onze respondenten. Samenwerking vereist
continue aandacht en gedijt nooit vanzelf. Bovendien zien veel respondenten er een zekere
vrijblijvendheid in. Veel samenwerkingen richten zich alleen op wat evident meerwaarde voor alle
partijen oplevert, maar vermijdt de onderdelen waar samenwerking iets meer pijn doet. Het is net
zozeer een manier om zaken samen op te pakken als een vrijbrief om al het andere alleen te blijven
29

doen. Terwijl juist ook op die taken mogelijk veel meerwaarde is te boeken, als partijen aUemaal wat
van hun eigen voorkeuren inleveren. En steeds geldt dat de samenwerking voortdurend onderhoud en
inspanning nodig heeft, ook als het goed gaat.
In het afgelopen decennium is herindeUng in het rijksbeleid nauwelijks een thema geweest. Of beter
gezegd, herindeling is steeds iets geweest van de gemeenten en de provincies zelf. HerindeUng kwam
van onderop en werd niet van bovenaf opgelegd door de provincie of door druk vanuit het Rijk
vanwege rijksbeleid. Nu, in het licht van grote decentiaUsatieoperaties, bezuinigingen en een
economische crisis (die bijvoorbeeld in termen van de grondexploitatie portefeuiUe ook grote
betekenis heeft voor gemeenten) verdwijnt de vrijbUjvendheid van de herindeUngsdiscussie. Schaal is
terug als thema op de poUtieke en bestuurlijke agenda - en het onderwerp heeft vanuit het
Regeerakkoord urgentie gekregen. Het is daarom zoeken naar een verhaal over schaal en
samenwerking.
Een reflectie voor de toekomst
Dit onderzoek suggereert in ieder geval dat de ontwikkeUng rond schaal nooit definitief is. Omdat de
inzichten over organiseren veranderen, maar ook omdat de uitdagingen en de context anders worden.
Nieuwe opgaven, andere verantwoordelijkheden, veranderende financiële kaders. Een
herindelingsproces kan worden afgesloten en de gemeenten feitelijk samengevoegd, maar daarmee
verdvrijnt de discussie over schaal en bestuurskracht niet. Nu is de beweging overwegend opwaarts,
naar grotere schaal. Maar in de toekomst is misschien de omgekeerde weg ook mogelijk: defuseren,
terug naar kleinere schaal. Zoals we bijvoorbeeld in onderwijsinstellingen nu zien gebeuren. Weg van
de grote schaal en de vermeende voordelen daarvan en temg naar een voor betrokkenen begrijpelijke
en behapbare omvang. Voor de gemeenten ontstaat die beweging mogelijk ooit. We pleiten daar niet
zozeer voor, maar benoemen het om aan te geven dat het finale antwoord op de vraag naar de ideale
schaal niet te geven is. Schaalvariabiliteit lijkt daarmee een cruciaal begrip te worden: niet wat is de
ideale schaal, maar welke schaal past het best bij de uitdagingen en inzichten van deze tijd? En moet
die schaal voor alle gezichten van de gemeente gelijk zijn, of is daar gelaagdheid mogelijk? Is een fusie
te combineren met meer nabijheid bij burgers? Zijn schaalvoordelen om te zetten in grotere
betrokkenheid van en bij burgers? Kan het bestuur meer herkend worden als het verder op afstand
komt te staan? Wat dat betreft moet de voorlopige conclusie zijn dat het nodig is om het taboe van de
schaaldiscussie afte halen en het tot een open gespreksthema te maken.^ De discussie over schaal is
niet gebaat bij een finaal antwoord, maar juist bij een open en doorgaande gedachtewisseling erover.
Wat dat betieft is de start van de discussie wel moeizaam: de druk op de vorming van 100.000+
verbanden duwt gemeenten in het gesprek. Tegelijkertijd biedt het ook kansen: zoals de respondenten
zelf in meerderheid aangaven tijdens de feedbacksessies. Zonder zetje van buiten zouden veel achteraf
productieve herindelingen niet van de grond gekomen zijn. Geen enkele gemeente is openlijk blij met
drukvan buiten op herindeling, maar de meeste gemeenten zijn er achteraf - naar eigen zeggen! mee geholpen.

^ Bij die gedachte passen ook initiatieven zoals die inmiddels in het Zuid-Hollandse Molenw/aard te zien zijn. De
herindeling van Graafstoom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland tot de nieuwe gemeente fVlolenwaard in 2013 leidt
tot de eerste gemeentehuisloze gemeente. Zie bijvoorbeeld: VNG Magazine, Molenwaard schaft gemeentehuis
af 25 mei 2012 op www.vngmagazine.nl. De digitalisering draagt bij aan het overbodig worden van een
centraal punt waar alle gemeentelijke diensten worden afgenomen, waardoor de gemeente zich gaat
concentreren op de vijftien kernen. Niet alleen is de gemeente daardoor meer gedeconcentreerd en in
verschillende kernen aanwezig, maar ook bespaart de gemeente de kosten van een nieuw gemeentehuis.
Dat is niet alleen mooi omwille van de bezuiniging, maar maakt ook dat de schaal van de gemeente niet
opnieuw wordt vastgesteld. De gemeente blijft flexibeler ook naar de toekomst, ook in het geval nieuwe
schaaldiscussies gaan spelen.
30

".%. ",sr a^.-*^ ' a . «ie "e. BS^ms..eue..

9. Over de rol van de provincie tot slot
Provincies zijn op twee manieren betiokken bij herindeling: ze hebben een rol in relatie tot concrete
herindelingsvoorstellen, maar ook een rol in het bevorderen van de meer algemene gedachtevorming
erover. Deze lichte evaluatie heeft als intentie de provincies Gelderland, Overijssel en Limburg te
helpen om in het debat over herindeling voort te bouwen op de opvattingen en inzichten die
terugkijkend op de voorbije periode zijn ontwikkeld over dit thema. Het is naar ons idee zaak om een
evenwichtige en rustige manier te vinden om gesprekken over schaal te voeren. Het is bij uitstek de rol
van de provincie om dit gesprek op gang te brengen. Niet door zomaar herindelingen afte kondigen,
wel door op de schaal van de provincie in gesprek met de gemeenten te bezien wat actuele en
toekomstige ontwikkelingen (zoals decentralisaties en bezuinigingen) betekenen voor de inrichting van
het lokaal bestuur en de vraag te stellen hoe een passende schaal te vinden valt bij de uitvoering van
huidige en toekomstige taken. Dat betekent niet dat herindeling de enige optie is - er zijn immers
genoeg alternatieven denkbaar - maar ook niet dat herindeling vanwege al die alternatieven dus maar
niet langer als relevante optie hoeft te worden bezien. Het is de vraag of altematieven voldragen
genoeg zijn en/of de oplossing bieden voor de opgaven.' Maar belangrijker is misschien nog wel de
bevinding uit dit onderzoek dat de respondenten op een aantal belangrijke voordelen van herindeling
vrijzen - voordelen bezien vanuit het perspectief van opschaling. Herindelingen lijken de meest
moeizame en kostbare vormen van samenwerking, maar ze zijn in vergelijking met
samenwerkingsverbanden misschien wel makkelijker en goedkoper.
Herindeling krijgt in ons land eerst en vooral invulling van onderop. Die focus in het rijks- en
provinciale beleid past ook bij de huidige tijdgeest. En uit ons onderzoek blijkt dat wanneer gemeenten
de drijvende kracht zijn achter herindeling het draagvlak over het algemeen groter en het verzet
minder is. Tegelijk stellen we vast, dat er ook positief wordt geoordeeld wanneer de provincie (of het
rijk) als de drijvende kracht wordt gezien. Het initiatief is niet alles bepalend voor het oordeel achteraf.
Dat past bij het idee dat de provincie een taak heeft in het benoemen van de witte vlekken (waar
gesprekken over schaal maar niet van de grond willen komen), het aanspreken van muurbloempjes
(van gemeenten die zich steeds afzijdig houden en daardoor achterop raken) en het corrigereh'vah de
afhakers (die wel starten met processen die de schaal van de gemeente beïnvloeden, maar er
uiteindelijk voortijdig uitstappen). Het onderzoek wijst in die zin ook op een belangrijke
verantwoordelijkheid van de provincie: herindeling komt bij voorkeur van onderop, maar daarmee is
wat van onderaf komt niet per definitie goed en volledig. Soms is interventie van de provincie juist
nodig en - zonder dat ze het expliciet zeggen - ook door gemeenten gewenst.
Het is overigens relevant om ook de rol van het Rijk mee in ogenschouw te nemen als we spreken over
'van bovenaf. Het is daarbij de vraag hoe zich de provincie en het Rijk zich tot elkaar verhouden in het
vormgeven van hun rollen ten aanzien van herindeling. Zeker als de provincie zijn nek uitsteekt om
een herindeling voor elkaar te krijgen, is steun van de minister, maar ook van het parlement van
belang. Dan staat die vooruitstievendheid van de provincie op gespannen voet met bijvoorbeeld een
parlement dat - hoe democratisch gelegitimeerd dat ook mag zijn - afwijkt van een
herindelingsvoorstel en zelf nieuwe gemeentegrenzen tekent, i" Steun en mgdekking van het Rijk is
gewenst en noodzakelijk wanneer de provincie de ruimte die er is ook daadwerkeUjk gebruikt om te
interveniëren. Het nieuwe kabinet Rutte II laat een nieuwe kijk op herindeling zien waarbij de

' Voor de evenwichtigheid in dat gesprek ligt het dan overigens voor de hand om ook de grenzen van de
provincie niet op voorhand al heilig te verklaren.
De voorgestelde herindeling van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg in Gelderland
(Tweede Kamer, 32240, en de briefvan briefvan 20 april ( 2011-2000153193)) en de gemeenten Bergen,
Gennep en Mook en Middelaar in Limburg (Tweede Kamer, 32241) zijn voorbeelden van herindelingen
waar de provincie voorop liep om uiteindelijk geen steun in de Tweede Kamer te krijgen.
31

provincie meer steun van het Rijk kan verwachten. De rolverdeling tussen provincies en het Rijk is
daarmee onderwerp van gesprek."
Hiermee verdwijnt ook voor de provincie de vrijbUjvendheid uit de discussie; uiteindeUjk kan en mag
die rol van de provincie in het lokaal bestuur niet aUeen bestaan uit het ondersteunen van bottom up
initiatieven. Soms is een meer actieve rol nodig. Daarin Ugt ook de ambiguïteit waarmee de rol van de
provincie is omgeven: soms is het uiteindeUjk toch handig als de provincie dvringend optieedt. Een
gemeente kan dan tegenstribbelen (of meestribbelen) om zich uiteindeUjk bemstend neer te leggen bij
de besUssing van hoger hand. De kwestie is daarmee dus niet of de provincie een rol heeft in relatie tot
vraagstukken van schaal op het niveau van het lokaal bestuur, maar eerder hoe die rol in concrete
gevaUen wordt ingevuld - waarbij verzet voor de bühne en steun achter de schermen soms samengaan.

^^ Ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties. Onderzoek naar de ervaringen van overheden
met de Wet algemene regels herindeUng (Arhi). Den Haag. 2011.
32

- * fUS. -*L

sSILSltL-SiÜ, ' M SiS-dCZ-

Literatuiir- en bronnenlijst
Atos KPMG Consulting. Gemeente Groenlo-Lichtenvoorde. Ondersteuning samenvoeging. Maart
2004.
B&A Groep Beleidsonderzoek & -Advies bv. Regioperspectieven Liemers, Achterhoek en Graafschap.
8 mei 2001.
Beens- van Schothorst, E. Samen naar tweeduizend één. Communicatie rond herindeling HasseltGenemuiden-Zwartsluis. 13 juli 1999.
Bremenbouwadviseurs. Offerte diverse advieswerkzaamheden gemeente Maasbracht. 30 mei 2005.
Camps, T. Sterke Steden, de stad in functie van de regio. Juni 2003.
Deloitte & Touch. Hoofdstuk 3: Inrichting van de projectorganisatie en globaal plan van aanpak met
modules. 7 februari 2003.
Ernst & Young consulting. Versterking lokaal bestuur Susteren en Echt. Onderzoek meerwaarde
samenwerldng of samenvoeging. 29 december 1999.
Gelderlander. Ook na herindeling is het nog steeds 'wij' en 'zij'. 13 maart 2012.
Gemeente Ambt Montfort. Gemeentelijke herindeling Midden-Limburg. 11 juli 2005.
Gemeente Berkelland. Het imago van Berkelland, een verkenning. Augustus 2006.
Gemeente Berkelland. Notitie van uitgangspunten communicatie en dienstverlening "samen voor de
burger".
Gemeente Berkelland. Persbericht: College zet in op bezuinigingen inplaats van op
belastingverhoging. Keuzemogelijkheden naar gemeenteraad om tekorten weg te werken. 2 maart
2005.
Gemeente Bemmel. Reactie op herindeUngsplan Over-Betuwe. 29 mei 1997.
Gemeenten Buren, Lienden en Maurik. Raadsvoorstel vrijwillig samengaan van de gemeenten
Buren, Lienden en Maurik. 28 aprU 1997.
Gemeente Dalfsen. Gemeente Dalfsen stroomopwaarts: missie en visie van een nieuwe gemeente. 8
augustus 2012.
Gemeenten Dalfsen en Nieuwleusen. Communicatieplan herindeling. Geactualiseerde versie 2000.
Gemeenten Dalfsen en Nieuwleusen. Formatieplan voor de nieuwe gemeente Dalfs en/Nieuwleus en:
Werk en formatie in evenwicht. 31 januari 2000.
Gemeenten Dalfsen en Nieuwleusen. Projectorganisatie gemeentelijke herindeling. November 1997.
Gemeente Dodewaard. Reactie op herindeling splan. 2 juni 1999.
Gemeente Echteld. Reactie op gemeentelijke herindeling. 3 juni 1999.
Gemeente Echt-Susteren. Gespreksnotitie regiobijeenkomst versterking bestuurskracht gemeenten.
2007.
Gemeente Eist. Reactie op herindeling splan Over-Betiiwe van Gedeputeerde Staten. 29 juli 1997.
Gemeenten Hasselt, Genemuiden en Zwartsluis. Basisfilosofie. Januari 1999.
33

Gemeenten Hasselt, Genemuiden en Zwartsluis. Projectorganisatie gemeentelijke herindeling. Mei
1988.
Gemeenten Hardenberg en Ommen. Plan van aanpak samenwerking Ommen-Har denberg.
Collegebesluit. 11 oktober 2011.
Gemeente Hedel. Reactie op herindeling splan Bommelerwaard. 18 april 1997.
Gemeenten Heel, Maasbracht en Thom. Convenant voor het herindelingsproces. 12 december 2004.
Gemeenten Heel, Maasbracht en Thom. Herindelingsproces van de gemeenten. Startnotitie. 10 juni
2005.
Gemeenten Heel, Maasbracht en Thom. Reglement Bijzondere Ondernemingsraad. 12 april 2005.
Gemeente Hoevelaken. Bestuur in balans. Een 'mission statement'. 27 september 1995.
Gemeente Hoevelaken. Voorstel tot het aangaan van een fusie tussen de gemeenten Hoevelaken en
Nijkerk. 31 oktober 1996.
Gemeente Hoevelaken. Voorstel tot het innemen van een standpunt inzake bestuurlijke vernieuwing.
29 mei 1996.
Gemeente Hoevelaken. Voorstel tot het vaststellen van een intentieverklaring inzake bestuurlijke
vernieuwing. 4 juli 1996.
Gemeenten Hoevelaken en Nijkerk. Gedachtewisseling basisdocument en strategisch profiel. 15
januari 1999.
Gemeenten Hoevelaken en Nijkerk. Naar een robuuste randgemeente. 18 mei 1999.
Gemeenten Hoevelaken en Nijkerk. Samenhang en perspectief. Over de mogelijkheden voor
Hoevelaken en Nijkerk in een gezamenUjke toekomst. 7 oktober 1996.
Gemeenten Hoevelaken en Nijkerk. Speciale voorlichtingskrant over gemeentelijke samenvoeging. 5
september.
GemeentenHoevelaken en Nijkerk. Stappenplan herindelingsproces. 8 december 1998.
Gemeente Huissen. Agendapunt 24 herindeling splan Over-Betiiwe. Gemeenteblad 1997. Nr. 54
Gemeente Huissen. Reactie op herindeUng splan Over-Betuwe. 11 jurü 1997.
Gemeente Huissen. Raadsvergadering: 'Herindelingsplan Over-Betuwe'. Gemeenteblad 1997. 29 mei
1997.
Gemeenten Gendringen en Wisch. Visie op de toekomstige gemeente. 20 maart 2003.
Gemeente Gendt. Oordeel gemeenteraad inzake herindeling splan Over-Betuwe. 2 juli 1997.
Gemeente Genemuiden. Reactie wetsvoorstel herindeling West-Overijssel. 22 september 1999.
Gemeente Kampen, sectorbestuur. Visie op de nieuwe gemeente. 16 januari 1988.
Gemeente Kampen, sector bestuur. .Adu/esnota voor burgemeester en wethouders van Kampen.
BestuursconvenantKampen-IJsseUnuiden. 6 december 1996.
Gemeente Kampen, sector bestuur. Adviesnota voor burgemeester en wethouders van Kampen.
Concept tekst voor een onderzoeksopdracht naar een niet vrijblijvende vorm van intergemeentelijke
samenwerking tussen de geineenten Kampen en IJsselmuiden. 8 november 1996.
34

. va

..ma. !a/i- ' l i

-k. ' ^ S i i , * ^ \ ^ a e . -?. eiiffl/a_Kff..vff ejt, ^

— "j t

Gemeente Kampen, sector bestuur. Adviesnota voor burgemeester en wethouders van Kampen.
Instellen referendum naar aanleiding van openbaar debat. 5 december 1996.
Gemeente Kampen, sector bestuur. Adviesnota voor burgemeester en wethouders van Kampen.
Reactie op wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling van West-Overijssel. 24 september 1999.
Gemeente Kesteren. Concept verslag overleg 18 juni 1998. 2 juli 1998.
Gemeente Kesteren. Herindeling-^^ rapport werkgroep Hoek-^ afronding overleg artikel 2 Wet Arhi. 9
december 1998.
Gemeente Maasbracht. Brief aan de Minister BZK, 'Regiofonds/herindeling'. 27 juU 2005.
Gemeente Maasbracht. Voorstel inzake aanvullende kredietvotering herindeUng. 15 september 2005.
Gemeente Overbetuwe. Competentiewoordenboek 2008 (inclusief overzicht competentieprofielen
2008). Maart 2008.
Gemeente Overbetuwe. Profiel. Mei 2000.
Gemeente Ruurlo. Burgemeester en wethouders: Standpunt gemeente Ruurlo over de rapportage
'Gemeenten meer dan lokaal bestuur van de Stuurgroep Krachtige Gemeenten'. 23 januari 2001.
Gemeehte Tiel. Reactie op herindeling splan Dodewaard, Echteld en Kesteren. 2 juni 1999.
Gemeente Tubbergen-Dinkelland. J+i=3. Een verkenning naar samenwerking. 1 febmari 2011.
Gemeente Tubbergen-Dinkelland. Concept gemeenschappelijke regeling werkorganisatie. 21
augustus 2012.
Gemeente Tubbergen-Dinkelland. Voortgangsrapportage samenwerking Tubbergen- Dinkelland, 'Op
Koers'. Eerste kwartaal 2012.
Gemeenten IJsselmuiden en Kampen. Verslag van de informatiebijeenkomst voor de gemeenteraden
van IJsselmuiden en Klampen over de gemeentelijke herindeling van 3 juni 1997. 25 september 1997.
Gemeente Valburg. Reactie op het herindeUng splan Over-Betuwe/intentiebesluit totfuseren. 5
augustus 1997.
Gemeenten Wamsveld en Zutphen. Startnotitie samenvoeging. 13 febmari 2004.
Gemeente Zaltbommel. Herindeling Bommelerwaard en grenscorrectie. 16 april 1997.
Gemeente Zelhem. Open overleg in kader vanARHI-procedure. 27 april 2001.
Gemeente Zutphen. Reactie van de gemeente Zutphen op voorstel tot gemeenteUjke herindeling van
de Graafschap. Oktober 2001.
Gemeenten ZwoUe, Kampen en de provincie Overijssel. Kansen voor partnerschap. Convenant. 25
juni 2012.

Gemeenten ZwoUe, Kampen en de provincie Overijssel. Samenwerken in Zwolle Kampen
Netwerkstad. 21 september 2007.
Hövel van L. Gedeputeerde Staten van Gelderland. Fusie Hoevelaken-Nijkerk. Oktober 1996.
IFPM Adviesbureau. Offerte voor de ondersteuning en de advisering van uw Werkgroep Huisvesting
ten behoeve van de (tijdelijke) huisvesting van de gemeenten Heel, Maasbracht en Thorn. 26 mei
2005.

35

Jansen, G.J., S.E. Korthuis, A.FJL. Korsten. Grenzeloos gunnen. Advies over de maatschappelijk
urgente vernieuwing van de bestuurlijke organisatie en de bestuurscultuur in Groningen.
Eindrapport van de visitatiecommissie 'Bestuurlijke Toekomst Grorüngen'. 2013.
KPMG. Uitkomsten debatten Nijkerk- Hoevelaken. 11 januari 1999.
Maat, van de A. Integraal management bij de gemeente Rijssen-Holten, Universiteit Twente, Faculteit
Bedrijf, Bestuur en Technologie. Juni 2005.
Mirüsterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Aanbieding wetsvoorstellen aan de Tweede
Kamer der Staten-Generaal. 13 mei 1998.
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Wetsvoorstel samenvoeging van de
gemeenten Hoevelaken en Nijkerk. Memorie van toelichting. December 1998.
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Indiening van het wetsvoorstel tot
samenvoeging van de gemeenten Hoevelaken en Nijkerk bij de tweede kamer. 30 december 1998.
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling
Over-Betuwe. 5 juli 1999.
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Wetsvoorstel tot gemeenteUjke herindeling
van West-Overijsel. 30 juni 1999 .
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Samenvoeging van de gemeenten
Dodewaard, Echteld en Kesteren. 11 mei 2001.
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Wetsvoorstellen herindeling MiddenLimburg. 14 november 2005.
Ministerie van Binnenlandse Zaken. Onderzoefc naar de ervaringen van overheden met de Wet
algemene regels herindeUng (Arhi). Den Haag. 2011.
Partners + Pröpper. De bestuurskracht van gemeente Dalfsen: rapport van bevindingen. 7 september
2011.

Peelen, I.R.M. Aanvraag offerte Uchte evaluatie gemeentelijke herindeling in de provincies
Gelderland, Limburg en Overijssel. 2012.
Plomp, T. 'De gemeentelijke herindeling, de eigenlijke crisis'.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Aalten. Juli 2009.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Berkelland. 15 juli 2009.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Bronckhorst. Maart 2008.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Lingewaard.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Oost-Gelre. Maart 2009.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Overbetuwe. April 2008.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Zaltbommel. Februari 2009.
Pro%'incie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Zevenaar. Januari 2009.
Provincie Gelderland. Bestuurskracht Gelders lokaal bestuur, gemeente Zutphen.
Provincie Gelderland. Gemeentelijke herindeling Dodewaard, Echteld en Kesteren. 15 december 1998.

36

"fL

J S SIS.. Sa-. ' ^ ê.'fi. "ff.

c-C. $1(1* jj/w, - M. SUS. »—'

— " JS.

Provincie Gelderland. Herindelingsadvies Achterhoek, Graafschap en Liemers. 18 december 2001.
Provincie Gelderland. Herindelingsontwerp Achterhoek, Graafschap en Liemers. 12 jurü 2001.
Provincie Gelderland. Herindelingplan Bommelerwaard. December 1996.
Provincie Gelderland. Herindeling splan Dodewaard, Echteld en Kesteren. Maart 1999.
Provincie Gelderland. Hoofdlijnennotitie gemeentelijke herindeling Dodewaard/Echteld/Kesteren, 13
januari 1999.
Provincie Gelderland. Hoofdlijnennotitie in kader Arhi-procedure Achterhoek, Graafschap Liemers
en Arnhem. 13 maart 2001.
Provincie Gelderland. Uitstel reactietermijn in het kader van het herindeling splan Dodewaard,
Echteld en Kesteren. 24 augustus 1999.
Provincie Gelderland. Ontwerp herindeling sr eg eling Dodewaard, Echteld en Kesteren.21 ium 2000.
Provincie Gelderland. Ontwerp-regeling gemeenteUjke herindeling in de Bommelerwaard. 14 mei
1997Provincie Gelderland. Ontwerp-regeling gemeentelijke herindeling in de Over-Betuwe. 10 september
1997Provincie Gelderland. Vaststelling ontwerp-herindelingsr eg eling Over-Betuwe. 5 december 1997.
Provincie Gelderland. Wijziging van de gemeentelijke indeling met betrekking totde samenvoeging
van de gemeenten Buren, Lienden en Maurik. 20 mei 1997.
Provincie Gelderland. Wijziging van de gemeentelijke indeling met betrekking tot de samenvoeging
van de gemeenten Hoevelaken en Nijkerk. 5 november 1996.
Provincie Limburg. Basisakkoord 1991-1995, CDA-PVDA-WD.
Provincie Limburg. Beleidsnota bestuurlijke organisatie. 3 september 2002.
Provincie Limburg. Brief met herindelingsadvies gemeenten Horst aan de Maas, Meerlo-Wanssum,
Sevenum, Venray. 19 augustus 2008.
Provincie Limburg. Coalitieakkoord 2007-2011 CDA-PVDA-PNL. Investeren en verbinden, de mens
centraal in een vertrouwde omgeving.
Provincie Limburg. Coalitieakkoord 2011-2015 PW-CDA-WD. Meer Limburg, minder overheid. 6
mei 2011.

Provincie Limburg. Concept verslag stuurgroep vergadering. 12 juli 2005.
Provincie Limburg. De maat van het Maasland, onderzoek naar herindelingsvarianten. 30 juU 2003.
Provincie Limburg. Gespreksnotitie regiobijeenkomst versterking bestuurskracht gemeente.
November 2007.
Provincie Limburg. Goedkeuringsbesluit Echt-Susteren. 2000.
Provincie Limburg. Herindeling Midden-Limburg. 29 juni 2006 .
Provincie Limburg. Herindelingsadvies gemeenten Helden, Kessel, Meijel en Maasbree. 17 juni 2008.
Provincie Limburg. Herindelingsadvies gemeenten Horst aan de Maas, Meerlo-Wanssum, Sevenum
en Venray. 19 augustus 2008.
37

Provincie Limburg. Herindelingsadvies Midden-Limburg. 19 november 2004.
Pro\incie Limburg. Herindelingsregeling Echt- Susteren. 20 september 2000.
Provincie Limburg. Intentieverklaring bestuursovereenkomst samenwerking Midden-Limburg. 15
juli 2005.
Provincie Limburg. Knelpuntenanalyse centrumgemeenten nader geanalyseerd. Mei 1996.
Provincie Limburg. Kwaliteitshandboek onderzoek Provincie Limburg. Augustus 2012.
Provincie Limburg. Limburg, grensverleggend in woord en daad. September 2006.
Provincie Limburg. Limburg verlegt grenzen. Coalitie-akkoord 2003-2007.
Provincie Limburg. Midden-Limburg op weg naar 2030. Visie document. April 2005.
Provincie Limburg. Ontwerp-regeling Broekhuizen, Grubbenhorst, Horst. April 1997.
Provincie Limburg. Ontwerp-regeling Horst aan de Maas. April 1997.
Provincie Limburg. Ontwerp-regeling Sittard, Geleen. April 1997.
Provincie Limburg. Ontwerp-regeling Venlo. April 1997.
Provincie Limburg. Toelichting bij ontwerp-regeling Horst aan de Maas. 1997.
Provincie Limburg. Toelichting bij ontwerp-regeling Sittard/Geleen. 1997.
Provincie Limburg. Toelichting bij ontwerp-regeling Venlo, 1997.
Provincie Limburg. Visie versterking bestuurskracht gemeenten Midden-Limburg. 3 september 2002.
Provincie Limburg. Werkbezoek herindeling. 10 oktober 2005.
Provincie Overijssel. Bestuurlijke drukte lijkt beperkt probleem in Overijssel. Een onderzoek naar
bestuurlijke drukte en samenwerkingsverbanden. 22 mei 2012.
Provincie Overijssel. De kracht van Overijssel. Inspireren, innoveren en investeren.
Hoofdlijnenakkoord 2011-2015. April 2011.
Provincie Overijssel. Gemeenschappelijke Regeling Bestuursdienst Ommen-Hardenberg. 2ijuiü
2012.

Provincie Overijssel. HerindelingsplanDeventer/Diepenveen/Bathmen. Augustus 1996.
Provincie Overijssel. HerindeUng splan Twente, januari 1997.
Provincie Overijssel. Herindelingsplan West-Overijssel. 27 februari 1997.
Provincie Overijssel. Inventarisatie intergemeentelijke samenwerkingsverbanden in Overijssel. 29
oktober 2012.
Provincie Overijssel. Ontwerpregeling gemeentelijke herindeling West-Overijssel. 31 oktober 1997.
Provincie Ch'erijssel. Positie gemeentesecretaris bij gemeentelijke herindeling. 9 maart 1998.
Pro\incie CK'erijssel. Schouders onder het SSC.
Provincie Overijssel. Varianten voor gemeentelijke herindeling Deventer e.o. Maart 1996.
38

Provincie Overijssel. Varianten voor gemeentelijke herindeling Twente. April 1996 .
Provincie Overijssel. Varianten voor gemeentelijke herindeling West-Overijssel. Oktober 1996.
Regeerakkoord W D en PvdA. Bruggen slaan. 29 oktober 2012.
Rekenkamercommissie. 1 - n i s nog geen 3, EINDRAPPORT HERINDELING. Effecten van de
gemeentelijke herindeUng in Twenterand anno 2006. Juni 2007.
Rijnconcult. Bevindingenrapporiage evaluatie gemeente Overbetuwe. 12 december 2003
Speulman A. Eén voor allen, onderzoek naar totstandkoming ambtelijke fusies in de provincie
Overijssel, Radboud Universiteit Nijmegen. 31 oktober 2012.
Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden. Jaargang 2000.34g:Wet van 13 september 2000 tot
gemeentelijke herindeling in een deel van Twente.
Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden. Jaargang 2001.373: Wet van 16 juli 2001 tot
samenvoeging van de gemeenten Dodewaard, Echteld en Kesteren.
Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden. Jaargang 2004.414: Wet van ijuli 2004 tot
gemeentelijke herindeUng van een deel van de Achterhoek, de Graafschap en de Liemers, Deventer en
Bathmen.
Tweede Kamer der Staten Generaal. Briefvan de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. Gemeentelijke Herindeling, 2012. Nr. 28750.
Tweede Kamer der Staten-Generaal. Gemeentelijke herindeling van een deel van de Achterhoek, de
Graafschap en de Liemers en Bathmen, tevens wijziging van de grens tussen de provincies
Gelderland en Overijssel. Vergaderjaar 2003-2004. Nr. 5
Tweede Kamer der Staten-Generaal. Gemeentelijke herindeUng in de Bommelerwaard. Vergaderjaar
1997-1998. Nr.6
Tweede kamer der Staten-Generaal. Gemeentelijke herindeling in de Over-Betuwe. Vergaderjaar
1999-2000. Nr.5
Tweede Kamer der Staten-Generaal. Gemeentelijke herindeling van Twente. Vergaderjaar 1998-1999.
Nr.3
Tweede kamer der Staten-Generaal. Gemeentelijke herindeling van West-Overijssel. Vergaderjaar
1998-1999.
Tweede Kamer der Staten-Generaal. Samenvoeging van de gemeenten Deventer, Diepenveen en
Bathmen. Vergaderjaar 1997-1998. Nr. 3
Tweede Kamer der Staten-Generaal. Samenvoeging van de gemeenten Dodewaard, Echteld en
Kesteren. Vergaderjaar 2000-2001. Nr. 4
Tweede Kamer der Staten-Generaal. Samenvoeging van de gemeenten Hoevelaken en Nijkerk.
Vergaderjaar 1998-1999.
Twijnstra Gudde. Plan van aanpak gemeentelijke herindeling Eist, Heteren en Valburg. 22 september
1998.
VB Advies. 'De Bommel is het waard!'. Sterkte-zwakte analyse van twee herindelingsvarianten voor
de Bommelerwaard. 4 december 1996.
VB Advies. 'Samen op weg naar de 21" eeuw?'. April 1996.

39

Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
AmbtMontfori. 26 oktober 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Arcen en Velden. 11 maart 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Arcen en Velden. 3 juli 2007.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Echt-Susteren. 7 november 2003.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quicfc Scan bestuurskracht gemeente
Haelen. 26JUU2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
ifee/. 26JUU2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage QuickScan bestuurskracht gemeente
Helden. 30 november 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Helden. 3 inli 2007.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Heythuysen. 26 juh 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Horst aan de Maas. 11 juli 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage QuickScan bestuurskracht gemeente
Horst aan de Maas. 3 juU 2007.
Visitatiecommissie Bestiiurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Hunsel. 26 juU 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Kessel. 30 november 2001.
Visitatiecomnüssie Bestiiurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Kessel. 3 juU 2007.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Maasbracht. 26 oktober 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Maasbree. 14 juni 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestiiurskracht gemeente
Maasbree. 3 juU 2007.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Meerlo-Wanssum. 11 maart 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Meerlo-Wanssum. 3 juli 2007.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Meijel. 30 november 2001.

40

Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Meijel. 3 juU 2007.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Roerdalen. 1 februari 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Roggel en Neer. 24 september 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Sevenum. 11 maart 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Sevenum. 3 oktober 2006.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Sittard-Geleen. 7 november 2003.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Swalmen. 17 december 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage QuickScan bestuurskracht gemeente
Thom. 26 juli 2001.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Venlo. 11 juli 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Venlo. 3 juli 2007.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Venray. 11 maart 2002.
Visitatiecommissie Bestuurskracht gemeenten. Eindrapportage Quick Scan bestuurskracht gemeente
Venray. 3 juli 2007.
VNG Magazine nr. 11. Kooistra, S. Molenwaard schaft gemeentehuis af. P. 34 e.v. 25 mei 2012.
VNG, Ondersteuningsprogramma Slim Samenwerken. Grip op samenwerken. Den Haag 2012.
Vondervoort, van der A.G.M. Wetsvoorstel gemeentelijke herindeling Bommelerwaard memorie van
toelichting.
W D IJsselmuiden. Onderzoeksrapport gemeentelijke herindeling. November 1995.

41

Bijlage i: Overzicht onderzochte herindelingen
1.

Overzicht gemeentelijke herindelingen Gelderland

Achterhoek en Liemers
HerindeUngsdatum: ijanuari 2005.
Zevenaar (Zevenaar en Angerlo)
Montferiand (Didam en Bergh)
Oude IJsselstreek (Gendringen en Wisch)
BerkeUand (Borculo, Ruurlo, Eibergen en Neede)
Bronckhorst (Vorden, Hengelo, Hummelo en Keppel, Steenderen en Zelhem)
Oost Gelre (Groerüo en Lichtenvoorde)
Zutphen (Wamsveld en Zutphen)
Lochem (Lochem en Gorssel)
Doetinchem (Doetinchem en Wehl)
Aalten (Aalten en Dinxperlo)
Bommelerwaard
Herindelingsdatum: ijanuari 1999.
•
•

Zaltbommel (Zaltbommel, Kerkvrijk en Brakel)
Maasdriel (Maasdriel, Ammerzoden, Hedel, Rossum en Heerewaarden)

Buren
Herindelingsdatum: ijanuari 1999.
•

Buren (Buren, Maurik en Lienden)

Nijkerk
Herindelingsdatum: ijanuari 2000.
•

Nijkerk (Nijkerk en Hoevelaken)

Neder-Betuwe
Herindelingsdatum: ijanuari 2002.
•

Neder-Betuwe (Dodewaard, Echteld en Kesteren)

Over-Betiiwe
Herindelingsdatum: ijanuari 2001.
•

Lingewaard (Bemmel, Huissen en Gendt)

•

Overbetuwe (Eist, Heteren en Valburg)

42

2.

Overzicht gemeentelijke herindelingen Limburg

Noord-Limburg
Herindelingsdatum: ijanuari 2001.
•
•

Venlo (Venlo, Belfeld en Tegelen)
Horst aan de Maas (Broekhuizen, Horst en Gmbbenvorst)

Herindelingsdatum: ijanuari 2010.
•
•
•
•

Venlo (Venlo + Arcen en Velden)
Horst aan de Maas (Horst aan de Maas, Sevenum en Meerlo (van Meerlo - Wanssum))
Peel en Maas (Helden, Kessel, Meijel en Maasbree)
Venray (Venray en Wanssum (van Meerlo-Wanssum))

Midden-Limburg
HerindeUngsdatum: ijanuari 2003.
•

Echt-Susteren (Echt en Susteren).

Herindelingsdatum: ijanuari 2007.
•

Leudal (Haelen, Heythuysen, Hunsel en Roggel en Neer)

•
•
•

Maasgouw (Heel, Maasbracht en Thorn)
Roerdalen (Roerdalen en Ambt Montfort)
Roermond (Roermond en Swalmen)

Zuid-Limburg
Herindelingsdatum: ijanuari 2001.
•

Sittard-Geleen (Sittard, Geleen en Bom)

43

3-

Overzicht gemeenteUjke herindelingen Overijssel

Twente
Herindelingsdatum: ijanuari 2001.
•
•
•
•

Dinkelland (Denekamp, Weerselo en Ootmarsum)
Hof van Twente (Ambt Delden, Stad Delden, Diepenheim, Goor en Markelo)
Rijssen-Holten (Rijssen en Holten)
Twenterand (Den Ham en Vriezenveen)

West-Overijssel
Herindelingsdatum: ijanuari 2001.
Dalfsen (Dalfsen en Nieuwleusen)
Hardenberg ( Hardenberg, Avereest en Gramsbergen)
Kampen (Kampen en IJsselmuiden)
Olst-Wijhe (Olst en Wijhe)
Raalte (Raalte en Heino)
Steenwijkeriand (Brederwiede, Steenwijk en IJsselham)
Zwartewaterland (Hasselt, Genemuiden en Zwartsluis)
Deventer
HerindeUngsdatum: ijanuari 2005.
•

Deventer (De\'enter, Diepenveen en Bathmen)

44

­a.

.if.' 5^5. ^

sffi. a-a. a s . ■ s - f l .

­.# StOr "

Bijlage 2: Verantwoording online enquête
De vragenlijst
De vragenlijst is opgesteld aan de hand van het 'Ambition, Structure, Conduct, Performance' model
(ASCP­model).i2 De items hebben respectievelijk betrekking op de percepties over:
•
•
•
•

Ambition; ambities van de herindeling;
Structure; kenmerken van de desbetreffende gemeenten;
Conduct; verloop van het proces van de herindeling;
Performance; resultaten van de herindeling.

De vragenlijst staat opgenomen in bijlage 3. Op basis van de resultaten is een aantal items over het
draagvlak voor de herindeling samengevoegd tot twee (betrouwbare) nieuwe variabelen: 'intern
draagvlak' (a = .893) en 'extem draagvlak' (a = .873). Daarnaast zijn drie nieuwe variabelen
toegevoegd voor nadere analyse, nameUjk 'tijd', 'omvang' en 'schaal', door de heringedeelde gemeenten
in te delen op basis vah de informatie uit de documentstudie.
•

•

•

Tijd: hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen herindelingen die 'recent' hebben
plaatsgevonden (korter dan 10 jaar geleden) en herindelingen die 'langer geleden' hebben
plaatsgevonden Qanger dan 10 jaar geleden).
Omvang: hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen herindelingen van gemeenten met
ongeveer 'hetzelfde aantal inwoners' (maximaal 6.000 inwoners verschil) en herindelingen
van gemeenten met een duidelijk 'verschillend aantal inwoners' tussen twee of meer
gemeenten (minimaal 18.000 inwoners verschü).
Schaal: betreft het totale aantal inwoners van de gemeenten die samengaan bij de
gemeentelijke herindeling. Om goed onderscheid te kunnen maken tussen grote en kleine
heringedeelde gemeenten wordt onder een 'grote gemeente' verstaan dat er sprake is van meer
dan 50.000 inwoners en onder een 'kleine gemeente' minder dan 25.000 inwoners.

Procedure
De vragenlijst kon online ingevuld worden. De link naar de vragenlijst werd door een contactpersoon
van de betreffende heringedeelde gemeente verstuurd naar mogelijke respondenten. De
contactpersoon heeft de link binnen de heringedeelde gemeente gestuurd naar personen in de
categorieën bestuurlijk, politiek, ambtelijk en maatschappeUjk. De contactpersoon is gevraagd om de
vragenlijst te sturen naar personen birmen deze categorieën die als ervaringsdeskundigen gelden. De
vragenlijst kon voor een periode van twee maanden worden ingevuld. De data werd vervolgens als
input gebruikt voor de survey­feedback sessies.
Respons
Aan de vragenlijst hebben 507 mensen meegedaan. Daarvan hebben 372 mensen (73%) de hele
vragenlijst heeft ingevuld. De overige respondenten zijn voortijdig gestopt, maar van hen kon de data
worden gebruikt die zij wel hebben ingevuld. Het grootste deel van deze respondenten heeft alleen de
laatste, persoonlijke, vragen niet beantwoord (naam en e­mailadres) maar wel alle evaluatievragen.
De vragenlijst is uitgezet in 38 heringedeelde gemeenten in de provincies Gelderland (16 onderzochte
herindelingen), Limburg (10 onderzochte herindelingen) en Overijssel (12 onderzochte herindelingen).
De respons per provincie is als volgt verdeeld:

" V a n der Steen, M., Van Schelven, R. & Van Twist, MJ.W. (2012). Draft report for Goteborg NSR meeting, p.7.

45

[RtïDïöix^

B^aKsaöMiprasqTiiïDlkmï&aii

Gelderland

30%

Limburg

33S6

10\-erijssel

37%

De responsverdeling per functie is als volgt:

iSno^Ss'

i ÏMpsasfejgsa^ixniigkaaaaB

Gemeenteraad

16%

CoUege van Burgemeester en Wethouders

1296

Ambtelijk apparaat

47%

Griffie

296

MaatschappeUjke organisaties

10%

Anders, namelijk...

13%

Het grootste deel van de respondenten was direct betrokken bij de herindeling zelf. Daarnaast was een
groot deel betrokken bij de voorbereiding en/of de evaluatie van de herindeling, zoals blijkt uit
onderstaande tabel:

ï?im(fmm\^\i^ef^'m^^m>^
Fase

Ja

ivee

Voorbereiding van de herindeling

64%

36%

Integratie van de gemeenten

7196

2996

Evaluatie van de herindeling

4996

5196

Analyse
Er is gekozen voor een inductieve analyse door de uitkomsten per variabele en significante verbanden
tussen variabelen (r < .05 of r < .01) te duiden op basis van discussie met en tussen betiokkenen in de
survey-feedback sessies. Aangezien deze vragenlijst betrekking heeft op de ervaringen van de
verschillende partijen, en om ons bij de analyse niet te beperken door uit te gaan van (bestaande)
vooronderstellingen, is vooraf geen theorie geformuleerd over de verwachte effecten van herindeling.
Er zijn vooraf ook geen hypothesen geformuleerd over de verbanden tussen variabelen. In de analyse
zijn daarom eerst per item de uitkomsten berekend en is veivolgens een aantal mogelijke verbanden
onderzocht. Vervolgens is in elke provincie een survey-feedbacksessie gehouden met
vertegenwoordigers van de betrokken gemeenten. Tijdens deze sessies werden de resultaten
gepresenteerd en ter discussie een aantal steUingen voorgelegd om de resultaten te duiden.

46

ïiH. Sa^ ".JS. SlSL ' S .

ieS^S>m..Sie­ ' M "'M. ■■ffi.

Bijlage 3: Vragenlijst

1. I n welke provincie heeft u e r v a r i n g m e t gemeentelijke h e r i n d e l i n g ?
o Gelderland
o Limburg
o Overijssel

2. I n welke g e n i e e n t e heeft u e r v a r i n g m e t gemeentelijke h e r i n d e l i n g ? «

3 . I n welke v a n d e o n d e r s t a a n d e categorieën valt u w

ftmctie?

o CoUege van B&W
o Gemeenteraad
o Ambtelijk apparaat van de gemeente
o Griffie
o Maatschappelijke organisatie
o Anders, namelijk [open veldj

4. I n welke fase w a s u b e t r o k k e n bij de herindeling?
Ja

Nee

Bij de voorbereiding van de herindeling

o

o

Bij de integratie van de verschillende gemeenten

o

o

Bij de evaluatie van de herindeUng en de gevolgen

o

o

" Keuze uit alle deelnemende gemeenten aan het onderzoek: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Buren, Dalfsen,
Dinkelland, Doetinchem, Echt-Susteren, Hardenberg, Hof van Twente, Horst aan de Maas, Kampen, Leudal,
Lingewaard, Lochem, Maasdriel, Maasgouw, Montferiand, Neder-Betuwe, Nijkerk, Olst-Wijhe, Oost-Gelre,
Oude IJsselstreek, Overbetuwe, Peel en Maas, Raalte, Rijssen-Holten, Roerdalen, Roermond, Sittard-Geleen,
Steenwijkeriand, Twenterand, Venlo, Venray, Zaltbommel, Zutphen, Zwartewaterland.
47

5- Vond u de a a n de h e r i n d e l i n g d e e l n e m e n d e g e m e e n t e n op de volgende p u n t e n
ongelijksoortig of gelijksoortig?
Ongelijksoortig

Gelijksoortig

Bevolkingssamenstelling

o

o

Cultuur

o

o

Karakter economische activiteiten

o

o

Voorzieningenniveau

o

o

Financiële stabUiteit

o

o

Bestuurskracht

o

o

6. W i e w a s volgens u d e drijvende k r a c h t a c h t e r de gemeentelijke h e r i n d e l i n g ?
o De voormalige gemeente waarin ik werkzaam was
o Een andere gemeente waarmee de herindeling heeft plaatsgevonden
o De provincie
o Het Rijk
o Anders, nameUjk [open veld]

7. I n h o e v e r r e w a s er volgens u bij d e h i e r g e n o e m d e p a r t i j e n s p r a k e v a n draagvlak voor
de herindeling? Toelichting: h e t gaat h i e r niet o m f o r m e e l draagvlak, bijvoorbeeld of e r
uiteindelijk voor of t e g e n is gestemd, m a a r o m een i n d r u k v a n de volgens u
k e n m e r k e n d e h o u d i n g v a n b e t r o k k e n e n t e n a a n z i e n v a n de h e r i n d e l i n g .
Geen draagvlak

Weinig draagvlak

Draagvlak

Veel draagvlak

Gemeenteraad

0

0

0

0

CoUege van B&W

0

0

0

0

De top van de eigen
ambtelijke organisatie 0

0

0

0

Ondernemingsraad

0

0

0

0

48

■'5-

^

3is^t

'. Si&. - S . tóE-.ffiE. iifl. \ ^

"S-

'^

— -^

8. I n h o e v e r r e w a s er volgens u over h e t geheel g e n o m e n s p r a k e v a n draagvlak bij
verschillende v o o r de h e r i n d e l i n g relevante g r o e p e n e n partijen?
Geen draagvlak
Burgers van de
deelnemende gemeenten

Weinig draagvlak

Draagvlak

Veel draagvlak

o

Maatschappelijke organisaties o
in de gemeenten
Bedrijven in de deelnemende
gemeenten

o

De provincie

o

9. H o e k w a m h e t eventuele verzet tegen d e h e r i n d e l i n g volgens u t o t uiting? ( M e e r d e r e
a n t w o o r d e n zijn mogelijk.)
Binnen reguliere
Toonde procedures:
Schreef
Geen
besluitvorming,
brief/brieven
Merkbaaroverleg- en
met
Verzet
inspraakmomenten tegenwerpingen
Gemeenteraad

o

College van B&W

o

Initieerdeof
voerde
protestacties

Was
Activeerde
actief in de
de lokale landelijke
media
politiek Weet niet

De top van de eigen
ambtelijke organisatieo
Ondernemingsraad o
Individuele burgers o
Maatschappelijke
organisaties

o

Bedrijven

o

Provincie

.

o

49

10. H o e zag de rol v a n d e provincie er volgens u tijdens h e t gehele proces van de
h e r i n d e l i n g uit? I n welke rol h e r k e n t u h e t o p t r e d e n v a n de provincie:
Niet

Weirüg

Enigszins

Veel

Initiatiefnemer

o

o

o

o

Stimulator

o

o

o

o

Contioleur

o

o

o

o

Deskundige

o

o

o

o

Steun

o

o

o

o

Initiatiefnemer: de provincie zette de gemeenten met harde of zachte dwang aan tot herindeling.
Stimulator: de provincie ondersteunde en propageerde de herindeUng (bijvoorbeeld met positieve
prikkels), hoewel daar niet dvringend op gestuurd werd.
Controleur: de provincie toetste vooral of de herindeling volgens de procedures werd doorlopen
Deskundige: de provincie droeg met expertise bij aan de herindeUng.
Steun: de provincie gaf actief steun aan de gemeenten tijdens de herindeling en stond naast de
herindelende gemeenten in het proces.
11. W a n n e e r u de situatie op dit m o m e n t bekijkt, w a t is d a n h e t m e e s t v a n toepassing?
Kies é é n uit o n d e r s t a a n d :

o De ambities zijn niet bereikt
o De ambities zijn niet often dele behaald, maar we zijn tevreden met de opbrengsten
o We hebben veel bereikt maar het resultaat is niet wat we beoogd hebben
o We zitten op de goede weg: de kans is groot dat we de ambities halen
o De ambities zijn bereikt, het proces is geslaagd
o Het is nog onduideUjk wat de herindeUng heeft opgeleverd

12. Zijn er volgens u behalve of n a a s t de oorspronkelijke ambities a n d e r e r e s u l t a t e n v a n
de h e r i n d e l i n g die er t o e d o e n ? [ M e e r d e r e a n t w o o r d e n zijn mogeUjk]
o Ja, de onverwachte opbrengsten zijn de belangrijkste opbrengsten geweest
o Ja, de onverwachte opbrengsten vormen een interessante aanvulUng op de gerealiseerde
oorspronkeUjke ambities.
o Ja, de onverwachte opbrengsten zouden een reden kunnen zijn om van herindeling afte zien.
o Ja, de onverwachte opbrengsten maken dat we met de kennis van nu de herindeling niet opnieuw
meer zouden doen.
o Nee, er waren geen relevante onverwachte resultaten.

50

&i^ &:- - M ms. -a.

E-ï, a.'«. cua. -,.-. -e.

13. Als u h i e r heeft aangegeven d a t o n v e r w a c h t e o p b r e n g s t e n er volgens u toe h e b b e n
g e d a a n - i n positieve of negatieve zin - zou u d a n k u n n e n aangeven o m welke
o p b r e n g s t e n h e t volgens u gaat en w a t d a a r d e belangrijkste lessen uit zijn:
[Open veld]

14. W a n n e e r u de situatie op dit m o m e n t bekijkt, w a t is d a n h e t m e e s t van toepassing?
o Met de keniüs van nu zouden we het niet meer gedaan hebben
o Met de kennis van nu zouden we het opnieuw doen

15. Als u terugkijkt op h e t v e r a n d e r i n g s p r o c e s v a n de gemeentelijke herindeling, welke
v a n o n d e r s t a a n d e u i t s p r a k e n sluit d a n h e t m e e s t a a n bij u w eigen i n d r u k ?
Toelichting: Met frictiekosten d o e l e n we op de k o s t e n i n b r e d e zin die de d e e l n e m e n d e
g e m e e n t e n m a k e n o m s a m e n te g a a n . Denk hierbij a a n k o s t e n voor in t e h u r e n
a d v i s e u r s , capaciteit v a n a m b t e n a r e n die a a n h e t p r o c e s d e e l n e m e n , o n z e k e r h e i d bij
b e t r o k k e n e n , v e r h u i z i n g e n , v e r g o e d i n g e n v o o r a f t e vloeien overcapaciteit, et cetera.
o We hebben ons vergist in de frictiekosten: het proces was veel lastiger en meer kostbaar dan we
hadden verwacht.
o De frictiekosten waren ongeveer wat we er van verwacht hadden, maar hoog voor wat we probeerden
te bereiken.
o De frictiekosten waren ongeveer wat we er van verwacht hadden en zijn vanuit onze ambities goed te
verdedigen.
o De frictiekosten waren lager dan we hadden verwacht: het viel achteraf mee.
16. I n d i e n u d a t w e n s t k u n t u h i e r o n d e r a a n g e v e n welke frictiekosten volgens u h e t
belangrijkst w a r e n in de h e r i n d e l i n g :
[Open veld]

17. W a n n e e r u de situatie op dit m o m e n t bekijkt, w a t is d a n h e t m e e s t v a n toepassing?
Kies é é n u i t o n d e r s t a a n d :
o Het was van begin tot eind een moeizaam proces
o Het proces ging gaandeweg steeds moeizamer
o In het begin was het proces moeizaam, maar later viel het mee en ging het beter
o Het proces viel alleszins mee; het ging over het geheel genomen goed

51

i 8 . Als u m e t d e k e n n i s v a n n u terugkijkt, w a s volgens u de gemeentelijke h e r i n d e l i n g
d a n de b e s t e optie voor h e t r e a l i s e r e n v a n de g e n o e m d e ambities? Zo n e e , welke
a l t e m a t i e v e n z o u d e n volgens u goed p a s s e n ?
o Ja
o Nee, een goed altematief zou zijn: verdergaande ambteUjke samenwerking
o Nee, een goed altematief zou zijn: samenwerking tussen een aantal specifieke ambtelijke diensten
die veel met elkaar te maken hebben
o Nee, een goed alternatief zou zijn: verder uitgewerkte gemeenschappeUjke regelingen
o Nee, een goed altematief zou zijn: meer afstemming en coördinatie tussen Colleges en
Gemeenteraden van onze gemeenten
o Nee, een goed alternatief zou zijn: wel herindeling, maar in een andere combinatie van gemeenten
o Nee, een goed alternatief zou zijn: wel herindeling, maar op een later moment

19. Heeft de gemeentelijke h e r i n d e l i n g de z a k e n op o n d e r s t a a n d e a s p e c t e n volgens u
v e r b e t e r d of v e r s l e c h t e r d :
Verbeterd

Niet veranderd Verslechterd

De band met de burger als gevolg van herindeling?

0

0

0

De identiteit van de gemeente als gemeenschap?

0

0

0

De betiokkenheid van burgers?

0

0

0

De dienstverlening aan burgers?

0

0

0

De financiële lastendruk voor burgers?

0

0

0

52

20. I n weUce m a t e lagen d e volgende a m b i t i e s volgens u t e n grondslag a a n d e
gemeentelijke h e r i n d e l i n g ? Geef h i e r o n d e r u w t o p 3 v a n belangrijkste ambities.
1

2

3

Bezuinigen

0

0

0

Bestuurskracht vergroten

0

0

0

Bestuurlijke drukte verminderen

o

o

o

Dienstverlening verbeteren

■-o

o

o

Ambtelijke organisatie professionaliseren

0

0

0

Gedwongen herindeling voorkomen

0

0

0

Reageren op irütiatief van andere gemeenten

0

0

0

Tegemoetkomen aan hogere overheid (rijk/provincie)

0

0

0

Samenhangend gebied reaUseren

o

o

o

Democratische legitimiteit vergroten

0

0

0

Gemeenteoverstijgende projecten realiseren

0

0

0

Woningbouwopgaven reaUseren

0

0

0

21. Welke ambities zijn d o o r d e h e r i n d e l i n g gerealiseerd? Ook w a n n e e r dit geen vooraf
g e f o r m u l e e r d e a m b i t i e s w a r e n . Geef h i e r o n d e r u w t o p 3 :

Bezuinigen

o

Bestuurskracht vergroten

o

Bestuurlijke drukte verminderen

o

Dienstverlening verbeteren

o

Ambtelijke organisatie professionaliseren

o

Gedwongen herindeling voorkomen

o

Reageren op initiatief van andere gemeenten

o

Tegemoetkomen aan hogere overheid (rijk/provincie)

o

Samenhangend gebied realiseren

o

Democratische legitimiteit vergroten

o

Gemeenteoverstijgende projecten realiseren

o

Woningbouwopgaven realiseren

o

53

22. Welke belangrijke observaties over de gemeentelijke herindeling zijn nog niet aan de
orde geweest en wüt u toch benoemen? Opvallende zaken in de herindeling die niet aan
de orde zijn geweest:
[Open veld]

23. Welke eventuele verbeteringen zou u willen voorstellen waarmee het proces van
intergemeentelijke samenwerking (niet per se herindeling) in de toekomst beter kan
verlopen?
[Open veld]

24 Wat is uw naam?
[Open veld]

25 Wat is uw e-maüadres?
[Open veld]

54

?Js­^=­ ■ ^JS­ffïg. ■'S. 'n^c.Sia..B

y

\

Herindelingsadvies gemeenten
Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek

^.

^ " '

^01

Herindelingsadvies Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
1.

Voorwoord

3

2.

Voortraject, h e r i n d e l i n g s o n t w e r p en herindelingsadvies

4

2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
2.6.
2.7.
2.8.

4
5
5
6
6
7
8
9

3.

4.

5.

6.

Ontwikkelingen in breder perspectief
Positie en belang van Millingen aan de Rijn
Positie en belang Ubbergen
Positie en belang van Groesbeek
Samenwerking tussen Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
Overzicht ontwikkelingen en besluitvormingstraject
Besluitvorming herindelingsontwerp
Zienswijzeprocedure

De huidige gemeenten en hun gezamenlijke t o e k o m s t

15

3.1.
3.2.
3.3.
3.4.

15
16
17
19

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Kenmerken/ambities van de nieuwe gemeente

Beleidscriteria r i j k s o v e r h e i d

24

4.1.
4.2.
4.3.
4.4.

24
30
30
31

Draagvlak
Inhoudelijke noodzaak
Redenen voor deze herindeling en urgentie
Overige criteria

Financiën

34

5.1.
5.2.
5.3.
5.4.
5.5.

34
34
35
35
36

'Jaarrekening en begroting
Algemene uitkering gemeentefonds
Frictiekostenvergoeding
Woonlastendruk
Vermogenspositie en weerstandvermogen

Verdere procedure

37

Overzicht bijlagen 1-8

38

Pagina 2

-A-JI. OïaK -3iA -IKS. -.

c^ËU!L.Eia. ' J ^ ■

<3Ï
1.

Voorwoord
Voor u ligt het Herindelingsadvies voor de vrijwillige herindeling van de gemeenten
Millingeii aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek. Dit herindelingsadvies is het vervolg op het
herindelingsontwerp dat op 30 augustus 2012 door de drie gemeenteraden is vastgesteld.
In de tussenliggende periode hebben belanghebbenden zienswijzen kunnen indienen op het
herindelingsontwerp en zijn de gemeentebesturen op allerlei wijzen uitvoerig in gesprek
gegaan met de burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties binnen de drie
gemeenten, om het draagvlak voor deze herindeling te peilen. In dit herindelingsadvies
wordt verslag hiervan gedaan.
De gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek zijn gemeenten die elkaar ln
de toekomst kunnen versterken. Er is sprake van een sterke interne samenhang en een
gemeenschappelijke identiteit. De historische, demografische, sociaaleconomische en
geografische kenmerken zorgen hiervoor.
Door de herindeling ontstaat een sterke gemeente die op een kwalitatief goede en
krachtige wijze de dienstveriening voor de burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties kan vormgeven, een gemeente, die voorbereid is op een toekomst waarin
steeds meer taken bij de.gemeentelijke overheid worden neergelegd en die eeh sterke rol
kan gaan spelen in de regio.
Het voornemen van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek om tot
een herindeling te komen past in de ontwikkelingen die zich voordoen op het terrein van
het openbaar bestuur, waar de schaalgrootte in relatie tot de toegenomen taken en de
taken die nog op de gemeente afkomen een actueel thema is.
Deze vrijwillige herindeling sluit aan bij de al ontwikkelde samenwerkingsverbanden in de
afgelopen jaren tussen de drie gemeenten. De betreffende gemeenten kiezen voor de
vorming van een sterke landelijke gemeente aan de oostkant van Nijmegen.
Wij spreken de wens uit, .dat dit herindelingsontwerp leidt tot een succesvolle herindeling
tussen de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek.

Pagina 3

ff*'2.

V o o r t r a j e c t , h e r i n d e l i n g s o n t w e r p en herindelingsadvies

2.1.

O n t w i k k e l i n g e n in breder perspectief
De samenwerking tussen de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek kent
een ontwikkeling die een aantal jaren terug in een stroomversnelling is gekomen. Tussen
Groesbeek en Millingen aan de Rijn heeft dit geresulteerd in een samenvoeging van de
ambtelijke organisaties in 2009. Daarnaast worden diverse andere zaken op MUG-niveau
(Millingen aan- de Rijn, Ubbergen en Groesbeek) uitgevoerd. Voorbeelden zijn de
gemeentelijke Brandweer, ICT en onderdelen van Sociale Zaken. Dit valt echter niet los te
zien van de ontwikkelingen die zich in het algemeen voordoen in bestuuriijk Nederiand. Het
is goed om een en ander dan ook kort in een breder perspectief te plaatsen.
Landeliike ontwikkelingen
Sinds het bestaan van de gemeenten in de staatsrechtelijke vorm zoals wij die sedert de
Gemeentewet van 1851 kennen, is er sprake geweest van herindelingen, samenvoegingen
en (inter)gemeentelijke samenwerking. De laatste decennia heeft dat een extra dimensie
gekregen
vanwege
de
veranderende
verdeling
van
bevoegdheden
en
verantwoordelijkheden tussen de verschillende overheidsorganen. Door decentralisatie van
taken naar gemeenten met daaraan verbonden efficiencykortingen die niet ten koste
mogen gaan van de kwaliteit wordt de uitvoering kwantitatief en kwalitatief complexer.
Ook centralisatie van taken
stelt andere eisen aan de invulling van de lokale
bestuursyerantwoordelijkheid. Het antwoord op die ontwikkelingen wordt gezocht in
verdergaande samenwerking waarbij de praktijk een veelheid aan oplossingen laat zien. Zij
variëren van eenvoudige, bilaterale .of meer regionale samenwerkingsverbanden, door
middel van bestuursovereenkomsten of gemeenschappelijke regelingen op grond van de
WGR voor een bepaald taakgebied, tot samenvoeging van gemeenten dan wel het
ineenschuiven van de uitvoeringsorganisaties. Voorbeelden van dat laatste zien we in het
Gooi (de zgn. BEL-gemeenten) of in Groningen (met de gemeente Ten Boer). Het beeld dat
is ontstaan is veelvormig en zeer divers. In politieke zin zijn de gedachten rond
herindelingen veranderd en heerst momenteel meer de opvatting dat het primair tot de
verantwoordelijkheid van de gemeenten zelf behoort om te bepalen in welke vorm en met
wie zij de uitvoering van de huidige en toekomstige taken willen gieten. De rijks- en
provinciale overheid neemt daarbij terughoudendheid in acht en is minder geneigd om het
proces van bovenaf te initiëren. In de provincie Gelderiand was in 2004 de laatste, relatief
grootschalige, herindeling van de gemeenten in de Achterhoek, Graafschap en de Liemers.
Om verschillende redenen zijn de laatste tijd ook een aantal voorstellen die in de procedure
al vergevorderd waren, niet tot uitvoering gekomen. Daarbij speelde het ontbreken van
bestuuriijk en maatschappelijk draagvlak, vanwege grote weerstand tegen het veriies van
de eigen zelfstandigheid, een belangrijke rol. In 2011 gebeurde dat nog met de plannen
rond Woudenberg, Renswoude en Scherpenzeel en in de meer directe nabijheid met de
plannen in Noord Limburg, waarbij de buurgemeente Mook en Middelaar was betrokken.
Daarentegen blijken herindelingen die vanuit de gemeenten zelf worden bepleit wel op
steun van de wetgever te kunnen rekenen. Het bekendste voorbeeld daarvan is in Friesland
waar op 1 januari 2011 de grote gemeente Südwest Fryslan is'ontstaan. Ook de
samenvoeging Eijsden en Margraten, beter vergelijkbaar met de situatie Millingen aan de
Rijn, Ubbergen en Groesbeek, is daarvan een goed voorbeeld.
Regeerakkoord 29 oktober 2012
Op 29 oktober 2012 is het regeerakkoord tot stand gekomen tussen de W D en de PvdA. In
dit regeerakkoord wordt gesproken over een lange termijn perspectief waarin vijf
landsdelen ontstaan in combinatie met gemeenten met een omvang van tenminste
100.000 inwoners. Opgemerkt wordt dat de inwonersnorm kan worden aangepast aan de
bevolkingsdichtheid in de verschillende delen van het land. Tenslotte is vermeld dat
ontwikkelingen in de gewenste richting worden aangemoedigd. Op het moment van
schrijven van dit herindelingsadvies is het nog niet bekend hoe vorm zal worden gegeven
aan de visie die is verwoord in het recent vastgestelde regeerakkoord. In hoofdstuk 4
(Beleidscriteria Rijksoverheid) wordt dan ook uitgegaan van het vastgestelde Beleidskader
gemeentelijke herindeling zoals gepubliceerd door het ministerie van Binnenlandse zaken
op 12 juli 2011. Mocht verdere schaalvergroting in de toekomst noodzakelijk zijn, dan kan

Pagina 4

"'

J ' ^ S-'€-*s^

deze gemeentelijke herindeling worden gezien als een goede stap in de gewenste richting.
Temeer omdat in dit geval sprake is van een landelijke gemeente, met een groot
grondgebied.(9.328 hectare) en een beperkte bevolkingsdichtheid.
Directe omgeving
In het gebied rond Nijmegen Is afgelopen jaren veel gerealiseerd op het terrein van
regionale samenwerking. De samenwerkingsvormen zijn ook hier veleriei en veelsoortig.
Een eenduidige oplossing die kan steunen op een algemeen gedragen visie ontbreekt
echter. De meningsvorming is bepaald niet uitgekristalliseerd en vergt tijd van nader
overieg, ontmoeting en studie. Terugkerend naar de gemeente Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek is het goed om vooraf vast te stellen dat de gemeenten Millingen
aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek in dlt proces een verschillende positie Innemen, welke
bepaald wordt door de schaal en de aard van dé vraagstukken waarop ze op korte termijn
een antwoord moeten geven. Voor echter alle drie de gemeenten biedt de samenvoeging
kansen om doelen voor de'langere termijn zeker te stellen en ze dichterbij te brengen.
2.2

Positie en belang van Millingen aan de Rijn
De gemeente Millingen aan de Rijn behoort met haar Inwonertal van ruim 5900 tot één van
de kleinste gemeenten van Nederiand en gezien haar ligging en ruimtelijk-economische
mogelijkheden zal dat niet anders worden. Niettemin is het een geheel zelfstandige
gemeente aan wie alle taken opgedragen zijn. Uiteraard zullen door de schaal en inrichting
niet alle taken zich voordoen en is de kwantiteit een weerspiegeling van de grootte van de
gemeente, maar niettemin mogen en moeten aan het niveau van uitvoering dezelfde eisen
worden, gesteld als In elk andere gemeente van Nederiand. Kleine gemeenten zijn
begrijpelijkerwijs beperkt in het in stand houden van een uitvoeringsorganisatie die alle
kwaliteiten in huis heeft.
In 2004 kreeg het Bureau Berenschot opdracht een formatieonderzoek uit te voeren. Dit
bureau kwam in 2005 niet alleen tot de conclusie dat de formatie lager was dan in de
vergelijkbare gemeenten, maar ook dat er op een aantal onderdelen qua bedrijfsvoering te
.-laag gescoord werd. Dat was het geval op de gebieden van de aansturing - teveel gericht
op de uitvoerende en primaire taken - de bedrijfsvoering - het ontbreekt aan instrumenten
op het terrein van planning & control - en er was sprake van een informele organisatie
waarin geen of te weinig aandacht was voor beleidsontwikkeling. Kortom, hoewel de
primaire processen en dienstverlening op zich wel goed waren, was de organisatie op de
andere terreinen kwetsbaar en onvoldoende toegerust.
In het raadsprogramma 2006 - 2010 werd in Millingen aan de Rijn het voornemen
uitgesproken om in die raadsperiode een discussie te voeren over de zelfstandigheid. In
2007 volgde het besluit gebruik te maken van het aanbod van de provincie Gelderiand om
de bestuurskracht van de gemeente in beeld te brengen. In die bestuurskrachtmeting werd
de gemeente in haar vier rollen - te weten die van bestuurder, publieke dienstveriener,
onderdeel van het bestuuriijk bestel en als organisatorische eenheid - beoordeeld op sterke
en zwakke punten. Uit deze meting is toen een viertal conclusies getrokken/besluiten
genomen:
1.
2.

er wordt een visie ontwikkeld in het MUG-verband;
de dienstveriening zal sterk verbeterd worden door een intensieve samenwerking met
anderen', waarbij het voornemen werd uitgesproken dat te doen met Groesbeek;
3. de noodzaak om in samenhang met het onder 1 genoemde een visie te ontwikkelen op
het gebied van de bestuurlijke samenwerking;
. 4. voor desorganisatie zijn op korte termijn maatregelen nodig en daarom werd besloten
om het hele takenpakket onder te brengen bij Groesbeek.

Pagina 5"

De financiële positie van Millingen aan de Rijn is structureel een punt van zorg. In dit kader
was de gemeente Millingen aan de Rijn genoodzaakt om in 2011 bij het Ministerie van BZK
een aanvraag in te dienen op grond van artikel 12 Financiële Verhoudingswet. De
gemeente Millingen aan de Rijn heeft, mede gezien de financiële positie waarin ze
structureel verkeert en de ontwikkelingen op het terrein van de decentralisatie van
rijkstaken, een kans om te komen tot de vorming van een sterke nieuwe gemeente met
Ubbergen en Groesbeek.
2.3.

Positie en belang van Ubbergen
Bij de bestuurskrachtmeting van 2008 is in Ubbergen nadrukkelijk de vraag aan de orde
geweest of de gemeente met ruim 9000 inwoners in staat was om haar taken op een
verantwoorde wijze uit te voeren. De conclusie was dat de gemeente beschikte over
voldoende bestuurskracht en de collectieve en individuele dienstveriening goed op orde
was. Belangrijke aanbevelingen waren dat Ubbergen haar sterke kanten moet behouden
door onder meer midden in de gemeenschap te blijven staan en goede contacten te
onderhouden met inwoners, maatschappelijk middenveld en bedrijfsleven.
Voor het
behoud van kwaliteit en continuïteit werd geadviseerd om steeds de meest adequate en
duurzame myulling te kiezen en regionaal of intergemeentelijk te investeren in een
gemeenschappelijke visie op gemeente-overstijgende beleidsterreinen. Uit de bij de
bestuurskrachtmeting
opgestelde inventarisatie bleek dat veel taken in alleriei
samenwerkingsverbanden op adequate wijze werden uitgevoerd, zowel regionaal als
intergemeentelijk. Onder meer ook in samenwerking met Millingen aan de Rijn en
Groesbeek. De noodzaak tot herindeling was in 2008 daarom niet actueel.
In de afgelopen jaren is, mede als gevolg van de financiële crisis, de al doorgevoerde en
voorgenomen decentralisaties en de hogere kwaliteitseisen die aan de uitvoering van
gemeentelijke taken worden gesteld, het onderwerp herindeling actueler geworden. Gok
de in 2008 gekozen lijn van zelfstandig blijven in combinatie met het aangaan van
duurzame samenwerkingsverbanden regionaal en intergemeentelijk was aan herziening toe
als gevolg van gewijzigde omstandigheden. Door meerdere fracties, van de in de raad
vertegenwoordigde politieke partijen, is
intern dan ook de mogelijkheid van
schaalvergroting aan de orde gesteld. Was het bij de verkiezingen van 2010 nog geen
algemeen thema, bij de algernene beschouwingen in november 2011 bleek er een
meerderheid in de raad te zijn om de discussie over herindeling met elkaar te voeren.
Daarbij werd de voorkeur uitgesproken om te komen tot het vormen van een sterke
landelijke gemeente aan de oostkant van Nijmegen. Nadrukkelijk is gekozen voor de
omschrijving landelijke gemeente, omdat de gemeente Ubbergen een combinatie kent van
een verstedelijkte en een plattelandscultuur. De nieuwe gemeente heeft daarnaast een
sterke oriëntatie op Nijmegen. Het verzoek van Millingen aan de Rijn heeft het proces van
mogelijke schaalvergroting versneld en er mede toe geleid dat er op 10 mei 2012 een
positief besluit is genomen om aansluiting te zoeken bij de herindeling Millingen aan de Rijn
en Groesbeek als eerste stap om te komen tot de gewenste sterke landelijke gemeente.

2.4.

Positie en belang van Groesbeek
Groesbeek is voorstander van de vorming van een sterke landelijke gemeente ten oosten
van Nijmegen. Dit is mogelijk door een herindeling met Ubbergen en Millingen aan de Rijn.
Het aantal mogelijke varianten voor de vorming van een sterke landelijke gemeente is door
de ligging van Groesbeek beperkt. Andere varianten zijn op dit moment weinig
aantrekkelijk. De keuze van Millingen aan de Rijn voor Groesbeek en het besluit van
Ubbergen om te kiezen voor een herindeling met Millingen aan de Rijn en Groesbeek brengt
de vorming van een sterke landelijke gemeente dichterbij, waarbij het initiatief in eigen
hand . wordt gehouden. Dit maakt de gemeente Groesbeek tot een meer dan
geïnteresseerde partner.
De huidige samenwerking heeft er al toe bijgedragen dat de belangen van de gemeenten
Millingen aan de Rijn en Groesbeek met elkaar zijn verbonden en verweven. De aansluiting
van de gemeente Ubbergen vergroot ook voor Groesbeek de mogelijkheden tot meer
kwaliteit, efficiency en bestuurskracht vanwege het toenemen van de schaalgrootte en de
doorontwikkeling van al bestaande samenwerkingsverbanden.

Pagina 6

aar; a/ft « i f t " f t "ft-

2.5.

E£:

S a m e n w e r k i n g tussen Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
Tussen de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek bestaan In het
zogenaamde MUG-verband al de nodige samenwerkingsvormen. Onder andere op het
terrein van ICT, de gemeentelijke brandweer en onderdelen van Sociale Zaken.
Door Millingen aan de Rijn Is in2009 ingezet op een verdergaande samenwerking met de
gemeente Groesbeek. Dit heeft geresulteerd in een samenvoeging van de ambtelijke
organisaties, waarbij Millingen aan de Rijn de dienstverlening volledig heeft ondergebracht
bij de gemeente Groesbeek. Op deze wijze Is de kwaliteit en continuïteit van de
dienstveriening door Millingen aan de Rijn gegarandeerd voor haar burgers, bedrijven en
maatschappelijke organisaties. Groesbeek was graag bereid om de dienstveriening van
Millingen aan de Rijn over te nemen door de ambtelijke organisaties samen te voegen,
mede omdat beide gemeenten qua sociale en economische structuur, mentaliteit en
ambitieniveau goed op elkaar aansluiten en bij elkaar passen. Op 1 juli 2009 zijn tussen
Groesbeek en Millingen aan de Rijn de samenwerkings- en dienstverleningsovereenkomsten
ondertekend en daarmee was de meest verregaande samenwerking tussen twee zelfstandig
blijvende gemeenten een feit. De samenwerking verioopt succesvol. Beide gemeenten
hebben hun voordelen behaald. De gemeenten Millingen aan de Rijn en Groesbeek
behielden in deze oplossing hun volledige zelfstandigheid.
De gemeente Ubbergen had zich in 2006 tot taak gesteld om de financiën op orde te
brengen en de door de raad vastgestelde prioriteiten uit te voeren toegespitst op de
nieuwbouw van scholen. Tevens werd uitvoering gegeven aan de aanbevelingen zoals die In
de bestuurskrachtmeting 2008 waren geformuleerd. In 2011 werd het preventief toezicht
door de provincie vervangen door het gebruikelijk repressief toezicht.
Dat leidde tot het standpunt van de raad om een voorkeur te hebben voor de vorming van
een sterke landelijke gemeente aan de oostkant van Nijmegen.

2.6.

Overzicht o n t w i k k e l i n g e n en b e s l u i t v o r m i n g s t r a j e c t gemeenten Millingen aan de
Rijn, Ubbergen en Groesbeek
. Gemeenten Millingen aan de Riin en Groesbeek

•-

Op 9 en 23 februari 2010 vindt een discussie in de gemeenteraad van Millingen aan de
Rijn plaats over de "Discussienota bestuurlijk toekomst Millingen aan de Rijn".
Resultaat van deze discussie was om te opteren voor herindeling.
Eind 2010 dient de gemeente Millingen aan de Rijn bij het ministerie van Binnenlandse
Zaken een verzoek in tot ondersteuning op grond van artikel 12 Financiële
Verhoudingswet.
Op 2 februari 2011 verstuurt de gemeente Millingen aan de Rijn een brief aan de
colleges van Groesbeek, Ubbergen, Heurhen met het verzoek hun standpunt over een
mogelijke samenvoeging kenbaar te maken. Tevens werd de problematiek onder de
aandacht gebracht van de provincie en politieke partijen. De reacties leidden niet tot
een duidelijk standpunt.
Op 6 december 2011 verzoekt het college van Millingen aan de Rijn het college van
Gedeputeerde Staten om te bevorderen dat de gemeenten Millingen aan de Rijn en
Groesbeek worden samengevoegd.
In een consultatieronde door de verantwoordelijk gedeputeerde bij alle gemeenten In
Nijmegen e.o. wordt duidelijk dat een eenduidige mening ontbreekt.
Op 13 december 2011 volgt een brief van GS aan de gemeente Groesbeek waarin het
verzoek wordt gedaan om behalve ambtelijk ook bestuuriijk samen te gaan met
Millingen aan de Rijn.
Op 22 december 2011 wordt de brief door de gedeputeerde toegelicht aan de raad van
Groesbeek.
Het verzoek van het college van Gedeputeerde Staten heeft geleid tot een'(nagenoeg
gelijkluidend) besluit van de raden van Millingen aan de Rijn en Groesbeek. De raden
besloten hierop In hun respectievelijke vergaderingen van 1 en 6 maart samengevat de
belde colleges op te dragen:
■ een herindelingsadvies als bedoeld in artikel 4 lid 2 van de Wet Arhi op te
(doen) stellen en dit voor 1 juli 2012 ter besluitvorming voor te leggen;

Pagina 7

■

in dit voorstel inzicht te geven in de financiële, maatschappelijke en
beleidsmatige effecten van de varianten, waarbij:
1. de beide gemeenten worden samengevoegd;
2. de huidige vorm van samenvoeging wordt voortgezet;
3. Groesbeek of Millingen aan de Rijn aansluiting zoekt bij een andere
gemeente en de organisaties worden ontvlochten.
■ vanwege het belang van een groot draagvlak voor de uiteindelijke besluiten
extra aandacht te besteden aan de communicatie met de inwoners en
daarvoor een communicatieplan op te stellen en uit te voeren en dit plan
tijdig aan de raadsfracties voor te leggen opdat aanvullingen mogelijk zijn;
■ het voorbereidingsproces zodanig in te richten dat een samenvoeging per 1
januari 2014 in principe mogelijk is;
■ de gemeente Ubbergen de mogelijkheid te bieden om aan te sluiten bij de
herindeling indien voor 1 mei 2012 een besluit hierover wordt genomen.
Op 20 maart wordt overieg gevoerd tussen Groesbeek en Millingen aan de Rijn waarbij
wordt vastgesteld dat de financiële rapportages niet tijdig kunnen worden opgeleverd
en de herindelingsdatum verschuift naar 1 januari 2015.
Gemeente Ubbergen
In november 2011 tekent zich in de gemeenteraad van Ubbergen een meerderheid af
voor herindeling aan de oostkant van Nijmegen.
In december 2011 vyordt een brief van GS ontvangen met betrekking tot de
samenvoeging van gemeenten aan de Oostkant van Nijmegen.
Op 15 december 2011 besluit de raad om in gesprek te gaan met de gedeputeerde.
16 januari 2012 vindt er een gesprek plaats tussen de gedeputeerde en de raad van
Ubbergen.
23 februari volgt een verzoek aan de omliggende gemeenten om in gesprek te gaan
over herindeling aan de oostkant van Nijmegen. De reactie van Groesbeek en Millingen
aan de Rijn is positief, de gemeente Heumen wil de resultaten van het onderzoek met
betrekking tot ambtelijke samenwerking met Wijchen afwachten. De gemeente Mook
en Middelaar wacht de uitkomst van het rapport over samenwerking in de kop van
Noord Limburg af. Beiden willen wèl op de hoogte blijven van de ontwikkelingen.
Op 10 mei 2012 heeft de gemeenteraad het volgende besluit genomen:
•
dat de gemeente Ubbergen wil komen tot een sterke landelijke gemeente aan de
oostkant van Nijmegen;
•
dat een eerste stap daartoe is een samenvoeging van de gemeente Ubbergen met
de gemeenten Groesbeek en Millingen aan de Rijn met ingang van 1 januari 2015;
•
dat alvorens een principebesluit te nerinen de raad nadere informatie wil over de
financiële en maatschappelijke consequenties van de herindeling;
•
dat de gemeente Ubbergen wll participeren in de daartoe door die twee gemeenten
al opgerichte werkgroep die de basis levert voor een herindelingsadvies als bedoeld
in artikel 4 lid 2 van de wet Ahri;
•
dat dit herindelingsadvies in augustus 2012 aan de raad ter besluitvorming wordt
voorgelegd en welk besluit de basis vormt voor het wettelijk vereiste
inspraaktraject;
•
dat de gemeente Heumen en Mook en Middelaar worden geinformeerd over de
voortgang van het proces en uitdrukkelijk wordt aangegeven dat beide gemeenten
bijzonder welkom zijn om samen één sterke gemeente aan de oostkant van
■ Nijmegen te vormen;
•
dat de vorenstaande stappen er op gericht zijn om uiteriijk in december 2012 een
definitief besluit over herindeling te nemen, welk besluit door tussenkomst van het
College van Gedeputeerde Staten aan de Minister van Binnenlandse Zaken kan
worden doorgezonden;.
Vanaf 10 mei 2012 participeert de gemeente Ubbergen in de werkgroep die als
opdracht heeft de basisinformatie te leveren voor het herindelingsadvies.

Pagina 8

r
•^01
2.7.

Besluitvorming herindelingsontwerp .
Door de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek is in junl 2012 een
herindelingsontwerp opgesteld om te komen tot samenvoeging van de drie gemeenten. Dit
herindelingsontwerp is door de drie gemeenteraden op 30 augustus 2012 vastgesteld.
Binnen de gemeenteraad van Millingen waren 11 stemmen voor en O stemmen tegen het
herindelingsontwerp. Binnen de'gemeenteraad van Ubbergen waren 12 stemmen voor en 1
stem tegen. Binnen de gemeenteraad van Groesbeek waren 13 stemmen voor en 3
stemmen tegen. 1 van de raadsleden was afwezig. De conclusie kan worden getrokken dat
er binnen de gemeenteraden een zeer ruime meerderheid heeft gestemd voor het
herindelingsontwerp.

2.8.

Zienswijzeprocedure

2.8.1

Ter inzage legging herindelingsontwerp
Conform artikel 5 lid 2 van de Wet Algemene Regels Herindeling (Arhi) heeft het
herindelingsontwerp acht weken ter Inzage gelegen op de respectievelijke gemeentehulzen,
is het beschikbaar gesteld via de gemeentelijke herindeling (www.mugherlndelinq.nl) en de
gemeentelijke websites. De periode van ter inzage legging liep van 5 september tot en met
1 november 2012.
De mogelijkheden om een zienswijze in te dienen zijn breed bekend gemaakt blj de
burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Dlt is gedaan door:
het uitbrengen van een informatiekrant dié huis aan huis is verspreid, in deze krant
wordt de het Indienen van zienswijzen uitgebreid beschreven;
diverse advertenties In de lokale kranten die huis aan huis zijn verspreid;
artikelen in de lokale kranten die huis aan huls zijn verspreid;
bekendmaking van de procedure via de herindelingswebsite (www.muqherindelinq.nl):
het houden van 11 inloopbijeenkomsten, waarbij burgers er expliciet op is gewezen dat
een zienswijze kan worden ingediend;
het bezoeken van druk bezochte locaties met een mobiele Informatiebus, waarbij
informatie is verstrekt over de gemeentelijke herindeling. Ook op deze locaties zijn
burgers er op gewezen dat een zienswijze kan worden ingediend of kon ter plekke een
zienswijze worden ingediend;
communicatie via de lokale en regionale radio en televisie;
communicatie via de sociale media;
een groot aantal bedrijven en maatschappelijke organisaties (ongeveer 350) is
aangeschreven, waarbij is aangegeven dat het mogelijk is om een zienswijze in te
dienen of een mening te geven over de herindeling;
"
.
diverse raadsfracties hebben burgers opgeroepen om zienswijzen in te dienen;
alle aangrenzende gemeenten hebben een brief ontvangen namens de Colleges van de
drie gemeenten, waarin expliciet wordt gewezen op de mogelijkheid om een zienswijze
in te dienen;
het opstellen en verspreiden van voorgedrukte zienswijzen tegen en voor de
herindeling door een van de fracties ult de raden;
het verspreiden van een oproepkaart door een van de fracties ult de raden onder de
inwoners (5.000 exemplaren) om via een website aan te geven of ze zich via een
referendum willen uitspreken over de herindeling.

Pagina 9

2.8.2

Ingediende zienswijzen
In totaal zijn er 191 zienswijzen ingediend. In onderstaand schema wordt dit weergegeven.
Aantal z i e n s w i j z e f o r m u l i e r e n
Gemeente
Inwoners Millingen aan de Rijn
Inwoners Ubbergen
Inwoners Groesbeek
Inwoner Nijmegen
Inwoner Zeeland (prov. Noord-Brabant)
Gemeente Heumen
Totaal

Voor
39
15
58
1
1

Tegen
2
2
58

Geen mening
3
1
10

114

62

1
15

Uit de zienswijzen blijkt dat het overgrote deel van de indieners voorstander is van de
gemeentelijke herindeling. De meeste indieners van een negatieve zienswijze komen uit de
gemeente Groesbeek.
Opgemerkt dient te worden dat 33 van de 58 negatieve zienswijzen uit de gemeente
Groesbeek een voorgedrukte zienswijze betreft. Dit is een actie geweest van een van de
fracties uit de raden. Inwoners konden door middel van het plaatsen van een handtekening
een standaard zienswijze indienen.
Onderstaand worden de argumenten van voor en tegenstanders van de herindeling
verwoord.
Voorstanders
Schaalvergroting is noodzakelijk om de dienstveriening van de drie gemeenten goed te
blijven uitvoeren.
Het isolement waarin Millingen aan de Rijn zich op dit moment in bevindt wordt
opgeheven.
Samen vormen de drie gemeenten een sterkere gemeente met meer zeggenschap in
de regio.
Er ontstaat een financieel gezonde gemeente.
Behoud van voorzieningen.
De identiteit van de kernen blijft behouden na een gemeentelijke herindeling.
Er ontstaat een sterkere ambtelijke organisatie.
De herindeling is goed voor verenigingen en instellingen.
Een herindeling met Nijmegen wordt op deze wijze voorkomen.
De herindeling leidt tot een sterker en professioneler gemeentebestuur.
De dienstverlening kan beter en goedkoper worden gerealiseerd.
Kleine gemeenten zijn niet meer van deze tijd.
Een herindeling is onvermijdelijk.
De drie gemeenten vormen samen de mooiste gemeente van Nederiand.
Goed voor het toerisme.
De gemeenten kunnen elkaar positief stimuleren.
De nieuwe gemeente vormt een sterke tegenhanger richting Nijmegen.
'Hoe meer zielen, hoe meer'vreugd'.
Er kan meer samenhang worden gebracht in het landschap.
Tegenstanders
De financiële reserves van Groesbeek moeten worden gebruikt om de tekorten in
Millingen aan de Rijn op te vangen en om de magere financiële basis van Ubbergen te
verbeteren.
De belastingen zullen moeten worden gelijkgetrokken in de drie gemeenten. Groesbeek
heeft de laagste belastingen. De belastingen in Groesbeek zullen zeer waarschijnlijk
omhoog gaan.

Pagina
10

.,>- ..„ _. , ^ ^ " : J - ...... - . , - .^ . „

.™

■•^s

01
Het subsidiebeleid van de drie gemeenten zal moeten worden gelijkgetrokken. De
Groesbeekse verenigingen en instellingen krijgen veel meer financiële steun dan in
Ubbergen en Millingen aan de Rijn. Waarschijnlijk zullen de subsidies voor de
Groesbeekse verenigingen en instellingen sterk verminderen.
De gemeenten hebben een tunnelvisie. Ult de stukken „blij kt dat slechts drie opties zijn
onderzocht om de geconstateerde problemen op te lossen. Er zijn veel meer
oplossingsrichtingen
De afstand tot de burger wordt groter.
Er ontstaan onduidelijkheden over gemeenschappelijke regelingen, maar ook over
afspraken met de Stadregio op het gebied van wonen, bedrijfsleven, economie, etc.
Er Is weinig interactie geweest met de burgers in Groesbeek.
De inwoners van Groesbeek hebben niet echt iets met de belde partners.
Groesbeek moet Groesbeek blijven!
Groesbeek staat er goed voor, een herindeling is niet nodig.
Is een besluit van de raad van Ubbergen legitiem, omdat partijen een herindeling niet
in hun verkiezingsprogramma hadden staan?
Zijn mogelijkheden tot vergaande samenwerking voldoende onderzocht?
Welke visie heeft de gemeenteraad op de herindeling en de periode daarna?
Waarom wil Ubbergen herindelen, terwijl Ubbergen financieel gezien zelfstandig kan
voortbestaan? Er is sprake van een plotselinge draal die wordt gemaakt door de
gemeenteraad.
Wat is het effect van het nieuwe kabinetsbeleid waarin wordt gesproken over de
opschaling naar 100.000-f gemeenten?
Millingen aan de Rijn moet klein blijven.
De eerste vier argumenten tegen de herindeling zijn veel genoemd en maakten veelal
onderdeel uit van een voorgedrukte zienswijze die is opgesteld door één van de fracties ult
de gemeenteraad van Groesbeek (VOLG). De standaard zienswijze is 33 keer ingediend.
Onderstaand volgt een reactie op deze punten. Vervolgens volgt een reactie op de overige
punten.
Financiële reserves Groesbeek
Aangegeven wordt dat de financiële reserves die de gemeente Groesbeek heeft opgebouwd
zullen moeten worden gebruikt om de structurele financiële tekorten van de gemeente
Millingen aan de Rijn op te vangen en om de financiële basis van de gemeehte Ubbergen te
verbeteren.
Wij zijn van mening dat dit geen juiste voorstelling van zaken is. De reserves van de
gemeente Groesbeek zijn uitstekend. Uit de financiële onderzoeken blijkt dat de reserves
van de gemeenten Ubbergen en Millingen aan de Rijn toereikend zijn om hun eigen risico's
op te vangen. De reserves van Groesbeek hoeven hier niet voor te worden ingezet. Onder
het kopje gemeentelijke belastingen en subsidies wordt breder ingegaan op de gevolgen
voor de begroting van de nieuwe gemeente.
Verhogen gemeentelijke belastingen en verlagen van de subsidies
Aangegeven wordt, dat de gemeentelijke belastingen binnen de gemeente Groesbeek zeer
waarschijnlijk omhoog zullen gaan en dat de subsidies zullen worden veriaagd.
De gemeentelijke belastingen en het subsidiebeleid worden per 1 januari 2015 vastgesteld
door de nieuwe gemeenteraad. Er Is sprake van een verschillend belastingniveau en een
verschillend subsidiebeleid binnen de drie huidige gemeenten. Dit zal op een gelijk niveau
moeten worden gebracht. De nieuwe gemeenteraad bepaalt welk niveau dit zal zijn.
In de financiële onderzoeken is een scenario uitgewerkt waarbij uit wordt gegaan van de
laagste gemeentelijke belastingen en de hoogste subsidies, zoals nu in Groesbeek het geval
is. Hierdoor ontstaat een tekort in de begroting van 1,3 miljoen Euro. Op een begroting van
70 miljoen Euro betreft dit minder dan 2%. Er zijn binnen de begroting van de nieuwe
gemeente voldoende mogelijkheden om dit op te vangen, zodat belastingverhoging en
subsidleveriaging om reden van de herindeling niet nodig Is.

Pagina
11

€
Tunnelvisie
Opgemerkt wordt dat er wordt gewerkt vanuit een tunnelvisie waarbij er geen andere
opties worden onderzocht dan de gemeentelijke herindeling met de gemeenten Millingen
aan de Rijn en Ubbergen.
Er zijn in het voortraject richting het herindelingsontwerp verschillende varianten
uitgewerkt. Dit betreffen de voorgestelde variant om te komen tot een herindeling met
Millingen aan de Rijn en Ubbergen, een variant waarin de huidige samenwerking met
Millingen aan de Rijn wordt voorgezet en een variant waarin Groesbeek alleen verder gaat
en de samenwerking met Millingen aan de Rijn wordt verbroken. Daarnaast is gesproken
over varianten met de gemeenten Heumen en Mook en Middelaar. Deze laatste twee
gemeenten wensen echter zelfstandig te blijven.
Gelet op de decentralisatie van taken vanuit het Rijk en de Provincie naar de gemeenten,
de bezuinigingen die op ons afkomen en de ontwikkelingen waar wij in onze regio mee te
maken hebben, achten wij het in het belang van de drie gemeenten om te komen tot een
herindeling tussen Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek. Samen met deze
gemeenten kunnen we een sterke, landelijke en bestuurskrachtige gemeente vormen die
klaar is voor de toekomst.
Afstand tot de burger
De afstand tot de burger hoeft niet groter te worden. Afstand tot de burger heeft meer te
maken met houding en gedrag van bestuurders en medewerkers dan met fysieke afstand
tot bijvoorbeeld een gemeentehuis. In het dienstverleningsconcept van de nieuwe
gemee'nte zal dit verder worden uitgewerkt en zal tevens worden uitgegaan van het
principe dat de gemeente meer naar de burgers zal gaan in plaats van de burger naar de
gemeente.
Gemeenschappelijke regelingen
Er'ontstaan geen onduidelijkheden voor wat betreft de deelname aah gemeenschappelijke
regelingen of andere samenwerkingsverbanden. De nieuwe gemeente zal dit voortzetten en
intensiveren. De nieuwe gemeente is door zijn omvang in staat om een sterkere rol te gaan
spelen In de diverse gemeenschappelijke regelingen en samenwerkingsverbanden.
Interactie
De drie gemeenten hebben op velerlei manieren gecommuniceerd en gediscussieerd met de
burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties binnen de drie gemeenten over deze
gemeentelijke herindeling. In dit kader wordt ook verwezen naar het logboek zoals
opgenomen in hoofdstuk 4 . 1 .
Inwoners van Groesbeek hebben niets met beide partners
Inwoners voelen zich vooral inwoner van de kern waarin ze wonen. Hier verandert door de
herindeling niets aan. De kern gaat onderdeel uitmaken van een grotere gemeente.
Groesbeek blijft Groesbeek, Leuth blijft Leuth en Millingen aan de Rijn blijft Millingen aan
de Rijn. Inwoners geven in ruime meerderheid aan dat de keuze voor Ubbergen en
Millingen aan de Rijn een goede keuze is, omdat de gemeenten veel gemeen hebben. Veel
gehoord is dan ook dat een keuze voor Nijmegen niet goed zou zijn geweest.
Groesbeek staat ér goed voor
Dit is inderdaad het geval. Toch heeft Groesbeek eveneens een belang bij deze fusie. In dit
kader wordt verwezen naar hoofdstuk 2.4.

Pagina
12

Is er sprake van een legitiem besluit van de raad van Ubbergen?
Er is sprake van een legitiem besluit van de gemeenteraden. Wel zal de Tweede en Eerste
Kamer toetsen of er sprake is van voldoende maatschappelijk draagvlak voor deze
herindeling en hoe de gemeenteraden hiermee om zijn gegaan.
Zijn de mogelijkheden tot samenwerking voldoende onderzocht?
Er zijn steeds verschillende varianten In beeld geweest. In dit kader wordt verwezen naar
het kopje Tunnelvisie' in ditzelfde hoofdstuk.
Visie op de henndeling en de periode daarna
Verwezen wordt naar hoofdstuk 3.4. van dit herindelingsadvies 'Kenmerken/ambities van
de nieuwe gemeente'.
Waarom wil Ubbergen herindelen?
Verwezen wordt naar hoofdstuk 2.3. van dit herindelingsadvies 'Positie en belang van
Ubbergen'.
Effecten van het nieuwe kabinetsbeleid ■
Verwezen wordt naar hoofdstuk 2.1. van dit herindelingsadvies 'Ontwikkelingen in breder
perspectief'. ■
Zienswijzen omliooénde gemeenten
Alle omliggende gemeenten hebben een schrijven ontvangen waarin wordt gewezen óp het
besluit van de drie gemeenteraden om het herindelingsontwerp vast te stellen. Expliciet is
erop gewezen dat een zienswijze kan worden ingediend. Van een tweetal gemeenten is een
reactie ontvangen.
De gemeente Gennep heeft aangegeven geen zienswijze in te dienen en wenst de
gemeenten veel succes met de gemeentelijke herindeling.
Van de gemeenteraad van Heumen is een zienswijze ontvangen. Aangegeven wordt dat de
gemeenteraad van Heumen ervoor heeft gekozen om te kiezen voor zelfstandigheid en
samenwerking met de gemeenten Mook en Middelaar en de MUG-gemeenten. De gemeente
Heumen wil dus niet deelnemen in de herindeling met Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek. De gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek zijn blij met het
verzoek om samenwerking van de gemeente Heumen en willen overeenkomstig het
raadsbesluit van de gemeente Heumen hierover afspraken maken. Afspraken kunnen
worden gemaakt op verschillende niveaus, te weten: samenwerking in de regio,
samenwerking met Heumen, afstemming van beleid en afstemming van harmonisatie. Een
uitnodiging is inmiddels ontvangen van de gemeente Heumen om een oriënterend gesprek
te hebben over vormen van samenwerking tussen de gemeenten.
De gemeente Heumen wenst de gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
tenslotte succes toe in het herindelingsproces.
Het College van de gemeente Nijmegen heeft een zienswijze ingediend op 27 november
2012. De zienswijze is te laat binnengekomen en kan formeel niet als zienswijze worden
aangemerkt. Desalniettemin achten wij de reactie van de gemeente Nijmegen als grote
gemeente in de regio van groot belang. Het College van de gemeente Nijmegen geeft aan.
dat intergemeentelijke samenwerking in de regio van groot belang is. Door de gemeente
Nijmegen wordt op een constructieve wijze binnen diverse verbanden met de gemeenten
Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek samengewerkt. Met het oog op de kracht
yan de regio vindt Nijmegen het van belang om de samenwerking te intensiveren. Het
College van Nijmegen hoopt dat door de gemeentelijke herindeling de Intergemeentelijke
samenwerking verder zai worden bevorderd en wenst de drie gemeenten veel voorspoed
toe.

Pagina
13

Vanuit Duitsland is een tweetal brieven ontvangen van de gemeenten Kranenburg en Kleve.
Beide gemeenten hebben geen bezwaren tegen de voorgenomen gemeentelijke
herindeling.
2.8.3

Conclusie
De conclusie kan worden getrokken dat het overgrote deel van de indieners van
zienswijzen positief tegenover de gemeentelijke herindeling tussen Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek staat. Ook vanuit de omliggende gemeenten zijn geen bezwaren
tegen de voorgenomen gemeentelijke herindeling ontvangen.
De ontvanqen zienswijzen hebben niet geleid tot een wijziging van het voorgenomen
besluit tot herindeling van de gemeenten Millingen aan de Riin. Ubbergen en Groesbeek.
Alle indieners van zienswijzen ontvangen een inhoudelijke reactie in de vorm van een brief
op de ingediende zienswijze.

Pagina
14

-fi.

£: siO-B

3.

De huidige gemeenten en hun gezamenlijke toekomst

3.1

Millingen aan de Rijn
De gemeente Millingen aan de Rijn met een oppervlakte van 1030 hectare en 5.921
inwoners, laat zich kenmerken door een drietal hoofdelementen, te weten het dorp, het
uiterwaardengebied en het agrarisch buitengebied. Het ligt ten oosten van Nijmegen in de
zogenaamde Gelderse Poort.
Het gebied is gevormd door en heeft een groot deel van zijn structuur en bestaan te
danken aan de Rijn, die ter hoogte van Millingen aan de Rijn overioopt In de Waal. Door
het water zijn oeverwallen ontstaan. Op een deel daarvan dat reeds rond 900 v. Chr. is
opgeworpen, ontstond het dorp Millingen aan de Rijn. Door een proces van aanslibbing zijn
de uiterwaarden, de Millingerwaard ontstaan die samen met de Ooijpolder tot de
belangrijke natuurgebieden van ons land behoren.
Millingen aan de Rijn behoort tot een van oudste woongebieden van ons land. De naam zou
er op duiden dat het dorp ooit de grens van het Romeinse Rijk vormde. Het zou zich
hebben gevormd langs de as van het tracé van de Romeinse heerbaan van Keulen naar
Leiden. Deze heerbaan - we zien het terug in de gelijknamige hoofdstraat van het dorp loopt parallel aan de rivier. Het dorp ligt niet aan de rivier maar nestelt zich langs en achter
de dijk die het moet beschermen wanneer de rivier zijn natuuriijke ruimte vraagt buiten de
gebruikelijke bedding.
Hoewel liggend op die oude as van de hoofdweg, ligt het dorp tamelijk geïsoleerd ten
opzichte van de rest van Nederland. Aan de noordzijde stroomt de rivier die geen directe
oeververbinding heeft waardoor Millingen aan de Rijn met het land aan de overzijde wordt
verbonden, want daarvoor moet men naar Nijmegen en Emmerich. Aan de oost- en
zuidzijde vormt het de grens met Duitsland die toch duidelijk als barrière heeft
gefunctioneerd en die tot in de jaren zeventig letterlijk dicht ging als aan het eind van de
dag de slagboom werd neergelaten. Millingen aan de Rijn was en Is een grensplaats zonder
dat er overigens sprake is van grote doorgaande verbindingen. Meer naar het westen
liggen de Duffelt, de Ooijpolder en de uiterwaarden als een open gebied. Weliswaar niet ver
van de stad Nijmegen, maar toch tamelijk geïsoleerd. Millingen aan de. Rijn ligt dan ook
letteriijk in een achterhoek van Nederland.
Dat alles heeft de bewoners duidelijk gevormd. Ze waren vooral op elkaar aangewezen
waardoor er een hechte samenleving kon ontstaan. Nergens treffen we een gevarieerder
verenigingsleven aan dan in Millingen aan de Rijn. Elke inwoner Is lid van en neemt actief
deel aan minstens twee of meer verenigingen. Dit maatschappelijk netwerk weet zich over
. het algemeen staande te houden met eigen middelen en voorzieningen en het beroep op de
overheid voor financiële steun is dan ook gering en zeker geen vanzelfsprekendheid.
Natuuriijk gaan ook de moderne ontwikkelingen aan deze gemeenschap niet voorbij en
wordt het ook hier steeds moeilijker om de vele vrijwilligers te vinden en vast te houden
die nodig zijn om dat wijdvertakte en drukbezette netwerk In stand te houden. Zoals in de
meeste landelijke gemeenten verlaten' veel jongeren het dorp voor studie en/of werk en
hun aandeel in de bevolkingssamenstelling is dan ook relatief gering.
In de tweede helft van de 19^ eeuw kreeg het dorp een aantal economische impulsen, ook
weer dankzij de rivier en de natuurlijke factoren. Er was kleiwinning waardoor er
steenbakkerijen konden ontstaan, er was een scheepswerf die in de hoogtijdagen aan
honderden mensen werk verschafte. De bevolking nam hierdoor ook in aantal toe.
Behalve het dorp bestaat de gemeente uit de Millingerwaard en het buitengebied. De
Millingerwaard Is een uiterwaardengebied dat in groter verband onderdeel Is van de
Gelderse Poort. Deze vormt het stroomdal van dé Rijn en maakt onderdeel ult van de
ecologische hoofdstructuur waardoor het bescherming geniet. Door de eeuwenlange
werking van de rivier heeft het zich ontwikkeld tot een uniek landschap mét eén rijke flora
en fauna. Bijzondere elementen zijn de levende rivler(stulf)duinen (de enige in Nederland)
en het hardhout ooibos. Het buitendijkse land biedt mogelijkheden voor extensief recreatief
medegebruik door natuuriiefhebbers, fietsers en wandelaars. Het gebied tussen het dorp

Pagina
15

^01
Millingen aan de Rijn en Leuth (Ubbergen), gelegen op de oude stroomruggen van de Rijn,
vormt een onderdeel van de Duffelt. Dit gebied strekt zich uit tot in Duitsland richting
Reichswald en heeft een halfopen karakter, mede door de bomenrijen langs de wegen en
de meidoornheggen. Een opvallende verschijning in dat open landschap zijn de 'pollen':
"kunstmatige verhogingen waarop veelal boerderijen zijn gebouwd. Deze pollen dienden ter
bescherming tegen overstroming van het binnendijks gelegen gebied. In dit buitengebied
vinden voornamelijk agrarische activiteiten plaats. In de lijn van de landelijke trend maakt
de agrarische sector ook hier een moeilijke tijd door. Diverse bedrijven hebben hun
activiteiten inmiddels.gestaakt dan wel zoeken aanvullende inkomstenbronnen.
Het merendeel van de (lokale) bedrijven is geconcentreerd op het bedrijventerrein
Molenveld. Er zijn plannen om het terrein te revitaliseren, maar niet om het verder uit te
breiden. Er is geen uitgeefbaar bedrijventerrein meer beschikbaar. De belangrijkste
bedrijfstakken zijn detailhandel, industrie en vervoer. Een bedrijf, namelijk scheepswerf
Bodewes is buitendijks gelegen en hoort nog steeds tot de grootste werkgevers, al is haar
belang beduidend afgenomen als we het in historisch perspectief bezien. Het neemt de
vierde positie in, voorafgegaan door de Basisschool, supermarkt C-1000 en het Gasthuis
St. Jan beo.
De meeste organisaties voor cultuur, sport en recreatie beschikken over hun eigen
accommodaties. Het centrum voor sociaal-culturele activiteiten is de "Bijenkorf" en het
daarin afzonderiijk opgenomen "Walhalla" waar de jongeren elkaar in hun eigen wereld
kunnen ontmoeten; de daarnaast gelegen sporthal "de Duffelt" biedt grote mogelijkheden
voor sport en spel. Het verzorgingshuis Sint Jan de Deo neemt een belangrijke plaats in
voor de opvang van ouderen. Verder beschikt het dorp over een eigen bibliotheek en is er
een peuterspeelzaal en kinderdagverblijf. Millingen aan de Rijn heeft een grote basisschool.
Voor speciaal en voortgezet onderwijs is men aangewezen op de gemeenten Ubbergen,
Groesbeek en Nijmegen. Ook voor de meeste andere openbare en maatschappelijke
dienstveriening is men vooral aangewezen op Nijmegen en of Kleve.
Recreatie heeft een extensief karakter waarbij de Millingerwaard een publiekstrekker
genoemd mag worden. De Rijndijk nodigt ook uit voor fietsen en wandelen met als
mogelijkheid om met het alleszeggende fiets-/voetveer "Heen en Weer" de rivier over te
steken. Voor vertier aan deze kant nodigen het Reichswald en de heuvelen rond Groesbeek
uit.
Millingen aan de Rijn neemt als zelfstandige gemeente deel aan de verschillende
samenwerkingsverbanden in het Rijk van Nijmegen en werkt op diverse terreinen samen
met de gemeente Ubbergen. Sinds 1 juli 2009 voert de gemeente Groesbeek alle
beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor haar uit.
Er zijn heel korte lijnen tussen organisaties, burgers en de gemeente. Openheid,
transparantie en laagdrempeligheid zijn van nature het uitgangspunt in het werken van de
gemeente, een kenmerk van een kleine gemeente in een compacte setting.
3.2

Ubbergen
De gemeente Ubbergen ligt ten oosten van Nijmegen aan de rivier de Waal. De gemeente
grenst in het zuidoosten aan Duitsland (Kranenburg) en heeft de gemeenten Nijmegen,
Groesbeek en Millingen aan de Rijn als buurgemeenten. De gemeente is te omschrijven als
een archipel van kleine en grotere agrarische- en arbeidersgemeenschappen, later
geworden tot dorpen en buurtschappen, die zich slingeren om de provinciale weg tussen
Nijmegen en Millingen aan de Rijn. De gemeente Ubbergen bestaat uit de dorpen Beek,
Ubbergen, Ooij, Leuth, Kekerdom, Persingen, een deel van Berg en Dal en de
buurtschappen Eriecom en Wercheren, variërend in grootte tussen 99 en 3.400 inwoners.
De gemeente Ubbergen heeft totaal 9402 inwoners.
De oppervlakte van de gemeente bedraagt 3880 hectare waan/an circa 270 hectare water.
Het grondgebied wordt doorsneden door een belangrijke regionale verkeersader de Nieuwe
Rijksweg (N325). De gemeente bezit veel water gerelateerde natuurwaarden, zowel

Pagina
16

sf:%ta.
SL.S^S.

binnendijks als buitendijks zoals de Millingerwaard, de Kekerdomse Waard, de Ooijse
Graaf, Groenlanden en de Oude Waal. Door de ligging tussen stuwwal en Waal kent de
gemeente op korte afstand een grote verscheidenheid aan landschapstypen. In het zuiden
een stuwwallandschap bestaande uit begroeide heuvels die soms tot een hoogte van 90
NAP reiken. Aansluitend hierop naar het noorden een uitgestrekt polderiandschap met op
de achtergrond de rivier de Waal. Deze combinatie van landschappen maakt Ubbergen zo
bijzonder, zo 'on-Nederlands'.
Naast de natuurwaarden heeft Ubbergen een rijke cultuurhistorie en een groot aantal
monumenten.
Ubbergen ligt onder de rook van Nijmegen en heeft van oudsher een grote
aantrekkingskracht op de inwoners van de stad. Zowel de polder met zijn weidse horizon
als de villa's op de heuvels langs de slingerende Rijksstraatweg. Dit waren in de
negentiende en begin twintigste eeuw de buitenverblijven van de gegoede burgerij.
De dorpen in het Hoog: Beek en Ubbergen en een deel van Berg en Dal hebben een
gevarieerde bevolking, van villabewoners, woongemeenschappen, kamerbewoners tot de
nazaten van werknemers in de wasserijen. Veel inwoners van Beek, Ubbergen en Berg en
Dal zijn sterk georiënteerd op Nijmegen, maar Beek kent ook nog een sterk traditioneel
verenigingsleven.
Het onderscheid Hoog en Laag wordt niet alleen bepaald door het landschap maar het is
ook de beleving van vooral de autochtone inwoners. De steenfabriek arbeiders van weleer
voelden zich geknecht door de grote heren uit het Hoog.. De inwoners van de dorpen in de
polder Ooij, Leuth en Kekerdom waren lange tijd door de slechte verbindingen sterk op
elkaar aangewezen. Een rijk verenigingsleven en een grote gemeenschapszin zijn daarvan
het resultaat.
Kenmerkend voor het deel van Berg en'Dal dat deel uitmaakt van de gemeente Ubbergen
is het grote aantal ouderen die voornamelijk in het appartementencomplex Groot Berg en
Dal wonen.
De grootste kernen In de gemeente. Beek, Ooij, Leuth en Kekerdom beschikken over een
aantal basisvoorzieningen zoals winkels, scholen, sport- eri gemeenschapsaccommodaties!
In Beek als grootste kern zijn de meeste voorzieningen voorhanden. In Kekerdom is alleen
een Kulturhus, Inclusief een basisschool en een beperkte sportvoorziening. De gemeente
heeft een groot aantal scholen onder meer voor voortgezet en speciaal onderwijs met een
regionale functie. Dit geldt eveneens voor het verpleegtehuis Kalorama met onder meer
een afdeling voor doof/blinden en de Sint Maartenskliniek.
In dé gemeente zijn'4 scholen voor basisonderwijs en 3 peuterspeelzalen met een lokale
functie, 1 school voor voortgezet onderwijs (Havo) en 3 scholen voor speciaal onderwijs
met een regionale functie en 2 organisaties voor kinderopvang. 15% van de leerlingen op
de basisschool in Beek komt uit Duitsland.
In de dorpen worden vrijwel alle activiteiten door vrijwilligers georganiseerd. Ook zetten
veel vrijwilligers zich in voor kunst en cultuur zoals het Persings kerkje en voor activiteiten
tot behoud van. monument en landschap, natuurontwikkeling en het behoud van het
culturele erfgoed. De Ploegdriever en De Stichting Van Steen en Natuur zijn hiervan goede
voorbeelden.
De gemeente Ubbergen kent veel cultureel en historisch waardevolle plekken en heeft een
landschappelijke uitstraling. Beek- en Ubbergen zijn uitgeroepen tot groenste dorp van
Nederiand 2007 en hebben in 2008 de bronzen titel behaald als "groenste dorp van
Europa". Niet slechts het groen, maar ook het bijzondere project "Water Werkt" heeft een
groot aandeel geha.d in het winnen van de titel het groenste dorp. Met dit project wordt
ervoor gezorgd dat er minder bron- en hemelwater wordt afgevoerd naar het riool en dat er
minder wateroveriast is. Hiertoe Is het bronwater van de stuwwal bovengronds gebracht en
heeft het ook een recreatieve functie.

Pagina
17

^T
Een groot wandelpadennetwerk maakt de gemeente aantrekkelijk voor wandelaars, maar
ook voor fietsers zijn vooral in de polder veel mogelijkheden. Het Wylerbergmeer en de
Bisonbaai worden druk bezocht bij mooi weer en horecagelegenheden als Oortjeshekken en
hotel Spijker genieten landelijke bekendheid. De bovengenoemde culturele, historische en
landschappelijke rijkdom laat zich vertalen in een groot aandeel van toerisme en recreatie
in de totale werkgelegenheid.
De gemeente Ubbergen is goed bereikbaar vanaf Nijmegen via de N325. Een knelpunt is de
Steenheuvelsestraat in Leuth, die tevens de doorgaande weg naar Millingen aan de Rijn is.
Ubbergen
neemt
als
zelfstandige
gemeente
deel
aan
de
verschillende
samenwerkingsverbanden in het Rijk van Nijmegen en werkt op diverse terreinen samen
met de gemeenten Millingen aan de Rijn en Groesbeek.
Er zijn heel korte lijnen tussen organisaties, burgers en de gemeente. Openheid,
transparantie en laagdrempeligheid zijn van nature het uitgangspunt in het werken van de
gemeente Ubbergen.
3.3

Groesbeek
De gemeente Groesbeek, met een oppervlakte van 4418 hectare, kent vijf dorpen, namelijk
naast het gelijknamige hoofddorp de kleinere dorpen Berg en Dal, Heilig Landstichting, De
Horst en Breedeweg. De gemeente Groesbeek heeft 18.870 inwoners. De dorpen liggen
verspreid in de heuvels, langs radiale wegen vanuit Groesbeek. De dorpen hebben een
groen karakter en elk een eigen identiteit. De gemeente heeft een hoge ruimtelijke
kwaliteit door het heuvelachtige en gevarieerde landschap. Dat is bijzonder voor Nederiand.
Het ligt aan de uitlopers van het Reichswald en dus aan de grens met Duitsland. De reliëfrljke stuwwal heeft een gesloten boslandschap, markante steile flanken met bronbeekjes en
scherpe overgangen naar de open landbouwgebieden op de flanken, zondermeer een mooi
contrast. De stuwwal die als een hoefijzer hét landschap heeft gevormd omsluit het open
bekken van Groesbeek met grotendeels weidegrond, vochtige laagtes en beekjes.
Groesbeek kent een lange geschiedenis en mag tot de langst bewoonde gebieden van ons
land worden gerekend. De Romeinen liepen hier letteriijk en figuurlijk al rond en ook
andere 'heirscharen' hebben hier sporen nagelaten. Het meest recent is dat wel het geval
geweest in WO II toen de gemeente vanaf september 1944 tot aan de bevrijding frontlinie
was.
Groesbeek ligt enigszins geïsoleerd vanwege de 'natuuriijke' barrières van de rivieren in het
noorden, de heuvelrug ten zuiden van Nijmegen en de landsgrens in het oosten. Deze
geïsoleerde ligging heeft de Groesbekers mede gevormd tot wat ze nu nog steeds zijn: een
grote betrokkenheid op en bij elkaar, een rijk verenigingsleven, vooral in de sport en de
muziek waaraan actief wordt deelgenomen en dat vele, vele vrijwilligers aan zich weet te
binden. Het culturele en sportieve leven kent diverse hoogtepunten, zoals de 'derde' dag
van de Nijmeegse Vierdaagse en niet te vergeten het carnaval. Nergens is de dichtheid aan
voetbalverenigingen hoger dan hier, waarvan een aantal al decennialang voetballen op het
hoogste niveau van het amateurvoetbal. Groesbekers zijn dan ook sterk geworteld in de
gemeente. Moet men voor werk of studie de gemeente veriaten, dan keert men na korte of
langere tijd graag terug.
De oriëntatie van de bewoners is wel enigszins verschillend. Inwoners van Breedeweg en
De Horst zijn sterk georiënteerd op Groesbeek, terwijl die van Berg en Dal en Heilig
Landstichting zich meer richten op Nijmegen.
Economisch sterk vertegenwoordigde sectoren zijn de zorg, de bouwnijverheid, handel en
zakelijke dienstveriening (gelet op het aantal vestigingen) en recreatie en toerisme. Vooral
die eerste en laatste sector hebben groeipotenties. De gemeente telt dan ook veel
toeristische trekkers, want naast het prachtige landschap dat uitnodigt tot een actief
verblijf in diverse vormen, zijn er de reeds genoemde herinneringen aan de recente
wereldgeschiedenis met name uit het Bevrijdingsmuseum 1940-1945, maar ook het Afrika
Museum , Museumpark Orientalis en het Groesbeeks aquaduct uit Romeinse tijden. Het
heuvellandschap herbergt een dicht netwerk van (on)verharde paden en wegen, onderdeel

Pagina
18

=^.tux. ats.. - M - j x t

van langeafstandspaden en veel ruitervoorzieningen. Recreatie en toerisme zijn belangrijke
bronnen van werkgelegenheid binnen de gemeente Groesbeek.
De agrarische sector is nog steeds de grootste grondgebruiker (50%) en daarmee een
belangrijke partner in het beheer en onderhoud en de stoffering van het landschap.
Groesbeek beschikt over twee gemengde bedrijventerreinen met een relatief hoog aandeel
van de bouwsector.
Het dorp Groesbeek vervult een centrumfunctie voor de hele gemeente.
De gemeente heeft 9 scholen voor primair (basis en speciaal) onderwijs met In totaal meer
dan 1600 leeriingen. Het Montessori College heeft hier een vestiging (VMBO eh de eerste
twee jaar van het HAVO en VWO), waarna men is aangewezen op de
onderwijsvoorzieningen In Nijmegen.
De gemeente telt relatief veel zorgaanbieders met een bovenlokaal karakter. Ook is het
aanbod
van
verzorgde
woonvormen
voor
ouderen
relatief
groot.
De
gezondheidszorg/zorgsector zorgt met ruim 2250 banen (op een taai van ruim 7200) voor
..veel werkgelegenheid.
Nijmegen ligt aan de noordgrens en biedt de inwoners en (toeristische) bezoekers
stedelijke voorzieningen op alle terreinen. Ook heeft de -stad een divers
werkgelegenheidsaanbod, waar ook'veel Groesbekers emplooi vinden; de gemeente kent
een grote uitgaande pendel.
De gemeente Is vanuit het westen bereikbaar vla de snelweg A73, vanuit het zuiden via
Gennep en Mook en vanuit het noorden via Nijmegen. Oostelijk zijn er diverse
grensovergangen naar Duitsland. Een fijnmazig netwerk van buslijnen naar Nijmegen
zorgt voor een goede verbinding met het openbaar vervoer.
Groesbeek
neemt
als
zelfstandige
gemeente
deel
aan
de
verschillende
samenwerkingsverbanden in het Rijk van Nijmegen en werkt op diverse terreinen samen
met de gemeente Ubbergen. Sinds 1 juli .2009 voert de ambtelijke organisatie alle
beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken van de gemeente Millingen aan de Rijn uit.
Er zijn heel korte lijnen tussen organisaties, burgers en de gemeente. Openheid,
transparantie en laagdrempeligheid zijn van nature het uitgangspunt in het werken van de
gemeente Ubbergen.
3.4

K e n m e r k e n / a m b i t i e s van de n i e u w e gemeente
Woon- en leefklimaat
De nieuwe gemeente maakt een speerpunt van een hoge kwaliteit van leven waarbij goed
en duurzaam onderhoud, inrichting en het In standhouden van voorzieningen belangrijke
elementen zijn. Daarbij spelen de inwoners met hun maatschappelijke verbanden op
veleriei terrein en de daarbij behorende netwerken van. vrijwilligers een cruciale rol. De
gemeente ondersteunt en faciliteert dit waar nodig en mogelijk.
Vastgesteld kan worden dat de gemeenten afzonderiijk geen grote (regionale) opgaven
hebben; dat verandert niet door de samenvoeging. Beheren, in stand houden en waar
mogelijk verhogen van de bestaande kwaliteit zullen leidende uitgangspunten zijn.
De vergrijzing neemt toe en daardoor ook de toenemende afhankelijkheid van zorg en
daarbij behorende voorzieningen. Blj dat laatste zal de mantelzorg een steeds belangrijker
plaats innemen en zal de ouder wordende burger langer op zichzelf dan wel op zijn directe
omgeving zijn aangewezen. Aandacht voor de Inrichting en toegankelijkheid van de woonen leefomgeving wordt daarbij steeds belangrijker. Evenals de mogelijkheden voor
aangepaste vrijetijdsbesteding. Samenwerking met zorginstellingen is daarbij evident.

Pagina
19

^0\
Economie en werkgelegenheid
De gemeente kenmerkt zich niet alleen als een forensengemeente maar ook als een
gemeente waar met meer dan 8.000 arbeidsplaatsen een hoge mate van eigen
werkgelegenheid beschikbaar is en moet blijven (met name de zorginstellingen zijn
belangrijke werkgevers). De eigen werkgelegenheid stelt eisen aan de mobiliteit, alsmede
aan het beheer en de inrichting van de bedrijventerreinen, het faciliteren van ondernemers
.en dienstverienende organisaties en de mogelijkheid van groei vanuit de eigen behoefte en
ontwikkeling. De elementen leiden er ook toe dat naar vermogen en mogelijkheden wordt
meegewerkt aan de regionale economische ontwikkeling. Het stelt ook eisen aan een hoge
kwaliteit van het woon- en leefmilieu in kernen en buurten waar het veilig en goed wonen
is. De aanwezigheid van veel zorginstellingen stelt bijzondere eisen aan de inrichting van
de openbare ruimte binnen de gemeente.
Recreatie en toerisme
Op het terrein van recreatie en toerisme ontstaat door de herindeling mogelijkheden om te
groeien. De drie betrokken gemeenten hebben een unieke mogelijkheid vanwege het water
en de aarde in de vorm van een schitterend landschap in de directe nabijheid van de grote
stad met al zijn mogelijkheden op het gebied van winkelen, ontspannen en cultuur. Dit
alles in het llctit van de demografische ontwikkelingen waarbij de vergrijzing toeneemt en
daarmede ook de mogelijkheid en de behoefte aan actieve en passieve recreatie waarbij
gezond leven en bewegen belangrijke behoeftes zijn die vervuld moeten worden.
Kwaliteit van het landelijk gebied
De nieuwe gerneente is één van de mooiste gemeenten van ons land. De kwaliteit van het
landelijk gebied bevindt zich op een hoog niveau. Een belangrijk deel van de gemeente
bevindt zich in de ecologische hoofdstructuur. Ook een aantal Natura 2000 gebieden
behoren bij de nieuwe gemeente. In het streekplan wordt het gebied dan ook aangeduid als
waardevol landschap.
De kwaliteit van het landelijk gebied moet behouden blijven en kan verder worden
uitgebouwd door een meer-samenhangend landschapsbeleid. De agrarische sector speelt
hierin, omdat het een groot deel van het buitengebied beslaat, een belangrijke rol.
Regierol

.

.

De nieuwe gemeente kiest voor een regierol. Zij opereert als een krachtige gemeente in de
beleidskeuzes en laat zoveel mogelijk taken effectief en efficiënt door derden uitvoeren.
Financieel beleid
De nieuwe gemeente voert een efficiënt financieel beleid in relatie tot een kwalitatieve
goede en doelmatige uitvoering van de gemeentelijke taken. Uitgangspunt is dat de
mensen die daarop zijn aangewezen kunnen rekenen op een goed sociaal beleid en een
sterk maatschappelijk- en verenigingsleven, terwijl de lasten voor de burger zo laag
mogelijk worden gehouden. Dit alles zal gerealiseerd rrioeten worden in het licht van
minder financiële middelen en een groter wordend takenpakket voor de gemeente.
Dienstverlening en bedrijfsvoering
In de gemeente staan de inwoners, bedrijven, instellingen en verenigingen en niet minder
de recreatieve gasten centraal. Dat betekent dat de. dienstveriening en bedrijfsvoering
eveneens belangrijke speerpunten zijn. Een bestuur in nauw contact met de samenleving
en niet van een verre afstand is daarvoor een randvoorwaarde. De dienstvertening zal
steeds verder worden gedigitaliseerd, maar ook dé fysieke contacten blijven belangrijk.
Transparantie en laagdrempeligheid zijn hierbij sleutelwoorden die voor de nieuwe
gemeente gelden.
Kernen
De nieuwe gemeente heeft veel kernen en buurtschappen. De afstand van de burger tot
het bestuur en de ambtelijke organisatie zal over het totaal gezien in fysieke zin worden
vergroot. Niettemin is de toegankelijkheid van het bestuur en de ambtelijke organisatie in

Pagina
20

„.,^^~:;Ï.

?01 ^
de nieuw te vormen landelijke gemeente een basisvoorwaarde voor succes. Overigens
speelt de fysieke afstand steeds minder een rol in de toegankelijkheid van de gemeente.
Aan het karakter en de identiteit van de bestaande dorpen en de cultuur binnen
gemeenschappen wordt grote waarde toegekend. De nieuwe gemeente zal binnen haar
mogelijkheden en in samenspraak met andere overheden, maatschappelijke instellingen,
bedrijven en inwoners Impulsen moeten geven aan behoud van de leefbaarheid. Niet alles
zal en kan bij het oude blijven, veranderingen dienen waar mogelijk bewust te worden
gestuurd. Participatie van de betrokkenen in dergelijke ontwikkelingen Is noodzakelijk.
Samenwerking
Op diverse terreinen zal de gemeente samenwerking zoeken met andere overheden en
maatschappelijke instellingen. Waar dat leidt tot een meerwaarde voor de nieuwe
gemeente of eventueel de regio zal voor samenwerking worden gekozen. Gemeentelijke
schaalvergroting heeft als voordeel d a t , o o k in gemeenschappelijke regelingen en
samenwerkingsverbanden efficiënter kan worden bestuurd. Er zijn immers minder partners
en de invloed van de deelnemers wordt groter.
■ VIsieontwIkkelinq
In het verdere proces van voorbereiding van de vorming van een nieuwe gemeente zal een
globaal visiedocument worden opgesteld. Dit visiedocument zal verder worden uitgewerkt
door de raad van de.nieuwe gemeente. In het visiedocument zullen uitspraken worden
gedaan over het ambitieniveau en uitgangspunten worden opgenomen voor de
organisatieontwikkeling.
- Landelijke trends die van invloed zijn op de nieuwe qemeente
De nieuwe gemeente zal rekening moeten houden met een aantal landelijke trends en
ontwikkelingen, sociaal-maatschappelijk, ruimtelijk- economisch en politiek-bestuuriijk.
Deze zijn mede van invloed op het besturen en inrichten van de nieuwe gemeente.
Sociaal-maatschappelijk moet er rekeningmee worden gehouden dat de bevolkingsomvang
zich zal stabiliseren, maar ook de tendens vertoont iets te dalen. Door gezinsverdunning zal
het aantal huishoudens daarentegen nog toenemen. Dlt vraagt een zorgvuldig beheer van
de woningvoorraad en een goede afstemming van vraag en aanbod.
Hiervoor is reeds opgemerkt dat de vergrijzing toeneemt en daardoor ook de toenemende
afhankelijkheid van zorg en daarbij behorende voorzieningen.
De Individualisering zal er toe leiden dat de gemeenschapszin een andere inhoud krijgt,
waardoor de bestaande netwerken met al hun vrijwilligers onder druk komen te staan.
Speciale aandacht en waardering voor het in stand houden van die netwerken zal nodig
zijn.
Al deze trends vragen blijvende aandacht voor de directe leefomgeving en het
voorzieningenniveau. Daaraan zal In het beleid extra aandacht geschonken moeten worden,
juist ook omdat door de economische schaalvergroting en de mobiliteit van de moderne
mens de voorzieningen op het gebied van welzijn, cultuur, zorg en recreatie onder druk
komen te staan. Het behoud van een hoogwaardige kwaliteit van de eigen leefomgeving is
echter niet alleen de zorg van de overheid, maar ligt ook blj de gebruikers zelf.
Leefbaarheid en sociale betrokkenheid bij alles wat er gebeurt in de directe omgeving zijn
onlosmakelijk met elkaar verbonden. De lokale overheid kan daarin echter wel
yoorwaardenscheppend bezig zijn en zal dat ook in haar beleid moeten vertalen: inrichten
en beheer van de publieke ruimte, veiligheid en subsidiebeleid. Dat alles geldt voor de
buurten in de verschillende kernen, maar zeker ook voor de afzonderiijke kernen als
geheel. De kernen moeten echter wel de ruimte houden om hun eigenheid te behouden. De
inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties vervullen hierin een belangrijke
rol. Verantwoordelijkheid van burgers voor de eigen woon- en leefomgeving dient in de
nieuwe gemeente dan ook een speerpunt te zijn.

Pagina
21

Ruimtelijk-economisch gezien zullen de ontwikkelingen - zeker in een tijd van beperkte en
zelfs geheel ontbrekende groei - noodzaken tot nieuwe strategieën voor (her)gebruik van
de schaarse grond en het rendabel houden van het bestaande. Dat zal niet alleen binnen
de beperkte grenzeri van de gemeente nodig zijn, maar ook leiden tot regionale
afstemming. De bestaande infrastructuur op dat terrein binnen de regio biedt daarvoor
voldoende kansen. Herontwikkeiing en revitalisering van de bestaande bedrijventerreinen
blijven de aandacht vragen, ook al uit een oogpunt van behoud van de bestaande
werkgelegenheid in de toekomst. De uitbreidingsopgave wordt in de toekomst vervangen
door een beheersopgave. Het aanbod zal ook minder bepaald worden door een
(grootschalig) aanbod van de gemeenten en ontwikkelaars en meer vanuit de vraag op
basis van de concrete behoefte van dé woonconsument. De vergrijzing en de toename van
het aandeel senioren in combinatie met de noodzaak om langer voor zichzelf te kunnen
zorgen zullen er toe leiden dat de vraag naar aangepaste woningen zal toenemen. Het zal
de grootste opgave worden om de bestaande voorraad mee te laten bewegen met die
veranderende behoeftes.
Voor de toeristische sector dienen zich ook nieuwe mogelijkheden aan. Het aantal
participanten die beschikken over een redelijk besteedbaar inkomen neemt nog steeds toe.
-Nederiand wordt ouder maar ook langer gezond ouder. Deze grote groep mensen is
geïnteresseerd In het cultuurhistorische aanbod en de mogelijkheden die een landschap als
het onze biedt voor een actieve en passieve vrijetijdsbesteding. Om de kansen die hier
liggen optimaal te benutten is samenwerking met lokale en regionale partners van groot
belang. Hier liggen ook in economisch opzicht nog groeimogelijkheden, juist in de nieuw té
vormen gemeente waar oudheid, water, cultuur en landschap elkaar aanvullen en
meerwaarde gévèn die de toeristisch-recreatieve mens zoekt.
De agrarische sector blijft een factor van belang, al zal zij zich wel verder gaan ontwikkelen
door de maatschappelijke en economische druk (dierenwelzijn, milieuwetgeving, Europese
politiek, schaalvergroting). Naast de doorgaande schaalvergroting zien we ook een
verbreding, waarbij de ondernemer nieuwe bronnen van inkomsten zoekt, zoals de zorg,
recreatie en toerisme, verkoop, educatie en/of beheer van de groene buitenruimte.
Aan de ene kant liggen Millingen aan de Rijn en Ubbergen langs de drukst bevaren rivier en
levensader van Nederiand die een schitterend natuurgebied heeft gevormd in de vorm van
de Ooijpolder en de Millingerwaard. Deze hebben natuurwaarden die van nationale en
Internationale allure zijn en daarom'ook de extra bescherming genieten als onderdeel van
de Ecologische Hoofdstructuur en Natura 2000. Aan de andere kant ligt Groesbeek en delen
van Ubbergen met een glooiend landschap dat in de beschrijving al de nodige aandacht
heeft gekregen. Natuur en landschap zijn belangrijke dragers van de nieuwe gemeenten,
dat
wordt
vertaald
in
het
bestemmingsplan
buitengebied
en
het
landschapsontwikkelingsplan.
Het landschapsontwikkelingsplan geeft de visie van de gemeente op de ontwikkeling van
het landschap en bevat de landschappelijke randvoorwaarden voor ruimtelijke
ontwikkelingen. De huidige drie gemeenten hebben ter uitvoering van het plan het
(onafhankelijke) landschapsfonds Via Natura opgericht. Het landschapsontwikkelingsplan
heeft tot doel ontwikkelingen die op het gebied afkomen zó te benutten dat natuur,
landschap en recreatie er beter van worden. Dit zal worden doorgezet in de nieuwe
gemeente. Het buitengebied van de drie gemeenten is in 2007 door het Rijk aangewezen
als Voorbeeldgebied Landschapsontwikkeling Ooijpolder-Groesbeek. De drie gemeenten
werken hierin met andere partijen, waaronder de provincie Gelderiand, de gemeente
Nijmegen en het waterschap Rivierenland samen, om groenblauwe dooradering van het
buitengebied tot stand te brengen. De eerste fase richt zich op een kerngebied van 500 ha
in de Ooijpolder (Ubbergen), de tweede fase op een gebied van 500 ha in Groesbeek en de
derde fase richt zich op de Duffelt (Millingen aan de Rijn en Ubbergen).
Naar verwachting zal de mobiliteit blijven groeien en de verkeersdruk toenemen. Dit stelt
nieuwe eisen aan de verkéersregulatie.' Daarbij dienen zich op recreatief gebied nieuwe
doelgroepen met veranderende behoeften aan, met name bij de doelgroep ouderen. De
toename van het aantal ouderen leidt tot een andere recreatieve mobiliteit. De nieuwe
techniek op fietsgebied maakt het voor de ouderen mogelijk langer op de fiets te blijven en

Pagina
22

langere afstanden af te leggen. Dit biedt voor de nieuwe gemeente, die van nature
uitnodigt om deze per fiets te verkennen en te veroveren, nieuwe mogelijkheden.
Daarnaast biedt de omgeving van de nieuwe gemeente uitstekende mogelijkheden om te
wandelen.
De plaats die de overheid Inneemt en de eisen die de burger daaraan stelt, heeft gevolgen
voor de bereikbaarheid, toegankelijkheid van en de dienstveriening door die overheid. Er
vindt momenteel een omslag plaats van een verzorgingsstaat naar een meer gezamenlijk
verantwoordelijke samenleving. De eigen verantwoordelijkheid van de burger wordt meer
het uitgangspunt en de overheid fungeert daarbij als het noodzakelijke vangnet.
De dienstveriening en de daarop afgestemde bedrijfsvoering zal laagdrempelig en
toegankelijk moeten zijn en blijven. Integrale dienstveriening ondersteund door de
moderne technieken is noodzaak. Voor bepaalde groepen van de bevolking dienen de
traditionele vormen van dienstverienjng beschikbaar te blijven. De gemeente wil dicht bij
haar burger blijven staan en dat betekent, dat er maatwerk geleverd moet worden en dat
het geen verschil mag uitmaken of iemand nu in het ene dorp of het andere, dan wel in de
hoofdkern woont.

Pagina
23

^

"

■

^

%

4.

Beleidscriteria rijksoverheid
Door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is op 12 juli 2011,
kenmerk 2011-20000257199 het "Beleidskader gemeentelijke herindeling" gepubliceerd. In
dit hoofdstuk worden de beleidscriteria benoemd en toegelicht die een rol spelen bij de
beoordeling van dit voorstel om te komen tot een herindeling van onderop, dat wil zeggen,
vanuit de gemeenten zelf.

4.1

Draagvlak
Het samenvoegen van zelfstandige gemeenten tot een nieuwe gemeente, is een ingrijpend
proces dat de gehele samenleving raakt. Om dit tot een goed resultaat te brengen moet er
sprake zijn van voldoende lokaal bestuuriijk, maatschappelijk en regionaal bestuuriijk
draagvlak.
In dit kader is het van belang om te wijzen op het verzoek van Gedeputeerde Staten van
Gelderiand aan de gemeenteraad en het college van Groesbeek om te komen tot een
bestuuriijk samengaan van Groesbeek en Millingen aan de Rijn, om op deze wijze de
bestuuriijke en financiële problemen van Millingen aan de Rijn op te lossen.
Lokaal bestuurlijk draagvlak
Het bestuuriijk draagvlak binnen de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek is groot. Op 19 april 2012 is door de fractievoorzitters van alle partijen binrien
de gemeenten de intentie uitgesproken om te komen tot deze herindeling. Op 30 augustus
2012 hebben de gemeenteraden vervolgens met een ruime meerderheid het
herindelingsontwerp vastgesteld. Binnen de gemeenteraad van Millingen aan de Rijn waren
11 stemmen voor en O stemmen tegen het herindelingsontwerp. Binnen de gemeenteraad
van Ubbergen waren 12 stemmen voor en 1 stem tegen. Binnen de gemeenteraad van
Groesbeek waren 13 stemmen voor en 3 stemmen tegen. 1 Van de raadsleden was
afwezig.
Maatschappelijk draagvlak
Opheffing van een gemeente als zelfstandige bestuuriijke entiteit is een ingrijpende
. beslissing en raakt alle inwoners. Orn deze reden zijn gemeentebesturen volgens het
kabinet gehouden het maatschappelijke draagvlak voor een herindelingsvoorstel te kennen
en te toetsen. De wijze waarop dat plaatsvindt is, zoals aangegeven in het beleidskader
gemeentelijke herindeling, de primaire verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur.
Om het maatschappelijk draagvlak te toetsen hebben de gemeenten verschillende
instrumenten ingezet. In het logboek, dat later in dit hoofdstuk volgt, wordt dit verder
uitgewerkt.

1.

Inloopbijeenkomsten
Binnen de drie gemeenten zijn in totaal 11 inloopbijeenkomsten georganiseerd. De
bijeenkomsten zijn vooraf breed bekendgemaakt via de huis aan huisbladen, een
informatiekrant die huis aan huis is verspreid, flyers op drukbezochte plaatsen, de
fusiewebsite, radio- en televisie uitzendingen en de sociale media. Alle burgers,
bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen redelijkerwijs, gelet op de acties die
zijn ingezet, op de hoogte zijn van de inloopbijeenkomsten en deze indien gewenst
bezoeken.
Tijdens de inloopbijeenkomsten kon iedere belanghebbende zijn mening kwijt over de
gemeentelijke herindeling en hierover in gesprek gaan met de burgemeester, de
wethouders of de gemeenteraadsleden. De bijeenkomsten zijn gehouden in de diverse
dorpshuizen en zijn ondersteund vanuit de ambtelijke organisaties. Tijdens de
bijeenkomsten was het ook mogelijk om een zienswijze in te dienen door gebruik te
maken van een sjabloon dat ter plekke kon worden ingevuld en ondertekend. Hiervan
is dan ook enkele tientallen keren gebruik gemaakt tijdens de bijeenkomsten.

Pagina
24

Hoewel het houden van de bijeenkomsten, zeer breed is bekendgemaakt zijn de
bijeenkomsten door een beperkt aantal burgers bezocht (46). Met de burgers die wel
zijn gekomen is in gesprek gegaan door de aanwezige burgemeester, de wethouders en
de raadsleden. Het overgrote deel van de bezoekers is positief over de gemeentelijke
herindeling en steunt de koers van de gemeenteraden. Slechts een enkeling had geen
mening of is tegen de herindeling. Van de bijeenkomsten zijn verslagen gemaakt.
2.

Herindelingsdebat
Op 28 augustus 2012 Is voor de inwoners van Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek een herindelingsdebat gehouden. Dit is onafhankelijk georganiseerd door
dagblad De Gelderiander en Radio WFM. Ongeveer 70 burgers hebben het debat
bijgewoond. Ook tijdens dit debat bleek dat een zeer groot deel van de inwoners voor
deze gemeentelijke herindeling is. Door middel van handopsteking werd duidelijk dat
aan het begin van de avond 5 tegenstanders aanwezig waren. Na de debatten waren
dit er aan het eind van de avond nog 3. In een artikel onder de kop 'Herindeling:
Niemand twijfelt aan noodzaak' is de avond in de Gelderiander later verwoord. In het
artikel wordt aangegeven dat politiek en burgers eensgezind zijn over de herindeling.

3.

Mobiele informatiebus
Om zoveel mogelijk burgers en andere belanghebbenden te bereiken is vier dagen lang
een mobiele informatiebus (Engelse Dubbeldekker) ingezet. Deze bus heeft zoveel
mogelijk drukbezochte plaatsen (markten, wijnfeest, supermarkten, etc.) binnen de
drie gemeenten aangedaan om zodoende in gesprek te gaan met de burgers over de
gemeentelijke herindeling. De mobiele informatiebus
is bemenst met de
burgemeesters, de wethouders, raadsleden en ondersteunende ambtenaren. In de
informatiebus was alleriel materiaal aanwezig over de herindeling. Tevens was hét
mogelijk om ter plekke een zienswijze in te dienen door gebruik te maken van een
sjabloon.
Door deze mobiele informatiebus in te zetten is het gemeentebestuur met vele
honderden Inwoners in gesprek geweest over de gemeentelijke herindeling. Uit de
.gesprekken bleek dat de burgers in ruime meerderheid voor deze gemeentelijke
herindeling zijn. Slechts weinig Inwoners zijn tegen. De burgers onderschrijven de
noodzaak en vinden de gekozen richting goed. Een herindeling met bijvoorbeeld
Nijmegen zou veel weerstand oproepen Is uit de gesprekken gebleken. De burgers zijn
van mening dat Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek logische partners zijn
voor een gemeentelijke herindeling.

4.

Openbare bijeenkomst financiële onderzoeken
Op 21 augustus 2012, is een openbare bijeenkomst belegd voor alle burgers en andere
belanghebbenden waarbij de financiële onderzoeken zoals uitgevoerd door de provincie
Gelderiand en de drie gemeenten zijn toegelicht. Ongeveer 60 mensen waren blj deze
bijeenkomst aanwezig.

5.

Ingediende zienswijzen
Ook ult de Ingediende zienswijzen (zle hoofdstuk 2.8) blijkt dat er een breed draagvlak
bestaat voor deze gemeentelijke herindeling. Het merendeel van de burgers die een
zienswijze heeft ingediend is voorstander van deze gemeentelijke herindeling.

6.

Informatiekrant
Om de burgers breed te informeren over de herindeling is een uitgebreide
informatiekrant huls aan huis binnen de drie gemeenten verspreid. In deze krant Is
ingegaan op de redenen van deze gemeentelijke
herindeling, zijn de
inloopbijeenkomsten bekendgemaakt en is de rondtour van de mobiele informatiebus
toegelicht. Ook is hierin gewezen op de mogelijkheid om via de website een formulier
te downloaden om een zienswijze in te dienen en/of vla de mail een mening te geven
over de gemeentelijke herindeling.

Pagina
25

s^,

■<?

7.

R adio- en televisie-interviews, artikelen
Diverse keren zijn interviews gehouden die zijn uitgezonden op de lokale radio en
televisie. De interviews zijn steeds benut om informatie over de herindeling te
verspreiden, burgers op te roepen om de inloopbijeenkomsten of de informatiebus te
bezoeken en hen op de mogelijkheid te wijzen om een zienswijze in te dienen.
Daarnaast zijn diverse keren artikelen geplaatst in de lokale kranten en is informatie
verspreid via de gemeentepagina's van deze kranten.

8.

Internet en sodale media
Voor de herindeling was een website (www.mugherindeling.nl) ingezet om informatie te
verspreiden over de gemeentelijke herindeling en om met burgers te communiceren
(deze website blijft gedurende het totale herindelingstraject in functie).
Burgers
konden hun vragen, opmerkingen en meningen kwijt via deze website. Ook was het
mogelijk om via de website een zienswijze in te dienen.
Met name twitter is gebruikt om de herindeling steeds weer onder de aandacht te
brengen van de burgers.

9.

Schrijven aan bedrijven en maatschappelijk middenveld
Aan ongeveer 350 bedrijven en maatschappelijke organisaties binnen de drie
gemeenten is een mailbericht verzonden waarin ls gewezen op de mogelijkheid om een
zienswijze in te dienen en om een mening te geven over de voorgenomen
gemeentelijke herindeling. Diverse reacties zijn ontvangen. De reacties zijn inhoudelijk
verwerkt onder hoofdstuk 2.8. Zienswijzeprocedure.

Logboek maatschappeliik draagvlak
In onderstaand logboek worden de activiteiten verwoord waarbij burgers, bedrijven en
maatschappelijke organisaties zijn betrokken bij het herindelingstraject.

Wanneer

Wat

Wie

23 febr
2010

Openbare raadsvergadering waarbij de gemeenteraad heeft
besloten te onderzoeken op welke wijze en met welke
gemeenten een samenvoeging kan worden gerealiseerd.
Openbare raadsvergadering waarin is besloten om samen met
de gemeente Millingen aan de R ijn een iierindelingsadvies op te
stellen
Openbare raadsvergadering waarin is besloten "om samen met
de qemeente Groesbeek een herindelingsadvies op te stellen
Openbare raadsvergadering waarin is besloten om de
herindeling met Millingen aan de R ijn op te schuiven naar 2015
en Ubbergen uit te nodigen om voor 1 mei 2012 te laten weten
of ze willen aansluiten bij.de herindeling Millingen aan de R ijn Groesbeek.
Overieg met de Groesbeekse ondernemersvereniging over de
gemeentelijke herindeling.
Openbare raadsvergadering in de gemeente Ubbergen waarin
wordt besloten om te komen tot een gemeentelijke herindeling
met Millingen aan de R ijn en Groesbeek.
Overleg met de Groesbeekse ondernemersvereniging over de
gemeentelijke herindeling.
"n/ interview (Kanaal 13, regio Arnhem/Nijmegen) met de
projectleider herindeling over het herindelingsontwerp, de
inspraakprocedure en de vervolgstappen.
Interview R adio Gelderland met de projectleider over het
herindelingsontwerp," de inspraakprocedure en de
■
vervolgstappen.

Millingen aan de R ijn

1 maart
2012
6 maart
2012
20 maart
2012

26 maart
2012
10 mei
2012
11 juni
2012
18 jull ■ ■2012
18 juli
2012

Pagina
25

Groesbeek

Millingen aan de R ijn
Groesbeek

Groesbeek
Ubbergen

Groesbeek
Millingen aan de R ijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de R ijn
Ubbergen
Groesbeek

Wanneer

Wat

Wie

7 aug
2012

Interview met de drie burgemeesters in De Rozet en het
Groesbeeks weekblad,(huis aan huis verspreid) over de
gemeentelijke herindeling. Titel:
'Op weg naar een gelukkig huwelijk'.
Openbare bijeenkomst waarin de financiële scan van de
Provincie Gelderland en het financiële onderzoek van de
gemeenten is toegelicht aan raadsleden, burgers, bedrijven en
maatschappeliike organisaties.
Herindelingsdebat Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek georganiseerd doo'r radio WFM en dagblad De
Gelderlander.
Herindelingsdebat voor inwoners van Millingen aan de Rijn,
onder de noemer 'Millingen draait door'.
Openbare raadsvergaderingen (3) waarin het
herindelingsontwerp voor Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek is vastgesteld.
Start zienswijze procedure. Het herindelingsontwerp is ter
inzage gelegd in de gemeentehuizen en is gepubliceerd op de
website van de gemeenten en op de herindelingswebsite.
Burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties, omliggende
gemeenten en andere belanghebbenden kunnen een zienswijze
indienen. Indienen kan plaatsvinden schriftelijk, via internet of
mondeling tijdens de inloopbijeenkomsten en rondrit van de
mobiele informatiebus.
Publicatie van de herindelingskrant. In de herindelingskrant is
het herindelingstraject beschreven, het herindelingsontwerp en
wordt de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen
toegelicht. De herindelingskrant is huis aan huis verspreid
onder alle inwoners van de drie gemeenten. Exemplaren van de
krant liggen bij de recepties in de gemeentehuizen.
Lancering van de herindelingswebsite
fwww.muaherindelina.nl). Op deze website wordt
achtergrondinformatie verstrekt .over de herindeling, zijn de
belangrijke documenten te vinden, kunnen vragen worden
gesteld door burgers, etc. Ook zienswijzen klinnen via de
website worden ingediend.
Overleg met de Groesbeekse ondernemersvereniging over de
gemeentelijke herindeling.
Overleg seniorenraad Ubbergen over gemeentelijke herindeling.

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

21 aug
2012
24 aug
2012
28 aug
2012
30 aug
2012
30 aug
2012 .

4 sept
2012

7 sept
2012

10 sep
2012
10 sept
-2012
17 sept '
2012
Sept 2012

Sept 2012

18 en 20
sept 2012
20 sept
2012

Informatieverstrekking aan ouderenadviseurs over
gemeenteliike herindeling.
Initiatief van een van de raadsfracties. Webpagina waar
inwoners een standaard formulier 'zienswijze tegen herindeling'
en 'zienswijze voor herindeling' kunnen downloaden. Dit
formulier is ook gebruikt tijdens de inloopbijeenkomsten en de
rondgang van de mobiele informatiebus.
Aantal'standaard ondertekende zienswijzen die op deze wijze
ziin ingediend: 33 tegen herindeling, 1 voor herindeling.
Initiatief van een van de raadsfracties. Oproepkaart aan
inwoners om via de website www.petitiegroesbeek.nl aan te
geven of ze zich via een referendum willen uitspreken over de
fusie. De oproepkaart is via huis aan huis verspreiding bij 5000
huishoudens in Groesbeek bezorgd. Resultaat: 115 reacties. De
betreffende fractie heeft aangegeven om op basis van dit
resultaat het college van Groesbeek niet door middel van een
motie op te roepen om een referendum te houden.
Artikel iri huis aan huisbladen binnen de gemeente over het
rondrijden van de mobiele informatiebus (Engelse
dubbeldekker) door de diverse kernen en langs druk bezochte
plaatsen. De tiiden en plaatsen ziin vermeld in het artikel.
In de kernen van de drie gemeenten zijn op tal van plaatsen
posters opgehangen met daarop de plaatsen en tijdstippen van
de te houden inloopbijeenkomsten en de mobiele
informatiebus. Daarnaast zijn op diverse momenten flyers
uitgereikt aan de inwoners met dezelfd'e informatie.

_j_

Pagina
27

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

Groesbeek
Ubbergen
Ubbergen
Groesbeek

Groesbeek

Millingen aan"de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

•^

<31
Wanneer

Wat

Wie

20 sept
2012

Interview radio WFM met de projectleider over het
herindelingstraject, het indienen van zienswijzen en het verdere
proces.
Interview radio Groesbeek met de projectleider over het
herindelingstraject, het indienen van zienswijzen en het verdere
proces.
De mobiele informatiebus met daarin leden van het college,
raadsleden en ambtenaren bezoekt de kernen en druk bezochte
plaatsen binnen de gemeente Ubbergen. Inwoners worden
geïnformeerd over het fierindelingstraject en worden in de
gelegenheid gesteld om mondeling of schriftelijk een zienswijze
in te dienen of hun mening te geven over de voorgenomen
gemeentelijke herindeling.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Beek. In gesprek kan worden gegaan met
college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden,
ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in De Horst. In gesJDrek kan worden gegaan met
college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Ooij. In gesprek kan worden gegaan met
college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Millingen aan de Rijn. In gesprek kan worden
gegaan met college- en raadsleden over de voorgenomen
herindeling. Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en
schriftelijk worden ingediend.
Vermelding data en locaties inloopbijeenkomsten en
informatiebus op kabelkrant WFM (Ubbergen en Millingen aan
de Rijn)
De mobiele informatiebus met daarin leden van het college,
raadsleden en ambtenaren bezoekt de kernen en druk
bezochte plaatsen van de gemeente Groesbeek. De bus staat
onder andere op het druk bezochte wijnfeest. Inwoners worden
geïnformeerd over het herindelingstraject en worden in de
gelegenheid gesteld om mondeling of schriftelijk een zienswijze
in te dienen of hun mening te geven over de voorgenomen
gemeenteliike herindeling.
Burgers van Millingen aan de Rijn hebben de mogelijkheid om .
richting het gemeentebestuur aan te geven, welke elementen
van Millingen aan de Rijn ze graag willen meenemen in de
herindeling. Dit wordt verwerkt in een visiedocument. Ongeveer
500 formulieren met reacties van burgers, bedrijven en
maatschappelijke organisatie zijn ontvangen.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in de Heilig Landstichting. In gesprek kan worden
gegaan met college- en raadsleden over de voorgenomen
herindeling. Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en
schrifteliik worden ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Breedeweg. In gesprek kan worden gegaan met
college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
'Publicatie artikel 'Tussenstand herindeling' lokale kranten die"
huis aan huis worden verspreid binnen de drie gemeenten.
Verslag wordt gedaan van de diverse bijeenkomsten in de
kernen. Nogmaals wordt opgeroepen een mening te geven over
de herindeling of om een zienswijze in te dienen.

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Groesbeek

20 sept
2012
22 sept
2012

24 sept
2012
.

24 sept
2012

25 sept
2012

25 sept
2012

25 sept
2012
25 en 29
sépt 2012

Okt 2012

1 okt 2012

2 okt 2012

2 en 4 okt
2012-

Pagina
28

Ubbergen

Ubbergen

Groesbeek

Ubbergen

Millingen aan de Rijn

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

Millingen aan de Rijn

Groesbeek

Groesbeek

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

Lffliï. iïifi. ' 3 . \f.

Wie

Wanneer

Wat

3 okt 2012

De mobiele informatiebus met daarin leden van het college,
raadsleden en ambtenaren.bezoekt de gemeente Millingen aan
de Rijn. Inwoners worden geïnformeerd over het
herindelingstraject en worden in de gelegenheid gesteld om
mondeling of schriftelijk een zienswijze in te dienen of hun
mening te geven over de voorgenomen gemeentelijke
herindeling.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Berg en Dal. In gesprek kan worden gegaan met
college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in De Mallemolen. In gesprek kan worden gegaan
met college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Kekerdom. In gesprek kan worden gegaan met
college- eri raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Groesbeek. In gesprek kan worden gegaan met
college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
Inloopbijeenkomst voor burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Leuth. In gesprek kan worden gegaan met
college- en raadsleden over de voorgenomen herindeling.
Zienswijzen kunnen ter plekke mondeling en schriftelijk worden
ingediend.
Overleg met de Rabobank Groesbeek - Millingen aan de Rijn
over de gemeenteliike herindeling.
Brief aan de bedrijven en maatschappelijke instellingen van de
drie gemeenten waarin wordt opgeroepen om een mening te
geven over de gemeentelijke herindeling of om een zienswijze "
in te dienen.
Impressiefilm inspraakperiode MUG herindeling via website
www.MUGherindelina.nl te bekiiken. In de film zijn de drie
burgemeesters aan het woord en laten inwoners weten wat ze
van de herindeling vinden.
Ondernemerscafé vereniging Ondernemend Ubbergen. Thema:
gemeentelijke herindeling.
Thema bijeen komst WMO-raad en ouderenorganisaties.

3 okt 2012

8 okt 2012

9 okt 2012

11 okt
2012

15 okt
2012
"-

17 okt
2012
23 okt
2012
23 okt
2012
25 okt
2012
31 okt
2012
15 nov
2012
Juli, aug,
sept en okt
2012
Juli, aug,
sept en okt
2012

V

Millingen aan de Rijn

Groesbeek

Groesbeek

Ubbergen

Groesbeek

-Ubbergen

Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Ubbergen
Ubbergen

Persbijeenkomst met de burgemeesters van de gemeenten
waarin verslag wordt gedaan van de inspraakprocedure.
Tientallen tweets vanuit Tweet@MUGherindelina.nl over het
herindelingstracject, de mobiele informatiebus (standplaatsen
en data), de inloopbijeenkomsten en andere zaken die van
belang zijn voor de burgers in het kader van de gemeentelijke
herindeling.
Plaatsing van diverse nieuwsberichten op de fusiewebsite
www.MUGherindelina.nl en in de lokale kranten.

•

Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek '

Conclusie
Op grond van de inbreng van de burgers tijdens inloopbijeenkomsten, debatten, in de
informatiebus, het aantal ingediende zienswijzen en andere wijzen waarop is gereageerd
kan de conclusie worden getrokken dat er een breed draagvlak bestaat onder de burgers,
bedrijven en maatschappelijke organisaties van Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek voorde voorgenomen gemeentelijke herindeling.

Pagina
29

Regionaal bestuuriijk draagvlak
De gemeentelijke herindeling tussen Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek heeft
gevolgen voor de bestuuriijke verhoudingen in de regio. Het is daarom van belang dat
naburige gemeenten hun zienswijze kunnen geven op deze voorgenomen herindeling. De
aangrenzende gemeenten zijn er in de vorm van een brief, met toezending van het
herindelingsontwerp, op gewezen dat het herindelingsontwerp is vastgesteld door de raden
van Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek en dat een zienswijze kan worden
ingediend.
Van drie gemeenten is een schriftelijke reactie ontvangen. De gemeente Gennep heeft
aangegeven geen zienswijze te zullen indienen en wenst gemeenten succes met de
herindeling.
Van de gemeenteraad van Heumen is een zienswijze ontvangen. Aangegeven wordt dat de
gemeenteraad ervoor heeft gekozen om te kiezen voor zelfstandigheid en samenwerking
met de gemeenten Mook en Middelaar en de MUG-gemeenten. De gemeenten Millingen aan
de Rijn, Ubbergen en Groesbeek zijn positief over een toekomstige samenwerking met
Heumen. Een uitnodiging is inmiddels ontvangen van de gemeente Heumen om een
oriënterend gesprek te hebben over vormen van samenwerking tussen de genoemde
gemeenten. De gemeente Heumen wenst de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen
en Groesbeek tenslotte succes toe in het herindelingsproces.
Het College van de gemeente Nijmegen geeft aan dat intergemeentelijke samenwerking in
de regio van groot belang is. Door de gemeente Nijmegen wordt op een constructieve wijze
binnen diverse verbanden met de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek samengewerkt. Met het oog op de kracht van de regio vindt Nijmegen het van
belang om de samenwerking te intensiveren. Het College van Nijmegen hoopt dat door de
gemeentelijke herindeling de intergemeentelijke samenwerking verder zal worden
bevorderd en wenst de drie gemeenten veel voorspoed toe. De gemeenten Millingen aan de
Rijn, Ubbergen en Groesbeek onderschrijven het belang van intergemeentelijke
samenwerking en zullen hierin, ook als nieuw te vormen gemeente, blijven investeren.
Vanuit Duitsland zijn brieven ontvangen van de gemeenten Kleve en Kranenburg. Beide
gemeenten hebben geen bezwaar tegen de gemeentelijke herindeling van Millingen aan de
Rijn, Ubbergen en Groesbeek.
Van de andere omliggende gemeenten is geen reactie of zienswijze ontvangen.
4.2

I n h o u d e l i j k e noodzaak
Bestuurskracht
De nieuwe gemeente moet in staat zijn om de taken, bevoegdheden en
verantwoordelijkheden goed uit te oefenen, te organiseren en daarvoor de regie te voeren.
Ze moet ook in staat zijn om binnen de grenzen van de mogelijkheden en
bevoegdhedenverdeling tussen de verschillende bestuurslagen, een eigen agenda en beleid
te voeren. Besturen binnen een politieke en democratische context moet ergens om
kunnen gaan en de deelnemers moeten zich daarin kunnen onderscheiden. De nieuwe
gemeente zal door haar massa en potentie zeer wel in staat zijn de benodigde
bestuurskracht aan de dag te leggen. Ult het door de Inspecteur in het kader van de artikel
12 Financiële Verhoudingswet ingesteld onderzoek blijkt, dat de organisatie van Groesbeek
als robuust is aangemerkt en in de pas loopt met een vergelijkbare gemeente in de klasse
tot 25.000 inwoners. Door de inspecteur is aangegeven dat de organisatie groot genoeg is
voor de noodzakelijke, doorsnee specialisatie en voldoende aantrekkelijk is op de
arbeidsmarkt en dat in de nabije toekornst ook kan blijven. Door de bereidheid van
Ubbergen óm in het herindelingsproces te participeren en het daarmee realiseren van een
gemeente met bijna 35.000 inwoners, wordt deze conclusie extra kracht bijgezet.
Daar waar voor bepaalde taken samenwerking met anderen nodig is vanwege de schaal,
complexiteit en/of specialisme, is er voldoende bestuuriijk, politiek vermogen om dit te
organiseren en te regisseren. Een gemeente die op alle terreinen geheel zelfstandig alle
taken kan uitvoeren en voldoende omvang heeft voor alle specialisten, bestaat niet. Mocht

Pagina
30

■,i ,..«..«ïn"l"*.« . ­ . ­­­ ,™. .­.»

01

■^S

dat wel zo zijn. dan is er sprake van een schaal die weer andere vraagstukken oproept. De
schaal en de daarmee samenhangende bestuurskracht van de nieuwe gemeente bieden in
ieder geval voldoende mogelijkheden om de afstand tussen bestuur en samenleving niet
alleen op een professionele wijze te organiseren, maar deze ook herkenbaar, betrokken en.
transparant te laten blijven.
Regionale opgaven en samenhang
De gemeenten staan niet op zichzelf maar maken ook deel uit van een bestuuriijke
omgeving waarbij de omringende gemeenten en samenwerkingsverbanden betrokken zijn.
Naast haar eigen opgave hebben de gemeenten ook een regionale opgave. In het verieden
hebben de gemeenten hun rol gespeeld en een bijdrage geleverd aan de regionale opgaven
op het terrein van de veiligheid en volksgezondheid, maar ook aan de economische,
ruimtelijke, toeristische en recreatieve, infrastructurele en sociaal maatschappelijke
functies. Dat zal in de toekomst niet anders zijn, In tegendeel dat kan zelfs versterkt
worden door bundeling van krachten. Ook de oriëntatie zal niet anders worden, want de
nieuwe gemeente is en blijft gericht op de stad Nijmegen en het gebied daar omheen. Het
is vanuit die verantwoordelijkheid en betrokkenheid dat de discussie over vormen van
regionale samenwerking In dit gebied door de nieuwe gemeente niet uit de weg zal worden
gegaan.
De opgaven waar de nieuwe gemeente in de nabije toekomst voor komt te staan zullen
beperkt zijn dan wel In samenwerking met de regio eenvoudig op te lossen. Ruimtelijke
knelpunten doen zich niet voor. De nadruk zal in de komende tijd vooral komen te liggen
op het beheer en het in standhouden van de bestaande sociale, economische en fysieke
infrastructuur en het uitbouwen van de mogelijkheden die natuur, recreatie en toerisme
door de natuurlijke factoren bieden.
Financieel perspectief van de gemeenten
Dit punt is uitgewerkt In hoofdstuk 5.
4.3

Redenen voor deze g e m e e n t e l i j k e herindeling en urgentie
Artikel 12 status gemeente Millingen aan de Riin
De gemeente Millingen aan de Rijn heeft In 2011 een aanvraag Ingediend op grond van
artikel 12 van de Financiële Verhoudingswet. De financiële positie van de gemeente
Millingen aan de Rijn is structureel zorgelijk blijkende uit de begroting- en
meerjarenbegroting. Door samenvoeging van de gemeenten kan structureel een oplossing
worden gevonden voor de ontstane financiële problematiek. Het is van groot belang om dlt
probleem op korte termijn op te lossen. Door de vergaande samenwerking (ambtelijke
fusie) die reeds Is gerealiseerd tussen de gemeenten Millingen aan de Rijn en Groesbeek is
eeri herindeling een logische volgende stap om de financiële problemen definitief op te
lossen.
Zorgen zijn er rondom de invulling van de"'functies van raadslid en wethouder van de
gemeente Millingen aan de Rijn wanneer er nieuwe verkiezingen zouden komen. Door de
ambtelijke fusie met Groesbeek, in combinatie met de financiële problematiek en de
aansluiting die wordt gezocht bij het beleid van de gemeente Groesbeek, is de rol van de
gemeenteraad en het college afgelopen jaren uitgehold. Dlt leidt naar verwachting tot eeh
moeizame invulling van de genoemde bestuurlijke functies binnen de gemeente Millingen
"aan de Rijn wanneer ei" geen sprake is van een gemeentelijke herindeling.
Decentralisatie van taken en bestuurskracht
De vergaande decentralisatie van taken vanuit het Rijk en de Provincie naar de gemeenten
de afgelopen en de komende jaren, leidt tot een grote verzwaring van taken voor de drie.
gemeenten op de korte en middellange termijn. De bestuurskracht van de gemeenten komt
hierdoor in de toekomst in gevaar. Dit speelt op dit moment in mindere mate voor
Ubbergen en Groesbeek, maar ook voor deze gemeenten wordt dit in de toekomst een punt
van zorg.

Pagina
31

^""^

%
Vorriifng van een sterke landeliike qemeente
Door de herindeling ontstaat een sterke landelijke gemeente aan de oostkant van Nijmegen
die op een kwalitatief goede en bestuurskrachtige wijze de dienstveriening voor de burgers,
bedrijven en maatschappelijke organisaties kan vormgeven, een gemeente die voorbereid
is op een toekomst waarin steeds meer taken bij de gemeentelijke overheid worden
neergelegd en die een sterke rol kan gaan spelen in de regio.
De nieuwe gemeente is een landelijke gemeente, waar echter stedelijke problemen naar
voren komen. Om te komen tot een sterke aanpak van deze problemen is een grotere
schaal gewenst.
Kwaliteits- en'efficiencvslaq
Door samenvoeging van de drie ambtelijke organisaties kan een kwaliteits- en
efficiencyslag worden gemaakt die noodzakelijk is in het kader van de decentralisatie van
taken van het rijk riaar de gemeenten en waardoor een sterke dienstverlening voor
burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties kan worden gerealiseerd. De
kwetsbaarheid van de ambtelijke organisaties kan sterk worden verminderd en de kosten
kunnen beter worden beheerst.
Door samenvoeging van de gemeenten kan eveneens beter worden ingespeeld op de te
verwachten kortingen op de bijdragen vanuit het Gemeentefonds.
Reqionale samenwerking
Door samenvoeging van de drie gemeenten kan sterker worden geopereerd in bestuurlijke
verbanden en vormen van regionale samenwerking die ontstaan door de centralisatie van
' taken van ondermeer de Brandweer, de Politie en GGD/Veiligheidsregio.
Door de samenvoeging wordt de 'bestuuriijke drukte' verminderd.
Betere benutting van kansen en inspelen op ontwikkelingen
Door de bundeling van krachten ontstaat een betere benutting van de sociale, culturele,
ruimtelijke en economische kansen binnen het grondgebied van de huidige gemeenten.
Door samenvoeging van de drie gemeenten kan beter worden ingespeeld op demografische
ontwikkelingen die zich voordoen In het gebied en kunnen allerlei vormen van beleid die
hiermee samenhangen beter op elkaar worden afgestemd en krachtiger worden
georganiseerd.
Interne samenhang en gemeenschappeiiike identiteit
De gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek zijn gemeenten die elkaar
versterken. Er is sprake van een sterke interne samenhang en een gemeenschappelijke
identiteit. De historische, demografische, sociaaleconomische en geografische kenrrierken
.zorgen hiervoor.
4.4

Overige criteria
Duurzaamheid
De samenvoeging van deze gemeenten leidt tot een nieuwe gemeente van bijna 35.000
inwoners die duurzaam is en derhalve op de toekomst voorbereid. De keuze van Millingen
aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek voor elkaar wordt niet alleen bepaald door de
bestaande actuele financiële situatie die snel handelen noodzakelijk maakt, maar ook
omdat de gemeenten veel overeenkomsten hebben in sociaal cultureel en maatschappelijk
opzicht. Ze hebben een Identiteit die bij elkaar past en in bestuuriijke zin wordt er in
dezelfde mate en vanuit veelal dezelfde opvattingen aangekeken tegen het ambitieniveau
en de mogelijkheden om deze te realiseren.
Een gemeente van 35.000 inwoners zal in de toekomst voldoende bestuurskracht kunnen
ontwikkelen om ook op langere termijn haar taken uit te voeren. Een verdere
doordecentralisatie van taken van Rijk en Provincie zal dit niet in de weg staan. De omvang
biedt ook voldoende waarborgen oni in de regio en provincie als een volwaardige partner
op te treden.

Pagina
32

„

-Ttó -tel) .iwi .i.ia*jrfn-..«to .teU. m-/ ■>.tt - n ^ -—

-..-^^

^01
Toch zal de nieuwe gemeente voor de uitvoering van een deel van haar taken de
samenwerking moeten zoeken met anderen, evenals dat nu reeds het geval is. De
noodzaak daartoe zal, gezien de op de gemeenten afkomende taken, eerder toe- dan
afnemen. De gemeente is onderdeel van de regio en zal daaraan haar bijdrage blijven
geven. Met behulp van de bestaande en verder te intensiveren samenwerkingsverbanden
met de omringende gemeenten is het zeer wel mogelijk daaraan Invulling te geven.
Maar zoals in hèt voorgaande ook al is betoogd, betekent deze samenvoeging weliswaar
een oplossing voor een langere periode, maar zal het niet het eind betekenen van de
discussie over allerlei vormen van samenwerking in deze regio.
Interne samenhang
Binnen de gemeenten Is sprake van een sterke Interne samenhang en gemeenschappelijke
identiteit. Dit kan worden bekeken vanuit verschillende invalshoeken: sociaal, cultureel,
economisch, geografisch, enz. Deze elementen samen geven de identiteit aan de nieuwe
gemeente en zullen verder uitgebouwd worden. Dat zien we terug blj de aspecten van
leefbaarheid, culturele waarden, economische ontwikkeling, omgaan met voorzieningen,
woningbouw, landschap en'natuur, regionale oriëntatie, toerisme en recreatie en vooral
niet te vergeten de gemeentelijke dienstveriening en transparant en laagdrempelig
bestuur.
Deze gemeentelijke herindeling is meer dan het vormen van een administratieve eenheid
om andere gevaren (zoals bedreigende bestuuriijke Ingrepen van buitenaf) het boofd te
bieden. Dat de situatie waarin Millingen aan de Rijn zich momenteel bevindt een belangrijk
gegeven is om de keuze te maken voor herindeling, kan niet worden ontkend, maar dat
geeft vooral aan dat er sprake Is van een urgente situatie en er snel stappen dienen te
worden gezet.
Evenwichtige regionale bestuuriijke verhoudingen
Door de samenvoeging van de drie gemeenten ontstaat een sterke landelijk gemeente aan
de Oostkant van Nijmegen. Dit zorgt voor een versterkt bestuurlijk evenwicht in de regio.
Door de gemeenten Is aangegeven dat toetreding van de gemeente Heumen en Mook en
Middelaar tot de mogelijkheden behoort. Binnen de gemeente Heumen bestaat hiervoor
geen draagvlak. De gemeenteraad heeft op 1 november 2012 unanieiin gekozen voor
zelfstandigheid en samenwerking met de gemeente Mook en Middelaar en de MUGgemeenten. Ook de gemeente Mook en Middelaar kiest voor zelfstandigheid en
samenwerking. Overigens is de gemeente Mook en Middelaar een Limburgse gemeente,
wat een toetreding erg complex zou maken.

Pagina
33

^01
5.

Financiën
De gegevens die in dit hoofdstuk worden weergegeven zijn ontleend aan de financiële scan
die is uitgevoerd door de Provincie Gelderiand. Voor verdere informatie wordt verwezen
naar deze scan (bijlage 6).

5.1

Jaarrekening en begroting
Onderstaand volgt een overzicht van de jaarrekeningen 2008 - 2011 en de begrotingen
2012 - 2015 van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek.
Bij de vergelijking vari de financiële positie is onderscheid gemaakt tussen het saldo van de
vastgestelde begrotingen en jaarrekeningen en een door de provincie gecorrigeerd saldo.
Het gecorrigeerde saldo van de provincie betreft een saldo exclusief incidentele baten en
lasten en eventuele stelposten van de gemeente.
Bedragen x € 1.000,Millingen a/d Rijn
Gemeente
(vastgesteld)

Groesbeek

Ubbergen

Gemeente

provincie

(gecorrigeerd)

(vastgesteld)

(gecorrigeerd)

1-362

€

98

€

371-

€

€
€
€

2.469
1.936
3,096

€

489

€
€

514

proyincie

Gemeente

(gecorrigeerd)

(vastgesteld)

€

provincle

Jaarrekening
2008

€

226- €

76

2009

€

74- €

1.510

€

205

2010

€
€

82- €
72- €
1.519 €

141- €
€

373
339

€
€

147

2011

Gemeente

provincie

(vastgesteld)

Gemeente

(gecorrigeerd)

(vastgesteld)

Begroting
2012_

€

830- €

715- €

2013

€

1.001- €

849- €

2014

€
€

1.147- €
1.330- €

925- €
1-038- €

2015

21

77-

- provincie

Gemeente

provincie

(gecorrigeerd)

(vastgesteld)

(gecorrigeerd)

€

153

€.

44

€

€

95

€

311

€

767

858-

€
€ ,

656
2-

67- €
81- €

7 €
106- €

316

Opmerkingen:
•
De financiële situatie van de gemeente Millingen aan de Rijn is zorgelijk. De
gemeente staat voor het derde jaar onder preventief toezicht. Het positieve
resultaat van de jaarrekening 2011 wordt veroorzaakt door een uitkering ter
grootte van € 1.400.000,- op grond van artikel 12 van de Financiële
Verhoudingswet. De financiële positie laat een structureel tekort zien en de
financiële toekomst geeft geen aanleiding tot verbetering.
•
Het financieel perspectief van de gemeente Ubbergen geeft een structureel
evenwicht aan.
•
De financiële positie van Groesbeek is goed te noemen.
5.2

Algemene uitkering gemeentefonds
Na de herindeling krijgt de nieuwe gemeente te maken met een daling van de algemene
uitkering. Het berekende bedrag komt ult op € 1.178.000,-. Deze daling is hoofdzakelijk
toe te schrijven aan het wegvallen van het vaste bedrag voor de algemene.uitkering,
ledere gemeente ontvangt dlt bedrag, ongeacht de grootte van de gemeente. In geval van
deze herindeling vervallen twee vaste bedragen en ontvangt de nieuwe gemeente één vast
bedrag. Andere effecten hebben betrekking op de schaalfactoren bij de verdeelmaatstaven
bijstandswet en het afnemende aantal kernen.

Pagina
34

••«n

01
5.3

Frictiekostenvergoeding
Door de herindeling ontstaan kosten die normaal gesproken niet naar voren zouden komen
voor de drie gemeenten. Hiervoor ontvangt de gemeente een frictiekostenvergoeding.
De nieuwe gemeente ontvangt een frictiekostenvergoeding in verband met de
gemeentelijke herindeling ter grootte van € 8.047.832,-. Dit bedrag wordt in 4 jaar
uitgekeerd vanaf 2015 (40%, 20%, 20%, 20%).

5.4

Woonlastendruk
Een gemeentelijke herindeling heeft effecten op de woonlasten voor de burgers. Vanaf 1
januari 2015 zal voor de burgers één tarief worden gehanteerd voor de WOZ, de
afvalstoffen- en rioolheffing. Met betrekking tot de afvalstoffen- en rioolheffing zal in de
nieuwe gemeente ook 100% kostendekking worden gehanteerd. Om goed inzicht te krijgen
in de consequenties voor de burgers en de inkomsten voor de gemeente wordt de
woonlastendruk voor de nieuwe gemeente op 2 manieren in beeld gebracht.
•
•

Scenario 1 zorgt voor eenzelfde opbrengst voor de nieuwe gemeente.
Scenario 2 gaat uit van de laagste tarieven als uitgangspunt.

Beide scenario's hebben voor de burger verschillende consequenties. In het eerste scenario
van opbrengsten op hetzelfde niveau geldt dat voor de burgers van Millingen aan de Rijn
en Ubbergen de woonlasten met respectievelijk 6% (€ 19,-) en 22% (€ 88,-) afnemen naar
€ 306,- per-inwoner. Voor Groesbeek stijgen de belastingopbrengsten met 19% (€ 49,-).
Groesbeek kent van oudsher de laagste tarieven binnen de provincie Gelderiand. Om de
lasten gelijk te trekken en dezelfde opbrengsten te genereren zal het tarief moeten worden
verhoogd. Met een belastingdruk van € 306,- blijft de nieuwe gemeente nog altijd ver
onder het provinciaal gemiddelde van € 368,- per inwoner.
Bij scenario 2 wordt als uitgangspunt genomen
100% kostendekkendheid voor de
afvalstoffen- en de rioolheffing en het laagste tarief OZB. Dan zal voor Millingen aan de Rijn
en Ubbergen de belastingdruk nog verder dalen ten opzichte van scenario 1 "zelfde
opbrengst". Deze percentages komen uit op respectievelijk 17% en 3 1 % (zie afbeelding 7).
Voor de gemeente Groesbeek betekent dit scenario alsnog een lichte stijging van de
belastingopbrengsten per inwoner in verband met het harmoniseren van het tarief. Bij
100% kostendekkendheid zal een lichte opbrengstenverschuiving plaatsvinden tussen de
tarieven voor afval en riolering tussen de gemeenten. Wanneer ook bij afvalstoffen- en
rioolheffing gekozen zou worden voor het laagste tarief ontstaat de situatie dat de nieuwe
gemeente niet langer 100% kostendekking hanteert. Vooralsnog is dit voor alle
herindelingspartners het uitgangspunt. Op het totaal zullen de opbrengsten gelijk blijven.
Een nadelig effect van het scenario 'laagste tarief' is dat de nieuwe gemeente een
dekkingsverschil heeft van € 1,2 mln. per jaar. De mindere opbrengsten hebben te maken
het tarief voor de OZB. Wanneer het tarief van Groesbeek wordt aangehouden heeft dit een
sterk nadelig effect op de opbrengsten uit Millingen aan de Rijn en Ubbergen.
Het is aan de raad van de nieuwe gemeente om de belastingtarieven vast te stellen.
30%!!

19%ffl

ztfna
10«0

-io%a

ZëlfdelSpbrengstS

-205(18

-6%a ^

-30%B

LaagsteaarieflS
-175aa

-22W!
-SIKB

-Aova
MillingenSanB UbbergenH GroesbeekS MUG^ZOjB
delïiinB

MUGHLTIB

-

Pagina
35

D MilIingenËanEleülijnlB 3 UbbergcnB

Groesbeekfl

"^s
5.5.

Vermogenspositie en w e e r s t a n d s v e r m o g e n
In dit schema wordt de vermogenspositie van de gemeente weergegeven en de
weerstandscapaciteit. Onder weerstandcapaciteit wordt verstaan de mogelijkheden om
onverwachte tegenvallers structureel op te kunnen vangen in de begroting zonder dat dit
direct gevolgen heeft voor het huidige ambitieniveau.
I Millingen aan de Rijn I

(C«ioao)
Structurele weerstandscapaciteit
1.
onbenutte belastingcapaciteit
2.
post onvoorzien
3.
vrije begrotingsruimte
4.
structurele bezuinigingsmogelijkheden

€
€
€
€

12

ITotaal structurele weerstandscapaciteit
Incidentele weerstandscapaciteit
1.
algemene reserve
2.
bestemmingsreserves
3.
stille reserves
4.
incidentele bezuinigingsmogelijkheden

€
€
€
€

€
€
€
€

12

€

95

€

- €
320
-

ITotaal incidentele weerstandscapaciteit
2011

Ubbergen

€

€
€

j

177
43

-

729

€
€
€
€

1.790
75
44
354

€
€
€
€

1.967
130
44
364

2.273

€

2.506

e

8.701

€

9.525

€

2.276

- €

954

- €

415 1 €

1.683 I €

427

1.903

€

€

- €

€
€

3.550

10.977 I €

13.075

13.250

15.580

€

Dit overzicht geeft een beeld van de afzonderiijke gemeenten ten opzichte van elkaar en de
nieuw te vormen gemeente. In het oog springend is de positie van de gemeente Millingen
aan de Rijn, wiens weerstandscapaciteit van € 427.000 sterk afwijkt van de hogere
waarden van de overige twee gemeenten. De ontwikkeling van de weerstandscapaciteit is
met behulp van artikel 12 naar acceptabel niveau gebracht. Dit betekent dat Millingen aan
de Rijn toekomstige tegenvallers financieel weer kan opvangen. Het plaatje bij Ubbergen
en Groesbeek ziet er anders uit. Met name Groesbeek heeft een gezonde financiële positie.
De ruime reserve .positie en de onbenutte belastingcapaciteit zorgt voor een ruime
flexibiliteit in de begroting.
Bij de ratio van het weerstandvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de
gekwantificeerde risico's van de gemeente.
Om de ratio's op waarde te kunnen beoordelen, wordt gebruikgemaakt van een
waarderingstabel die gebruikt wordt door de het Nederiands Adviesbureau voor
Risicomanagement (NAR).
Ratio
<0,6
0,6-0,8
0,8-1,0
1,0-1,4
1,4-2,0
2,0 >

Waardering
Ruim onvoldoende
Onvoldoende
Matig
Voldoende
Ruim voldoende
Uitstekend

Als alleen gekeken wordt naar het jaar 2012 dan is de ratio voor de nieuwe gemeente met
een score van 6,42 uitstekend. Zowel Ubbergen als Groesbeek hebben een positieve ratio
ver boven de als uitstekend gekwalificeerde norm van 2,0. De gemeente Millingen aan de
Rijn blijft hierbij achter, zoals eerder bleek uit de weerstandscapaciteit, maar met de
financiële impuls vanuit het gemeentefonds is een score van 1,23 toch voldoen.

Pagina
36'

6.

Verdere procedure
Op 20 december 2012 wordt dit herindelingsadvies aan de raden van Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek ter besluitvorming voorgelegd. Indien dit wordt vastgesteld zal het
herindelingsadvies worden doorgezonden naar het college van Gedeputeerde Staten van
Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken (artikel 5 lid 3 en 4 Wet Arhi).
Indien de minister op basis van dit advies een voorstel voor een herindelingsregeling wil
doen, verwerkt hij dat binnen vier maanden na ontvangst en stuurt dat aan de
Ministerraad. Deze stuurt dit om advies naar de Raad van State. Daarna zal het formele
wetgevingstraject worden gestart, dat uiteindelijk moet lelden tot vaststelling van de wet
door de Tweede en Eerste Kamer der Staten Generaal. Die hele procedure duurt gemiddeld
1,5 jaar. Na de publicatie van de wet In het Staatsblad, treedt deze in werking, maar de
officiële startdatum van de gemeentelijke herindeling is altijd op 1 januari na de datum van
inwerkingtreding.
Op 1 januari 2015 kan de samenvoeging formeel zijn afronding krijgen. Om de nieuwe
gemeente op die datum ook te kunnen laten functioneren, zullen in de maand november
2014 gemeenteraadsverkiezingen moeten worden gehouden. De nieuw gevormde raad zal
als gevolg hiervan een iets kortere zittingsduur hebben dan de gebruikelijke omdat de
eerstvolgende reguliere verkiezingen in het voorjaar 2018 zullen plaatsvinden in heel
Nederland. De minister zal vla een noodwetje moeten regelen dat de zittingsperiode van de
huidige raadsleden tot de datum van de verkiezingen wordt veriengd. In beide gevallen zal
de nieuwe gemeehte c.q. zullen de bij de samenvoeging betrokken gemeenten niet
meedoen aan de landelijke gemeenteraadsverkiezingen in 2014.
Alleen de raad van de nieuwe gemeente kan verordenende en beleidsmatige bevoegdheden
uitoefenen en dus kan dat pas na zijn aantreden. Hieronder vallen de vaststelling van de
begroting en de harmonisatie van de verschillende verordeningen, de belastingen en het
subsidiebeleid op diverse terreinen.
De harmonisatie moet plaatsvinden uiteriijk binnen twee jaar na de datum van
samenvoeging. Voor de belastingverordeningen gebaseerd op artikel 220 van de
Gemeentewet (onroerendzaakbelasting) geldt een iets andere regeling, deze houden
namelijk van rechtswege op te bestaan. De raad van de nieuwe gemeente kan echter
binnen drie maanden na de datum van herindeling een nieuwe verordening vaststellen die
alsdan met terugwerkende kracht tot de datum van herindeling zal gelden.

Pagina
37

^0)
Bijlagen
1.

Overzicht van de samenwerkingsverbanden per 1 januari 2012

2. Werkgelegenheidsstructuur per 1 januari 2012
3. Totaal aantal vestigingen per sector 1 januari 2012
4.

Raadsbesluiten van:
a. Groesbeek van 1 maart 2012
b. -Millingen aan de Rijn van 6 maart 2012
c. Ubbergen 10 mei 2012
d. Millingen aan de Rijn, Groesbeek en Ubbergen van 30 augustus 2012

5.

Kaart met de grenzen van de gemeenten

6.

Financiële scan Provincie Gelderiand

7.

Financiële rapportage werkgroep Financiën MUG

8.

Overzicht ingediende zienswijzen

Pagina
38

^01, ^
Bijlage 1
Overzicht samenwerkingsverbanden
(Bedragen X 1000)
Samenwerkingsverband
Hulpverlening en Veiligheid
Gelderiand Zuid
Breed: sociale
werkvoorziening
Afvalverwerking Regio
Nijmegen
Bestuursacademie Nederiand
GGD Regio Nijmegen
Eureqio Rijn-Waal
Stichting Marant
(onderwijsbeqeleidinq)
Nijmeegse Instelling
Maatschappelijk Werk
Instituut Bijzonder Onderzoek
. Stadsregio Arnhem-Nijmegen
Stichting Teleman (ICT)
MUG-ICT
MUG-Brahdweer
Grenzland Draisine GMBH
Stichting RBT KAN (recreatie
en toerisme
Muziekschool De Stroming
Recreatie Gemeenschap
Veluwe
Archiefverzorqlnq Nijmeqen
Bibliotheek Gelderiand Zuid
Maatschappelijke Zorq

Millingen a / d Rijn
Ja?
c
45
X

Ubbergen
Ja?
€
X
68

Groesbeek
€
Ja?
X
142

X

2

X

3

X

6

X

4

X

0

X

1

X
X
X
X

0
121
2
14

X
X
X

0
278
3

X
X
X
X

0
405
6
51

X

81

X

97

X

253

X
X
X ^
X
X

9
19
3
421
325

X
X
X
X
X

22
30
0
605
480

X

7

.X

12

X
X
X
X
X
X
X

35
60
7
1052
814
0
23

X

'122

X

,0

X
X

8
140 •

Pagina
39

X
X
X

14
212
6

^0)
Bijlage 2
Werkgelegenheidsstructuur
Sectoren
Landbouw en Visserij
Industrieën delfstoffenwinning
Nutsbedrijven •
Bouwnijverheid
Groothandel
Detail- en autohandel
Vervoer, opslag en communicatie
Horeca
Financiële Instellingen
Zakelijke dienstverlening
Openbaar bestuur
Onderwijs
Gezondheidszorg
Overige dienstverlening
Totalen

Groesbeek
150
370

Millingen a/d Rijn

30
850

2%
5%
0%
12%

90
680

1%
10%

80
630
110
820
180
550
2150

1%
9%

340
7040

- 2%
12%
3%
8%
31%
5%
100%

.

20
70
0
90
50
250
160
120
10
80
10
60
170
100
1190

Pagina
40

Ubbergen

2%
6%
0%
8%
4%
21%

110
70
0

13%
10%
1%
7%
1%
5%
14%
8%
100%

.

200
90
270
60
290
30
380
60
210
2610
120
4500

2%
2%
0%
4%
2%
6%
1%
6%
1%
8%
1%
5%
58%
3%
100%

Totaal

Gem. prov
Gelderland

290
510
30

3%
11%
1%

1140
230
1200
300
1040
150
1280
250
820
4930
560
12730

■ 5%

6%
11%
7%
4%
2%
13%
5%
7%
j

18%
4%
100%

■'a.

^

SltL Ê

L£is. sie.. -Ji

Bijlage 3
Totaal aantal vestigingen per sector 1.1.2012
Sectoren
Landbouw en Visserij
Industrieën delfstoffenwinning
Nutsbedrijven
Bouwniiverheid
Groothandel
Detail-en autohandel
Vervoer, opslag en communicatie

80
50
0

7%
4%
0%

180
40
130

15%
3%
11%
4%
6%
1%
21%
0%
6%
12%
10%
100%

Openbaar bestuur

50
70
10
260
0

Onderwijs
Gezondheidszorg
Overi ge di enstveri eni ng
Totalen

70
150
120
1210

Horeca
Financiële instellingen
Zakeliike dienstverlening

Millingen a/d Rijn

Groesbeek

20
20
0
50
20
50
30
20
0
■ 40
0
10
30
40
330

Pagina
41

Ubbergen

6%
6%
0%

50
20
0

15%
6%
15%

60
30
60

9%
6%
0%
12%
0%

50
20

3%
9%
12%
100%

10
200
0
50
90
80
720

% Prov

Totaal
7%
3%
0%
8%
4%
8%
7%
3%
1%
28%
0%
7%
13%
11%
100%

150
90
0
290
90
240
130
110
20
500
0
130
270
240
2260

Gelderland
1,29%
1,22%
0,00%
1,85%
0,98%
1,21%
'

1,29%
2,08%
1,23%
1,47%
0,00%
1,96%
1,93%
1,55%
1,49%

-

^01
Bijlage 4a
Raadsbesluit Groesbeek van 1 m a a r t 2012. RVS 122166
De raad der gemeente Groesbeek;
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 7 februari 2012;
gezien,
■
de positieve ervaringen met de al enkele jaren bestaande ambtelijke samenwerking tussen Millingen aan
de.Rijn en Groesbeek waarbij er één organisatie is die voor beide gemeenten werkt;
■
de artikel 12-status van de gemeente Millingen aan de Rijn die in zelfstandigheid op geen enkele andere
manier structurele balans kan vinden tussen uitgaven en inkomsten dan door reductie van de
dienstveriening en het voorzieningenniveau tot onder het maatschappelijk aanvaardbare dan wel door
aanpassing van het samenwerkingscontract dat weer onaanvaardbare gevolgen kan hebben voor de
gemeente Groesbeek;
gelet op,
•
het verzoek van het College van GS van Gelderiand, in zijn brief van 13 december 2011, kenmerk 2011010796, alsmede het verzoek van het gemeentebestuur van Millingen aan de Rijn om tot een bestuurlijke
samenvoeging te komen;
•
de wens om pp kortst mogelijke termijn voor de gemeente Millingen aan de Rijn tot een structurele
oplossing te komen;
■
de verwachting dat een bestuuriijke samenvoeging van de gemeenten tot een kwalitatief sterke en
financieel goedkopere gemeentelijke overheid voor de inwoners zal leiden;
■
de onduidelijkheden die nu op financieel, fiscaal en beleidsmatige beleid nog bestaan;
spreekt uit
•
de weris om op termijn te komen tot een grote plattelandsgemeente aan de oostkant van Nijmegen;
■
de uitnodiging van de gemeente Ubbergen om in gesprek te gaan over de vorming van die grote
plattelandsgemeente ten oosten van Nijmegen te aanvaarden;
■
positief te staan tov het verzoek van de gemeente Millingen aan de Rijn;
■
dat de acute situatie van de gemeente Millingen aan de Rijn er om vraagt het nu ingezette proces voort te
zetten;
■
dat ook na een samenvoeging met Millingen aan de Rijn het gesprek om te komen tot de gewenste
plattelandsgemeente wordt voortgezet met Ubbergen en andere mogelijke partners.
BESLUIT:
1.

2.

3.

4.
5.

het college op te dragen om samen met de gemeente Millingen aan de Rijn een herindelingsadvies als
bedoeld in'artikel 4 lid 2 van de Wet Arhi op te (doen) stellen en dit voor 1 juli 2012 ter besluitvorming
voor te leggen.
dat onderdeel van dit voorstel dienen te zijn onderzoeken die inzicht geven in de financiële,
maatschappelijke en beleidsmatige effecten van de volgende varianten:
a. de gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek worden samengevoegd;
b. Millingen aan de Rijn en Groesbeek blijven bestuuriijk zelfstandig en de ambtelijke
werkzaamheden worden door Groesbeek uitgevoerd;
c. Millingen aan de Rijn of Groesbeek zoekt aansluiting bij een andere gemeente en de organisaties
worden ontvlochten.
Vanuit het belang van een groot draagvlak voor de uiteindelijke besluiten extra aandacht te besteden aan
communicade met de inwoners en daarom het college op te dragen een communicatieplan op te stellen en
uit te voeren en dit plan tijdig voor te leggen aan de raadsfracties opdat aanvullingen mogelijk zijn;
Het voorbereidingsproces zodanig te richten dat een samenvoeging c.q. herindeling per 1 januari 2014 in
principe haalbaar is;
Als de gemeente Ubbergen voor 1 mei 2012 besluit om mee te willen in het traject Millingen aan de Rijn Groesbeek dan te bezien of dit binnen het voorgestane gewenste tijdstraject haalbaar is.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad der gemeente Groesbeek van 1 maart 2012
De raadsgriffier.

De voorzitter,

J.A.M, van Workum

G.E.W. Prick

Pagina
42

- ^ ^

^a •

Bijlage 4b
Raadsbesluit Millingen aan de Rijn van 6 m a a r t 2012, RVS 122177
De raad der gemeente Millingen aan de Rijn;
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 14 februari 2012
gezien:
o de positieve ervaringen met de al enkele jaren bestaande ambtelijke samenw;erking tussen
Millingen aan de Rijn en Groesbeek waarbij er één organisatie is die voor beide gemeenten
werkt;
a de artikel 12-status van de gemeente Millingen aan de Rijn die in zelfstandigheid op geen
enkele andere manier structurele balans kan vinden tussen uitgaven en inkomsten dan door
reductie van de dienstveriening en het voorzieningenniveau tot onder het maatschappelijk
aanvaardbare dan wel door aanpassing van het samenwerkingscontract dat weer
onaanvaardbare gevolgen zal hebben en kan leiden tot beëindiging van deze samenwerking;
Q de zorg voor een aanvaardbare bestuuriijke, democratische continuïteit in de gemeente
Millingen aan de Rijn ook op korte termijn;
□ het advies van de Rijksinspecteur om het contract met de gemeente Groesbeek in financiële zin
aan te passen;
Gelet :
■"
­
­
a " o p ' h e t verzoek van het College van GS van Gelderiand, in zijn brief van 13 december 2011,
kenmerk 2011-010796, om met Groesbeek tot een bestuuriijke samenvoeging te komen;
□
de noodzaak om op kortst mogelijke termijn voor de gemeente Millingen aan de Rijn tot een
structurele oplossing te komen;
Q de verwachting dat een bestuuriijke samenvoeging van beide gemeenten tot een kwalitatief
sterke en efficiënter werkende gemeentelijke overheid voor de inwoners kan leiden;
Q de onduidelijkheden die nu op financieel, fiscaal en beleidsmatige beleid nog bestaan ;
□ de huidige samenwerkingsovereenkomst tussen beide gemeenten;
Spreekt uit:
Q positief te staan tegenover het genoemde verzoek en de daarachteriiggende overwegingen en
derhalve tegenover een bestuurlijke samenvoeging van beide gemeenten;
Q de definitieve besluitvorming echter te willen laten afhangen van een nader voorstel waarin ook
expliciet wordt aangegeven wat de financiële en beleidsmatige gevolgen zijn voor de gemeente
Groesbeek en haar inwoners van een dergelijke samenvoeging; dan wel wat de mogelijke
gevolgen zullen zijn als deze samenvoeging geen doorgang zal vinden en de huidige
samenwerking zou worden verbroken;

besluit

:

samen met de gemeente Groesbeek een herindelingsadvies als bedoeld in artikel 4 lid 2 van de
Wet Arhi op te stellen en deze voor 1 juli 2012 ter besluitvorming voor te leggen, zodat door
tussenkomst van het College van Gedeputeerde Staten de Minister van Binnenlandse Zaken te
verzoeken die maatregelen te (doen) treffen die nodig zijn om de samenvoeging van beide
gemeenten per 1 januari 2014 te realiseren, een en ander onder voorbehoud dat de financiële
condities voor de gemeente Millingen aan de Rijn aanvaardbaar zijn

Aldus besloten In de openbare vergadering van de raad der gemeente Millingen aan de Rijn
op 5 maart 2012
De raadsgriffier.

De voorzitter,

J.A.M, van Workum

M.H.F. Schuurmans - Wijdeven

Pagina
43

Bijlage 4C
Raadsbesluit g e m e e n t e Ubbergen 10 mei 2 0 1 2
Nr.
De raad van de gemeente Ubbergen;
gelezen het voorstel van het presidium d.d. 26 april 2012;
besluit:
1.

om uit te spreken, dat de gemeente Ubbergen wilt komen tot een sterke landelijke
gemeente aan de oostkant van Nijmegen;

2.
j

dat een eerste stap hiertoe is een samenvoeging van de gemeente Ubbergen met de
gemeenten Groesbeek en Millingen a/d Rijn met ingang van 1 januari 2015;

3.

dat alvorens een principebesluit te nemen de raad nadere Informatie wil over de financiële
en maatschappelijke consequenties van deze herindeling;

4.

dat de gemeente Ubbergen ambtelijk wil participeren in de daartoe door die twee
gemeenten al opgerichte werkgroep, een werkgroep die de basis levert voor een
herindelingsadvies als bedoeld in artikel 4 lid 2 van de wet Ahri

5.

dat dit herindelingsadvies in augustus 2012 aan de raad ter besluitvorming wordt
voorgelegd en welk besluit de basis vormt voor het wettelijk vereiste inspraaktraject;

6.

dat de gemeente Heumen en Mook en Middelaar worden geïnformeerd over de voortgang
van het proces en uitdrukkelijk wordt aangegeven dat beide gemeenten bijzonder welkom
zijh om samen één sterke gemeente aan de oostkant van Nijmegen te vormen;

7.

dat de vorenstaande stappen er op gericht zijn om uiteriijk in december 2012 een definitief
besluit over herindeling te nemen, welk besluit door tussenkomst van het College van
Gedeputeerde Staten aan de Minister van Binnenlandse Zaken kan worden doorgezonden.

Vastgesteld door de raad van de gemeente Ubbergen In zijn openbare vergadering van
10 mei 2012.

H.W.G.M. Vreman,

P.G.I. Wilbers,

griffier.

voorzitter.

Pagina
44

- B B : ï-ni

Ata. 7isnZ*-^ r ^ a ï

-xJL J'wdt *nU. - 2 i ^ -jn-^

^'^or-'^'^"^^'-Bijlage 4d
Tekst raadsbesluiten h e r i n d e l i n g s o n t w e r p g e m e e n t e n Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek

De raad van de gemeente

;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van

overwegende dat:

besluit

1.

Het herindelingsontwerp om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te
stellen.

2.

Het herindelingsontwerp gedurende een periode van 8 weken ter inzage te'leggen voor
belanghebbenden met de mogelijkheid om hierop te reageren.

3.

Het plan van aanpak gemeentelijke herindeling vast te stellen.

4.

Een aanvullend krediet ter grootte van € 19.750,- beschikbaar te stellen om het plan van
aanpak gemeentelijke herindeling uit te voeren tot 31 december 2012.

5.

Het aanvullend krediet ten laste te brengen van de algemene reserve.

6.

Kennis te nemen van het communicatieplan gemeentelijke herindeling.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente
op 30 augustus 2012.

Pagina
45

^

^ " '

^0\

Bijlage 5
Kaart met de grenzen van de gemeenten

binnengrens tussen gemeenten
buitengrens van de gemeenten

Pagina
46

TL

~J£. ™ L =■«'

■=» ■**« '->

■**t '»iÉc <iaa Aidc *iiüi. J

Bijlage 6
Financiële scan Provincie Gelderland

Onderzoek naar de financiële levensvatbaarheid
van de nieuwe gemeente

j u l i 2012

Documentinformatie
Aanvrager:

Colleges van burgemeester en wethouders van de
gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek

Opsteller:

provincie Gelderland
K. Peeters & C. Braamhorst

Versie:

Definitief

Datum:

12 jull 2012

Distributie:

12 juli 2012
Colleges van burgemeester en wethouders van de
gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek

18 juli 2012
Raad van Millingen aan de Rijn
Raad van Ubbergen
Raad van Groesbeek
Onderzoeksvraag:

De gemeenteraden van Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek hebben de wens
uitgesproken om te komen tot één sterke landelijke
gemeente door samenvoeging van de drie afzonderlijk
gemeenten. De onderzoeksvraag is in welke mate de
nieuw te vormen gemeente financieel levensvatbaar
is.

Doel van dit rapport:

Beantwoorden van de onderzoeksvraag middels een
beeld van de voornaamste wijzigingen ten aanzien
van de baten en lasten die samengaan met de
beoogde herindeling, zodat de raden van de
afzonderlijke gemeenten hierover een geïnformeerd
besluit kunnen nemen.

Herlndellngsscan MUG

^_ ~^­ ^ a . s ^ ' J t k'S. '■«. ] ^ ^ . a i t f ­ " ^ !

Inhoudsopgave
Bestuuriijke Samenvatting

4

1 Inleiding
1.1 Doel van de herindelingsscan
1.2 Uitgangspunten
1.3 Maatwerk
1.4 Leeswijzer

7
7
7
8
8

2 Kenmerken
2.1 Structuurkenmerken huidige gemeenten
2.2 Structuurkenmerken nieuwe gemeente
2.3 Bevolkings- en huishoudensontwikkeling

9
9
10
11

3 Financiële effecten
3.1 Financiële positie gemeente
3.2 Algemene uitkering
3.3 Tijdelijke verdeelmaatstaf
3.4 Effect op de belastingen (woonlasten)
3.5 Weerstandsvermogen
3.6 Grondexploitatie
3.7 Voorzieningen

13
13
17
18
19
22
24
26

3.8

Schuldpositie

27

4 Conclusie

29

Bijlage 1 Nettolasten

32

Bijlage 2 Specificatie belastingen

34

Bijlage 3 Maatstaventabel

39

Bijlage 4 Effect Algemene Uitkering

40

Bijlage 5 Verdeelmaatstaf

41

Bijlage 6 Clustervergelijking

42

Bijlage 7 Ratio's grondslag

46

Bijlage 8 Tijdelijke verdeel maatstaf 2013

47

Bijlage 9 Bronmateriaal

48

Herindelingsscan MUG

Bestuurlijke Samenvatting
De gemeenteraden van Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek (hierna
'MUG') hebben de wens uitgesproken om te komen tot een sterke landelijke
gemeente aan de oostkant van Nijmegen per 1 januari 2015. Op verzoek van
de colleges van burgemeester en wethouders van deze drie gemeenten heeft
de provincie Gelderland een herindelingsscan uitgevoerd naar de financiële
levensvatbaarheid van de nieuw te vormen gemeente.
De provincie Gelderiand heeft in samenwerking met een financiële werkgroep
'herindeling MUG' de primaire meerjarenbegroting 2012 - 2015 en de
jaarrekening van 2011 als basis gehanteerd voor de herindelingsscan. Voor de
berekening van de algemene uitkering zijn de gegevens van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) gebruikt.
Structuur nieuwe gemeente
De structuurkenmerken zijn In hoge mate bepalend voor de hoogte van de
algemene uitkering van de nieuwe gemeente. In vergelijking tot de huidige
situatie hebben de meest Ingrijpende wijzigingen betrekking op het aantal
inwoners, huishoudens en
—
Z'
het aantal kernen in de

[,

r._\ . /

'^"•1—*1

ir.hnzv«r.<»h<ja^ekcmsn.

nieuwe gemeente. Het
aantal Inwoners stijgt naar
34.170 en het aantal
huishoudens wordt 14.399
met gemiddelde WOZwaarde van een woning
van € 262.665. Opvallend
is dat het aantal kernen
door de samenvoeging
van 13 naar 10 zakt. Hier heeft de gemeente zelf geen invloed op, maar dit
wordt door het CBS vastgesteld. In het plaatje hiernaast is te zien welke kemen
van de oude gemeente samensmelten.
Financiële levensvatbaarheid mede afhankelijk van beleidskeuzes van de
nieuwe raad
Op basis van het onderzoek naar de begroting 2012 concludeert de provincie
dat de druk op de begroting van Millingen aan de Rijn onevenredig groot is. De
gemeente is niet in staat zelf een structureel sluitende meerjarenbegroting te
overleggen. Met behulp vanuit artikel 12 FvW is de gemeente in staat om
achterstanden in onderhoud aan te pakken en wordt gestart met het
wegwerken van de tekorten in 2012 en 2013. Het beeld van de gemeente
Ubbergen geeft een structureel evenwicht aan. De laatste jaren heeft de
gemeente Ubbergen hard gewerkt om haar financiële positie te verbeteren en
lijkt hierin te zijn geslaagd. De financiële positie van de gemeente Groesbeek
toont zich het meest stabiel. Weliswaar laat het laatste jaar (2015) een tekort
zien, maar de gemeente houdt in de begroting rekening met een stelpost voor
de decentralisatie van Rijkstaken.

4

Herindelingsscan MUG

!£«.. ­ S i ­ a » , ­ a

Om een beeld te kunnen vormen van de nieuwe gemeente is er voor gekozen
om twee scenario's uit te werken. Scenario 1 gaat uit van een
belastingopbrengst die voor de nieuwe gemeente gelijk blijft. Bij scenario 2
wordt als uitgangspunt het laagste tarief (OZB) genomen. Het effect in 2012
voor belde scenario's Is te zien in de onderstaande tabel.

EKect samenvoeging MUG gemeente bij zelfde opbrengsten OZB (scenario 1)
Effect samenvoeging MUG gemeenten bij laagste tarieven (scenario 2)

­100 |N
■1.334 jN

ln beide scenario's is rekening gehouden met de volgende besparingen. Zo
wordt in verwacht op bestuurskosten € 556.000 en op overhead € 350.000 (o.a.
Hulsvesting en ICT) te kunnen besparen. Nadelen worden verwacht uit het
harmoniseren van subsidiebeleid ter grootte van € 491.000 en een lagere
algemene uitkering van € 1,178. Voor scenario 2 wordt een extra nadeel van
€ 1,234 mln. verwacht als gevolg van de lagere OZB­Inkomsten. Het is aan de
nieuwe raad hoe Invulling wordt gegeven aan het nieuwe beleid en de
uitgangspunten voorde nieuwe begroting.
Effect op de belastingen
Bij een beleidskeuze van eenzelfde
50%
41S
opbrengst (sc. 1) zal de woonlast In
4«
Millingen aan de Rijn met 26%
15*
20*
9% i ­
lOX
(€ 215) afnemen. Voor de
0%
"
i
i
■'■'
1
^'4%"
■10% "TT;
gemeente Ubbergen zal de
'­' ' Laagste
Tarief Nijmegen
tarief
­9%
­20* Zelfde opbrengst
woonlast dalen met 11% ofwel een
­30*
­40%
­33%
bedrag van € 79,­. De gemeente
­26«
O Millingen san de Rijn t Ubbergen
Groesbeek.
Groesbeek komt uit op een stijging
van de woonlast van 15% (€ 78,­).
De woonlast per huishouden komt voor de nieuwe gemeente uit op € 611. Bij
het laagste tarief zijn de percentages respectievelijk ­33%, ­19% en 4%. Voor
de vergelijking is ook gekeken naar de tarieven van de gemeente Nijmegen. Bij
een eventuele samenvoeging met Nijmegen zou de woonlast In Groesbeek
mogelijk stijgen met 4^% en In Ubbergen met 9%. Voor Millingen aan de Rijn is
in een dergelijke situatie nog steeds sprake van een daling van 9% van de
woonlast.
Gezonde vermogenspositie voor de nieuwe gemeente
Binnen het weerstandsvermogen wordt rekening gehouden met de risico's ten
aanzien van voorzieningen en de grondexploitatie. Voor de nieuwe gemeente is
de ratio (weerstandscapaciteit gedeeld door de risico's) van het
weerstandsvermogen 6,42. Dit betekent dat de nieuwe gemeente minimaal 6
keer de nu bekende risico's kan opvangen. Een score van 2 wordt over het
algemeen gezien als uitstekend. Deze goede uitgangspositie wordt ingegeven
door de goede ratio bij Ubbergen en Groesbeek en daarnaast Is de ratio van
Millingen met behulp van artikel 12 dlt jaar op voldoende niveau gebracht. De
risico's voor de nieuwe gemeente zijn beschreven in een nsicoregister en zijn te
overzien. Zo Is er een beperkt actief grondbeleid in de nieuwe gemeente en zijn
ten aanzien van de voorzieningen, behoudens de achterstanden voor Millingen
aan de Rijn, geen grootschalige achterstanden geconstateerd.

Herindelingsscan MUG

Conclusie
De provincie is van mening dat er een goede financiële basis is voor de nieuwe
gemeente. Met dien verstande dat de adviezen uil het artikel 12 rapport worden
opgevolgd door Millingen aan de Rijn en zodoende een gemeente met een
evenwichtige begroting ontstaat voor de samenvoeging per 1 januari 2015. Wel
wordt de financiële levensvatbaarheid van de nieuwe gemeente mede bepaald
wordt door beleidskeuzes van de nieuwe raad. De te maken keuzes in dit kader
scheppen eventuele ruimte en openingen om een meerjarige sluitende
begroting te presenteren - iets dat in scenario 1 minder het geval is.
Belangrijkste aanbevelingen
In de herindelingsscan is op hoofdlijnen gekeken naar efficiencyvoordelen op
kosten zoals huisvesting, automatisering en overige apparaatskosten. Bij het
opstellen van het herindelingsontwerp en bij de inrichting van de nieuwe
gemeente is het noodzakelijk om gericht te sturen op het ambitieniveau van de
nieuw te vormen gemeente.
De provincie adviseert om In deze fase te zorgen dat de lasten voor de nieuwe
gemeente niet hoger worden als gevolg van harmonisatie. In dit kader dienen
de gemeenten bij een definitief besluit tot herindeling rekening te houden met
de Wet Arhi waardoor intensivering van bestaand beleid of ontwikkeling van
nieuw beleid wordt beperkt.
De provincie adviseert verder om in het herindelingsontwerp direct een
herindellngsbegrotlng op te nemen voor het project. Het gaat om de specifieke
kosten die te maken hebben met het herindelingsproces. Benoem daarbij een
budgetverantwoordelijke en monitor tijdens het harmonisatieproces de
bestedingen

Herindelingsscan MUG

■*.

— i .^«i -o- -*»£ -fc* ■«: ' - ^ i ^

' ^

" ^ «

'-ï.

1

Inleiding

De gemeenteraden van Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek hebben
de wens uitgesproken om te komen tot een sterke landelijke gemeente aan de
oostkant van Nijmegen. De drie gemeenten onderzoeken op dlt moment zelf
wat de voorgenomen bestuuriijke samenvoeging voor gevolgen heeft. Zij
brengen de benodigde Informatie in kaart voor een gemeentelijke herindeling
van de drie gemeenten per 1 januari 2015. Op verzoek van de colleges van
burgemeester en wethouders van deze drie gemeenten heeft de provincie
Gelderiand een herindelingsscan uitgevoerd naar de financiële
levensvatbaarheid van de nieuw te vormen gemeente

1.1

Doel van de herindelingsscan
Het doel van deze herindelingsscan is om de gemeenten inzicht te geven in de
financiële levensvatbaarheid van de nieuw te vormen gemeente. Dat wil
zeggen welke kansen en mogelijkheden, maar ook welke risico's er zijn voor de
nieuw te vormen gemeente. Blj een gemeentelijke herindeling vormen financiën
een belangrijk aspect. De redenen om de bestuurskracht door een herindeling
te versterken zijn echter veel breder dan financiën alleen. Het landelijke
Beleidskader gemeentelijke herindeling benoemt de belangrijkste elementen.
Deze schrijven voor dat de drie betrokken gemeenten een herindelingsontwerp
opstellen.

1.2

Uitgangspunten
De herindelingsscan is tot stand gekomen in samenwerking met de financiële
werkgroep 'herindeling MUG' (Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek),
waarbij provincie Gelderiand op basis van de gegevens van de gemeenten de
scan heeft opgesteld. In de werkgroep is vastgesteld dat de primaire begroting
2012-2015 en de jaarrekening 2011 als uitgangspunt dienen voor deze
financiële haalbaarheldsscan. De werkgroep heeft de primaire begroting 2012 2015 van de drie gemeenten op functieniveau naast elkaar gezet, daarbij is
gekeken naar het besparingspotentieel van de nieuwe gemeente. Deze
uitkomsten vormden de basis voor de herindelingsscan.
Om een helder beeld te krijgen van de vergoedingen van de algemene uitkering
en de frictievergoeding voor de gemeentelijke herindeling heeft de provincie het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) geconsulteerd.
Wettelijk kader: Herindelen betekent wet Arhi
Op het moment van een formeel besluit door gemeenten om te gaan herindelen
treedt automatisch de wet Arhi (Wet algemene regels herindeling) in werking.
De wet Arhi reguleert het proces naar de realisatie van de herindeling.

Herindelingsscan MUG

De kem van de wet Arhi bestaat uit vier delen:
onderscheid tussen herindeling en grenscorrectie;
processtappen bij initiatie door gemeenten, provincies of minister;
financieel toezicht en financiële consequenties bij herindeling;
overgang van rechten en plichten van de voormalige gemeenten naar de
nieuwe gemeente.

1.3

Maatwerk
Op dinsdag 22 mei 2012 heeft provincie Gelderiand in een presentatie aan de
betrokken gemeenteraden aangekondigd welke informatie de scan zal
bevatten. De door de provincie uitgevoerde scan heeft een licht afwijkend
karakter in vergelijking tot de reguliere scans die in samenwerking met het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) worden
uitgevoerd. Het ministerie voert deze scans overigens in principe niet meer uit.
De vooriiggende herindelingsscan sluit meer aan op de onderzoekswensen van
de drie gemeenten. Met de gemeenten is afgesproken welke specifieke
onderdelen in deze scan worden behandeld.

1.4

Leeswijzer
ln dit eerste gedeelte zijn het doel en de uitgangspunten van de
herindelingsscan toegelicht. In hoofdstuk 2 worden de kenmerken van de
huidige en nieuwe gemeente nader toegelicht. Vervolgens richt de
herindelingsscan zich op de specifieke onderwerpen zoals deze door de
provincie en gemeenteraden zijn bepaald. Het laatste onderdeel bevat de
voornaamste conclusies en aanbevelingen. In de bijlage zijn uitgewerkte
tabellen ten behoeve van de berekeningen in de scan toegevoegd, een
begrippenlijst evenals het gebruikte bronmateriaal.

8

Herindelingsscan MUG

2

Kenmerken

Voordat inzicht kan worden gekregen in de financiële levensvatbaarheid Is het
van belang te weten hoe de structuur van de nieuwe gemeente eruit gaat zien.
De gemeente zal op verschillende kenmerken wezenlijk zal verschillen ten
opzichte van de huidige afzonderiijke gemeenten. Deze kenmerken vormen een
voorname basis voor de bepaling van de algemene uitkering uit het
gemeentefonds, maar ook voor de eigen inkomsten. In dlt hoofdstuk zijn de
kenmerken van zowel de afzonderiijke als de nieuw te vormen gemeente
uiteengezet.

2.1

Structuurkenmerken huidige gemeenten
In samenwerking met het ministerie van BZK en het CBS zijn de volgende
structuurkenmerken voor de huidige drie gemeenten bepaald. De kenmerken
van de gemeenten ­ weergegeven in afbeelding 1 ­ zijn niet per definitie te
vergelijken met elkaar. Met name de grootte speelt een rol in verschillen tussen
de gemeenten.

Gemeente
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
Groesbeek

Vohimtna centrumfunctie per
1000 inwoners
Lokaal klantenpotentieet
Regionaal klanten potentieel

886
357

Sociale
Structuur

provincie
Gelderland
Gelderland
Gelderland

Redelijk
Redelijk
Redelijk

Volumina leerlingen per 1000
inwonen
Leerlingen spedaal onderwijs
Leeriingen voortgezet onderwijs

T

r,r/
'317
51

8 0 ^

Inwoners

Weinig
Zonder
Weinig

5.914
9.333
18.923

Onroerende zaak belastingen
Waarde woningen (x € 1 mln.)
Waarda niet­woningen (x€ 1 mln.)
Waanja totaal (x € 1 mln.)

782
145

U­bbeigen
9333 inwoners

Volumina bebouwingsstnjctuur
per 1000 inwoners
Omgevingsadressendictilheid
Bedrijfsvestigingen

Centrum
functie

2.154
271
2.425

510
41
551

1.104
176
1.279

135
\5
72
11

131
12
59
10

867
25
3
28
2.554
1
1
230

3.375
37
15
53
4.627
6
3
500

\ Millingen aan de Rijn
V

.yólurninaïsodate'structuur per
V.: :1 OOb" inwoners
^­.
258<^.::;.:.:'..­.1.7i.
.^.ÏHuSioud'ïns met aen laagTnkomen*.
^^4^K­^SS3­
Bijslandontvangers
iUrtk'atingsontvangers
MinderhBden
VoJumina bebouwingsstnjctuur
^0
1b U ^ ^
Oppervlakte land
'18 • \ .
Oppervlakte bebouwd kom
:;
Oppervlakte bebouwd niet­kom
' ^ Oppervlakte beoouwd totaal
(■ Woonnjimtert
V Kernen
y Kemen > 500 adressen
y ­ . Bedrijfsvestigingen

P%

Groesbeej<
\
18:923"mwoners..

4.415
78
38
117
9.018
6
2
960

Afb. 1: structuurkenmerken Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek voor berekening
Algemene Uitkering uit het gemeentefonds door BZK, bron CBS.

Ten aanzien van de huidige maatstaven zijn de volgende verschillen of
overeenkomsten op te merken:
Blj Millingen aan de Rijn valt een nul­score te zien blj de volumina
leerlingen per inwoners. Hiermee wordt bedoeld dat er geen specifieke
scholen zijn voor de genoemde doelgroepen.
Het lokaal klantpotentieel ligt met name in Ubbergen lager dan bij de
overige gemeenten in verband met de kleinere afstand tot Nijmegen.

Herindelingsscan MUG

Het aantal kemen in Ubbergen en Groesbeek is met 6 gelijk, ondanks een
verhouding 1:2 voor het aantal inwoners, terwijl Millingen aan de Rijn één
kern heeft.
Meer bedrijvigheid in Groesbeek en Ubbergen ten opzichte van Millingen
aan de Rijn op 1000 inwoners.

2.2

Structuurkenmerken nieuwe gemeente
De structuurkenmerken van de nieuw te vormen gemeente zijn door het
ministerie van BZK en CBS aangeleverd. In veel gevallen worden de volumina
bij elkaar opgeteld of wordt een gewogen gemiddelde gebruikt om een aantal
vast te stellen.

^
^

Onroerende zaak belastlngeii
Waarüe woningen {x « 1 min.)
Waarüe niet-woningen £x € 1 mtn.)
Waarto totaal { x € l m l n . )

""^ïi^,^^
j>.^^
)
* ^ >v

c ^

3.768
488
4.255

^^

^y ^
Nieuwe
gemeente
34.170 inwoners
Volumina sodale structuur per
Huishoudens met een laag inkomen
Bijstandontvangers
UlIkeringsontvangBrs
Minderheden

139
14
78
10

Volumina centnimfunctle per
lOOOirtvronere
Lokaal Wantenpotentiee!
Regionaal klantenpotentieel

783
241

Vofamina bebotiwinqsstr^ctuur
OppenlaWe land
Oppervlaids bebouwd Icom
Oppervtakte bebouwd niet4com
Oppervlaöe bebouwd tolaal
Woonruimten
Kemen
Kernen > 500 adressen
Bedrijfsvestigingen

8.657
141
56
198
16.199
»0
5
1.690

Volumina bebouwingsstructuur
per 1000 inwoners
Omgevlngsadressendichthefd
Bedr^tsvestiglngen

267
49

Volumina leerCngen per 1000
inwoners
Leeriingen spedaal ondenvijs
Leerlingen voortgezel ondanvijs

88
21

Afb. 2: structuurkenmerken Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek

Eén van de opvallende afwijkingen betreft het aantal kernen, die nemen af van
13 (6 + 1 +6) voor de afzonderlijke gemeenten naar 10 voor de nieuw te
vormen gemeente. De kernen worden bepaald aan de hand van een raster van
500 X 500 meter en dienen met twee of meer zijden aan elkaar te grenzen en
tenminste 25 adressen te bevatten, ln afbeelding 3 is een overzicht van de
kernen binnen de nieuwe te vormen gemeente weergegeven.

ln het zwart de tiuidiqe kemen.
In het oranje de nieuwe kernen.

Van 4 kernen naar 1
samengevoegde kern

Afb. 3: Kernen 2011 Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek. Bron CBS

10

Herindelingsscan MUG

r­S.

^dü B B

3°£1 .K^ ­

i.ifiB. a i s . 'M­ iHat­aai­

— ­ ^

2.3

Bevolkings-en huishoudensontwikkeling
Het aantal inwoners in de provincie Gelderiand neemt toe, maar deze groei
vlakt wel af in de komende decennia. Bovendien is de lichte groei hoofdzakelijk
toe te schrijven aan de groei van steden zoals Arnhem en Nijmegen. Voor de
drie herindelingsgemeenten wordt echter een afname van de Inwoners tot en
met 2030 venwacht. In de provinciale rapportage "Bevolkingsprognose
Gelderiand 2012" is te zien dat Ubbergen tot 2015 nog te maken krijgt met een
lichte groei van 2%, terwijl Millingen aan de Rijn en Groesbeek nu al te maken
hebben met een bevolkingskrimp van 2%. Vanaf 2020 sluit ook Ubbergen aan
blj deze krimppercentages.

_______
=a

" ^
2015

'■^^020

~

=
2030

2025

­­.

­

'i

^

"^«in»

•Millineen aan de Rijn . ^ . - ' "Ubbergen
-MUG

■—

StadireBio

■s

«.

■ = ^

.*"*

Groesbeek
— Provinde Gelderland

Afb. 3: Bevolkingsgroei tot en met 2030

■ Millingen aan de Rijn ^^ "^ ■ Ubbergen
-f^UG

Stadsregio

Groesbeek
- Provincie Gelderiand

Afb. 4: Ontwikkeling huishoudens tot en met 2030

De herindelingsgemeenten kennen ook nog eens een sterke vergrijzing in deze
periode. Het huidige aandeel 65-plussers In deze gemeenten is tussen de 20%
en 25% van de totale bevolking en zal naar verwachting verder oplopen. Een
trend die onder andere wordt gevoed door de aantrekkingskracht van de grote
steden op jongeren. Veel jongeren vertrekken uit het gebied en vestigen zich in
en om de grote steden en keren niet meer terug.
Het aantal huishoudens In de provincie stijgt, maar ook hier is een afname van
de groei zichtbaar. Voor de nieuwe gemeente is de verwachting dat de
komende jaren nog 3% groei w/ordt venwacht (afbeelding 5), maar vanaf 2020
zal de groei In het aantal huishoudens stagneren. De groei is voornamelijk toe
te schrijven aan een sterke stijging van het aantal alleenstaande huishoudens.
Een trend die landelijk is.
Gevolgen van de krimp
De gevolgen van de krimp zullen zowel voor de nieuwe gemeente als
bestaande gemeenten voelbaar zijn. Het heeft direct effect op de ontwikkeling
van de algemene uitkering voor de nieuwe gemeente omdat de maatstaven
wijzigen. Minder voorspelbaar, maar wel Ingrijpend is de financiële ontwikkeling
In verband met de veranderende samenstelling van de gemeente.

11

Herindelingsscan MUG

Zo is het aannemelijk dat de gemeente in de toekomst minder voorzieningen
voor jongeren nodig heeft en een verschuiving plaatsvindt naar
zorgvoorzieningen voor ouderen. De gemeente dient in haar
toekomstperspectief rekening te houden met deze ontwikkeling op de lange
termijn. Het Rijk heeft in 2010 een tijdelijke krimpmaatstaf in het leven geroepen
voor drie provincies die te maken krijgen met krimp. Deze krimpmaatstaf geldt
weliswaar niet voor de provincie Gelderiand, maar geeft wel aan dat de ernst
van een krimpende gemeente niet mag worden onderschat.

12

Herindelingsscan MUG

X

j r € f - ^ '-^

^

=£-n.[fL.!Lim- 'M. aiM.eki~

3

Financiële effecten

In overieg met de gemeentelijke werkgroep en de raden van de drie gemeenten
heeft de provincie ervoor gekozen om een aantal specifieke ondenwerpen te
onderzoeken in deze herindelingsscan. De bevindingen worden in dit hoofdstuk
beschreven.

3.1

Financiële positie gemeente
De provincie ziet erop toe dat de financiële situatie van de gemeenten gezond
is. In dat kader toetst de provincie jaariijks de meerjarenbegroting en de
jaarrekening van de gemeenten. Indien de provincie constateert dat de
begroting van een gemeente niet in materieel evenwicht Is, kan een gemeente
onder preventief toezicht komen te vallen.
Dit onderdeel bevat een analyse van de financiële positie van de drie
herindelingsgemeenten en hoe de nieuwe gemeente zich verhoudt tot de eigen
inkomsten uit het gemeentefonds. Bij de vergelijking van de financiële positie
maken we In de herindelingsscan onderscheid tussen het saldo van de
vastgestelde begrotingen en jaarrekeningen en een door de provincie
gecorrigeerd saldo. Het gecorrigeerde saldo van de provincie betreft een saldo
exclusief Incidentele baten en lasten en eventuele stelposten van de gemeente.
Millingen aid Rijn

Ubbergen

Groesbeek

Gemeente

provincie

Gemeente

provlncie

(gororrifleerd)

(vastgesiakï)

^ provincie
(OBComgeerd)

Gemeente,

(vasigestaw)

(vastgesteld} .

(gecorrfgaeid)

Jaarrekening
200S

€

226- e

76

€

1.362

€

98

€

371- e

77-

2009

€

74- €

1.510

€

205

e

2.469

€

489

2010
2011

€
€

82- €
72- €
1,519 e

141- e
€

373
339

e

147

€
€

1.936
3.096

€
€

514

Begroting
2012

e

630- €

715- €

2013

€

2014

e
€

1.001- e
1.147- e
1.330- €

849- €
925- €
1.038- e

2015

Gemeente

provincie

Gemeente

(vastgesteld)

-(gotMrrigaart)

(vastgasleld)

21

e
provincie

Gemeente

provincie

{gacomgeard)

(vaslgastakl)

(gecorrigeerd)

e

153

€

44

€

€

95

e

311

€

767

€
858- €

656
2-

67- €
61- e

7 €
106- €

316

Tabel 1: Overzicht jaarrekeningen en begrotingen (bedragen x € 1.000)

Millingen aan de Rijn
De financiële positie van de gemeente Millingen aan de Rijn Is niet rooskleurig
te noemen. De begroting 2012 - 2015 toont een meerjarig tekort oplopend van
€ 830.000 In 2012 tot € 1.330.000 in 2015. De gemeente Is voor het derde jaar
op rij onder preventief toezicht geplaatst. De jaarrekening toont een positief
resultaat van € 1.519.000,-. Het positieve saldo komt onder andere dooreen
eenmalige ex. artikel 12 (Financiële verhoudingswet) uitkering van € 1,4 mln.
dat is toegewezen uit de algemene uitkering. In 2011 Is een aanvraag gedaan
en toegekend om achterstanden in onderhoud weg te werken (voorziening) en
de financiële positie te verbeteren.

13

Herindelingsscan MUG

De inspecteur van het ministerie van BZK heeft een onderzoek ingesteld naar
de financiële positie van Millingen aan de Rijn. De belangrijkste bevindingen uit
het onderzoeksrapport zijn de volgende:
De financiële positie laat een structureel tekort zien en de financiële
toekomst geeft geen aanleiding tot verbetering. Het weerstandsvermogen
is in vergelijking met artikel 12 norm slecht.
De doorgevoerde bezuinigingen in de afgelopen twee begrotingen hebben
geleid tot een sober beleid. Daarnaast is de flexibiliteit ten aanzien van de
inkomsten op korte termijn zeer beperkt. Verder merkt de inspecteur op dat
verdere ombuigingen noodzakelijk zijn om het structureel tekort terug te
dringen. De inspecteur ziet echter geen direct aanwijsbare posten om de
noodzakelijke ombuigingen le effectueren.
De inspecteur geeft aan in het rapport dat de hoogte van de extra financiële
steun aan de gemeente mede afhankelijk is van de hoogte van het
samenwerkingsconvenant met de gemeente Groesbeek. De gemeente
Groesbeek heeft vanaf 2009 de ambtelijke taken overgenomen. Alleen de
gemeentesecretaris en griffier zijn nog in dienst blj de gemeente. Dit
convenant zorgt voor een jaariijkse last van ca. € 3 mln. De inspecteur stelt
dat de kosten van de dienstverieningsovereenkomst te hoog zijn en naar
zijn oordeel met € 666.000' moeten worden veriaagd.
De oorzaak van de financiële problemen worden hoofdzakelijk verklaard ult
de wankele financiële basis waarop het beleid was gebaseerd. Er is echter
geen sprake van financieel wanbeleid of een buitensporig
voorzieningenniveau.
Ubbergen
Het financieel perspectief van de gemeente Ubbergen geeft een structureel
evenwicht aan. In de vastgestelde begroting 2012 - 2015 presenteert de
gemeente in 2012 nog een evenwicht. In de jaren 2014 en 2015 noteert de
gemeente respectievelijk een veriies van € 67.000 en € 83.000. De provincie
bekijkt de begroting van de gemeente zorgvuldig en heeft geconstateerd dat er
incidentele effecten in de begroting zijn opgenomen. Het gecorrigeerde
resultaat geeft een positiever beeld van de meerjarenraming met een saldo in
2012 van € 153.000. Het saldo in 2015 is negatief met € 106.000.
Het beeld in de meerjarenbegroting is een positieve ontwikkeling In vergelijking
tot een paar jaar geleden. De gemeente kende een lastige financiële situatie.
Pas sinds 2011 Is het repressieve toezicht weer van toepassing op de
gemeente. Door enkele gerichte aanpassingen heeft de gemeente het tij
kunnen keren. Zo Is een deel van de reserves herbestemd voorde
investeringen in ondenwijshuisvesting en ICT. Met de investering is een bedrag
gemoeid van € 12,7 mln. In de jaarrekening 2011 heeft de laatste dotering aan
de bestemmingsreserve plaatsgevonden.
Groesbeek
De financiële positie van de gemeente Groesbeek is goed. De vastgestelde
meerjarenbegroting van 2012 - 2015 heeft met uitzondering van het laatste jaar
een positief resultaat. Na correctie door de provincie is het meerjarig

ln reactie op de uitkomsten van het rapport stelt de gemeente Groesbeek de gehanteerde
berekeningsmethodiek ter discussie en verklaart zich niet te kunnen verenigen met de conclusies van de
inspecteur op dit onderdeel.

14

Herindelingsscan MUG

perspectief zelfs nog beter. Zo heeft de gemeente In de begroting reeds
rekening gehouden met gedecentraliseerde taken vanuit het Rijk.
Deze post Is positief gecorrigeerd door de provincie. Normaliter corrigeert de
provincie geen structurele posten, echter deze stelpost is nog hoogst onzeker
en daarnaast is onduidelijk w/elke compensatie de gemeenten van het Rijk
zullen ontvangen.
Voorjaarsnota 2012
De herindelingsscan is gebaseerd op de begroting 2012 ­ 2015. Gedurende het
opstellen van dit rapport is ook het financieel meerjarenperspecfief (FMP)
vastgesteld. De gepresenteerde saldi zullen ter aanvulling van het beeld
omtrent de financiële positie van de nieuw te vormen gemeente kort worden
toegelicht. Op het saldo is geen correctie vanwege Incidentele baten en lasten
vanuit de provincie toegepast.

FMP
2013
2014
2015
2016

Millingen a/d Rijn

Ubbergen

Groesbeek

Gemeente

Gemeente

■ Gemeente

(vastgesteld)

(vastgesteld)

,

€
€
€
€

­862 €
­914 €
­955 €
­909 €

­178
­256
­236
­236

(vastgesteld)

€
€
€
€

981
1.102
276
88

Tabel 2: Overzicht financieel meerjarenperspectief (FMP) o.b.v. voorjaarsnota 2012
(bedragen x € 1.000)

De voorjaarsnota geeft wederom aan dat Millingen aan de Rijn, maar ook
Ubbergen moeite heeft meerjarig een sluitend beeld te presenteren. Voor
Millingen aan de Rijn Is In vergelijking met de begroting 2012 ­ 2015 een iets
lager meerjarig tekort weergegeven. Het tegenovergestelde Is het geval blj de
gemeente Ubbergen. In het meerjarenperspectief van Ubbergen Is de
nationalisering en regionalisering van bepaalde taken en de ontwikkeling van
de pensioenen (ABP) verwerkt In het saldo. Daarbij Is specifiek aangegeven
welke ontwikkelingen noodzakelijk en beïnvloedbaar zijn. Het gepresenteerde
saldo houdt rekening met belde uitgangspunten, waarbij beïnvloedbaar volledig
is meegenomen. De gemeente heeft als voornemen In november 2012 een
sluitende begroting te presenteren. Dit betekent dat de wettelijke maatregelen
sober en doelmatig moeten worden uitgevoerd. Zo volgt nog een voorstel ten
aanzien van de eerder voorgestelde extra reservering voor
onderwijshuisvesting en gemeentelijk vastgoed. De provincie zal de laatste
ontwikkeling gericht in de gaten houden om te zorgen dat de voorzieningen op
peil blijven en te voorkomen dat lasten worden vooruitgeschoven.
Financiële doorrekening MUG begroting
In samenwerking met de werkgroep herindeling MUG is een overzicht gemaakt
van het effect op de samengevoegde gemeente. Als basis Is gebruikt de
primaire begroting 2012. Deze komt overeen met de cijfers zoals bekend blj het
GBS^

Bi] het opstellen van de herindelingstabellen van het ministerie van BZK worden de openbare cijfers van
CBS gebruikt

15

Herindelingsscan MUG

0 Bestuurskosten
1 Openbare orde en veiligheid
2 Veikeer en vervoer
3 Economische zaken
4 Onderwijsvoorzieningen
5 Cultuur en recreatie
5 Maatschappelijke voorzieningen
7 Volksgezondheid en Milieu
8 Ruimtelijke ordening
9 Algemene dekkJngmiddelen
Totaalsaldo 2012
Effect samenvoeging
O Bestuurskosten
9 Algemene dekkingmiddelen

Millingen

Ubbergen

Groesbeek

MUG

saldo X e 1000

saldo i € 1000

saldo X € 10O0

sakjo X € 1000

e
e
e
e
€
€
€
€
€
€
€

-1.192
^77
-620
-24
-566
-767
-2.354
-187
^M5
6.632

-1.812
-1.280
-2.285
-60
-2.737
-3.357
-9.980
-782
-1.021
23.314

€
€
e
€
€
€
€
€
€
€
€

-5.078
-2.556
-4.300
-84
-4.867
-5.489
-15.719
-1.343
-2.373
41.809

B&W, bestuursondersteuning en raad
OZB derving bij laagste tarief (scenario 2)
Lagere Algemene Uitkering
WMO integratie uitkering
Inkomstenderving toeristen- en hondenbel. t)ij laagste tarief

€
€
€
€
€

556
-1.234
-1.178
-47
-99

€
€
e
€
€
€
€
€
€
€
€

-2.074
-799
-1.395
-1.564
-1.365
-3.385
-374
-907
11.863

€
€
€
€
€
€
e
€
€
€
€

V
N
N
N
N

Overige nog te maken beleidskeuzes besparing hulsvesting Ubbergen en Millingen
besparing op salariskosten (taakstelling 5%)
besparing overige overheadslasten (ICT. faza. p&o)

€
€
€

245 V
630 V
105 V

Overige beleidseffecten

Subsidiebeleid sport, welzijn e.d.(MR en UB)
Subsidiebeleid minima (UB)
Subsidiebeleid wmo (UB)

€
€
€

-291 N
-70 N
-58 N

Diversen

Overige besparingen

I

Effect samenvoeging MUG gemeenten bij laagste tarieven (scenario 2)

I

Effect samenvoeging MUG gemeente bij zelfde opbrengsten OZB (scenario 1)

107 V
-1.334 | N
-100 |N

Toelichting overzicht:
Het eindsaldo van tabel 1, begroting 2012 is meegenomen in functie 9
Algemene dekkingsmiddelen. In tabel 1 is bij Millingen aan de Rijn een
negatief saldo gepresenteerd. In deze berekening Is het effect van de
dienstverieningsovereenkomst van € 666.000 bulten beschouwing gelaten,
Dit zou een extra nadelig effect kunnen hebben op het saldo.
Effect op bestuurskosten hebben onder andere betrekking op een afname
van het aantal burgemeesters en wethouders (1 burgemeester en 3
wethouders € 431.000 V), besparing op bestuursondersteuning (€ 68.000
V), lasten van de Griffie (39.000 V) en afname gemeenteraad (18.000 V).
Voor algemene dekkingsmiddelen is in deze berekening rekening
gehouden met het minst gunstige scenario. Dlt betreft scenario 2, het
handhaven van het laagste tarief (belasting OZB) van de gemeente. In
onderdeel 3.4 Effect op de belastingdruk (woonlasten) van dit rapport is
uiteengezet hoe dit bedrag voor algemene dekkingsmiddelen tot stand
komt. Per saldo wordt een derving van de € 1,234 mln. venwacht indien
voor dit scenario wordt gekozen.
De lagere algemene uitkering als gevolg van de herindeling is € 1,178 mln.
Een verklaring van dit bedrag staat in onderdeel 3.2 Algemene Uitkering.
De uitkering van de WMO wordt als gevolg van de samenvoeging ook €
47.000 minder.
Daarnaast Is vooruitlopend op de herindeling rekening gehouden met een
besparing op de huisvesting indien de nieuwe raad besluit de
gemeentehuizen van Ubbergen en Millingen niet te gebruiken. Dit levert
een mogelijke besparing op van € 245.000. Dit betreft de hulsvesting voor
Ubbergen. Voor Millingen aan de Rijn is p.m. opgenomen In afwachting van
de plannen rond het Kulturhus.
De samenvoeging zal gepaard gaan met een mogelijke efficiency op de
salariskosten in verband met eenmalige uitvoering van bepaalde taken en
werkzaamheden. In de regel wordt 5% besparing geschat bij eerdere
herindelingen. Het effect voor de samengevoegde gemeente zou echter

16

Herindelingsscan MUG

=is..tua. Êus.

minder groot kunnen zijn met het oog op de huidige dienstveriening van
Groesbeek aan Millingen aan de Rijn.
Automatisering (ICT), Facilitaire Zaken (FaZA) en Personeel en Organisatie
(P&O) bieden eveneens besparingspotentieel. Dit bedrag wordt voorlopig
geschat op €105.000.
Verder dient de nieuwe raad een keuze te maken ten aanzien van het
subsidiebeleid. Ook voor deze post is rekening gehouden met het minst
gunstige scenario. In dit geval betekent dlt dat het huidige beleid zoals
gevoerd door Groesbeek ook van toepassing wordt voor Ubbergen en
Millingen aan de Rijn. Het gaat hier vooralsnog om een nadelig effect van €
419.000 (Sport € 291.000, Minima € 70.000, WMO € 58.000).
Tot slot Is een post overige besparingen opgenomen van € 107.000. Het
betreft besparingen ten aanzien diverse plannen.
Conclusie
Op basis van de bevindingen kan worden geconcludeerd dat de nieuwe
gemeente een gezonde financiële positie kan hebben mits de nieuwe raad een
aantal gerichte beleidskeuzes maakt. Daarnaast is het van belang dat het
artikel 12 rapport wordt opgevolgd om er voor te zorgen bij de herindeling de
gemeente Millingen aan de Rijn met een sluitende begrofing over kan naar de
nieuwe gemeente.

3.2

Algemene uitkering
De nieuwe gemeente krijgt te maken met een effect op de algemene uitkering.
De algemene uitkering wordt bepaald door de eenheden van de
verdeelmaatstaven. In onderdeel 2.1 en 2.2 en In bijlage 4 van dlt rapport is
beschreven en weergegeven hoe de huidige en de nieuwe maatstaven eruit
zien. Voor de berekening van de algemene uitkering worden over het algemeen
deze maatstaven blj elkaar opgeteld of wordt een gewogen gemiddelde
genomen. In sommige gevallen zijn de maatstaven bepaald door een
herberekening van het Centraal bureau van Statistiek (CBS). Daarnaast houdt
het ministerie van Binnenlandse zaken (BZK) rekening met de
structuurkenmerken van vergelijkbare gemeenten voor de berekening van de
algemene uitkering.
Financieel effect voor nieuwe gemeente
Na de herindeling
Oude situatie
Nieuwe situatie
krijgt de nieuwe
' Mtllingenx
aan de
\
gemeente te
-3,70 %
lilin, 6 ^ ,
maken met een
1/
€ 1.178 ml
daling van de
€35
algemene uitkering.
per inwonar
Het berekende
€ 31.835 mln.
bedrag komt ult op
€ 1.178 mln. Deze
daling is
Afb. 5: Vergelijking algemene uitkering (bedragen x € 1000)
hoofdzakelijk toe te
schrijven aan het wegvallen van het vaste bedrag voor de algemene uitkering.
ledere gemeente ontvangt dit bedrag, ongeacht de grootte van de gemeente. In
geval van deze herindeling vervallen twee vaste bedragen en ontvangt de
nieuwe gemeente één vast bedrag. Andere effecten hebben betrekking op de

"ö

17

Herindelingsscan MUG

schaalfactoren bij de verdeelmaatstaven bijstandswet en het afnemende aantal
kemen. In bijlage 5 is de berekening van het bedrag gespecificeerd.
3.3

Tijdelijke verdeelmaatstaf
Bij het vormen van een nieuwe gemeente krijgt de herindelingsgemeente te
maken met overgangskosten, ook wel frictiekosten genoemd. Frictiekosten zijn
lasten die zonder herindeling niet gemaakt zouden zijn en die per definifie extra
en tijdelijk zijn. Naar de hoogte van de extra lasten om de bestuuriijke en
ambtelijke organisatie opnieuw in te richten is onderzoek^ gedaan. Ter
compensatie van deze lasten is een aanvullende uitkering op grond van de
tijdelijke verdeelmaatstaf herindelingen uit het gemeentefonds beschikbaar voor
de nieuwe gemeente. Dit bedrag zou voldoende moeten zijn om de frictiekosten
voor de herindeling op te vangen. Er gelden enige restricties aan hetgeen ten
laste van deze post mag worden gebracht, maar de nieuwe gemeente is vrij om
de aanvullende uitkering in te zetten.
Soorten frictiekosten
Lasten die als frictiekosten in aanmerking komen voor het herindelingsproces
zijn in drie klassen in te delen:
1. Nagenoeg geheel
2. In niet onbelangrijke mate
3. (nagenoeg) niet

n niet onbelangrijke mate

Nagenoeg geheel
Extra kosten van voorbereiding
van de herindeling
Organisatieonderzoek
Integratie beheerplannen
Afstemming beleidsplannen
Vooriichting
Wachtgelden (alleen als
gevolg van deze reorganisatie)
Boventalligen (alleen als

tijdelijke extra lasten die zonder de
herindeling niet of nauwelijks zouden zijn
voorgekomen.
lasten behorende tot het normale patroon,
maar die als gevolg van de herindeling naar
voren worden gehaald.
lasten als gevolg van de nieuwe
schaalgrootte en lasten die worden
gekenmerkt door een grote mate van
beleidsvrijheid.
(Nagenoeg) niet

Automatisering
Versneld afsluiten archief
Integratie brandweer
Komboorden
Plattegronden
Promotieborden

Stijging van personeelslasten
vanwege opschaling
Kantinekosten
Daling van de algemene
uitkering
Gemiste OZB-baten

Ontwikkelen huisstijl
Werving nieuw personeel

Hogere subsidies
Hogere onderhoudsniveaus
Aanpassen
afschrijvingsmethodieken
Nieuwe huisvesting

gevolg van deze reorganisatie)
Garantiesalarissen (alleen als
gevolg van deze reorganisatie)
Functiewaardering
Extra opleidingen
Verhuizing
Tijdelijke voorzieningen t.b.v.
verhuizing

Vooropgesteld, elke herindeling kent zijn eigen specifieke bijzonderheden. De
integratievergoeding betreft een algemene uitkering, dit betekent dat de
gemeente vrij is het geld te besteden. Het verdient de aanbeveling om de lasten
van de herindeling grondig té ramen en het projectteam herindeling dit budget
toe te kennen.

Rapport van een inventarisatie van frictiekosten bij gemeentelijke indeling, BZK, IFLO, 1999

18

Herindelingsscan MUG

^

SiS. "g.

=£~sts-eis

Het ministerie van BZK heeft voor de herindeling MUG het volgende bedrag
gecalculeerd.
Absoluut
bedrag

Fusiegemeente
MUG

€

Bedrag per inwoner

8.047.832

€

236

Tabel 2: Berekening tijdelijk verdeelmaatstaf herindeling bij herindeling per 1 januari

Het bedrag van de verdeelmaatstaf wordt volgens het 40-20-20-20%
betaalschema In achtereenvolgens het eerste tot en met het vierde jaar na de
start van de herindeling per 1 januari 2015, uitbetaald.

3.4 E ffect op de belastingen (woonlasten)
Voor zowel de burger als de gemeentelijke organisafie heeft de voorgenomen
herindeling effect op de belasfingdruk. Vanaf 1 januari 2015 zal voor de burger
één tarief worden gehanteerd voor de WOZ, de afvalstoffen- en rioolheffing.
Met betrekking tot de afvalstoffen- en rioolheffing zal In de nieuwe gemeente
ook 100% kostendekking worden gehanteerd. De afzonderiijke Inkomsten voor
de gemeentelijke organisatie worden hiermee gelijkgetrokken.
Om goed inzicht te krijgen in de consequenties voor de burger eri de
organisatie is voor deze herindelingsscan gekozen om twee scenario's uit te
werken in de vorm van belasfingdruk per Inwoner:
Scenario 1 zorgt voor eenzelfde opbrengst voor de nieuwe gemeente.
Scenario 2 gaat uit van de laagste tarieven.
Beide scenario's hebben voorde burger verschillende consequenfies. In het
eerste scenario van opbrengsten op hetzelfde niveau geldt dat voor de burgers
van Millingen aan de Rijn en Ubbergen de belastingopbrengsten met
respecfievelijk 6% (€ 19,-) en 22% (€ 88,-) afnemen naar€ 306,-" per inwoner.
Voor Groesbeek stijgen de belasfingopbrengsten met 19% (€ 49,-). Groesbeek
kent van oudsher de laagste tarieven binnen de provincie Gelderiand. Om de
lasten gelijk te trekken en dezelfde opbrengsten te genereren zal het tarief
moeten worden verhoogd. Met een belasfingopbrengst van € 306,- blijft de
nieuwe gemeente nog altijd ver onder het provinciaal gemiddelde van € 368,-°
per inwoner.
Per inwoner
^-^"^-..
/

C325

'

t
S..

30%

■ ACn^>-.

2054

'"■
^;.-€306
: €257 V I
1

^1

"'"

10%
0%

-'.r

-10%

X

Zelfde opbrengst

■20%
-30%

-22%

Laagste tarief
-17%
-31%

-40%
Millingen aan ubScrE ün Groesbeek
(je Rijn
'N. •■

MUG (20)

MUG (Lil
O Millingen aan de Rijn

"Ubbergen

Groesbeelr

zo ■ zelfde miJieti^U
LT ' UagtiB Uriel

Afb. 6: Belastingopbrengst als bedrag

Afb, 7: Totaal effect in %

per inwoner

op belastingopbrengsten (2 varianten)

Belastingopbrengsten gebaseerd op een bedrag afvalstoffenheffing, rioolheffing en OZB
' Provincie Gelderiand databank (http://ftaelderland.databank.nl/) woonlasten cijfers 2012

19

Herindelingsscan MUG

. . . ^
aan de Rijn «JT­;
W . Ubbergen

G«si(tait,

c ,s./^

'"■\]
effect per inwoner

Afb. 8: Belastingdrukverschil bij zelfde opbrengst als bedrag per inwoner

Bij scenario 2 wordt als uitgangspunt genomen 100% kostendekkendheid voor
de afvalstoffen­ en de rioolheffing en het laagste tarief OZB. Dan zal voor
Millingen aan de Rijn en Ubbergen de belastingopbrengst nog verder dalen ten
opzichte van scenario 1 "zelfde opbrengst". Deze percentages komen uit op
respecfievelijk 17% en 31% (zie aflDeelding 7). Voor de gemeente Groesbeek
betekent dit scenario alsnog een lichte stijging van de belastingopbrengsten per.
Inwoner in verband met het harmoniseren van het tarief. Blj 100%
kostendekkendheid zal een lichte opbrengstenverschuiving plaatsvinden tussen
de tarieven voor afval en riolering tussen de gemeenten. Wanneer ook bij
afvalstoffen­ en rioolheffing gekozen zou worden voor het laagste tarief ontstaat
de situafie dat de nieuwe gemeente niet langer 100% kostendekking hanteert.
Vooralsnog is dit voor alle herindelingspartners het uitgangspunt. Per saldo
zullen de opbrengsten gelijk blijven.
Een nadelig effect van scenario 2 'laagste tarief is echter dat de nieuwe
gemeente een dekkingsverschil heeft van € 1,2 mln. per jaar. De mindere
opbrengsten hebben te maken met het tarief voor de OZB. Wanneer het lagere
tarief van Groesbeek wordt aangehouden heeft dit een nadelig effect op de
opbrengsten voor Millingen aan de Rijn en Ubbergen.
Woonlasten (per huishouden)
Niet alleen de belastingopbrengsten per inwoner geven een beeld van het
effect van de herindeling, ook de specifieke woonlasten geven inzicht.
Afbeelding 9 toont welke mutatie in de gemiddelde woonlasten zou hebben
plaatsgevonden als de herindeling op 1 januari 2012 tot stand zou zijn
gekomen.. Bij afbeelding 9 en 10 is uitgegaan van scenario 1 'dezelfde
opbrengsten' en scenario 2 'laagste tarief. Ook is een vergelijking opgenomen
met de gemeente Nijmegen om te zien welke woonlasten naar voren komen als
een herindeling met Nijmegen een optie is.

20

Herindelingsscan MUG

!. SiK.. "St­

= ^ &­«■■ ' ï i ^ "

Per huishouden
L^826^ V ^ ­ — N

50%

,

40%
30%
­

OlKJ­.­V'
' ^ ■ 555

1
[

■­ ­ ­

20%
10%

:

1 i

­.­

.

)

^ ­ t

■

l

OX

1 i ­^ *

"IN­­"

­10%
­20%

'i ­ ­

i

­30%
­40%

Millingen Ubbcrgen^Groesbeek MUG (ZO) MUG (LTl Nijmegen
aan de Rijn
­"

T—i

­^­^­j—:—Tsf^n—1

Zelfde opbrengst

U­'

Laagste tarief

OMillingenaande Rijn ."Ubbergen

Tarief Nijmegen

Groesbeek

|

zo = zeilde opbreng»
LT = leegste tanel

Afb. 9: Totaal woonlasten per

Afb. 10: Totaal effect in % woonlasten (2

meerpersoons­huishouden met een

varianten)

gemiddelde waarde € 262.665

Gemeente i ^ i
Millingen | ^ i
aandelïin kjr'v
Ubbergen

€"78,0
effect per woning

Afb. 11: Woonlasteffect in bedrag per woning bij zelfde opbrengst

De gemiddelde WOZ­waarde voor de nieuwe gemeente is € 262.665. Blj deze
waarde zouden de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden neerkomen
op €611 per jaar. Dit zou voor Groesbeek een stijging betekenen van 15% ten
opzichte van de huidige woonlast. De woonlasten voor Millingen aan de Rijn en
Ubbergen dalen daarentegen met respectievelijk 26% en 11%. Voor de
berekening van de ontwikkeling in woonlasten zijn de berekende tarieven van
het Coelo als uitgangspunt genomen. Als we de woonlasten afzetten tegen de
gemeente Nijmegen dan komt de woonlast uit op € 751 voor een
meerpersoonshuishouden van € 262.665. Voor Groesbeek zou dit een stijging
betekenen van 41%, voor Ubbergen 9% en voor Millingen aan de Rijn een
daling van 9%.
Beslissing hoogte belastingen is aan de nieuwe raad
Met bovenstaande scenario's zijn maar twee mogelijkheden geschetst om
opbrengsten te genereren voor de nieuwe gemeente. De toekomstige
gemeente Is zelf verantwoordelijk om een deugdelijk belastingklimaat (als
onderdeel van een duurzaam evenwicht in de begroting) vast te stellen. Voor
een welovenwogen besluit dient het beleid per gemeente te worden onderzocht
en vertaald naar de nieuwe gemeente. Mogelijk dat de nieuwe raad op basis
van die uitkomsten weloverwogen beleidskeuzes kan maken en een juiste
procedure kan vaststellen voor de harmonisatie van de tarieven.

21

Herindelingsscan MUG

3.5

Weerstandsvermogen
Om een beeld te kunnen vormen omtrent de financiële positie van de
herindelingsgemeente is het noodzakelijk inzicht te krijgen in de mogelijkheden
van de gemeente om risico's te kunnen opvangen, ofwel het
weerstandsvermogen van een gemeente. Hoe hoger het weerstandsvermogen
van een gemeente hoe beter ze in staat moet worden geacht om risico's
financieel op te vangen.
Het weerstandsvermogen voor een gemeente wordt onder andere bepaald door
de flexibiliteit in de begroting, de onbenutte belastingcapaciteit, de vrij
beschikbare reserve en deze uitkomst te confronteren met de aanwezige
risico's voor de gemeente. Voor deze herindelingsscan is een confrontatie
gemaakt tussen de afzonderiijke herindelingsgemeenten en de nieuw te
vormen gemeente. Een positief gegeven is dat de drie gemeenten de voor hen
geldende risico's in beeld hebben gebracht en hebben gekwantificeerd in het
risicoregister.
Weerstandscapaciteit
Onder weerstandcapaciteit wordt verstaan de mogelijkheden om onverwachte
tegenvallers structureel op te kunnen vangen in de begroting zonder dat dit
direct gevolgen heeft voor het huidige ambitieniveau.
Onderstaand overzicht geeft een beeld van de afzonderlijke gemeenten ten
opzichte van elkaar en de nieuw te vormen gemeente. In het oog springend is
de positie van de gemeente Millingen aan de Rijn, wiens
weerstandstandscapaclteit van € 427.000 sterk afwijkt van de hogere waarden
van de overige twee gemeenten. De weerstandscapaciteit van Millingen aan de
Rijn is met behulp van artikel 12 naar een acceptabel niveau gebracht, zodat de
gemeente toekomstige tegenvallers enigszins financieel kan opvangen. Het
plaatje blj Ubbergen en Groesbeek ziet er anders uit. Met name Groesbeek
heeft een gezonde financiële positie. De ruime reservepositie en de onbenutte
belastingcapaciteit zorgt voor een ruime flexibiliteit in de begroting. Een
kanttekening hierbij is dat een deel van de renteopbrengsten wordt ingezet ten
behoeve van de exploitatie.
- .- .

structurele weerstandscapaciteit
1.
onbenutte belastingcapaciteit
2.
post onvoorzien
3. vrije begrotingsruimte
4.
structurele bezuinigingsmoqelijkheden

I Millingen aan de Rijn [

€
€
€
€

jTotaal structurele weerstandscapaciteit
Incidentele weerstandscapaciteit
l.
algemene reserve
2.
bestemmingsreserves
3. stille reserves
4.
incidentele bezuinigingsmogelijkheden

€
€
€
€

iTotaal incidentele weerstandscapaciteit

Ubbergen

|

€
€
€
€

177
43

12 I €

95

12

320

-

€
€
€
€

415 I €

2011

GroesbeeK

|

_- -MUG

€
€
€
€

1.790
75
44
364

220

€

2.273 I €

729

€
€
€
€

8.701

-

954

-

€
€
€
€

,

|

1.967
130
44
364

€

9.525

- €
2.276 €

3.550

-

€

-

10.977 I €

13.075
15.580

Tabel 5: Weerstandscapaciteit nieuwe gemeente

Ratio weerstandsvermogen
Bij de ratio van het weerstandvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet
tegen de gekwantificeerde risico's van de gemeente.

22

Herindelingsscan MUG

-a. j r ^ a ^

-_^.^s.-^ ^^ ..i ^u ss..a i a . ■

■ e f•

Voor de waardering van de ratio's wordt gebruikgemaakt van een
waarderingstabel van het Nederiands Adviesbureau voor Risicomanagement
(NAR).
Waardering
Ruim onvoldoende
Onvoldoende
Matig
Voldoende
Ruim voldoende
Uitstekend

Ratio
<0,6
0,6­0,8
0,8­1,0
1,0­1,4
1,4­2,0
2,0 >

De waardering van de ratio's wordt gepresenteerd per gemeente en voor de
nieuw te vormen gemeente. Met name het laatste is van belang met het oog op
de herindeling en de vraag in welke mate de nieuwe gemeente in staat Is om
tegenvallers van welke aard dan ook structureel op te vangen.
Enkel uitgaande van de jaarrekening 2011 is de ratio voor de nieuwe gemeente
met een score van 6,42 uitstekend. Zowel Ubbergen als Groesbeek hebben
een positieve ratio boven de als uitstekend gekwalificeerde norm van 2,0. De
gemeente Millingen blijft hierbij achter, zoals eerder bleek uit de
weerstandscapaciteit, maar met de financiële Impuls vanuit het gemeentefonds
is een score van 1,23 wel voldoende.
MUG

Beschikbare weerstandscapaciteit
Benodigde weerstandcapaciteil

Millingen aan de Rijn
(€x1000)
_€
427_
€
347

Ubbergen
(€x1000)
€
1.903
€
681

(CxlOOO)
€
13.250
€
1.400

Ratio weerstandsvennogen 2012

1,23

2,80

9,46

(€ X 1000)

€
€

15.580
2.428
6,42

Tabel 6: Ratio weerstandsvermogen nieuwe gemeente o.b.v. jaarrekening 2011

Tevens kan er ook gekeken worden In welke mate de risico's en de
weerstandscapaciteit een Incidenteel of een structureel karakter hebben.
Hiervoor Is het noodzakelijk dat alle herindellngspartners de risico's indelen
naar incidenteel en structureel. Op deze manier kan ook voor de toekomst de
weerstandsratlo worden gegeven. Het is aan te bevelen dit voor de nieuwe
gemeente Inzichtelijk te maken zodat duidelijk Is of de risico's ook in de
toekomst kunnen worden opgevangen.
Risico's
In het risicoregister van de drie afzonderiijke gemeenten is uiteengezet welke
risico's voor de gemeente mogelijk in het verschiet liggen en welke
beheersingsmaatregel door de gemeente is voorzien. Voor deze
herindelingsscan is rekening gehouden met de in het risicoregister benoemde
risico's, inclusief de als 'pm' geraamde risico's. Risico's ten aanzien van
grondexploitatie worden hier niet genoemd, maar In onderdeel 3.6
Grondexploitaties.
Overige relevante risico's die ofwel niet zijn benoemd of als pro memorie zijn
geraamd In het risicoregister van de gemeenten betreffen:
Krimp gemeente/demografische ontwikkelingen
Geen van de gemeenten heeft op dlt moment inzicht in de consequentie
van de krimp waarmee alle gemeenten worden geconfronteerd. Onderdeel
2.3 bevolkings­ en huishoudensontwikkeling schetste het toekomst
perspectief voor de nieuwe gemeente. Een gemiddelde krimp van 2% is op
dlt moment de verwachting.

23

Herindelingsscan MUG

stijging van de pensioenlasten de komende jaren
In het risicoregister is dit risico wel opgenomen, maar niet direct
gekwantificeerd. Wel staat vast dat ook de vergrijzing binnen de gemeente
toeneemt en dat daarmee wordt verwacht dat de lasten voor pensioen
stijgen evenals de druk op de financierbaarheid van de pensioenen..
Decentralisatie van Rijkstaken
De decentralisatieoperatie van het Rijk (Wet werk naar vermogen, AWBZ
en Jeugdzorg) voor de komende jaren is een belangrijke ontwikkeling met
financiële consequenties voor gemeenten. De gemeente Groesbeek heeft
hier in de begroting reeds een post voor opgenomen. Millingen aan de Rijn
en Ubbergen gaan er hierbij vanuit dat de uitgaven overeenkomstig de
financiële middelen van het Rijk zijn.
De risico's nieuwe gemeente
Ook voor de nieuw te vormen gemeente ontstaan enkele risico's, zoals
reorganisatiekosten, wachtgelden voor bestuur, herwaardering functies.
Hiervoor wordt de nieuwe gemeente gecompenseerd, maar dat neemt niet weg
dat de wijzigingen van structurele aard kunnen zijn. Er dient voldoende
doorgerekend te worden welke effecten dit op de lange termijn hebben. Op
deze risico's dienen passende maatregelen te worden genomen. In dit rapport
is reeds een voorzet gegeven van de mogelijke besparingen die worden
voorzien en nodig zijn om de financiële levensvatbaarheid van de gemeente te
waarborgen. Deze besparingen dienen echter wel gerealiseerd te worden.

3.6

Grondexploitatie
Om de levensvatbaarheid voor de nieuwe gemeente op waarde te kunnen
schatten is het van belang inzicht te krijgen in het grondbeleid van de
verschillende herindelingsgemeenten. Met name het financiële belang en de
risico's die een gemeente loopt met deze projecten worden hier nader
toegelicht.
Er zijn verschillende vormen van grondbeleid mogelijk. Over het algemeen
wordt onderscheid gemaakt tussen actief en passief (faciliterend) grondbeleid.
De gemeente voert actief grondbeleid wanneer ze zelf alle gronden aankoopt of
in bezit heeft, deze gronden zelf bouwrijp maakt en vervolgens verkoopt aan
derden. Bij passief grondbeleid wordt door de gemeente geen grond
aangekocht. De gemeente probeert haar doelen te bereiken door het scheppen
van heldere kaders via bestemmingsplannen en overieg met marktpartijen.
Millingen aan de Rijn
De gemeente geeft in de begroting 2012 aan passief grondbeleid uitte voeren.
Het voordeel van passief grondbeleid is dat de gemeente veel minder risico's
loopt. Die liggen immers voor een deel bij de marktpartijen waarmee
overeenkomsten worden gesloten voor het exploitatieplan. Ook heeft de
gemeente vorig jaar een nota Grondbeleid vastgesteld om het passief beleid
vorm te geven. Met deze nota heeft de gemeente de kaders vastgelegd
waarbinnen het grondbeleid op transparante en eenduidige manier kan worden
uitgevoerd.

24

Herindelingsscan MUG

'S: ƒ '8-& 2 ^ i , ^ ^- **
See/d van grondexploitatie in Millingen aan de Rijn
Uit het provinciaal artikel 12 FvW rapport en de begroting en jaarrekening blijkt
dat er de afgelopen jaren geen eigen grondexploitatieprojecten meer zijn. De
gemeente had per 1 januari 2011 nog wel
enkele grondposities in bezit tegen verkrijgingswaarde van € 910.000 op de
balans, zo blijkt uit de jaarrekening 2011. De samenstelling van dit bedrag is als
volgt:
1 € 243.000 heeft betrekking op ruilgronden en verspreid liggende terreinen.
2 De v.m. schoollocatie heeft een boekwaarde van € 426.000 en is inmiddels
verkocht aan woningcorporatie "Waardwonen". De feitelijke overdracht van
dit grondperceel vindt voor 31 december 2012 plaats.
Verder is er nog een perceel grond (voormalige oefenhoek) binnen het
uitbreidingsplan De Wetering met een boekwaarde van € 240.000. Het
perceel is geschikt voor de bouw van 8 woningen (2 onder een kap)
volgens het vigerende bestemmingsplan.
De rentelasten worden ten laste van de exploitatie gebracht. Op dlt moment zijn
er geen specifieke bouwgrondexploitatle projecten voorzien die
noemenswaardig zijn voor deze herindelingsscan.
Ubbergen
Het grondbeleid van de gemeente Ubbergen heeft eveneens een passief
(faciliterend) karakter. Ook voor deze gemeente geld dus dat de risico's
geminimaliseerd zijn ten opzichte van actief beleid. Uitvoering van de projecten
vindt plaats binnen het convenant Oosterpoort, waarbij het uitgangspunt Is dat
nieuwe projecten in beginsel budgettair neutraal zijn en moeten passen binnen
de vastgestelde visies.
6ee/d van grondexploitatie in Ubbergen
Met het vastgestelde beleid lijkt de gemeente de grootste risico's te hebben
gemitigeerd. Voor een drietal projecten is een positief resultaat gecalculeerd
van € 900.000. Het gaat om de plannen voor Pastoor van Tielstraat,
Hubertushof en De Geest. Voor een vierde plan (Ooijse Graaf) Is gezien de
marktsituatie de taakstellende grondopbrengst vooriopig neerwaarts bijgesteld
tot€ 1,2 miljoen.
Daarnaast zijn er nog voorbereidingskosten voor een aantal andere projecten
gemaakt. Het risico dat deze kosten niet verhaalbaar zijn, wordt Ingeschat op
€ 35.000 en is in het risicoregister opgenomen.
Groesbeek
De gemeente Groesbeek kent een beperkt actief grondbeleid. Dit betekent dat
de gemeente enkele grondexploitaties in eigen beheer uitvoert. Het voordeel
van het zelf uitvoeren van de projecten is dat de gemeente zelf de regiefunctie
kan vervullen en dus kan sturen en beheersen. De gemeente heeft per 2011
een vastgestelde nota grondbeleid. In de nota werkt de gemeente toe naar een
meer passief grondbeleid. Om deze reden Is voor deze scan het beleid beperkt
actief toegepast.
Beeld van grondexploitatie in Groesbeek
De grootste In het oog springende ontwikkeling in Groesbeek is de ontwikkeling
van het centrumplan. De gemeente heeft ervoor gekozen dit actief (dus in eigen
beheer) te exploiteren. Gezien de economische ontwikkeling van de
woningmarkt is gecalculeerd met een negatief exploitatieresultaat. Voor dit
tekort Is een voorziening getroffen in de jaarrekening 2010 van € 5,5 mln.

25

Herindelingsscan MUG

De overige in eigen ontwikkeling zijnde projecten geven een positief
gecalculeerd resultaat weer van € 1,647 mln. in de jaarrekening 2011. Het
grootste deel van dit bedrag wordt gevormd door de herontwikkeling van het
sportpark Nijerfmet een bedrag € 1,218 mln. Ook hier geldt dat de termijn van
inkomsten door de economische ontwikkeling vertraagd is, maar de gemeente
acht het risico hierbij overzienbaar. Voor exploitatieberekening Bedrijventerrein
Mies is het saldo negatief bijgesteld in verband met de onzekerheid van de
verkoop van 1,8 hectare grond. Het voorgecalculeerde resultaat is met
€ 240.000 naar beneden bijgesteld.
Daarnaast heeft de gemeente nog niet in exploitatie genomen gronden en
complexen met een boekwaarde van € 231.435. Voor de meeste projecten zijn
overeenkomsten gesloten en vallen exploitatierisico's bij de ontwikkelaar. In het
risicoregister is de grondexploitatie meegenomen. Hierbij is een groot deel van
de projecten als pro memorie geraamd, maar liggen de grootste risico's bij de
projectontwikkelaars. De samenwerking met deze partners is wel een risico
aangezien samenwerkingspartners zich kunnen terugtrekken of zich kunnen
onttrekken aan gemaakte afspraken. Het gecalculeerde risico wordt geschat op
€0,5 mln.

3.7

Voorzieningen
Deze paragraaf van de herindeling is gericht op de voorzieningen die getroffen
zijn door de herindelingsgemeenten voor het beheer van de kapitaalgoederen.
Met speciale aandacht is gekeken naar de volgende posten:
Onderhoud Wegen
Onderhoud Groen
Onderhoud Gebouwen
Wachtgelden
Pensioenen

Voorzieningen
Onderhoud Wegen

Millingen aan de Rijn
In 2011 iseen nieuw
beheerplan opgesteld in
het kader van artikel 12
onderzoek. De huidige
reserve is bij de
jaarrekening 2011 obv de
beheersplannen omgezet
naar een voorziening. De
jaarlijkse dotatie aan deze
voorziening is € 194.000.
Dit om het
onderhoudsniveaus de
komende 10 jaar op peil
te houden. De gemeente
hanteert de gemeente in
de exploitatie een
dotering aan voorziening
van 75% van de CROW
normering.
Hoogte voorziening 1-12012: €407.939
Daarnaast is in de
jaarrekening een voorstel
gedaan de voorziening op
te hogen met €412.000.

Ubbergen
2010 is het Beheerplan
wegeninfrastructuur
opgesteld.
Kwaliteitsniveau C
CROW^ normering. Het
betreft hier sober beleid.
Daarnaast hanteert de
gemeente in de exploitatie
een dotering aan
voorziening van 75% van
de CROW normering. De
jaariijkse dotering is €
610.898. Met deze
dotering en
gereserveerde gelden
zullen in periode 20102015 geen achterstanden
ontstaan, zo wordt
aangegeven.
Hoogte voorziening 1-12012: € 1 , 2 mln.

Groesbeek
In 2011 is het
wegenbeheerplan
vastgesteld. Erwordt
gewerkt met de CROW
normering. Hierbij wordt
hoofdzakelijk Hoog als
kwaliteitsnorm gebruikt
voor het centrum. Voor
het overige werkt de
gemeente met een lagere
normering. De jaariijkse
dotering in de voorziening
is € 655.000. Hoogte
voorziening 1-1-2012:
€460.000

CROW: Centmm voor Regelgeving en Onderzoek in de de grond-, weg-, en waterbouw en de
verkeerstechniek

26

Herindelingsscan MUG

E(e_-fl.

!rfE-ffla-flf5^ r ^A. „ p ~^S»

Dit is onder andere als
gevolg van een artikel 12
uitkering.
Geen voorziening groen.
In 2009 is een groen
renovatieplan vastgesteld
waarbij de achterstand in
groenonderhoud
ingelopen zou worden.
Hiervoor €120.000
beschikbaar gesteld.
Hiermee is een deel
gerealiseerd. Nog steeds
blijft er echter
onderhoudsachterstand
aanwezig.

Onderhoud Groen

Onderhoud Gebouwen

Op basis van de
jaan-ekening 2011 is een
voorziening gevormd
voor onderhoud
gebouwen. In het kader
artikel 12 onderzoek is dit
afgesproken. In de
jaarrekening 2011 is
tevens een dotatie
voorgesteld van €
491.000 en overgenomen.
Per 1-1-2012 is de
voorziening/reserve nog
€125.000 (rek. 2011).
Met de extra dotatie
worden de achterstanden
ingehaald.

Wachtgelden

Voor de wachtgelden en
pensioenen is door de
gemeente een
gezamenlijke voorziening
gevormd. Stand van de
voorziening is € 337:000.
Jaariijks vult de gemeente
de voorziening op basis
van actuele berekeningen
pensioenen.
Zie Wachtgelden. Jaariijks
vult de gemeente de
voorziening op basis van
actuele berekeningen
pensioenen.

Pensioenen

3.8

Geen voorziening. Wel is
een Groenbeheerplan
opgesteld uitgaande van
kwaliteitsniveau C. Om
het achterstallig
onderhoud weg te werken
is €60.000 (per jaar t/m
2014) opgenomen in de
begroting. Het
uitgangspunt blijft om
onderhoudsarm, maar
toch aantrekkelijk groen
aan te leggen.
Het onderhoud wordt
uitgevoerd op basis van
het meerjarig
onderhoudsplan (2011)
en de jaariijkse inspecties.
Totaal voorzieningen (5):
€ 316.000. De gemeente
voert de afgelopen jaren
een bestendig beleid ten
aanzien van het op peil
houden/ brengen van de
voorzieningen om het
onderhoudsniveau te
waarborgen.

De gemeente heeft geen
aparte voorziening, voor
wachtgelden, maar wel
een voorziening
personele verplichtingen.
Stand voorziening per 11-2012 is €156.495

De gemeente heeft een
voorziening en vult deze
jaariijks op basis actuele
berekeningen
pensioenen. Stand van de
voorziening per 1-1-2012
is €168.352

Geen voorziening. Wel is
in de begroting rekening
gehouden met een
onderhoudslast voor
kwaliteitsniveau A. Wel
worden enkele risico's
benoemd. De meest reële
betreft nieuwe
aanbestedingen voor
onderhoud die mogelijk
75% duurder uit kunnen
vallen.
Het meerjarige
onderhoudsinventarisatie
is in 2008 geactualiseerd.
Op basis hiervan zijn
diverse voorzieningen
getroffen voor gebouwen.
Wel is vorig jaar een
versobering van het
onderhoudsniveau
afgesproken waarmee
alleen het noodzakelijke
onderhoud (op basis
actuele inspectie) wordt
uitgevoerd per jaar.
Hierdoor bouwen de
voorzieningen nog verder
op in de komende 10 jaar.
Totaal voorzieningen (15):
€ 3,484 mln.
Gemeente Groesbeek
heeft een voorziening
getroffen voor de
wachtgeldverpllchting van
voormalige wethouders.
Jaariijks wordt een dotatie
gedaan aan deze
voorziening. Stand van de
voorziening per 1-1-2012
is €31.000.
De gemeente heeft een
voorziening en vult deze
jaariijks op basis actuele
berekeningen
pensioenen. Stand van de
voorziening per 1-1-2012
is €2.057 mln.

Schuldpositie
De manier waarop de activa zijn gefinancierd en worden afgeschreven zijn ook
van belang voor de financiële positie van een gemeente. Meer (kort) vreemd
vermogen betekent immers een hogere gevoeligheid van de begroting voor
renteschommelingen en door het hanteren van langere afschrijvingstermijnen
kunnen lasten worden verschoven naar de toekomst. Deze scan behandelt drie
ratio's die de schuldpositie van respectievelijk de drie afzonderiijke gemeenten
en de samengevoegde gemeente tonen.
Solvabiliteitsratio
Deze ratio geeft de mate weer waarin de gemeente haar investeringen door
middel van eigen middelen financiert. Voor deze scan is gekozen om het eigen
vermogen te delen door de vaste activa.

27

Herindelingsscan MUG

Millingen aan de Rijn

Ubbergen

0.60

Solvabaüeil

MUG

Groesbeek

0.70

0.65

0,83

Tabel 7: Solvabiliteit o.b.v jaarrekening 2011

Zoals aangegeven in tabel 6 is de solvabiliteit van Groesbeek 0,65. Een
vergelijking met de solvabiliteit van Millingen aan de Rijn (0,60) en Ubbergen
(0,83) laat zien dat de gemeenten de vaste activa voor een groot deel
financieren met eigen vermogen. De nieuwe gemeente komt uit op een
solvabiliteitsratio van 0,70. Een specifieke norm voor solvabiliteit is niet
bepaald, omdat een objectieve norm discutabel is. Om iets kunnen zeggen over
het gemiddelde is er gekeken naar een gemiddelde van de provincie. Voor de
provincie Gelderiand is geen gemiddelde bekend. Om die reden is
gebruikgemaakt van het gemiddelde van de provincie Utrecht. In de nota
begrotingspositie 2012 van de provincie Utrecht is voor 29 gemeenten de
solvabiliteit bepaald. Het gemiddelde in de provincie Utrecht in 2010 was 0,60.
Financieringsratio
Het financieringssaldo geeft weer of de vaste financieringsmiddelen (de som
van het eigen vermogen en het lang vreemd vermogen) al dan niet toereikend
zijn om de vaste activa te financieren. Onvoldoende lang vermogen leidt tot een
financieringstekort. De gemeente kan dit financieringstekort gedeeltelijk met
kort vreemd vermogen financieren. Dit is wettelijk toegestaan voor zover de
kasgeldlimiet niet wordt overschreden. De kasgeldllmiet bedraagt voor 2012
maximaal 8,5% van het begrotingstotaal. Het financieringstekort boven de
kasgeldllmiet is de aanvullende lange financieringsbehoefte, die de gemeente
met lang vreemd vermogen moet financieren.
Millingen aan de Rijn

Ubbergen

2.19

Financieringsraüo

Groesbeek
4.77

MUG
4.37

3.94

Tabel 8: Financieringsratio o.b.v jaarrekening 2011, norm > 1

Voor de financieringsratio is een norm gesteld dat deze groter moet zijn dan 1.
Alle herindelingspartners scoren boven deze norm. De nieuwe gemeente scoort
met 3,94 ruim boven de norm.
Investeringsratio
De investeringsratio geeft de gemiddelde resterende afschrijvingstermijn weer.
De ratio wordt bepaald door de boekwaarde (exclusief grondexploitatie,
hypothecaire geldleningen aan personeel, deelnemingen en beleggingen en
kapitaalverstrekkingen woningbouw) per 1 januari te delen door de geraamde
afschrijvingslasten. Een relatief lange afschrijvingstermijn kan dulden op een
zekere financiële problematiek bij een gemeente (verschuiven van lasten naar
de toekomst).
Millingen aan de Ri)n
Investerjngsraiio

Ubbergen

21.77

Groesbeek
31.32

MUG
14.27

19.69

Tabel 9: Investeringsratio o.b.v jaarrekening 2011

De nieuwe gemeente heeft een ratio van 19,69. Het gaat om een relatief hoge
afschrijvingstermijn in vergelijking tot het provinciaal gemiddelde van 12,22 in
de provincie Utrecht. Met name de termijn bij de gemeente Ubbergen is hoog
met 31,32. De verklaring voor deze hoge afschrijvingstermijn ligt in de sfeer van
noodzakelijke substantiële investeringen die recentelijk zijn gedaan in
schoolgebouwen en rioleringen.

28

Herindelingsscan MUG

•■$.

»■
­: »
5{C
c. . S ­ ^ «iff.­a­ = ^ * ^ ^ ­ ^ ^ ^
ïi-?- _ ^ —=^ ^r^ i=3 -asT ^ r

" ^

^s" = = M?^ —

4

Conclusie

Om uitsluitsel te geven over de financiële levensvatbaarheid van de nieuwe
gemeente die ontstaat door de voorgenomen herindeling, is in deze scan
voornamelijk gekeken naar de financiële positie, de vermogenspositie en de
risico's van de samengevoegde gemeente.
Eén gemeente kent een financieel onzekere toekomst
De provincie twijfelt aan het financiële bestaansrecht van de gemeente
Millingen aan de Rijn. Op basis van het onderzoek naar de begroting 2012
concludeert de provincie dat de druk op de begroting van Millingen aan de Rijn
onevenredig groot Is. De gemeente is niet in staat zelf een structureel sluitende
meerjarenbegroting te overieggen. Uit het artikel 12 rapport 2011 van de
provincie en het ministerie van BZK komt naar voren dat de penibele situatie
niet is veroorzaakt door financieel wanbeleid of een buitensporig
voorzieningenniveau. In 2011 Is reeds een substantiële bijdrage geleverd om
de financiële positie te verbeteren. Mede vanwege deze bijdrage is een
saneringstraject afgesproken met als uitgangspunt om in 2015 een sluitende
meerjarenbegroting te kunnen presenteren. Onder voorwaarde dat de gestelde
doelen worden behaald, zal voor hetjaar 2012 en 2013 wederom een bijdrage
aan Millingen aan de Rijn worden toegekend uit de algemene uitkering. Een
bestuuriijke samenvoeging lijkt voor de gemeente de enige oplossing.
Uit het onderzoek voor deze herindelingsscan is verder gebleken dat de
gemeente Ubbergen de laatste jaren hard heeft gewerkt om de financiële
positie te verbeteren en lijkt hierin te zijn geslaagd. De meerjarenbegroting
2012 ­ 2015 balanceert rond de nullijn, maar geeft naar inzicht van de provincie
voldoende structureel evenwicht. Wel zal de gemeente ook in de toekomst een
sober beleid moeten voeren om de economische ontwikkelingen het hoofd te
kunnen bieden. De financiële positie van de gemeente Groesbeek is goed en
de begroting toont een duurzaam evenwicht. Daarnaast speelt de gemeente in
op toekomstige ontwikkelingen en verwerkt dit ook in de begroting.
Financiële levensvatbaarheid mede afhankelijk van beleidskeuzes van
nieuwe raad
De vraag is nu hoe de begroting van de nieuwe gemeente eruit komt te zien. Uit
de bij ons bekende gegevens van de begroting 2012 en de uitkomsten uit de
werkgroep Financiën Is een nieuwe begroting opgesteld. Voor dlt onderzoek is
gekeken naar twee scenario's. Bij dezelfde belastingopbrengsten ontstaat een
negatief saldo van € 100.000. Dlt Is een te overzien bedrag voor een gemeente
van deze omvang. In het geval wordt uitgegaan van het belastingniveau van de
laagste tarieven geeft het resultaat van de begroting een nadeel van € 1,334
mln. Dit saldo zorgt direct voor een ombuigingsopdracht voor de nieuwe raad.
In beide scenario's hangt de opdracht boven de markt om het bedrag van €
666.000 (art. 12 rapport 2011) om te bulgen. Hiervoor dient nog een oplossing
te worden gevonden.

29

Herindelingsscan MUG

De provincie concludeert dat de financiële levensvatbaarheid van de nieuwe
gemeente mede wordt bepaald door beleidskeuzes van de nieuwe raad. De te
maken keuzes scheppen eventuele ruimte en openingen om een sluitende
meerjarige begroting te presenteren.
Gezonde vermogenspositie voor de nieuwe gemeente
Een belangrijke graadmeter voor de levensvatbaarheid is het
weerstandsvermogen van de nieuwe gemeente. Op basis van de bevindingen
uit het rapport kan worden gesteld dat de nieuwe gemeente een gezonde
vermogenspositie heeft. De nieuwe gemeente is in staat de gekwantificeerde
risico's ruim 6 (ratio 6,42) keer op te vangen. In de regel wordt voor een
gemeente de norm van 2 gehanteerd. Met name de financiële Impuls van art.
12 hebben het weerstandsvermogen van Millingen aan de Rijn sterk verbeterd.
Naast de goede vermogenspositie van zowel Groesbeek en Ubbergen zorgt dit
voor een gezonde positie voor de nieuwe gemeente.
De risico's nieuwe gemeente zijn te overzien
Voor de nieuwe gemeente zijn de risico's inzichtelijk. Alle drie gemeente
hebben een risicoregister opgesteld waarin de risico's zijn benoemd en zijn
gekwantificeerd. Normaliter worden de grootste risico's verwacht bij de
grondexploitatie. Zowel de gemeente Ubbergen en Millingen aan de Rijn
kennen een passief grondbeleid wat inhoudt dat de risico's hoofdzakelijk zijn
afgedicht in overeenkomsten met projectontwikkelaars. Voor de projecten die
nog niet In ontwikkeling zijn genomen zijn de te venwachte opbrengsten
neerwaarts bijgesteld, maar wordt geen veriies verwacht. De gemeente
Groesbeek heeft een beperkt actief grondbeleid. Een aantal projecten hebben
door de economische ontwikkeling een nadelig effect ten opzichte van de
eerder gecalculeerde resultaten, maar de risico's zijn te overzien en hierop is
door de gemeenten reeds geanticipeerd.
Dekking integratiekosten naar verwachting ruim voldoende
Voor de integratie naar de nieuwe gemeente worden incidentele kosten
ven/vacht. Vanuit de algemene uitkering wordt de toekomstige gemeente
gecompenseerd met € 8 mln. Dit bedrag is uiteraard bedoeld voor de
frictiekosten van de herindeling, maar is voor de nieuwe gemeente vrij te
besteden. Met de uitvoering van de ambtelijke taken van Millingen aan de Rijn
door Groesbeek is een groot deel van de integratiekosten reeds genomen. De
verwachting is dat de vergoeding ruimschoots de geschatte kosten zal dekken.
Eindconclusie
De provincie is van mening dat er sprake is van een goede financiële basis voor
de nieuwe gemeente. Met dien verstande dat de adviezen uit het artikel 12
rapport worden opgevolgd door Millingen aan de Rijn en zodoende een
gemeente met een evenwichtige begroting ontstaat voor de samenvoeging per
1 januari 2015. Wel wordt de financiële levensvatbaarheid van de nieuwe
gemeente mede bepaald wordt door beleidskeuzes van de nieuwe raad. De te
maken keuzes in dit kader scheppen eventuele ruimte en openingen om een
sluitende meerjarige begroting te presenteren - iets dat in scenario 1 minder
het geval is.

30

Herindelingsscan MUG

'xiËL •)am

-nC '

Aanbevelingen voor de nieuw te vormen gemeente
Ter afronding van de herindelingsscan geeft de provincie enkele gerichte
aanbevelingen om het herindelingsproces goed vorm te geven.
In de herindelingsscan is op hoofdlijnen gekeken naar efficiencyvoordelen
op kosten zoals huisvesting, automatisering en overige apparaatskosten.
Bij het opstellen van het herindelingsontwerp en bij de inrichting van de
nieuwe gemeente is het noodzakelijk om gericht te sturen op het
ambitieniveau van de nieuw te vormen gemeente.
De provincie adviseert om in deze fase te zorgen dat de lasten voor de
nieuwe gemeente niet hoger worden als gevolg van harmonisatie. In dit
kader dienen de gemeenten bij een definitief besluit tot herindeling
rekening te houden met de Wet Arhi waardoor intensivering van bestaand
beleid of ontwikkeling van nieuw beleid wordt beperkt.
De provincie adviseert verder om In het herindelingsontwerp direct een
herindelingsbegroting op te nemen voor het project. Het gaat om de
specifieke kosten die te maken hebben met het herindelingsproces.
Benoem daarbij een budgetverantwoordelijke en monitor tijdens het
harmonisatieproces de bestedingen.
Met het harmoniseren van beleid en verordeningen kunnen per gemeente
verschillende financiële gevolgen ontstaan. Het is van belang voorafgaande
aan de herindeling hier inzicht in te krijgen en hiervoor afzonderiijk, voor
zover mogelijk, maatregelen te treffen.
Om een goed beeld te krijgen is het noodzakelijk onderscheid te maken
tussen beïnvloedbare en niet beïnvloedbare ontwikkelingen. De gemeenten
wordt geadviseerd hierbij aan te geven of het effect van de ontwikkeling
een structureel of incidenteel karakter heeft.
Het Is raadzaam om de harmonisatie van de (belastlng)verordeningen
voorafgaand aan de herindeling voor te bereiden en formuleer hierbij
gezamenlijk beleid ten aanzien van de lokale heffingen. Analyseer tevens
welke verschillen ten grondslag liggen aan het verschil In tarieven tussen
de herindelingspartners.
Ga blj de voorbereiding van de begroting van de nieuwe gemeente na of de
geconstateerde hoge dan wel lage netto lasten/baten bij de verschillende
clusters en begrotingsfuncties in bijlage 6 worden veroorzaakt door eigen
beleid dan wel door objectieve factoren. Indien de oorzaak ligt in eigen
beleid, maak dan duidelijk wat dit eigen beleid Inhoudt en laat de nieuwe
raad beslissen of dit eigen beleid moet worden voortgezet. Houd daarbij
uiteraard rekening met mogelijke verklaringen van verschillen door de wijze
van verantwoorden van lasten en baten.
De risico's zijn voor alle herindellngspartners benoemd in een risicoregister
met een zelfde systematiek. Het is belangrijk direct volgend op het besluit
tot herindeling een eenduidig risicomanagement te voeren ofwel
harmoniseerde afzonderiijke paragrafen weerstandsvermogen. Daarnaast
is het raadzaam de risico's in te delen naar structureel en Incidenteel om
inzicht te krijgen In de benodigde meerjarige weerstandscapaciteit en
actualiseer hiertoe jaariijks het risicoregister.

31

Herindelingsscan MUG

Bijlage 1 Nettolasten
Samengevoegde begroting 2012 huidige MUG gemeenten
Functie

Omschrijving

UI

BesbursOT^anen

to
ba

BestuursondarsUuning college r a n b u r g e m f a s m t n Wethoudsrs
Burgerzaken

504
505
006

Baten secreurieleges tiurgerzaken
Bestuurlijke sjraenwerklrtg
B e s t u u r s o n d e r s t e u n i n g raetl e n r e k e n k a m e r

120

'Brandweer en rampentiestrljtilng

140

,Openbare o r d e e n v e i l i g h e i d

t u

'Opsporing on ruiming eonvamionele explosieven
JTOTAAL h o o f d f u n c t i e 1

Ï10

W e g e n , s t r a t e n en p l e i n e n

Uslen(x€1l)00)
1.572
2.323
907
212
161
536
5.711

| T D T A A L hoofcffunctJe 0

211

'Veriteersmaatregelen te land

212

i o p e n b a a r vervoer

214

.Parkeren

215
220

Baten parlreeilMlastlng
Zeehavens

223

'Veonliensten

230

'Luchtvaart

240

W a t e r k e r i n g , afwatering e n l a n d a a n w i n n i n g

310
311

iHandelenamlucht
'Baten markgeiden

320

.Industrie

2.124
411
50
2.585
3.801
467
53
0
0
0
5
0
0
107

'Nuubedrijvcn

Ï40

1 A g r a r i s c h e productie en o n t g i n n i n g

341

, Overige a g r a r i s c h e zaken, j a c h t e n v i s s e r i j

' Bijzonder basisonderwijs

423

'Bijzonder basbonderwUs, huisvesting

430
431

' O p e n b a a r (voortgezet} speciaal o n d e r w i j s
.Openbaar (voortgezet} speciaal o n d e r w i j s , h u i s v e s t i n g

433

B i j z o n d e r (voortgezet) speciaal o n d e r w i j s , h u i s v e s t i n g

440
441

'Openbaarvoortgazetondemrijs
O p e n b a a r voortgezet o n d e r w i j s , h u l s v e s t i n g

443
4O0
402

B i j z o n d e r voortgezet ondenwijs, h u l s v e s t i n g
G e m e e n s c h . Baten en tasten v a n het o n d e r w i j s
i Volwasseneneducatie

510
511

O p e n b a a r bibliotheekwerk
V o r m i n g S ' en o n t w i k k e l i n g s w e r k

530
531

Sport
Groene sportvelden en terreinen

540

Kunst

541
SSO

Oudheidkunde/musea
Natuurbschennlng

SGO
5M

Openbaar groen e n openluchtrecreatie
' o v e r i g e recreatieve v o o r z i e n i n g e n

Blo

'Bijstandsveriening

611

WeHrgelegenheld

613
S14

Overige s o c i a l e z e k e r t i e l d s r e g e i i n g e n v a n u i t het Rijk
GemeenteUjk m i n i m a b e l e i d

805
210
1.660
1.049
154
238
385
1.856
210

620
621

Maatschappelijke b e g e l e i d i n g e n a d v i e s
Vreemdelingen

622

, Huishoudelijke verzorging

623
630
641

Partidpatiebudget
Sociaalcultureel werk
'Tehuizen
Kinderdagopvang
' D a g o p v a n g gehandicapten
'Voorzieningen gehandicapten

8.161
6.055
0
0
1.899
843
16
5.043
2.058
3.418
0
379
0
2.076

Herindelingsscan MUG

.84

47
-12
-192
.62
.1.434
0
0
*9
.1.189
0
0
-123
-684
-1.102
0
114

0
0
556
130
0
0
302
90
0

^.867
.805
.210
-1.104
.919
.154
.238
.83
.1.766
-210

1.078
5.815
5.966
0
0
440
0
0
276
1.433
272
0
31
0
18

29.970

ITOTAAL h o o f d h j n c t l e 6

32

'

6.567

ITOTAAL h o o l d l u n c t l e 5

.89
25
-35
15
0
0

0
0
0
17
0
0
0
0
0
0
0
20
77
0
4.981

. 1 TOTAAL h o o f d f u n c ü e 4

-4,J99

134

131

12
192
62
1.451
0
0
69
1.169
0
0
123
704
1.179
0

-2.561
.3.689
-457
.51
0
0
0
5
0
0
.107

7
25
0
15
0
0
'

430 ^1 Openbaar basisonderwijs
421
Openbaar basisonderwijs, hutsvesting

650

24
112
10
2
0
0
0
10
0
0
0

96
0
35
0
0
0

Saldo (x€ 1000)
.1^65
.2JZ2
.699
402,
-158
.536
.5.078
-2.115
J96
-50

4.433

330

651
652

633
9
15
0

1 TOTAAL h o o f d f u n c t i e 2

422

Baten (x € 1000)
7
1
8
614
3
0

-5.489
-2.366
49
0
0
-1.459
-843
•18
-1.767
,.625
.3,146
0
.348
0
.2.058

14.251

-15,719

"4­ Jt­ ^ ­ ^ _

:. a ï . gjfl.- ^

Functie

Omschrijvinq

L a s t e n ( x € 1000)

S a i d o ( x € 1000)

B a t e n ( x € 1000)

711
712
714

Ambulancevervoer

0

Verpleeginrichtingen

0

0
0

0
0

808

0

­808

Openbare gezondheidszorg

715

Jeugdgezondheidszorg, uniform deel

469

J e u g d g e z o n d h e i d s z o r g , maahweri^deel

721

Afvalverwijdering en ­verweriüng

230
2.489

0
0

­469

716

467

722

Riolering en waterzuivering

2.440

46

­2,022
.2.394

723
724

1 Milieubeheer
jUjkbozorglng

725
726

1 Baten r e i n i g i n g s r e c h t e n e n a f v a l s t o f f e n h e f f i n g
Baten

727

Baten rioolheffing h u l s h o u d e l l j k V l M d r i j f s a f v a t w a l e r
B a t e n rioolhofllng g r o n d , e n h e m e l w a t e r
HuishoudelljkVbedrljfsafvalwatar
Hemelwater

72B
729
730

rioolrechten

670

49

122
0

5
2.511

2,511

0

2.764

2,764

0

0

0

0
0

0

0

0

0

0
45

­2
45

731
732

Grondwater

0
2

Baten b e g r a a f p l a a t s r e c h t e n

0

810

Ruimtelijke ordening

821

Stads, en dorpsvernieuwing

S22

Overige v o l k s h u i s v e s t i n g

823
630

Bouwvergunningen

­1,099

201
0

1
0

­200
0

1.432
0

19

.1,413
758

758
728

.422

3.967

{ G e l d l e n i n g e n e n u i t z e t t i n g e n k o r t e r d a n é é n Jaar

914

G e l d l e n i n g e n e n u i t z e t t i n g e n langer o f gelijk aan eén jaar

4

­2,376

1,591
377

38

A lgemene baten en l a s U n

­1,343

5,887
85

1,150

911

373
184

222

552

3,279

2,727

0

31,867
0

31,867
­432

0

­529
711

432
529

930

Uitvoering Wet WOZ

931
932

' Baten onroerendezaakbelasting gebruikers
, Baten o n r o e r e n d e z a a k b e l a s t i n g e n e i g e n a r e n

0

711

0

4.388

933

1 Baten r o e r e n d e w o o n . e n b e d r i j f s r u l m t e n b e l a s t l n g o n
, Baten b a a t b e l a s t i n g
jBatenforensenbelastlng

0
0

0

934
935

4,388
0

0

1
8

1
8

0

219
82
0

219
82

1 Baten h o n d e n b e l a s t i n g

0

936

Baten r e c l a m e b e l a s t i n g

939
940

! Baten p r e c a r i o b e l a s t i n g

0
0

941
960

0

7.230
1.184

ITOTAAL hoofdfunctie 8

937

­621
.117

0

ITOTAAL hoofdfunctie 7

322

­230

■

0

0

0
­144

Lasten heffing en Invordering gemeentelijke belastingen

144

Saldo k o s t e n p l a a t s e n

0
96

0
32

9
­64

0

2.425

2,425

970

0

ITOTAAL hoofdfunctie 9 (voor bestemming)
980

Mutaties r e s e r v e s

990

Saldo v a n de r e k e n i n g na b e s t e m m i n g

1.795
1.371
44

I T O T A A L h o o l d l u n c t l e 9 (na b e s t e m m i n g }

Totaal b e g r o t i n g s s a l d o

68,785

33

Herindelingsscan MUG

1,639
786

830
"■

41,816

43611
3,010

3,210

'

68.785

'

45,026

0

41,816

Bijlage 2 Specificatie belastingen
Door de ophanden zijnde herindeling zullen de verschillen in de
belastingtarieven tussen de herindelingsgemeenten geharmoniseerd moeten
worden. Hoe gemeenten hiermee om moeten gaan is bij wet geregeld in artikel
28 t/m 30 van de Wet algemene regels herindeling (wet Ahri).
Als eerste wordt daartoe de OZB onder de loep genomen. Wij gaan er hierbij
vanuit dat de nieuwe gemeente een gelijkblijvend ambitieniveau als vertrekpunt
heeft. Op basis daarvan is een besluit om de totale OZB-opbrengst van de
nieuwe gemeente gelijk te houden. Vervolgens wordt gekeken naar de
afvalstoffenheffing en rioolheffing waarbij het uitgangspunt om de heffing 100%
kostendekkend te houden.
Een tweede scenario gaat uit van de laagste tarieven. Hierbij wordt per
belastingtarief bekeken welke gemeente het laagste tarief heeft. Dit tarief zal
dan in de berekening worden gebmikt als belastingtarief.
In deze bijlage is het volgende opgenomen:
1. Huidige tarieven
2. Genereren van een zelfde totale belastingopbrengst
3. Belastingopbrengst baseren op de laagste tarieven
4. Vergelijkingsanalyse
5. Woonlasten
1. Huidige opbrengsten
Voorde huidige opbrengsten zijn de volgende uitgangspunten gebruikt:
HuiiJlge OZB opbrengsten per gemeente
woningen

WOZ-waanta niolwonlngen
gebruiker»

WOZ-waarde nletwonlnoen

Tsriet nlat-

TanO) woniriQcn
m\gmnaMT

B«bRiDwr

T v l a f nlol
wonine«n
•igsnur

Opbr»nBst
woningen

OpbrenflM n I t t wonlngan

TOtMlopbrenoil'

Groesbeek

18923

€

2.172.012.000

€

263.815.000

€

305.536.000

0.0686%

0,1122%

0.1304%

e

1.490.000

€

719.001

€

Mfllinqcn

5914

€

500372.000

€

38.797.000

€

46.602.000

0.1491%

0.2062%

0.2575%

€

755.001

€

200.000

€

955.000

9333

e

1.103.730.000

€

172.840.000

€

169.160.000

0.1043%

0.1959%

0.2422%

€

1.151.190'

€

796.739

e

1.947.929

34170

<

3.782.114.000

C

475,452.000

C

54t.39S.000

t

3.396.191

€

1.715.739

€

5.111.931

Totaal

Huidige Afvalstoffenheffing

Huidige Rioolheffing
Per i n w o n e r

Inwoners

Z209.001

Inwoners

Huidige totale baten

Per inwoner

Huidige totale baten

Groesbeek

18923

€

69

€

1.305,687

Groesbeek

18923

e

72

€

1.355.156

Miningen

5914

e

88

€

522.428

Miilinoan

5914

€

76

€

449,464

UbOergen

9333

€

81

€

755,973

Ubbergen

9333

€

104

f

Totaal

34170

Tolaal

34170

€

2,584,088

970,632
e

2,775,252

De totale woonlasten gezamenlijk
Per inwoner
Totaal OZB opbrengst

€

149

€

5,111.931

Totaal afvalstoffenhefTing

€

76

€

2.584.088

Totaal rioolhefTing

€

81

€

Totale woonlasten

e

306

Tarief per inwoner is afgerond

34

Huidige totale baten

Herindelingsscan MUG

2.775.252
€

10.471.271

^

güg."-^ - M. arll-'ff.

L ^ , ffi^. ^^­

■

& ' ■

2. scenario 1: Zelfde belastingopbrengsten
Als de nieuwe gemeente per 1 januari 2012 van start zou zijn gegaan, welke
OZB percentages van de WOZ­waarde van woningen en niet woningen zouden
dan zijn ontstaan. Daarnaast is gekeken naar de tarieven voor afvalstoffen­ en
rioolheffingen. Om te komen tot een geharmoniseerde uniforme tarief voor alle
inwoners betekent voor de ene gemeente een lastenstijging en voor de andere
een veriaging. Het is duidelijk dat een percentage van de WOZ­waarde dat
sterk afwijkt zwaarder door werkt in het geharmoniseerde uniforme tarief dan de
overige tarieven.
Bij harmonisatie van de tarieven zullen de volgende tarieven naar verwachting
gehanteerd gaan worden:

OZB opbrengsten per gemeente
WOZ­waard«
woningen

Inwoners

W O Z ^ a a r d e niat­
wonlngen
pabnilkara

WOZ­waarda niat­
woningen
eiganaren

Tarief nlet­
wonlngon
gebnilkar

Tartar woningen
algenaar

Tarief niet
woningen
eigenaar

Opbrengst
woningen

Opbrengst niet*
woningen

Totaal­
opb rang at *

Groesbeek

16923

€

2.172.012.000

€

263.B 15.000

e

305.036.000

0.0898%

0.1491%

0.1864%

e

1.950.000

€

963.000

€

Mnrmgen

5914

€

506.372.000

«

38 797.000

e

46.602.000

0.0898%

0,1491%

0.1864%

€

454.000

€

144.000

e

598.000

9333

€

1.103.730.000

€

172.640.000

€

189.160.000

0.0698%

0.1491%

0.1854%

€

991.000

€

610.000

e

1.601.000

34170

€

3.782.114.000

€

475.452.000

C

541.398,000

0,0898%

0.1491%

0.1864%

«

3.395.000

€

1.717.000

<

5.112.000

MUG

Afvalstoffenheffing

2.913.000

Rioolheffing

Inwoners

Per I n w o n e r

Totale nieuwe baten

Inwoners

Per I n w o n e r

Totale n i e u w e b a t e n

Groesbeek

1B923

€

76

€

1.431.042

Groesbeek

18923

«

81

e

1,536,906

Millingen

5914

€

76

€

447.243

Millingen

5914

€

81

e

480.329

Ubbergen

9333

e

76

e

705.803

Ubbergen

9333

€

81

e

Totaal

34170

Totaal

34170

€

2.5B4.088

758.017
«

2.775.252

Totaaloverzicht bij zelfde opbrengsten
OZB

Inwoners

Afvalstoffenheffing

RIoolhefflng

Groesbeel(

18923

€

2.913.000

€

1.431,042

€

Millingen

5914

€

598,000

€

447,243

€

Ubbergen

9333

€

1,601,000

€

705,803

€

5.112.000

€

€

149

€

Heringedeelde gemeente

34170

Per inwoner

Totaal

1.536,906

€

5,880.948

480.329

€

1.525,572

€

758.017

€

3,054,820

2.534.088

€

2.775.252

€

10.471.340

76

€

81

€

306

Voor de OZB gaat om de totale opbrengsten van woningen en niet woningen bij
elkaar. Enige nuancering van het tarief per inwoner is hierbij op zijn plaats. De
belasting van niet­woningen wordt niet door de inwoner betaalt maar door
bedrijven.
3. scenario 2: Laagste belasting tarieven
Bij dlt scenario is uitgegaan van de laagste tarieven per gemeente.
Overzicht tarieven per gemeente
OZB tarieven
Tarief woningen
eigenaar

35

Tarief niet­
Tarief niet
woningen gebruiker woningen eigenaar

Groesbeek

o,om%

0,1722%

0, f38454

Millingen

0,1491%

0,2062%

0,2575%

Ubbergen

0,1043%

0,1959%

0,2422%

Herindelingsscan MUG

Uit bovenstaande overzicht blijkt dat de gemeente Groesbeek voor OZB
belastingen het laagste tarief hanteert. Deze tarieven zijn gebruikt bij de
berekening van de totale opbrengst wanneer voor alle inwoners dezelfde lage
tarieven worden gebruikt. De tarieven van afvalstoffen- en rioolheffing zijn
hierbij buiten beschouwing gelaten in verband met de 100% kostendekkendheid
van deze tarieven. Deze zullen dus niet veriaagd worden naar het laagste tarief.

OZB opbrengsten per genneente
WOZ-waarde
«ontngen

b r w o ^

WOZ-waarde ntet-

WOZ^ardenlel.

gebruUrora

eleenaien

Tinelnlel.
eigenaar

Tartetniet
woningen
eigenaar

gebnjiker

Opteengjt

Optvengsl niet.

Totaalopbrengst-

Groesbeek

18923

€

2.172JI12.000

€

263.815,000

€

305.636,000

0,0686%

0,1122%

0.1384% €

1.490,000

€

719,000

€

MDGn^en

5914

e

SOG.372.000

€

30,797,000

e

48.602.000

0,0686%

0,1122%

0.1384% €

347.000

€

106,000

e

455,000

Ubberpen

9333

€

1.103.730.000

e

172,810,000

«

189,160,000

0,0686%

0,1122%

0.1384% €

757^100

e

455,000

e

1.21Z000

MUG

34170

C

3.7B2.114.000

f

475,«2,001)

(

541,398.000

0,0686%

0,11!J%

0,1>«4% €

2.594.000

€

1,282,000

€

3.876.000

Inwoners

Per I n w o n e r

Afvalstoffenheffing

2209.000

Rioolheffing
Totale baten n i e u w

Inwoners

Totale b a t e n n i e u w

Per i n w o n e r

Gnsesbeek

18923

«

76

€

1.431,042

Gmesbeeic

18923

e

81

«

1,538,906

Millingen

5914

«

76

€

447,243

Millingen

5914

€

81

«

480,329

Ubbergen

9333

€

76

«

705803

Ubbergen

9333

C

81

<

758,017

Totaal

34170

€

2,584,088

Totaal

34170

«

2.775,252

Totaaloverzicht bij laagste tarieven
Inwoners

OZB

Afvalstoffeniieffing

Rioölheffing

Totaal

Groesbeek

18923

€

2.209.000

€

1.431,042

€

1,536.906

€

5.176.948

Millingen

5914

€

455.000

€

447,243

€

480,329

€

1,382,572

Ubbergen

9333

€

1,212,000

€

705.803

€

758,017

€

2,675.820

e

3.876.000

€

2.SB4.088

€

2.775.252

€

9.235.340

€

113

€

76

€

81

€

270

Heringedeelde gemeente
Per inwoner

34170

4. Vergelijkingsanalyse
In het onderstaande overzicht is per belasting aangegeven welke inkomsten
derving wordt gerealiseerd Indien ervoor wordt gekozen de laagste tarieven te
hanteren.

Scenario 1: Zelfde opbrengst
Scenario 2: laagste tarieven
Verschil

OZB
€
€
€

5,112,000
3.876,000
-1.238.000

Afvalstoffenheffing
€
2.584.088
€
2,584.088
€

Rioolheffing
€
2,775.252
€
2.775.252
€

Totaal
€
€
€

10.471.340
9,235,340
-1.236.000

Het effect voor de opbrengsten van de OZB is het grootst. Het hanteren van de
lagere tarieven, zoals deze nu voor de gemeente Groesbeek zijn vastgesteld
betekent een hoge Inkomstenderving voor de nieuwe gemeente. In totaal is het
verschil tussen de twee scenario's € 1,236 mln. Dit zijn gederfde inkomsten die
een negatief effect zullen hebben op een duurzaam evenwicht in de
meerjarenbegroting voor de nieuwe gemeente, tenzij op andere aspecten
structureel wordt omgebogen.

36

Herindelingsscan MUG

M ^USLfifcig. ' ^ gig, "g-

B^!

5. Woonlasten
Belastingdruk voor een meerpersoonshuishouden in de heringedeelde
gemeente:
De belastingdruk wordt weergegeven aan de hand van een fictieve aanslag. Dit
gebeurt zowel voor een eigenaar van een (koop)woning als voor een huurder in
de heringedeelde gemeente. De uitgangspunten voor de fictieve aanslag zijn
als volgt:
Eigenaar/bevironer woning
Waarde woning: € 262,665,Omvang huishouden: 3 personen
Verbruik water per jaar: 100 nn3
Afvalstoffeninzameling: 32 ledigingen per jaarof 70
zakken per jaar

Huurder van een woning
Omvang huishouden: 3 personen
Verbruik water per jaar: 100 m3
Afvalstoffeninzameling: 32 ledigingen per jaar of 70
zakken per jaar

Uitsplitsing per belasting
woonlasten

Gemeente

mutatie woorv
lasten

(1=2+3+4)
543
738
695
611

Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
MUG

mutatie
gewogen gegewogen
OZBgemiddelde
middelde
% mutatie
percentage
WOZ
WOZ waarde
OZB
woningen
waarde
woning
woning

OZB opbrengst
woningen

€
6
€
€

€
«
€
e

(2)
12%
-17%
.12%

278.785
203.117
268.221
262.665

0,0686
0,1491
0,1043
0,08995

-6%
29%
-2%

31%
-40%
-14%

Gemeente

% mutatie
opbrengst
% mutatie
tarief
tarief
tarief
opbrengst
afvalstoffe
rioölheffing Hoolhetn
tarief
afvalstoffenh
rioölheffing
nheffing in
eigenaar/ge ng
afvaistoffenhe
effing •
in miljoen
miljoen
brulker * eigenaar/
ffing
gebruiker

Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
MUG

€
€
€
€

(3)
1.536
0.586
0.856
2.978

% mutatie
OZB
opbrengst
woningen

€
€
e
€

191
303
280
236

24%
-22%
-16%

(4)
227
258
190
217

-4,3% €
-15,7% €
14,3% 6
e

1,376
0,451
0,988
2,815

€
«
«
e

125
177
225
157

26%
-11%
-30%

* Tarief afval- en rioolhefTing uit Coelo atlas 2012

Samenvattend per woonruimte bij dezelfde
OZB woning
262.665

Gemeente
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
IVIUG

€

180
392
274
236

OZB-percentage woningen
Gemiddelde waarde woning
Tarief eigenaren Groesbeek
Tarief eigenaren Millingen aan de Rijn
Tarief eigenaren Ubbergen
Tarief eigenaren MUG

€

Afvalstoffen
heffing

Rioolheffing

Totale
woonlasten

227
.258
190
217

125
177
225
157

532
826
689
611

262,665
0,06860
0,14910
0,10430
0,08995

Aantal
Waarde
woningen
woningen
€ 2.172.011.662
7.791
€ 506.372.000
2.493
€ 1.103.730.000
4.115
€ 3.782.113.662
14.399

Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
MUG

37

Herindelingsscan MUG

Verschil t.o.v.
nieuwe
gemeente
14,7%
-26,1%
-11,4%

Samenvattend per woonruimte bij laagste tarieven. Laatste kolom en onderste
regel wijken af van eerste tabel (zelfde opbrengst).

Gemeente
Groesbeek
Millingen aan de Rijn
Ubbergen
MUG

OZB woning
€ 262.665

Afvalstoffen
heffing

Rioolheffing

Totale
woonlasten

180
392
274
180

227
258
190
217

125
177
225
157

533
826
689
554

Verschil t.o.v.
nieuwe
gemeente
4,1%
-32,9%
-19,6%

Overige belastingen zoals de hondenbelasting zijn buiten beschouwing gelaten.

38

Herindelingsscan MUG

■arit -ra

.hJB*

Bijlage 3 Maatstaventabel

structuurkenmerken 2012

Millingen
Groesbeek aan de Rijn

Ubbergen

MUG

Aantal inwoners

18.923

5.914

9.333

34.170

Onroerende zaak belastingen
Waarde woningen (x € 1 mln.)
Waarde niet-woningen (x€ 1 mln.)
Waarde totaal (X € 1 mln.)
Aandeel woningen in waarde totaal
Waarde totaal per inwoner (x € 1)

2.154
271
2.425
88,82%
128.511

510
41
551
92,55%
93.059

1.104
176
1.279
86,28%
136.675

3.768
488
4.255
88,54%
124.601

135
15
72

n

131
12
59
10

139
14
78
10

Volumina bevolkingsopbouw per 1000 inwoners
Inwoners < 20 jaar
217
Inwoners > 64 jaar
204
Inwoners 75 - 85 jaar
71

235
153
52

222
210
74

222
197
68

Volumina centmmfunctie per 1000 inwoners
Lokaal klantenpotentieel
Regionaal klantenpotentieel

782
145

563
44

783
241

Volumina sociale structuur per 1000 inwoners
Huishoudens met een laag inkomen
Bijstandontvangers
Uitkeringsontvangers
Minderheden

Volumina bebouwinqsstructuur
Oppervlakte land
Oppervlakte bebouwd kom
Oppervlakte bebouwd niet-kom
Oppervlakte bebouwd totaal
Woonruimten
Kernen
Kernen > 500 adressen
Bedrijfsvestigingen

144
14
88
10

886
357

4.415
78
38
117
9.018
6
2
960

Volumina bebouwingsstnjctuur per 1000 inwoners
Omgevingsadressendichtheid
317
Bedrijfsvestigingen
51
Volumina leeriingen per 1000 Inwoners
Leerlingen speciaal onderwijs
Leerlingen voortgezet onderwijs

39

Herindelingsscan MUG

1

|

80
15

867
25
3
28
2.554
1
1
230

3.375
37
15
53
4.627
6
3
500

8.657
141
56
198
16.199
10
5
1.690

1

I
258
39

172
53

267
49

0
0

160
48

88
21

Bijlage 4 Effect Algemene Uitkering

Alqemene uitkering voor en na fusie (bedrageh.x€1)
Algemene uitkering Groesbeek
Algemene uitkering Millingen aan de Rijn
Algemene uitkering Ubbergen
Algemene uitkering voor fusie

.

__ ^

^

|
17.501.171
5.298.708
9.035.579
31.835.459

Algemene uitkering na fusie voor Groesbeek-Millingen-Ubbergen

30.657.223

Mutatie algemene uitkering door fusie
Mutatie per inwoner
Mutatie procentueel

-1.178.236
-35
-3,70%

Specificatie mutatie alqemene uitkering door fusie (bedragen x € 1)
Aantal kemen groter dan 500 adressen
Algemene bijstandswet schaalnadeel
Algemene bijstandswet schaalvoordeel
Lokaal klantenpotentieel
Regional klantenpotentieel
Land * bodemfacfor gemeente
Land * percentage slechte grond
Buitenwater
Oppervlakte bebouwing woonkemen ' bodemfactor woonkernen
Oppervlakte bebouwing buitengebied * bodemfactor buitengebied
Woonmimten * bodemfactor woonkemen
Woonmimten * percentage slechte grond
Omgevingsadressendichtheid
Omgevingsadressendichtheid * percentage slechte bodem
Oeverlengte * bodemfaclor gemeente
Oeverlengte * bodemfactor gemeente * oeverdichtheid
Aantal kernen
Aantal kernen * bodenfactor buitengebied
Vast bedrag
Mutatie algemene uitkering door fusie

40

Herindelingsscan MUG

,

-~-42.609
-52.631
-164.228
9.335
4.915
-1.521
0
0
5.175
-373
4.859
0
101
0
0
7.745
-43.510
-68.989
-836.504
-1.178.236

igs.*

^S-£|-^-!

Bijlage 5 Verdeelmaatstaf

Verdeelmaautaf
Onroeiïndezaakbelasting woningen*
Onroerendezaakbelastinfl niet-woninqen gebruikers*
Onroerendezaakbelasting niet woningen eigenaren*
iriwoners
Krimp
kemen > 500 adressen
beiasungcapaciteit niet woninqen eigenaren (min)
Jongeren
Ouderen
Ouderen 75-85 jaar
Huishoud, met een laag inkomen
Huislioud, met een laaq inkomen (drempel)
Biistandsonlvangers
ABW schaalnadeel
ABW schaahroordeel
Uitkennqsontvangers
Minderheden
Eenouderhuishoudens
Lokaal ktanlenpotentieel
Regionaal klantenpotentieel
Leerlingen SO
Leeilinqen VO
Extra groei jongeren
Extra groei leerlingen VO
Land
Land • btxtemfactor gemeente
Land 'bodem totaal
Binnenwater
Buitenwater
Opp. beb. bin, kom, * bodemf, kom
OPP beb, bui, kom, * bo.Lbui. kom
Oppervlakte bebouwing tolaal
Woonruimten
Woonruimten * bo,t, bebouw, kom
Woonruimten ' bodem totaal
Opp. histor. kemen < 40 ha
Opp, histor, kemen 40-65 ha
opp, histor. kemen > 65 ha
Lengte hlstonsch water
HISL aanL woning, in bew, oortien
HisL aanL woning, in hisL kemen
isv (a)
isv (b)
Omgevingsadressendichtheid "wr/1000
omgevingsadressendichtheid *bodem totaal
Oeverlengte * bod,fac,totale gem.
Oevert, * dichth, * bod.Iactotale gem.
kemen aantal
Kemen * bo.fact.builen beb, kom
Bednjfsvestiqingen
Nieuwbouwwoningen
Vast bedrag voor ledere qemeente
Vast bedmg Nassau
Vasi bedrag Waddengemeenten
wadden: inwoners <250O
wadden; inwoners 2501-7500
wadden; inwoners >7500
qroeikemen
Uitkeringen:'
Rjolerinq
Herindeling
Suppletie-uitkeringen
Art. 12
Extra- en correctiebedraqen
WMO
Integratie-uitkenngen
Decentralisatie-uitkeringen
Totaal alqemene uitkerinqen

Groesbeek
Inkomsten
Inkomsten
gemeente per inwoner
( x S 1,000)
(x«1,-)
-1,659
-88
-198
-10
-270
.14
3,806
202
0
0
85
5
98
5
1.395
74
486
26
56
3
357
19
1.003
S3
609
32
74
4
725
38
274
15
90
5
94
5
1.300
69
158
8
718
38
197
10
0
0
28
1
219
12
199
11
0
0
0
0
0
0
392
21
95
5
85
5
2,434
129
379
20
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
25
1
0
0
3
0
2
ü
671
30
0
0
1
0
2
0
87
5
135
7
166
9
156
8
418
22
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5
0
•202
0
0
2,327
109
466
17,501

Millingen aan de Rijn
Inkomsten
Inkomsten
gemeente per Inwoner
( x € 1,000)
(x€1,-)
-393
-66
.30
-5
-43
-7
1,194
202
0
0
43
7
16
3
474
80
114
19
13
2
105
18
301
51
205
35
35
6
281
47
70
12
32
5
36
6
360
61
20
3
0
0
0
0
0
0
0
0
43
7
39
7
0
0
10
2
0
0
126
21
7
1
20
3
689
116
107
18
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
25
4
0
0
2
0
0
0
146
25
0
0
2
0
7
1
15
3
23
4
40
7
0
0
418
71
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

0
0
-11
0
0
123
6
25
928

* Zonder uitkeringsfactor

41

Herindelingsscan MUG

0
0
18
0
0
579
7
142
5,299

0
0
3
0
0
98
1
24
895

Ubbergen
Inkomsten
Inkomsten
qemeente per Inwoner
(x€1,000)
(x€l.-)
-850
-91
-128
-14
-174
-19
202
1,887
0
0
14
128
63
7
708
76
248
27
29
3
162
17
423
45
260
28
42
4
346
37
91
10
46
5
46
5
44
410
10
1
715
76
311
33
0
0
0
0
168
18
154
16
0
0
31
3
0
0
188
20
38
4
4
38
1.249
133
196
21
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
4
0
1
0
154
15
0
0
17
2
21
2
87
9
137
15
87
9
0
0
416
45
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-5
0
0
1,054
11
216
9,038

0
0
-1
0
0
113
1
23
963

MUG
Inkomsten
Inkomsten
qemeente per inwoner
lx€1,000)
(x«1,-)
-2,902
-85
-356
-10
-187
-14
5,887
202
0
0
213
6
177
5
2.578
75
848
25
98
3
624
18
1.727
51
1,074
31
98
3
1,187
35
435
13
168
5
176
5
2.079
61
192
6
1,433
42
508
15
0
0
28
1
430
13
390
11
0
0
41
1
0
0
710
21
139
4
143
4
4.372
128
687
20
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
50
1
0
0
9
0
4
0
871
26
0
0
20
1
37
1
145
4
225
7
293
9
156
5
418
12
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5
0
-189
0
0
3,961
127
825
30,653

0
0
-6
0
0
116
4
24
899

Bijlage 6 Clustervergelijking
In deze bijlage is een clustervergelijking met de uitkering uit het gemeentefonds
opgenomen. De cijfers zijn verstrek door het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. De uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd
op de stand van het gemeentefonds per februari 2012. De volgende tabellen
worden gepresenteerd:
(nieuwre gemeente) MUG vergelijking
Ubbergen vergelijking
Groesbeek vergelijking
(nieuwe gemeente) MUG vergelijking

P^^IV
E g ^ ^

Netto
lasten
()(€ 1.000)

Cluster

Ministerie ran Binnenlandse Zaken en |
Koninkrijksrelaties

Gemeente
fonds
uitkering
( x € 1.000)

( x € 1.000)

Verschil

Verschil
per inw.
(x€1)

Inkomstendusters

41.533

-35.298

6.235

183

Onroerendezaakbelastingen
Algemene uitkering
Overige eigen middelen (OEM)
Mutaties reserves

5.099
3].867
2.928
1.639

-4.641
-30.657
0
0

458
1.210
2.928
1.639

13
35
86
48

Uitaavenclusters

-42.319

35.295

-7.024

-206

Bestuur
Bestuursorganen
Algemene ondersteuning

-5.750
-2.101
-3.649

3.407
1.338
2.069

-2.343
-763
-1.580

-69
-22
-46

Voorzienigen bevolking
Werk en inkomen
Maatschappelijke zorg
Educatie
Kunst en ontspanning
Oudheid
Bevolkingszaken

-25.311
-4.539
-12.687
-4.867
-2.483
-238
-497

21.642
2.854
10.673
4.873
2.757
67
418

-3.669
-1.685
-2.014
6
274
-171
-79

-107
-49
-59
0
8
-5
-2

Bebouwing en omgeving
Volkshuisvesting, mimtelijke
ordening en stadsvernieuwing
Reiniging
Openbare orde en veiligheid
Fysiek milieu

-4.647

3.932

-715

-21

-1.954
489
-2.561
-621

1.374
-591
2.061
1.088

-580
-102
-500
467

-17
-3
-15
14

Openbare ruimte
Riolering
Groen
Wegen en water

-6.611
368
-2.840
-4.139

6.384
-490
2.719
4.155

-227
-122
-121
17

-7
-4
-4
0

0
0
0
0

-70
0
-189
119

-70
0
-189
119

-2
0
-6
3

-786

-3

-789

-23

Overigen
Herindeling
Suppletie OZB
Diversen
Saldo na bestemming

©

Hl

MUG
2012
34.149

Gemeente
Jaar
Inwoners

BZX

42

Herindelingsscan MUG

i 1? ■©­& 3 S ' i B'®'^ ;;j ^ ^ï

Millingen aan de Rijn vergelijking

Gemeente
Jaar
Inwoners

Millingen aan de Rijn
2012
5.921

Netto
lasten
( x € 1.000)

Cluster

PI

V ^ ^ f V Ministerie van Binnen andse Zaken en
nkrijksrelniies
^ K o n

Gemeente
fonds
uitkering
( x € 1.000)

( x € 1.000)

Versctiil

Verschil
per inw.
(x€1)

Inkomstendusters

5.986

­5.906

80

14

Onroerendezaakbelastingen
Algemene uitkering
Overige eigen middelen (OEM)
Mutaties reserves

952
5.239
233
­438

­607
­5.299
0
0

345
­60
233
­438

58
­10
39
­74

Uitaavenclusters

­6.816

5.905

­911

­154

Bestuur
Bestuursorganen
Algemene ondersteuning

­1.276
­440
­836

728
390
338

­548
­50
­498

­93
­8
­84

Voorzienigen bevolking
Werk en inkomen
Maatschappelijke zorg
Educatie
Kunst en ontspanning
Oudheid
Bevolkingszaken

­3.811
­890
­1.784
­565
­375
­4
­193

3.446
602
1.743
517
470
28
86

­365
­288
­41
­48
95
24
­107

­62
­49
­7
­8
16
4
­18

Bebouwing en omgeving
Volkshuisvesting, ruimtelijke
ordening en stadsvernieuwing
Reiniging
Openbare orde en veiligheid
Fysiek milieu

­823

668

­155

­26

­385
160
­477
­121

242
­98
351
173

­143
62
­126
52

­24
10
­21
9

Openbare ruimte
Riolering
Groen
Wegen en water

­906
97
­392
­611

978
­76
448
606

72
21
56
­5

12
4
9
­1

0
0
0
0

85
0
18
67

85
0
18
67

14
0
3
11

­830

­1

­831

­140

Overigen
Herindeling
Suppletie OZB
Diversen
Saldo na bestemming

© BZK

43

Herindelingsscan MUG

Ubbergen vergelijking

Gemeente
Jaar
Inwoners

Ubbergen
2012
9.358

Cluster

Netto
lasten
( x € 1.000)

1^351
Ë ^ ^ J

Ministerie van Binnen landse Zaken en
Koninkrijksrelaties

Gemeente
fonds
uitkering
( x € 1.000)

( x € 1.000)

Verschil

Verschil
per inw.
(x€1)

Inkomstendusters

12.210

-10.444

1.766

189

Onroerendezaakbelastingen
Algemene uitkering
Overige eigen middelen (OEM)
Mutaties reserves

1.944
9.042
999
225

-1.408
-9.036
0
0

536
6
999
225

57
1
107
24

-12.210

10.445

-1.765

-189

Bestuur
Bestuursorganen
Algemene ondersteuning

-2.288
-774
-1.514

1.095
512
583

-1.193
-262
-931

-127
-28
-99

Voorzienigen bevolking
Weri< en inkomen
Maatschappelijke zorg
Educatie
Kunst en ontspanning
Oudheid
Bevolkingszaken

-6.121
-1.124
-2.625
-1.563
-511
-123
-175

6.219
767
2.868
1.834
619
5
126

98
-357
243
271
108
-118
-49

10
-38
26
29
12
-13
-5

Bebouwing en omgeving
Volkshuisvesting, ruimtelijke
ordening en stadsvernieuwing
Reiniging
Openbare orde en veiligheid
Fysiek milieu

-1.778

1.202

-576

-62

-893
79
-804
-160

393
-166
652
323

-500
-87
-152
163

-53
-9
-16
17

Openbare ruimte
Riolering
Groen
Wegen en water

-2.023
76
-738
-1.361

1.867
-149
762
1.254

-156
-73
24
-107

-17
-8
3
-11

Overigen
Herindeling
Suppletie OZB
Diversen

0
0
0
0

62
0
-5
67

62
0
-5
67

7
0
-1
7

Saldo na bestemming

0

1

1

0

Uitaavenclusters

o

PI

BZK

44

Herindelingsscan MUG

■ SC g ­ g .

­^^^

Groesbeek vergelijking

Gemeente
Jaar
Inwoners

Groesbeek
2012
18.870

Cluster

Netto
lasten
(x€1.000)

®

■1
R ^ N
E^^l

Ministerie van Binnenl andse Zaken en
Koninkrijksrelaties

Gemeente
fonds
uitkering
( x € 1.000)

(x€ 1.000)

Verschil

Verschil
per inw.
(x€1)

Inkomstendusters

23.337

­20.127

3.210

170

Onroerendezaakbelastingen
Algemene uitkering
Overige eigen middelen (OEM)
Mutaties reserves

2.203
17.586
1.696
1.852

­2.626
­17.501
0
0

­423
85
1.696
1.852

­22
5
90
98

Uitaavenclusters

­23.293

20.125

­3.168

­168

Bestuur
Bestuursorganen
Algemene ondersteuning

­2.186
­887
­1.299

1.972
824
1.148

­214
­63
­151

­n

Voorzienigen bevolking
Werk en inkomen
Maatschappelijke zorg
Educatie
Kunst en ontspanning
Oudheid
Bevolkingszaken

­15.379
­2.525
­8.278
­2.739
­1.597
­111
­129

12.341
1.702
6.161
2.546
1.659
35
238

­3.038
­823
­2.117
­193
62
­76
109

­161
­44
­112
­10
3
­4
6

Bebouwing en omgeving
Volkshuisvesting, ruimtelijke
ordening en stadsvernieuwing
Reiniging
Openbare orde en veiligheid
Fysiek milieu

­2.046

2.320

274

15

­676
250
­1.280
­340

791
­328
1.246
611

115
­78
­34
271

6
­4
­2
14

Openbare ruimte
Riolering
Groen
Wegen en water

­3.682
195
­1.710
­2.167

3.575
­265
1.509
2.331

­107
­70
­201
164

­6
­4
­11
9

Overigen
Herindeling
Suppletie OZB
Diversen

0
0
0
0

­83
0
­202
119

­83
0
­202
119

­4
0
­11
6

Saldo na bestemming

44

­1

0

0

BZK

45

Herindelingsscan MUG

­3
­8

Bijlage 7 Ratio's grondslag

Millingen aan de Rijn

Ubbergen

Groesbeek

(X € 1000)

(«e 1000)

(x€l'000)

MUG

1 Vasteactiva
2 Vlottende acthra
3 Totaal activa

€
€
€

8.775
5.362
14.137

€
€
€

24.403
4.874
29.277

€
€
€

45.954
10.370
57.324

(X € 1000)
€
€
€

80.132
20.606
100.738

4 Bgenvemrogen
5 Lang vreemd vennogen
6 Kort vreemd vemiogen
7 Tolaal passiva

€
€
€
€

5.275
4.328
4.534
14.137

€
€
€
€

20.160
4.805
4.312
29.277

€
€
€
€

30.557
18.784
7.983
57.324

€
€
€
€

55.992
27.917
16.829
100.738

8 Kasgeldlimiet (8.5% van 13)
9 Boekwaarde investeringen'
10 Afschrijvingslasten
11 Ontvangen aflossingen
12 Betaalde aflossingen
13 BegrDtingstotaal2011

€
€
€
€
€
€

1.071
7.684
353
59
188
12.605

€
€
€
€
€
€

1.640
20.763
663

€
€
€
€
€
€

3.732
22.201
1.556
631
500
43.910

€
€
€
€
€
€

6.443
50.648
2.572
690
827
75.804

(828) €
0,60
21.77
2.19

(562)
0,83
31.32
4.77

€

(2.387) €
0.65
14,27
4.37

(3.777)
0.70
19.69
3,94

A
8
C
D

Financieringssaldo (1-4-5)
€
Solvabiliteit ( 4 / 1 )
Investeringsratio ( 9 / 1 0 )
Rnanderinqscatio ((10 + 11) /12)

46

Herindelingsscan MUG

139
19.289

'i'"t■&&• ' 3 & ' i S ¥ e i - ' J . ^ ' ^ ~ ^

Bij'lage 8 Tijdelijke verdeel maatstaf 2013

A) Vast bedrag per gemeente
1. Vast bedrag in het gemeentefonds voor 8 jaar
2. Vast bedrag binnen de integratie-uitkering WMO voor 8 jaar (gecorrigeerd voor uO

1.970.677
274.562

+

3. Vast bedrag per gemeente waarmee het totaal aantal gemeenten afneemt door de
samenvoeging
(1+2)
4. Aantal gemeenten waarmee het totaal aantal gemeenten door de samenvoeging verminderd
wordt
5. Verdeelmaatsuf herindeling op basis van vast bedraq per gemeente
(3>4)
B) Vast bedrag per inwoner
6. Vast bedrag per bij samenvoeging betrokken inwoners op één jaar voorafgaand aan de
herindeling, met uitzondering van de invronere van de grootste gemeente
7. Aantal inwoners per 1 januari 2012 gemeente Groesbeek
8. Aantal inwoners per 1 januari 2012 gemeente Millingen aan de Rijn
9. Aantal inwoners per 1 januari 2012 gemeente Ubbergen

2.245.440
2
4.490.879

53,29
18.670
5.921
9.358

10. Totaal aantal inwoners bij de herindeling betrokken per 1 januari 2012
11. Aantal inwoners van de gemeente met het grootste aantal inwoners per 1 januari 2012

(som 7 t/m 9)

34.149
16.870

12. Aantal inwoners waarvoor het vast bedrag wonlt betaald
13. Verdeelmaatstaf herindelinq op basis van vast bedraq per inwoner

(10-11)
(12»6)

15.279

(5*13)

6.305.097
1.5170

■/•

C) Tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling
14. Totaal tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling exdusief uitkeringsfactor
15. Vooriopige uitkenngsfactor 2013
16. T o u a l tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling Indusief uitkeringsfactor
17. Totaal tijdelijke verdeelmaatstaf herindelinq inclusief uitkerinqsfactor per inwoner

(14*15)
(16/10)

D) Betaalritme tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling indusief uitkeringsfactor
18. lejaar na henndeling
19. 2e jaar na herindeling
20. 3e jaar na herindeling
21. 4e jaar na herindeling

(18x16)
(19x16)
(20x16)
(21x16)

47

Herindelingsscan MUG

814.218

8.047.832
236

40%
20%
20%
20%

3.219.133
1.609.566
1.609.566
1.609.566

Bijlage 9 Bronmateriaal
Beleidskader gemeentelijk herindeling, ministerie van BZK, 12 juli 2011
Bevolkingsprognose Gelderiand 2012, provincie Gelderland, maart 2012
Artikel 12 (Rvf) rapport 2011 Millingen aan de Rijn, provincie Gelderiand en
Ministerie van BZK, februari 2011
Advies toepassing artikel 12 Rvf Millingen aan de Rijn, Raad van de
financiële verhoudingen, juni 2012
Nota begrotingsspositie Utrechtse gemeenten 2012, provincie Utrecht, april

2012
Begroting 2012 gemeente Ubbergen
Begroting 2012 gemeente Millingen aan de Rijn
Begroting 2012 gemeente Groesbeek
Jaarrekening 2011 gemeente Ubbergen
Jaarrekening 2011 gemeente Millingen aan de Rijn
Jaarrekening 2011 gemeente Groesbeek
Wetgeving en regelgeving
Wet algemene regels herindeling
Beleidskader gemeentelijke herindeling (Kamerstukken II, 2008/09, 28.750,
nr.5)
Beleidskader financieel toezicht bij herindeling van de provinciale financieel
toezichthouder
Links
http://ftgelderiand.databank.nl/
http://www.coelo.nl Centrum voor Onderzoek van de Economie van de
Lagere Overheden
www.vng.nl, kies beleidsvelden, burger en bestuuriijke organisatie,
herindeling
http://wv)w.minbzk.nl/onderwerpen/openbaar bestuur/gemeentelijk
bestuur/gemeentelijke herindeling
www.minbzk.nl/programmakrachtigbestuur, kies in het rechter menu
gemeente inspectie & financieel toezicht en vervolgens in het linker menu
gemeente inspectie waarna er vier links halverwege de pagina volgen naar
een overzicht van alle begrotings- en herindelingsscans ingedeeld per jaar
www.wikipedia.nl, trefwoord: gemeentelijke herindeling in Nederiand
wviW.metatopos.org, alle Nederiandse gemeenten, plaatsnamen
enzovoorts op internet
www.sdu.nl/staatscourant, kies gemeentenindex voor herindelingen vanaf
1999 en kerngegevens Nederiandse gemeenten

48

Herindelingsscan MUG

Provincie Gelderiand
Postbus 9090
6800 GX Arnhem
T (026) 359 90 00
www.gelderiand.nl

Provincie Gelderland, dichterbij dan je denkt

Bijlage 7
Financiële rapportage w e r k g r o e p Financiën MUG

'"^ ■ .sr ^ t t . . £ ^ _ " J ï ­ t t i « . . ­ « .

a^Sl^SlS..­M.S=^!^~

■ .in- -:■
■r -•^■>

Gemeente
Millingen [rr^^
aan de Rijn Q t r ^
K ^

Gemeente

B i Ubbergen

Gemeente
Groesbeek

Werkgroep financiën herindeling:
Notitie uitwerking scenario herindeling gemeenten
Millingen aan de Rijn - Ubbergen - Groesbeek
17­7­2012

? ? ' ' ^ = ^ o ^ *!=?..
, .s-^s?;j

Inhoudsopgave
1. inleiding

5

2. Opdraclit

5

3. Samenvatting
3.1 Exploitatie
3.2 Reserves en voorzieningen
3.3 Financieel IVIeerjaren Perspectief (FIVIP)

7
7
8
9

4. Toelichting scenario herindeling Miiiingen-Ubbergen-Groesbeek
4.1 Exploitatie
4.2 Reserves en voorzieningen
4.3 Financieel Meerjaren Perspectief

10
10
14
15

Bijlagen
1. Overzicht effecten exploitatie bij herindeling MUG
2. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie subsidiebeleid
gemeenten Millingen en Groesbeek
3. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie subsidiebeleid
gemeenten Ubbergen en Groesbeek
4. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie minimabeleid
gemeenten Ubbergen en Groesbeek
5. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie WMO-beleid
6. Overzicht kostenposten monumenten en archeologie GUM
7. Effecten harmonisatie accommodatiebeleid Ubbergen/Groesbeek
8. Berekening inkomstenderving OZB-opbrengsten bij laagste tarieven
9. Effecten OZB eigen woning bij laagste tarief en gemiddeld tarief
10. Overzicht reserves en voorzieningen Millingen
11. Overzicht reserves en voorzieningen Ubbergen
12. Overzicht reserves en voorzieningen Groesbeek
13. Paragraaf weerstandsvermogen Millingen
14. Paragraaf weerstandsvermogen Ubbergen
15. Paragraaf weerstandsvermogen Groesbeek
16. Notitie vergelijking scenario's samenwerking Groesbeek-Millingen ad Rijn

19
23
37
45
51
67
69
73
75
77
79
81
83
95
103
117

Tsr ^ ^ * ^ s£a ■

Werkgroep financiën herindeling:
Notitie uitwerking scenario herindeling gemeenten
Millingen aan de Rijn - Ubbergen - Groesbeek

1. Inleiding
In deze notitie treft u de vergelijking aan van het door de werkgroep Financiën
uitgewerkte scenario van de samenvoeging van de gemeenten Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek. De notitie begint in hoofdstuk 2 met een beschrijving van de
opdracht aan de werkgroep. In hoofdstuk 3 wordt een samenvatting gegeven van de
financiële uitwerking van genoemd scenario. Tot slot is in hoofdstuk 4 een uitgebreidere
toelichting gegeven. Diverse berekeningen en achtergrondinformatie treft u in de
bijlagen bij deze notitie aan.
De voorliggende notitie heeft een informatief karakter. Er worden geen voorstellen
gedaan waaruit een keuze moet worden gemaakt. Wel worden bij de diverse onderdelen
verschillende mogelijkheden gepresenteerd.

Opdracht
In de raadsvergadering van 1 maart 2012 heeft de gemeenteraad van Groesbeek
het college opgedragen om samen met de gemeente Millingen aan de Rijn een
herindelingsadvies als bedoeld in artikel 4 lid 2 van de Wet Arhi op te (doen) stellen.
Daarbij is tevens besloten om de gemeente Ubbergen - indien zij tijdig zou aangeven
hierin te willen participeren - te betrekken in deze herindeling. In dat geval zou de
herindeling per 1-1-2015 gerealiseerd kunnen worden.
De gemeenteraad van Millingen aan de Rijn heeft op 6 maart jl. eveneens besloten om
een herindelingsadvies op te laten stellen met het doel te komen tot een samenvoeging
van de gemeenten Groesbeek en Millingen.
Op 19 april jl. heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden in Ubbergen van de
fractievoorzitters in de raden van de gemeenten Millingen a/d Rijn, Ubbergen en
Groesbeek. Aanleiding hiertoe betrof de interesse van de Ubbergse raad om mee te
gaan met de herindeling van de MUG-gemeenten, en eventueel van de MUG+gemeenten. Doel van de bijeenkomst was om in gesprek te gaan met Millingen en
Groesbeek om te kijken wat de mogelijkheden zijn om te komen tot een gemeentelijke
herindeling van een zo groot mogelijke omvang. De drie partijen hebben zich hierover in
deze bijeenkomst positief uitgesproken.
De gemeenteraad van Ubbergen heeft vervolgens op 10 mei jl. het besluit genomen dat
Ubbergen mee wil in het traject van gemeentelijke herindeling met Millingen en
Groesbeek en als gevolg daarvan zal participeren in de werkgroep financiën herindeling.
De werkgroep financiën herindeling bestaat uit de wethouder Financiën van de
gemeente Groesbeek (de heer Thijssen), de gemeentesecretaris van de gemeente
Millingen aan de Rijn (de heer van den Brink), het hoofd Financiën (de heer Van der

Velde) en een beleidsmedewerker financiën (de heer Aarns) van de gemeente
Groesbeek, als adviserend lid de wethouder Financiën van de gemeente Ubbergen
(mevrouw Van der Aalst), het afdelingshoofd Financiën (mevrouw Jolink) en een
beleidsmedewerker financiën (de heer Jeunssen) van de gemeente Ubbergen en tot slot
de heren Peeters en Braamhorst namens de provincie Gelderland.
De werkgroep heeft onderzoek verricht naar de gevolgen van herindeling met betrekking
tot de exploitatie, de reserves en voorzieningen alsmede naar het financieel
meerjarenperspectief. De bevindingen hiervan zijn opgenomen in de hoofdstukken 3 en
4 van deze notitie.
Door de Provincie Gelderland is op verzoek van de gemeenten een herindelingsscan
opgesteld. In de scan is o.a. het resultaat van de financiële doorrekening van de
werkgroep financiën opgenomen. Deze scan maakt verder geen deel uit van
voorliggende notitie maar zal wel tegelijkertijd aan de dne raden op 21 augustus a.s.
worden voorgelegd, waarbij dan tevens een ambtelijke toelichting zal worden gegeven.

. Si^iÜJL - M .

3. Samenvatting
3.1 Exploitatie
ln onderstaande tabel treft u een beknopte samenvatting aan van de financiële
uitwerking op exploitatieniveau van het scenario herindeling Millingen - Ubbergen Groesbeek. Op onderdelen is daarbij uitgegaan van het niveau zoals dit wordt toegepast
in Groesbeek. Met deze insteek willen we de omvang van de opgaaf voor de nieuwe
gemeente in beeld brengen. Voor alle duidelijkheid: de betreffende tarieven en
beleidsniveaus van de gemeente Groesbeek zijn niet de maatstaf voor de nieuwe
gemeente.
Tabel: Samenvatting financiële effecten exploitatie fusie MUG

Bedragen X € 1.000

Fusie MUG exploitatie effecten
Omschrijving

Besparingen
Bestuurskosten
Salariskosten
Overhead
Diverse ovenge besparingen

Effect

Voordeel
Nadeef
V
V
V

Lagere Algemene Uitkering
Per saldo effect bedrijfevoering

556
'"
'630
350
' Ï07
1.643
-1.225
418

Kosten harmonisatie subsidiebeleid
Inkomstenderving belastingen (Jaagste tarieven)
Per saldo effect beleidskeuzes

-419
-1.333
-1.752

N
N
N

Totaal effect exploitatie herindeling IWUG

-1.334

N

'^

v"
V
N
V

Het effect op de bedrijfsvoering is € 418.000 positief. Voornamelijk als gevolg van de
besparingen op bestuurs- en salanskosten.
Indien in de nieuwe gemeente het meest ruimhartige subsidiebeleid wordt toegepast
(dat van Groesbeek) betekent dit naar schatting een meerlast van € 419.000.
Bij de belastingen (OZB, toeristen- en hondenbelasting) is uitgegaan van de laagste
belastingtarieven van de drie gemeenten in casu die van de gemeente Groesbeek.
Dit betekent een inkomstenderving voor de nieuwe gemeente van € 1.333.000.
Het is aan de raad van de nieuwe gemeente om te bepalen hoe hiermee (subsidie- en
belastingenniveau) om te gaan.
Op basis van bovengenoemde uitgangspunten zou het totale effect voor de exploitatie
van de nieuwe gemeente € 1.334.000 nadelig zijn.
Integ ratievergoeding
ln het kader van de gemeentelijke herindeling ontvangt de nieuwe gemeente van
rijkswege een integratievergoeding van € 8.048.000. Deze bijdrage is ter dekking van de
overgangskosten ook wel frictiekosten genoemd. Als gevolg van de huidige
samenwerking tussen Millingen en Groesbeek en de daarop aangepaste inrichting van

het Groesbeeks ambtelijk apparaat is de inschatting dat deze integratievergoeding
slechts gedeeltelijk ingezet zal hoeven worden. Het resterende deel van de vergoeding
kan dan worden ingezet ter dekking van het hierboven genoemde exploitatietekort.
Daarbij zijn er twee mogelijkheden.
Enerzijds kan het restantbedrag als een beklemde reserve worden beschouwd en de
structurele rentebaten erover komen dan ten gunste van de exploitatie.
Anderzijds kan het resterende bedrag van de integratievergoeding in de komende paar
jaar volledig worden ingezet ter dekking van de exploitatietekorten. In die jaren kan dan
worden gewerkt aan harmonisatie van de verschillende beleidsterreinen, zoals het
subsidie- en belastingenniveau.
Bij de eerste optie ('beklemde reserve') bedraagt het tekort nog € 1,2 miljoen.
Per inwoner gerekend betekent dit een lastenstijging van € 35 (34.149 inwoners).
Bij de tweede optie zou er de eerste jaren geen sprake zijn van tekorten en dus geen
lastenstijging per inwoner.
Zoals vermeld in de inleiding van deze notitie wordt er nu niet gevraagd om hierin een
keuze te maken; slechts de verschillende mogelijkheden brengen we in beeld.
Belastingenniveau
Zoals hierboven vermeld is in de financiële uitwerking m.b.t. de opbrengsten OZB,
toeristen- en hondenbelasting uitgegaan van de laagste tarieven zijnde die van de
gemeente Groesbeek. Dit betekent dus voor de inwoners van de gemeenten Millingen
aan de Rijn en Ubbergen een daling van de belastingtarieven.
Ter indicatie: uitgaande van een gemiddelde WOZ-waarde eigen woning ad € 263.000
in de nieuwe MUG-gemeente leidt dit in Millingen tot een daling van de OZB-aanslag
eigen woning van € 212 (van € 392 naar € 180) en in Ubbergen tot een daling van € 94
(van € 274 naar€ 180). Voor Groesbeek blijft de hoogte ongewijzigd (OZB aanslag
eigen woning van € 180).
Om het berekende exploitatietekort van € 1,3 miljoen terug te dringen kan echter een
verhoging van de (laagste) belastingtarieven als instrument worden ingezet. Dit zal dan
voor de Groesbeekse eigen woning bezitter een lastenstijging ten opzichte van de
huidige situatie tot gevolg hebben. In Millingen en Ubbergen daarentegen zal in dat
geval het voordeel, zoals dat hiervoor is vermeld, lager uitvallen.
Uitgaande van een gelijke totale (OZB) belastingopbrengst voor de nieuwe gemeente
zouden m.b.t. de aanslag OZB eigen woning (gem. WOZ-waarde van € 263.000) de
volgende effecten optreden: Millingen: van € 392 naar € 236 (daling van 40%),
Ubbergen: van € 274 naar € 236 (daling 14%) en Groesbeek: van € 180 naar € 236
(stijging van 31%).
Nadere informatie over de effecten van de belastingdruk is opgenomen in de
herindelingsscan van de Provincie.

3.2 Reserves en voorzieningen
Voor de drie gemeenten hebben we het weerstandsvermogen beoordeeld. Conclusie is
dat alle drie de gemeenten in staat zijn op korte termijn hun risico's op te vangen. De
weerstandsratlo van de nieuwe MUG-gemeente is met 6,42 uitstekend te noemen.

sari. .oa. Jw

.­aat ■«==; itan. ' ^ ^

­­■, ­■­—

Tr­;;

Daarnaast geldt dat bij alle gemeenten in de begrotingen voldoende rekening is
gehouden met toekomstige uitgaven voor het structurele onderhoud van de
kapitaalgoederen (wegen, openbare verlichting, gebouwen, riolering).

3.3 Financieel Meerjaren Perspectief (FMP)
ln de drie gemeenten zijn onlangs de Voorjaarsnota's 2012 vastgesteld. Daarin zijn ook
de financieel meerjaren perspectieven opgenomen. Samenvattend zien deze
perspectieven er als volgt uit (bedragen x € 1.000):
Jaar
2013
2014
2015
2016

Millingen
­1­ 862
­/­914
­/­ 955
­/­ 909

Ubbergen
­/­178
­/­ 256
­/­ 236
­/­ 236

Groesbeek
981
1.102
276
88

De bedoeling is dat de drie gemeenten afzonderlijk zorgdragen voor een sluitende
meerjarenbegroting. Bij eventuele resterende tekorten vanaf 2015 zal er binnen de
begroting van de nieuwe gemeente dekking gevonden moeten worden.
Wat Millingen betreft kan worden vermeld dat als gevolg van de artikel 12 procedure de
begroting grondig is doorgelicht en alle betreffende zaken in beeld zijn gebracht. De
artikel 12 procedure is er op gericht om de gemeente structureel financieel gezond op te
leveren. De oplossingen die de rijksinspecteur in dat kader heeft aangedragen zijn zoals
bekend het enerzijds aanpassen van de dienstverleningsovereenkomst tussen Millingen
en Groesbeek (t.b.v. een evenredige lastentoerekening) en anderzijds het doorvoeren
van saneringen.
In het artikel 12 rapport over hetjaar 2011 heeft de inspecteur vermeld dat de
samenwerkingsbijdrage van Millingen aan Groesbeek structureel met € 666.000
verlaagd zou moeten worden. De minister moet over dit bijzondere voorschrift echter
nog een besluit nemen.
Bij het opstellen van de begroting 2013 (MJB 2014­2016) zal Millingen een aantal
bezuinigingen doorvoeren. De inventarisatie daarvan vindt momenteel plaats. Het
bedrag hiervan is nog onbekend. Duidelijk is wel dat van het bovengenoemde tekort van
afgerond € 900.000 een substantieel bedrag (€ 6 tot € 7 ton) als structureel tekort zal
resteren. Dit tekort moet als taakstelling voor de nieuwe gemeente worden toegevoegd
aan het bij onderdeel 3.1 genoemde effect op de exploitatie van € 1,3 miljoen. De totale
taakstelling komt daarmee uit op afgerond € 2 miljoen.

4. Toelichting scenario herindeling Millingen - Ubbergen - Groesbeek
4.1 Exploitatie
Het totaal berekende effect op de exploitatie in geval van samenvoeging van de
gemeenten Millingen, Ubbergen en Groesbeek hebben wij berekend op€ 1.334.000
negatief. Het gedetailleerde overzicht hiervan treft u als bijlage bij deze notitie aan.
In deze uitwerking hebben we een inschatting gemaakt van enerzijds besparingen en
anderzijds meerlasten als gevolg van de voorgenomen herindeling.
Tabel: Financiële effecten exploitatie fusie MUG

Bedragen x € 1.000

Fusie MUG exploitatie effecten
Effect

Omschrijving

Besparingen
Bestuurskosten
- gemeenteraad/ oommisies / b & w
- bestuursondersteuning / griffie / rekenkamer
subtotaal bestuurskosten
Salariskosten
- taakstellende besparing 5% van totale salariskosten
Overhead
- besparing huisvestingslasten
- besparing overige overhead
subtotaal overhead
Diverse overige besparingen

436
1'20
556

Totaal effect exploitatie herindeling MUG

V

630
245
105

Lagere Algemene Uitkering
Per saldo effect bedrijfsvoering
Kosten harmonisatie subsidiebeleid
- subsidiebeleid sport, welzijn e. d.
- subsidiebeleid minima
- subsidiebeleid Wmo
subtotaal harmonisatie
Inkomstenderving belastingen (laagste tarieven)
- inkomstenderving OZB-opbrengsten
- Inkomstenden/ing toeristen- en hondenbelasting
subtotaal inkomstenderving belastingen
Per saldo effect beleidskeuzes

Voordeel
Nadeel

"

350
107
1.643
-1.225
418

V
"" V ^

-419

' N

-1.333
-1.752

N
N

-1.334

N

N
V

-291
-70
-58

.
-1.234
-99
-

-

'

Toelichting per onderdeel
Bestuurskosten
Bij de bestuurskosten zijn de besparingen in beeld gebracht door in plaats van de
huidige lasten van het bestuur de lasten van de nieuwe gemeenteraad en college van
B&W te berekenen. Daarbij is uitgegaan van 23 raadsleden en 3 wethouders. De

10

besparingen raadsvergoedingen zijn gering omdat de maandelijkse salarissen en
onkostenvergoedingen bij schaalgrootte stijgen. De besparingen zijn vooral te vinden in
de kosten van het dagelijks bestuur.
Met betrekking tot bestuursondersteuning is een voordeel geraamd van € 68.000 op de
directe lasten en voor de griffie is een besparing berekend van € 39.000.
Salariskosten
Op basis van ervaringen bij andere herindelingen is bij de salariskosten uitgegaan van
een te behalen besparing van 5% op de totale huidige salariskosten (afgerond € 12,6
miljoen) van de drie gemeenten.
Overhead
Inzake huisvesting is als uitgangspunt genomen één centrale huisvesting van het
ambtelijk apparaat en bestuur in Groesbeek. In de berekening zijn de huidige
exploitatielasten van het gemeentehuis in Ubbergen (€ 245.000) daarom als besparing
verwerkt. Deze besparing kan worden gerealiseerd door deze locatie te verkopen of te
verhuren. De restantboekwaarde per 31-12-2012 van dit gemeentehuis bedraagt
€ 677.000. De (nog te bepalen) kosten van aanpassingen in het gemeentehuis in
Groesbeek zullen gedekt worden uit de integratievergoeding. Hierbij gaan we overigens
uit van een relatief geringe toename van het aantal werkplekken, aangezien er al
diverse flexibele werkplaatsen beschikbaar zijn.
Voor Millingen zijn er geen besparingen ingeboekt; het gemeentehuis aldaar zal
namelijk ingezet gaan worden als Kulturhus, waarbij er van uit wordt gegaan dat dit
budgetneutraal plaatsvindt.
Op de overige overheadslasten (ICT, facilitaire zaken en P&O) is een taakstellende
besparing opgenomen van 5% van de huidige lasten.
Overige besparingen
De overige besparingen hebben voornamelijk betrekking op ingeschatte lagere uitgaven
voor representatie (€ 35.000), minder accountantskosten (€ 25.000) en advieskosten
(€ 20.000).
Alqemene Uitkering (AU)
De nieuwe gemeente zal een lagere algemene uitkering ontvangen dan de som van de
huidige uitkeringen bij de drie gemeenten. Op grond van een berekening van het
ministerie van BZK blijkt dat de AU € 1.178.000 lager zal zijn. Tevens zal de uitkering
voor de Wmo - als onderdeel van de AU - € 47.000 lager zijn. Dit betekent in totaal een
verlaging van de AU van € 1.225.000. Deze daling is hoofdzakelijk toe te schrijven aan
het wegvallen van het vaste bedrag voor de AU. ledere gemeente ontvangt dit bedrag
ongeacht de grootte van de gemeente. In geval van de voorgenomen herindeling
vervallen twee vaste bedragen.
Harmonisatie subsidiebeleid
Uit onderzoek blijkt dat de verschillende subsidieniveau's in Groesbeek hoger liggen dan
in Millingen en Ubbergen. We hebben een inschatting gemaakt van de meerlasten in het

11

geval de subsidieverordeningen van Groesbeek ook in Millingen en Ubbergen zullen
worden toegepast.
Welzijn, sport, kunst en cultuur
De totale meerlasten subsidies welzijn, sport, kunst en cultuur zijn geraamd op
€ 291.000 (Millingen € 84.000 en Ubbergen € 207.000). Voor nadere details venwijzen
wij u naar de betreffende bijlagen.
Minimabeleid en wmo
Tussen Ubbergen enerzijds en Millingen en Groesbeek anderzijds zijn er tevens
verschillen in het niveau van subsidiëring inzake minima en de Wmo. Voor beide
onderdelen is geïnventariseerd wat de meerlasten zijn indien Ubbergen aansluit op het
hogere niveau van Groesbeek (en impliciet ook op dat van Millingen). Voor minimabeleid
betekent dit een meerlast van € 70.000 en t.a.v. de Wmo € 58.000. Voor nadere details
ven/vijzen wij u naarde betreffende rapportages die als bijlage zijn opgenomen.
Gemeentelijke monumenten
Onderzoek is gedaan naar de effecten van de harmonisatie van het subsidiebeleid
m.b.t. gemeentelijke monumenten in Groesbeek, Millingen aan de Rijn en Ubbergen.
Gebleken is, dat de gemeente Ubbergen een actiever beleid voert, meer monumenten
heeft en beschikt over een ruimer budget dan Groesbeek. In Millingen is geen sprake
van gemeentelijke monumenten en dus geen budget hiervoor. Vooralsnog is niet
duidelijk welk beleid zal worden gevolgd. Een nader onderzoek is nodig. Vooralsnog pm
geraamd.
Accommodatiebeleid
Gekeken is naar de effecten van de harmonisatie van het accommodatiebeleid van de
drie MUG-gemeenten met betrekking tot de binnen- en buitensportaccommodaties
alsmede dorpshuizen. Uit de notitie blijkt dat er alleen effecten zullen optreden bij de
jaarlijkse subsidie aan verenigingen van buitensportaccommodaties. Deze effecten zijn
meegenomen in de rapportage "onderzoek naar effecten harmonisatie subsidiebeleid".
Op het gebied van de investeringen en exploitatie van de accommodaties worden geen
harmonisatie-effecten verwacht.
Inkomstenderving belastingen
In deze uitwerking zijn we ervan uitgegaan dat de nieuwe gemeente de laagste tarieven
van de huidige drie gemeenten zal hanteren. Het is overigens uiteraard aan de nieuwe
gemeente om hierover een besluit te nemen. In het geval de lagere (Groesbeekse)
tarieven worden toegepast zal er sprake zijn van een inkomstenderving van €
1.333.000,- (OZB € 1.234.000 / hondenbelasting € 82.000 / toeristenbelasting €
17.000). Verdeeld over Millingen en Ubbergen is dit € 542.000 respectievelijke 791.000.
Met betrekking tot de afvalstoffenheffing en rioolheffing gaan we ervan uit dat er slechts
geringe effecten zullen optreden aangezien alle gemeenten het principe van 100%
kostendekkendheid hanteren.
Een gedetailleerde uitwerking treft u als bijlage aan.

12

"S- ' ^ gig-^^. - ^ s i S . . ~ ^

B^ffuceus.-'

Integratievergoeding
In geval van samenvoeging ontvangt de nieuwe gemeente op grond van de Wet Arhi
(algemene regels herindeling) een integratievergoeding. Door het ministerie van BZK is
deze berekend op € 8.048.000. Ter dekking van het berekende tekort van € 1,3 miljoen
kan deze integratievergoeding gedeeltelijk worden ingezet. We schatten namelijk in dat,
als gevolg van de samenwerking Millingen - Groesbeek en de daarop al aangepaste
organisatie, deze vergoeding niet volledig nodig zal zijn ter dekking van de frictiekosten
herindeling MUG. Het bedrag van de integratievergoeding dat overblijft na aftrek van
frictiekosten kan dan worden ingezet ter dekking van het tekort. Daarbij zijn er twee
mogelijkheden.
Enerzijds kan het restantbedrag als een beklemde reserve worden beschouwd en de
structurele rentebaten erover komen dan ten gunste van de exploitatie.
Anderzijds kan het resterende bedrag van de integratievergoeding in de komende paar
jaar volledig worden ingezet ter dekking van de exploitatietekorten. In die jaren kan dan
worden gewerkt aan harmonisatie van de verschillende beleidsterreinen, zoals het
subsidie- en belastingenniveau.
Bij de eerste optie ('beklemde reserve') bedraagt het tekort nog € 1,2 miljoen. Daarbij is
als uitgangspunt genomen (nog niet nader gespecificeerd) dat € 5 miljoen van de
vergoeding nodig is ter dekking van de frictiekosten. Het restant van ruim € 3 miljoen
levert dan uitgaande van 5% rente (is de huidige rekenrente) een jaarlijkse opbrengst op
van € 150.000. Om het resterende tekort van € 1,2 miljoen op te kunnen vangen
betekent dit gerekend per inwoner een lastenstijging van € 35 (bij in totaal 34.149
inwoners van de nieuwe gemeente). Gerekend naar huishouden (± 2,4 inwoners per
huishouden) betekent dit een lastenstijging van € 84.
Bij de tweede optie kan de restantvergoeding van ruim € 3 miljoen in de komende 2 a 3
jaar ter dekking van het exploitatietekort worden ingezet. In dat geval is er in de
eerstkomende jaren geen sprake van een lastenstijging per inwoner.
De integratievergoeding wordt overigens fasegewijs uitgekeerd volgens het 40-20-2020% betaalschema in achtereenvolgens het eerste tot en met het vierde jaar na de start
van de herindeling per 1-1-2015.
Onderstaand treft u ter informatie een overzicht aan van de woonlasten in 2012 in de
drie gemeenten. Als vergelijking zijn tevens de bedragen vermeld van de gemeente
Nijmegen en het gemiddelde van Nederland. Deze bedragen zijn afkomstig uit de
'COELO Atlas van de lokale lasten 2012'.

13

COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overtieden)
Bron: Atlas van de lokale la^en 2012 (Coelo­A tlas)
MR
Gemeentelijke woonlasten 2012:
Eénpersoons huis houden
Meerpersoonshuishouden
Ranglijst meerpersoonshuishouden
(nr 1 heeft landelijk de laagste lasten)

€
€

656
739
299

UB
€
645
€ ^
692
' 21Ó

GB

Nijmegen Nederland
398 €
541 €

€
€
5

605 €
654 €

613
683

0,1838
131 €
135 €
100 €

0,105
267
177
"60"

'125

'

Tarieven 2012:
OZB: tarief Vifoningen (% van de WOZ­waarde)
Reinigingsheffing: tarief meerpersoonshuishouden
Rioölheffing: tarief meerpersoonshuishouden
Hondenbelasting

€
€
€

0,1043
0,1491
190 €
258 €
177 € .
225 €
69 € ­ " 46 €

0,0685
227 €
125 €
'€"

Bij berekening gemeentelijke woonlasten zijn de heffingen OZB, reinigingsheffing en rioolheffing venwerict.
Fleinigingsheffing: obv vast tarief en 70 huisvuilzakken (MR en GB) / Rioolheffing obvvertDruik tot i00m3.

4.2 Reserves en voorzieningen
ln het kader van de gemeentelijke herindeling is het ook van belang de reserves en
voorzieningen van de drie gemeenten te beoordelen. In de bijlagen is een
totaaloverzicht van de reserves en voorzieningen per gemeente opgenomen. Om tot
een zinvolle vergelijking en beoordeling van de reserves en voorzieningen te komen,
hebben wij ons gericht op:
■ een vergelijking van het weerstandsvermogen: in welke mate zijn de gemeenten
in staat om hun risico's op te vangen?
■ De beschikbare middelen voor de instandhouding van de openbare ruimte
(wegen, gebouwen, riolering, water..): zijn de onderhoudsrapporten actueel, is er
sprake van achterstallig onderhoud en zijn er voldoende middelen om dit afte
dekken?
Weerstandsvermogen
Voor een toelichting op het begrip weerstandsvermogen verwijzen wij naar de
betreffende paragrafen in de gemeentelijke jaarrekeningen 2011 (opgenomen in de
bijlagen). Positief voor de drie gemeenten is dat zij beschikken over een uitgebreide
risico­inventarisatie en dat de risico's ook zijn gekwantificeerd. Anders gezegd: de
risico's zijn in beeld/zichtbaar en uitgedrukt in een bedrag wanneer ze zich voordoen.
Men weet waar men aan toe is.
Voor Ubbergen is recentelijk een nieuwe paragraaf weerstandsvermogen opgesteld
waarin de geïnventariseerde risico's zijn gekwantificeerd. Dit was namelijk in de
paragraaf zoals opgenomen in de Ubbergse jaarrekening 2011 nog niet het geval.
Voor Millingen aan de Rijn is in de jaarrekening 2011 een weerstandsratlo berekend van
1,23. Millingen aan de Rijn is daarmee in staat zijn risico's op te vangen met het
beschikbare vermogen.
De berekende weerstandsratlo van Ubbergen bedraagt 2,80. Voor Groesbeek bedraagt
de weerstandsratlo 9,46. Dit betekent dat Groesbeek ruim 9 keer in staat is om alle
risico's afte dekken. Kortom: alle drie de gemeenten zijn in staat op korte termijn hun
risico's op te vangen. De weerstandsratlo van de nieuwe MUG­gemeente is met 6,42
uitstekend te noemen.

14

­^M. OltL "«­

sSL.ffit«..fl:iS.■

Tabel: weerstandscapaciteit

. ..
Millingen

—

'

■

­

Ratio weerstandsvermogen

Ubbergen Groesbeek

WIUG

17903" " ^13.250"
1.400
681

15.580
■_2.428

­

Beschikbare w/eerstandscapaciteit
Benodigde weerstandscapaciteit.
i

bedragen x € 1.000

.­

^427
347

'

f

1,23

'

2,80

9,46

'r"6;42'^

Instandhouding openbare ruimte
Het in stand houden van de openbare ruimte vereist (veel) onderhoud. Belangrijk voor
de financiële positie van een gemeente is dat met deze meerjarige onderhoudskosten
rekening wordt gehouden. Enerzijds betekent dit dat men moet beschikken over actuele
onderhoudsrapporten en anderzijds dat de omvang van de
onderhoudsreserves/voorzieningen en de jaarlijkse dotaties daaraan op niveau zijn.
Voor alle drie de gemeenten geldt dat dit het geval is. In Groesbeek en Ubbergen was
het al op orde en in Millingen aan de Rijn zijn in 2011 alle belangrijke
onderhoudsrapporten geactualiseerd. Dit in opdracht van de rijksinspecteur van het
Ministerie van BZK in het kader van de artikel 12 procedure. Op basis hiervan zijn de
onderhoudsbudgetten (inclusief de geraamde dotaties aan onderhoudsvoorzieningen) in
de Millingse begroting op peil gebracht en de gemeente heeft in het kader van art 12
een aanvullende uitkering ontvangen voor het wegwerken van de geconstateerde
onderhoudsachterstandèn.
De volgende kanttekeningen kunnen hierbij nog worden geplaatst. De gemeente
Millingen aan de Rijn raamt in zijn begroting 75% van de in de onderhoudsrapporten
geraamde kosten voor onderhoud kapitaalgoederen. Dit is gebeurd op instructie van de
rijksinspecteur, die van mening is dat in onderhoudsrapporten de kosten 25% hoger
worden geraamd dan in werkelijkheid noodzakelijk is (een uit empirisch onderzoek
blijkend gegeven). In Ubbergen is eveneens ten aanzien van het onderhoud wegen bij
de dotaties uitgegaan van 75% van de zogenaamde CROW­normering. Nadere
inhoudelijke informatie over dit onderwerp treft u aan in de herindelingsscan (bij
onderdeel 3.7).

4.3 Financieel Meerjarenperspectief (FMP)
In de Voorjaarsnota's 2012 zijn de volgende perspectieven geraamd (x € 1.000):
Jaar
2013
2014
2015
2016

Millingen
­/­ 862
­/­ 914
­/­ 955
­/­ 909

Ubbergen
­/­178
­/­ 256
­/­ 236
­/­ 236

Groesbeek
981
1.102
276
88

Op basis van de recente Voorjaarsnota 2012 heeft de gemeente Groesbeek een
sluitend meerjarenperspectief. Voor 2016 is een voordelig saldo geraamd van € 88.000.
Daarin is een stelpost verwerkt van € 828.000 voor het opvangen van rijksmaatregelen
en decentralisaties.

15

In de perspectiefnota van de gemeente Ubbergen is in het financieel
meerjarenperspectief een tekort van € 236.000 in 2016 geraamd. Hierin is overigens
geen stelpost voor decentralisatie rijkstaken opgenomen. Voorgesteld is om eerst de
informatie van de junicirculaire van de algemene uitkering afte wachten en mede op
basis hiervan in november 2012 een sluitende begroting 2013 vast te stellen. Op dit
moment wordt de conceptbegroting opgesteld. Het college zal in september het
dekkingsplan vaststellen en daarna de begroting ter besluitvorming aan de raad
voorleggen.
Voor de gemeente Millingen aan de Riin geldt op basis van de Voorjaarsnota 2012 een
meerjarentekort van structureel € 9 ton. Daarbij de opmerking dat er géén stelpost (in
tegenstelling tot Groesbeek) voor decentralisatie is opgenomen. Deze is namelijk op
instructie van de rijksinspecteur geschrapt.
De gemeente bevindt zich in een artikel 12 procedure. Deze procedure is er op gericht
om de gemeente structureel financieel gezond op te leveren. De oplossingen die de
rijksinspecteur in dat kader heeft aangedragen zijn zoals bekend het enerzijds
aanpassen van de dienstverleningsovereenkomst tussen Millingen en Groesbeek (t.b.v.
een evenredige lastentoerekening) en anderzijds het doorvoeren van saneringen. In het
artikel 12 rapport over hetjaar 2011 heeft de inspecteur vermeld dat de
samenwerkingsbijdrage van Millingen aan Groesbeek structureel met € 666.000
verlaagd zou moeten worden. De minister moet over dit bijzondere voorschrift echter
nog een besluit nemen.
De begroting van Millingen is als gevolg van de artikel 12 procedure grondig doorgelicht
en alle betreffende zaken zijn in beeld gebracht. De begroting is in die zin op orde.
Millingen is momenteel bezig te inventariseren - mede aan de hand van de analyse van
de jaarrekening 2011 - welke structurele onderuitputting c.q. besparing er de komende
jaren nog gerealiseerd kan worden. Hiervoor is in de perspectiefnota vooralsnog een
"pm"-raming opgenomen.
Duidelijk is wel dat van het bovengenoemde tekort van afgerond € 900.000 een
substantieel bedrag (€ 6 tot € 7 ton) als structureel tekort zal resteren.
Dit tekort moet als taakstelling voor de nieuwe gemeente worden toegevoegd aan het bij
onderdeel 4.1 berekende effect op de exploitatie van € 1,3 miljoen. De totale taakstelling
komt daarmee uit op afgerond € 2 miljoen.

16

""£);.

^

ms e ^

'M.SIE..'B..

'efC-sta. «ifi. j

^ ^

^

Bijlagen
1. Overzicht effecten exploitatie bij herindeling MUG
2. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie subsidiebeleid gemeenten Millingen en
Groesbeek
3. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie subsidiebeleid gemeenten Ubbergen
en Groesbeek
4. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie minimabeleid gemeenten Ubbergen en
Groesbeek
5. Rapportage onderzoek effecten harmonisatie WMO-beleid
6. Overzicht kostenposten monumenten en archeologie GUM
7. Effecten harmonisatie accommodatiebeleid Ubbergen/Groesbeek
8. Berekening inkomstenderving OZB-opbrengsten bij laagste tarieven
9. Effecten OZB eigen woning bij laagste tarief en gemiddeld tarief
10. Overzicht reserves en voorzieningen Millingen
11. Overzicht reserves en voorzieningen Ubbergen
12. Overzicht reserves en voorzieningen Groesbeek
13. Paragraaf weerstandsvermogen Millingen
14. Paragraaf weerstandsvermogen Ubbergen
15. Paragraaf weerstandsvermogen Groesbeek
16. Notitie vergelijking scenario's samenwerking Groesbeek-Millingen ad Rijn

17

.>t.jr ^m •na^ •"rft '4tt

^ - gig. ^

"i^t

_|^ a a . -e;_ =ic £;«.»£.-" Jt s: ^ ^

— '__s.

Bijlage 1
Overzicht effecten exploitatie bij
herindeling MUG

19

Overzicht Insten en baton van g a m c c n t o n

M l l l l nflon

Omichrljvhig b»gK>tlng*po*l«n

Ubbcrg nn O r o c a b a o k
MirllnuonSaiI

dlr.l»L/bL

x€
Ubb«ia*n 2011

Kcn/ovidiiai

loUal

dli.ULfbt.

lOIUlr

dlM(i.rbf.

1,000

Pathvmw

otaal M U O 201

O r o a i b M h 2011

(ölaal

urm/ovffitiiad

dlr.lil./bi.

Miiir..fl.n
e«i

FuiliMUO

ui«(i/ovafliaad

totaal

b a * pa Ina an
dirfit. / bt
uran/owail>«ad

lolaal

lUbb.iuan
• I H

ur.<iao>.rna.J

dl..Ut.fbi.

10670

lolaal

dl.

lOlaal

lolaal

UITOAVEN «n INKOMSTEN
0

BtttuurikOiUn
SP001.00

QenwMnWfMd

SP'60I.02

BiW

S P 000.00
SP_008.01

" " 'si

­20

­71

­207

­7e
­199

­269

­«

R u d (koMon grtma)
~Rekynk»w

Plannino A conlror

­257

■1

RelicnlnB

­21

­56

■57

3P002.12

­13

­ÜO

­)«S

­82

­61

■ea

,

­

­

^17

•'"

­{l

­56

­3

­17

"Uo

"­55

­332

"

^

.êóa

­143

^415
­23

*e

■ .s

~3

_­'jé4

908

' ^ B 3

4lS

­253

■"­17136

•1.389

­139

.­2M

.424

332

___

_aa
139

•lï

' . ~

28

­

­3

3^

­79

­flO

■fl3

_­3

­177

­4

­17(

­33

SPdOJ.D2

^

__

­35
■ès

­01

■­

­71

■:**

­I2Ó

­léê

■

i \

L * g M birroKTtahon

SpOOBOO

_Bwliiur1litw»am«nwctt<Jng

^

­14

­12

­220 ™ ­

­144

:i53

­241

­385

~~

"2*

­4

•158

•173

:5i9

­661

•J

­115

­116

'­10Ó

­190

■6
.8

­8

­16

.15

­24

__­4«

•61

•3
227
­OS

^ ^

­105

Tii'

•13

­139

.3397

.!l.04(

.13e

­1,45:

;236

_ _

64

■

­3e

­21

­21
■J27

JJ

­42

iö4;

i­IJSI

­471

""

­2.05f

■

.71G

'

­«0

•35

­5

^ 2

­43

­14

­7

­­'­é

227
•78
■

­

Roprmit

i l

­61

P>t(iar«la

­236

­220

P12002

Pravenlla

­i;

P12D.03

Reotonol»br«ndï«cf

■45

>P13000

.

' •i.oa

­4

­\.m%

■

32
P 140,00

A PV

Pi4001

trüegfalövdllghakl'

P140T0

BMthS'nïrto mulregdm

­7

­27

­64

•€3

•12

­19

­3

~

­4

'"

"<»

­34

^2

­3

­ ­16

P ! 6 0 0 0 _ ^Ridming «pk»loven_
~

'

'

­lie

XlSf

ioraal

.

. \JA

­21'

^20

•1.317

­30

­42

­2

•144

­265

.10

­19

­142

42

­fl

■193
■6Ó7 ~

­136

­21

36

.15

13

­34

i^4

7

­149

­142

'e

­64

•34

­M

­61

:7

.3

•ló

­39

­10

­49

* ­.­

__'

­39 1

­\M7

­*77

II

­296

­90

.109

­2M

^257

•46

.10~7

.15 '

­29

* ""
­10 ~
. i i i n i ^

.IM

24

1 3°

12

RallonMl Mgbeheer

SP21004

a«mon

­ees

­19

­717

­1.3M

­207

­1.653

­311

­521

­106

­027

­77E

­159

•931

­10

­18

­13

■25

­1«

­41

­17

­12

­3"i
­M

­e
^­48

SPÏ1006
3P2100r
SP211ÖCI

"­1

GiBdhoWtbottrIjding
' K a b d i i t e l d i ; ^

C
.M

Vwteefiplannen
■fl

3P212Ó0

fl

­2

Openbam vervow

SP22100

Lo.»ol

5P2400a

WalorknahDcn

""­30

­135

­33

­74

­26

­15

­43

.74

­2C

.9d

­25

­25

­120

^"­38

•159

­193

­«2

:3«

­21

■17

­57

34

­23

li

' , " t ­J ï»

.133

­2W

­22

­316 ~ , „

­11

­13

­5

_­63

­14

­fï

"­12

­G

­1

•100

~

^ ­' ­'^

­2
­38

i. 't. .c J ­ ^

„

­3

­28

.

.21

.44
■40

tas

­ ­'%

_^;^:495

­56

­551

•19

­30

^ 4 2

­437

­41

­106
­4.3«

­38

•1

­17

­18

­1«
•44

­101

­■SX,

­105

■3

­47

.46

■es

­7

­42

'•0
.1115

­w:

­siaftf

J.36fi

*1,CI32

•22

­26

­24

5Ö

6

6

■*.7
loUal

■

■22

­!?

'
■­25Ö

3P21X3

■

­2"l

­7

Wiigan Mfinvctlwrdl/ig

­Mt

­CJO

­til

3 E c on o m iach« i akan
SP31000

Maritl

SP31D10

MKB

­T2' '
­0

"

■■•27

a

­

­

­

■

_

­

^ " ~ " 7 ! ' i *"1 *"~­:l

■■Xi
­13

8

tolaal

­12

17

25

­2"4

­13

15

15
.

­32

■

­40

­31

17

19

_J0

rrur

1

­ iA

­fl

­Ü.

'•JA

'

S.

«

­10
­38

­2

.«

0

­1

b

1

ï

_

_ _ .
—

­

—

1~

J4

­3

­37

­32

­'1.370

­58

­se

­31

­31

0
0

.6E

0

­aofl

­1.110

­1.117

c

SP4Z3t 1

B B Ö G y n f a k g e e n elgcndachoalb«tt.

'
__7*

SP43200

H u i a v . S p e c o n d e ™ . Ex

&P43300

B S O ScIwlDn O H

SP43310

B S O Oymlok. Eioendom ichoolbealuiii

SP44200

B V Ö MortMa<;rl­coïÖïo

,

"

." „
Ond«¥^)ibegolddl(^

­31

SP4e001

UxipVtH

­61

­M

­sic

lOtOB'

­31

Emanclpaire

■«9
­cbfl

­13
^ _ "

j^

'S _ SI*

­1

^ ;

­lö

"­14

­*

­fli

­15

­109

­2

­109
r l »

­40
.165

­li
­8

­16

­■M

•5M

•1.411

­ ­n;

­223 " *

­*148

"

Z­^' ,

'

­3

­IS

­124
­3,Ba(

" ^ 2 8

­419

* J ­■*

•71

­109

­122

­eri

­51

­«

•46

­312

•2B2

.i,bK

­7Ï

­1

­51

^J

­«

­11

­141
Mluilakorvlarwlii

SP51101

^9
Ï3W

"­31

­71

SP4K)X

BP511Ó0

;'^

­41

^
­147
­UI

­2,73T

Öndiwaleumng a p o n i n a i i l l n o o n

EP53003

2v«mbad

­11
­04

_ _

­M
" ­iM

­33
­32

.48

~ "^15

­e

■4

­­—713 ' "

*

­3

^

­28

­*

­3
Naliiu(li|>( g r o e n
N a l u i r t H ) g r o e n (groeobehocraplart)

■ .197

­63

_„ J^

­eo

~*^ —­^

­140
.4.5J5

'­34

­174

­29l

­J.»''

:7B3

­21

­200

­£

­2

­2

­«8

j ^ l

­199

­1D3

*""­94

­

­ 1

'

""

^ 7

".io
i

.74

­347

^ 3 ­'

■

­290

•!

~i53

­493

­141

'J47

­fli _ .

33

;17

­106

­■242

­600

­29

■aw

­13

­12

■k

­20

• 19

_­2e

■AH

­e

■VI

­a»

•41

­1

­15

­41

­7

­e

­15

.7

­52

­111

­GG

•917

­544

"^23

~.T24

­38
­491

­1

■
­16

­9
'l

•10

­2

­aia
■ 5
­9

­22

­e

­4

~s^

■

A)

^1

'.•ïfl

­3

•1

«3

0

"o

m

' 0

l

­

"ii3
­26

■2

^^

I4
.3

­­.fl

­1 _
""

­_­

'—i_—^

ö
0
"0

ö

08

—­33

"

J

^

'3

­1

1

.•lfl

:fl
,.Jl^

~~

.1 '

_­i

2

1 r~­!3
_

^21

iift­

.

.|4H

:~

■17

•fl
Z

­"1

.5

_^3

­

JA " ­Jx ■■:ïJd
~

~­

_
'

'Sj

'^

Ti

Tl
;3

■2

'S j
.1

■1

5

•SO

_­3

ó

r

."ib
li"

T4
^3

'

­ü

.4
■3 ­

■Z7

iJ.?

_ 0 7

:i
^ 2

— ~?

­i ' " * " • <

' ' Ta

^ . 7

"■43
~ '.4

.7

."7

■4

'.10

' .

"•0

­i
.15

'­. ­'7

3^'.2

­«

'

­a

­IOC

13?

.34

"­2

.« 1_ := _ ^ 2 i

.tflj

'.ij

•3

1

•3

■2

­17

•1

«3
"

­3

­7

­w.

•fl

' ­H4i

'.24

­a

—

■3

" ■i

jfl

" " . 8

0

_.i

.;

6

6

•a

•ÏO

"­11

•6

­17

"■11

.7

­f6

­32

'•3

•33

•1

" ­"i

_­3

•3

<j

._ '^

­2
~

(

­1.4S1

—

­1

0

1

11

■6

=7ï
­3

­ ­ .­:? — .é

­3
­1

­"1
:5
•;

0

.15
.17E

­fl

. , . „ ^^­

.­^ *"

.59

0
"

.

­3

■

4t

■>'

*fl — il

0

.,_ _c ^

­^ —"i

■a

~ . i

­S3

0
0

U5

­1
■\\

­4

•ii

T7

0

c

t

.

;293

­306

„ ^

"

't

""16Ö4

­339

.

"

~~_sz

ZS­}:

­2
TÏ38

­lis

­1
~

rr—;

■^2

'

^

~10

0

tl47
;74

­147

"­41

BoompUmditg

SP56000

"^ii

­*3Ö

­11

"5 ~

:5

,.i

ö

­123

'7

.209
­35

3P 560J»

... 1 _ _­?¥

.31

­

Ó3

­11

' ■ " ­ 0

1 '

■

­3

0

­65

.

0

­2

■32

SPHOOO

­7

­147

­2
3P53000^

' •«

•ri

.,

°

•Ï.338

­37

­IM

•e

5

­

" 0t

I

1

­12

^ •«

■ " ' ­ ó

•io

Z " •' 1­J

"3

­4J
•3'i

­3

r2
.'1

;2
— j

ó

­703

~

^4l2

'l7

—

'­i

i

­4

^

­3M

­«

J4

ï

•W9

­34
.;2

­17

_

­1

­

■

■«

j ! —^

U19

0

­192

­327

_

tb

" .i

­3il

.li:

~10

0

•12

BBOSclwionOH

■ ^i/f

0
_

".4

•a

■?

0

­léö

BBOStholen

„­24

'o

0

'ÓbSdaSiappaOH

B B O Gytrtok. Elgettdom aehoolbcatuir

"­3

"oa
­i
~i"i

~o

.

.4

"5

.3

^4!
~

" "•ï'i

ö
c
c

:i_­^.­

I

._^

■i

T­lSil

0

.­

j4
"

.3

^

Hl—

•4
"o

13

­51

0

­ ­­­

"■

•a

0
" ■ "

­2

. >fc

0

SP42ÏÖ0

SP423ia

"^
"^.24

~

0

•12

SP423M

"5

.7

D

~

■i

•fl _ . ­.

­4

IJ^ 1.1

0

OSS'il* Slippe

­12

•3

­6

0.

s­rz~
.,[

.4­Ê

•3:1

".:ii7

•10

­lfl ' ' " . ? 3

■­3

~ "0

­35

"12

•89

'■4

_ _

•«
"*_ ^

­20

'­fli

" " ■ 4

­

.

■fl '

'J

^' ­fl

D

15
'

_0

SP42000 "
SP42200

­13

~_^­i3
'■43

■48

0

25
^­23

■­'

0

­— —

­4C

15

4 Ondanvljivoarzlinlngen

­n
".ij

:< , ' . uo:

5
.

' ­ ­ .

~ ­ t 3 '■4h

•4

—

'11

•35

b
'

­49
i"­2.55t

"0
0

­r~z­
­1.12;

—

­4:
­27

m

11

2 Verheer c n v e r v o i r
SP21000

""o
"Ó
0
0
0

JO

9:

4Ó2

­I2f

1 Oponbar* Ofda i n v i l U a h a U
: P120ai

_

.100

~

­ÖI

•i
"

66

­18t

■

]

ViWMingïn'

apoCMOO

­153

­141

—£r­

. 1 — 'Jï

ID

18

tiaö

.71

Burgirïahan
8 P a n o q , _ G B A

014

­83
'­258 . . .

­23

­13
­478

:2a

­18
"­W

­ ­'S

­181

*37

~7 "^
­33

•3D

­102

­ ­

­28

CommunleWio

­13
■374

­5é

RcpraaanidlU

"

­3
­4Ö3

. ' ­," ­ ­is

­45

­21

Tiöe

­i'ra

­7
­43

SP 002.01

­a ■"'
­73

­ïe:

­64

­7

~

■' ■­■ ­li

­—16

3 _:.l

59

;13

_j3

I lÏ!
ï'7 ~ ^ 3
~

"­'1

"'hl
Overzicht lasten en baten van gemeenten

Ubbergen

M l l l l ng e n

Groesbeek

.€1000

Wdllndan 3013

Fusie MUG

'otaal M U O 3012

Oro«ibaak2012

U b b a . q i n 2012

1
tolaal

baaparlnaen
u r e n / ov e T t i c a i

dIr.ltL / b t
­

­

■

dli.laL / bU

totaal

■ totaal

uien/overhead

■ '■

'"­­"­IS

SP5B030

Sp»eHulnwi

'" '

­12

SPSaOlO

Loki^a mndla

­Z.

' 'S?

' i

M^»chBppall|kevooni«nlnaen

~

SPB'IOSO'

A
l.d 2.
Biponder onderzoek OBO)

"

Z Z

KwtKatheldinB
c5iiderenïiïg

­7ei

­306

— ^­ast

­ . ..'■

­

' J37
"

'"__^­331

" ­fi

•'

" ' ■~~­7
"

"

­1;:93
'

J50i

;

­

. . ..­^

b.. \ .

"" 3

"'

f . 1 7 5

"

^ :

■ZS3

"'­13

31

""­109

'­21
­28

­

■

... . e o t : .

­is ,
"'

■" ­ 2 4 0

■

, ­10

­13

W z ­^

^14

­334

54

" .

Tïja

,­25

'

­46

­97

­n

­5 ■ " ­

­20
^­45

.. SSZZJ^I

­43

­308

­79

­101

­IBO

­32

"­33

4

­4

.

.;

­245

^::.u­ S ­ \

*'""SP630""'

53 "
.sïd "
­ i e * ""7_^78
S, n* , ^

"■"'
^

b overloe W m o ­ l a k a n

Sociaal culiuieelwerk

SPSXio

Geeffjantacerd [ e i i o d w e r t l _

SP5301Ï

Ovirlgieiigtfwwli

..

­ó

­■­

Spe53.

']

'. ­ "

"'­x

~' ^

lotaal

Z

­

' ­

"~*'

'

"

ii­Bfl!

"~*~.205

­100

' ­133

'*Z 'M

SP73ia)

GFr/af«l

SP72102

lltogaal a N a l

'

' ­18

~

'^
'­lb

""

~"~

Hooldrtolen

~

"3*
' "­32
~ ~ '~22
Til

­185

S
SP7220O

~Z' ­^

­136

­:113 '­

"

■­.'

• >V,i^

­160

"

~

­29
KolKen

SP72255

Rationeel f l o o l b e h e o

SP722b7

RA
ioi wht

èP?2X0

MiWutifvoerlnffïfapportao?

'­3

­6

­27
^

­26

"

­217

"L_

'

■18

" "5
­7

Zn
­18

.25

­49

.55
■12

­13
SP72400

Begraarplaala^jUmnolng

'

­306

­73

'­73

­1Ö9

­136

^44

­ieo

­Z5fl

­342

­45

­387

.

­437

­3

­440

­24

­129

■■■' ­6Ó0

■26
Til
:

■

^

■3

""

SP73200

"

^ ^
15
23:

Bii2Bfpla_Bl»r«t;tan
lotaa

SPBIOÓO

. ^.

453

'ZSS

1 ■ ­6JJ3.:

SP a i d O l

B o i t e m m l n g . p l a n n e n (advleakn)

SP82001

Woningbouw

ZZZ

VttlKlarino wonoingavino

SPe2200

Houw

^^

­10
Z ' . ­128

■"

ï^

Bouvten?*^.'^??]?"'.?».^

SPfl22Ó4

R'eelarnevergiaringêri

SPa3205

SkKp

SP83300
"

'_^ ZZ.­ ­?

mi­ S­^

­

­ "

­49

totaa

Bekggingen
Grorrtiaken

!'~1'?^

­131

0

"

■ » ■.,,

­23
.Jt

"

its

"

"

OO

5:
' Tê2
­: ' i ­

­Mi

'

."1

Z

ZSS

­3

.3

­1

0

.3

_.3

■9

­2

­10^
'

.
•1
;1

oa

2

—_
7_;1

­IK

■:i77

­45

" T i a ■ " 0 5" Tgi 7
­j
­i

.­SJ

•m
iiii»ii

_ ­^

' ~

­13
­1

■3
_

ilF

ÖO 7 7 ^ 1
,.­ 'Sï

Il4

SS.3

10Isa1

0

H

­7

­4

.2

T\ ~ " T2

•i

­2

■1

I_ 1 S'^r i _ 7 ^ 00

­376

­373

­58C

­553

­8

­8

„ _■12
^

­12

'™""­%2

.1

­1<M

­294

­32

.­IM

­48

­160

­401

­416

­15

'­43"i

■ 0

­17

­33

­50

0

­35

0

­ .;'■'

„5?

.14£

­17

­183
­165

•131

•Ö31

.774

­191

Tgës

■■­415

z ­^

.f

_ ­i

­49
­96

" "

.­0621
­706 "

"

J

­1,289

­196

­1.487

.**

­lOf

­152

­40

___ ­ 4 3
­38
­3K

­35

.43

­aoe

­1.556

"­B5

­151

­125

­i3

"­52

­23

­29

­16

­33

'■h

­30

■10

■ ^

­57

' ­ 3 7 "'"
­13

^­9

­35

­13

­49 "

­ K

­26

­148

­75

­57

­43

­27

­ffi

­6

­76

"ÏM

.'■■

' . ,­«4(

,'

.

­2

71

" ^

"

71

~30
• .. ­43f

^

­2

­5

­72

­75

­17

­92

■1S4

­684

­648

■20

­4C

ic

­34

­flè

.'1ÓÓ

IC
­54

­155

.209

"­29

■ ­20

­49

­2Ï

­7!

.102

.7

­129

r ' ­* ­ ~ ~

­7
­121

­ï

­73

­9

­363

­124

­782

­7'7

Z . ' " ^

"■77

­108

■2

" .160

­153

1

­2

­, /

038
'­­1.14: ­

­29

­336

­5

5

­li

758

­2

­1

Ö45

^ ^.02­

.

,

2(
= .. 9:

­1

26'

377

Jli'

20­

_1.700

1.7Ö0

­3

­3

.1

,SSSZ—

zzz^.

'^ ■: ­

fl

;

> :

■>

■ <

.■.­ ■'­.■

'■ ­ (

SS^
Tl
­5
■d

­2
.1

j

01

7777:­^? J7:2 7 7 ^

­4

­37

­5
­5
— ­ ­ 3
•36

zss^
—
­65

Tl

Têo

­30

­95

­!

­2

­41

­J

­4:

­5

­2

■2
­1 ~ ­ ' . 2
•3

­3
­6

■ '

'T31

­:

0

­2
" ­i

­29

­2

­i

— ....

­1

­5

­8

. _ !5

■1

".I
:2

­3
­3
­3
'

0

­1

0

­1
;;3

75

0

7

­: zsszsz^ zsz~^ zzss^ — ­,_
­8
~T^
^
­; ­i
^ "­
^­ ­
fli
103 : 2 r
­­
—­
­
.5:
•3

­2

Ifi

77

61

5(

75

10;

73

".5

M

­4;

'i:

0;

­Tr3

Tiè

0

" " T l3

0
>

37;

­ .—_

304

0

­13

­9

.20

0

2'.732

­3

373Ó

0

­3

­3

0

56
^

73

­

:2.i

3

_

­3

­lö ­

^

­8

3

­13

­5

•■

­4

­3
^­3

­3

i6

■1

­1

T2
.5

■1

­"­
­3

­39

­1­1 J«

.5

1
■1

­8
­6

­;

""­,15

".5

­1

T7

73=

­19

Z~Z^

7L75

"77*

li
­i

­18

" " 32
­18
.5;

_­3

_­fl

'.;

'Z_ :2

0

■■■

„ ,

­19
­J3C

0

­421

■15

■e
.10­

­S

ö

~zsszsz 'z­ss~ sssssz

­4

­13
'­32B

_ „

0
;■

­.

;1B

­^

b

756
­44<

"07

­3 .

~~5

,

­365

.6

' 725

­11

■

­5

­2

T1O6

605

­22 ' ~ " ­ 2

c
Z

­ 0
­30

■157

­1

.1
_

3

:i37

."3
­2 _
­6 ~

•t
•15
­20?.

_

.686

_ _^ ~ T 7

.4
­1

'o

2(
0

. _...._

: 4

­1:

­16

3t

20

­*t
■■■10

•2

­2

~ " ­3

't

— ­—'

­1

095

■77

­'SS~ — —

­15

„­n:

2

'

'.^

™ ­2.!

­2

45

iZi'

:2i

­5

­1

"0

M^

"TJó

ZSS^

■­■'

­2

. ­

,~

_­12

­15

­10

~73

' ■ :

­2

M;

'.;

l35

­*

J2

­4

­1

c
9

— —

.8
•18

"­5

0

­310

­2C
B91 ^

.11;

'7

362
il4

­1

"~Tl26
­15

_ 17^

0

2.766

­349

^2■

"öb

­4

T7

"!

I

0

2.251
2
.766

•81

'605

z r : ZZ

^^100
­ 2­61
89

­65

, ­ ­ .­^

'_^ ~ i o o

—

_ ... ___^

45

­20

"

0
0

2.261

7 , * 1:.35Ï
JiV

".^­49
•*2

­ __

sszzs ­ ~ ­ ­ ~

­40

" 1.05";

30
24f

(b

­75

­19

. ­16

­K

"7~1" 77^
7 ~ ~2

'­5

­6
~ ­ 1 4

__ ­_­

­4'

­2

„

G
0

­10

­1

'

ZZZ' ­ S J

­70

­24

­24

­3

.­1

0

­20

­96

^i­j " " ^ 2

­2

:29

"0

STS Z Z Z

­5C

1.052

­ris

3

,L

"0

­il
­7^

..'

,,.

"­38

­14

­ ^
­17

_

Ti2

""­i

7'TLI?

6

•10

­

"Ï9
3

_

­71

Jl

­7'

™

­

B
­1

24

"95

,

1

­J

Ï4

14

19
3

'SS
lip?
II, '6'

­1 ~

.

.6
■
■ ­ c

*T76i

__ . 9

sss^ ,17731

0

­12
....

*~ Taös

756

­"*

^3

0

­15

­57

­ai

_ ™

­16

­12

1

..H04(

'­53

­300

ZZZ V J

­1;

SZS'Z:^ '

0

"­lö

­4

^

,

­23

­89

^ ' 'SSZ ­ ^

zssrss zz.szsr^

­193

­155

­■,

b

■S45

­ , ­ ' ­ M . i : ( ..­

"■19

.1­312

.._.­ ~ T 9 7

0
0

­446

­ia£
■.

.0

­ ï i SS Z^J

i.351

" ­ éb
«

­121

­457
'..

'­13
^ '"io
­32
­592
­123

­12

"

­325

Ö64
­332

­16

968

­497
'­434

­148

:gö

'^

.....

.44
­14Ó

­ .12i
., . ; ■ . ­l;es5 ■v

.

'"'ZJ^

■ "■ ""'

­lis

IS
­154

"

".2
­5

­7

­19

„7IÓ

J

­5

•1

­390

■513

"

­2

■3

­376

­120

­

0

'b

­isr

­35

^

0

_. _­7ïö 7„7iö ■ " ' . 2 8

_­!zrz _ S­?

.8

0

"""­33

­3

7_.:io

"0

•100

" ~ Ól
­29 """ * ­33
_­7

■

~r:z:

­ie

­25

Z~

SSZZS

0

"­30

­50

. IW

"S­3

"o

­3

­42

­39

­ia

■SST­SZ

TS

'­30
0

"I'T­iÏB

0

' ­ ­ ­ 3 0

mH^so

* " " i ] 4

19

19

­2

­e

.2

­18

­3.438

9 A laemena dekkinflmiddelen
SPB1300

" Z

­176

­3
53

"T55

­2
^"0

­18

­543

­ïffii ' l ^ J "­31 " r i T ­^3 S­ ' ■ ^
­3'l
~J68
1, _­i37

­149

I29 "

_­

■ ­5

­13t

0

­37

­2^82

10

T2i
'.a

^

B o u w _ . .
"■

Z

­n7

leoé

^

"

■ ­52

ib
­20

­20

­fl

­­ ­

­51

^13

.280

­157

^­37

­li2
1— _ :2(

­31
SP82202

­12

"

­7E

' '."T27

SP82004

* ::Ï7O

15

*16

■"

1

_dlf

3
­6

0

.,,

­37

­3

' ­28/

■•<!.3«7 ­ ,

­ 1 0 ~"

_

453
447

•IK

' ­JO

3twe!>*5PJ»n«rU

­174

*

Z­^

^efl

­13

^ ^

­20

ZZZSiS^^ S.Z ZSS­3
■ ■ " "" ~

­42

­206

­144

.3Ï

­^

b

­1

­73

­84

­17

'•4

.

fl

­^I

■2

­137

" ^ 4 6

" ' ^ ,'120

­21 i

;""

„

4 1

~Ti*

­73

­9

T j ï

"

'

.

0

­137

~
'

■29

~ "

­ 1 , .

0

­131

­2,3Óa

'S7''° ■ " " " " "­23
­To
;ii
"
­ ï l " ' ^.17
ob

Ti3

SP72202

" ' "

„

totaal

­.

_ Zl

'o

­66

■ ­196

­«

*

_ ' '^^

'":ite

" "

­147

"25

­2
­3

­59

•flO

­97

­145

­rsas

.

:

"­2 " " "

­30
­64

­40

'­éb

"­75

­62
:©3

!"­

•5

0
0
­

ii.r:"'',o

3

0

­338

•526

­ '. " ­42

5w
­4"l
7J83

'

' ~~ '"^
­fl

■ ­3.35.

"

­­.. ­ n .■­'"

.3

"0

.?
'

081

1­
"

,

dir

" t2
­1

C

­29
■­"28

­258

­«9

­222 1

~

_ ^ _ ­ih ^

"­"17

'

tolaal

­320

■623

­«3

^

■' ­ l O Ó

.17

ÓO
3

­28
.24

­1.6»!

­­159

.148

_

­0

\ SSS'Z, ­4.?
' "

­4Ó

9368

direct

^

"

■­28

■5

­5

openbare hygtena Z ^

­19

6931

•ffect

dli,lat./bL

"­1.844

­23

7 Volkagiondhald «njimeu

_ "1.SP7_14J0

■"*

^

" ~_^ ­fl

■■■";""^;i74

c. wDorwooalaftnoan

'­17106

.165

"

* ■ ■ ­

­li

"SZ­ " ' "

12

zzsz ­ 5?

wMÓ­voo.ïlenlgen
a . vervoeravoorelantnoen

_

­

­­

­—'?­■*
S.

­738

' ­38

'

­24"7

—­­^
—^­ss

­573

,_ . _^^" ^ " * T 7 l
* "*'"T7i
. _­. ­^ " *:"'
" Z'S~ * ' ' ' "
__' "

A iconimodailaa

SP63Ci02

, ­ ^ ­ 1 ^

­18

__

a.hJahoudeliikohu«p

■

­­3.W3

­22

­3
W M O __

24

■165

.ZSiZZ^
SP6a2.

­30

^7

. ,.­3.35­

.5

;ió3

■;23

­33

'■■"*'

dir.Ut./bt.

tolaal

­78

­130

­569

.336

ur«n/overhend

­^

aroasbaak
18870

Ubbirgin

_., 0

" ­ "

T _ '­il

"' :5b

'■fl

­5

­94

_^____ _­10

­■

37

­3.457

_­9

_^ ;*

"­afl

­23
■

dlr.Ut./bl.

­«4

­39

_
"

toUal

­34

­85

T42

._­ ­^

b". L a n g d C f l ö h i W a W i a t a g

SP61461

1

r ZZZS^^'^

„ S S l^"

Soetale voorzlaninfl

"" S f ' 6 2 0 0 1

­S

­24

ZSS "j­3

A
I.O W.

SP61004

a. B ï i o n d e r a Wfttara
J

^20

' ­2B

­5

Boahit Biilincfv«1.tallaland,

SP81003

SPflllOO

'

■ ­17Ö

WI/VB4

—

"l SSi z . ^

.

r237

■ ~' . ­ B K

lolaa

SPaTxi

Tie

'

­26

'"

S­ ­ A Ï^

­

_ ~_;3

­32

Toertama

SPSaoOQ

'

15

20

uren/o vem ead

dlr.laL/bL

^

Millingen

Ë

­3
95

— ­

­55

£

­­

"*" 90

._

Overzicht lasten c n b a t e n van g e m e e n t e n Mlllln gen U b b e r g nn O r o o s b e o k
Mlilinaan 2012
dIf.liL / bl.
SP93200

SP93000
3PB3i.00
3PB33"?0Ó
SPe3400
SPfl^OO

Reaereerfnoëri

Uitvoering v«i WOZ
Batan OZB g ö i r i k i t i ~
Balen OZB" elgonaran
Balen baatbolaiUno
Balen (wanaenbciaitliig ■ "

iien/ovaitieat

■1»
""3.127
Ó
■16

«

_
~

UbbainenlOll

-185
3;i34 Z
-3
-84
so
873 _

-48

13
41

MutMloafoaenrea
SBUona'boalonvnlr.
?

dir.l.L/bl,

totaa)

'-ei
Z~-^ ' . _ 8.031

S.035

'. -^^

"'74
^333
1^609

lOlofll

.152
17.143

-

'o

■*i
206
^.9a7

-357
335

65
41
~

Laitanhalrina an Invordedr^
OZB

"-5

-.

11
-438
63Ó
aottf

'
_lotaal

jö

_o
-IM

dir.lat. 1 Dt.

-152
17.240
"-3
-309

.31

■

a

_

■0

-i

-5

-12 " " " "

■3
-5
-1

"■«

. ■ - : 7 :

-8
■5

-5

-Ai

-438
HD
i.S17

..

"ZS ^ZM

:
■ -Si!

izii;

O
-30
1Ö2
.44
3t.41M

-226
11.39C

■13
-44

i,

.2f«

-74
102
-44
1 7.1.2K

■

O
-19
-l'io
788
4Ü.IQ6

FualB MUO
m w ni,«n
(JI,.l*i.'bL

totaal

_ _

-1
7^4

-6
^30
"711
~ 4.389
1
8
219
82
-37
-65
-1
-16
-5
-21
-63
-110
7W

- aciw

zzE"-. - . :
'

-

-

^33»

-ieï
' ~ ~~'

TiT
•83

~-^^—

, 7
,

E

'

■■

0
0

■ 0

eac

~

szzl

-__—

—

I

i"

roialen

■91

^* ■'"_ ^ _ 14

-'—'--

3.a3ï

-2.838

'zr:'~
-5.776

91
■01

-:*2

2

-137

•91
91

—

GI

.,1 ? ,M
105

'35

' -ri

" 065

^i_:"

fl

E

-—. y ?

Sl

^27
"36

" -7
16

- 7^ *" -ii
10

-_!" 7 _ JOl

__1Ó1

•3Ó
30

3 "
7

"~7

"_ " 7

7":! 7

~ ~^

."

— ^SSZi
5
.lf

3
■7.4
140

- - ?*

\if^

i.liU

•w

i.ltt

•3
9
•"3
l.MO

_
"13

'Jt

*

p
25
0

Z'ZS^

W

'4.

ZZ^
.1.5C1

IEO
Gkit>a4l alructuteal «Ifael aamenvoaokig MUO

•i.i94
lolaal Inwonara
lallen pei Inw

14.149
-35

.1.334

Totale vergoeding - la ontvanoen wor 4 [aar • f «.048.000,-

1.334

dil meer budgiri Ier dekUng w i h«t teked en mMt ll)d voot
oploating vnn het lekoit.
OIobaal alruchiieal eriact lamanvotglng MUQ

0

Saminvatlina totaal ellact (uila MUQ | i i 1,000)

baaparing hulivnllng Ubbergen en Ullingen
baaparing cvedgo ovwheoditniten (ICT, rau, p&o)

par aaldo ctfael badrljtavoailna
kotten harmonlaaile lubakHe*
|nkom*tander>tno OZB bl] hontoton laogita ltri<iv«n
allsct beleid akeuiea
totaat «tlact l u i k MUO

~., szzz

773

ZZZ-k ~ 7 3 ^

'\
^ .

73"

as3
630
243
103
•1J25N
418 V
-419
-1.234
-80
•1.763 N
-1.334 H

73

< \ -!

z' _

-ili!

Iruat la ontvartgan IntagiatiavargDadlng ^pcta A)

1MI7-3013

6
■3

^iM

TQ
18

~
360

■3

0
0

7._

-tn

-121

77?

-. -.^ ZS)

' "•i
3
-74
140
1.114

7". 8

733

•sa

—
"-

-13.4Sf

7_77n

5

-ül*

-70

"JS

-137
105

T47

loinal

5
014

— - - '-. -^^

.70

I

3" 7

ZZSP^

Ti
14

uiaii

7 W

— ü

PJM.

- -_ - z ~ s ' -^

TT? ' 7 „-3

~ 865

-—

70
18
18

5w

totaai

totaal

ÖM

-_—
"— - - _—_;

ö

~ . Z^

■-a,?a

■

0
'~""o
D
0

—-—

345
PiT

SubaMiebeleld ipoit, wdzijn tdJ,MR_w> UB)

~__

0
0
?
-T
^■V2
0

(

.._
.

Ö
-181

—-—

7—71-

:m

dtoaabaak
101170

lotnal

'oi
TÜsa
3

- ■

_

Ubbaroan
9368

Mlllhiuaii
0921

totaat
alf act

■426

-11

~8
" 219
a:
■6
-1-

i'42 ~

O^rloaafraetan

.ICT
- Faéïitalra z«K«i
-pib

uren/overtiaad

-405
31.405
-6
■" -137
711
4.3B9

'm

8
142

"êa
41
T37

■34

o

-1

SP9a000
"" SP90000
_
_^_
_

uren/ovarliaad

1.907
12
41

SP94D0a
SP94002

dir.lit 1 bL

lotunt

xC 1.000
Tolaal MUO 3012

Oraaibmk2D13

.4

■ü— ­iJl ­rrm 'imil OM. ­­h­ >eer. ïk*. Uaö 'u"* ­ata "W
JK­ fitaiffi^ ­ ic auiïL ­ff­ „icsts. sis. "jt .­­ s d
a­
­=­ s=r= s S i «=^ sSa ■=£' "V^ "TS^ a=i 5^
' ^

Bijlage 2

Rapportage
'Onderzoek naar effecten harmonisatie
subsidiebeleid'

gemeenten Millingen aan de Rijn &
Groesbeek

Mei 2012
Cluster Welzijn

23

Algemeen
In voorliggend document is bekeken of harmonisatie van het Millingse subsidiebeleid met het
nieuwe beleid in Groesbeek financiële effecten met zich meebrengt voor Millingen aan de Rijn. Het
gaat daarbij om subsidies op de beleidsterreinen welzijn, sport, cultuur, kunst en toerisme. Subsidies
op het gebied monumenten, landschap en natuur zijn buiten beschouwing gelaten. O p sommige
punten wordt wat uitgebreider ingegaan omdat effecten of het ontbreken daarvan enige toelichting
behoeft.
Het document is onder\'erdeeld in drie onderwerpen 1) kunst & cultuur, 2) sport en 3) zorg en
welzijn.
In onderstaand overzicht worden de totale effecten van deze onderwerpen weergegeven. In de
paragrafen hierna wordt per onderwerp nader ingegaan op de onderliggende thema's en effecten.

Onderwerp
Kunst & Cultuur
Sport
Zorg & Welzijn

Effect na harmonisatie
-/- € 485 tot -/- € 30.485
-/- € 49.044
- / - € 4.181
Totaal - / - € 53.710 tot - / - € 83.710

Uit het overzicht blijkt een te verwachten negatief financieel effect bij harmonisatie. Het effect loopt
binnen het beleidsterrein Kunst & Cultuur behoorlijk op bij deelname aan De Stroming voor
Millingen aan de Rijn na herindeling. Zie daarvoor het hoofdstuk Kunst & Cultuur paragraaf 4
Bibliotheek en Muziekonderwijs.Dat houdt in dat bij een herindeling van INMingen aan de Rijn en
Groesbeek, de nieuwe gemeente dit bedrag meer uitgeeft aan subsidies dan nu door beide
gemeenten wordt uitgegeven. Oorzaak is dat het Groesbeeks subsidiebeleid — waaraan Millingen aan
de Rijn dan wordt gekoppeld - een ruimliartiger beleid is.

24

ESI flÜS-Jfc*-" JI

iT

^

— '

Kunst & Cultuur
1. Amateuristische kunstbeoefening & Volksfeesten
Wanneer de huidig gesubsidieerde verenigingen en stichtingen in Millingen aan de Rijn op basis van
het nieuwe subsidiebeleid in Groesbeek zuüen worden gesubsidieerd, ontstaan de volgende effecten:
Subsidieontvanger
Millingen aan d e Rijn
Fanfare Ons Genoegen
Fanfare Cecüia
Zangvereniging Vivace
Stichting Muzida
Zangkoor Apart
Toneelvereniging Zeg
Maar Pang
Heemkundekring De
Duffelt
Oranje Festijn Millingen
Majorettekorps O E V
Kunstzinnige vorming
Totaal

Bestaande situatie

N i e u w e situatie

Effect harmonisatie

€ 7.300,00
€ 7.250,00
€2.375,00
€ 1.650,00
€1.475,00
€ 2.350,00

€ 7.650,00
€ 8.175,00
€1.500,00
€ 250,00
€ 1.500
€ 250,00

-/-€350
- / - € 925
€875
€ 1.400
-/-€25
€2.100

€ 330,00

€ 330,00 (geen
wijzigingen)
€ 500,00
€ 3.000
€ 2.360
€ 25.515,00

€0

€ 2.300,00
€0
€0
€ 25.030,00

€ 1.800
- / - € 3.000
- / - € 2.360
- / - € 485

In het nieuwe Groesbeekse subsidiebeleid wordt per fanfare, harmonie een vast bedrag van € 1.500
subsidie verleend en daarbij een bedrag van € 75 per spelend üd. Ditzelfde reginie past Groesbeek
toe op het tamboerkorps en majorettekorps van Sint Hubertus. In Müüngen aan de Rijn is eveneens
een majorettekorps welke onderdeel is van het Schuttersgenootschap OEV. Bij meer dan 8 leden
ontvangen zij volgens de nieuwe Groesbeekse deelverordening subsidie. In deze rapportage wordt
uitgegaan van een schatting van circa 20 leden van het majorettekorps.
Koren en zang\^erenigingen ontvangen een vast bedrag van € 1.500 aan subsidie. Overige
verenigingen € 250. Een Oranjevereniging ontvangt nog € 500 in het nieuwe beleid. Met name de
toneelvereniging ZMP, Stichting Muzida en Oranje Festijn MiUingen worden daarom
geconfronteerd met subsidieveriaging. Voor Stichting Muzida geldt welücht ook nog het
afwijzingscriterium voor subsidie dat het geen vereniging is.
In Groesbeek wordt het basisonderwijs nog separaat gesubsidieerd (begroot ad. € 7.750) voor
kunstzinnige vorming. Dit is in het nieuwe subsidiebeleid echter niet meegenomen. Bij harmonisatie
ügt het voor de hand, dat ook de Müüngse basisschool hiervoor in aanmerking komt. De subsidie in
het basisonderwijs bestaat uit een bedrag van bijna € 4 per leeriing. In MiUingen aan de Rijn zou dat
neerkomen op drca € 2.360 uitgaande van 590 leerüngen op de Martinusschool.
De Heemkundekring De Duffelt past niet in het Groesbeeks subsidiebeleid. Daarvoor zal een aparte
grondslag moeten worden opgenomen in een deelverordening dan wel subsidiëring vanaf de
begroting.

25

2.

Musea

In Groesbeek wordt jaarüjks subsidie verieend aan drie musea. Het Afrikamuseum ont\"angt € 3.059,
Oriëntaüs en het Bevrijdingsmuseum ontvangen beide € 19.076. In het nieuwe subsidiebeleid is in
een aparte deelverordening voor musea vastgelegd dat musea die een langjarige subsidie van de
rijksoverheid ontvangen ten behoeve van hun exploitatie een vast subsidiebedrag van € 3.000
kunnen aanvragen. Voor de overige musea geldt een maximum van € 20.000. De activiteit(en)
waarvoor subsidie wordt verleend, moet gericht zijn op het beheren van coUecries op gebied van
kunst, historische en cultureel erfgoed van de gemeente Groesbeek voor een breed pubüek.
Acü^nteiten in samenwerking met de basisscholen komen eveneens in aanmerking voor subsidie.
In Millingen aan de Rijn zijn geen (door de gemeente noch het rijk) gesubsidieerde musea. Wel zijn
er Liburna en een museum bij de Gelderse Poort, welke wordt beheerd door Staatsbosbeheer. De
exploitatie van de expositieruimte is inmiddels gestopt en de ruimte wordt verkocht.
Indien de Millingse musea bij harmonisatie met hun acti\titeiten kunnen voldoen aan de criteria van
de deelverordening, komen zij mogeüjk in aanmerking voor subsidie ad. € 20.000. Het verdient
aanbeveüng hier strakkere criteria in de deelverordening op te nemen wanneer harmonisatie
daadwerkeUjk aan de orde is.
3.

Toerisme

De subsidieverordening toerisme Groesbeek 2007 maakt geen onderdeel uit van het
herijkingsproject. De belangrijkste afwijking ten opzichte van de Millingse subsidieverordening
toerisme betreft de cofinanciering die gevraagd wordt van de subsidieontvanger. In Groesbeek
wordt van de subsidieont\'^anger gevraagd ten minste 20% zelf te financieren al dan niet met behulp
van derden. In Millingen aan de Rijn ügt het percentage hoger, te weten 50%.
Müüngen aan de Rijn heeft in de begroting 2012 een subsidiebudget beschikbaar van € 13.760. Dit
budget is als volgt verdeeld:
Subsidie Radwandertag
Subsidie Stichting Pelgrimswegen
Subsidie Streekgala
Subsidie Stichting Werkgroep Toeristische Acti^titeiten
Stelpost subsidies toerisme (diversen)
Totaal

€ 250
€ 60
€1.000
€ 1.250
€ 11.200
€ 13.760

In Groesbeek is het budget beschikbaar voor subsidies in de begroting € 94.556.
Wanneer bij harmonisaüe gekozen wordt voor het Groesbeeks beleid, heeft dit een beperkt
financieel effect voor Millingen aan de Rijn.
4. Bibliotheek & Muziekonderwijs
De subsidie voor de bibüotheek is evenmin onderdeel van de herijking van het subsidiebeleid. Een
besparing op de bibüotheek is in zowel Groesbeek als Millingen aan de Rijn onderwerp van gesprek
in het gemeentebestuur. In Millingen kan dit oplopen tot 25% in 2015.

26

■a. j T g i ^ * ^ \ j ^ m ^ -a. =jC-ai^ ^ ^ l ^ £-

^

Groesbeek subsidieert de bibüotheek jaarüjks € 393.837. In de begroting van de bibüotheek is
ongeveer € 240.00 bestemd voor personeelskosten, circa € 76.000 voor huisvesting, circa € 106.000
voor media en ongeveer € 80.000 voor administratie, automatisering, bestuur en organisatie en
overige kosten. D e Groesbeekse bibüotheek is nog een zelfstandige, maar zal op termijn aansluiten
bij de Openbare Bibüotheek Gelderland Zuid (Nijmegen) waar ook Müüngen bij is aangesloten.
MiUingen aan de Rijn subsidieert de bibüotheek € 140.625. D e bibüotheek heeft aan personeelslasten
circa € 115.000, voor huisvesting € 24.000 en media € 37.500. Met de aanstaande verhuizing naar het
Kulturhus zullen kosten voor personeel en media afnemen, maar voor huisvesting toenemen.
Bij harmonisatie van subsidiebeleid zal in eerste instantie geen financieel effect optreden. Dit is pas
een mogeüjkheid wanneer de OBGZ een uniforme productprijs gaat neerieggen bij aüe gemeenten
waarvan de lokale bibüotheek onderdeel van haar organisatie is.
Wat betreft het muziekonderwijs geldt voor Groesbeek dat zij deelneemt in een (soort van)
gemeenschappeUjke regeüng waarvoor ze een bijdrage betaalt a € 122.000 aan De Stroming. Van dit
budget is circa € 20.000 voor huisvesting. H et overige subsidiebudget (circa € 100.000) is bestemd
voor acti^titeiten en personeel.
Müüngen aan de Rijn neemt geen deel aan deze regeüng. In MiUingen wordt het muziekonderwijs
geregeld door de fanfares Ons Genoegen en Sint Ceciüa en de Stichting Muzida (Muziek en Dans).
Harmonisatie van het subsidiebeleid heeft geen effect voor Millingen aan de Rijn, aangezien op de
Groesbeekse subsidie geen aparte deelverordening van toepassing is. Echter geldt wel dat wanneer
de nieuwe gemeente afspraken maakt met D e Stroming, waarin zij waarschijnUjk een hogere bijdrage
moet betalen, omdat inwoners uit MiUingen aan de Rijn dan ook meegerekend worden. H ierin ügt
uiteindeUjk wel een potentieel financieel effect. Indien de nieuwe gemeente ook voor Millingen aan
de Rijn afspraken maakt met De Stroming, wordt geschat dat de kosten (exclusief huisvesting) circa
€ 30.000 bedragen. Daarmee zou het naar rato een vergeUjkbaar bedrag inzetten als Groesbeek. In
het geval van deelname aan De Stroming zouden er eveneens consequenties kunnen zijn voor
subsidies aan de fanfares die nu muziekonderwijs aanbieden.
5. Lokale m e d i a
Groesbeek subsidieert de Lokale Omroep Groesbeek met € 23.130 (begroting 2012). In het nieuwe
subsidiebeleid wordt deze subsidie rechtstreeks van de begroting verleend, zodat er geen aparte
deelverordening voor nodig is. Derhalve is er geen effect wanneer het subsidiebeleid wordt
geharmoniseerd. Millingen aan de Rijn verleend jaarüjks subsidie aan WFM a € 3.225.
6.

Conclusie

De punten van aandacht zijn m.b.t. harmonisatie van subsidiebeleid zijn:
Indi^tiduele effecten verenigingen/stichtingen amateuristische kunstbeoefening
Bijdrage kunstzinnige vorming basisonderwijs
Deelname aan De Stroming muziekonderwijs
Subsidieverordening toerisme
Aanscherping criteria deelverordening musea.

27

In een overzicht ziet het er als volgt uit:

Thema
Amateuristische kunstbeoefening en volksfeesten
Musea
Toerisme
Bibüotheek & Muziekonderwijs
Lokale media
Totaal.

Effect
- / - € 485
€0
P.M. (negatief)
-/- € 30.000 (bij deelname De Stroming)
€0
-/- € 30.485 (bij deehiame De Stroming)

Sport
1. Voetbal & Korfbal
Groesbeek telt zes voetbalverenigingen en een korfbalvereniging. Müüngen aan de Rijn heeft van
beiden één vereniging, die ook gezamenUjk in een stichting (De Hove) zijn ondergebracht voor de
huur van de velden en de aanstaande nieuwbouw accommodatie.
In Groesbeek wordt met ingang van 2013 gewerkt volgens een nieuw subsidiesystematiek.
Uitgangspunt bij deze systematiek is dat de eigendom van gebouwen en velden bij de verenigingen
(of een daarvoor opgerichte stichting dan wel private eigenaar) komt te üggen. In het nieuwe
subsidiebeleid komen verenigingen jaarüjks in aanmerking voor subsidie op basis van het aantal
(spelende) jeugdleden, kleedlokalen en velden. Een van de subsidieverpüchtingen zal zijn dat het
sportpark op een goed niveau wordt onderhouden. De gemeente houdt daarop aüeen nog maar
toezicht en voert (of laat voeren) feiteüjk geen onderhoud meer uit. Voor de grote vervangingen en
renovaties geldt een aparte subsidieverordening zodat verenigingen voor de grote investeringen in de
sportaccommodatie nog separaat subsidie kunnen aanvragen. Deze verordening voorziet in een
bepaalde levensduur van een onderdeel van de accommodatie alsmede een eigen bijdrage van de
vereniging. Alvorens met het nieuwe systeem gestart wordt, worden sportparken aUereerst
zogenaamde onderhoudsachterstandèn gecompenseerd c.q. weggewerkt.
Vanwege een bezdnigingstaaksteUing loopt de jaarUjkse subsidie aan de voetbalverenigingen in de
periode 2013-2016 temg. Dat betekent dat in 2015 en 2016 de subsidiebedragen niet geüjk zijn. In
onderstaand overzicht zijn de bedragen per jeugdüd, kleedlokaal en veld om het subsidiebedrag te
berekenen voor 2015 en 2016 op een rij gezet.

Subsidie element
jeugdüd
Kleedlokaal
Veld

Bedrag per su Dsidie element
2015
2016
€100
€100
€275
€150
€950
€ 1.700

In Groesbeek beschikken verenigingen aUen over een eigen sportpark en is er (nog) geen sprake van
medegebruik. In MiUingen aan de Rijn is dit na de nieuwbouw van onder meer een
kleedaccommodatie wel het geval. Daarmee is het lastig een onderscheid te maken welke
kleedlokalen van welke vereniging zijn. In principe zijn aUen in eigendom bij Stichting D e Hove.

28

"— 1^-S -ioK Om 'i=a a.^ ' t . ■
•■s. J C 5(fl. ^
-_^, fl(ia.. £.

uet. " J­ J2"

Derhalve wordt de subsidiëring van beide verenigingen ais een geheel gezien. D it wijkt enigszins af
van de Groesbeekse situatie waarbij in de deelverordening is aangegeven dat de vereniging als
subsidieaanvrager dient, omdat daar de leden zijn ondergebracht. In het overzicht de kengetaUen van
Stichting De Hove op de subsidie te kunnen berekenen.

St. D e
Hove

Subsidie elementen kengetallen MiUingen aan de Rijn
# kleedlokalen
# jeugdleden (uit
# velden
subsidieaanvraag nieuwbouw)
(nieuwbouwsituatie)
SC Mig Odio
SC
Odio T o t a a l
Totaal
Mig
338
105
5
2
443
7
13*
*In de nieuwbouw van Stichting De Hove zijn van de 13 klccdlokalai, 4 grote kleedlokalen gepland. Uitgaande van de
reguliere nonnen voor kleedlokalen zouden de verenigingen meer kleedlokalen nodig hebben, te weten SC Millingen 12 en
DKV Odio 4. Door multifunctioneel gebruik en grotere afmetingen bij 4 kleedlokalen kunnen de verenigingen gezamenlijk
met 13 uit.

Uitgaande van het nieuwe subsidiebeleid van Groesbeek betekent dit voor Stichting De Hove in
2015 en 2016 de volgende subsidiebedragen:
Subsidiejaar
2015
2016

Jeugdleden
€ 44.300
€ 44.300

Kleedlokalen
€3.575
€1.950

Velden
€11.900
€ 6.650

Totaal
€ 59.775
€ 52.900

In de wintermaanden wordt er door de korfbalverenigingen in de sporthaUen HeuveUand en D e
Duffelt getraind en gespeeld en in de warme maanden buiten op het sportpark. D at houdt in dat de
korfbalvereniging ook als binnensportvereniging voor een subsidie in aanmerking komt. In de
nieuwe deelverordening van Groesbeek wordt daarbij uitgegaan van een vast bedrag van € 1.500 en
een bedrag van € 50 per jeugdüd. Voor D KV Odio houdt nog eens een extra subsidie in ten hoogte
van € 6.750. Op dit moment ont\''angt de korflD alvereniging in MiUingen aan de Rijn een subsidie van
€ 2.000 de voetbalvereniging ontvangt geen subsidie. Daar staat tegenover dat de gemeente jaarüjks
het sportpark onderhoud a € 31.500 (begroting 2011 en 2012) en daar een huursom a € 15.000 voor
ont\rangt van Stichting De Hove. Naast de lasten voor onderhoud betaalt de gemeente nog de
waterschapslasten, ozb, rioolrechten (al worden deze in de begroting grotendeels op € O gezet) en
zijn er ambteüjke uren die worden ingezet.
Bij harmonisatie met Groesbeek betekent dit dat er de nodige wijzigingen doorgevoerd moeten
worden. D enk aan de huur die moet worden omgezet in een erfpachtcanon (€ 500 per speelveld). In
een overzicht zijn de financiële consequenties hiervan op een rij gezet:
Post
Subsidie De Hove
Subsidie DI<a^ Odio
Onderhoud
Huur / Erfpachtcanon
Ozb, rioolrechten,
water s chap slas ten
Ambteüjke uren
KapitaaUasten

Bestaande situatie
€0
€ 2.000
€31.500 (begroot)
€ 15.000
Circa € 3.000 (niet
begroot)
Circa € 25.000
(begroting 2012)
Circa € 6.500

29

N i e u w e situatie 2015
€ 59.775
€6.750
€0
€ 3.000
€0

Effect harmonisatie
- / - € 59.775
- / - € 4.750
€31.500
- / - € 12.000
€ 3.000

P.M.

P.M.

P.M.

P.M.

Dotaties ver\'angingen

(begroting 2012)
Niet bekend

P.M.

P.M.
Totaal 7 - € 42.025

DuideUjk büjkt uit het schema dat de nieuwe situatie de gemeente Millingen aan de Rijn meer kosten
brengt. Echter staan daar nog wat kanttekeningen tegenover:
De kosten van onderhoud van het sportpark (velden, groenvoorziening) vielen in 2009 ücht
en 2010 fors hoger uit dan het begrote bedrag. De netto besparing zou in feite hoger kunnen
üggen daardoor.
De besparing op ambteüjke uren zal na afloop van het nieuwbouwproject - waarbij de
gemeente nauw betrokken is — duideüjk worden en kunnen worden ingeboekt. In Groesbeek
is met het nieuwe beleid ook een besparing op ambteüjke uren ingeboekt.
Uit de gemeentebegroting in MiUingen büjkt niet dat er wordt gedoteerd voor de grote
renovaties en vervangingsinvesteringen. In het nieuwe Groesbeekse beleid, zal dit nodig zijn.
Dit zal eveneens een financieel effect met zich meebrengen. Nader onderzoek is nodig om
deze financiële gevolgen in beeld te brengen.
De subsidie aan Stichting De Hove neemt in 2016 nog af vanwege de Groesbeekse
taaksteUeade bezuiniging die in 2016 definiüef gereaUseerd is.
2. Overige sportverenigingen
In MiUingen aan de Rijn ontvangt naast de korfbalvereniging op dit moment aüeen
voUeybalvereniging Switch een subsidie voor haar activiteiten. Indien geharmoniseerd wordt met het
Groesbeekse beleid komen ook andere sportverenigingen in aanmerking voor subsidie. Het gaat
daarbij om de paardensportvereniging De Veldruiters en de schaakvereniging MiUingen 1948. Voor
de voUeybalvereniging en de paardensport\'^ereniging geldt dat zij vaUen onder de nieuwe
Groesbeekse deelverordening sport^'^erenigingen. Zij ont^^angen een vast bedrag van € 1.500 en een
bedrag van € 50 per jeugdüd. Van de voUeybalvereniging is op dit moment geen exact aantal
jeugdleden bekend, maar geschat wordt dat het circa 75 jeugdleden zijn. De paardensportvereniging
heeft circa 20 jeugdleden. Voor de schaak\'ereniging geldt dat ze vaUen onder de deelverordening
overige vererugingen en voor een subsidie van € 500 in aanmerking komen. In een overzicht ziet dat
er als volgt uit:

Sport
VoUeybal {Sv.ritch)
Paardensport (De Veldruiters)
Schaak^rereniging

Bestaande situatie
€ 1.481
€0
€0

Nieuwe situatie
Effect harmonisatie
€ 5.250
7 - € 3.769
€ 2.500
7 - € 2.500
€500
7 - € 500
Totaal 7 - € 6.769

Badmintonvereniging Aksios is een andere situatie. Deze vereniging was in het verleden een officiële
sport^'-ereniging. Tegenwoordig bestaat het uit een groep van circa 35 tot 40 recreanten die op
woensdagavond onderüng badmintont in sporthal. Deze vereniging heeft geen jeugdleden en staat
waarschijnUjk niet meer ingeschreven bij de nationale sportbond. Daardoor zou de vereniging ook
geen aanspraak kunnen maken op subsidie op basis van de nieuwe Groesbeekse verordening.
Een aantal andere sport^^erenigingen past niet in het nieuwe subsidiebeleid van de gemeente
Groesbeek. Het gaat daarbij om kunstrijwielvereniging Juüana Bicycle Team (62 leden, waanj^an 30
jeugdleden), duivensportvereniging "Gevleugelde Vrienden" (40 leden, waan'^an 2 jeugdleden) en de

30

"^

£r g J g - g j y -_A 5iK. -s.- =^-!

Schuttersgenootschappen OEV en OEVl (behalve onderdelen die onder amateuristische
kunstbeoefening vaUen, zoals majorettes). In Groesbeek ont\^angen dergeüjke verenigingen — indien
aanwezig — evenmin een jaarUjkse subsidie. Daarnaast ontvangen ze momenteel ook geen subsidie in
MiUingen aan de Rijn. Andere niet-gesubsidieerde verenigingen zijn een dart\'^ereniging DCM '99,
bridgeclub Embece '94, Loopgroep Ooijpolder, hengelsportvereniging D e Zeelt,
wandelsportvereniging De Rijnvogels en vier verschiUende büjartverenigingen. D e
tennisverenigingen PIT en De Hertenkamp komen aUebei — evenals de tennisverenigingen in
Groesbeek - thans en in de toekomst niet in aanmerking voor subsidie.
3.

Sportevenementen

In Groesbeek worden sportevenementen als de Zevenheuvelenloop en de Zwitserioot Dak Run in
de toekomst direct van de begroting gesubsidieerd en niet via een aparte deelverordening.
Evenementen als de Hel van Groesbeek (mountainbike), motorcrossevenementen en anderen
kunnen middels een eenmaüge subsidie worden ondersteund binnen de kaders van een daarvoor
opgestelde deelverordening.
In Millingen aan de Rijn is in het verleden incidenteel subsidie verleend voor jubüea, een
zaalvoetbaltoernooi voor de jeugd en andere evenementen. Het schoolvoetbal ontvangt jaarüjks een
subsidie a € 500 welke overigens niet wordt begroot. De gemeente Groesbeek subsidieert het
schoolvoetbal niet jaarüjks. In 2010 is er geen subsidie verstrekt in 2011 uiteindeUjk wel omdat
uitsluiting van de Groesbeekse basisscholen dreigde voor het schoolvoetbal. In de deelverordening
jeugd en jongeren zou de activiteit passen en zou voor een subsidie a € 750 in aanmerking komen.
Naast evenementen is er in MiUingen nog sprake van sportactiviteiten die georganiseerd worden
door het jongerenwerk van STUW Welzijn, echter gaat dit via een inkoopconstructie en niet viz
subsidiëring. D e bokslessen in Müüngen worden door vrijwiUigers uitgevoerd en vaUen onder de
coördinatie van het jongerenwerk. Hier%^oor is geen subsidie van toepassing, maar wel een
vrijwüUgersvergoeding. Het nieuwe beleid van Groesbeek raakt deze lopende activiteiten verder niet.
4.

Conclusie

Uit de inventarisatie komt naar voren dat op het gebied van sport het Groesbeekse subsidiebeleid
ruimhartiger is dan in MiUingen. Bij harmonisatie met het Groesbeekse beleid heeft tot financiële
effecten tot gevolg op het gebied van subsidie aan sportverenigingen. Het totale effect binnen het
onderwerp sport is in onderstaand schema weergegeven.

Thema
Voetbal & Korflsal
Overige sportverenigingen
Sportevenementen (schoolvoetbal)

Effect
7 - € 42.025
7 - € 6.769
7-€250
Totaal -/- € 49.044

31

Zorg & Welzijn
1. J e u g d en Jongeren
Op het gebied van jeugd heeft Millingen aan de Rijn een groot deel van het sociaal-cultureel en
jeugd- en jongerenwerk uitbesteed aan STUW Welzijn ad. € 91.665 (begroting 2012). Op papier is
hier sprake van een inkooprelatie geüjk aan de relatie tussen gemeente Groesbeek en SWG, echter
wordt de relatie nog immer gekenmerkt door subsidiefactoren. O p de inkoop/subsidie bij STUW is
geen effect te verwachten bij harmonisatie.
Het kindenj^akantiewerk in Millingen aan de Rijn wordt jaarüjks gesubsidieerd a € 3.100. In het
nieuwe subsidiebeleid van Groesbeek komt het kindeivakantiewerk MiUingen aan de Rijn — geüjk
aan de verenigingen in Groesbeek en Berg & Dal - in aanmerking voor € 750 subsidie.
In Groesbeek komt jongerencentrum Maddogs in aanmerking voor subsidie, echter geldt in
MiUingen aan de Rijn dat het jongerencentrum onderdeel is van een gemeenteUjke accommodatie en
dat de uitvoering van het jongerenwerk in het jongerencentrum bij STU\)C' ügt en er derhalve van
geen subsidie sprake is.
O p de Müüngse begroting staat nog een bedrag a € 17.950 voor integraal jeugd en jongerenbeleid.
Dit budget is niet gericht op structurele subsidies aan verenigingen of anderszüis maar wordt ingezet
voor acti^nteiten vanuit het Centrum Jeugd en Gezin, alcohoknatigingsproject en andere zaken.
Hierop zijn evenmin effecten te verwachten bij harmorusatie met het Groesbeekse subsidiebeleid.
In de begroting 2012 in Millingen aan de Rijn is nog een subsidie a € 3.857 opgenomen voor
Stichting KROS. Deze subsidie wordt verieend voor het beheer en onderhoud van de speeltuin
Steense Gemeente en verioopt op basis van een contact. Dit üjkt juridisch gezien geen rechtmatige
constructie en past tevens niet in het nieuwe subsidiebeleid van de gemeente Groesbeek. Hien'-oor
zal een aparte juridische grondslag moeten worden opgesteld of de subsidie moet worden beëindigd
c.q. worden omgebouwd tot een inkooprelatie.
In een overzicht ziet het als volgt eruit:

Subsidieontvanger
Kinden'^akantiewerk
Stichting KROS
STUW Welzijn

Bestaande situatie
€3.100
€ 3.857
€91.665

Nieuwe situatie
€750
P.M.
P.M.
Totaal

Effect na harmonisatie
€2.350
P.M.
P.M.
€ 2.350

2. Peuterspeelzaal, kinderopvang
Het peuterspeelzaalwerk in Millingen aan de Rijn wordt uitgevoerd door Stichting Humanitas op
peuterspeelzaal Engel & Bengel. De totale subsidie voor het reguUere speelzaalwerk bedraagt in de
begroting 2012 € 66.100. In de praktijk is de subsidie hoger omdat sinds 2012 de gemeente ook
voorschoolse educatie (yVE) biedt voor de Millingse peuters en in het bijzonder doelgroepkinderen.
Daarmee bedraagt het totale subsidiebeslag circa € 70.000. In MiUingen aan de Rijn ^tindt het
speelzaalwerk plaats in drie groepen op één locatie.

32

T-T-

.MrZ. .a.»

JsaI

^m^ ' S -

■JirfT, Jiïfle « ^ t

'JMK .

In Groesbeek is sprake van een andere situatie. Daar bedraagt het budget voor reguüer
speelzaalwerk € 80.000. Daarnaast is er een gemeenteüjk budget voor VYE van circa € 37.000 en
ont^-^angt de gemeente een rijksbijdrage van circa € 73.000 voor A'^^E. Het budget wordt ingezet
voor een reguUere peuterspeelzaalgroep in D e Horst en twee speelzaalgroepen in de MaUemolen.
Daarnaast is sprake van een halve speelzaalgroep inclusief W E op de Stekkenberg en anderhalve
speelzaalgroep inclusief V A ^ in Breedeweg. D e uitvoering ügt bij Kindercentrum D omino en voor
de toekomst worden nieuwe afspraken gemaakt in verband met de harmonisatie van kinderopvang
en peuterspeelzaalwerk alsmede de eisen aan W E voortkomend uit de Wet OKE. In MiUingen aan
de Rijn is de uitvoering net wat verder en eenvoudiger vanwege de overzichteüjke situatie (opvang
en speelzaalwerk onder één dak). Daarnaast heeft Müüngen aan de Rijn enkele jaren geleden in
nieuw peuterspeelzaalbeleid gekozen voor een hoger ambitieniveau door met twee professionele
leidsters op een groep te werken. In Groesbeek is dat niet het geval.
Het vergeUjken van de ingezette subsidiegelden is in de praktijk appels met peren vergeUjken omdat
het in stand houden van meerdere locaties hogere kosten aan huisvesting met zich meebrengt.
Daarnaast is het werken met twee professionele leidsters een hogere investering.
Het nieuwe Groesbeekse subsidiebeleid heeft geen invloed op de subsidies echter is
beleidsharmonisatie op dit terrein nog wel een punt van aandacht. Vooralsnog zijn er geen financiële
effecten te verwachten.
De subsidie voor kinderopvang is geen subsidie aan een stichting of organisatie. In feite is het meer
een vorm van bijzondere bijstand aan ouders met een laag inkomen die gebruik wensen te maken
van de kinderopvang om deel te kunnen nemen aan het arbeidsproces dan wel een opleiding te
kunnen volgen. Hierop is evenmin een financieel effect te verwachten.
3. MaatschappeUjk werk
Evenals in Groesbeek is in MiUingen aan de Rijn het NIM de uitvoerder van schooknaatschappeUjk
werk. D e gemeente betaalt jaarüjks een bedrag aan de gemeente Nijmegen als regiobijdrage, de rest
wordt als zijnde subsidie uitgekeerd aan het NIM. In de begroting 2012 is een bedrag van € 16.157
opgenomen. Bij harmonisatie van het subsidiebeleid zijn geen effecten te verwachten. Wel kan de
nieuwe gemeente (na herindeUng) uiteraard afspraken met NIM die een financieel effect met zich
mee brengen.
Vooralsnog wordt niet uitgegaan van een financieel effect.
4.

Ouderen

In Millingen aan de Rijn wordt een grote subsidie a € 44.000 verleend aan de Stichting Welzijn
Ouderen Müüngen aan de Rijn (SWOM). In de werkzaamheden van het SWOM zit een alternatief
op de regiotaxi (waar Groesbeek wel aan deelneemt) opgenomen. In de praktijk zal de subsidie aan
SWOM een goedkopere oplossing zijn dan deelname aan de regiotaxi. De SWOM past niet in het
nieuwe Groesbeekse subsidiebeleid, echter wordt niet uitgegaan van een financieel effect bij
harmonisatie.
D e K B O MiUingen aan de Rijn ont\'-angt in 2012 een subsidie a € 4.750. In het nieuwe Groesbeekse
beleid is een aparte deelverordening ouderenverenigingen opgenomen. D e deelverordening geeft aan
dat een ouderenvereniging — zoals een KBO — een vast bedrag ont\'^angt a € 250 en verder per üd dat

33

AO W-gerechtigd is een bedrag van € 17,50. D e Millingse KBO heeft 313 leden ingeschreven.
OnduideUjk is hoeveel hieD.-an AOW-gerechtigd zijn, omdat men vanaf 50 jaar üd kan worden. D e
KBO zal in het nieuwe subsidiebeleid een subsidie a € 5.727,50 ontvangen, uitgaande van het feit dat
aüe leden AOW-gerechtigd zijn. Pas wanneer er circa 250 leden de AOW-gerechtigde leeftijd
hebben, dan ontvangt de KBO minder subsidie in de nieuwe simatie dan nu.
Er wordt uitgegaan van een (voor de gemeente) negatief effect van € 1.000.
5.

Overig

De Stichting Vluchtelingenwerk ontving jaarüjks subsidie in Millingen aan de Rijn. In 2012 is de
subsidie reeds uitgekeerd echter is de stichting onlangs faiUiet gegaan. D e werkzaamheden worden
derhalve niet meer uitgevoerd noch ontvangt de gemeente haar ingezette subsidiegelden terug. Een
eventuele vervangende partij zal opnieuw gefinancierd moeten worden.
De subsidie bedroeg üi 2012 € 16.380.
In Groesbeek is vluchtelingenwerk (het begeleiden van vluchteüngen) ondergebracht bij SWG.
Derhalve is er in het nieuwe subsidiebeleid geen grondslag voor een dergeüjke subsidie. OnduideUjk
is thans welke effecten er zijn wanneer MiUingen aan de Rijn alsnog een subsidieontvanger vindt
voor het vluchtelingenwerk.
In het nieuwe Groesbeekse subsidiebeleid is een grondslag voor een E H B O vereniging met
tenminste 25 leden. Zij komen in aanmerking voor € 500 subsidie. In MiUingen aan de Rijn ontvangt
de EHBO vereniging m 2012 € 1.181 subsidie.
Vrouwenverenigingen worden in Millingen niet gesubsidieerd. In Groesbeek komen zij in
aanmerking voor subsidie op basis van een daartoe opgestelde deelverordening. Een
vrouwenvereniging ontvangt een waarderingssubsidie a € 500.
Buurtverenigingen ont^^angen in het Groesbeekse subsidiebeleid € 50 wanneer zijn minimaal 25
leden hebben. Tenzij het om een wijkraad gaat, dan is het bedrag € 750 mits de wijkraad tenminste
een gebied van 500 inwoners vertegenwoordigt. Millingen aan de Rijn heeft drie buurt^'^eremgingen
die niet onder de noemer van een wijkraad vaUen.
In een overzicht:
Subsidieontvanger
A^uchteüngenwerk
EHBO
Vrouwenbeweging VNKA''
Buurtvereniging
Beethovenboulevard
Buurt\'-ereniging De Pomp
Buurt\'ereniging Wethouder
Koenenstraat

Bestaande situatie
€ 16.380
€1.181
€0
€0

N i e u w e situatie
P.M.
€500
€500
€50

Effect n a harmonisatie
P.M.
€6.181
7 - € 500
-/- € 50

€0
€0

€50
€50

7 - € 50
7-€50
Totaal

34

- / - € 5.531

- = - ï^

^i^r- ^ ^ —=:. ï^»" :—, —i" ^'^ 'rs'' » = ^ a ' -

6.

Conclusie

Binnen het onderwerp Zorg & Welzijn is nauweUjks een financieel effect te verwachten voor
MiUingen aan de Rijn wanneer zij haar subsidiebeleid harmoniseert met het Groesbeekse beleid.
In een overzicht de effecten die op dit moment berekenbaar zijn:
Thema
jeugd en jongeren
Peuterspeelzaal en Kinderopvang
MaatschappeUjk Werk
Ouderen
Overig
Totaal

35

Effect
€2.350
€0
€0
7-€1.000
-/- € 5.531
- / - € 4.181

Z§^ ~ ^ «ts-a^ '"JE i f t i '£ 'tf^.ga. ^iS.. "JI». ^

5^K*

=ai

~ ■" .a.

Gemeente

Ubbergen
Bijlage 3

Rapportage
'Onderzoek naar effecten
harmonisatie subsidiebeleid'
gemeenten Ubbergen met
Groesbeek

Juni 2012
Afdeling MO/FiN

37

Algemeen
In voorliggend document is bekeken of harmonisatie van het Ubbergse
subsidiebeleid met het nieuwe beleid in Groesbeek financiële effecten met zich
meebrengt voor Ubbergen. Het gaat daarbij om subsidies op de beleidsterreinen
welzijn, sport, cultuur, kunst en toerisme. Subsidies op het gebied monumenten,
landschap en natuur zijn buiten beschouwing gelaten
Het document is onderverdeeld in drie onden/verpen 1) kunst & cultuur, 2) sport en
3) zorg en welzijn.
In onderstaand overzicht worden de totale effecten van deze onderwerpen
weergegeven. In de paragrafen hierna wordt per ondenwerp nader ingegaan op de
onderliggende thema's en effecten.
m ê ( ^ |Mr®(feMi

|(S)]i](o|©0«M/|ö)

26.872

Kunsten cultuur
1. amateuristische kunstbeoefening en volksfeesten
2. musea
3. toerisme
4. culturele, muzikale en dansante voirning
5. bibliotheek

18.567
0
0
25:833^
-17.528

Sport

35.034

Zorg en Welzijn
1. jeugd en jongeren
2. peuterspeelzaal en kinderopvang
3. maatschappeHjk weri< en vluchtelingenwerk
4. ouderen
5. overige

84.582
-17.453
Ó
83.846
-5.815'

35^054
145.160

Totaal nadelig effect

207.086

Uit het overzicht blijkt een te venwachten negatief financieel effect bij harmonisatie.
Oorzaak is dat het Groesbeeks subsidiebeleid ruimhartiger is en in Groesbeek
gelden worden uitgegeven voor muziekschool en stichting welzijn die in Ubbergen
niet worden gedaan

38

»™

"ianf ■*■■- 'J~

-r-Bm. J T O . -IK»- J—-. ■"--"

TT.

Kunsten cultuur
1. A mateuristische kunstbeoefening & Volksfeesten
• De muziekverenigingen een basisbedrag van € 1.120,­ en een bedrag van € 45,­
per spelend lid
• De dansgardes ontvangen een vast bedrag van € 555,­ en een bedrag van € 11 ,­
per leerling
• Oranjecomités een vast bedrag waarbij rekening wordt gehouden met de grootte
van de kern
• Reünie Paratroopers en bevrijdingcomités een maatwerkbedrag
• Groesbeek betaalt vanaf 2013 muziekverenigingen een vast bedrag van€ 1.500,­
en een bedrag van € 75,­ per lid
Subsidieontvanger

Nieuwe
situatie

Bestaande
situatie

Harmonie Kunst na Arbeid
Schutterij Beek Ubbergen Berg en Dal
Fanfare Ooijse Toekomst
Schutterij Eendracht
Fanfare Door Eendracht Sterk
Schutterij Eendracht Maakt Macht
Fanfare Uitspanning naar A rbeid
Dansgarde van CV De Sokkenummers
Dansgarde van CV De Deurzakkers
Dansgarde van CV de Polderschuupers
Oranjecomité Beek (2012 tijdelijk niet)
Oranjecomité Ooij
Oranjecomité Leuth
Oranjecomité Kekerdom
Bevrijdingscomité Ooij
Bevrijdingscomité Leuth
Reünie Paratroopers Beek
Stichting concertserie Beek
Stichting Kaketoe (Polderpopfestival)
Koren (8 in de gemeente Ubbergen)
Nicolaasverenigingen (3 in Ubbergen)
Totaal

3.730
2.110
3.370
1.750
4.225
2.200
2.515
764
1.017
643
0
888
666
444
65
65
556
1110
1125
0
0
27.243

Effect
harmonisatie
5.850
+ 2.120
3.150
+ 1.040
5.250
+ 1.880
2.550
+ 800
6.675
+ 2.450
3.300
+ 1.100
3.825
+ 1.310
0
­764
0
­1.017
0
­643
500 L
+500
500
­388
500
­166
500
+ 56
0
­65
0
­65
0
­556
500
­610
500
­625
12.000
+ 12.000
300
+ 300
45.900
+ 18.657

1.a. Culturele, muzikale en dansante vorming
De gemeente Ubbergen heeft geen overeenkomst meer met De Stroming. In plaats
daarvan wordt Algemene Muzikale Vorming (AMV)en individueel muziekonderwijs
gegeven door de muziekverenigingen:
• Muziekverenigingen ontvangen een vergoeding van € 1.541,­ per groep voor het
geven van AMV in basisonderwijs (max. twee groepen 4 en 5)
• Muziekverenigingen ontvangen een bijdrage van € 180,­ per jeugdleeriing voor het
geven yan individueel muziekonderwijs
• De gemeenti betaalt een bedrag van € 10.000,­ voor huur van de muziekruimte in
het Kulturhus
• Ubbergen heeft een bedrag van € 500,­ op de begroting voor culturele educatie.
Hier is geen exacte bestemming voor.

39

Groesbeek heeft een overeenkomst met De Stroming. Zij betaalt De Stroming in 2013
€ 122.000,- per jaar, inclusief huisvesting. Omdat niet duidelijk is wat de grondslag
voor het Stroming-budget is, is het bedrag voor Ubbergen gedeeld naar rato van het
aantal inwoners (de helft van die van Groesbeek).
Subsidieontvanger

Bestaande
situatie

Harmonie Kunst na Arbeid
Fanfare Ooijse Toekomst
Fanfare Door Eendracht Sterk
Schutterij Eendracht Maakt Macht
Fanfare UNA
Schutterij BUB
Culturele Educatie
Huur Muziekruimte
Muziekschool
Totaal

6.862
9.382
8.302
2.081
540
900
500
10.000
0
38.567

Nieuwe
situatie
0
0
0
0
0
0
3.400
11.000
50.000
64.400

Effect
harmonisatie
- 6.862
- 9.382
- 8.302
-2.081
-540
-900
+ 3.400
+ 11.000
+ 50.000
+ 25.833

2. Musea
In Ubbergen geen subsidie.
3. Toerisme
In Ubbergen gaat een deel van de opbrengst toeristenbelasting ad € 65.000 naar de
werkgroep toerisme zijnde € 10.000 (budget; geen subsidie). Een deel, groot € 25.000,
wordt ingezet als algemene dekkingsmiddel. Het restant wordt gebruikt voor de dekking
van de bijdrage RT KAN, perceptiekosten en ecologisch bermonderhoud.
Groesbeek heeft een opbrengst van € 142.000 waarvan € 109.000 excl. apparaatskosten
aan uitgaven wordt gedaan zoais subsidie RT KAN( €23.000), subsidie stichting toerisme
(€ 20.000) en stelpost overige activiteiten € 51.000).
Is een beleidskeuze wat te doen. Derhalve memorie.
4. Lokale media
• Ubbergen subsidieert de lokale omroep met € 1,32 per huishouden. In de begroting
2012 is een bedrag van € 6.210,- opgenomen.
• Groesbeek subsidieert ook naar huishouden; bijdrage € 23.130
Subsidieontvanger

Bestaande situatie

Nieuwe situatie

6.210

11.565
(o.b.v. geschat
aantal inwoners)

Omroepstichting Milbergen

40

Effect
harmonisatie
+ 5.355

5. Bibliotheek
• Ubbergen verleent een subsidie aan de Bibliotheek Gelderland Zuid van
€ 213.787,- (inclusief de integratie-uitkering bibliotheekvernieuwing van € 10.632).
Een bedrag van € 22,75 euro per inwoner. Groesbeek betaalt in 2012 € 21,00 per
inwoner.
Subsidieontvanger
Openbare bibliotheek Gelderland Zuid

Bestaande
situatie
213.787

Nieuwe
situatie
196.259

Effect
harmonisatie
-17.528

Sport
In Ubbergen ontvangen alle sportverenigingen een basisbedrag van € 560,- en een
bedrag van €11,- per lid jonger dan 18 jaar.
Sportief sporttalent, jonger dan 18 jaar en met status bij NOC/NSF krijgt een
jaarlijkse vergoeding van € 255,In Groesbeek ontvangen binnensportverenigingen in 2013 een vast bedrag van
€ 1.500,- en een bedrag per jeugdlid van € 50,-. Verenigingen die buiten- en
binnensportaccommodaties hebben vallen onder beide subsidieregelingen
Voor cijfers inzake buitensportverenigingen en -accommodaties zie het overzicht
Buitensportaccommodaties
Subsidieontvanger
Sportvereniging Sint Antonius
(164)
Lawn tennisvereniging De
Oorsprong (109)
Klimop Korfbal (46) Binnensport
SVO Korf (64) Binnensport
Volleybalvereniging Switch '87
(46)
SVO Tennis (54)
Tennisvereniging Leuth (11)
Voetbalvereniging BVC
Voetbalvereniging SVO + korfbal
Voetbalvereniging W L K
Korfbalvereniging Klimop
Paardensportvereniging De
Bergruiters (?)
Totaal

Nieuwe situatie

Bestaande
situatie

Effect
harmonisatie

2.364

9.700

+ 7.336

1.759

6.950

+ 5.191

0
0

3.800
4.700

+ 3.800
+ 4.700

1.066

3.800

+ 2.734

1.154
681
26.918
22.479
14.422
4.803

4.200
2.050
24.550
26.300
16.100
8.550

+ 3.046
+ 1.369
- 2.368
+ 3.821
+ 1.678
+ 3.747

0

p.m.

p.m.

75.646

110.700

+35.054

41

Zorg en Welzijn
1. Jeugd en jongeren
• De gemeente Ubbergen subsidieert geen organisatie voor jeugdjongerenwelzijnswerk.
• Kindervakantieactiviteiten en jongerencentra ontvangen een vast bedrag waarbij
rekening wordt gehouden met de grootte van de kern
• Speeltuincommissies en de speel-o-theek ontvangen een vast bedrag
• Groesbeek heeft sociaal cultureel werk en jeugd-jongerenwerk uitbesteed aan
Stichting Welzijn Groesbeek ad € 167.500. De nieuwe situatie voor Ubbergen is
berekend naar rato van het aantal bewoners (budget Groesbeek van 2012 gedeeld
door 2).
Subsidieontvanger

Nieuwe
situatie

Bestaande
situatie

Welzijnswerk jeugd en jongeren
St. Kindervakantieaktiviteiten Beek
Jeugddriedaagse Ooij KVA
Stichting Kakatoe Leuth KVA
St. Kros KVA (Millingen aan de Rijn)
Jeugdsoos Dispel
St. Speelvoorziening Leuth
Speel-o-theek de Speeldoos
Totaal

0
1.110
888
666
444
890
280
280
4.558

83.750
750
750
750
750
890?
750
750
89.140

Effect
harmonisatie
+83.750
-360
-138
+ 84
+ 306
Pm
+ 470
+ 470
+ 84.582

2. Peuterspeelzaal en kinderopvang
• Stichting peuterspeelzalen gemeente Ubbergen ontvangt in 2012 een bedrag van
€ 75.953. Ze hebben 3 locaties en 8 groepen.
• De subsidie is als volgt opgebouwd:
o Per peutergroep € 5.296
€ 45.015
o Voor W E
€17.335
o Voor professionalisering
€ 13.603
€75.953
• Groesbeek heeft € 80.000,- voor regulier speelzaalwerk, € 37.000,- voor W E. Ze
heeft 4 locaties.
• De nieuwe situatie is berekend naar rato van het aantal inwoners (budget
■Groesbeek van 2012 gedeeld door 2).
Subsidieontvanger
Stichting peuterspeelzalen Ubbergen

Nieuwe
Effect
Bestaande
situatie
situatie
harmonisatie
75.953
58.500
-/-17.453

Maatschappelijk werk en vluchtelingenwerk
• Het NIM ontvangt in 2012 een subsidiebedrag van € 96.811:
o Algemeen maatschappelijk werk: 69 dossiers x € 1.268,57 = € 87.531
o Schoolmaatschappelijk werk (basisondenwijs): 116 uur x € 80,00 = € 9.280
• Voor schoolmaatschappelijk werk ontvangt het voortgezet ondenvijs € 12.000
Regionale bijdrage € 7.500
Havo Notre Dame € 4.500
€ 12.000

42

^

jr

5i5.^;j^.j

r ^ SlB.. OltL ■

Vluchtelingenwerk ontvangt in 2012 een bedrag € 24.000 voor informatie en
advies, ondersteuning asiel procedure, coaching vestiging, coaching en
zelfredzaamheid. In 2012 begeleidden ze 8 vluchtelingen intensief (6 volwassenen
en 2 kinderen). Nota Bene Vluchtelingenwerk Midden-Gelderiand heeft per 1 april
de activiteiten overgenomen van Vluchtelingenwerk Zuid-Gelderland i.v.m.
faillissement Vluchtelingenwerk Zuid-Gelderland.
Subsidieontvanger
NIM algemeen maatschappelijk werk
NIM SMW basisschool
SMW voortgezet onderwijs regiobijdrage
SMW voortgezet onderwijs Notre Dame
Vluchtelingenwerk
Totaal

Bestaande
Effect
Nieuwe
harmonisatie
situatie
situatie
87.531
0
87.531
9.280
9.280
0
7.500
0
7.500
4.500
0
4.500
24.000
0
24.000
132.811
132.811
0

Ouderen
• De gemeente Ubbergen subsidieert geen organisatie voor ouderenwelzijnswerk
• De ouderenverenigingen ontvangen een vast bedrag van € 1.120,- en een bedrag
van €11,- per contributiebetalend lid vanaf 50 jaar.
• De vrouwenbewegingen ontvangen een bedrag van €11,- per contributiebetalend
lid vanaf 50 jaar
• Afdelingen van de Zonnebloem ontvangen een vast bedrag van € 280,• De Seniorenraad ontvangt een vast bedrag van € 1.110,• Kalorama ontvangt een subsidie van € 1,19 per verstrekte maaltijd
• Lokaal Comité Ubbergen ontvangst elke twee jaar een bedrag van € 5.000,- voor
organisatie van de Dag van de Ouderen
• In Groesbeek ontvangt Stichting Welzijn Groesbeek (SWG) in 2012 een bedrag
van € 196.206,- voor ouderenwerk, inclusief € 53.000,- voor
warmemaaltijdvoorziening. De nieuwe situatie voor Ubbergen is berekend naar rato
van het aantal bewoners (bedrag Groesbeek voor 2012 gedeeld door 2)
• Ouderenverenigingen ontvangen in 2013 € 250,- per vereniging en € 17,50 per lid
ouder dan 65
Subsidieontvanger

Bestaande
situatie

Welzijnswerk ouderen (excl. Warme
maaltijden)
Warme maaltijdvoorziening
KBO Beek
KBO Ooij
Seniorenvereniqing Leuth
Seniorenvereniging Kekerdom
Vrouwenbeweging Ooij
Zonnebloem Beek
Zonnebloem Ooii
Zonnebloem Leuth
Seniorenraad
Lokaal Comité Ubbergen
Totaal

43

Nieuwe
situatie

Effect
harmonisatie

0

71.603

+ 71.603

12.708
5.487
5.542
2.440
1.571
770
280
280
280
1.110
5.000
35.468

26.500
7.198
7.285
2.350
968
500
0
0
0
2.500
0
118.904

+ 13.792
+ 1.711
+ 1.743
-90
-603
-270
-280
-280
-280
+ 1.390
-5.000
+ 83.436

5. Overige
Beleid
EHBO-verenigingen ontvangen een vast bedrag waarbij rekening wordt gehouden
met de grootte van de kern
Wijkplatform Leuth Actief ontvangt een vast bedrag van € 1.588,Dorpsraad Berg en Dal ontvangt een vast bedrag van € 265,Stichting Berg en Dals Bloei ontvangt een vast bedrag van € 217,Bewonerswerkgroep De Torteltuin ontvangt een vast bedrag van € 250,- voor
onderhoud van de Torteltuin en een flexibel bedrag voor activiteiten
Bewonerscomité De Struintijgers ontvangt een vast bedrag van € 750,- en een
flexibel bedrag voor activiteiten
Subsidie voor Stichting Dierenweide is nog niet vastgesteld. Hoogte wordt geschat
op €1.500,In Groesbeek krijgen wijkraden (bewonersvertegenwoordiging) in 2013 een bedrag
van € 750 en buurtverenigingen (activiteiten) een bedrag van € 50,-. Overige
verenigingen krijgen € 500,Groesbeek verleent subsidie voor Dorpsraad Berg en Dal en voor Berg en Dals
bloei. In de nieuwe situatie zullen de verenigingen vanuit Ubbergen waarschijnlijk
niets meer krijgen.
Groesbeek subsidieert geen bewonersgroepen die groen onderhouden.
Subsidieontvanger

Bestaande
situatie

EHBO Leuth
EHBO Ooij
EHBO Beek
Stichting AED
Leuth Actief
Dorpsraad Berg en Dal
Stichting Berg en Dals Bloei
Bewonerswerkgroep de Torteltuin
Bewonerscomité De Struintijgers
Stichting dierenweide
Totaal

Nieuwe
situatie
335
445
555
3.350
1.588
265
217
1.000
1.500
1.500
10.755

44

500
500
500
1.190
750
0
0
500
500
500
4.940

Effect
harmonisatie
+ 165
+ 55
-55
-2.160
-838
-265
-217
-500
-1.000
-1.000
-5.815

■■■—

r-h-

■ht». * ■

■fuat JKM. ' V *

J ; j F Sif -

^^r.
*&

Gemeente

Ubbergen
Bijlage 4

Rapportage
'Onderzoek naar effecten
harmonisatie minimabeleid'
gemeenten Ubbergen met
Groesbeek

Juni 2012
Afdeling MO/FIN

45

Algemeen
In voorliggend document is bekeken of harmonisatie van het Ubbergse
subsidiebeleid met het nieuwe beleid in Groesbeek financiële effecten met zich
meebrengt voor Ubbergen.
In onderstaand overzicht worden de effecten weergegeven.

^ms(m

©mÈêtrmm?)

0
20.000

1. Langdurigheidstoeslag
2. Schuldhulpveriening
3. Bijzoncdere bijstand
a. individueel
b. categoriaal
4. maatschappelijke participatie

42.000
11.400
-3.000

Totaal nadelig

70.400

Uit het overzicht blijkt een te verwachten negatief financieel effect bij harmonisatie.
Oorzaak is dat het Groesbeeks subsidiebeleid ruimhartiger is .

46

"g­

^

ffiS­Ss­

'.Jï­jUfi. ■■£ tiC.
t ^ fliSL.mtt. •■ Jï- ^

^

1. LA NGDURIGHEIDSTOESLA G

Verordening Langdurigheidstoeslag Ubbergen vanaf 2012
Inkomenstoets:
110% van de toepasselijke bijstandsnorm.
Hoogte bijdrage:
40% van de geldende bijstandsnorm, dat wil zeggen: de hoogte is identiek aan die van
Groesbeek.
Criterium: 3 jaren minimuminkomen gehad.
Verordening Langdurigheidstoeslag Groesbeek vanaf 2012
Inkomenstoets:
100% van de toepasselijke bijstandsnorm.
Hoogte bijdrage:
a. € 375,­ voor een alleenstaande;
b. € 485,­ voor een alleenstaande ouder;
c. € 535,­voor een gezin;
Criterium: 3 jaren minimuminkomen gehad.
Bevindingen
1 Groesbeek heeft ruim geraamd voor deze post. Realistisch is een bedrag van circa 60.000
euro aan uitgaven.
2 ln Ubbergen komen vanaf 2012 meer mensen in aanmerking voor de
langdurigheidstoeslag omdat er een inkomenstoets van 110% van de geldende
bijstandsnorm wordt aangehouden in plaats van 100%.
Kortom, we venwachten geen noemenswaardige verschillen.
.

2. SCHULDHULPVERLENING

Werkwijze en uitgaven Ubbergen
Wij huren 8 uur per week een specialist van Plangroep in die de aanvragen
schuldhulpverlening verzorgt. In de begroting zit 20.000 euro. Met dit geld kunnen wij deze
advieskosten (veelal) voldoen (de uitgaven schommelen tussen 20.000 euro en 25.000
euro).
Behalve deze advieskosten maken wij geen onkosten voor schuldhulpverlening.

47

Vanaf 1 juli 2012 is erde wet schuldhulpverlening. In verband hiermee schrijven we een
beleidsplan en stellen we een verordening op. Het uitgangspunt is dat de kosten binnen de
begroting blijven.
Totaal aantal dossier
Gesloten dossiers

WÊ^sasmsm
57
31

Werkwijze en uitgaven Groesbeek
2011 uitgaven: 95.000
Plangroep: 66.000 euro (op basis van adviesuren)
Budgetbeheer voor klant 14.000 (Millingen via bb, onbekend aantal)
Bijdrage GKB: gebeurt niet meer maar heet nog wel zo
Grip op de knip: 5.000 euro (2x cursus in 2011)
Totaal aantal dossier
Gesloten dossiers

^^JS^ÊÊm
120
68

Bevindingen
1 Groesbeek heeft ruim begroot in 2012. Realistisch is circa 95.000 euro aan uitgaven. Te
ruim begroot dus met circa 42.000 euro.
2 Groesbeek betaalt budgetbeheer voor klanten. Millingen en Ubbergen vergoeden
eventuele kosten in verband hiermee via de bijzondere bijstand. In Ubbergen wordt er geen
tot nauwelijks beroep op gedaan.
3 De cursus "grip op de knip" betaalt men in Groesbeek vanuit het budget
schuldhulpverlening. In Ubbergen wordt dit voldaan uit het budget educatie.
4 Groesbeek geeft relatief veel geld uit aan advieskosten van Plangroep. De uitgaven
hiervoor zijn 3 maal zo hoog als in Ubbergen terwijl het totale aantal dossiers en ook het
aantal afgehandelde dossiers circa 2 maal hoger is.
Kortom, op het budget schuldhulpverlening geeft Groesbeek meer geld uit. De extra kosten
voor Ubbergen gaan met circa 20.000 euro omhoog wanneer de Groesbeekse systematiek
wordt toegepast.

3. BIJZONDERE BIJSTAND
Ubbergen regelingen Individuele bijzondere bijstand
Duurzame gebruiksgoederen
Aanvankelijk geen rechtop bijzondere bijstand. Reserveren, kredietbank, ander oplossingen,
leenbijstand
Medische kosten
Zoveel mogelijk aansluiten bij zorgverzekering.
Budgetbeheer
Nauwelijks beroep op.
GGZ biidrage
(nog) niet

48

i

>■ Sj^ftr ü Sf 3, ^ ' ^ %«■ ^S ©

^

Biidraqe ziektekostenverzekerino eigen risico
Niet.
Groesbeek regelingen Individuele bijzondere bijstand
Duurzame gebruiksgoederen
Aanvankelijk geen recht op bijzondere bijstand. Reserveren, kredietbank, ander oplossingen,
(leen)bijstand.
Veel aanvragen hiervoor.
Langer dan 3 jaar uitkering> men verstrekt om niet
Korter: men verstrekt leenbijstand
Medische kosten
Zoveel mogelijk aansluiten bij zorgverzekering.
Vanaf 1-1-2012 strenger in geworden: in principe niet uitzonderingen daargelaten. Bijna
geen sprake van.
GGZ biidrage
(Nog) niet
Biidraqe ziektekostenverzekering eigen risico
Chronisch zieken kregen
Als CAK niet vergoedde dan vergoedden zij het > Vanaf 1-1-2012 niet meer.
Niet veel geld over op bb, realistische begroting.
Armoedebestrijding via CAK vanaf 2010
Automatisch de eigen bijdrage kwijtschelden voor minima die beroep doen op CAK. Dit in
plaats van bijzondere bijstand. Bereik wel groter (bijna 100%) maar kost veel.
Bevindingen
1 Bij duurzame gebruiksgoederen hanteert Ubbergen niet de 3 -jarengrens. Op individueel
niveau wordt beoordeeld of iemand heeft kunnen reserveren. Als dat niet zo is, wordt iemand
doon/erwezen naar de kredietbank. Kan dat niet, dan volgt in principe leenbijstand en als dat
niet kan, wordt bijstand om niet verstrekt.
Het is moeilijk aan te geven hoeveel meer de Groesbeekse systematiek kost voor Ubbergen.
We gaan uit van circa 10.000 tot 20.000 euro meerkosten.
2 Groesbeek doet aan armoedebestrijding: het CAK int geen bijdragen van mensen met een
minimuminkomen maar brengt deze in rekening bij de gemeente. De kosten hiervoor zijn
hoog. In Ubbergen wordt bijzondere bijstand verstrekt aan mensen die dit aanvragen (en
deels wordt dit verrekend met de collectieve zorgverzekering). De meerkosten voor
Ubbergen bedragen circa 32.000 euro

Ubbergen regelingen categoriale bijzondere bijstand
1 Voor de collectieve zorgverzekering is de bijdrage 12 euro per verzekerde. Alle bekenden
met een minimuminkomen worden aangeschreven.

Groesbeek regelingen categoriale bijzondere bijstand

49

1 Voor de collectieve zorgverzekering is de bijdrage 15 euro per verzekerde
110%. Alle bekenden worden aangeschreven.
2 'Regeling voor duurzame gebruiksgoederen'.
Voorwaarden: ouder dan 65 jaar? Hebt u een minimuminkomen of een inkomen wat gering
hoger is dan het minimum (maximaal 120%)? Bedrag 500 euro.
1 x per 5 jaar wordt dit toegekend. Men ontvangt € 454,-. Er zijn ongeveer 30 aanvragen in
2011, de uitgaven waren circa 12.000 euro.
Bevindingen
1 Groesbeek vergoed 3 euro per maand per verzekerde aan bijzondere bijstand voor de
collectieve zorgverzekering (36 euro per jaar). Ubbergen heeft circa 108 verzekerden: de
meerkosten bedragen: 3.888 euro per jaar. Afgerond € 3.900
2 Deze regeling voor duurzame gebruiksgoederen voor 65-plussers heeft Ubbergen niet. Het
aantal 65-plussers in Ubbergen bedraagt 2066. Als we ervan uitgaan dat circa 1% een
minimuminkomen heeft en een beroep doet op deze regeling, dan bedragen de meerkosten
voor Ubbergen 15 x 500 euro is circa 7.500 euro.

4. MINIMABELEID: MAATSCHAPPELIJKE PARTICIPATIE
Regelmg Declaratiefonds Ubbergen
ln 2012 toegankelijk voor mensen met inkomen tot 120% van geldende bijstandsnorm.
Bijdrage 150 euro voor volwassenen en 200 euro voor ieder ten laste komend kind tot 18
jaar.
Participatie schoolgaande kinderen Ubbergen
In 2012 toegankelijk voor mensen met inkomen tot 110% van geldende bijstandsnorm.
Bijdrage 220 euro voor ieder ten laste komend kind tot 18 jaar dat onderwijs volgt.
Bovenstaande regeling werken aanvullend op elkaar gelet op de aarde van de te declareren
kosten, maar de maximale vergoeding is 220 euro per jaar voor dergelijke kosten.
Participatlekosten Groesbeek (betaald ult bb budget)
Tegemoetkoming contributie: (bb budget)
Scheiding tot 18 jaar 225 euro
Vanaf 18: 75 euro per jaar
Tot 120% en binnenkort wordt dit 110%.
Peildatum 1 januari
Bevindingen
1 De vergoeding voor dergelijke kosten is in Groesbeek 225 euro voor kinderen (tot 18 jaar).
Dit komt overeen met de bijdrage van Ubbergen. Maar de bijdrage voor 18-plussers wijkt af
met 75 euro per jaar. Uitgaande van circa aanvragen van 18-plussers (globale schatting) is
de Groesbeekse werkwijze circa 3.000 euro voordeliger.

50

"?- - .x' SLB^&:~ ' O. S i t t ^ s - "=«:. siaL ^IÊL " JL ^t=2. «15

fcf5^

Ubbergen

Bijlage 5

Rapportage
Onderzoek naar effecten
harmonisatie WMO-beleid

21 juni 2012
Afdeling MO

51

Aanleiding
De MUG gemeenten oriënteren zich op een mogelijke herindeling. In verband met deze
mogelijke herindeling worden een aantal beleidsmatige zaken tussen de MUG gemeenten
vergeleken. Hiertoe behoren ook de individuele Wmo-voorzieningen. Het gaat daarbij om de
hulp bij het huishouden, de vervoersvoorzieningen, de rolstoelen, de woningaanpassingen
en thuisbegeleiding.
Aandachtspunten hierbij zijn:
• de hogere uitgaven van de gemeente Groesbeek en Millingen aan de Rijn ten
opzichte van de gemeente Ubbergen.
• de mogelijke financiële voor-/nadelen van het al dan niet volgen van Groesbeeks en
Millings beleid.
Een overzicht van de historische uitgaven van de drie gemeenten is ter illustratie is
opgenomen in bijlage 1.
Algemeen
De Wmo is een open einde regeling. Uitgaven hangen af van meerdere factoren, zoals
bijvoorbeeld de aanwezigheid van algemene voorzieningen, de bevolkingsopbouw, aantal
aanwezige doelgroep geschikte woningen, de mate van huishoudverdunning, aanwezigheid
van (AWBZ-) instellingen, aantal huishoudens met hogere en lagere inkomens, de sociale
samenhang, het aantal aanvragen, in- en uitstroom van klanten, de zwaarte van
hulpbehoefte, de wijze van indiceren etc etc. Dit maakt dat zelfs bij gelijk gevoerd beleid op
de individuele voorzieningen de uitgaven per gemeente kunnen verschillen.
Door o.a. de vergrijzing, toename van hulpbehoefte en huishoudverdunning (toename
eenpersoonshuishoudens) neemt de druk op Wmo voorzieningen toe. Om kosten
beheersbaar te houden, voert de gemeente Ubbergen reeds sinds jaren een sober beleid.
Het Wmo-individuele voorzieningen beleid van zowel de gemeente Groesbeek als Millingen
aan de Rijn wordt m.i.v. 1 juli 2012 gewijzigd. Dit met het doel om de kosten op
verantwoorde wijze te beperken. De wijzigingen zijn vastgelegd in een nieuwe verordening,
nieuw besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning (Bvmo) en nieuwe
beleidsregels t.a.v. de individuele voorzieningen. Deze treden met ingang van 1 juli 2012 in
werking.
Ten behoeve van dit rapport zijn zowel de nu nog geldende verordening, het besluit en de
beleidsregels van de MUG gemeenten vergeleken alsmede de regels die m.i.v. 1 juli 2012 in
Groesbeek en Millingen aan de Rijn gelden. Allereerst wordt het huidige beleid van de MUG
gemeenten tegen het licht gehouden. Vervolgens wordt er aandacht besteed aan het nieuwe
beleid van Groesbeek en Millingen aan de Rijn. Om er geen lijvig rapport van te maken is er
voor gekozen om vooral in te gaan op de verschillen met financiële consequenties.

52

f ?i5. ^

^£ |iff. _;

rft sm. Mie. ' JB. \=s. "a.

Beleid individuele voorzieningen Groesbeek, Millingen aan de Rijn en Ubbergen
1. Beleid tot I j u l i 2012
Verordening
In de verordening is vastgelegd onder welke voorwaarde een burger aanspraak kan maken
op een voorziening. Dit is een bevoegdheid van de raad.
Verschil:
• Groesbeek en Millingen aan de Rijn vragen slechts een eigen bijdrage bij de hulp bij
het huishouden. Ubbergen vraagt voor alle te verstrekken individuele voorzieningen
een eigen bijdrage.
• Groesbeek en Millingen aan de Rijn hanteren een financieel alternatief voor het
collectief vraagafhankelijk vervoer, de Stadsregiotaxi (het cafetaria model). In dit
model kunnen burgers met een indicatie voor de Stadsregiotaxi als alternatief kiezen
voor een geldbedrag i.p.v. een stadsregiopas. Ubbergen hanteert dit financieel
alternatief niet.
• Ubbergen kent de voorziening Thuisbegeleiding, welke in de verordening is
opgenomen als individueel te verstrekken voorziening. Groesbeek en Millingen aan
de Rijn volgen het regionaal subsidiebeleid.
• Er zijn verder geen opmerkelijke verschillen in de verordeningen gevonden.
Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning (Bvmo)
ln het Bvmo zijn de hoogten van diverse toe te kennen bedragen vastgelegd. Bijvoorbeeld de
hoogte van een verhuiskostenvergoeding, hoogtes van vervoerskostenvergoedingen etc. De
bedragen die Groesbeek, Millingen aan de Rijn en Ubbergen hanteren, staan vermeld in
bijlage 2.
Verschil:
• De hoogte van de vergoeding voor het bezoekbaar maken van een woning:
Ubbergen € 2000,- Millingen aan de Rijn en Groesbeek € 4538.- (prijspeil 2012).
• Millingen aan de Rijn en Groesbeek hanteren een vergoeding als altematief voor de
Stadsregiotaxi (cafetariamodel). Groesbeek € 400,- per jaar p/p en Millingen aan de
Rijn €775,13 per jaar p/p. Ubbergen hanteert dit financieel alternatief niet. M.i.v. 1 juli
2012 hanteert Groesbeek een bedrag van € 250,-. Millingen aan de Rijn handhaaft na
1 juli 2012 het huidige bedrag.
• De financiële tegemoetkomingen voor vervoerskosten worden in Groesbeek en
Millingen aan de Rijn uitgekeerd als forfaitair bedrag. In Ubbergen geschiedt dit sinds
2006 op declaratiebasis.
• Uurtarief voor PGB hulp bij het huishouden ligt in Groesbeek en Millingen aan de Rijn
hoger. De PGB tarieven voor HHI, HH2 en HH2+ liggen respectievelijk € 1,44 , €
2,05 en € 2,48 hoger dan de tarieven die Ubbergen hanteert.
• Ten aanzien van de overige financiële vergoedingen wordt opgemerkt dat de
bedragen die Groesbeek en Millingen aan de Rijn hanteren niet extreem verschillen
van de bedragen die de gemeente Ubbergen hanteert.

53

Uitvoeringsbeleid:
Verschil:
• Millingen aan de Rijn neemt met deel aan de collectief vraag afhankelijk vervoer, de
Stadsregiotaxi. De gemeente Groesbeek en Ubbergen wel.
• Potentiële HH klanten mochten in Groesbeek en Millingen aan de Rijn tot voor kort op
het aanvraagformulier aankruisen van welke zorgaanbieder zij hulp willen ontvangen.
In Ubbergen wordt de keuze tijdens de indicatiestelling (huisbezoek) besproken.
• Thuisbegeleiding is in Ubbergen een individueel te verstrekken voorziening en wordt
door de klantmanagers geïndiceerd. Hierbij wordt de gehele situatie van de
hulpvrager in ogenschouw genomen en worden zo nodig andere professionals
betrokken. Groesbeek en Millingen aan de Rijn kopen dit (regionaal) in.
• In Ubbergen wordt bij elke aanvraag een huisbezoek afgelegd waarbij de situatie
breed bekeken wordt. In Groesbeek en Millingen aan de Rijn is het afleggen van
huisbezoeken onlangs uitgebreid.
Gevolgen van het verschil
Eigen bijdrage beleid:
Ubbergen heeft hogere ontvangsten uit eigen bijdrage dan Groesbeek en Millingen aan de
Rijn. Bovendien heeft het een dempend effect op aanvragen.
Cafetariamodel:
Hogere uitgaven op de vervoerskosten voor Groesbeek en Millingen aan de Rijn aan de Rijn.
De uitgaven Stadsregiotaxi ligt voor Ubbergen gemiddeld genomen lager dan € 250,- per
jaar per geïndiceerde klant. Vanuit dat oogpunt lijkt dit model financieel niet gunstig.
Financiële tegemoetkomingen in vervoerskosten:
Hogere uitgaven op vervoerskostenvergoedingen voor Groesbeek en Millingen aan de Rijn
omdat zij 100% uitkeren van het te verstrekken bedrag. In Ubbergen worden alleen de
daadwerkelijk gemaakte kosten (op declaratiebasis) vergoed tot een max bedrag per jaar =
lagere uitgaven.
Hogere vergoeding bezoekbaar maken van een woning:
Hoger uitgaven.
Hoger uurtarief PGB HH:
Hogere uitgaven aan PGB's hulp bij het huishouden dan Ubbergen.
Aankruisen keuze aanbieder HH op aanvraagformulier:
Klanten kiezen dan de aanbieder met de grootste naamsbekendheid. Dat zijn tevens de
duurste aanbieders. Groesbeek en Millingen aan de Rijn hebben hierdoor verhoudingsgewijs
meer klanten bij de duurste zorgaanbieders = hogere kosten. In Ubbergen wordt de keuze
voor een aanbieder tijdens de indicatiestelling (huisbezoek) besproken. Aanvragers blijken
dan vaak geen specifieke voorkeur te hebben en kunnen dan bij de goedkopere aanbieder
aangemeld worden = lagere uitgaven.
Thuisbegeleiding:
Deze voorziening blijkt in Ubbergen slechts incidenteel ingezet te worden. In Groesbeek is
dit overige ook geen grote kostenpost.

54

.^,

.*.-. 'iril -in» ' i ^ ' 3 ^ '-^

'fc«t 'i=^ ^^■^^'^ **■ i ^

"5^

- «

2. Nieuw beleid individuele voorzieningen Groesbeek en Millingen aan de Rijn m.i.v. 1
juli 2012
Groesbeek
Groesbeek heeft een bezuinigingstaakstelling. Te weten:
• een bezuiniging van € 85.000,­, Te bewerkstelligen door het uitbreiden van het eigen
bijdrage beleid. Nu geldt alleen een eigen bijdrage voor hulp bij het huishouden.
• een nader in te vullen bezuiniging van € 100.000,­ op de individuele voorzieningen.
Tijdens de behandeling van de begroting 2012 en de meerjarenraming 2013­2015 door de
raad is vastgesteld dat Groesbeek in 2012 de helft van deze bezuiniging dient te halen, wat
neerkomt op € 92.500,­. De gemeente Groesbeek geeft aan dat er meer nodig is om de
kosten te beperken dan het behalen van de taakstelling. Ze venwachten de kosten
beheersbaar te houden door de volgende beleidswijzigingen door te voeren (m.i.v. 1 juli
2012)
Aanpassing van het beleid betreft:
• Invoeren van 'het gesprek' conform de Kanteling van de VNG. Dit gesprek gaat in
beginsel vooraf aan een aanvraag. In het gesprek wordt de situatie van de burger en
zijn (on­) mogelijkheden als ook alle (eigen) mogelijke oplossingen breed bekeken.
Door te investeren aan de voorkant wordt verwacht dat kosten aan de achterkant
beheersbaar blijven.
• Uitbreiden eigen bijdrage beleid naar alle individueel te verstrekken voorzieningen.
De eigen bijdrage geldt niet voor voorzieningen die voor 1 juli 2010 zijn verstrekt.
• Leges voor de Gehandicapten parkeerkaart en parkeerplaats.
• Maatwerk waarbij meer dan voorheen een beroep gedaan wordt op de eigen
mogelijkheden van de hulpvrager en diens sociale omgeving. Ook de mogelijkheid
van de hulpvrager om gebruik te maken van algemene, algemeen gebruikelijke en
voorliggende voorzieningen wordt meer dan voorheen bij de beoordeling betrokken.
• Ontwikkelen, uitbreiden en inzetten van algemene voorzieningen (boodschappen
service etc) om druk op individuele voorzieningen te verminderen.
• Versoberen van het beleid en strengere toegangsbeoordeling bij de toegang tot
individuele voorzieningen. Waaronder:
o meer voorzieningen als 'algemeen gebruikelijk' aanmerken
o neerwaarts bijstellen van het vergoeding alternatief stadsregiopas
(cafetariamodel)van € 400,­ naar € 250,­.
o Vergoedingen voor gebruik eigen auto, taxi en rolstoeltaxi maximaal de helft
van het standaard bedrag tenzij uit de vervoersbehoefte van de persoon blijkt
dat meer nodig is.
o A anpakken van de gevolgen van de overgangsregeling waardoor een
behoorlijk aantal mensen nog zowel een vergoeding voor het gebruik van de
eigen auto (€ 300,­) alsmede de stadsregiotaxi pas krijgen. Dat betekent in die
situaties het beëindigen van de vergoeding voor gebruik eigen auto.
o Strengere beoordeling verhuiskostenvergoeding
o Rekening houden met voorzienbare beperkingen bij het kiezen van een
woning.
o Bij mantelzorgsituaties alleen noodzakelijke meerkosten vergoeden bij
woningaanpassingen

55

o

Meestal geen rolstoel voor incidenteel gebruik

Daarnaast onderzoek Groesbeek de mogelijkheden tot:
• aanscherpen handhaving en terughalen niet gebruikte voorzieningen
• terugdringen v.d. kosten voor trapliften door via (regionale) aanbesteding een
gunstigere prijs voor trapliften te bedingen.
• Inzichtelijk krijgen van aangepaste en gelabelde woningen, zodat meer gebruik
gemaakt kan worden van het primaat tot verhuizen (kostenbesparing t.o.v. het
moeten aanpassen van een woning)
• Het inperken van de keuzevrijheid voor een aanbieder van hulp bij het huishouden.
Klanten kiezen vaak voor de aanbieder met de grootste naamsbekendheid. Dit zijn
tevens de duurste.
Voor wie en wanneer?
Het nieuwe beleid geldt met ingang van 1 juli 2012 voor de nieuwe aanvragen en indicaties.
Voor bestaande indicaties geldt het nieuwe beleid vanaf 1 januari 2013 na een heronderzoek
of en herindicatie.
Millingen aan de Rijn
Millingen aan de Rijn heeft eveneens maatregelen genomen om op verantwoorde wijze de
kosten van de Wmo te beperken en de door de raad geformuleerde
bezuinigingsdoelstellingen te realiseren. Op hoofdlijn komt dit overeen met het door
Groesbeek ingezette beleid.
Voor wie en wanneer?
Het nieuwe beleid geldt met ingang van 1 juli 2012 voor de nieuwe aanvragen en indicaties.
Voor bestaande indicaties geldt het nieuwe beleid vanaf 1 januari 2013 na een heronderzoek
of en herindicatie.

56

L'g. _^-|lJ-£J

3. Financiële consequenties voor Ubbergen op hoofdlijn
De gemeente Groesbeek en de gemeente Millingen aan de Rijn zetten met hun nieuwe
beleid in op kostenbeheersing en kostenreductie. Er is door hen niet doorgerekend wat het
daadwekelijk effect zal zijn. Het nieuwe beleid geldt met ingang van 1 juli 2012 voor de
nieuwe aanvragen en indicaties. Voor bestaande indicaties geldt het nieuwe beleid vanaf 1
januari 2013 na een heronderzoek of en herindicatie. Dit maakt dat het positieve effect van
het te wijzigen beleid pas na enige tijd echt zichtbaar wordt.
De gemeente Ubbergen hoeft voor de financiële effecten op de eigen uitgaven alleen te
kijken naar het nieuw te voeren beleid. Gezien de genomen maatregelen door Groesbeek en
Millingen aan de Rijn komt het nieuwe beleid sterk overeen met het beleid van de gemeente
Ubbergen.
Er mag verwacht worden dat er geen grote financiële risico's voor Ubbergen zijn wanneer
het Groesbeeks en Millings beleid gevolgd wordt. Eén aantal mogelijke risico's worden
gevonden in het cafetariamodel en de financiële tegemoetkomingen in de vervoerskosten
alsmede de hogere tarieven voor PGB's HH en bezoekbaar maken van een woning.
Hieronder wordt hier op hoofdlijn op ingegaan.

Hulp bii het huishouden nader bekeken
Uit een vergelijk tussen de verordeningen, het Bvmo en de beleidsregels (zowel oud als
nieuw) van de MUG gemeenten zijn voor HH geen opmerkelijke verschillen gevonden. Uit de
cijfers blijkt echter dat zowel Groesbeek als Millingen aan de Rijn verhoudingsgewijs hogere
uitgaven hebben dan Ubbergen (zie bijlage 3). De uitgaven van Groesbeek op de hulp bij
het huishouden overstijgt in 2010 overigens nog niet het bedrag dat zij hiervoor van het Rijk
ontvangt. 2011 is nagenoeg gelijk aan rijksuitkering. Van Millingen aan de Rijn is dit bij
schrijven van dit rapport niet bekend.
Voor de verschillen in uitgaven zijn de volgende redenen aan te dragen:
• Percentage HH klanten t.o.v. bevolkingsaantal ligt in Groesbeek en Millingen aan de
Rijn circa 1% hoger dan in Ubbergen. De reden hiervan is nog niet achterhaald.
Mogelijke oorzaken zijn een hoger percentage mensen met een beperking, mogelijk
meer eenpersoonshuishoudens, minder mantelzorg, of een combinatie hiervan. Ook
andere oorzaken zijn denkbaar.
• Groesbeek en Millingen aan de Rijn hebben verhoudingsgewijs meer klanten met een
HH2 indicatie dan Ubbergen. Dit is duurdere zorg. (Groesbeek: HH1: 70,9 %, HH2:
28,7%. Millingen aan de Rijn: HHI: 67,1%, HH2: 32,3%. Ubbergen: HH1: 91,5%,
HH2: 8,5%). Groesbeek en Millingen aan de Rijn hebben reeds opgemerkt dat de
verhouding HH1-HH2 in de gemeente Ubbergen gunstig ligt. Zij willen dit met de
gemeente Ubbergen nader onderzoeken en hier lering uit trekken.
• Groesbeek en Millingen aan de Rijn hebben verhoudingsgewijs meer klanten bij de
duurste zorgaanbieders ondergebracht (circa 80% van het HH klantenbestand). De
beide gemeenten melden nieuwe klanten inmiddels voornamelijk aan bij de
goedkoopste aanbieder.
Zorg in narura (ZIN)
De MUG gemeenten streven naar kostenbeheersing voor de uitgaven op de HH. Onlangs is
in regionaal verband gestart met de aanbestedingsprocedure waarbij kostenbeheersing een

57

punt van inzet is. Nieuwe raamovereenkomsten worden met ingang van 1 april 2013
gesloten. Het HH-beleid van Groesbeek, Millingen aan de Rijn en Ubbergen komt met elkaar
overeen. Het door Groesbeek en Millingen aan de Rijn te voeren HH beleid zal daarom voor
Ubbergen geen nadelig effect hebben op de uitgaven voor zorg in natura.
Persoonsgebonden budget (PGB)
De gemeente Groesbeek en Millingen aan de Rijn hanteren een hoger uurtarief voor het
PGB. Volgen van dit beleid heeft een nadelig financieel effect. Groesbeek wil t.z.t. het
uurtarief naar beneden bijstellen.
Nadeel: aantal uur HHI 3952 uur p/j x € 1,44 = € 5.691,- per jaar
aantal uur HH2 806 uur p/ j x € 2,05 = € 1.652,- per jaar
Totaal:
HH2+ is buiten beschouwing gelaten. Er wordt hiervoor momenteel geen PGB voor verstrekt
(geen klanten met een indicatie). Daarnaast wordt deze voorziening bij de nieuwe
aanbesteding niet meegenomen.
Het volgen van het PGB HH beleid (uurtarief) heeft een licht nadelig effect voor Ubbergen.
Thuisbegeleiding
Voor of nadelig effect van het volgen van het Groesbeeks en Millings beleid is niet inzichtelijk
gemaakt i.v.m. de op handen zijnde transitie Begeleiding. De voorziening thuisbegeleiding
zal hierin meegenomen worden.
Voor geen van de drie gemeenten is deze voorziening momenteel geen grote kostenpost.
Financiële tegemoetkomingen in de vervoerskosten
De uitgaven op vervoersvoorzieningen liggen in Groesbeek en Millingen aan de Rijn hoger
dan in Ubbergen. De uitgaven staan in bijlage 4, tabel 1. Groesbeek heeft procentueel (naar
bevolkingsaantal) meer uitstaande voorzieningen dan Ubbergen. Voor Millingen aan de Rijn
is dit niet berekend.
De gemeente Groesbeek (en ook Millingen aan de Rijn) keren de vervoerskostenvergoeding
uit als forfaitair bedrag. De gemeente Ubbergen keert de vergoedingen voor taxi, rolstoeltaxi
en weekendvervoer sinds 2006 uit op declaratiebasis. Hiermee worden alleen de
daadwerkelijk gemaakte kosten vergoed. Dit levert Ubbergen een besparing op van circa €
40.000,-op jaarbasis. Zie bijlage 4, tabellen 2 en 3
Het aantal uitstaande voorzieningen in Ubbergen is dusdanig klein dat de declaratiesystematiek tegen lage kosten uitgevoerd kan worden. Gezien het aantal uitstaande
ven/oerskostenvergoedingen in Groesbeek is het de vraag of deze systematiek in
Groesbeek ook mogelijk is.
Het volgen van het beleid van Groesbeek en Millingen om de vergoedingen als forfaitair
bedrag uit te keren, heeft voor Ubbergen een nadelig effect van circa € 40.000 op de
ven/oerskostenvergoedingen.
Dit nadeel kan neenwaarts bijgesteld worden indien de bestaande indicaties geherindiceerd
kunnen worden naar het nieuwe beleid van Groesbeek, mits dit ook toegepast kan worden
op bestande gevallen. Het nieuwe beleid betreft het uitkeren van maximaal de helft van het

58

standaard bedrag, tenzij uit de vervoersbehoefte van de persoon blijkt dat meer nodig is. Er
zal echter eerst juridisch onderzocht moeten worden of dit bij bestaande indicaties kan.
Financieel alternatief Stadsregiotaxipas, cafetariamodel
Ubbergen hanteert dit model niet. De uitgaven voor vervoer per Stadsregiotaxi ligt in de
gemeente Ubbergen gemiddeld rond € 100,- per persoon per jaar. Het hanteren van een
financieel alternatief ter hoogte van € 250,- per persoon per jaar is ongunstig. Onbekend is
hoeveel geïndiceerde voor de Stadsregiotaxipas hiervoor in Ubbergen in aanmerking zouden
willen komen. In Groesbeek ligt de verdeling vah Stadsregiopashouder en financieel
altematief op 75% (pas)- 25% (financieel alternatief).
Een eventueel nadeel kan niet berekend worden. Er zijn namelijk verschillende scenario's
denkbaar. Eén ervan is dat geïndiceerden voor de Stadsregiotaxipas die in Ubbergen nu
weinig gebruik maken van de Stadsregiotaxi - en daarmee de gemiddelde uitgaven p/p naar
beneden halen - kiezen voor het financieel alternatief. Dit zou nadelig zijn en neerkomen op
een extra kostenpost van circa 10.000.
Rolstoelen
Ook hier geldt dat de uitgaven in Groesbeek en Millingen aan de Rijn hoger liggen ten
opzichte van Ubbergen. Groesbeek heeft 419 uitstaande rolstoelen. Ubbergen 113.
(2010). Het gevoerde beleid geeft geen aanknopingspunten voor dit verschil. Verwacht
wordt dat het volgen van het Groesbeeks en Millings beleid m.b.t. de rolstoelen geen nadelig
effect heeft voor Ubbergen.
Woningaanpassingen
Op basis van de nieuwe verordening, het Bvmo en de beleidsregels van Groesbeek en
Millingen aan de Rijn wordt venwacht dat er geen nadelige financiële gevolgen zijn voor
Ubbergen.
De vergoeding voor het bezoekbaar maken van een woning ligt in Groesbeek en Millingen
aan de Rijn toekennen twee maal hoger. Het volgen van dit bedrag brengt desondanks geen
risico met zich mee. De voorziening wordt in Ubbergen slecht sporadisch verstrekt.
Gemiddeld 1 keer per 5 a 10 jaar.

Nieuw eigen biidrage beleid Groesbeek en Millingen nader bekeken
Door het uitbreiden van het eigen bijdrage beleid draagt de burger voor alle noodzakelijke
voorzieningen naar inkomen bij. Hierdoor zijn er meer ontvangsten uit eigen bijdrage.
Bovendien heeft het een dempend effect op aanvragen.
De gemeente Groesbeek en Millingen aan de Rijn breiden hun eigen bijdrage beleid uit naar
alle individuele voorzieningen, met dien te verstande dat dé voorzieningen die voor 1 juli
2010 verstrekt zijn, uitgesloten zijn voor het opleggen van een eigen bijdrage. Dit betekent
dat voorlopig nog niet het maximale rendement uit de regeling gehaald kan worden.
In tegenstelling tot de gemeente Groesbeek en Millingen aan de Rijn heeft de gemeente
Ubbergen er wel voor gekozen om, op basis van juridisch advies, ook de in het verteden
toegekende voorzieningen onder de eigen bijdrageregeling te brengen. Hierdoor ontvangt de
gemeente Ubbergen ook voor voorzieningen die in het verteden zijn verstrekt, en waarvoor
de gemeente ook nu maandelijks kosten maakt, ontvangsten uit eigen bijdrage.

59

De keuze van Groesbeek en Millingen aan de Rijn om voorzieningen verstrekt voor 1 juli
2010 uitte sluiten van de eigen bijdrage regeling (anders dan HH) kan mogelijk gevolgen
hebben voor Ubbergen. Na een mogelijke herindeling ontstaat er immers één gemeente.
Hoe om te gaan met de situatie waarbij een deel van de Wmo-klanten wel een eigen bijdrage
betaald voor een in het verleden verstrekte voorziening en een deel Wmo-klanten dat niet
hoeft. Hierover is nader overleg nodig.
Conclusie
Gezien de genomen maatregelen door Groesbeek en Millingen aan de Rijn komt het beleid
op de individuele voorzieningen sterk overeen met het beleid van de gemeente Ubbergen. Er
mag venwacht worden dat er geen grote financiële risico's voor Ubbergen zijn wanneer het
Groesbeeks en Millings beleid gevolgd wordt. Een aantal mogelijke risico's zijn te
verwachten t.a.v. het cafetariamodel, de financiële tegemoetkomingen in de vervoerskosten
alsmede de hogere tarieven voor PGB's HH en bezoekbaar maken van een woning.
Daarnaast zal bekeken moeten worden hoe er omgegaan moet worden met het verschil dat
ontstaat door het niet opleggen van een eigen bijdrage voor voorzieningen die verstrekt zijn
voor 1 juli 2010 tenwijl Ubbergen dat wel doet.

Financieel effect:
1. Persoonsgebonden budget (PGB)
2. Financiële tegemoetkomingen in de vervoerskosten
3. Financieel alternatief Stadsregiotaxipas, cafetariamodel
4. Meerkosten bij toepassing Groesbeeks beleid

60

€ 7.500
€ 40.000
€ 10.000
€ 57.500

Bijlage 1: Historische uitgaven
Groesbeek
Groei Wmouitgaven 2007 - 2010 met %-groei t.o.v. 2007
Product

2008
uitgaven

groei
in %

2009
uitgaven

groei
in%

2010
uitgaven

groei
in%

2011
uitgaven

Vervoersvoorzieningen*
woningaanpassingen
hulp bij het huishouden
totaal voorzieningen

513.319
360.285
1.442.989
2.316.593

-6,5
34,8
62,4
35,9

572.789
285.963
1.941.665
2.800.417

11,6
-20,6
34,6
20,9

632.513
239.019
2.183.454
3.054.986

10,4
-16,4
12,5
9,1

623.734
428.685
2.244.524
3.296.943

Vervoer inclusief GPK's ad €2.515,- (2011), inclusief Stadregiotaxi en cafetariamodel, inclusief
rolstoelen ad €199.906,-(2011)!
Inkomsten
eigen bijdragen

2008

2009

2010

2011

158.335

192.867

182.367

394.486

Ubbergen
Uitgaven Wmo-voorzieningen
2008
400.167
98.071
57.962
95.741
651.941

Hulp bij het huishouden
Vervoersvoorzieningen*
Rolstoeivoorzieningen
Woonvoorzieningen
Totaal
'Exclusief kosten Stadsregiotaxi, excl GPK's

2009
518.446
95.888
72.053
145.202
831.589

2010
626.023
78.690
74.864
70.611
850.188

2011
709.896
70.819
77.081
109.024
966.820

2010
136.602

2011
158.998

Eigen bijdrage
2009
78.411

2008
82.916

Eigen bijdrage

Millingen aan de Rijn
Uitgaven
Hulp bij het huishouden
Woningaanpassingen
Vervoersvoorzieningen
Totaal

:

2008
339.008
31.585
153.077
523.670

Eigeri bijdrage
,,: ,: onbekend ;
*incl rolstoel ad €29.012,-(20- 1)

2009
524.181 ■ .
68.663
158.844
751.688

2010
566.855
29.805
193.587
790.247

2011
638.522
70.239
192.828*
901.589

onbekend

55.509

55.753

61

Bijlage 2: Overzicht bedragen uit het Besluit voorzieningen maatschappelijke
ondersteuning 2012
Gem. Groesbeek

Gem. Millingen
ad Rijn

Gem.
Ubbergen

16,55
19,84
20,42

16,55
19,84
20,42

15,11
17,79
18,94
37,91

45.378,-

45.378,-

50.000

550,-

550,-

538,62

280,2.365,-

280,2.365,-

272,08
2.360,-

3.540,-

3.540,-

3.452,60

Werkelijke kosten
3.540,-

Werkelijke
kosten
3.540,4.538,-

Werkelijke
kosten
3.775,81
2000,-

Voorziening
Hulp bij het huishouden
Hoogte PGB HH
HHI
HH2
HH2+
Thuisbegeleiding
Woningaanpassing
Plafondbedrag woningaanpassing
Tegemoetkoming tijdelijke huisvesting
zelfst. Woonruimte
p/m max
Tegemoetkoming tijdelijke huisvesting
onzelfst. Woonruimte p/m max
Verhuis- en inrichtingskosten
Verhuis- en inrichtingskosten uitzondering
max.
Vrijmaken vyoning op verzoek gemeente
• Verhuizing
• Herinrichting max.
Bezoekbaar maken woning
Vervoer
Fin. Alternatief Stadsregiotaxi p/j
Fin tegemoetkoming eigen auto p/j max
Fin tegemoetkoming taxi p/j max
Fin tegemoetkoming rolstoeltaxi p/j max
Fin tegemoetkoming eigen auto gering
mob. p/j
Fin tegemoetkoming (rolstoel)taxi gering
mob. p/j
Fin tegemoetkoming boven regionaal p/j
Bij taxi of auto max tot
Bij rolstoeltaxi max tot
Sport
Sportrolstoel

4.538,€ 400 (wordt 250,m.i.v. 1-6-2102)
1.117,54
2.836,88
3.123,12
138,81

775,13

0,-

1.117,54
2.836,88
3.123,12
138,81

1.300,92
2.831,58
3.184,98
202,42

206,98

206,98

289,95

€ 0,43 p/km
1.117,55
1.610,73

€ 0,43 p/km
1.117,55
1.610,73

€ 0,40 p/km
1.300,92
1.950,99

3.460,-

3.460,-

3.542,60

62

Bijlage 3 Overzicht cijfer Hulp blj het huishouden
Tabel 1
Uitgaven en ontvangsten (inclusief PGB's). Ontvangsten eigen bijdrage Ubbergen betreft alle
voorzieningen. Het CAK kan dit niet opsplitsen in HH en overig.
Ontvangsten
Totaal
Ontvangsten
Totaal
Uitgaven 2010 eigen bijdrage Uitgaven 2011 eigen bijdrage
2010
2011
Groesbeek
€ 2.183.454
€ 182.000
€ 2.244.524
€ 394.3486
Millingen aan de Rijn €
€ 55.500
566.855
€ 574.823
€ 55.753
Ubbergen
€ 131.133
€
625.023
€ 709.896
€ 158.998

Tabel 2
Uitgaven exclusief PGB's (peildatum: heel 2010). Eigen bijdrage Ubbergen betreft ontvangsten eigen
bijdrage uit HH en overige voorzieningen. Het CAK kan dit niet opsplitsen in HH en overig.
HH2
Ontvangsten
HH1
HH2+
Totaal
uitgaven
eigen bijdrage
Groesbeek
€ 663.267
€ 182.000
€ 1.003.849
€14.840 € 1.809.604
Millingen aan de Rijn € 283.186
€ 188.781
€ 39.529 €
511.496
€ 55.500
Ubbergen
€
72.688
€ 465.191
€
537.880
€ 131.133
-

Tabel 3
Aantallen klanten en uren HHI, HH2 en HH2+ zorg in natura (excl. PGB's)
(peildatum: september 2010)
Groesbeek
Millingen
Ubbergen
Inwoners
18.923
5.923
9.391
Klanten HH1
380 (70,9%)
112(67,1 %)
171 (91,5%)
Klanten HH2
154(28,7%)
16
(8,5%)
54 (32,3%)
Klanten HH2+
2 (0,4%)
1 (0,6%)
0 (0%)
Klanten HH totaal
187
536
167
Gemiddelde uren per 2,7
2,7
3,2
klant per week HHI
Gemiddelde uren per 3,2
4,8
3,4
klant per week HH2
Klanten HHI indicatie 208 (38,8%)
110(58,8%)
74 (44,3%)
<3

Tabel 4
Geleverde uren HH per aanbieder (percentage geleverde uren t.o.v. geïndiceerde uren)
(peildatum: heel 2010)

ZZG
TSN
Vérian
STMG
Carinova

Groesbeek
60.184
4.847
7.011
1.884

Ubbergen
11.731
5.999
7.207
-

Millingen
18.408
1.050
2.469
1.846
-

63

Bijlage 4
Tabel 1

Groesbeek

207.761,-* (€164.188,-)

Ubbergen

12.540,-

Millingen aan de Rijn

136.223,-*

*inclusief uitgaven cafetaria model (financieel alternatief Stadsregiotaxi). Zonder deze uitgave geldt
voor Groesbeek een bedrag ad €164.188,Tabel 2

Aantal personen
Kosten opjaarbasis

€5.305,76

Tabel 3
(?ötiig)IJÖÊ^Itetfe©Miïöl(^^
(UHfttïftefflm fora fSl-ï^);ïS^^

s!m^^^mSm}vxmrWi'^ii

Waarde toegekende voorzieningen
Werkelijk Kosten opjaarbasis (gedeclareerd)

28 waarvan 4 bovenregionaal
vervoer
€47.830,28
€7.504,33

Niet gebruikt/gedeclareerd

€40.325,95

Aantal

Bij 'waarde toegekende voorzieningen' staat het bedrag dat op basis van de toekenningen in totaal
gedeclareerd mag worden. De praktijk wijst uit dat er minder gedeclareerd wordt.

64

Geraadpleegde bronnen
• Nota: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Toekomst van de individuele
voorzieningen in Groesbeek
• Nota: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Toekomst van de individuele
voorzieningen in Millingen aan de Rijn
- • Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning 2009 en 2012
Groesbeek
• Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning 2011 en 2012 Groesbeek
• Beleidsregels voorzieningen maatschappelijke ondersteuning 2012 Groesbeek
• Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning 2012 Millingen aan de
Rijn
• Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning 2012 Millingen aan de Rijn
• Verordening voorzieningen maatschappelijke ondersteuning 2011 Ubbergen
• Besluit voorzieningen maatschappelijke ondersteuning 2012 Ubbergen
• Productbegrotingen en financieel overzicht Wmo-voorzieningen van de drie
gemeenten
• G. v.d. Valk, beleidsmedewerker Wmo Groesbeek en Millingen aan de Rijn

65

■a

..a:

ffls-tv-

—= ===■' s~e ■=a' * ï ^ '^^^ s=s. S=f-' ■»=K

=Si

Bijlage 6

Overzicht kostenposten
monumenten en archeologie GUM

67

OVERZICHT KOSTENPOSTEN MONUMENTEN EN ARCHEOLOGIEGUM
GROESBEEK

UBBERGEN

MILLINGENadRIJN

20.500,25% - max 4.000,4-5

55.000,20% - max 2.000,25-30

0

87
37
0
9.000
18.500

155
64
1
4.600
9.300

0
2

kosten molens

11.000,afkoop exploitatie

2.000,subsidie

0

externe adviezen

2.000,beschrijvingen/OMDag
200,- + alg advieskosten

9.500.beschrijvingen/Monumentenwacht
incl kosten voor Archeologie

0

p.m. (bij welstand)
leges
Gelders Genootschap

6.500,geen leges voor monumenten
erfgoedcommissie

0

Fte voor monumenten en archeologie

0.1 (werkelijk 0.2)

0.56

0

Erfgoedverordening
Subsidieverordening
Archeologische Beleidsadvieskaart
Cultuurhistorische Waardenkaart

2012
2012
2005
(2013)

2012
2012
2005/2010
2010

2012

.
Subsidiebudget Monumenten
percentage - max bedrag/per jaar per keer
aantallen aanvragen per jaar
aantallen gemeentelijke monumenten
aantallen rijksmonumenten
aantallen beschermde gezichten
aantallen gebouwen per gemeente
aantallen inwoners

archeologie (muv toegeschreven projecten)
Advisering monumenten

0

2.500
5.800

2004

"g- _0 ^ ^ &^ \£- arff-"«- oa:. e/a. aio- ' B ^

^

Bijlage 7
Effecten harmonisatie
accommodatiebeleid
Ubbergen/Groesbeek

69

Effecten harmonisatie accommodatiebeleid Ubbergen/Groesbeek
Buitensport accommodaties
•

•

In Ubbergen ontvangen de voetbal- en korfbalverenigingen een subsidie bestaand uit een basisbedrag van € 560,- een bedrag
van € 11,- per lid jonger dan 18 jaar. Hiernaast verzorgt de gemeente het veldonderhoud voor BVC é raison van € 24.400,--.
SVO, WLK en korfbalvereniging Klimop verzorgen zelf het veldonderhoud en ontvangen daarvoor een onderhoudsbijdrage van
respectievelijk € 19.269,--, € 11.586,-- en € 3.737,-In Groesbeek ontvangen buitensportverenigingen een bedrag van € 100,- per jeugdlid, € 275,- per lokaal en € 1.700 per veld. Met
ingang van 2016 gaat het bedrag per kleedlokaal terug naarf 150,- en per veld naar€ 950,-Subsidieontvanger

Bestaande
situatie

Nieuwe
situatie

Effect
harmonisatie

Voetbalvereniging BVC 1912 (178
jeugdleden, 3 velden, 6 kleedlokalen)

2.518 + 24.400 =
26.918

- 2.368

SVO Voetbal (126 jeugdleden, 3 velden,
8 kleedlokalen, SVO Korfbal 64
jeugdleden

1.946 + 1264 +
19.269 = 22.479

+ 3.821

-/- 3.250

Voetbalvereniging W L K (116
jeugdleden, 2 velden, 4 kleedlokalen)

1.836 + 11.586 =
13.422

+ 1.678

-/- 2.000

Klimop Korfbal (46) jeugdleden, 2
velden, 2 kleedlokalen)

1.066 + 3.737 =
4.803

leden 17.800
lokalen 1650
velden 5.100
= 24.550
leden 19.000
lokalen 2.200
velden 5.100
= 26.300
leden 11.600
lokalen 1.100
velden 3.400
= 16.100
leden 4.600
lokalen 550
velden 3.400
= 8.550

Aanv.effect
harmonisatie
vanaf 2016
-/- 2.250

+ 3.747

-/- 2.000

+ 6.878

-/- 9.500

Totaal

Genoemde cijfers zijn meegenomen bij de rapportage over effecten harmonisatie subsidiebeleid.

N*

Hiernaast heeft de gemeente Groesbeek een deelverordening subsidiëring gemeentelijke sportaccommodaties. Deze heeft betrekking op
nieuwbouw en renovatie van voetbal en korfbalcomplexen. Het daarin opgenomen beleid wijkt niet wezenlijk af van het in de gemeente
Ubbergen toegepaste beleid en lijkt iets stringenter qua voorwaarden o m voor subsidie in aanmerking te komen. Hiervan zijn geen directe
harmonisatie-effecten te verwachten.
Binnensportaccommodaties
De binnensportaccommodaties in Groesbeek als sporthal Heuvelland en sportzaal Biga zijn in eigendom van de gemeente. De gemeente
draagt de lasten voor energie, onderhoud, beheer, schoonmaak, etc. Hier staat een huuropbrengst tegenover.
Deze situatie is hetzelfde als de sportzaal in Leuth, zodat hier geen harmonisatie-effecten te verwachten zijn.
Dorpshulzen
Een drietal welzijnsgebouwen zijn bij de gemeente Groesbeek in eigendom. Het betreft cultureel centrum de Mallemolen en de
accommodatie voor fanfare Wilhelmina en jeugdcentrum Maddogs. De gemeente draag alle lasten, waartegenover een huuropbrengst
staat. Dit is dezelfde constructie als bij de gemeentelijke binnensportaccommodaties.
Bij het gebouw voor fanfare Wilhelmina en jeugdcentrum Maddogs wordt gewerkt volgens het binnenkant/buitenkantmodel (huur/
verhuurbepalingen uit het burgerlijk wetboek). De instelling betaalt huur en de energie- en schoonmaakkosten. Onderhoud en overige
kosten zijn voor rekening van de gemeente. Hiernaast ontvangt de instelling een subsidie.
Streven van de gemeente Groesbeek is om beheer en exploitatie van accommodaties zoveel mogelijk bij de verenigingen en instellingen
onder te brengen (privatisering). Dit past in de visie van de gemeente Groesbeek om als regiegemeente te opereren. Dit houdt in dat de
gemeente in principe geen uitvoerende taken (b.v. onderhoud) meer doet en alleen nog stimuleert en faciliteert via subsidie. Uitgangspunt
voor het accommodatiebeleid is een kostendekkende exploitatie.
In de Ubbergse situatie zijn de dorpshuizen en Kulturhusen eigendom van stichtingen of verenigingen, met uitzondering van de Ubburch
en het gebouw Rietlanden 5/7. Directe subsidiëring vindt niet plaats. Wel vindt indirect subsidiëring plaats doordat er activiteiten
plaatsvinden van verenigingen die gesubsidieerd worden. Tevens voert de gemeente een actief beleid om de besturen van
dorpshuizen/kulturhusen te ondersteunen bij het zoeken naar mogelijkheden voor een kostendekkende exploitatie. Directe harmonisatieeffecten zijn niet te verwachten omdat de situatie in Ubbergen in lijn is met het streven van de gemeente Groesbeek naar meer
privatisering.

Totaaloverzicht directe lasten binnensportaccommodaties en dorpshuizen gemeenten excl. apparaatskosten
Accommodaties
Millingen ad Rijn
Ubbergen
Groesbeek
Mallemolen
€179.843
Sporthal/gymzalen
€125.663
€40.593
€ 306.661
Dorpshuizen
€ 8.952
€ 35.009 (€ 26.000 tlv reserve)
€166.052

CS

m

-^

..a:- 3i2L.i«i_ ~_M. m s . -&.

E=sc^ai&. s i s . ^sc s i s . ~a.

Bijlage 8
Berekening inkomstenderving
OZB-opbrengsten bij laagste tarieven

73

\Meerpet'soonshuishouden
iwaarde woning:
Omvang huishouden:
Waterverbruik per Jaar:
Huisvuilzakken per jaar:

€ 278785
3 personen
150­200 m3
100

Totaal:

eigenaar
€

Groesbeek
huurder
191

r

Meerpersoonshuishouden
Waarde woning:
Omvang huishouden:
Waterverbruik per jaar:
HuisvuilzaKken per jaar:

0

€
€

208
260

€
€

208
260

€

659

€

468

250
59
31%

OZB blj gezamenlijk tarief MUG:
meer/mlndor

191

OZB blj Groesbeeks tarief:
minder

OZB bij Groesbeeks tarief:
meer/minder

€
€

iWÓZ­waardcn Millingen aan do Rijn:

eigenaren
eigenaren
Totaai
gebruikers
niet­won
woningen
niet­won
€
38797.284 € 46.601.941 €
506.371.562
0,2062%
0,2575%
0,1491%

1
Itarlel Mlliingen aan de Rijn:
I
.Opbrengst

€

I

80.000

€

120.000

€

755.000

€

tarief Groesbeek

eigenaren
eigenaren
Totaal
gebaiikers
niet­won
woningen
niet­won
506.371.562
€
38.797.284 € 46.601.941 €
0,1384%
0,0686%
0,1122%

jOp^enflSt

€

iWOZ­waarden Millingen aan de Rijn:

43.631

€

64.497

€

347.371

Verschil:

Opbrengst "

'

,

'

€

;

WOZ­waarden'UBB: '

taiief Groesbeek

■

.

(Dpbrengstv

338.694

€

458.146

€

1.151.190

765

€
€

182
120­
­40%

€

139
164

e

€

455.399

€

499.601

OZB blj Groosbooks tarief;
minder

gem.waarde
4115 €
268.221

.1.947.929 cl begroting 2012 UB

eigenaren
eigenaren
gebruikers
Totaal
niet­won
niel­won
woningen
€
172.840.000 € 189.160.000 € 1.103.730.000
0.1384%
0,1122%
0,0685%

''
i

.

r

€

193.926

€

261.797

€

757.159

Verschil:
Totale inkomstendorving OZB­opbrengsten

e

1.212.883

€
€

735.047
1.234.648

|WOZ­vvaardcn Groesbeek:
tarief Groesbeek:

eigenaren
eigenaren
Totaal
gebmikers
niet­won
woningen
niet­won
€
263.814.617 € 305.635.838 € 2.172.011.662
0,1384%
0,0686%
0.1122%

Opbrengst

€

Tolaal WOZ­Waarden MUG
Gezamenlijk tarief MUG:

€

Tolaal opbrengst MUG:

€

296.000

€

423.000

€

1.490.000

€

475.451.901 € 541.397.779 € 3.782.113.224
0,1503%
0.1849%
'
0,0898%

aanlal won. gem. waarde
7791 €
278.785

2.209.000 cfbegrotingGB2012

€ 5.111.929

1,31%

I

774.594

€

1.001.148

€

3.396.190

€ 3.782.113.224

€

5.111.929
14399 €

Ubbornon
OZB
eigenaar
huurder
280 1
Waarde woning:
€ 268.221 €
'. P
Riool­ en afvalslofflenheffinii
!
1,
Waterverbruik per jaar:
€ ,
190 ,€. 1 '.190
Huisvuilzakken per jaar:
100 €
225 € ' 225

462

955.000 cfbegroling2012MR

€

€

€

aantal won. gem. waarta
2493 e
203.117

eigenaren
eigenaren
gebruikers
Totaal
woningen
niet­won
niet­won
€
172.840.000 € 189.160.000 € 1.103.730.000
0,1959%
0,2422%
0,1043%

WOZ­wï>arderi Ubbergen:

tarief Ubbergen:'

Millingen aan de Rijn
eigenaar
huurder
303
0
€203.117 €
3 personen
€
177
€
177
0­250 i>i3
100 €
285
285 €

262.665 jgeni.MUG

€

695

€

241
39­
­14%

€
€

184
96

€ , 415

■e-»a: ■9W -Swt lAof: ' l - l

■-••alf- ^ - n i ; -Snar -.«sl: «idE .3ii*i

..-Me.'!

Bijlage 9

Effecten OZB eigen woning
bij laagste tarief en gemiddeld tarief

75

H u i d i g e lasten bij g e m i d d e l d e W o z - w a a r d e v a n € 263.000
Meerpersoonshuishouden
Waarda woning:
Omvang huishouden:
Waterverbruik per jaar:
Huisvuilzakken por Jaar:

€ 263.000
3 personen
150-200 m3
100

Totaal:

eigenaar
€

Groesbeek
huurder
180

0

€
€

208
260

€
€

208
260

€

649

e

468

Millingen aan da Rijn
huurder
1 Meerpersoonshuishouden
eigenaar
0
Waarde woning:
€ 263.000 €
392
Omvang huishouden:
3 personen
Walerverbmik per jaar:
0-250 m3
€
177 €
177
iHuisvullzakken perjaar:
100 €
286 €
285

!

€

864

C

462

Ubbergen
OZB
. '
1 eigenaar
huurder ,
Waarde woning: '
€ 263.000 €
274
p
.Riool- en afvalsloffenhoffina'
Waterverbruik per Jaar:
190
€ '
190 €
.Huisvuilzakken per jaar: 'nvt
€
225 €
225
e

' 1'

689

€

416

N i e u w e l a s t e n b i j g e m i d d e l d e W o z - w a a r d e v a n € 2 6 3 . 0 0 0 b i j l a a g s t e t a r i e f (inkomstenderving e 1.053.000 ozb eigenaren)
Meerpersoonshuishouden
Waarde woning:
Omvang huishouden:
Waterverbruik per jaar
Huisvuilzakken per jaar:

€ 263.000
3 personen
150-200 m3
100

Totaal:

eigenaar
€

Groesbeek
huurder
180

0

e
€

208
260

€
€

208
260

€

649

€

468

Meerpersoonshuishouden
(Waarde woning:
lOmvang huishouden:
1 Waterverbruik per jaar:
i Huisvuilzakken per Jaar:

Millingen aan de Rijn
eigenaar
huurder
€ 263.000 €
180
0
3 personen
0-250 m3 €
177
177 e
100 €
285
285 €
€

mutatie:

642

€

462

Ubbergen
eigenaar
huurder
Waarde woning:
, € 263.000 £
160 1
. 0
Riool- en afvalstoffenheffino
i
Waterverbruik por jaai;:
', ,
i 1 €
190 € , 190
Huisvuilzakken'perjaar:
nvt'
€ ,
'225 €
'225
OZB

'■

"i

'

■■

' !

1

1 ,
!

1'

€

695

€

415

94
34%

212
54%

0%

..

N i e u w e l a s t e n b i j g e m i d d e l d e W o z - w a a r d e v a n € 2 6 3 . 0 0 0 b i j g e m i d d e l d t a r i e f (totale gelijke opbrengsten)
Meerpersoonshuishouden
Waarde woning;
Omvang huishouden:
Waterverbruik per jaar:
Huisvuilzakken per jaar:

€ 263.000
3 personen
150-200 m3
100

Totaal:
mutatie:

eigenaar
€

Groesbeek
huurder
236

0

€

'208
260

€
€

208
260

€

704

€

468

€

56-31%

Millingen aan de Rijn
eigenaar
i Meerpersoonshuishouden
€ 263.000 e
236
IWaarde woning:
lOmvang huishouden;
3 personen
Waterverbruik per Jaar:
0-250 m3
177
I Huisvuilzakken per jaar:
285
100

mutatie:

156
40%

177
285

Ubbergen
OZB'
., '
, ; eigenaar
Waarde woning:
€ 263.000 €
236
Riool- en afvalslolfenhelTino i'
Waterverbruik'per joar:
'
190
225
Huisvuilzakken: per jaar:
nvt 1

mutatie:

38
14%

190
225

sus. s=_ 'AfUSL-'S-.

=é-eu&~sis.. ^ = ^ B J . ^ ^

— -M.

Bijlage 10
Overzicht reserves en voorzieningen
Millingen

77

810. Staat Reserves en voorzieningen MZOllR.xlsx

Rekening
nummer

NAAM RESERVES

VanGbr/Hkp/Kp

1. Reserves
1.1. Algemene reserves
8091400050 Algemene reserve
8099000000 Nadelig saldo 2010
8099000000 Voordelig saldo 2 0 1 1
Totaal 1.1. Algemene reserves
1.2 B e s t e m m i n g s r e s e r v e s
1.2.1. Egalisatiereserves
8021010020 Egalisatiereserve verllchtingsplan
8072500000 Tarief egalalisatiereserve afvalstoffenheffing
8072600000 Tarief egalalisatiereserve rlolerlnq
Totaal 1.2.1. Egalisatiereserves
1.2.2. O v e r i ae B c s t c m m i n g s r e s e r v e s
8000210000 Reserve organisatieverandering
8021010010 Reserve verllchtingsplan
8021000010 Reserve groot onderhoud wegen
8021000020 Reserve dekking kap.lasten wegen
8040300000 Reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen
8053000040 Reserve kap.lst.renovatle kieedaccomodatie
8Ö56ÖÖÖÖÖÖ" Reserve renovatie groenvoorziening
8Ö58Ö0ÖÖÖÖ' Reserve speelplan
8081000020 Reserve structuur- en bestemmingsplannen
8083000000 Reserve centrumontwikkeling
8083000030 Reserve omslag bovenwijkse voorzieningen
8091400070 Reserve werkfonds
8040300000 Reserve Dekking t.b.v. Investeringen
T o t a a t 1.2.2. O v e r i g e B e s t e m m i n g s r e s e r v e s
T o t a a l 1.2. B c s t c m m i n g s r e s e r v e s
Totaal 1 . Reserves
2. Voorzieningen
2 . 1 . Voorzieningen t.b.v. verplichtingen e / o risico's
8021000000 Voorziening grootonderhoud wegen
8040300010 Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen
8058000020 Voorziening speelruimten
8040200030 Voorziening v m personeel & wethouders
Totaal 2 . 1 . Voorzieningen t.b.v. ver illchtlngen e / o risico's
2.2 L a s t e n e a l l s a t l e
8072200020 Voorziening tarlefegalisering riolering
Totaal 2,2. Lastenegallsatle

Stand
1 Januari
2011

Rente
naar
(6914000)
5%

Onttrekking

Toevoeging
van
5/6XXXXXX

413.766
71.868-

20.688
3.593-

247.200
71.868-

71.868-

341.898

-

-

1.520.070
1.448.202

17.095

163.993
476.717
640.710

8.200
23.836
32.036

57.204
103.622
198.037
446.217
130.022

2.660
5.181
9.902
22.311
6.501

-

10.151

10.194
28.806
56.047
768.274
22.216
704.817
2.S3S.608
3.176.318
3.518.216

-

503
51Ö

1.440
2.802
38.414
I.IU
35.241
126.781
158.817
175.912

175.332

'
.
68.950
106.800

198.835374.585
374.585
549.917

Mutaties
resultaatbestemming
2011

stand 1-12012

94.698

28.070

122.768

1.520.070
1.614.768

1.520.070-

01.614.768

Stand
31 december
2011

-

79.951
117.258
197.209

243.944
593.975
837.920

2.860
26.181
209.902
22.311
101.501
254.100

60.064
129.803
407.939
399.578
124.723
254.100

508
510

1.440
2.802
38.414
1.111

-

661.640
858.849
2.307.0S1

10.659
lO.^O-t

22.697
22.697

126.327
126.327

9.280
9.280

]5,00°~

247.803

-

491.000
9.U0Ü

30.246
58.849
806.688
23.327
505.982
2.822.662
3.660.582
5.275.350

60.064
247.803
819.939
399.578
615.723
254.100

10.659
19.M4

60.064
247.803819.939-

254.100
15.704-

-

453.943
3.972.159

-

22.697
198.609

-

126.327
676.244

-

9.280
2.316.331

-

-

3.660.582
5.i75.JBo

3.660.561
5.27S.35Ö
819.939
615.723
19.704

-

819.939
615.723
19.704
336.896

iié.éié

•
33é.69è

-

336.896
5.612.246

10.659
30.246
58.849
806.688
23.327
505.982
2.822.662

1 2.2. Lastenegallsatle
Totaal 2. Voorzieningen
1
Generaal-totaal

-

399.578
615.723-

336.896
336.896

336.896
336.896

-

247.803
243.944
593.975
837.920

30.246
58.849
806.688
23.327
505.982
2.822.662

453.943
4S3.943

-

01.614.768

243.944
593.975
837.920

118.000
412.000

Nieuwe saldi
na v n s t s t e l l l n g
Jaarrekening
2011

122.7é8

-

-

336.896
5.612.246
462.000-

|Rente%

mutaties
omzetting
naar
voorzieninge

0-

^.èi'z.Uè

•% ^

^

^

*-_.^ ms.. 'w. '^ sts.Z^£^ j ^ - ^ ' - ^

— _^.

Bijlage 11
Overzicht reserves en voorzieningen
Ubbergen

79

Genieente Ubbergen
Reserves
Omschrijving

91010
92020
92080
92150
92160
92200
92210
92220
92230
92240
92250
92260
92280
92290
92310
92320
92330
92340
92350

Alqemene reserve
Risicofonds
Egalisatiefonds reinigingsheffing
Egalisatiefonds natuur en landschap
Reserve onderwijskundige voorzieningen
Bestemmingsreserve NUON
Reserve bestemmingsplannen
Beslemmingsreserve WWB
Beslemmingsreserve Kulturhus
Best. reserve brandweerkazerne/werkplaats
Egalisaliereserve rioölheffing
Bestemmingsreserve kapitaallasten
Bestemmingsreserve geldlening Vitens
Reserve verkeersbeleidspian
Reserve Wmo
Reserve sportvelden Ooij
Beslemmingsreserve toerisme
Reserve renovatie sportvelden BVC
Reserve groenblauwe diensten

Saldo
1-1-2011

742.238
50.720
144.336
50.556
309.371
884.627
354.061
159.291
122.425
1.922.789
104.168
10.682.671
393.800
126.721
1.036.250
1.363.981
15.000
68.067
0

18.531.072 1

Verrneerderingen
exploilatie
li
balans

114.814

Vermlndejingen
]
expioltalie
1 afschrijvrng'
I
acllva
26.318

44.797
8.817
49.480

68.348

85.000

. 127.265
43.922
6.305
7.130
21.491

1.235.783

71.252
276.411
35.800

44.967
328.644

58.640
201.072

75.000
43.592
10.000
3.403

24.420

1.778.026

88.559 [

Saldo
31-12-2011

830.733
50.720
120.785
59.373
231.586
840.705
432.756
152.161
100.934
1.877.822
32.917
11.970.687
358.000
185.360
1.162.322
1.320.389
5.000
64.664
24.420

19.821.334

Voorzieningen

Omschrijving

Saido
1-1-2011

94011
94012
94015
94016
94030

94040
94050
94130
94140
94150

94160
94230
94240
94250
94260

Onderhoud gemeentehuis
Onderhoud werkplaats / brandweerkazerne
Onderhoud gymzaal Leuth
Onderhoud trafo Wercheren
Onderhoud wegen
Onderhoud lichtmasten
Vervanging riolering
Voorziening personele verplichtingen
Voorziening De Ubburch
Voorziening scholen basisonderwijs
Voorziening scholen speciaal onderwijs
Voorziening politieke ambtsdragers
Voorziening onderhoud Dispel/Til
Speelvoorzieningen
Voorziening BTW leerlingenvervoer

118.648
70.370
106.041

Vermeerderingen
exploitatie/
(huip)kostenplaats

Verminderingen
vrijval t.g.v.
exploitatie

52.965

2.971

18.475
14.570
810

1.135.128

646.382

63.654
521.290

77.148

274.680
72.948
152,751

90.101
17.387
31.485
15.601

158.242

26.450

17.921

2.886
27.807

305.809

overige baten

1.079.964

61.365
158.533

Saldo

| overige

31-12-2011

53.825
8.962

117.788
79.883

3.960

116.652

520.434
49.327
96.889
49.754
2.380

3.781
1.199.711
91.476
424.401

156.495
87.955

212.294

125.000

4.721

790.252 I

168.352
184.692
2.886
41.008
57.896

2.945.267

§ i 5 - ê a _ ' S . Sia.. ' S .

i ^ BI&. &is., -nSL a-s. ü b -

Bijlage 12
Overzicht reserves en voorzieningen
Groesbeek

81

B12. Slaat Reserves en voorzieningen G2011R.xls

Rekening
nummer

N A A M RESERVES
( c o n f o r m CVS)

Stand
I j a n u a r i 2011

V a n Gbr/Hkp/Kp

Rente
naar(6914000)
5,00%

onttrekkingen
2011
naar Gxxxxxx

Stand
31 d e c e m b e r 2011

toevoegingen
2011
naar Gxxxxxx

1. Reserves
1.1. A l g e m e n e reserves
8091400050 Algemene reserve
8091400100 Algemene reserve beklemd
8099000000 Batifl saldo 2010
8099000000 Balig saldo 2011

6914000

€
€
€

6.229.877
15.330.554
1.936.154

€
Totaai 1.1. A l g e m e n e reserves e

1.2. B e s t e m m i n g s r o s e r v o s
1.2.1 Egalisatiereserves
8061100010 Egalisatiereserve (inkomensdeel) Wet Werk en Bijsland
€
8081000010 Egalisatiereserve Landschapsbeleid
e
Totaai 1.2.1. Eqailsatlereserves €
1.2.2. Overige b e s t o m m i n q s r c s o r v e s
5406024
8040200040 Reserve Opleidingen personeel
€
8040400010 Oplimallserinq glasvezelstructuur
€
€
8048005020 Dekkingsreserve Bouw school Cranenburgsestraat
8054000000 Bestemmingreserve Aankoop kunstwerken
€
3063000700 Dekkinqsreserve kapitaallasten verbouw en uitbreiding Sleutel
6980000
€
€
8063001020 Bestemmingsreserve accommodalle Slekkenberg
€
8081000000 Dekkinqsresefve Bijdrage LOP
8081000030 Bestemmingsreserve aquaduct
€
8083001030 Beslemmingsreserve Bovenwiikse voorzieningen
AR (grondoxpl.)
€
€
8092200010 Bestemmingsreserve Dekking t.b.v. investeringen
Totaal 1.2.2. Overige b e s t e m m i n q s r e s e r v e s ï
Totaai 1.2. B e s t e m m i n g s r e s e r v e s C
Totaal 1 . Reserves t
2. V o o r z i e n i n g e n
2.1. V o o r z i e n i n g e n t.b.v. v e r p l i c h t i n g e n e/o risico's
6001020
8000102000 Voorziening Pens.verpl.vm wethouder
8000102010 Voorziening Wachtg.verpl.vm wethouder
6001020
8012000010 Voorziening brandweerpersoneel
8040200030 Voorziening Calamiteitenfonds personeel
5402000
8083001020 Voorziening exploitatietekort Cenirum
6830100
Totaal 2 . 1 . V o o r z i e n i n q e n t.b.v. v e r p i i c h t i n q e n e/o risico's
2.2. V o o r z i e n i n g e n t b . v . lastenegallsatle
6120014
8012000000 Voorziening Onderhoud Brandweerkazerne
8021000010 Voorziening Onderhoud wegen
8021010000 Voorziening Straatvedichting
6210101
8040300000 Voorziening Onderhoud gemeentehuis
540301X
8042100000 Voorziening Onderhoud Basisscholen
8043100000 Voorziening Onderhoud Werkenrode
8043100010 Voorziening Onderhoud Terwindtschool
8050500000 Voorziening Onderhoud Gemeentewerf
B053001000 Voorziening Onderhoud Heuvelland
653001X
805300A030 Voorziening Calamiteitenonderhoud Biga
653001X
8053002010 Voorziening Onderhoud Sporlaccomodaties velden
8053002000 Voorziening Onderhoud Sporlaccomodaties kleedruimten
8053002020 Voorziening Onderhoud Sporlaccomodaties complexen
8053003000 Voorziening Onderhoud De Lubert
S53003X
8054110010 Voorziening onderhoud kasteelmuur
8054110000 Voorziening Onderhoud N.H. Kerk
8058000000 Voorzieninq Speeltoestelten
6630000
8063000010 Voorziening Onderhoud De Mallemolen
8063001010 Voorziening Onderhoud Kloosterstraat 9
8072400010 Voorziening Onderhoud gebouw begraafplaats
8072600000 Voorziening Tariefeqalisatie Rioolheffing
Totaal 2.2. V o o r z i e n i n g e n t.b.v. lastenegallsatle
Totaai 2. V o o r z i e n i n g e n

23.496.S8S

€
€
€
€
€

101.021 €
26,636 €
127.657 €
80.721
42.208
320.116
179.610
539.7S0
1.916.090
83.882

3.788.983
27.285.568

€
e
€
€
€
€
€
€
€
€
€
e
£

1.972.342
73.470
91.112

€
€
e

434.975
63.974
3.661.326

311.494 €
766,528 €
96,808 €
€
1.174.829 €

5.051
1,332
G.383

€
€
€

4,036
2,110
16,006
8,981
26,988
95,805
4,194

€
e
€
€
€
e
6
€
€
e
€
€
£

21,749
3.199
183.066
189.449
1.364.278

2,845.554

3,599
28,349
17,365
8,309
67,568
10.948
919
9.080
12.102
1,660
2,048
8,242
12,445
9,371
13
1,756
127
9.273
3,021
411

€
€
€
€
€
€

9,469
709.284
109,827
99.164
13.763

€
€
€
e
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
e
e
€
€

71,976
566,972
347,299
166,178
1,351,753
218,967
18,376
181,593
242,045
33.208
40.966
164.839
248,899
187,417
253
35,119
2,541
185,453
60,429
8,222

€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
20S.E2S €
419.237 €
1.783.516 1 6

e
€

4.132.504
8.384.743

Generaal-totaail e

36.670.311

€

€
€

6.747,646
16,694,708

2,992,339
5.350.186

e
€
£

2,992,339
26.434.696

€
€
€

5,051
5,584
10.635

€
e
€

106,072
32.220
138.292

€

4.036
2,110
16,006
8,981
26,988
95.805
4.194
205,000
116,749
104,595
584.464
695.099
5.945.285

€
€
€
€
€
€
€
€
e
€
e
£.
£

84.757
7,233
312,171
188.591
480,451
1,882,506
75,946
205,000
551,724
82,311
3.880.690
4.018.982
30.453.677

€
€
€
€

€
€
€
€
1,478,237 €
1.762.594 €

2.056,650
30,743
248,976

€
€
€
€
€
€

22,341
602,000
179,000
73,156
220,000
41,000

€
€
€
e
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
£
€

84,848
459,688
416,472
140,170
1,557,990
259,967
18,376
172,963
259.338
47,407
74,558
203,144
333,899
131,650
506
29.395
18,951
236,460
55,989
8,222
103,700
4.613.693
7.772.972

9.311.S7S | €

38.226.649

€

2,770.641

98.617
3.674
4,556

993,693
1,364,154

76,267 €
129,389 €
12.130 €
85.258
365.100
3G5.100
2.777.176

€
€
€
e
€
€

28,799 €
46.114 €

113,107
3,387
157,864

€
18,592
25,637
2.133
18,408
8,695
65,767
5,780
32,751
23,237
1.132.506
3.978.061

1

€
€
€
€
€

37,085 €
23951 €

i

€
€

€

2.412.076

212.612

2.115.315
4.252.239

€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€

1,936,154

€
€
€
€
105,766 €

€
€
€
€
€
€

€

475,922

€
€
€
e
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
6
£

6.755.237 | €

9,962
42,931
16,332
52,000
47,000
85,000
253
56
16,410
83,757
18,797
103,700
1.813.695
3.366.289

622,911
3.169.279

~S- " j r kfa.ffa- - JSL OitL.-S..

=£S..SiS. m». ':,SL isia. SL=1. — -JU

Bijlage 13
Paragraaf weerstandsvermogen
Millingen

83

Weerstandsvermogen

Gemeente Millingen a / d Rijn

Inleiding
Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om niet-reguliere kosten die
onverwacht en substantieel zijn op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de
taken en de bedrijfsvoering in gevaar komen. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe
robuust de financiële positie van onze gemeente is. Voor het beoordelen van de
"weerstand" is inzicht nodig in de omvang en de achtergronden van de risico's en de
aanwezige weerstandscapaciteit. Het gaat hierbij alleen om risico's waarvoor geen of
wellicht onvoldoende verzekeringen zijn afgesloten, voorzieningen zijn gevormd of
budgetten binnen de exploitatiebegroting beschikbaar zijn.
Wet- en regelgeving
De wettelijke kaders op het gebied van weerstandsvermogen zijn opgenomen in het
Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Hierin is bepaald dat
bij de begroting en jaarrekening een paragraaf weerstandsvermogen wordt opgenomen.
De bepalingen luiden als volgt:
Artikel 11.
1. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:
a. de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de provincie
onderscheidenlijk gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te
dekken;
b. alle f-isico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis
kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.
2. De paragraaf betreffende het weerstandsvermogen bevat ten minste:
a. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
b. een inventarisatie van de risico's;
c. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's.
Gemeentelijke regelgeving op het gebied van het weerstandsvermogen is opgenomen in
de verordening ex. artikel 212 Gemeentewet.
In de "Financiële verordening gemeente Millingen aan de Rijn, 2^ versie" is het volgende
opgenomen:
Artikel 17. Weerstandsvermogen en risicomanagement
1. In de begroting en de jaarrekening wordt door het college een paragraaf
weerstandsvermogen en risicomanagement opgenomen, waarin in ieder geval wordt
ingegaan op het risicomanagement, het opvangen van risico's door verzekeringen,
voorzieningen, het weerstandsvermogen of anderszins. In de paragraaf wordt tevens de
gewenste weerstandscapaciteit bepaald.
2. Het college geeft tevens aan de risico's van materieel belang en een inschatting van de
kans dat deze risico's zich voordoen. Het college brengt hierbij in elk geval de risico's in
beeld. Het college geeft vervolgens aan in hoeverre schade en verliezen als gevolg van
de risico's van materieel belang met de weerstandscapaciteit kunnen worden
opgevangen.
Risicoregister
In dit risicoregister hebben wij alle bekende risico's in beeld gebracht, beoordeeld en
geanalyseerd. Vervolgens geven wij aan hoe wij met het risico willen omgaan in termen
van beheersing. De risico's zijn gekwantificeerd en de risicoscore is bepaald. Per risico
geven we het financiële belang aan, vervolgens bepalen wij de kans dat het risico zich
daadwerkelijk voordoet, uitgedrukt in een percentage. Hierna hebben wij de risicoscore
bepaald door het financieel belang te vermenigvuldigen met de kans.

84

■"■g. ~«c •u.g.&_ \ | ; gft.;;!^

_ ^ ^s.Si!L
. a a cal fii e, jr

Klasse-indeling
De gehanteerde klasse-indeling ziet er als volgt uit:
Tabel: l<lasse-indeling
Kans
Klasse Ref eren tiebeelden

Kwantitatief

1

Zeer klein (< of 1 keer per 10 jaar)
Zeer onwaarschijnlijk, komt niet voor in de branche, voor zover bekend

1-20%

2

Klein (1 keer per 5-10 jaar)
Niet waarschijnlijk nnaar mogelijk, is binnen andere gemeenten wel eens
voorgekomen (in de afgelopen 5 jaar)

21-40%

3

Gemiddeld (1 keer per 2-5 jaar)
Komt zelden voor maar is wel al eens voorgekomen (in de afgelopen 5 jaar)

41-60%

4

Groot (1 keer per 1-2 jaar)
Is verscheidene malen voorgekomen (3 x of vaker in de afgelopen 5 jaar)

61-80%

5

Zeer groot (1 keer per jaar of >)
Komt met enige regelmaat voor (1 of meerdere keren per jaar)

81-100%

Beheersen van risico's
In deze fase definiëren wij oplossingen om de geïdentificeerde risico's te beheersen. Het is
van belang dat wij ook iets met de risico's doen. Voor elk risico maken wij een keuze uit
de volgende vier maatregelen:
1. Beëindigen (B)
Dit houdt in dat wij beleid waar een risico door ontstaat (adviseren te) beëindigen, op
een andere manier vorm te geven of geen beleid te starten dat een risico met zich
meebrengt. Ook kunnen wij werkprocessen zodanig invullen, dat bepaalde risico's
worden vermeden.
2. Verminderen (V)
Door het risico af te dekken middels een verzekering, een voorziening of een ander
budget in de begroting kunnen wij het risico verminderen. Hiermee worden de gevolgen
van een risico dus beperkt. Tevens kan bij verminderen gedacht worden aan het
aanpakken of wegnemen van de oorzaak van het risico.
3. Overdragen (O)
Dit kan door het beleid dat een risico met zich meebrengt, uit te laten voeren door een
andere betrokken partij, die daarbij ook de financiële risico's overneemt.
4. Accepteren (A)
Als wij een risico niet (kunnen) vermijden, verminderen of overdragen accepteren wij
het risico en zullen wij de eventuele financiële schade volledig middels de
weerstandscapaciteit moeten afdekken. Dit betekent niet dat het risico niet
beïnvloedbaar is en daarom maar geaccepteerd moet worden. Het betekent dat wij het
risico op dit moment accepteren en niet op één of andere wijze afdekken. Mocht de
wens bestaan om het risico in de toekomst anders te beheersen dan zullen wij moeten
kiezen voor beëindigen, verminderen of overdragen.
I n v e n t a r i s a t i e risico's
Bij dit onderdeel presenteren wij de risico's. Wij hebben een inventarisatie uitgevoerd, de
risico's geanalyseerd en beoordeeld en vervolgens zoveel als mogelijk gekwantificeerd.
We kunnen de risico's als volgt onderverdelen:
- Aansprakelijkheidsrisico's;
- Risico's op eigendommen;
- Risico's van de bedrijfsvoering;
- Financiële risico's

85

- Grondexploitatie
- Verbonden partijen
- Open-einde regelingen
- Grote projecten
- Overige financiële risico's
Wij houden een risicoregister bij waann alle bekende risico's uitvoerig zijn beschreven. Op
hoofdlijnen zien onze risico's er als volgt uit:
Tabel: Risico's

Bedragen X € 1.000

Categorie

Risico

1. Aansprakelijkheid
2. Eigendommen
3. Bedrijfsvoering
4. Financieel

76
29
50
192
347

Totaal risico's

Toelichting risico's
1. Aansprakelijkheid (totaal risico € 76.000')
Binnen dit onderdeel vallen risico's op het gebied van:
Nalatigheid of onrechtmatig handelen
Planschade
Planschade wordt afgedekt in contracten mét ontwikkelaars. In geval van een
gemeentelijke ontwikkeling (waar geen verhaal kan plaats vinden), zal er bij de
kredietvotering hiermee rekening worden gehouden. In 2011 is de laatst verwachte
planschade vergoed die niet in een contract is opgenomen.
Schadeclaims
De risico's zijn in de meeste gevallen verminderd door hier verzekeringen voor a f t e
sluiten. Ook hebben wij in de begroting diverse budgetten beschikbaar, bijvoorbeeld om
ons eigen risico te dekken. In 2011 hebben zich nog geen gevallen voorgedaan van
nalatigheid of onrechtmatig handelen. Er is een algemeen risico opgenomen.
Tabel: Aansprakelijkheid
Categorie
Onderwerp

Beh.

Nalatigheid of onrechtmatig handelen
Planschade
Schadeclaims
Totaal

V
O/V
A

Fin.
Belang
€
35
50
275
360

Bedragen x € 1.000
Risico
Kans
score
Kl.
€
%
1
5%
2
1
10%
5
2
25%
69
76

2. Eigendommen (risico € 29.000)
Eigendomsadministratie
Het risico bestaat dat door verjaring, gronden bij gebruik door derden overgaan van
eigenaar. Er zijn op dit moment geen lopende zaken. Er was in 2011 veel aandacht voor
het actualiseren van de eigendomsadministratie.
Eigen risico schadegevallen/schade door vandalisme (diefstal)
De risico's met betrekking tot onze eigendommen hebben wij aanzienlijk beperkt door het
afsluiten van brand- en stormverzekeringen. Er geldt hiervoor een eigen risico van € 2.500
per gebeurtenis. Zaken als bijvoorbeeld vandalisme en diefstal zijn uitgesloten van de
verzekering. In 2011 hebben wij de kosten binnen de begroting opgevangen.
Onderhoud gemeentelijke gebouwen en terreinen

86

-fl.

"JC ttifi-fia., - J- ^ , ^

_ ^ ¥^S-

^

Wij voeren voor onze eigendommen planmatig beheer en onderhoud uit. Dit doen wij op
basis van de beheerplannen en actuele inspecties. De hiervoor noodzakelijke budgetten
zijn opgenomen in de begroting. In het kader van de artikel-12-aanvraag zijn de
onderhoudsplanningen geactualiseerd en beoordeeld door de inspecteur van BZK. Er wordt
een extra uitkering tegemoet gezien, waarmee de voorziening onderhoud gebouwen op
peil kan worden gebracht. Hierna worden enkele specifieke aandachtspunten benoemd.
Sportpark de Hove
De plannen voor de vervanging van de gebouwen op Sportpark De Hove worden
uitgewerkt door de beide clubs. Voor de zomer van 2012 zullen de financiële
consequenties helder zijn en zal worden bezien op welke wijze de dekking zal
plaatsvinden. Beschikking over een deel van de reserve omslag bovenwijkse voorzieningen
wordt overwogen.
Sporthal de Duffelt en Ontmoetingscentrum de Bijenkorf
In het kader van de artikel-12-aanvraag zijn de onderhoudsplanningen geactualiseerd en
beoordeeld door de inspecteur van BZK. Er wordt een extra uitkering tegemoet gezien,
waarmee de voorziening onderhoud gebouwen op peil kan worden gebracht. Daarbij wordt
ook De Bijenkorf - in relatie met het Kulturhus - betrokken.
Beheer openbare ruimte
De kwaliteit van de openbare ruimte is redelijk, m.u.v. openbaar groen (zie ook paragraaf
onderhoud kapitaalgoederen). De toevoeging aan de reserve onderhoud wegen is te laag.
Dit resulteert echter op korte termijn in beperkte risico's. Er is wel achterstallig onderhoud
aan de openbare verlichting (kwaliteit is matig). Op sommige locaties is de verlichting
meer dan 50 jaar oud. Het onderhoud aan de bomen gebeurt in een te lage frequentie,
waardoor alle bomen pas in 2013 allemaal zijn onderhouden. Tenslotte wordt er ook
onvoldoende gereserveerd voor onderhoud aan de speeltoestellen.
Hierdoor wordt het risico op schadeclaims/ aansprakelijkheid groter. Er wordt getracht de
achterstand in te lopen. Afgelopen jaar heeft,de gemeente nagenoeg geen claims hoeven
toewijzen. Mede door het snel afhandelen van klachten van burgers m.b.t. de openbare
ruimte. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen wordt uitgebreid ingegaan op de
risico's per onderdeel van de openbare ruimte.
Tabel: Eigendommen
Categorie
Onderwerp

Beh.

Gemeentelijke eigendommen en accommodaties
- Eigendomsadmlnistratie
- Eigen risico schadegevallen
- Schade door vandalisme
- Onderhoud gemeentelijke gebouwen/terreinen
- Sportpark De Hove
- Sporthal de Duffelt en C.C. de Bijenkorf
- Beheer openbare ruimte
Totaal

V
V
V/A
V
V
V
V

Fin.
Belang
€

Bedragen x € 1.000
Risico
Kans
score
%
Kl.
€

p.m. p.m.
10
5
10
3
1
100
p.m. p.m.
0
0
20
2
140

p.m.
85%
50%
10%
p.m.
0%
25%

p.m.
9
5
10
p.m.
0
5
29

3, Bedrijfsvoering (risico € 50.000^
Dienstverleningsovereenkomst Groesbeek
Bedrijfsvoeringsrisico's (ziekte,'zwangerschaps- en bevallingsverlof, zorgverlof, verloop
personeel e.d.) zijn ondergebracht bij de gemeente Groesbeek. Eventuele extra kosten
worden echter op basis van nacalculatie in het uurtarief bij ons in rekening gebracht.

87

Dienstverleningsovereenkomst Groesbeek facturering uren
De uren, die de organisatie van Groesbeek maakt voor de gemeente Millingen aan de Rijn,
fluctueren. Het risico bestaat dat meer uren worden gefactureerd dan voorgecalculeerd, wat
een extra last veroorzaakt. Het veelal ontbreken van afdelingsplannen verhoogt deze kans.
De inspecteur van BZK heeft in zijn rapport over 2011 aandacht gevraagd voor de
dienstverleningsovereenkomst, die -in zijn oordeel- de gemeente Millingen aan de Rijn
onevenredig belast. Hij gaat uit van een verlaging van de kosten met € 656.000. Hierover
zal met de gemeente Groesbeek overleg worden gevoerd.
Tabel: Bedrijfsvoering
Categorie
Onderwerp

Beh.

Dienstverleningsovereenkomst Groesbeek
Dienstverleningsovereenkomst Groesbeek facturatie
uren
Totaal

V
A

Fin.
Belang
€
169
100

Bedragen x € 1.000
Kans
Risico
score
Kl.
%
€
15%
1
25
2
25%
25

269

50

4. Financieel (risico € 192.000)
De risico's bij dit onderdeel hebben betrekking op open-einde regelingen, verbonden
partijen, grondexploitatie, grote projecten en overige financiële risico's.
Open-einde regelingen
De regelingen waar wij in onze gemeente mee te maken hebben betreffen de uitvoering
van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de welzijnssubsidies, de Wet Werk en
Bijstand (WWB), de bijzondere bijstand, de schuldhulpverlening, leerlingenvervoer, de
toename van bezwaar en kwijtschelding, de vermindering van de bouwleges en mindere
OZB-opbrengsten als gevolg van leegstand van bedrijfsvastgoed.
In de begroting hebben wij hier reële budgetten voor opgenomen, maar één extra leerling
kan bijvoorbeeld de vervoerskosten zo maar met € 40.000 doen stijgen.
De huidige kosten van de afvalinzameling zijn gebaseerd op contracten die aflopen op
31 december 2011. In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een stijging van
de kosten van afvalinzameling, waardoor de risicoscore is verlaagd. Het totale risico met
betrekking tot open einde regelingen hebben wij berekend op € 87.000.
Verbonden partijen
Hierbij gaat het om gemeenschappelijke regelingen e.d. en zijn wij, samen met de overige
deelnemende gemeenten, financieel aansprakelijk voor eventuele tekorten. De verbonden
partijen met de grootste financiële belangen zijn de GR Veiligheidsregio Gelderland-Zuid,
de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Regio Nijmegen, GR BREED.
In het kader van de WSW worden de komende jaren kortingen verwacht van het Rijk.
Deze kortingen zullen ook bij BREED worden doorgevoerd. Daarnaast wordt er bij BREED
in 2012 waarschijnlijk een reorganisatie doorgevoerd, welke extra kosten kan
veroorzaken. Wellicht dat dit gevolgen heeft voor de bijdrage van de deelnemende
gemeenten aan de GR BREED.
In 2011 is de gemeente aandeelhouder geworden van de DAR NV. In de begroting 2012
wordt de overname van de aandelen verwerkt.
Het totale risico ten aanzien van verbonden partijen hebben wij berekend op € 36.000.
Grondexploitatie
In het kader van de grondexploitatie zijn wij op grond van de voorschriften verplicht de
"verliezen te nemen" als zij zich manifesteren.
Mogelijke andere risico's worden binnen de grondexploitatie opgevangen.
De risico's in de sfeer van de grondexploitatie, waarmee wij in het kader van het
weerstandsvermogen rekening houden, heeft te maken met vertraging van bouwprojecten

88

> 'si-& ^ t S - ^ .S' £5 Sf-^- V ' ^

en met de toerekening van de apparaatskosten. Wanneer projecten niet doorgaan komen
deze kosten ten laste van de (grond)exploitatie.
In deze paragraaf benoemen wij enkele risico's. Voor nadere informatie verwijzen wij naar
de paragraaf Grondbeleid.
Bijiandtlocatie
Het project is gestart, zodat we opbrengsten realiseren. Daarnaast zijn er ISV-subsidies
toegezegd door de Provincie. De realisatie van de opbrengsten is mede afhankelijk van de
vraag of tijdig kan worden voldaan aan de voorwaarden ln de subsidiebeschikkingen en de
overeenkomst met Bouwfonds. De start van de bouw is voorzien in april 2012.
Voormalige oefenhoek voetbalveld
Met de projectontwikkelaar was er een verschil van mening over de nakoming van de
overeenkomst. Over het geschil met ontwikkelaar is inmiddels overeenstemming.
Afwikkeling zal plaats vinden in 2012. Met de ontwikkelaar is een
ontbindingsovereenkomst gesloten, vyaarbij een schadevergoeding aan de gemeente is
betaald. Hiermee is risico komen te vervallen.
Grote projecten
Ook hier geldt dat we een risico lopen ten aanzien van de toegerekende apparaatskosten.
Net zoals bij de grondexploitatie komen deze kosten, bij het niet doorgaan van de
projecten, ten laste van de exploitatie. Grote projecten die (gaan) lopen zijn naast de
grondexploitaties de revitalisering van industrieterrein Molenveld en het Kulturhus.
Het is om meerdere redenen van belang dat het Kulturhus wordt gerealiseerd. Hierdoor is
het o.a. mogelijk dat aanzienlijk wordt bespaard op het voorziene onderhoud van "de
Bijenkorf" en wordt het aantal te onderhouden m3's maatschappelijk vastgoed
verminderd. Er zijn door de provincie drie subsidies toegekend van € 395.000 (Kulturhus,
ontmoetingsplein en dorpscontactfunctionaris).
We hebben voor de grote projecten een risico berekend van € 38.000.
Overige financiële risico's
De belangrijkste overige risico's betreffen loon- en prijsontwikkelingen, de algemene
uitkering uit het Gemeentefonds, het renterisico, de dividenduitkeringen, de
decentralisatie van rijkstaken, bodemsaneringen, de oninbaarheid van vorderingen, het
indienen van bezwaarschriften, de belastingaangiften, de garanties en borgstellingen, de
hypotheken voor het personeel en de wachtgelden voor bestuurders.
Aanspraken gemeenteUjke garantstelling
Gemeentelijke garantstellingen voor verenigingen en gewaarborgde geldleningen e.d.
Totaalbedrag ruim 17 miljoen. Grote bedragen betreffen woningcorporatie Waardwonen, in
dit kader is het risico beperkt. De gemeente fungeert slechts als achtervang, doordat het
WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) garant staat.
Leges ID-kaarten
De afhandeling van de NIK zal in 2012 plaatsvinden, na akkoord van de inspecteur. We
zijn voor de gederfde inkomsten gecompenseerd door het Rijk via de algemene uitkering.
Het risico komt hiermee te vervallen.
Wij gaan uit van een totaal aan 'overige financiële risico's' van € 17.000.

89

Tabel: Financieel
Categorie
Onderwerp

Beh.

Open-einde regelingen
- Onderwijshuisvesting
- Leerlingenvervoer
- Verhoging verzoeken welzijnsubsidies
- Toename uitkeringen WWB
- Toename aanvragen bijzondere bijstand
- Toename aanvragen schuldhulpverlening
- Toename sociale problematiek, uitvoeringskosten
- Wet Maatschappelijke Ondersteuning
- Vermindering legesopbrengsten bouwvergunningen
- Aanbod Nijmegen overname aandelen DAR
- Aanbesteding afvalinzameling
- Toename bezwaar/kwijtschelding - kosten/minder
opbrengsten
- Lagere opbrengst AH en RH door leegstand
Verbonden p a r t i j e n
- GR Veiligheidsregio Gelderland-Zuid
- GR GGD
- GR BREED
Grondexploitatie
- Bylandtlocatie
- Voormalige schoollocatie
- Centrum, o.a. 't Stüpke
- Voormalige oefenhoek voetbalveld
- Vertraging bouwprojecten, renteverliezen
- Daling grondprijzen Grex
- Toerekening apparaatkosten aan Grex
Grote projecten
- Revitalisering industrieterrein Molenveld
- Project Kulturhus
- Toerekening apparaatskosten aan projecten
Overige financiële risico's
- Loonontwikkeling/prijsontwikkeling
- Algemene uitkering
- Krimpgemeente
- Renterisico
- Beleggingen, dividend
- Decentralisatie Rijkstaken
- Bodemsanering
- Oninbare vorderingen
- Bezwaarschriften
- Leges ID-kaarten
- Belastingaangiften
- Garanties en borgstellingen
- Hypotheken personeel
- Wachtgeld/pensioen bestuurders
Totaal

90

A
V/A
V/A
V
V
V
A
V/A
V
B
A
V

Fin.
Belang
€

Bedragen x € 1.000
Risico
Kans
score
Kl.
%
€

p.m. p.m.
40
1
p.m.
4
39
2
p.m.
4
0
4
4
20
100
3
p.m. p.m.
p.m. p.m.
8
2
30
1

p.m.
10%
70%
25%
70%
70%
50%
50%
p.m.
p.m.
25%
10%

p.m.
4
p.m.
10
p.m.
0
10
50
p.m.
p.m.
2
3

V

60

1

10%

6

V/A
V/A
V/A

45
120
37

2
1
3

25%
10%
50%

11
12
19

A
A
A
V
V
V
A

p.m.
p.m.
p.m.
10
p.m.
p.m.
0

p.m.
p.m.
p.m.
1
p.m.
p.m.
1

p.m.
p.m.
p.m.
20%
p.m.
p.m.
20%

p.m.
p.m'.
p.m.
2
p.m.
p.m.
0

V
V
V

50
1
p.m. p.m.
140
1

20%
p.m.
20%

10
p.m.
28

V
V/A
A
A
A
A
A
V
V
A
V
A
V/B
V

29
0
0
10
38
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
18
p.m.
p.m.
25
p.m.
819

10%
0%
0%
30%
25%
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
50%
p.m.
p.m.
5%
p.m.

3
0
0
3
10
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
9
p.m.
p.m.
1
p.m.
192

1
0
0
2
2
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
3
p.m.
p.m.
1
p.m.

' ^

­ _^ «£S.. "S.

­Jt s j i

— ■ £.

Berekening weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit geeft aan welke middelen wij beschikbaar hebben om eventuele
tegenvallers op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande
zaken. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structureel en incidenteel.
Structurele weerstandscapaciteit
De structurele weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de:
1. onbenutte belastingcapaciteit;
2. post onvoorzien;
3. vrije begrotingsruimte;
4. structurele bezuinigingsmogelijkheden.
1. Onbenutte belastinqcapaciteit
De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de mogelijkheden die wij als gemeente nog
hebben om binnen de wettelijke grenzen onze belastingopbrengsten te verhogen.
Er is op dit moment geen onbenutte belastingcapaciteit.
Bedragen x € 1.000

Tabel: Onbenutte belastingeapaciteit
Belasting c.q. recht

Bedrag

1. OZB
2. A fvalstoffenheffing
3. Rioolheffing
4. Leges

0
0
0
p.m.

Totaal

0

Toelichting
Onroerendezaakbelastingen
Voor de OZB kan de zogenaamde artikel 12 norm gehanteerd worden. Op basis van de
meicirculaire 2011 is deze norm 0,1432%. De onbenutte capaciteit kan als volgt berekend
worden:
T a b e l : Berekening onbenutte belastinqcapaciteit OZB
Onderdeel

Bedragen x € 1.000
Bedrag

Berekende waarde woningen*
Berekende waarde niet­woningen ­ eigenaren*
Berekende waarde niet­woningen ­ gebruikers*

511.884
46.230
40.344

Totaal w a a r d e

598.458
857
955
­98

Minimale opbrengst artikel 12­norm
Opbrengsten 2011
Onbenutte capaciteit
* basis = overzicht totale capaciteit

Afvalstoffenheffing
Het uitgangspunt is volledige kostendekking. In de begroting 2012 is dit het geval. Zie
hiervoor ook de paragraaf lokale heffingen. Dit betekent dat er voor 2012 geen sprake is
van niet­benutte belastingcapaciteit m.b.t. de afvalstoffenheffing.
Rioolheffing
Bij de rioolbelasting is het uitgangspunt volledige kostendekking. In de begroting 2012 is
dit het geval. Er is sprake van een kostendekking van 100%. Dit betekent dat er voor
2012 geen sprake is van niet­benutte belastingcapaciteit m.b.t. de rioolheffing.

91

Leges
Bij de heffing van leges wordt volledige kostendekking als uitgangspunt gehanteerd. Van
belang hierbij is of het totale bedrag aan legesinkomsten binnen de begroting, de aan de
specifieke dienstverlening toegerekende lasten al dan niet volledig dekken.
Wij kunnen deze kosten nog niet volledig in beeld brengen, hiervoor is een verfijning van
de huidige kostenverdeelsystematiek noodzakelijk. De onbenutte capaciteit ramen wij
daarom vooralsnog pro memorie.
2. Post Onvoorzien
Jaarlijks wordt € 12.000 geraamd als stelpost voor onvoorziene uitgaven. De actuele stand
van deze stelpost in de meerjarenbegroting bedraagt € 12.000.
3. Vriie begrotingsruimte
Onze meerjarenbegroting geeft structureel een negatief beeld te zien. Van vrije
begrotingsruimte in het kader van de weerstandscapaciteit is eigenlijk geen sprake. Zle
ook de opmerkingen bij punt 4.
4. Structurele bezuiniqinqsmoqelilkheden
De bezuinigingen zijn nodig om de (meerjaren)begroting sluitend te krijgen en zijn dus
niet inzetbaar ter dekking van risico's.
Incidentele weerstandscapaciteit
De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de:
1. algemene reserve, inclusief rekeningresultaten;
2. bestemmingsreserves, waarvan de bestemming nog kan worden gewijzigd;
3. stille reserves;
4. incidentele bezuinigingsmogelijkheden
1. Alqemene reserve
De stand van de algemene reserve per 31 december 2011 is € 95.000 positief.
Voorgesteld wordt het saldo van het dienstjaar 2011 toe te voegen aan diverse
bestemmingsreserves (onderhoudsreserves wegen en openbare verlichting en reserve
renovatie accommodatie De Hove).
2. Bestemminqsreserves
Er zijn geen bestanddelen van de bestemmingsreserves beschikbaar als
weerstandscapaciteit.
Hieronder vindt u een overzicht van het verloop van de reserves van onze gemeente.
Tabel: verloop reserves

Algemene reserves
Algemene resen/e
Saldo dienstjaar
Algemene reserve beklemd
Bestemmingsreserves

[
Rekening
2007

Rekening
2008

Rekening
2009

Rekening
2010

Bedragen x € 1.000
Rekening Begroting
2011
2012

1.552
129

1.412
-226

501
-82

414
-72

2.116

2.083

3.463

3.176

-

95
1.519

-

2.887

-429
-699

3. Stille reserves
Bij stille reserves gaat het om de overwaarde van gemeentelijke bezittingen die direct
verkoopbaar zijn zonder dat de bedrijfsvoering of het gemeentelijke beleid hierdoor wordt
beïnvloed. De overwaarde betreft het verschil tussen de verwachte verkoopopbrengst, wij
hebben hiervoor de WOZ-waarde 2011 als uitgangspunt gehanteerd, en de boekwaarde
per 1 januari 2011.

92

-

3.054

Wij hebben onze bezittingen beoordeeld op de benoemde uitgangspunten. Het grootste
deel van onze bezittingen is nodig voor de bedrijfsvoering en de uitvoering van ons beleid.
Ons gemeentehuis gebruiken we voor ons bestuur en de publieksservice. Een deel van het
gebouw verhuren wij. De onderwijs- en welzijnsgebouwen zijn beleidsmatig noodzakelijke
voorzieningen.
Voor wat betreft de aandelenpositie hebben wij onze aandelen beoordeeld. Deze aandelen
zijn echter niet vrij verhandelbaar. Hierdoor is er ook geen marktprijs bekend. Tevens zou
bij verkoop van de aandelen de structureel in de begroting opgenomen dividenduitkering
vervallen (BNG € 12.000, ARN € 3.000 en Vitens € 15.000).
In uw raadsvergadering van 26 april 2011 heeft u ingestemd met de kredietvotering voor
de sanering en het bouwrijpmaken van het Bylandtterrein. Voor dit project zijn de
inkomsten afgerond € 320.000 hoger geraamd dan de uitgaven. In afwachting van de
werkelijke resultaten nemen we deze opbrengst mee bij de stille reserves.
4. Incidentele bezuiniqinqsmaatreqelen
Incidentele bezuinigingsmogelijkheden zijn nodig om de begroting sluitend te krijgen en
daarmee niet beschikbaar als weerstandscapaciteit.
Totaaloverzicht weerstandcapaciteit
De totale weerstandscapaciteit van de gemeente ziet er als volgt uit:
Tabel: Totaaloverzicht weerstandscapaciteit

Bedragen X € 1.000

Onderdeel

Bedrag

Structurele weerstandscapaciteit
1. onbenutte belastingcapaciteit
2. post onvoorzien
3. vrije begrotingsruimte (saldo 2011 en 2012)
4. structurele bezuinigingsmogelijkheden

0
12
0
0

Incidentele weerstandscapaciteit
1. algemene reserve
2. bestemmingsreserves
3. stille reserves
4. incidentele bezuinigingsmogelijkheden

95
0
320
0

Totaal weerstandscapaciteit per 1-1-2012

427

Ratio w e e r s t a n d s v e r m o g e n
Op basis van het risicoprofiel en de inventarisatie van de weerstandscapaciteit bepalen wij
ons weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen drukken wij uit in een
verhoudingsgetal.
r, ..
,
.
Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen = —=
:7r—\
r—z
,. .. / — r r — 1 ~ ^ " ^
^
^
Benodigde weerstandscapaciteit (= totaal nsicoscore)
Op basis van de rekening 2011 ziet de weerstandsratlo er als volgt uit:

Ratio weerstandsvermogen

427
347

Rekening BegroUng Begroting
2011
2012
2011

Rekening
2010

Begroting
2010

-2,25

1,12

0,50

1,23

93

-1,36

Conclusie
Bij de begroting was er ten gevolge van het begrotingstekort in 2011 een negatieve
weerstandscapaciteit en daarmee een negatieve weerstandsratlo. Wij beschikken op dit
moment over voldoende middelen om de geïnventariseerde risico's op te vangen. Echter
verwachten we in 2012 een tekort waardoor de ratio in 2012 waarschijnlijk weer negatief
zal zijn.

94

i

# Sf-Sr ; j £ | - J ; , ^ ë ^ ' ?# # i - S

"■

Bijlage 14

Paragraaf weerstandsvermogen
Ubbergen

95

PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN GEMEENTE UBBERGEN 2012
ALGEMEEN
Inleiding
Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om niet-reguliere kosten die
onverwacht en substantieel zijn op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de
taken en de bedrijfsvoering in gevaar komt. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe
robuust de financiële positie van onze gemeente is. Voor het beoordelen van de
"weerstand" is inzicht nodig in de omvang en de achtergronden van de risico's en de
aanwezige weerstandscapaciteit. Het gaat hierbij alleen om risico's waarvoor geen of
wellicht onvoldoende verzekeringen zijn afgesloten, voorzieningen zijn gevormd of
budgetten binnen de begroting beschikbaar zijn.
Tot nu toe is er weinig specifieke aandacht geweest voor de kwantificering van de risico's.
In deze paragraaf worden de eerste stappen hiertoe gezet.
Gemeentelijke kaders
In deze gemeente zijn geen specifieke kaders betreffende het weerstandsvermogen of
risico's vastgesteld.
Ontwikkelingen
Door de economische ontwikkelingen zijn de risico's de laatste jaren toegenomen. Veel
gemeenten hebben last van de risico's die zij op het gebied van grondexploitaties hebben
genomen. Doordat deze gemeente uitgaat van faciliterend grondbeleid zijn onze risico's
op dit terrein zeer beperkt. Er zijn verder geen bijzondere ontwikkelingen te noemen.
RISICOMANAGEMENT
Hoewel in onze gemeente bewust met risico's wordt omgaan en dit onderdeel uitmaakt
van onze werkwijzen is er geen sprake van formeel risicomanagement. Op diverse
terreinen zijn verzekeringen afgesloten en voorzieningen gevormd. Ook is er bewust voor
gekozen om sommige risico's niet te nemen, bijvoorbeeld bij de keuze van materialen die
minder vandalismegevoelig zijn, of deze te vermijden of over te dragen, bijvoorbeeld bij
het grondbeleid.
De stap die in deze paragraaf wordt gezet is het inventariseren van alle potentiële risico's,
deze beoordelen en analyseren, vervolgens te kwantificeren en hier een globale
kansberekening op toe te passen.
RISICOPROFIEL
Bij dit onderdeel worden de risico's gepresenteerd. Er is een risico-inventarisatie
opgesteld, de risico's zijn geanalyseerd en beoordeeld en vervolgens zoveel als mogelijk
gekwantificeerd. Deze risico's zullen zich immers nooit allemaal in hetzelfde jaar
voordoen.
De risico's worden als volgt onderverdelen:
- Aansprakelijkheidsrisico's;
- Risico's op eigendommen;
- Risico's van de bedrijfsvoering;
- Financiële risico's
- Open-einde regelingen
- Grondexploitatie
- Verbonden partijen
- Grote projecten

96

■■«. -r ms-s

­ Overige financiële risico's
In de bijlage Risicoregister is een actueel overzicht opgenomen. Op hoofdlijnen zien de
risico's er als volgt uit:
Tabel: Overzicht risico's
Categorie

Bedragen x € i.ooo
| Risico

1. A ansprakelijkheid
2. Eigendommen
3. Bedrijfsvoering
4. Financieel

55
27
180
419

Totaal r i s i c o ' s

681

Toelichting:
1. A ansprakelijkheid (totaal risico € 55.000)
Binnen dit onderdeel vallen risico's op het gebied van:
­ Bedrijfsongevallen
­ Nalatigheid of onrechtmatig handelen
­ Fraude, diefstal
­ Planschade
­ Schadeclaims
De risico's zijn in de meeste gevallen verminderd door hier maatregelen voor te nemen.
Dit kan in de vorm van fysieke en administratieve maatregelen, het volgen van de
procedures en het afsluiten van verzekeringen. Ook zijn in de begroting diverse
budgetten beschikbaar, bijvoorbeeld om ons eigen risico te dekken. Op het gebied van
planschade worden overeenkomsten met de ontwikkelaars gesloten.
Het grootste risico wordt gelopen bij een aantal rechtszaken, voor een tweetal
rechtszaken is de uitkomst onzeker en wordt een risico van maximaal € 247.000
ingeschat.
2. Eigendommen (risico € 27.000)
De risico's met betrekking tot onze eigendommen zijn aanzienlijk beperkt door het
afsluiten van brand­ en stormverzekeringen. Zaken als bijvoorbeeld vandalisme en
diefstal zijn uitgesloten van de verzekering. De risico's hebben vooral hier op betrekking.
Bovendien worden voor onze eigendommen planmatig beheer en onderhoud uitgevoerd.
Dit wordt gedaan op basis van de beheerplannen en actuele inspecties. De hiervoor
noodzakelijke budgetten zijn opgenomen in de begroting of voorzieningen. De
beschikbare budgetten zijn voldoende vbor het (laten) uitvoeren de te verrichten
werkzaamheden.
Door mogelijke bezuinigingsronden kunnen de budgetten echter wel onder druk komen
te staan. Van functieverlies zal geen sprake zijn, maar er is een risico dat dan
achterstallig onderhoud zou kunnen ontstaan.
3. Bedrijfsvoering (risico € 180.000)
De risico's in de bedrijfsvoering hebben betrekking op de afwezigheid van personeel
wegens ziekte of anderszins, het vertrek van personeel en noodzakelijke (tijdelijke en
duurdere) vervanging of noodzakelijke vertrekregeling, het binnenhalen van kwalitatief
goed personeel, stijging van de pensioenkosten, het disfunctioneren van personeel
(frictiekosten) en ICT. Zo kan computeruitval tot gevolg hebben dat onze dienstveriening
niet meer uitgevoerd kan worden en onze medewerkers niet meer optimaal kunnen
werken. Ter vermindering van de genoemde risico's zijn in beperkte mate budgetten in
onze personeelsbegroting opgenomen. De risico's zijn in onze organisatie door genomen
maatregelen echter beperkt.
Een specifiek risico betreft de toerekening van personeelslasten aan de grondexploitaties.
De werkzaamheden inzake de grondexploitaties zijn conjunctuurgevoelig en vormen

97

daarom een risico. Zeker nu door de economische omstandigheden de bouw in zwaar
weer verkeert. Kunnen er geen activiteiten voor de grondexploitaties verricht worden,
drukken de kosten van de desbetreffende medewerkers op onze exploitatie.
4. Financieel (risico € 419.000)
De risico's bij dit onderdeel hebben betrekking op open-einde regelingen, de
grondexploitaties, verbonden partijen, grote projecten en overige financiële risico's.
a. Open-einde regelingen (€ 27.000)
De regelingen waar we in onze gemeente mee te maken hebben betreffen de
onderwijshuisvesting, het leerlingenvervoer, subsidies, de uitvoering van de Wet Werk en
Bijstand en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de bijzondere bijstand, reintegratie en schuldhulpveriening. In de begroting zijn hier reële budgetten voor
opgenomen, maar een extra leeriing kan de vervoerskosten zo maar met € 25.000 doen
stijgen. Ook kunnen woningaanpassingen een grote impact op het budget van de Wmo
hebben.
Door de budgetten in de begroting periodiek te actualiseren en het beschikbaar hebben
van reserves voor Onderwijs, WWB en Wmo blijft het risico beperkt tot € 27.000.
b. Grondexploitatie (€ 99.000)
In Ubbergen wordt een faciliterend grondbeleid gevoerd. Dit betekent dat onze risico's
beperkt zijn. Als gevolg van de gewijzigde economische omstandigheden wordt wel enig
risico betreffende de vergoeding door projectontwikkelaars van de gemaakte kosten
gelopen.
c. Verbonden partiijen (€ 35.000)
Hierbij gaat het om gemeenschappelijke regelingen en gesubsidieerde instellingen en zijn
wij, samen met de overige deelnemende gemeenten, financieel aansprakelijk voor
eventuele tekorten. Bovendien kan het zo zijn dat we alsnog de door de verbonden
partijen te verrichten werkzaamheden bij een faillissement door andere partijen uit
moeten laten voeren, terwijl de bijdragen hiervoor al aan de verbonden partijen zijn
betaald.
De desbetreffende verbonden partijen zijn de GR Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, de
Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Regio Nijmegen (GGD), Werkvoorzieningsschap
Breed, de aandelen DAR, Milieu Afvalverwerking Regio Nijmegen (MARN) en de op te
richten Regionale Uitvoeringsdienst. De berekende risico's zijn van beperkte omvang.
d. Grote projecten (€ 0)
Er zijn geen grote projecten waarbij grote risico's worden gelopen.
e. Overige financiële risico's (€ 259.000)
De belangrijkste overige risico's betreffen de algemene uitkering uit het Gemeentefonds,
de toerekening van rente aan het eigen vermogen (een deel hiervan wordt ten gunste
van de exploitatie gebracht), bodemsaneringen en garanties en borgstellingen. Rekening
moet worden gehouden met een totaal van de overige financiële risico's van € 259.000 in
2012.
WEERSTANDSCAPACITEIT
Berekening weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit geeft aan welke middelen wij beschikbaar hebben om eventuele
tegenvallers op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande
zaken. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structureel en incidenteel.

i,«ie_ï.'a- . ^ ■•«. SSr - 'M-

Structurele weerstandscapaciteit
De structurele weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de:
1. onbenutte belastingcapaciteit;
2. post onvoorzien;
3. vrije begrotingsruimte;
4. structurele bezuinigingsmogelijkheden
Ad. 1. Onbenutte belastingcapaciteit
De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de mogelijkheden die wij als gemeente nog
hebben om binnen de wettelijke grenzen onze belastingopbrengsten te verhogen.
De totale onbenutte belastingcapaciteit bedraagt:
Tabel: Onbenutte belastingcapaciteit
Belasting c.q. recht

Bedragen x € l.OOC

Bedrag

1. Onroerende zaakbelastingen
2. A fvalstoffenheffing
3. Brede rioolheffing
4. Leges

177
0
0
p.m.

Totaal Onbenutte belastingcapaciteit

177

Toelichting:
a. Onroerende zaakbelastingen
Voor de OZB kan de zogenaamde artikel 12 norm gehanteerd worden. Op basis van de
meicirculaire 2011 is deze norm 0,14320%. De onbenutte capaciteit kan als volgt
berekend worden:
Tabel: Berekeninq belastinqcapaciteit OZB
Onderdeel

Bedrag Bn x € 1.000

Berekende waarde woningen
Berekende waarde niet­woningen
Totaal waarde

1.104
378

Bedraq

1.482

Geraamde opbrengsten
­ woonruimten
­ niet­woonruimten
Totaal opbrengsten begroting 2012

1.151
794
1.945
2.122

Minimale opbrengsten artikel 12­norm
Totaal Onbenutte belastingcapaciteit OZB

177

b. A fvalstoffenheffing
Het uitgangspunt is volledige kostendekkendheid. Dit betekent dat er geen sprake van
onbenutte belastingcapaciteit is.
c. Brede rioolheffing
Ook bij de rioolheffing is het uitgangspunt volledige kostendekkendheid en is er dus geen
sprake van onbenutte belastingcapaciteit.
d. Leges
Bij de heffing van leges wordt volledige kostendekkendheid als uitgangspunt gehanteerd.
Van belang hierbij is of het totale bedrag aan legesinkomsten binnen de begroting, de
aan de specifieke dienstveriening toegerekende lasten al dan niet volledig dekken.

99

Deze kosten zijn nog niet volledig per product in beeld gebracht, hiervoor is een
verfijning van de huidige kostenverdeelsystematiek noodzakelijk. De onbenutte capaciteit
hiervoor wordt daarom vooralsnog pro memorie geraamd.
Ad. 2. Post onvoorzien
In de begroting hebben wij een post onvoorzien opgenomen van € 68.000 (2012),
meerjarig € 43.000. Deze kan worden ingezet in het kader van de weerstandscapaciteit.
Ad. 3. Vrije begrotingsruimte
Onze meeQ'arenbegroting geeft structureel een negatief beeld te zien. Van vrije
begrotingsruimte is geen sprake.
Ad. 4. Structurele bezuinigingsmogelijkheden
Sinds 2003 maakt het beoordelen van de beschikbare budgetten en mogelijke ruimte
hierin structureel onderdeel uit van onze werkzaamheden bij het opstellen van de
begroting. Van aanvullende structurele bezuinigingsmogelijkheden is dan ook geen
sprake.
Incidentele weerstandscapaciteit
De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de:
1. algemene reserve;
2. bestemmingsreserves, waarvan de bestemming nog kan worden gewijzigd;
3. stille reserves;
4. incidentele bezuinigingsmogelijkheden.
Ad. 1. Algemene reserve
De geraamde stand van de algemene reserve, inclusief de risicoreserve per 31 december
2012 is € 781.000. Hiervan is € 52.500 bestemd voor bepaalde uitgaven. Derhalve is de
algemene reserve, inclusief risicoreserve, voor een bedrag van € 723.000 inzetbaar als
weerstandscapaciteit.
Ad. 2. Bestemmingsreserves
De aanwezige bestemmingsreserves zijn beoordeeld op de noodzaak van handhaving.
Hiervan is sprake als er claims op liggen of er vastgesteld beleid mee moet worden
gerealiseerd. Als u als raad de bestemming nog kunt wijzigen en een "vrije" keuze heeft
om de reserve anders in te zetten valt deze onder de incidentele weerstandscapaciteit.
Het gaat hierbij om de volgende bestemmingsreserves:
Tabel: Berekeninq weerstandscapaciteit bestemminqsreserves
Saldo
Naam bestemmingsreserve
31-1-2012

Bedragen x € 1.000
Weerstands
Claim/
noodzaak -capaciteit

Reinigingsheffing
WWB
Wmo

97
159
1.280

775

97
159
261

Totaal bestemmingsreserves
weerstandscapaciteit

1.536

775

517

Ad. 3. Stille reserves
Hierbij gaat het om de overwaarde van gemeentelijke bezittingen die direct verkoopbaar
zijn zonder dat de bedrijfsvoering of het gemeentelijke beleid hierdoor wordt beïnvloed.
De overwaarde betreft het verschil tussen de verwachte verkoopopbrengst, hiervoor is de
WOZ-waarde 2012 als uitgangspunt gehanteerd, en de boekwaarde per 1 januari 2012.
De gemeentelijke bezittingen zijn beoordeeld op de benoemde uitgangspunten. Een groot
deel van deze bezittingen zijn nodig voor de bedrijfsvoering, bijvoorbeeld ons
gemeentehuis. Een ander belangrijk deel is van belang voor de uitvoering van ons
gemeentelijke beleid. Dit geldt bijvoorbeeld voorde onderwijs- en welzijnsgebouwen.

100

■-^

;=&-

.-Mi. i . . .

* u £ -ïM^ ' ^

' i a ^ ".*.*^ * * £ ■ ■ ^

' ^

Voor wat betreft de aandelenpositie zijn de aandelen Vitens en BNG beoordeeld. Deze
aandelen zijn echter moeilijk verhandelbaar, omdat deze altijd in handen van
overheidslichamen dienen te blijven. De huidige marktprijs is niet bekend. Tevens zou bij
verkoop van de aandelen de structureel in de begroting opgenomen dividenduitkering
van € 75.000 vervallen.
De stille reserves per 1 januari 2012 zijn:
Tabel: Overzicht stille reserves
Omschrijving

Bedragen x € 1.000

Boek
waarde

Actuele
waarde

De Ubburch
Plan Hubertushof
Kavel Bouwkamp

0
0
120

289
500
285

289
500
165

Totaal Stille reserves

120

1.074

954

Weerstands
capaciteit

Ad. 4. Incidentele bezuinigingsmogelijkheden
Voor de begroting 2012­2015 worden vooralsnog geen incidentele bezuinigings­
mogelijkheden voorzien.
Totaaloverzicht weerstandscapaciteit
De totale weerstandscapaciteit van de gemeente ziet er als voigt uit:
Tabel: Totaaloverzicht weerstandscapaciteit
Onderdeel

Bedragen x € 1.000

Bedrag

Structurele weerstandscapaciteit
1. onbenutte belastingcapaciteit
2. post onvoorzien
3. vrije begrotingsruimte
4. structurele bezuinigingsmogelijkheden

220
177
43
O
O

Incidentele weerstandscapaciteit
1. aigemene reserve
2. bestemmingsreserves
3. stille reserves
4. incidentele bezuinigingsmogelijkheden

2.200
729
517
954
, O
2.420

Totaal w e e r s t a n d s c a p a c i t e i t per 1­1­2012

WEERSTANDSVERMOGEN
Op basis van het risicoprofiel en de inventarisatie van de weerstandscapaciteit wordt ons
weerstandsvermogen bepaald. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een
verhoudingsgetal.
Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit
Benodigde weerstandscapaciteit

De hoogte van de gewenste/noodzakelijke ratio wordt door de gemeente bepaald. Dit is
afhankelijk van de mate waarin de gemeente de risico's willen afdekken. A ls
referentiekader kan de volgende waarderingstabel worden gebruikt. Deze tabel wordt in
meerdere gemeenten gebruikt.

101

Tabel: Waarderinqstabel weerstandsvermoqen
Ratio
Betekenis
>2,0
1,4 - 2,0
1,0 - 1,4
0 , 8 - 1,0
0 , 6 - 0,8
< 0,6

Uitstekend
Ruim voldoende
Voldoende
Matig
Onvoldoende
Ruim onvoldoende

Op basis van de waarderingstabel wordt normaliter gestreefd naar een ratio
weerstandsvermogen van minimaal 1,0 = voldoende.
Voor 2012 ziet de weerstandsratlo er als volgt uit:
Ratio weerstandsvermogen =

=

3,55

681

Wanneer in de berekeningen rekening wordt gehouden met de incidentele en structurele
effecten, geeft de weerstandsratlo een ander resultaat te zien. In deze opzet worden de
structurele risico's en weerstandscapaciteit voor een periode van 4 jaren meegenomen,
de incidentele uiteraard voor 1 jaar. Dit geeft wel een zuiverder beeld te zien. De
weerstandsratlo voor 2012 ziet er dan als volgt uit:
3.080

Ratio weerstandsvermogen =

1 rtA

=

i,>i4-

2.300
CONCLUSIE
De risico's waar deze gemeente mee te maken hebben worden steeds omvangrijker. Burgers
worden steeds mondiger en zijn eerder genegen de overheid aansprakelijk te stellen voor
schade.
De gewijzigde economische omstandigheden hebben een behooriijke impact op de omvang
van onze risico's. Een lagere algemene uitkering door noodzakelijke bezuinigingen bij het
Rijk, de omvang, en dus ook de lasten, van ons uitkeringenbestand neemt toe, de
grondexploitatie wordt moeilijker, inkomsten van bouwleges worden minder etc.
Mogelijke bezuinigingen op onderhoud en beheer kunnen leiden tot meer
aansprakelijkheidstellingen en achterstallig onderhoud, wat per definitie duurder is dan
regulier onderhoud.
Onze totale weerstandscapaciteit is ruim voldoende om de risico's a f t e dekken. Maar hierbij
is wel de kanttekening te plaatsen dat onze structurele risico's niet volledig gedekt worden
door de structurele weerstandscapaciteit. Het overschot op de incidentele
weerstandscapaciteit is toereikend om gedurende vijfjaar het structurele tekort af te dekken.
Dit betekent dat deze gemeente na vijfjaar aanvullende structurele dekkingsmiddelen moet
zoeken.
Ondanks de nog niet perfecte kwantificering van onze risico's is onze weerstandsratlo positief
en komt uit op een score van 3,55. Houden wij rekening met de incidentele en structurele
effecten is er sprake van een weerstandsratlo van 1,34. Dit betekent dat er sprake is van een
positief weerstandsvermogen en wij voldoende in staat zijn mogelijke financiële tegenvallers
op te vangen.

102

i'ï*s^-&-.:;j-i^si:rf^«è|-S-i© - ' ^

Bijlage 15
Paragraaf weerstandsvermogen
Groesbeek

103

Weerstandvermogen

Gemeente Groesbeek

Inleiding
Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om niet-reguliere kosten die
onverwacht en substantieel zijn op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de
taken en de bedrijfsvoering in gevaar komen. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe
robuust de financiële positie van onze gemeente is. Voor het beoordelen van de
"weerstand" is inzicht nodig in de omvang en de achtergronden van de risico's en de
aanwezige weerstandscapaciteit. Het gaat hierbij alleen om risico's waarvoor geen of
wellicht onvoldoende verzekeringen zijn afgesloten, voorzieningen zijn gevormd
(bijvoorbeeld het Centrumplan) of budgetten binnen de exploitatiebegroting beschikbaar
zijn.
Wet- en regelgeving
De wettelijke kaders op het gebied van weerstandsvermogen zijn opgenomen in het
Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Hierin is bepaald dat
bij de begroting en jaarrekening een paragraaf weerstandsvermogen wordt opgenomen.
De bepalingen luiden als volgt:
Artikel 11.
1. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:
a. de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogeUjkheden waarover de
provincie onderscheidenlijk gemeente beschikt of kan beschikken om niet
begrote kosten te dekken;
b. alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële
betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.
2. De paragraaf betreffende het weerstandsvermogen bevat ten minste:
a. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
b. een inventarisatie van de risico's;
c. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's.
Gemeentelijke regelgeving op het gebied van het weerstandsvermogen is opgenomen in
de verordening ex. artikel 212 Gemeentewet.
In de "Financiële verordening gemeente Groesbeek, 2^ versie" is het volgende
opgenomen:
Artikel 17. Weerstandsvermogen en risicomanagement
1. In de begroting en de jaarrekening wordt door het college een paragraaf
weerstandsvermogen en risicomanagement opgenomen, waarin in ieder geval wordt
ingegaan op het risicomanagement, het opvangen van risico's door verzekeringen,
voorzieningen, het weerstandsvermogen of anderszins. In de paragraaf wordt tevens
de gewenste weerstandscapaciteit bepaald.
2. Het college geeft tevens aan de risico's van materieel belang en een inschatting van
de kans dat deze risico's zich voordoen. Het college brengt hierbij in elk geval de
risico's in beeld. Het college geeft vervolgens aan in hoeverre schade en verUezen
als gevolg van de risico's van materieel belang met de weerstandscapaciteit kunnen
worden opgevangen.

104

-2.

.Sl' SÜff-i

" j S StS. "2.

= ^ tfi*- ^ { ^ B~

Risicoregister
In het risicoregister hebben wij alle bekende risico's in beeld gebracht, beoordeeld en
geanalyseerd. Vervolgens geven wij aan hoe wij met het risico willen omgaan in termen
van beheersing. De risico's zijn gekwantificeerd en de risicoscore is bepaald. Per risico
geven we het financiële belang aan, vervolgens bepalen wij de kans dat het risico zich
daadwerkelijk voordoet, uitgedrukt in een percentage. Hierna hebben wij de risicoscore
bepaald door het financieel belang te vermenigvuldigen met de kans.
Klasse-indeling
De gehanteerde klasse-indeling ziet er als volgt uit:
Tabel: klasse-indeling
Kans
Klasse Referentiebeelden

1
Kwantitatief

1

Zeer klein (< of 1 keer per 10 jaar)
Zeer onwaarschijnlijk, komt niet voor in de branche, voor zover bekend

1-20%

2

Klein (1 keer per 5-10 jaar)
Niet waarschijnlijk maar mogelijk, is binnen andere gemeenten wel eens
voorgekomen (in de afgelopen 5 jaar)

21-40%

3

Gemiddeld (1 keer per 2-5 jaar)
Komt zelden voor maar is wel al eens voorgekomen (in de afgelopen 5 jaar)

41-50%

4

Groot (1 keer per 1-2 jaar)
Is verscheidene malen voorgekomen (3 x of vaker in de afgelopen 5 jaar)

61-80%

5

Zeer groot (1 keer per jaar of >)
Komt met enige regelmaat voor (1 of meerdere keren per jaar)

81-100%

Beheersen van risico's
In deze fase definiëren wij oplossingen om de geïdentificeerde risico's te beheersen. Het is
van belang dat wij ook iets met de risico's doen. Voor elk risico maken wij een keuze uit
de volgende vier maatregelen:
1. Beëindigen (B)
Dit houdt in dat wij beleid waar een risico door ontstaat (adviseren te) beëindigen, op
een andere manier vorm te geven of geen beleid te starten dat een risico met zich
meebrengt. Ook kunnen wij werkprocessen zodanig invullen, dat bepaalde risico's
worden vermeden.

2. Verminderen (V)

Door het risico afte dekken middels een verzekering, een voorziening of een ander
budget in de begroting kunnen wij het risico verminderen. Hiermee worden de gevolgen
van een risico dus beperkt. Tevens kan bij verminderen gedacht worden aan het
aanpakken of wegnemen van de oorzaak van het risico.
3. Overdragen (O)
Dit kan door het beleid dat een risico met zich meebrengt, uit te laten voeren door een
andere betrokken partij, die daarbij ook de financiële risico's overneemt.
4. Accepteren (A)
Als wij een risico niet (kunnen) vermijden, verminderen of overdragen accepteren wij
het risico en zullen wij de eventuele financiële schade volledig middels de
weerstandscapaciteit moeten afdekken. Dit betekent niet dat het risico niet
beïnvloedbaar is en daarom maar geaccepteerd moet worden. Het betekent dat wij het
risico op dit moment accepteren en niet op één of andere wijze afdekken. Mocht de
wens bestaan om het risico in de toekomst anders te beheersen dan zullen wij moeten
kiezen voor beëindigen, verminderen of overdragen.

105

I n v e n t a r i s a t i e risico's
Bij dit onderdeel presenteren wij de risico's. Wij hebben een inventarisatie uitgevoerd, de
risico's geanalyseerd en beoordeeld en vervolgens zoveel als mogelijk gekwantificeerd.
We kunnen de risico's als volgt onderverdelen:
- Aansprakelijkheidsrisico's;
- Risico's op eigendommen;
- Risico's van de bedrijfsvoering;
- Financiële risico's
- Grondexploitatie
- Verbonden partijen
- Open-einde regelingen
- Grote projecten
- Overige financiële risico's
Wij houden een risicoregister bij waarin alle bekende risico's uitvoerig zijn beschreven. Op
hoofdlijnen zien onze risico's er als volgt uit:
Tabel: Risico's
Categorie
1. Aansprakelijkheid
2. Eigendommen
3. Bedrijfsvoering
4. Financieel
Totaal risico's

Bedragen x €1.000
Risico
91
58
105
1.146
1.400

Toelichting risico's
1. Aansprakeliikheid (totaal risico € 91.000)
Binnen dit onderdeel vallen risico's op het gebied van:
Nalatigheid of onrechtmatig handelen
Planschade
Schadeclaims
De risico's zijn in de meeste gevallen verminderd door hier verzekeringen voor a f t e
sluiten. Ook hebben wij in de begroting diverse budgetten beschikbaar, bijvoorbeeld om
ons eigen risico af te dekken. In 2011 hebben zich geen gevallen voorgedaan van
nalatigheid of onrechtmatig handelen. Planschade wordt zoveel mogelijk afgedekt in
contracten met ontwikkelaars. In geval van een gemeentelijke ontwikkeling (waar geen
verhaal kan plaatsvinden), wordt hiermee bij de kredietvotering rekening gehouden. In
2011 zijn alle planschadevergoedingen verhaald.
Op het gebied van de schadeclaims is sprake van een aantal concrete gevallen. Dit betreft
de volgende zaken:
Contract marktpartij OOG plandeel Spoorlaan
De rechter heeft uitspraak gedaan. Het vonnis van de rechtbank dateert van 23 februari
2011. Alle vorderingen van OCG zijn afgewezen en de tegenvordering van de gemeente
tot schadevergoeding is toegewezen (de hoogte moet nog worden vastgesteld). OCG is
veroordeeld tot betaling van de proceskosten. OCG heeft tegen het vonnis hoger beroep
ingesteld. Getuigenverhoor is nu aan de orde. De zittingsdatum is nog niet bekend.
Bestemmingsplan Kerkebosje Heilig Landstichting
Voor het Kerkebosje is een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. Door een omwonende is
beroep aangetekend tegen het bestemmingsplan. Inmiddels heeft de raad van State
uitspraak gedaan, de aanduiding natuurbegraafplaats is vernietigd (vanwege het gebrek

106

aan juiste motivering, in principe is wijziging van bestemming wel mogelijk). We gaan nu
met de eigenaar in overieg en starten een nieuwe bestemmingsplansprocedure. Met de
eigenaar is overeengekomen dat bij realisering van de bestemming 'natuurbegraafplaats'
geen aanspraak gemaakt wordt op planschadevergoeding.
Bedragen x € 1.000
Tabel: Aansprakelijkheid
Categorie
Onderwerp

Beh.

Nalatigheid of onrechtmatig handelen
Planschade
Schadeclaims
- Contract marktpartij OCG plandeel Spoorlaan
- BP Kerkebosje Heilig Landstichting
Totaal

V
O/V
A
V

Fin.
Belang
€
100
50
1.600
50
1.800

Kans

%

Risico
score
€

Kl.
1
1

5%
10%

5
5

1
1

5%
2%

80
1
91

2. Eigendommen (risico € 58.000)
Eigendomsadministra tie
Het risico bestaat dat door verjaring, gronden bij gebruik door derden overgaan van
eigenaar. Het risico van verjaring bij gebruik van gronden door derden is voor het
buitengebied beïnvloed door de ruilverkaveling 2005. Op dit moment loopt een zaak
betreffende een perceel aan de Bredeweg.
Onderhandelingsrisico
Onderhandelingen betreffende tijdige verwerving van een locatie binnen het centrumplan
aan te merken als een risico voor de gemeente. Gemeente heeft hier een leveringsplicht
aan ontwikkelaar. Een onteigeningsproces is ingezet, hoogte van de uiteindelijk te
verstrekken onteigeningsvergoeding is een risico.
Eigen risico schadegevallen/schade door vandalisme (diefstal)
De risico's met betrekking tot onze eigendommen hebben wij aanzienlijk beperkt door het
afsluiten van brand- en stormverzekeringen. Er geldt hiervoor een eigen risico van € 2.500
per gebeurtenis. Zaken als bijvoorbeeld vandalisme en diefstal zijn uitgesloten van de
verzekering. In alle gevallen wordt onderzocht of gemaakte kosten op derden kunnen
worden verhaald. Bij personen en zaakschades hebben we een eigen risico van € 2.500. In
2011 hebben we nagenoeg geen gevallen gehad, waar we aansprakelijkheid hebben
moeten erkennen.
Onderhoud gemeentelijke gebouwen en terreinen
Wij voeren voor onze eigendommen planmatig beheer en onderhoud uit. Dit doen wij op
basis van de beheerplannen en actuele inspecties. De hiervoor noodzakelijke budgetten
zijn opgenomen in de begroting. Hierna volgen enkele specifieke aandachtspunten.
Onderwijshuisvesting - Vossenhol
Wij zijn als gemeente verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair, speciaal en
voortgezet onderwijs. In dit verband hebben wij kaders vastgelegd over wanneer een
school recht heeft op nieuwbouw, uitbreiding en vergoeding van onderhoud. Tevens zijn
de wijze van bepaling van de capaciteit van een gebouw opgenomen en de normbedragen
voor de toe te kennen voorzieningen.
De huisvesting van het onderwijs kan voor ons een hoog investeringsniveau inhouden. Dit
is afhankelijk van de toestand van de gebouwen, de ontwikkeling van de leeriingaantallen
en capaciteitsproblemen.
In het kader van de onderwijshuisvesting wordt de mogelijkheid van nieuwbouw van 't
Vossenhol onderzocht. Met het SPOG is een intentieovereenkomst gesloten. Hierin zijn de

107

randvoorwaarden voor de nieuwbouw vastgelegd. Het risico is minimaal, omdat de
bijdrage is vastgesteld op maximaal het onderhoudsbudget, waarvoor een voorziening is
gevormd.
Door onderhoudsachterstand kunnen calamiteiten ontstaan, zodat direct onderhoud aan
het huidige gebouw noodzakelijk is (planning bouw 2012-2013). Vertraging in de planning
kan de noodzaak tot het plegen van onderhoud verhogen.
Zwembad de Lubert
Het zwembad wordt geprivatiseerd. Het voorbereidingstraject heeft een langere
dooriooptijd dan was verwacht, als gevolg van onduidelijkheid in de financiering van de
geestelijke gezondheidszorg (CPH). Tot en met die periode hebben we het complex nog in
onderhoud. Recent overieg over de overdracht gaat de goede kant op. Er is achterstallig
onderhoud (vooral de vloer van het zwembad), waarvoor we nog een voorziening hebben
van € 133.000. In de overeenkomst is opgenomen dat de privatisering definitief wordt,
nadat de omgevingsvergunning is afgegeven.
Beheer openbare ruimte
De kwaliteit van de openbare ruimte is van basisniveau. Bezuinigen op het beheer van de
openbare ruimte verhoogt het risico op schadeclaims en aansprakelijkheid. Afgelopen jaar
heeft de gemeente nagenoeg geen claims hoeven toewijzen, mede doordat snel
gereageerd wordt op klachten van burgers over de openbare ruimte.
Tabel: Eigendommen
Categorie
Onderwerp

Beh.

V
V
V
V
A
V/A
V/A
V

Eigendomsadministratie
Onderhandelingsrisico
Eiqen risico schadegevallen
Schade door vandalisme
Onderhoud gemeentelijke gebouwen/terreinen
Onderwijshuisvesting - Vossenhol
Zwembad De Lubert
Beheer openbare ruimte
Totaal

Bedragen x € 1.000
Fin.
Kans
Risico
Belang
score
€
Kl.
o/o
€
p.m. p.m. p.m.
p.m.
p.m. p.m. p.m.
p.m.
50%
10
3
5
3
50%
25
13
0%
0
0
2
35%
100
35
0
0%
0
2
25%
20
5
155
58

3. Bedrilfsvoerina (risico € 105.000)
Bedrijfsongevallen
Er is een voorstel in voorbereiding voor het afsluiten van een ongevallen/politiek molest
verzekering voor raadsleden en personeel. Dit mede gezien landelijke ontwikkelingen op
dit gebied. In 2011 hebben zich geen gevallen voorgedaan.
Fraude en diefstal
Er is een FOG-verzekering (Frauderisico-Onderiinge van gemeenten, VNG) afgesloten.
Daarnaast worden fysieke en/of administratieve maatregelen opgenomen
(functiescheiding, procesbeschrijvingen).
In 2011 hebben zich geen gevallen voorgedaan. De interne controle richt zich ook met
name op deze zaken.
Afwezigheid van personeel wegens ziekte of anderszins/vertrek van personeel
Kennis en kunde gaan mogelijk verioren, waardoor de kwaliteit van de organisatie en de
door de organisatie geleverde producten lager worden.
Voor tijdelijke inhuur van personeel ramen wij in de begroting een bedrag van € 240.000
en voor vervanging bij zwangerschaps- of ouderschapsveriof ramen wij een bedrag van

108

" £ a . ^ " ^ Oi*-.;

=£. SUL. Sie. sü£- ~fL 5=3.-

€ 21.000. Daarnaast wordt getracht zoveel mogelijk binnen de huidige formatie en
budgetten de kosten op te vangen.
Taakstelling overhead
Er lopen onderzoeken naar de uitbesteding van een aantal onderdelen van de ambtelijke
organisatie, zoals RUD, regionale brandweer en ICT. Het onderdeel belastingen is per 1-12012 uitbesteed. Om de begrote bezuinigingen te realiseren moet bespaard worden op de
overheadkosten. Worden deze besparingen niet gerealiseerd, dan heeft dit gevolgen voor
de overheadskosten van de achterblijvende organisatieonderdelen. De taakstelling voor
het reduceren van overhead worden zo realistisch mogelijk geraamd.
Disfunctioneren van personeel (frictiekosten)
Uitgegaan wordt van 3 casussen per jaar. In de begroting 2012 is een bedrag opgenomen
van € 20.000. Hierbij worden ook zaken als algemene juridische bijstand, FUWA, toetsing
sociaal plan betrokken. Niet alleen bezuinigingen maar ook uitbesteding van taken zal
leiden tot een toenemend gebruik van deze post.
ICT
Computeruitval kan tot gevolg hebben dat onze dienstveriening niet meer uitgevoerd kan
worden en onze medewerkers niet meer optimaal kunnen werken. In 2011 is de
besturingsomgeving overgezet van Novell naar Windows. Dit heeft de nodige
opstartproblemen veroorzaakt.
Tabel: Bedrijfsvoering
Categorie
Onderwerp

Beh.

Bedrijfsongevallen
Fraude, diefstal
Afwezigheid personeel wegens ziekte of anderszins
Vertrek personeel
Taakstelling overhead
Disfunctioneren medewerkers
ICT
Totaal

V/A
B
V
V
V
V
V

Bedragen x € 1.000
Risico
Fin.
Kans
Belang
score
Kl.
%
€
€
250
1
2%
5
0
0
0%
47
24
3
50%
44
175
2
25%
p.m. p.m. p.m.
p.m.
20
4
15
75%
87
17
2
20%
105
579

4. Financieel (risico € 1.146.000^
De risico's bij dit onderdeel hebben betrekking op open-einde regelingen, verbonden
partijen, grondexploitatie, grote projecten en overige financiële risico's.
Open-einde regelingen
De regelingen waar wij in onze gemeente mee te maken hebben betreffen de uitvoering
van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de welzijnssubsidies, de Wet Werk en
Bijstand (WWB), de bijzondere bijstand, de schuldhulpveriening, leeriingenvervoer, de
toename van bezwaar en kwijtschelding, de vermindering van de bouwleges en mindere
OZB-opbrengsten als gevolg van leegstand van bedrijfsvastgoed.
In de begroting hebben wij hier reële budgetten voor opgenomen, maar één extra leerling
kan bijvoorbeeld de vervoerskosten zo maar met € 50.000 doen stijgen.
De huidige kosten van de afvalinzameling zijn gebaseerd op contracten die aflopen op
31 december 2011. In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een stijging van
de kosten van afvalinzameling, waardoor de risicoscore is veriaagd.
Het totale risico met betrekking tot open einde regelingen hebben wij berekend op

€ 261.000.

Verbonden partijen

109

Hierbij gaat het om gemeenschappelijke regelingen e.d. en zijn wij, samen met de overige
deelnemende gemeenten, financieel aansprakelijk voor eventuele tekorten.
De verbonden partijen met de grootste financiële belangen zijn de GR Veiligheidsregio
Gelderiand-Zuid (regionalisering brandweer), de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst
(GGD) Regio Nijmegen, GR BREED.
In het kader van de WSW worden de komende jaren kortingen verwacht van het Rijk.
Deze kortingen zullen ook bij BREED worden doorgevoerd. Daarnaast wordt er bij BREED
in 2012 waarschijnlijk een reorganisatie doorgevoerd, welke extra kosten kan
veroorzaken. Wellicht dat dit gevolgen heeft voor de bijdrage van de deelnemende
gemeenten aan de GR BREED.
Op 7 juli 2011 heeft u besloten om aandeelhouder te worden van de DAR NV.
Het totale risico ten aanzien van verbonden partijen hebben wij berekend op € 48.000.
Grondexploitatie
De risico's in de sfeer van de grondexploitatie, hebben vooral te maken met vertraging van
bouwprojecten (vooral rentekosten), het terugtrekken van partners en met de toerekening
van apparaatskosten. Wanneer projecten niet doorgaan komen deze kosten ten laste van
de exploitatie.
Voor de verliezen op het centrumplan hebben wij de afgelopen jaren een voorziening
gevormd. Bij de actualisatie van de exploitatiebegroting brengen wij op basis van de
actuele informatie de voorziening na uw besluitvorming weer op het juiste niveau. De
laatst vastgestelde stand van de voorziening, bij de jaarrekening 2011, is € 2.777.000.
Het totale risico "grondexploitatie" hebben we berekend op € 521.000.
Grofe projecten
Ook hier geldt dat we een risico lopen ten aanzien van de toegerekende apparaatskosten.
Net zoals bij de grondexploitatie komen deze kosten, bij het niet doorgaan van de
projecten, ten laste van de exploitatie. Grote projecten die (gaan) lopen zijn - naast de
grondexploitaties - het zwembad, Dekkerswald en het voorzieningenhart GroesbeekNoord.
In 2012 wordt het zwembad geprivatiseerd. Voor de medewerkers van het zwembad geldt
een terugkeergarantie gedurende 5 jaar. Overige risico's in de personele sfeer worden
afgekocht. Voor 01-02-2013 zijn 3 medewerkers met vervroegd pensioen. Voor de
risicobepaling is uitgegaan van een laag risico, geldend voor de resterende 7 medewerkers
die allen part time werken. De totale loonsom voor deze medewerkers bedraagt in 2012
€ 225.000.
Bij Dekkerswald bestaat het risico dat er een groter beroep op de WMO wordt gedaan in
plaats van de AWBZ. Deze kosten komen dan voor rekening van de gemeente.
We hebben voor de grote projecten een risico berekend van € 202.000.
Overige financiële risico's
De belangrijkste overige risico's betreffen loon- en prijsontwikkelingen, de algemene
uitkering uit het Gemeentefonds, het renterisico, de dividenduitkeringen, de
decentralisatie van rijkstaken, de opruiming van explosieven, bodemsaneringen, de
oninbaarheid van vorderingen, het indienen van bezwaarschriften, leges ID-kaarten, de
belastingaangiften, de garanties en borgstellingen, de hypotheken voor het personeel en
de wachtgelden voor bestuurders.
Ruiming explosieven
Met ingang van 2010 ontvangen we een bijdrage bommenregeling in de algemene
uitkering. Deze is gebaseerd op het aantal te bouwen woningen en dus niet afhankelijk
van het aantal te ruimen explosieven. Dit kan zowel een positief als een negatief effect
hebben. De komende vierjaar zijn er nog genoeg gelden te verwachten, daarna is het
afwachten hoe de woningbouw zich ontwikkelt. Mochten er veel werkzaamheden in het
buitengebied zich voordoen dan kan dit extra risico met zich mee brengen (b.v. aanleg

110

randweg). Risico kunnen worden beperkt door in de voorbereidingsfase onderzoek uit te
voeren en de kosten mee te nemen in het project. Ontwikkelaars die locaties ontwikkelen
moeten dit aanmerken als ondernemersrisico.
Leges ID-kaarten
De afhandeling van de NIK (Nederiandse IdentiteitsKaart) heeft in 2011 plaatsgevonden.
We zijn voor de gederfde inkomsten gecompenseerd door het Rijk. Het risico komt
hiermee te vervallen.
Wij gaan uit van een totaal overige financiële risico's van € 113.000.

111

Tabel: Financieel
Categorie
Onderwerp

Beh.

Open­einde regelingen
­ Leerlingenvervoer
­ Wet Maatschappelijke Ondersteuning
­ Verhoging verzoeken welzijnsubsidies
­ Toename uitkerinqen WWB
­ Toename aanvragen bijzondere bijstand
­ Toename aanvragen schuldhulpverlening
­ Toename sociale problematiek, uitvoeringskosten
­ Vermindering legesopbrengsten bouwvergunningen
­ A anbesteding afvalinzameling
­ Toename bezwaar/kwijtschelding
­ Lagere opbrengst A H en RH door leegstand
Verbonden partijen
­ GR Veiligheidsregio Gelderland­Zuid
­ GR GGD
­ GR BREED
­ A anbod Nijmegen overname aandelen DA R
Grondexploitatie
­ Toerekening apparaatkosten aan Grex
­ Centrumplan
­ Vertraging bouwprojecten, renteverliezen
­ Daling grondprijzen Grex
­ Terugtrekken partners Grex, niet realiseren
Grote projecten
­ Toerekening apparaatskosten aan projecten
­ Zwembad
­ Dekkerswald
­ Voorzieningenhart Groesbeek­Noord
Overige financiële risico's
­ Loon­ en prijsontwikkeling
­ A lgemene uitkering
­ Renterisico
­ SWA P
­ Beleggingen, dividend
­ Decentralisatie Rijkstaken
­ Ruiming explosieven
­ Bodemsanering
­ Oninbare vorderingen
­ Bezwaarschriften
­ Leges ID­kaarten
­ Belastingaangiften
­ Garanties en borqstellinqen
­ Hypotheken personeel
­ Wachtgeld/pensioen bestuurders
Totaal

112

Fin.
Belang
€

Bedragen x € 1.000
Risico
Kans
score
€
Kl.
%

V/A
V/A
B
V
V
V
A
V
A
V
V

50
3
3
200
p.m. p.m.
2
195
4
0
2
100
100
3
p.m. p.m.
41
1
1
50
1
100

50%
50%
p.m.
25%
70%
25%
50%
p.m.
10%
5%
5%

25
100
p.m.
49
0
25
50
p.m.
4
3
5

V/A
V/A
V/A
V

1
138
405
1
0
0
p.m. p.m.

20%
5%
0%
p.m.

28
20
0
p.m.

V
V
V
V
V

176
1
240
1
p.m. p.m.
p.m. p.m.
3
1.000

5%
5%
p.m.
p.m.
50%

9
12
p.m.
p.m.
500

V
V
A
V

1
305
212
1
3
280
p.m. p.m.

10%
15%
50%
p.m.

31
32
140
p.m.

V
V/A
A
A
A
V/A
V
A
V
V
A
V
A
V/B
V

p.m. p.m.
2
100
2
25
p.m. p.m.
100
1
p.m. p.m.
■ 100 3
p.m. p.m.
p.m. p.m.
4
5
0
0
p.m. p.m.
250
1
100
1
p.m. p.m.
4.272

p.m.
25%
30%
p.m.
15%
p.m.
45%
p.m.
p.m.
80%
0%
p.m.
5%
3%
p.m.

p.m.
25
8
p.m.
15
p.m.
45
p.m.
p.m.
4
0
p.m.
13
3
p.m.
1.146

Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit geeft aan welke middelen wij beschikbaar hebben om eventuele
tegenvallers op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande
zaken. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structureel en incidenteel.
S t r u c t u r e l e weerstandscapaciteit
De structurele weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de:
1. onbenutte belastingcapaciteit;
2. post onvoorzien;
3. vrije begrotingsruimte;
4. structurele bezuinigingsmogelijkheden.
1. Onbenutte belastinqcapaciteit
De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de mogelijkheden die wij als gemeente nog
hebben om binnen de wettelijke grenzen onze belastingopbrengsten te verhogen.
De totale onbenutte belastingcapaciteit bedraagt:
Tabel: Onbenutte belasdngcapaciteit

Bedragen x € 1.000
Bedrag

Belasting c q . r e c h t
1. OZB
2. Afvalstoffenheffing
3. Rioolheffing
4. Leges

1.724
0
66
p.m.

Totaai

1.790

Toelichting
Onroerende zaakbelastingen
Voor de OZB kan de zogenaamde artikel 12 norm gehanteerd worden. Op basis van de
meicirculaire 2011 is deze norm 0,1432%. De onbenutte capaciteit kan als volgt berekend
worden:
Tabel: Berekening onbenutte belastingcapaciteit OZB

Bedragen x € 1.000
Bedrag

Onderdeel
Berekende waarde woningen*
Berekende waarde niet-woningen - eigenaren*
Berekende waarde niet-woningen - gebruikers*

2.151.462
311.145
283.931

Totaal w a a r d e

2.746.538

Minimale opbrengst artikel 12-norm
Opbrengsten 2012 (begroting)

3.933
2.209
1.724

O n b e n u t t e capaciteit

* basis = overzicht totale capaciteit
Afvalstoffenheffing
Het uitgangspunt is volledige kostendekking. In de begroting 2012 is dit het geval. Zie
hiervoor ook de paragraaf lokale heffingen. Er is sprake van een kostendekking van 100%.
Dit betekent dat er geen sprake is van niet-benutte belastingcapaciteit m.b.t. de
afvalstoffenheffing.
Rioolheffing
Bij de rioolheffing is het uitgangspunt volledige kostendekking. In de begroting 2012 is dit
niet het geval. Er is sprake van een kostendekking van ruim 95%. Dit betekent een niet-

113

benutte belastingcapaciteit van € 66.000. We groeien geleidelijk naar een kostendekking
van 100% (5% tariefstijging per jaar).
Leges
Bij de heffing van leges wordt volledige kostendekking als uitgangspunt gehanteerd. Van
belang hierbij is of het totale bedrag aan legesinkomsten binnen de begroting, de aan de
specifieke dienstveriening toegerekende lasten al dan niet volledig dekken.
Wij kunnen deze kosten nog niet volledig in beeld brengen, hiervoor is een verfijning van
de huidige kostenverdeelsystematiek noodzakelijk. De onbenutte capaciteit ramen wij
daarom vooralsnog pro memorie.
2. Post Onvoorzien
Jaariijks wordt € 75.000 geraamd als stelpost voor onvoorziene uitgaven. De actuele stand
van deze stelpost in de meerjarenbegroting bedraagt € 75.000.
3. Vriie begrotingsruimte
De begroting 2012 sluit met een overschot van € 44.000. Ook in 2013 is een overschot
begroot. Het overschot van 2012 wordt meegenomen bij de bepaling van de
weerstandscapaciteit.
4. Structurele bezuiniainqsmoqelnkheden
Naast de reeds ingeboekte bezuinigingen is er een aantal maatschappelijk gevoelige
bezuinigingsmogelijkheden benoemd. Het is niet noodzakelijk om deze al op korte termijn
door te voeren, gezien de ontwikkeling van het begrotingssaldo tot en met 2014. Deze
bezuinigingsmogelijkheden bedragen in totaal € 364.000 oplopend tot € 1.280.000. In de
berekening van de weerstandscapaciteit is voorzichtigheidshalve € 364.000 meegenomen.
I n c i d e n t e l e weerstandscapaciteit
De incidentele weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de:
1. algemene reserve, inclusief rekeningresultaten;
2. bestemmingsreserves, waarvan de bestemming nog kan worden gewijzigd;
3. stille reserves;
4. incidentele bezuinigingsmogelijkheden.
1. Alqemene reserve
De stand van de algemene reserve per 31 december 2011 is € 6.747.648. Het voordelige
rekeningsaldo bedraagt € 3.960.039 na bestemming. Hiervan wordt een gedeelte via
resultaatbestemming bestemd, waarna er € 1.953.039 overblijft dat wordt toegevoegd aan
de algemene reserve.
2. Bestemminqsreserves
Er zijn geen bestanddelen van de bestemmingsreserves beschikbaar als
weerstandscapaciteit.
Hieronder vindt u een overzicht van het verioop van de reserves van onze gemeente.
Tabel: verloop resen/es

Algemene reserves
Algemene reserve
Saldo dienstjaar
Algemene resen/e beklemd
Bestemmingsreserves

Rekening
2007

Rekening
2008

Rekening
2009

Rekening
2010

4.769
1.338

6.324
-372

5.975
2.468
12.862
3.964

6.230
1.936
15.330
3.789

-

19.690

-

17.464

114

Bedrage n x € 1.000
Rekening Begroting
2011
2012
6.748
3.096
16.695
4.019

6.315
44
16.651
2.307

E aiS..'S.. -.i^-SiS. SUB.. =£..'M

3. stille reserves
Hierbij gaat het om de overwaarde van gemeentelijke bezittingen die direct verkoopbaar
zijn zonder dat de bedrijfsvoering of het gemeentelijke beleid hierdoor wordt beïnvloed. De
overwaarde betreft het verschil tussen de verwachte verkoopopbrengst, wij hebben
hiervoor de WOZ-waarde met peildatum 01-01-2011 als uitgangspunt gehanteerd, en de
boekwaarde per 31 december 2010.
Wij hebben onze bezittingen beoordeeld op de benoemde uitgangspunten. Een groot deel
van onze bezittingen is nodig voor de bedrijfsvoering, bijvoorbeeld ons gemeentehuis. Een
ander belangrijk deel is van belang voor de uitvoering van ons gemeentelijke beleid. Dit
geldt bijvoorbeeld voor de onderwijs- en welzijnsgebouwen.
Voor wat betreft de aandelenpositie hebben wij onze aandelen BNG beoordeeld. Deze
aandelen zijn echter niet vrij verhandelbaar. Hierdoor is er ook geen marktprijs bekend.
Tevens zou bij verkoop van de aandelen de structureel in de begroting opgenomen
dividenduitkering vervallen.
De stille reserves per 31 december 2011 zijn:
Tabel: St/7/e reserves
Omschrijving

Boekwaarde

Reststroken groen t.b.v. vergroting van de tuin
De Strekel 2-4 (schoolwoning)
De Strekel 6-8 (schoolwoning)

Bedragen x € 1.000
Weerstands
Actuele
capaciteit
waarde

0
243
253
496

Totaal Stille reserves

2.170
301
301

2.170
58
48

2.772

2.276

4. Incidentele bezuiniqinqsmaatreqelen
De bepaalde bezuinigingsmogelijkheden zijn structureel.
Totaaloverzicht w e e r s t a n d c a p a c i t e i t
De totale weerstandscapaciteit van de gemeente ziet er als volgt uit:
Tabel: Totaaloverzicht weerstandscapaciteit

Bedragen x € 1.000

Onderdeel

Bedrag

Structurele weerstandscapaciteit;
1. onbenutte belastingcapaciteit
2. post onvoorzien
3. vrije begrotingsruimte
4. structurele bezuinigingsmogelijkheden

1.790
75
44
364

Incidentele weerstandscapaciteit:
1. algemene reserve
2. bestemmlngsreserves
3. stille reserves
4. incidentele bezuinigingsmogelijkheden
Totaal weerstandscapaciteit per 3 1 - 1 2 - 2 0 1 1

8.701
0
2.276
0
13.250

Ratio w e e r s t a n d s v e r m o g e n
Op basis van het risicoprofiel en de inventarisatie van de weerstandscapaciteit bepalen wij
ons weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen drukken wij uit in een
verhoudingsgetal.
-, ..
^ .
Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit
'^
Benodigde weerstandscapaciteit (= totaal risicoscore)

115

Op basis van de rekening 2011 ziet de weerstandsratlo er als volgt uit:

Ratio weerstandsvermogen

13.250.000
1.400.000

Rekening
2011

Begroting
2012

Begroting
2011

Rekening
2010

Begroting
2010

9 45

7 4^

7 29

6,89

4,49

Conclusie
Onze weerstandsratlo is positief en komt uit op een score van 9,46. Dit betekent dat er
sprake is van een ruim positief weerstandsvermogen en wij voldoende in staat zijn
financiële tegenvallers op te vangen.

116

Bijlage 16
Notitie vergelijking scenario's
samenwerking
Groesbeek-Millingen ad Rijn

117

Gemeente
Groesbeek

Werkgroep FINANCIEN:
Notitie vergelijking scenario's samenwerking Groesbeek-Millingen aan de Rijn

1. Inleiding
In deze notitie treft u de vergelijking aan van door de werkgroep Financien
uitgewerkte scenrio's voor de samenwerking tussen de gemeente Groesbeek en
Millingen aan de Rijn. De notitie begint in paragraaf 2 met een beschrijving van de
opdracht aan de werkgroep. In paragraaf 3 wordt een samenvatting gegeven van de
vergelijking van de scenario's. Tot slot vindt u in paragraaf 4 een uitgebreidere
toelichting per scenario. Diverse berekeningen en achtergrondinformatie treft u in de
bijlagen bij deze notitie aan.
2. Opdracht
In de raadsvergadering van 1 maart 2012 is aan de gemeenteraad van Groesbeek in
het kader van de gemeentelijke herindeling het volgende conceptbesluit voorgelegd.
Voorstel I conceptbesluit
1. het college op te dragen om samen met de gemeente Millingen aan de Rijn een
herindelingsadvies als bedoeld in artikel 4 lid 2 van de Wet Ahri op te (doen) stellen
en deze voor 1 juli 2012 ter besluitvorming voor te leggen;
2. dat onderdeel van dit voorstel dienen te zijn: onderzoeken die inzicht geven in de
financiële, maatschappelijke en beleidsmatige effecten van de volgende varianten:
a. de gemeenten Groesbeek en Millingen aan de Rijn worden samengevoegd;
b. de gemeenten Groesbeek en Millingen aan de Rijn blijven bestuurlijk zelfstandig
en de ambtelijke werkzaamheden worden door Groesbeek uitgevoerd;
c. Millingen aan de Rijn of Groesöee/c zoekt aansluiting bij een andere gemeente en
de organisaties worden ontvlochten;
3. Communicatie met en draagvlak van de inwoners zeer belangrijke punten voor de
raad te vinden en daarom wordt het college opgedragen een communicatieplan op te
stellen en uit te voeren en dit plan tijdig voor te leggen aan de raadsfracties, opdat
aanvullingen mogelijk zijn;
4. het besluit te richten op een samenvoeging c.q. herindeling per 1 januari 2014;
5. dat, als de gemeente Ubbergen op zeer korte termijn {vóór 1 mei 2012) besluit om
mee te willen in het traject Millingen aan de Rijn-Groesbeek, dan te bezien of dit
binnen het voorgestane tijdstraject haalbaar is.

118

~

' ^ ­ === =iËi "TT^ === ■—? ==r" ­ V ­CT? = =

Uiteindelijk is het volgende besluit genomen:
Besluit
De raad heeft unaniem ingestemd met het ontwerpbesluit met inachtneming van de
kanttekening de ontwerptekst van punt 4 in samenhang met die van punt 5 zo te
interpreteren dat het betekent dat ook valt te bezien of met een beperkt uitstel tot 1
januari 2015 Ubbergen meegenomen kan v\/orden.
Opdracht werkgroep Financiën - deel 1
Naar aanleiding van dit besluit is een werkgroep Financiën ingesteld, bestaande uit
de wethouder Financiën van de gemeente Groesbeek (de heer Thijssen), de
gemeentesecretaris van de gemeente Millingen aan de Rijn (de heer van den Brink),
het hoofd Financiën (de heer Van der Velde) en een beleidsmedewerker Financiën
(de heer Aarns). De werkgroep heeft de opdracht gekregen tot een financiële
vergelijking te komen van de drie scenario's voor de gemeenten Groesbeek en
Millingen aan de Rijn.
Verdere ontwikkelingen
Op 19 april jl. heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden in Ubbergen van de
fractievoorzitters in de raden van de gemeenten Millingen a/d Rijn, Ubbergen en
Groesbeek. Aanleiding hiertoe betrof de interesse van de Ubbergse raad om mee te
gaan met de herindeling van de MUG-gemeenten, en eventueel van de MUG+gemeenten. Doel van de bijeenkomst was om in gesprek te gaan met Millingen en
Groesbeek om te kijken wat de mogelijkheden zijn om te komen tot een
gemeentelijke herindeling van eenzo groot mogelijke omvang. De drie partijen
hebben zich hierover in deze bijeenkomst positief uitgesproken.
De gemeenteraad van Ubbergen heeft vervolgens op 10 mei jl. het besluit genomen
dat Ubbergen mee wil in het traject van gemeentelijke herindeling met Millingen en
Groesbeek en als gevolg daarvan zal participeren in de werkgroep financiën
herindeling.
De voorbereidingen zijn erop gericht om aan de hand van nader uitgewerkte
documenten de drie raden in augustus een principebesluit te laten nemen tot
herindeling van de gemeenten Millingen a/d Rijn, Ubbergen en Groesbeek. Hierna zai
het inspraaktraject starten en met de inwoners worden gecommuniceerd via
communicatieplannen. Het officiële inspraaktraject duurt 8 weken, zodat de
gemeenteraden in november een definitief besluit kunnen nemen. Als de drie
gemeenteraden het besluit voor 31 december 2012 nemen, is dit voor de minister van
BZK aanleiding om een noodwet te maken om de verkiezingen van 2014 uit te stellen
tot 1 januari 2015. Het wetstraject voor herindeling duurt anderhalfjaar.
Inmiddels heeft er in Groesbeek op 22 mei jl. een informatiebijeenkomst
plaatsgevonden voor de raden van de betreffende gemeenten. In deze bijeenkomst
hebben vertegenwoordigers van de gemeente Bronckhorst, een plattelandsgemeente
in de Achterhoek, hun en/aringen met gemeentelijke herindeling gedeeld. Deze
gemeente is ontstaan op 1-1-2005 na samenvoeging van een vijftal gemeenten.
Daarnaast is door een medewerker van de Provincie Geldedand een toelichting
gegeven over de herindeiingscan die door hen zal worden opgesteld.

119

In deze informatiebijeenkomst is door wethouder Thijssen van de gemeente
Groesbeek aangegeven dat aan de drie raden eind juni deze herindelingsscan zal
worden voorgelegd evenals de resultaten van de (met Ubbergen uitgebreide)
werkgroep Financiën. Inmiddels is duidelijk geworden dat dit voor de werkgroep
Financiën niet haalbaar is, en dat zowel de herindelingscan als de resultaten van de
werkgroep eind juli beschikbaar komt.
Opdracht werkgroep Financiën - deel 2
Naar aanleiding van bovengenoemde besluitvorming en nadere ontwikkelingen is er
voor de gemeente Groesbeek sprake van vier scenario's, zijnde:
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4

Samenvoeging Millingen en Groesbeek
Voortzetting huidige samenwerking Groesbeek-Millingen
Ontvlechting van huidige samenwerking tussen Groesbeek en Millingen
Samenvoeging Millingen-Ubbergen-Groesbeek (MUG)

In deze notitie beperken we ons tot de eerste 3 scenario's. Daarmee geven we
invulling aan het besluit van de Groesbeekse raad.
De uitwerking van de variant herindeling MUG zal eind juli beschikbaar zijn en samen
met de herindelingscan voorgelegd worden aan de drie gemeenteraden.

120

■ M SlO.- "3.

= ^ ^ . Siff­._^

"^

3. Samenvatting
In onderstaande tabel treft u een vergelijking aan van de scenario's 1, 2 en 3.
Per scenario zijn de financiële effecten weergegeven, gesplitst in structurele en
incidentele gevolgen. De resultaten zijn daarbij tevens uitgedrukt in een bedrag per
inwoner.
bedragen x € 1.000

Tabel: vergelijking scenario's
Omschrijving

Totaal van geïnventariseerde voor­ en nadelen GB­MR
Inzet te ontvangen integratie\ergoeding
Frictiekosten:
­ stelpost vemiindering personeielasten en overhead '
­ inzet van integratiewrgoeding
Aanpassing dienstverleningsoverenkomst: nadeel GB
Vervallen ingeboekte efficiencyvoordeel
Frictiekosten i.g.v. ontv(echting, stelpost

­194
145

Totaal financieel resultaat

^9

uitgedrukt in € per inwoner:
(Groesbeek 18.980 in»(. / Millingen 5.920 Inw.) '

Scenario l b
stmct.
incid.

Scenario 1a
stmct.
incid.

Scenario 2
incid.
struct.

­194
145

Scenarios
incid.
struct.

­
" "­i.o"oo
1.000

" "l.'ÖÖO
1.000
­666

­666
­330
pm

€ 1,97
(GB+MR)

0

"

­715

€ 28,71"
(GB+MR) '

0

0

­666

" (GB)

"

­330

€ 17,39
(CB) :

Uit deze vergelijking blijkt dat scenario 1 (samenvoeging Millingen en Groesbeek)
een geschatte lastenstijging van € 2 per inwoner (variant la) of € 29 (variant lb) per
inwoner tot gevolg heeft. Het totale financiële resultaat is daarbij gedeeld door het
aantal inwoners van Millingen en Groesbeek tezamen (24.900).
Bij scenario's 2 (voortzetting samenwerking) en 3 (ontvlechting) zijn de resultaten
vanuit Groesbeeks perspectief gepresenteerd, waarbij de structurele lasten per
Groesbeekse inwoner met afgerond € 35 respectievelijk € 17 zullen stijgen.
Bij deze inventarisatie maken we de kanttekening dat de financiële uitwerking is
gemaakt op basis van diverse aannames en schattingen. Een en ander geeft echter
wel een indicatief beeld van de financiële consequenties van de betreffende
scenario's.
In het volgende onderdeel van deze notitie zijn de uitwerkingen in detail weergegeven
en toegelicht.

121

pm

4. Toelichting per scenario
4.1 Scenario 1: Samenvoeging Millingen en Groesbeek
In de bijbehorende tabel, weergegeven op de pagina 9, treft u de financiële
uitwerking aan van dit scenario. Als leeswijzer de volgende opmerkingen daarbij.
In deze doorrekening is geïnventariseerd welke begrotingsposten wijzigingen met
zich meebrengen uitgaande van een samenvoeging van beide gemeenten.
Zo zijn de besparingen op de bestuurskosten gekwantificeerd (onderdeel A), waarbij
enerzijds sprake zal zijn van het wegvallen van de huidige bestuurslasten in Millingen
maar anderzijds ook een toename van de bestuurskosten in de nieuwe gemeente als
gevolg van schaalvergroting.
Bij onderdeel B zijn de overige geschatte besparingen opgenomen, waarvan we op
voorhand kunnen inschatten dat er sprake is van efficiencyvoordelen.
De totale besparingen komen uit op € 1.450.000,- waarbij we gebruik hebben
gemaakt van de jaarrekening 2010 en de begrote cijfers 2012. Op deze ingeschatte
besparingen hebben we een correctie toegepast inzake loonkosten en overhead
(indirecte kosten). Van de geraamde besparingen heeft namelijk een substantieel
deel zijnde € 860.000 betrekking op loonkosten en overhead. We zijn daarbij
uitgegaan van een maximaal mogelijke besparing hierop van 50%. De gecorrigeerde
besparing bedraagt afgerond € 1 miljoen.
Naast de besparingen zullen er ook nadelige gevoigen zijn. Deze betreffen de
volgende zaken.
Alqemene uitkering (AU)
De nieuwe gemeente zal een lagere algemene uitkering ontvangen dan de som van
de huidige uitkeringen bij de twee gemeenten. Op grond van een berekening van het
ministerie van BZK blijkt dat de totale AU € 487.000 lager zal zijn.
Belastingen
In deze uitwerking zijn we ervan uitgegaan dat de nieuwe gemeente de laagste
tarieven van de twee gemeenten zal hanteren. Het is overigens uiteraard aan de
nieuwe gemeente om hierover een besluit te nemen. In het geval de lagere
(Groesbeekse) tarieven worden toegepast zal er sprake zijn van een
inkomstenderving van € 543.000,- (OZB € 500.000 / hondenbelasting € 41.000 /
toeristenbelasting € 2.000). Een gedetailleerde uitwerking treft u als bijlage aan.
Subsidiebeleid
Zoals bekend ligt het subsidieniveau in Groesbeek hoger dan in Millingen. We
hebben een inschatting gemaakt van de meeriasten in het geval de (nieuwe)
subsidieverordening van Groesbeek ook in Millingen zal worden toegepast. De totale
meeriasten ervan zijn € 84.000. Voor nadere details verwijzen wij u naar de bijlage
'Rapportage onderzoek naar effecten harmonisatie subsidiebeleid gemeenten
Millingen a/d Rijn en Groesbeek.
Onvoorzien

122

Met bovengenoemde zaken hebben we de grote financiële gevolgen bij
samenvoeging in beeld gebracht. Omdat echter op voorhand moeilijk is in te schatten
welke (financiële) effecten zich allemaal zullen voordoen, hebben we een post
onvoorzien als stelpost opgenomen van € 100.000,­.
Frictiekosten en vergoeding
Het totaal van bovengenoemde zaken geeft een geschat nadeel van € 194.000,­.
In geval van samenvoeging ontvangt de nieuwe gemeente echter op grond van de
Wet Arhi (algemene regels herindeling) een integratievergoeding. Door het ministerie
van BZK is deze berekend op € 3,9 miljoen.
In onze financiële uitwerking houden we rekening met € 1 miljoen aan frictiekosten
waarvoor deze vergoeding zal worden ingezet. Het restant ad € 2,9 miljoen van de te
ontvangen vergoeding zullen we als een beklemde reserve wegzetten en de jaariijkse
renteopbrengsten ten gunste laten komen van de exploitatie. Deze rentebaten
hebben we berekend op€ 145.000.
Reserves en voorzieningen
Voor een goede beoordeling van scenario 1 (samenvoegen) is het ook van belang de
reserves en voorzieningen van beide gemeenten te beoordelen. In de bijlagen is een
totaaloverzicht van de reserves en voorzieningen per gemeente opgenomen. Om tot
een zinvolle vergelijking en beoordeling van de reserves en voorzieningen te komen,
hebben wij ons gericht op:
■ een vergelijking van het weerstandsvermogen: in welke mate zijn beide
gemeenten in staat om hun risico's op te vangen?
■ De beschikbare middelen voor de instandhouding van de openbare ruimte
(wegen, gebouwen, riolering, water..): zijn de onderhoudsrapporten actueel,
is er sprake van achterstallig onderhoud en zijn er voldoende middelen om dit
afte dekken?
Weerstandsvermogen
Voor een toelichting op het begrip weerstandsvermogen verwijzen wij naar de
betreffende paragraaf daarover in de jaarrekening 2011 (opgenomen in de bijlagen).
Positief voor beide gemeente is dat zij beschikken over een uitgebreide risico­
inventarisatie en dat de risico's ook zijn gekwantificeerd. Anders gezegd: de risico's
zijn in beeld/zichtbaar en uitgedrukt in een bedrag wanneer ze zich voordoen. Men
weet waar men aah toe is.
Voor Groesbeek bedraagt de weerstandsratlo inmiddels 9,46. Dit betekent dat
Groesbeek 9,46 keer in staat is om alle risico's afte dekken.
Voor Millingen aan de Rijn geldt dat de weerstandsratlo 1,23 is. Ook Millingen aan de
Rijn is daarmee in staat zijn risico's op te vangen met het beschikbare vermogen.
Kortom: beide gemeenten zijn in staat op korte termijn hun risico's op te vangen,
maar het weerstandsvermogen van de gemeente Groesbeek is vele malen groter.
Instandhouding openbare ruimte
Het in stand houden van de openbare ruimte vereist (veel) onderhoud. Belangrijk
voor de financiële positie van een gemeente is dat met deze meerjarige
onderhoudskosten rekening wordt gehouden. Enerzijds betekent dit dat men moet
beschikken over actuele onderhoudsrapporten en anderzijds dat de omvang van de
onderhoudsreserves/voorzieningen en de jaariijkse dotaties daaraan op niveau zijn.

123

Voor beide gemeenten geldt dat dit het geval is. In Groesbeek was het al op orde en
in Millingen aan de Rijn zijn in 2011 alle belangrijke onderhoudsrapporten
geactualiseerd. Dit in opdracht van de rijksinspecteur. Op basis hiervan zijn de
onderhoudsbudgetten (inclusief de geraamde dotaties aan
onderhoudsvoorzieningen) in de begroting op peil gebracht en de gemeente heeft in
het kader van art 12 een aanvullende uitkering ontvangen voor het wegwerken van
de geconstateerde onderhoudsachterstandèn.
Er zijn twee kanttekeningen te plaatsen. Ten eerste raamt de gemeente Millingen aan
de Rijn in zijn begroting 75% van de in de onderhoudsrapporten geraamde kosten.
Dit is gebeurd op instructie van de rijksinspecteur, die van mening is dat in
onderhoudsrapporten de kosten 25% hoger worden geraamd dan in werkelijkheid
noodzakelijk is (een uit empirisch onderzoek blijkend gegeven). Ten tweede is in
Millingen aan de Rijn feitelijk nog geen sprake van een sluitende meerjarenbegroting
(zie hierna).
Financieel Meerjarenperspectief
Op basis van de recente concept-Voorjaarsnota 2012 heeft de gemeente Groesbeek
een sluitend meerjarenperspectief. Voor 2016 is een voordelig saldo geraamd van
€ 88.000. Daarin is een stelpost venwerkt van € 828.000 voor het opvangen van
rijksmaatregelen en decentralisaties.
Voor de gemeente Millingen aan de Rijn geldt echter o.b.v. de concept Voorjaarsnota
2012 een meerjarentekort van structureel € 1 miljoen. Daarbij de opmerking dat er
géén stelpost (in tegenstelling tot Groesbeek) voor decentralisatie is opgenomen.
Deze is namelijk op instructie van de inspecteur geschrapt. Wel is rekening gehouden
met een lagere Algemene Uitkering van structureel € 120.000 als gevolg van het
Lente-akkoord (in Groesbeek "pm"-raming).
Millingen is momenteel bezig te inventariseren welke structurele onderuitputting c.q.
besparing er de komende jaren gerealiseerd kan worden. Hiervoor is in de
Voorjaarsnota vooralsnog een "pm"-raming opgenomen.
In deze scenariovergelijking zijn wij er in eerste instantie van uitgegaan dat het
begrotingstekort van Millingen aan de Rijn wordt opgelost door het dooriopen van de
art 12 procedure. Anders gezegd: de art 12 procedure leidt tot een financieel
"schone" oplevering. Een kanttekening hierbij is dat op dit moment de oplossing
daarvoor volgens de rijksinspecteur is het veriagen van de samenwerkingsbijdrage
van Millingen aan Groesbeek met € 666.000. De minister moet over dit bijzondere
voorschrift echter nog een besluit nemen.
Daarom hebben we ervoor gekozen om scenario 1 in twee varianten te presenteren:
1a) Samenvoeging Millingen en Groesbeek zonder bijzonder voorschrift art 12
lb) Samenvoeging Millingen en Groesbeek met bijzonder voorschrift art 12
Variant la)
Bij deze variant gaan we er van uit dat het bijzonder voorschrift van de inspecteur
géén stand houdt en dat de inspecteur c.q. de Minister van BZK zorgdraagt voor een
schone oplevering van Millingen aan de Rijn (hetzij door een structureel sluitende
begroting hetzij door een voldoende compensatie van het resterende tekort).

124

W^'^.» 3. "O. tiC. flifi-fiifl. ,^L -JL .<£
Per inwoner gerekend betekent deze variant een stijging van € 1,97 (o.b.v. 24.900
inwoners).
Variant lb)
Bij deze variant gaan we er van uit dat de Minister van BZK het advies van de
inspecteur overneemt. Dit kost de gemeente Groesbeek structureel € 666.000.
NB: vooralsnog hanteren we daarbij als uitgangspunt dat het resterende tekort van
het financieel meerjarenperspectief (naar boven afgerond € 400.000) alsnog via de
artikel 12 procedure wordt opgelost.
Per inwoner gerekend betekent deze variant een stijging van € 28,71 (o.b.v. 24.900
inwoners).

125

JabeU Variant la) Financiële gevolgen samenvoeging Groesbeek enMIIingenaan cfe Rijn
Omschrijving

vervalt In
Millingen "

A) Besparing op bestuurskosten "
SP 001.00
Gemeenteraad
SP 001.01
Commissies
SP 001.02
B&W
SP 002.10
Bestuursondersteuning

meericosten
GB­MR

"125.000
4.000
302.000
409.000
840.000

saldo

­75.000

"50.0ÖÖ
4.000
276.000
409.000
739.000
740.000

­26.000
­101.000

besparing bestuurskosten afgerond
B) Overige besparingen '>
SP 002.00
Begroting
SP 002.01
Bestuurs rapportages
SP 002.02
Rekening
SP 002.11
Representatie
SP 002.12
Communicatie
SP 003.00
GB
A
SP 003.01
Persoonsdocumentatie
SP 003.02
Vertsiezingen
SP 006.00
Raad (o.a. kosten griffier)
SP 006.01
Rekenkamer
SP 120.03
Regionale brandweer
SP 120.04
Rampenplan
SP 140.00 A PV
SP 480.05
Overige vooizieningen (onderwijs)
SP 560.00
Natuuriijk groen (groenbeheeisplan)
SP 810.01
Bestemmingsplannen (ad\«eskn)
SP 921.00
Gemeentefondsuitkering (abonnem)
Kp 407 Fin. A ccountantskosten 1 bijz.controles
Diversen
besparing op beleidsadwezen:
­ beheer­en tieleidsplannen afd OW
­ beleidstaken afd. Ruimte en Welzijn
^­ overige besparingen (stelpost)

70.000
24.000
56.000
51.000
77.000
132.000
"88.ÖÖ0
26.000
64.000
8.000
21.000
23.000
51.000
7.500
5.000
15.00Ö
­
2.700
20.00(3

­10.000
­13.000
­50.000
­"15.000
­10,000

­— ­ —

16.00(J
40.00Ö
10.000
807.200

­
­98,000

overige besparingen af genend:
Subtotaal besparingen (A + B)
­/­ Correctie resterende loonkosten en overhead '>:
(aanname: 50% vd geraamde loonkn. en overtiead 2012)
C) Lagere algemene uitkering «
D) Belastingen (verschil in belastingtarieven GB ­ MR) "
E) Subsidiebeleid (wrelzijn/sport/cultuur/kunst/toerisme)«
F) Onvoorzien (stelpost)

70?0ÏÏ0
24.000
56.0Ö0
41.000
64.000
82.000
73.0Ö0
16.000
64.000
8.000
2l'.0"00
23.000
51.000
7.500
5.000
15.000
2.700
20.000

­

"

­

,

16.000
40,000
10.000
709.200
710.000

,
1

1.450.000
""".430.000"

­ ­—

■

­

Totaal (nadeel)

­487^00
" ­543.0ÖO
­84.000
­100.000 . .­­,. _ .
­194.000

Inzette ontvangen integratievergoeding:
Totale vergoeding ­ gefaseerd te ontvangen over 4 jaar ­ € 3.905.000,­.
In mindering: stelpost van € 1 miljoen ter dekking frictiekosten " .
Stmcturele inzet restant integratievergoeding: € 2,9 mln x 5% rente
(dit restantdeel van de incidentele vergoeding wondt als een beklemde res 2r\e weggezel en de
jaariijkse renteopbrengst komt ten gunste van de exploitatie).
Totaal

145.000

.49.000

Öpmert<inqen:
1) Bedragen ontleend aan jaan'ekening fVlillingen 2010 en begroting Millingen 2012.
2) Betreft voor een groot deel doortierekende loonkosten en overtiead. Op de bij A en B geraamde besparin ) van €1,45 mln s
€ 430.000 gecom'geerd uitgaande van een maximaal mogelijke besparing van 50% (aanname) van de hierin begrepen loon­ en
overtieadkosten (raming 2012), Dit is een taakstellende opdracht voor de nieuwe organisatie.
Uitgangspunt is om aftxjuw overhead in tijdsbestek van 3 jaar te realiseren.
3) O.b.v berekening rijksinspecteur Min.BZK augustus 2011,
4) o.b.v berekening inkomstendeniing belastingopbrengsten in geval tariewn Millingen worden aangepast aan die van Groesbeek.
5J Ingeschatte meeriasten indien (nieuwe) subsidieverordening Groesbeek wordt toegepast In Millingen.
Dit is inclusief meeriasten ad^€ 30.000 inciiên de nieuwe gemeente ook voor H^illingen a/d Rijn afepraken maakt met
kunstencentnim De Stroming,
6) Stelpost van e 1 mln: inschatting ad €750.000 overtiead (afbouw van € 430,000 In 3 jaar) en post "overige fiictiekst'' van € 250.000,­

126

1

­ ^_

■JbM Jadt ­a­tt ­J­M :«­«
­ ^ OiS Si»t. =£,.
£

■^,
S^

4.2 Scenario 2: Voortzetting huidige samenwerking Groesbeek­iWillingen
Een andere mogelijkheid is dat er wordt gekozen voor een voortzetting van de
huidige samenwerking tussen Millingen en Groesbeek. In die situatie is van belang
dat de gemeente Millingen a/d Rijn zich momenteel zoals bekend in een artikel 12
procedure bevindt. In dat kader heeft de rijksinspecteur van het Ministerie van BZK
onderzoek verricht naar de financiële situatie van de gemeente.
In zijn 'Artikel 12­rapport Millingen a/d Rijn 2011' heeft de inspecteur een aantal
bijzondere voorschriften verbonden aan de te verienen aanvullende uitkering over het
jaar 2011. Eén daarvan betreft het zodanig aanpassen van de
dienstverleningsovereenkomst (DVO) tussen Groesbeek en Millingen dat er sprake is
van een evenredige lastentoerekening.
De inspecteur constateert dat de lastentoerekening dienstveriening over Groesbeek
en Millingen verdeeld is in de verhouding 71% ­ 29%. Als de verdeling van deze
lasten plaatsvindt op basis van de gemeentefondsmaatstaven, dan bedraagt de
verdeling Groesbeek 78% en Millingen 22%. De inspecteur is van mening dat
laatstgenoemde verdeling moet worden toegepast. Dit betekent voor Groesbeek een
structureel nadeel van € 666.000,­. Voor nadere info venvijzen wij u naar bijgevoegde
bijlage (paragraaf 7.2.2.3 "Beoordeling niveau lastentoerekening kostenplaatsen" van
het artikel 12­rapport Millingen aan de Rijn 2011).
Per inwoner gerekend betekent dit scenario een stijging van € 35,09 (o.b.v. 18.980
inwoners).
Inmiddels hebben wij bij het ministerie en de provincie bezwaar gemaakt tegen het
bijzondere voorschrift van de inspecteur. De werkelijke uitkomst van scenario 2 is
afhankelijk van de uitkomst van deze procedure. Wij zijn vooriopig uitgegaan van de
"worst­case".
De minister heeft mondeling toegezegd het bijzondere voorschrift te willen intrekken,
voor de periode tot 1­1­2015, op het moment dat de drie MUG gemeenten eind
augustus besluiten tot herindeling.

127

4.3 Scenario 3: Ontvlechting huidige samenwerking Groesbeek-Millingen
Het derde scenario gaat uit van de mogelijkheid dat de huidige samenwerking tussen
Groesbeek en Millingen wordt beëindigd en beide partijen (gemeenten) hun eigen
weg gaan.
Ontvlechting van de samenwerkingsovereenkomst heeft consequenties voor beide
gemeenten. Groesbeek heeft zijn organisatie er op ingericht om aan de Millingse
vraag te kunnen voldoen. Op het moment dat Millingen geen diensten meer afneemt
zal Groesbeek haar dienstveriening niet meer bij Millingen in rekening kunnen
brengen. Voor Millingen geldt dat zij elders de diensten zal moeten inkopen tegen
een nog onbekende prijs. In de uitwerking van dit scenario zijn de financiële
consequenties voor Groesbeek in beeld gebracht.
De samenwerking tussen Millingen en Groesbeek is vanaf 1 juli 2009 een feit. In
2008 kocht Millingen ook al diensten in bij afdeling Financiën.
Om een goede beoordeling te kunnen maken wat het betekent indien de
samenwerking wordt beëindigd is de situatie van 2008 (gecorrigeerd met de inkoop
financiën) vergeleken met die van 2010, zijnde het eerste volledige jaar van
gemeentelijke samenwerking. Een financiële uitwerking hiervan treft u aan op de
volgende pagina.
Samengevat zien de bevindingen er als volgt uit.
In de Groesbeekse begroting 2010 zijn de lasten als gevolg van de samenwerking
met Millingen met afgerond € 2,5 miljoen gestegen. Daartegenover staat echter een
hogere doorbelasting aan Millingen van € 2.830.000,-. Per saldo heeft Groesbeek
met deze samenwerking dus een voordeel gerealiseerd van (grofweg) € 330.000,-.
In het geval de samenwerking wordt beëindigd zal dit voordeel teniet worden gedaan.
Per inwoner gerekend betekent dit een stijging van € 17,39 (o.b.v. 18.980 inwoners).
Daarnaast zal zoals gezegd de ambtelijke organisatie weer aangepast moeten
worden c.q. inkrimping zal dan moeten plaatsvinden. Concreet zal dit ertoe moeten
leiden dat er afgerond € 2,8 miljoen besparing wordt gerealiseerd aan loonkosten en
overhead. Deze operatie zal naast het wegvallende structurele voordeel van
€ 330.000 - nog nader te berekenen - eenmalige frictiekosten met zich mee brengen.

128

%

^

£ Ï £ „ a ^ " J l ïitf. 'fl­ =i5­2'JLSjS„

^cejiatioS Ontvlechting van huidige samenwerking tussen beide gemeenten
Volgens de dienstverteningsovereenkomst 2012 bedraagt de geraamde inkoop dienstvertening van Millingen bij Groesbeek € 2,825^OOOr.
Dit zijn 37,817 uren tegen afgerond €"75,­/uur. "^
' ^
"
_
_
;
_
Daamaast worden door Groesbeek overheadlasten^rechtst^reeks doort3elast(t,b,v^ raad, griffie, b&w, brandweer en sporthal).
Ontvlechting van de samenweckingsovereeniiomst heeft consequenties voor beide gemeenten. Groesbeek kan de betreffende ivosten niet
meer aan iviillingen doortjelasten. De formatieomvang en overhead zal hierop aangepast moeten worden,
Millingen daarentegen zal^eldere de diensten moeten inkopen tegen een nog onbekende prijs, '
'Analyse formatieomvang en salariskosten Groesbeek
Samenwericing Groesbeek ­ Millingen vanaf 1 juli 2009, Met ingang van 2008 ook al inkoop door Millingen bij aldeling Financiën,
Voor een goede analyse totale salariskosten Groesbeek exclusief en inclusief samenwericing met Millingen:
[vergelijking maken vande salariskosten 2008 (met conectie afd, financiën) met die van 2010 (Ie volledige jaar van samenwerking GB­MR)_^
i

^'

i ■

.Groesbeek
begroot 2008

' ­

Totale lasten Hulpkostenplaats Salarissen:
Overzicht personeelskosten primair, totaal: ]
Overige budgetten op Hkp Salarissen:
ambtsjubllea
__, i
[_ _
incidenteel belonen '
stagevergoeding _ .
1
calamiteitenregeiing ,
|
auto onkostenvergoeding
;
dienstreis­ en verblijfkosten
,
knelpuntenpot
salarismaatregelen
^
stelpost inhuur
^
J
rninus correctie aandeel Groesbeek ("s/Je deel)
stelpost zwangerschapsveriof
;
|
stelpost ouderschapsverlof
;
"
stelpost vervanging OR
i
|
koop en vericoop vertofiiren
,
i
stelpost samenwericing M­G
l_
<'
reiskosten woon­werk
inhuur schoonmakers'
'
'
overig
,
|
totaal overige budgetten:
Totale lasten HKP Salarissen i

­

­'
t

i 9.353,533 (164,8 fte)

7,069.858 (125.5 fle)
6,500'
'32,000"

']
. ^

0
17,200,'

;
" ' '

'Yaoo "

­ ­1"

15,000,
■ 25.0Ö0

"

7.200
40"0"0Ö'^"
5,000

­ ­.

"'" ,

fsö.ooo'
0

" "7",50'0''
16,000
"o' "
48.000' "
250.000
­17è,600
'15,000
18,000 "
' '18.0ÖÖ

" ;■"

'"o"
­­ ^

"""'
"" ^33':ÖÖÖ" " '
1' " ' ' " " 150,000"

"

'""8","727""
30.500.
6,360

"

"'

'

1

■ ;■""
,
j

1

­­ :
; "
"

;

1
...—1

­­:­ :
;

539,719
9.893.252

­322.471
7.362.345.
'

9.570.781

' ,
­2.208.436

Totaal geraamde voordeel in begroting Groesbeek agv samenwerking
Toename personele lasten (zle hierboven), afgerond
Toename overige lasten In Groesbeekse begroting
Betrefl lasten op hkp­en huisvesting, fecilitaire zaken, P&O en financiën
Totaai toename overige lasten (bij benadering adhvbegr2Ö08 MR) '
Totaal geraamde toename lasten GB 2010 tov 2008:

­2.210.000

­290.000 "
­2.500.000
nadeel

Doorbelasting aan Millingen (obv tüegroting 20ÏÓ):
> dienstverleningsovereenkonfi^
2.9397Ö0Ö"' " "
doort)elasting ureninzet (info paragraaf bedrijfsvoering):
­226.000
geconigeerd met dooibelasting MUG­ICT aan ï^illingen obv begroting 2008:
> directe doorbelasting overhead aan producten (raad, griffie, b&w, brandw, sporthal) " i2Ö:o"ÖO "
Hogere doorbelasting 2010 tov 2008 (afgerond):
2.830.000

voordeel

330.000

voordeel

129

1

­63,500

Gecorrigeerde totale lasten Hkp Salarissen

Per saldo geraamde voordeel voor Groesbeek:

;zJ
■

46,842
55,250
8,527
355.987'
7.425.845

,

'^" "

42,000.
18,000 "'"" "
17.500

Correcties:
­ formatie afd Financiën
­ cao mutatie (autonome stijging)
(is 6,4% obv cao 2007­2009 minus stelpost van € 130,000)

Toename personele lasten:

Groesbeek
begroot 2010

lü^tw

.***.* A m

jnu.

J^o.

Jir­

.^..1 jrim.

irigrr ^rMU. ­EB IK

.(T 2i» ae_ ■ z SiS. ­s. =fi­a.'* &e_ =*&, aai
>= ^ ­ === = s ==>­ =!=:;rf3^'.=S » = ' , = = ' = ?

■VS

01

Bijlage 8
Overzicht ingediende zienswijzen.

.S. .S^ .£, *^ .£.,£. E, .E. P S^ ,E, ,^ .9, .E, .£, .^ tr c _c^ c

c^ c^ c

c _c_ c^ c^ _c^ c^ c c^ c^ c^ c

c c_ c^ _c^ c^ ,c^ _c^ _c^ _c^ .c^

'S "^ W S ' S 'S 'S DC S )Z (T i F i r E K S S S IX. 'S iZ 'S S S S S S S ' S ^ i r f r i r i r S ' S ' S cZ i x Ë cE S'S'cE ir

- 5 ^

5 5 5

n i n i n > t 5 t B t 9 ( O t O ( S c D t T j ( D ( D c o ( D c D t D O j r o ( o n j c D n J 0 C3 D' C~ D~C ' Ü"C ~Q
_ n ­s ,c D_ c o —
n j c_
D C—
ü C­
D t ­
t i c­
u — <n CD CD
i n J Sf — c ^ t ^ r ^ c ( c— c /—t ^r r —
c z I— c *—c r c- r —c cr - f -c' . ' cr — - *—
' c(— c r - cr - ci — c f—
c c«— r (— c c c r c c c c c c c c c c c c c c c ^ c c cCD c (Dc CD
^ c u < u d > a ) ( u a j a ) a > ü } c u ( u a > ( u a j i u a > ( u a } < u a ) ( U ( u a ) a j < u c D < U ( i ) ( i > c u < i } < u a ) ( i ) < i ) d ) ( U ( L ) ( U < i J < u o > ( L ) a )
c
O l O l O i o> cn O ) ' O l
0 > D ) 0 i 0 ) 0 ï O ) 0 i 0 i 0 ) 0 ) O ) 0 ï ö i D ) 0 i o i 0 i o t 0 i o i t 3 > 0 ï O ï a i o j o > a i a ) 0 ) D i o i D ) a > a ) O ) O ï O ï

o -£ £ S .S .? .E £ .£ .E .£ .£ .£ ^

S ;9 .E ^

.E £ £ .E .E .£ .E .£ .E .E ,E .£ .E -E E E .E .E .£ E E E E E E E

E

liiiiiiiiiiiiilililiiiiiiiiiiliiiiiiliiiiiiii
Q.5toa:200ü20cDyxii:Q-§cQ-^H_iCitow<§0_jxc£Q_'<mxOx5-^womuj-DcQLij
xS'UJLumQQQii:uJK>iiiüJiitsx<omCi)om<^cü><>xxi2ocQ<.maiü.QN(caNQ->><
tDCOtOtOCficDtOCDtDCDCOtDCDt£>COCDCDCDCD<OCDCDC£>CO<£)COtD<DCDCDCOCO(DCOCDCDlDtOtDCOCOCD<OCD
CDtDCOtOCOCDtDCDCDtOtDlDtDCDCDCDCDCDtOCDCDtDcDCDCDCDCDCDCOCDCDCOCDCOCOCOCOCOCDtDtOCDCOtO

ytnuiininuotnin«>u^tf5u:>invou^u^u^inLOii^u5inu^ui'inunuoir)uiinir)u:itou^i^uiuiirti^
Q.CDCD(DCO(OCDtOtDCOCD(bCD(DCjOCDCDCDCOCDCOCDCDCDCOCDCDCOCDCDCDCOCDCDCDCDCj3CDCDCOCOCOCDCDCD

(O

ro ^
ro
ro

"tn

■^

10

00

c

0> r-

TD
C

CD

CO

CN •

CJ

co

CD
"(5 ra
cp CD

(O

In

t LUo>^ LUo co
5^

IO

TJ

UJ

CD ro ^

"CD

CD

CM

■o
<J1
T -

^3to
CM

■^

SS ( M

tri
(O

co

■D
CU

ro
2
w

IT)

:=

'a co E

T-.

2 nï

ro £ -

i

a>

o

o

n

ra
X X
X X co m
> X X X 0 . aro
< O.ro
Q.

Q

a>

m X

X

< X

Is

^ »> 5

ro ï roO)

SJ oo S 5 « M™ ëS -s;S =

c
C
c
c
c
c "o ro
tz
o . 0) ra
c c
ro
ro
raro
ro
> ro
ro
CD *— —
co ra OI
ra
ro
co
ro
>
>,
E
>
c/l
ro
X
c .o
j Q .o
(A _
X ) .o
CD
r
■g .2 ^ E
t l
2
.o
'C m
Cd
QJ QJ
ro
ül
l
i
i
0)
a
c
lfl
0
)
wï
g)
ro
5) (U tD(/)
S
é s STO (u o :3 2
CD 01
(U
OJ
0)
0)
01 =J

Q

in

r ; ; ; : g 5 c c M iK
S ro
ro

c

05

03

(M

. ! = CM
« CO

§11

io

Q

■? 'S S

o ?

.

.i2 O )
J> x : c
'c

e

CO

o

_c

E
ro
SZ
c
c

3

cIU

c

LU

E E

tn

i ffl
o
ffl
Qi

<u o o
£ Cro
ro
c
Q co co co co

< <

0)
(/ï
l/i
tü

c

tr

O

O

Q)

3
<U

c

C
<U

c

ll:

CO 1 ^ CO CD

.E^ .E
■(D

'cü
X X

1c c
XI

'(U

CD

ro X X X

C3 C3 X

c

o

lft

CU 0 1
to Uï

3

0)

c

o
X X

O

(i>

•o
c

c

i

c
2
re
co
c
d
X É Q.' D: CL
Q>
^
O)
? S < od 5
C
-3

0)

0

c

c

ro £, t:; c ^ c­
. « a)roro
O) £
a 3roCU QJ
O) <D - ^ ^ 3 Q) 0)
3 l i S OT
CD > X rs) ffl
S 5 o; Ni M

O ) — i v ; ™
iü

a>
co
S ro 0)
,E. c
(U

' " C J C ^

Q
w

coro^ 0) o

c n Q> ü> CU Irt c .Q
<u —
j : r 3' ' co j c o
j uU
u j ­( U(U( U :=::* u u . , w

­ ï ­5 i c

SD:cocococotococotococo>>>^,S

tft

enroc5 j«:

u) truro
J ­ ; > ::=­
. ^ . :=:.
:>

C

ro
> > > ro ro

s5

CD
-3

-3

< 5
C3
-3

X

s ai
< <
-3

cd

-3

d §
CD d
Q.'

§: d
—3'

—3

al al 5 §

5
2

<

J2

E

O) 0)

■üï . g i2

-C^

c c
<u T(U3

■o

c
o
o

ij
v:

ro c/i ro 4:

CD

^ra

r oroCU
_roro

ro . ^ c cm

X lii

O
X

^.

X
1-

.X

<< < <

ce D: X :«: - i

s

5
X ffl
d <■ § ± ö >■

<

01

E
c

ï

F
v:
ë S
oi ^

0)
£:

C3

fl}

cl)

o

OJ

> -c

(U

ö0)
^ J:

CU
CU
JC

(U
(U

g J:

IU

03

(U
CU

g .c

5'

5
(U
03
JZ

=ï

03

03

03
03

CU
03

03
03

3

g .c .c .c g

5
<ü
03
.C

3
O

03

03

03
(U
J=

03
03
JZ

—
.
01
03

x:

01
01
.£=

03

01

5
3
O

01

oï

01
SZ

5

3
O

01
01
XZ

01
01
JC

01
03

5
3
O

01
01
JZ

01
0)
JC
03

01
CU

g
3

^ 01
w 5 5

g

01
SZ

03
SZ

01

0)

03

oi

S
>
>
>
>
>
>
>
>
(U O) 01
O
D Q
s
s D 5 Q Q s Q Q D s O 5 Q Q a Q s Q s o C3 Q S Q D □ S Q D
0)

03

CU

03

03

03

IU

03

03

01

01

01

01

01

01

x:

01

01

01

x:

01

^ 5 ^ ^ 5 5
OJ

^

0)

o 0)

O) tt) : 3

O)

E -^ > • = - = >
ro 01

a>

01

^

o o
Ql

LI- Q 2 Q Q 2

>
01 01

^

iriC-fiiS- SlSL =:£.- 1=^

Gemeente Ubbergen
dhr/mw ■
De heer
De heer
De heer
Mevrouw
Mevrouw
Mevrouw
Mevrouw
Mevrouw
De heer
Mevrouw ■
De heer
De heer
Mevrouw
Stichting het Kerkje van
Persingen
De heer
Stichting tot behoud van
Monument en Landschap
De heer
Ondernemend Ubbergen

vit ■

.M.
. B.
M.
J.Th.W.A.
E.
M.
E. ■

G.
A.C.
C, •
H,
J.A.
M,

R,

W,J. •

tv
van

van
de
te

van de'

naam
Seegers
Dinter
Ernst
Bauhuis
Meij
Janssen
Preter-Weber
Riet-Scholten
Legerstee
Vermeulen
Baron
van Haaren
Wesseler-Koenders

adres
Margrietstraat 13
Kievitstraat 10
Loeffenstraat 32
Koningsholster 8
Koekoeicstraat 11
Haafalcker 46
Rijlsstraatweg 247b
Natte Beek 8
Rijksstraatweg 78
Kerkberg 3
Pr. Mauritsstraat 7
P/a Vissersstraat 2
Loeffenstraat 21
P/a Rijsksstraatweg 273

pc
6578 AW
6573 AP
6576 DV
6573 VZ 6573 AT
6578 BW
6573 CV
6573 DJ
6573 DA
6573 DN
6576 AB
6579 AG
6576 DC
6573 CW

woonplaats
Leuth
Beek-Ubbergen
Ooij
Beek-Ubbergen
Beek
Leuth
Beek-Ubbergen
Beek
Beek-Ubbergen
Beek
Ooij
Kekerdom
Ooij,
Beek-Ubbergen

Weerd

De Bouwkamp 128
P/a P,C. Hoofdstraat 12

6576 JX •
6573 CE

Ooij
Beek-Ubbergen

Veenendaal

Nieüwe Holleweg 18
P/a Postbus 144

6573 DX
5460 AC

Beek-Ubbergen
Veghel

j ^ j ^ - Q j ^ ^ j ^ ^ ^ j ^ j ^
^t;- j ; r o ^ ; ^ j ^ r o r o r o r o
j t f ^ J £ j t ; u ^ J C ^ . ^ J " ; ^ . ^ j . ; j i i £ j i . a < : j > £ " 0 . ^ . i : j £ ; j i ^ j i ; . i [ : j * : . ^ j ! e : j £ . i d j i i ^ . i « ; j i < : j « :
^ro_^
— — - ^ "O
QJ O) 01 c :
Q 3 Q i l t > a ) Q J ( D Q J 0 < U t D Q i ( l ) < U ^ Q > ( l > I V C Q ) < l ) O > 0 < D ( D ( t > < O Q } Q J O i Q i Q } Q 3
a > a 3 G i d j c a > Q ) a > c > Q > < i > a > f l > Ö ü > ü i ü > Q O O
D Q
_ QJ O) 01 cq
(U 0> U 01 Q) 01 0)
c u a i Q i a j ( ü a > a > o ) r o a ) a i ( D
a i a i U Q i Q j a i o j c D a i c u a i a i a i o i Q j r o a i a j a i a i a i' t t i a i o i
"
c
c
^ XI X I XI - J
^
X3 -Q —I X I j : ^ X I
a . X } J ^ X l X l X l ^ J 3 X l X ) J 3 J 3 X 3 j O
x i x i x i x i x i x i x i x i x i x i j ^ x i ^ ' j : ^ ^ — i~x i x i' x i x t
A . X I ^
^
0)
^
efl
(O «
, j ,
.
.
.
ü
3
(
/
l
ü
)
(
0
(
/
)
(
/
)
t
n
c
/
l
t
/
ï
l
O
C
/
l
c
O
(
/
l
(
/
l
(
/
l
C
/
)
t
/
l
t
/
5
<
/
)
<
/
i
t
/
i
c
/
i
c
n
c
/
i
t
f
)
c
/
i
c
/
)
c t f oi ti /o i jo oJ Jc o
/ i oc jn ov ii cc nu yo i it o/ i i cc / D
j t a/ ii taf il co ni
cn ü l 01 01 .S"
^'
o a i a j a j o i a i a i
p l g l g ) g) g)
o j O j o i i ^ ' a i c D c u a j a i a i c u a i a j a i c u a j o i o i a i c u o i c uo_ a_oj - ~ oo j o
o o o o o o
o
o o ^
S 2 2 2 2 2 2 2 2 ' - * 2
i^ 2 £ 2 -5

o po o o

o o o o o o o o o o o o o o o o

5 Ü Ü ) C 5 Ü O O O C 3 0 Ü Ü O ü C ) Ü C D O X ü O Ü C 3 0 Ü O Ü Ü O O Ü O Ü O O Ü Ü Ü X O Ü O C 9 Ü O O O ü D ü O C 3 m

tt)

LU U J _ i H ; > X C D S C D Q 0 : S x > 5 g m S l Q . H N - > ^ f f l I l ^ § ' ^ 2 f f l > S ' ^ O T m < » X S X T
S
< <
.X. < D- . _ ^ _ , . , , _ _ _ _ ^
, x _ i C 3 < f f l < o m x o < Q . o - i S L U < g x f f l r J J o < < X N Q : < i M C D o m m < f f
iu^ C
NMl N
C M CM
C MCM
C M - * - C M
C M LU
r - . IXJ
c -o
C .M - ï - - ( - ' « r C M - ^ C M C M C M T - T - C M C M r M C M C M C M C M C \ j T - C M T - C M ' ^ f M C M C M C M C M C M C M T - T - T - C M C M ' - ' ' » - . r .r- o .CM
> C
CMM CM
. CO CD C0 C D C D C D C D C O C D C D C f 3 C O C O C O C C > C D C D C D C D C O C O C D C D ' C O C O C O C O C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C I 3 C D C D C D C D C O I ^ C D C D C O N . r ^ h . . r ^

h ^ ^ -> ^ ^

<^S

C3

l / l l O >C3

U J U J s...

UJ

<

UJ

c3u^ij3incniocnintoinu^ic3ininiotnini/3iriuicnoic3u^iou3inioif3ic3ir3ir3»r3incr)iriiniriLf3LOinininic'3cOi/iiri
C L C O C O C C CiDoCuDiCcCr 33CiOnCi O
CDCDCC3COCOCDCOCi3COCjOCDCDCDCDCOCDCOCOCOCOCOCOCOCDCOCDCOCDCOCOCDCDCDCI3CDCDCI3C£3CI3C£3CDcriCjDCDCDCDCDCDCOCOCD

cn

"CM ro "31

w*. \y 5n\
ro
00

? - 00
■5
CD
C31 ^
^ "S

"t^ •"CJ
"ï;;
Ï ; cg

co

'O Z

£

"

'S ro
ra S
«J

55

^

-^ 'S

ü

raê-S-^

— x: c

n
.Sl S co
01

ffl CD CD O X

X CD C3

> )- NIM 13- z
< CM CM o
—
,r~- CM
CD CD CD CD

LU

lü

LO

■ *

U3

in

Cf3

cn

co CD CD CD CD

l ' ^ s5 SS8 o. ê01ë -o ' S^ro
' ° -:rao ^Q | 'S
£>f-sëi'^™«a-S

o: Q-

Q O
ffl
Tt
CD
in
CD

(CD
,— —
,CD
in
CD

CO
CD

^ «■

1 ^ CM
CO
CO T CD
ri
D 3 ^ D3
<
"ra l f l
CN O CDI « "O
tM ■5; O l
ra
g
i
;
CM
£
'
^
_ CD - o tM CM
c ro $
CM '^^l ..,
Q. g ) CM
U3 i:: ^ X
^ fli ro . i ;
ro "C3 5
>
W3 c ro
. i ro
S _
E ro S c
01
01 Cü c n•■£ «1 . - 03
w- c ro> - o -ro
- ^ "1
S 2 ,5
S Jro
!" «
" ro ■;r
ro 0 1 ™ , E , > i : _
^ .cn
- , CU
,
C -r> 01
JZi
CD
ro 01 c ; =rocn E <11 W 01
>
ro
01
3
c
(2 ^ J2
■S o S 01 r n - e ro O >i, ^
01 i : E
_l
o ÖI . o E V ro
c
oa
o:
S
J3
U
J
01
01
c ;6 - E> S
u
J ^ or o i S S o i ^
O
o
Q. 01 o (U tu o Q. 01 ra 01
01 i 3
(D tCJ 3 X3
01 o o
> X X Z i i c n 2
CL ^ X .
co Q X X CD 5 t r t X >
2 o o i ' O i o o r o c . ^
Q ffl INi - ^ > ffl <
S it: Q > X
X Q i 5 D D 5 m S

ST
roS 2^
g - . ^ w ro

i : ' S ..- c o
CM —
o i ~ . a i m°

■ocj.^uu3ocu.i;roro:ia...;
roXQ.QjQO^>>XSX

■*

CM T CM " - —
i n * - ro r ^

01 cn
■C
<D E
­3 5
5 <D

I c||5

01
0)

00 ï t

CO
c:n

ro

I.S I s

Illlil t

1 E 2 S •§

01
OÏ

1"
ro S ' o o

J= ■§ S

- E™ I

i l^ fö SI § S g r o S S ^ 5 ^ S S
|gtg-5.ge
| ' ^l S
, .3 -S S
S

c 3 > S m

c : 03
ro 01
-J X I

co

■p

a 'S 'S S ^ .ÏÏ Sro

.5

O)
o

z
_w
c
o

n (U
c O.

^

O)
0)
JQ

X

I-

co

co

c

tt)

3
0

c

ja

0 1 (D
*3
oi 'S x: 01 5 c:
iJ ■3
ro0C1
cn (O 3
>
ro ­è '­5 £. 9 - 1 O ) ro
5 0 ■'l m 0 0 01 cro0 0
§
ro Qi
X W r i -3
r5 0 U I CD § C3 1^ - 3 o: ^

o. <

Q. o :

a.
ó

f=

52 3

01

01

o
ü
raOi'o.cra.—
o
01 o '.c

ro

5 3

O

2 - iffl'cJ cd X _ i

.5:

S 5 5
<"

^

=

5

CD O Z

-i

X _:

_j

X
X

i-

01 <0 j _
9 - 01 0)
E XI s :
ro 01 3 '
ü
_ i (K

<

_i si CO

1= c

03 ro (u

c j o i 5 : = - 3 ~ o ~ a i

CD
X

CL
03

C

- ! ? 2 x ° i 5 . ï ? > X Q : wSa S
° xSa :3m Q : < >

5
X 5

CD c?

CD
X

X

s

u.

Q.

o! Z —i cd

d

tn

c
01

o
O

3

O)

03

c

§
5
th l

J_

E

0
01
SZ

01
SZ

0)

O

c

E
c

a>

(1>

>

x:

x;

.

01 2

^03 ^ ^01 3 ^01 ^03 ^01

03
_

oi
01

S

01

0

01

01

01

5
0

^ ^

01 01
01 . 0 1

J:

SZ

5

£

3 ^
^ ^
^
01
01

01
01

J_

01
01

5 5 5

^01 3
01

0

3
0

3

2

^03 ^OÏ 3 _^ ^ ^ ^
5

01

01

0

oï oï
1 0 1 03
01 0oï
fe

5

g

p

p

01 01 ^ 01
Q) 01 P fl)
XZ SZ ^ J =

SZ . ^ SZ SZ
0 4J 01 01 _ >^ SZ„ ^^ JZ
c u t t i Q ï a j f l ) o ) ( i } Q ) { U ( U < i ' ö ) t t ) o i Q j ó i i a j a j Q ) Q > ï D Q j Q ) Q j Q ) a j f l ) Q i
03 (11
o i o i ( u O i o i o i a i O ) o i o i
Q Q CD 5 o Q Q S o 5 Q a Q 2 D Q Q 2 Q D 2 Q Q Q Q Q 2 Q Q Q Q S 2 2 Q Q 2 Q Q Q D S 2 2 D 2 c : 3 Q S Q 2
JC

S m oï 03

0)
01
SZ

01

03

0 Q Q

D

X
D

Q

03
03
JZ

01

01

03

Q

x:

3

Q
Q

01
SZ

0
0.

s 1-

03
.3£:
03
03
JZ

01
j=

01

2

.E ff

3

01

E g-JS

3
3
0

.c

01
01

03
01
JZ

01

01

§rsi co X S> C3 D
■S 01

01

jïi
ttl
ttl
-D
tn
0)

j

^ J l i .at: j « ; T 3
01
(D Q) 0 1 c
ttl
XI
X3
XI
t/>
CO
01
01
01

a>

co

ro
Q

01
01
JD
03
01
O

tt)

o p o o o 01
^ ttl
o o o o ü X m

X _J _ J < CD ü

T-

CM

CD

CD

CNI CM
CO

<D

co
C0

CD

LO

in

in Lf)

CD

CD

CD

CD

co

tu _m.

co

0
J3
(O
0

— 0
—
— 0
—
01
)
0
01
0
0
J3
XI XI
XI
tn
10
M
(0
0
0
Oi
0
O

m

— 0
—
0
0
0
X3 X l
CO 10
0
0
O
■o

co

E
ro
o
^
^
■O I­­
J2 ' t o(O c
'w
1—
o o '0
c
X X Q.
0
•c 0 0 t n
Ol

CD
CD
UJ

Q>

QJ

Q)
J3
(O
01

0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 <ü
XI ^
XI XI XI XI
co 0 1 t / l
C/l </) c/l
0 1 0 1 0 1 fl) 0 1 0 1

QJ

QJ

Q)

Q;

Q)

0
0
X3
to
0
O

0
0
X3
CO
0
O

-0
0
XI
to
0

0
0
X3
to
0
O

00
X3
<0
0
O

-■

—

j < : . b i , M j s : j « ;
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
JD JD JD JD JD
to
tl>
0
<0 0
0
O
O
O
O
O

J J C I - Ü J C J ^
0
0
0
0
0
0
0
0
JD JD X3 X3
CO (0
to
0
0
0
O
O
O
O

Ö X Ö 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5

5 5 5 CD

-

0)

I»

CX3

Q

CD

O)

03 2

- ^

^

0
JD
0

0
JD
0

—

0

0

0
->

O

O 55 55

-0
0
X3

to
0
O

0
0
X3
IO
0
O

0
0
0
0
X3 X3
CO
0
0
O
O

to

0
0
0
0
SZl X3
CO
0
0
O

to

0
0
XI

00
XI

0
0
XI

.lï^
0
0
J3

0
O

0

0

0

to co to to

o

X

X

Ü

C

L

<

_

|

>

x

"

<

K

^

£

Q

>

<

^

<

<

O

-

j

^ . i ^ ^
0
0
0
0
X3 JD
(O
0 . 0
0
O

0
0
XI

to
o

o o o

>

-

U

O

^

O

J ^ . i C .^iC'
0
0
0
0
0
0
0
0
X3 JD JD JD
CO
(O
0
0
0
0
O
O

to

tn
o

o

>

^

_

i

_

_

J

-

J

_

i

_
J

i

_

>

N

N

>

c

cn
o

o
l

<
i

J

>

to to to
0

<
i

.

ï

> < > < X _ 1
:

O

O

Q

u

J

v^
>j
O J C V J - r - C M - r - O J C N v - t - x - T - C N J C N J C M C M C M C v J C M C N r s J C N J C N C V J
C O C D C D C D C D C D C D C D C D C D I D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D C D
' " m i n i n m m t n i n i n m i n i n i n i n i n i n m i o i n i n m i O i n i n i n
CD CO
CO
C O C O CCD
D C D C D C D C D C D C D C i S C D C O C O C D C D C D l O C D C O C D C O C D C D C D

to
0

>

>

W

-3

N

N NI O

CNJ
CD
in
co

CNJ
CO
lfl
CD

t M CN
CD CO
lO
m
CD CD

ro

Vt 'S
-~
-— , ^
0
0
CD) O )
c

-ii —
01 o

'm >

X

ro
ro
- 2

JS
0

0

o

■£ ' o :

c
0

5 :

' ^
-o

^

CN

t=

CM
M-

^

J= — ro cn
C3
03
0
■:^ n

^

. ^

<

Ol
V-

<*J

ro
i

^

o

c ^

tz

x>
0
to

ro

ro

PJ

rM

rsl

co

-g to co co
'ïï ™ c c -g
^ ^ mm m
0
0

CM

_

E

E l o "to 'S)

Q < C D > _ i Q X X Q X X

3
0

3
0

X

X Q Q Q

_ i j _ t o : ji 2: i .1=
=
t—
D.
raoiroO0O00

cn co X > Q f f l

Q-

ro ro
ro
ra ro
ro
ro .cr

JD
0
U3

.i;

O 0 ­K S .y « E E 0 0 2 2 2

«CL -ö

o
o

CM
CO
• j CD
ro
cn

s
ro

3
_ o

ro^0^roXti7=;'rs
—

o ;

c c c
g» Q. ï 0 0 ro
ra o 3 1 ^ 003 0
_i co D Q Q Q . > - 3 ffl 5 X O

CJ)

rao o
ro
§ Ss
X X Q

-

'm

a>
ro
ra
0
iS ÏÏ 3 ro , „
^

—

CD

o
■o-

1^

—
0
0
X3
CO
0
O

. X ^ I - 2 L J J Q : Q : i J J ^ _ j S Q - Q _ j < ' ü | - ü - i C Q S U J § N - 3 X
X.

f^

in

<D

™. 0)
—
-.
01
0
0
01
XI XI
XI
(0
(0
01
<h
03

X S i i i < a i Q . Q - < ^ < Ü O Q Ü . 0 l i J l i J L i J L i J Ü O C 3 O 0 a . Q
X
C M T - T - C N C N C N I C M C N C N J C N J C M T - C M T —
CNJCNCMCNJCNJCMCsJCNiCNJCNJCNJCMCNJCN
C D C D C O C D C D C D C D c O C D C D t O C D C D C D C D C D C O C D C D C D C D C D C D C D
CD " c O CD CD
m t n i n i n i o m m t n i n i n i n m i n i n i n i n i o i n i n i n L o i n i n i n i n i o ' n i n
C D C O C D C D C D C D C D C D C O C D C D C D C D C D C D C D C D t D C O C D C D C D C D C D C D C D C D C D

- ^ ■»-

lfl tn

-,
01
03
XI
CO
01
O

o „ _ _ 2 2 2 2 2 2 2
o
_ _o _ _o _ o _ o o o o_
_
O O C D O O O Ö Ö O Ö Ö O O O O O O O O O O Ö Ö Ö Ö O Ö Ö

Q­ x ; m m X LU >

o

„.
01
01
XI
(0
01

-

to
ro

10
ro

to
ro

roro
roro
2 I -S fl)
y> <o

(M

t

„ ,
£
"o .Si
0

m
E

^

0

^

'üï

■^

to

rö

ro

cT>

2

t n

S

0

Tl
0

i=
(/i

i r
V)
01

ro

JÏ:

.;*; J i

Q.

o 0

fflffl< 5 5 S 5

•o

0

"9 0
0

.iC j i

,H

c

0

S : | : | -5 'S

10

i2

•üi»
'3

01
-D
C

-0

- 1 1 -

< o

<

01
0

0

LU

CD CD

w

^

> ■?
^ c

JÏ:

■c
TD
C
01

ro
E fl) £ c=
c
roX ü X ü
X Cro
O co
0

1"^
011

01

=

C

C

E
c
0

o
CC

^n ' 0

0

c

. 0

-t:
Ï ;
T3
0
=
.E, 0
—
O i 5 r a 3

:i--S Ë
3

r

i

m

i£ E
0
r

o

0

0

to

^

M
■=■

0
E^

C
ro

£ ro >
^ JS- J5
S "? o

(O
c

SZ
0 a0

;=>
0

to
3

0

0

0

10
c

ro ro
E E

X

x x § c o ü : x o : _ i D . Q . x ^ f f l t s i m t o

3
O

O

0

c

0

cz-

JO

0 2;
-S ro s

ii; c

0

ro

3

(u

>

s

Ü:

^ CD

0

tfl

to

to

-0

Q

S

T3

UJ

(O

rooï o> oi oi
•0

Tl

c

(fl i - co
-J£ J»;
!3

to

to

tO
3

^^

01

01

E
2

3

3

h-' x ' > 03- 5

ü ui

< < Q : L L f f l - 3 i - C D

X < S tr < _i

X

^

to

to

(O

i

0
3 ,^
.!S
3
'a> 01 0
o 'oi
§ § 0 ffl

o

tf)
Qi

CL

CD
CL CQ a i

1-

o: O -i g 5 CD ui d

0

3 3

^
S
0 Dü 3
s S 2 Qtt)Q Qtt)s -ro
3

"o 3
CC 2

k—

H

lil;!'
rf'H
.­ 5

m

0

0

0

0

^ 3 ^ ^ 3

3 3 \■0.

^

0 0 0 0 0 0 0 3 3 3 0
0 ^ ^ 0 0 0 0 0 C D O O 0

03

0

^

'

S Q Q 5 D Q ffl :

:,':!''il

3

0

0

a D

0

0

. c x : j = . c j = . c . c . c
01
0
0
0
0
0
0
Q
Q

Q D o Q QD

JZ

­ ^

­ ^

0
r
a
r
Q 2 g Q
Ö:

JZ

SZ

o

0

0

SZ

SZ

SZ

0

0

0

g
0

i ­ ­ ^
*

O D Q a Q s :

3

j = x : . c
­
0
0
0

0

Q

D

O Q

j z x : . c x : , x :

3 ^
01 0
fll000
C

.

C

0
X

:

0
.

C

0
.

C

,

0

'

>

X

:

^ 3 ^ 1 ­ 3

O

0

J

:

0
:

J

0
I

^ .

3 3 3

0
0

0
0

3
O

SZ

S Z

>

J

^

>

^

0'
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
0
Q Q D Q S Q C D S a C l Q Q Q 5 Q Q Q 2 Q Q 5 Q S Q

0

Overig
De heer/mw
De heer
De heer
Genneente Heumen

vit
B.
R.

tv

naam
Arts
Segeren
College van B&W

adres
RepeltaneJ 1
Molukkenstraat 126
Postbus 200

pc
5411 AK
6524 NG
6580 AZ

vi/oonplaats
Zeeland
Nijmegen
Malden

s ü . ata-flitt

S

Groesbeek, 20 december 2012

College van Gedeputeerde Staten
van de Provincie Gelderland
T.a.v de heer B. van de Meerendonk
Postbus 9090
6800 GX ARNHEM

Zaaknummer:
Z-12-4146
Telefoonnummer 024-39 96117
21 december 2012
VerzencJdatum:
Onderwerp;

Aanbieding
herindelingsadvies

Geacht college,
Met genoegen bieden wij u het herindelingsadvies aan van de gemeenten Millingen aan de
Rijn, Ubbergen en Groesbeek. Dit herindelingsadvies is op 20 december 2012 in de drie
afzonderlijke gemeenteraden vastgesteld (zie bijlagen).
In het herindelingsadvies wordt de nieuw te vormen gemeente aangeduid met 'Millingen aan
de Rijn, Ubbergen, Groesbeek'. Deze werknaam wordt gehanteerd tot het resultaat van het
naamgevingstraject in het voorjaar van 2013 bekend is. Wij zuilen u, dan wel de Minister van
BZK, zo spoedig mogelijk daarna de nieuwe naam kenbaar maken zodat deze in het verdere
wetgevingstraject kan worden meegenomen.
Wij verzoeken Gedeputeerde Staten goedkeuring aan dit advies te verienen en de Minister
hiervan op de hoogte te stellen. Tevens verzoeken wij u het herindelingsadvies, tezamen
met de zienswijze van Gedeputeerde Staten aan de Minister te sturen, met het oog op de
verdere voortgang in de ARHI-procedure.
Hoog^htehd

H.W.C.G. Keereweer
Voor: itter Stuurgroep Herindeling
Bijlag en:
• Herindelingsadvies (met bijlagen)
• Besll^iten gemeenteraden 20 december 2012

Projectbureau Herindeling
Postbus 20
6560 AA GROESBEEK

www.MUGherindelinq.nl

cflL SlM. AUL _ag-

^ t £ ^

üemeente
f

^ ...^ U.I..3 , n V - M {•

aan de Rijn

Raadsbesluit
De raad van de gemeente Millingen aan de Rijn;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 november 2012

besluit :
1. Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te
stellen.
2. Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van
Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken.
3. Een krediet te voteren ter dekking van de aanvullende bijdrage in de herindelingskosten
ter grootte van € 800.082,- om het plan van aanpak gemeentelijke herindeling uit te
voeren tot 1 januari 2015.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Millingen aan de Rijn
op 20 december 2012.

e raadsgriffier.

De voorzitter.

cnuurmans - Wijdeven

Pagina 9 van 9

aan de Rijn acr^

Griffiersnummer:
Onderwerp:
Datum B&W-vergadering:
Datum raadsvergadering:
Datum carrousel:
Portefeuillehouder:
Ambtenaar:
e-mailadres:
Telefoonnummer:
Zaaknummer:
.Documentnummer:
Bestandspath:

Raadsvoorstel

Herindelingsadvies MUG-gemeenten
27 november 2012
20 december 2012
Burgemeester M.H.F. Schuurmans - Wijdeven
van den Brink
P,v.d.Brink@millingenaanderijn.nl
024 - 39 96 232
Z-12-0762
J:\MUG-Herindeling\Raadsvoorstellen\definitief raadsvoorstel lillingen aan de Rijn 2012-1220.docx

Aan de gemeenteraad.
Voorstel
Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te
stellen.
Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van
Gelderland, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken.
Een krediet te voteren ter dekking van de aanvullende bijdrage in de herindelingskosten
ter grootte van € 800.082,- om het plan van aanpak gemeentelijke herindeling uit te
voeren tot 1 januari 2015.

1. Inleiding
Op 30 augustus 2012 heeft uw gemeenteraad het herindelingsontwerp voor de herindeling
Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vastgesteld. Een herindeling tussen de
gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek past in de ontwikkelingen die zich
voordoen op het terrein van het openbaar bestuur, waar de schaalgrootte in relatie tot de
toegenomen taken en de taken, die nog op de gemeente afkomen, een actueel thema is. Deze
vrijwillige herindeling sluit daarnaast aan bij de al ontwikkelde samenwerkingsverbanden in de
afgelopen jaren tussen de drie gemeenten. Een herindeling tussen de gemeenten Millingen aan
de Rijn, Ubbergen en Groesbeek leidt tot de vorming van een sterke landelijke gemeente aan de
oostflank van Nijmegen.

Na vaststelling van het herindelingsontwerp is de zienswijzeprocedure opgestart. Daarnaast zijn
alleriei middelen ingezet om het maatschappelijk draagvlak voor de fusie in beeld te brengen. In
het herindelingsadvies wordt hiervan verslag gedaan.
De ontvangen zienswijzen hebben niet geleid tot een wijziging van het voorgenomen besluit tot
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek.
2. Beoogd effect
Een gemeentelijke herindeling tussen de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek per 1-1-2015.
3. Argumenten
De belangrijkste argumenten om te komen tot een gemeentelijke herindeling van Millingen aan
de Rijn, Ubbergen en Groesbeek worden hieronder venwoord.
1. De gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vormen samen een krachtige
en mooie landelijke gemeente aan de oostflank van Nijmegen. De historische,
demografische, sociaaleconomische en geografische kenmerken zorgen voor interne
samenhang en een gemeenschappelijke identiteit.
2. Door de bundeling van krachten ontstaat een betere benutting van de sociale, culturele,
ruimtelijke en economische kansen binnen het grondgebied van de huidige gemeenten.
3. Doordecentralisatie van taken naar gemeenten, met daaraan verbonden efficiencykortingen
die zo min mogelijk ten koste mogen gaan van de kwaliteit, wordt de uitvoering van alle
gemeentelijke taken kwantitatief en kwalitatief complexer. Een herindeling leidt tot een
sterkere ambtelijke organisatie waardoor beter op deze ontwikkelingen kan worden
ingespeeld en uitvoeringsproblemen in de toekomst kunnen worden voorkomen.
4. Toename van bestuurskracht en vitaliteit die in deze tijd van onzekerheid en veranderingen
nodig zijn om een gemeente op democratisch verantwoorde en krachtige manier te
besturen.
5. Vermindering van bestuuriijke drukte.
Waar nu elke gemeente afzonderiijk een eigen bestuurder afvaardigt naar de diverse
gremia in de regio komt daarvoor nu één vertegenwoordiger in de plaats. Extra voordeel is
dat de ambtelijke ondersteuning van die bestuurders ook efficiënter kan plaatsvinden.
6. Het realiseren van een kwaliteits- en efficiencyslag door het samenvoegen van de
ambtelijke organisaties. Verminderen van kwetsbaarheid en betere beheersing van de
kosten.
7. Samen kan sterker worden geopereerd in de bestuurlijke verbanden die ontstaan na de
centralisatie van taken van onder meer brandweer, politie en GGDA/eiligheidsregio.
8. Ook in de diverse samenwerkingen die in de regio Nijmegen bestaan of gaan komen kan
krachtiger en efficiënter worden opgetreden. In de regio Nijmegen is een ontwikkeling
gaande die neigt naar het ontstaan van een sterke samenwerking van diverse Maas- en
Waal gemeenten. Ook zijn, of ontstaan er steeds meer regionale samenwerkingsvormen.
Met de herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek zijn
we daarin een sterke en efficiënte bestuuriijke partner.

Pagina 2 van 9

-5- ^

fflifiu

4. Zienswijzeprocedure
Na vaststelling van het herindelingsontwerp door uw gemeenteraad'op 30 augustus 2012 is de
zienswijze procedu re opgestart. Burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties, omliggende
gemeenten en andere belanghebbenden konden hun zienswijze indienen op het
herindelingsontwerp in de periode van 5 september tot en met 1 november 2012 (8 weken).
In totaal zijn er 191 zienswijzen ingediend. In onderstaand schema wordt dit weergegeven.
Aantal zienswijzeformulieren
Gemeente
Inwoners Millingen aan de Rijn
Inwoners Ubbergen
Inwoners Groesbeek
Inwoner Nijmegen
Inwoner Zeeland (prov. Noord-Brabant)
Gemeente Heumen
Totaal

Voor

Tegen

39
15
58
1
1

2
2
58

Geen
mening
3
1
10

62

1
15

r

114

.

Uit de zienswijzen blijkt dat het overgrote deel van de indieners voorstander is van de
gemeentelijke herindeling. De meeste indieners van een negatieve zienswijze komen uit de
gemeente Groesbeek.
Opgemerkt dient te worden dat 33 van de 58 negatieve zienswijzen uit de gemeente Groesbeek
een voorgedrukte zienswijze betreft. Dit is een actie geweest van een gemeenteraadsfractie uit
Groesbeek. Inwoners konden door middel van het plaatsen van een handtekening een
standaard zienswijze indienen.
5. Inloopbijeenkomsten en mobiele informatiebus
Gedurende de onder punt 4 genoemde periode van 8 weken zijn tevens 11 inloopbijeenkomsten
georganiseerd en heeft een mobiele informatiebus gedurende een aantal dagen drukbezochte
plekken binnen de gemeenten aangedaan om met burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in gesprek te gaan over de gemeentelijke herindeling.
Ook zijn diverse herindelingsdebatten en andere bijeenkomsten gehouden waarin
belanghebbenden zich hebben kunnen uitspreken over de gemeentelijk herindeling en zijn
burgers via een informatiekrant, artikelen, lokale radio- en televisie-uitzendingen, de
fusiewebsite en de sociale media uitgebreid geïnformeerd over de voorgenomen gemeentelijke
herindeling. In het logboek dat is opgenomen in het herindelingsadvies wordt hier uitvoerig op
ingegaan. .
. ^
Tijdens de inloopbijeenkomsten, de rondgang van de informatiebus en de diverse andere
bijeenkomsten is gebleken dat het grootste deel van de inwoners van de drie gemeenten
neutraal tot positief staat ten opzichte van de herindeling Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek.

Pagina 3 van 9

6. Reacties omliggende gemeenten
Aan alle omliggende gemeenten is een brief gestuurd waarin is gewezen op het besluit van de
drie gemeenteraden om het herindelingsontwerp vast te stellen. Expliciet is erop gewezen dat
een zienswijze kan worden ingediend. Van een tweetal gemeenten is een reactie ontvangen.
De gemeente Gennep heeft aangegeven geen zienswijze in te dienen en wenst de gemeenten
veel succes met de gemeentelijke herindeling.
Van de gemeenteraad van Heumen is een zienswijze ontvangen. Aangegeven wordt dat de
gemeenteraad ervoor heeft gekozen om te kiezen voor samenwerking met de gemeenten Mook
en Middelaar en de MUG-gemeenten.
De reactie vanuit de gemeente Heumen is positief ontvangen door ons College. Vastgesteld
wordt dat Heumen niet vraagt om deel te nemen in de herindeling MUG en heeft besloten om
zelfstandig te blijven. Het College is blij met het verzoek om samenwerking met Heumen en wil
overeenkomstig het raadsbesluit van deze gemeente hierover afspraken maken. Afspraken
kunnen worden gemaakt op verschillende niveaus, te Weten: samenwerking in de regio,
samenwerking met Heumen, afstemming van beleid en afstemming van harmonisatie.
Een uitnodiging is inmiddels ontvangen van de gemeente Heumen om een oriënterend gesprek
te hebben over vormen van samenwerking tussen de genoemde gemeenten.
De gemeente Heumen wenst de gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
tenslotte succes toe in het herindelingsproces.
Vanuit Duitsland is een tweetal brieven ontvangen van de gemeenten Kranenburg en Kleve.
Beide gemeenten hebben geen bezwaren tegen de voorgenomen gemeentelijke herindeling.
7. Financiën
Voor de beoordeling van de robuustheid van de nieuwe gemeente in financiële zin wordt
verwezen naar hoofdstuk 5 van het herindelingsadvies en naar de herindelingsscan die is
opgesteld door de Provincie Gelderland. De conclusie daarin is dat de nieuwe gemeente een
gezonde financiële positie kan hebben nnits de nieuwe raad een aantal gerichte beleidskeuzes
maakt.
In het herindelingsadvies zijn nog de cijfers opgenomen naarde toestand medio juni, om
aansluiting te houden met de herindelingsscan. Bij de vaststelling van de begroting 2013 (en de
meerjarenbegroting 2014 - 2016) en de najaarsnota 2012 zijn deze cijfers geactualiseerd.
In de onderstaande tabel is het geactualiseerde financieel meerjaren perspectief van de drie
gemeenten weergegeven.

Pagina 4 van 9

"a. 'jx. "if".. "-■

"— =us. ' n .

Financieel Meerjaren Perspectief (FMP) Millingen-Ubbergen-Groesbeek
Tabel: FMP MW3
Gemeente

2013

2014

2015

bedragen X €1.000
2016

Millingen
begroting 2013
najaarsnota 2012 (effect meerjarig) ,
actuele saldi Millingen

-376
65
-311

-367
81
-286

-440
81
-359

-282
81
-201

Ubbergen
begroting 2013
najaarsnota 2012 (effect meerjarig)
_ . actuele saldi Ubbergen

0
-34
..:34

23
26
49

74
-15
59

170
-4
. 166

Groesbeek
begroting 2013
mutatie n.a.v. begr.behandeling
najaarsnota 2012:
. .
effect meerjarig
waarvan toe te voegen aan stelpost
decentralisatie en rijksbezuinigingen
actuele saldi Groesbeek

----104
-65

201
-50

-402

201

590

763

653

675

-500
129

-500
414

-500
-249

-500
376

Met betrekking tót het tekort 2015 in Millingen merken wij op dat in de beschikking van de
minister op hét artikel-I 2-rapport over 2011 het bijzonder voorschrift is opgenomen om per 2015
een sluitende begroting te hebben.
De herindeling gaat gepaard met het nodige aan frictiekosten. Hiervoor wordt door het Rijk een
frictiekostenvergoeding gedurende de jaren 2015 tot en met 2018 beschikbaar gesteld. Dit
betreft een bedrag ter grootte van € 8.048.000,De kosten voor de herindeling zijn als volgt.
Plan van aanpak herindeling
. .
,
Voor de uitvoering van het plan van aanpak voor de gemeentelijke herindeling is een bedrag
berekend van € 1.983.800. Op 30 augustus 2012 heeft uw raad reeds een bedrag ter grootte
van € 43.765,- ten laste gebracht van het restant-krediet "Samenwerking met Groesbeek" voor
het jaar 2012. Voorde jaren 2013 en 2014 zijn nog geen middelen beschikbaar gesteld.
Overeenkomstig uw besluit worden aanvullende middelen beschikbaar gesteld na vaststelling
van het herindelingsadvies op 20 december 2012.
l-iuisvesting en ICT
In het plan van aanpak voor de gemeentelijke herindeling dat op 30 augustus door uw raad is
vastgesteld is een tweetal pm-posten opgenomen voor investeringen in ICT en huisvesting.

Pagina 5 van 9

Doordat gekozen is voor centrale huisvesting in Groesbeek hoeft geen nieuwbouw of aanbouw
plaats te vinden. We gaan er vanuit dat alle medewerkers in het gemeentehuis van Groesbeek
kunnen worden ondergebracht. Door middel van een flexibel kantoorcoricept in combinatie met
het nieuwe werken en het opgaan van diverse werkzaamheden in regionaal verband (vorming
van een RUD, mogelijke samenwerking op het terrein van Sociale Zaken, samenwerking op het
terrein van ICT, etc.) is dit mogelijk. Voor het realiseren van een flexibele kantoorconcept en
mogelijk een Klantcontactcentrum (KCC) zullen wel verbouwingsköstên ontstaan. We ramen
deze kosten op € 500.000,­.
Voor rekening van onze gemeente 6/34e is € 88.235,­.
■ Gelet op integratie van de ICT van Millingen aan de Rijn en Groesbeek en de vergelijkbare
systemen waarmee de drie gemeenten werken, zullen de integratiekosten op het terrein van ICT
relatief beperkt blijven. De kosten ramen we op totaal € 500.000,­.
Voor rekening van Millingen aan de Rijn 6/34e is € 88.235,­.
Interne uren
Voor de harmonisatie van alle producten, diensten en beleid is veel interne capaciteit benodigd
uit de drie organisaties. Om de reguliere dienstveriening tot 1 januari 2015 op een normale wijze
voort te kunnen zetten, dient dekking hiervoor te worden gevonden. Op basis van de plannen
van aanpak die op dit moment per werkgroep zijn opgesteld (nog niet afgerond) en op basis van
ervaringscijfers wordt ingeschat dat minimaal 5% van de totale personeelscapaciteit benodigd is
voor het uitvoeren van de gemeentelijke herindeling. Op basis van de huidige formatie betreft dit
10 fte en daarmee 15.000 productieve uren. Afgezet tegen een gemiddeld intern tarief van
€ 70,­ per uur gaat dit om een bedrag van'€ 1.050.000,­.
Voor rekening van onze gemeente 6/34e is €185.294,­.
Onvoorzien
Op dit moment kunnen we niet meer dan een grofmazige inschatting maken van de benodigde
middelen om de totale herindeling uit te voeren. Een en ander is van diverse (onzekere) factoren
afhankelijk. Met name de hoogte van de kosten van interne uren, huisvesting en ICT zijn
onzeker. We verzoeken u dan ook een bedrag van € 500.000,­ beschikbaar te stellen voor
onvoorziene kosten.
Voor rekening van Millingen aan de Rijn 6/34e is €88.235,­.
We zullen de werkelijke inzet en daamnee benodigde capaciteit nauwgezet gaan volgen. Op
basis van de werkelijke cijfers zullen we aan uw raad per kwartaal rapporteren over de kosten
en hoe een en ander zich verhoudt tot het aangevraagde krediet.
Ook het rénteveriies, omdat de integratievergoeding pas later wordt ontvangen zal ten laste van
onvoorzien worden gebracht.
Dekking .
De totale kosten kómen op een bedrag ter grootte van € 4.533.800,­.
Het aandeel van onze gemeente bedraagt op basis van de verdeelsleutel 6/34 € 800.082,­.
De kosten wprden over de drie gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal.

Pagina 6 van 9

Tegenover deze kosten staat een vordering t.l.v. de integratievergoeding, zodat e.e.a budgettair
in de (meerjaren-)begroting wordt opgenomen.
Met de accountant vindt nog overieg plaats hoe dit conform de BBV-voorschriften in de
begroting moet worden venwerkt.
8. Conclusie
De ontvangen zienswijzen, de inspraak tijdens de inloopbijeenkomsten, de rondgang van de
informatiebus en de reacties van de omliggende gemeenten leiden niet tot een wijziging van het
van het voorgenomen besluit tot herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen
en Groesbeek.
9. Communicatie
Communicatie met burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties over de gemeentelijke
herindeling vindt continu plaats via de lokale kranten, de fusiewebsite, de sociale media en
alleriei bijeenkomsten. De basis voor de communicatie betreft het door de gemeenteraden
vastgestelde communicatieplan.
10. Vervolg
Het herindelingsadvies zal worden doorgezonden naar het college van Gedeputeerde Staten
van Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken (artikel 5 lid 3 en 4 Wet Arhi). Indien de minister op
basis van dit advies een voorstel voor een herindelingsregeling wil doen, venwerkt hij dat binnen
vier maanden na ontvangst en stuurt dat aan de Ministerraad. Deze stuurt dit om advies naar de
Raad van State'. Daarna zal hèt formele wetgevingstraject worden gestart, dat uiteindelijk moet
leiden tot vaststelling van de wet door de Tweede en Eerste Kamer der Staten Generaal. Die
hele procedure duurt gemiddeld 1,5 jaar. Na de publicatie van de wet in het Staatsblad, treedt
deze in werking. De startdatum van de nieuwe gemeente is 1 januari 2015.
De realisatiefase van de gemeentelijke herindeling is inmiddels al in volle gang. Voor wat betreft
de verschillende onderdelen wordt verwezen naar het plan van aanpak herindeling dat is
vastgesteld door de gemeenteraden op 30 augustus 2012.
Burgemeesteren wethouders van Millingen aan de Rijn
De secretaris.

De burgemeester.

P.G.H.M. van den Brink

M.H.F. Schuurmans - Wijdeven

Pagina 7 van 9

Bijlagen digitaal ter inzage
Financiële scan provincie Gelderland
Financiële rapportage werkgroep financiën
Bijlagen ter inzage fractiekamer
Herindelingsadvies
Specificatie kosten
Bijlage ter inzage griffier

Pagina 8 van 9

-a. .i=auaia.,ïia.-"=* .a;S-5-

—'J

Millingen } ^ ^
aande Rijn ecr^
Raadsbesluit
De raad van de gemeente Millingen aan de Rijn;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 november 2012

besluit :
1. Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vastte
stellen.
2. Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van
Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken.
3. Een krediet te voteren ter dekking van de aanvullende bijdrage in de herindelingskosten
ter grootte van € 800.082,- om het plan van aanpak gemeentelijke herindeling uit te
voeren tot 1 januari 2015.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Millingen aan de Rijn
op 20 december 2012.

De raadsgriffier.

De voorzitter.

J.A.M, van Workum

M.H.F. Schuurmans - Wijdeven

Pagina 9 van 9

Genieente

Groesbeek

Raadsbesluit
De raad van de gemeente Groesbeek;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 november 2012

besluit:

2.

3.

Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te
stellen.
Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van
Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken.
Een aanvullend krediet te voteren van € 2.395.006 om het plan van aanpak
gemeentelijke herindeling uit te voeren tot 1 januari 2015 en dit aanvullende krediet te
dekken ten laste van de te ontvangen integratievergoeding.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Groesbeek
op 20 december 2012.

Pagina 8 van 8

-% '-,|r ^ ^ f]£-^^^- , ^ " ^ 1 -

Gemeente

Groesbeei

Griffiersnummer:
Onderwerp:
Datum B&W-vergadering:
Datum raadsvergadering:
Datum carrousel:
Portefeuillehouder:
Ambtenaar:
e-mailadres:
Telefoonnummer:
Zaaknummer:
Documentnummer:
Bestandspath:

Raadsvoorstel

Herindelingsadvies MUG-gemeenten
27 november 2012
20 december 2012
-Burgemeester H,W,C,G. Keerewee'r
J.W, Looijen ,
W,Looijen@groesbeek,nl
024-3996156 ,

J:\Groesbeek\Definitief\KB_Kabinet\Herindelingsadvies MUG-gemeenten 20-12-2012,docx

Aan de gemeenteraad,
Voorstel
1.

2.

3.

Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te
stellen.
, . Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van
Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken.
Een aanvullend krediet te voteren van € 2.395.006 om het plan.van aanpak
gemeentelijke herindeling uit te voeren tot 1 januari 2015 en dit aanvullende krediet te
dekken ten laste vah de te ontvangen integratievergoeding.

1. Inleiding
Op 30 augustus 2012 heeft uw gemeenteraad het herindelingsontwerp voor de herindeling
Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vastgesteld. Een.herindeling tussen de
gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek past in de ontwikkelingen die zich
voordoen op het terrein van het openbaar bestuur, waar de schaalgrootte in relatie tot de
toegenomen taken en de taken, dié nog op de gemeente afkomen, een actueel thema is. Deze
vrijwillige herindeling sluit daarnaast aan bij de al ontwikkelde samenwerkingsverbanden in de
afgelopen jaren tussen de drie gemeenten. Een herindeling tussen de gemeenten Millingen aan
de Rijn, Ubbergen en Groesbeek leidt tot de vorming van een sterke landelijke gemeente aan de
oostflank van Nijmegen.
Na vaststelling van het herindelingsontwerp is de zienswijzeprocedure opgestart. Daarnaast zijn
alleriei iriiddelen ingezet om het maatschappelijk draagvlak voor de fusie in beeld te brengen. In
het herindelingsadvies wordt hiervan verslag gedaan.

De ontvangen zienswijzen hebben niet geleid tot een wijziging van het voorgenomen besluit tot
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek.
2. Beoogd effect
Een gemeentelijke herindeling tussen de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek per 1-1-2015.
3. Argumenten
De belangrijkste argumenten om te komen tot een gemeentelijke herindeling van Millingen aan
de Rijn, Ubbergen en Groesbeek worden hieronder verwoord.
1.
De gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vormen samen een
krachtige en mooie landelijke gemeente aan de oostflank van Nijmegen. De
historische, demografische,' sociaaleconomische en geografische kenmerken
zorgen voor interne samenhang en een gemeenschappelijke identiteit.
2.
Door de bundeling van krachten ontstaat een betere benutting van de sociale,
' culturele, ruimtelijke en economische kansen binnen het grondgebied van de
huidige gemeenten.
3.
Door decentralisatie van taken naar gemeenten, met daaraan verbonden
efficiencykortingen die zo min mogelijk ten koste mogen gaan van de kwaliteit,
wordt de uitvoering van alle gemeentelijke taken kwantitatief en kwalitatief
complexer. Een herindeling leidt tot een sterkere ambtelijke iDrganisatie waardoor
beter op deze ontwikkelingen kan worden ingespeeld en uitvoeringsproblemen in
de toekomst kunnen worden voorkomen.
4.
Toename van bestuurskracht en vitaliteit die in deze tijd van onzekerheid en
veranderingen nodig zijn om een gemeente op democratisch verantwoorde en
krachtige manier te besturen.
5.
Vermindering van bestuuriijke drukte.
Waar nu elke gemeente afzonderiijk een eigen bestuurder afvaardigt naar de
diverse gremia in de regio komt daarvoor nu één vertegenwoordiger in de plaats.
Extra voordeel is dat de ambtelijke ondersteuning van die bestuurders ook
efficiënter kan plaatsvinden.
6.
Het realiseren van een kwaliteits- en efficiencyslag door het samenvoegen van
de ambtelijke organisaties. Verminderen van kwetsbaarheid en betere beheersing
van de kosten.
7.
Samen kan sterker worden geopereerd in de bestuuriijke verbanden die ontstaan
na de centralisatie van taken van onder meer brandweer, politie en
GGDA/eiligheidsregio.
8.
Ook in de diverse samenwerkingen die in de regio Nijmegen bestaan of gaan
komen kan krachtiger en efficiënter worden opgetreden. In de regio Nijmegen is
een ontwikkeling gaande die neigt naar het ontstaan van een sterke
samenwerking van diverse Maas- en Waal gemeenten. Ook zijn, of ontstaan er
steeds meer regionale samenwerkingsvormen. Met de herindeling van de
gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek zijn we daarin een
sterke en efficiënte bestuurlijke partner.

Pagina 2 van 8

,.£. S13. a=_ - 3 .

4. Zienswijzeprocedure
Na.vaststelling van het herindelingsontwerp door uw gemeenteraad op 30 augustus 2012 is de
zienswijzeprocedure opgestart. Burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties, omliggende
gemeenten en andere belanghebbenden konden hun zienswijze indienen op het
herindelingsontwerp in de periode van 5 september tot en met 1 november 2012 (8 weken).
In totaal zijn er 191 zienswijzen ingediend. In onderstaand schema wordt dit weergegeven.
Aantal zienswijzeformulieren
Gemeente
Inwoners Millingen aan de Rijn
Inwoners Ubbergen
Inwoners Groesbeek
Inwoner Nijmegen
Inwoner Zeeland (prov. Noord-Brabant)
Gemeente Heumen
Totaal

Voor

Tegen

39
15
58
1
1

2
2
58

Geen
mening
3
1
10

114

62

. 1
15

Uit de zienswijzen blijkt dat het overgrote deel van de indieners voorstander is van de
genheentelijke herindeling. De meeste indieners van een negatieve zienswijze komen uit de
gemeente Groesbeek.
Opgemerkt dient te worden dat 33 van de 58 negatieve zienswijzen uit de gemeente Groesbeek
een voorgedrukte zienswijze betreft. Dit is een actie geweest van een gemeenteraadsfractie uit
Groesbeek. Inwoners konden door middel van het plaatsen van een handtekening een
standaard zienswijze indienen.
5. Inloopbijeenkomsten en mobiele informatiebus
Gedurende de onder punt 4 genoemde periode van 8 weken zijn tevens 11 inloopbijeenkomsten
georganiseerd en heeft een mobiele informatiebus gedurende een aantal dagen drukbezochte
plekken binnen de gemeenten aangedaan om met burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in gesprek te gaan over de gemeentelijke herindeling.
Ook zijn diverse herindelingsdebatten en andere bijeenkomsten gehouden waarin
belanghebbenden zich hebben kunnen uitspreken.over de gemeentelijk herindeling en zijn
burgers via een informatiekrant, artikelen, lokale radio- en televisie-uitzendingen, de
fusiewebsite en de sociale media uitgebreid geïnformeerd over de voorgenomen gemeentelijke
herindeling. In het logboek dat is opgenomen in het herindelingsadvies vyordt hier uitvoerig op
ingegaan.
Tijdens de inloopbijeenkomsten, de rondgang van de informatiebus en de diverse andere
bijeenkomsten is gebleken dat het grootste deel van de inwoners van de drie gemeenten
neutraal tot positief staat ten opzichte van de herindeling Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek.

Pagina 3 yan 8

6. Reacties omliggende gemeenten
Aan alle omliggende gemeenten is een brief gestuurd waarin is gewezen op het besluit van de
drie gemeenteraden om het herindelingsontwerp vast te stellen. Expliciet is erop gewezen dat
een zienswijze kan worden ingediend. Van een tweetal gemeenten is een reactie ontvangen.
De gemeente Gennep heeft aangegeven geen zienswijze in te dienen en wenst de gemeenten
veel succes met de gemeentelijke herindeling.
Van de gemeenteraad van Heumen is een zienswijze ontvangen. Aangegeven wordt dat de
gemeenteraad ervoor heeft gekozen om te kiezen voor samenwerking met de gemeenten Mook
en Middelaar en de MUG-gemeenten.
De reactie vanuit de gemeente Heumen is positief ontvangen door ons College. Vastgesteld
wordt dat Heumen niet vraagt om deel te nemen in de herindeling MUG en heeft besloten om
zelfstandig te blijven. Het College is blij met het verzoek pm samenwerking met Heumen en wil
overeenkomstig het raadsbesluit van deze gemeente hierover afspraken maken. Afspraken
kunnen worden gemaakt op verschillende niveaus, te weten: samenwerking in de regio,
samenwerking met Heumen, afstemming van beleid en afstemming van harmonisatie.
Een uitnodiging is inmiddels ontvangen van de gemeente Heumen om een oriënterend gesprek
te hebben over vormen van samenwerking tussen de genoemde gemeenten.
De gemeente Heumen wenst de gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
tenslotte succes toe in het herindelingsproces.
Vanuit Duitsland is een tweetal brieven ontvangen van de gemeenten Kranenburg en Kleve.
Beide gemeenten hebben geen bezwaren tegen de voorgenomen gemeentelijke herindeling.
7. Financiën
Voor de beoordeling van de robuustheid van de nieuwe gemeente in financiële zin wordt
verwezen naar hoofdstuk 5 van het herindelingsadvies en naar de herindelingsscan die is
opgesteld door de Provincie Gelderiand. De conclusie daarin is dat de nieuwe gemeente een
gezonde financiële positie kan hebben, mits de nieuwe raad een aantal gerichte beleidskeuzes
maakt.
In het herindelingsadvies zijn nog de cijfers (begrotingssaldi) opgenomen naar de toestand
medio juni om aansluiting te houden met de herindelingsscan.
Bij de vaststelling van de begroting 2013 (en de meerjarenbegroting 2014 - 2016) en de
najaarsnota 2012 zijn deze cijfers geactualiseerd. In de onderstaande tabel is het
geactualiseerde financieel meerjaren perspectief van de drie gemeenten weergegeven.

Pagina 4 van 8

Financieel Meerjaren Perspectief (FMP) Millingen-Ubbergen-Groesbeek
Tabel: FMP MUG

Gemeente
Millingen
begroting 2013
najaarsnota 2012 (effect meerjarig)
actuele saldi Millingen
Ubbergen
begroting 2013
najaarsnota 2012 (effect meerjarig)
actuele saldi Ubbergen
Groesbeek
begroting 2013
mutatie n.a.v begr.behandeling
najaarsnota'2012:
effect meerjarig
vraarvan toe te voegen aan stelpost
decentralisatie en rijksbezumigingen
actuele saldi Groesbeek
■

"

bedragen X €1.000

2014

2013

-376
65
:311

2015

2016

-367
81
-286

-440
81
-359

-282
81
-201

23
26
49

74
-15
59

170
-4
166

--.
0
-34
-34
—

'

_

-

.

104
-65

201
-50

-402

201

590

763

653

675

-500
129

-500
414

-500
-249

-500
376

'

De herindeling gaat gepaard met het nodige aan frictiekosten. Hiervoor wordt door het Rijk een
frictiekostenvergoeding gedurende de jaren 2015 tot en met 2018 beschikbaar gesteld. Dit
betreft een bedrag ter grootte van € 8.048.000. De kosten voor de herindeling zijn als volgt.

Plan van aanpak herindelinq
Voor de uitvoering van het plan van aanpak voor de gemeentelijke herindeling is een bedrag
berekend van € 1.983.800. Op 30 augustus 2012 heeh uw raad reeds een bedrag ter grootte
van€ 138.588 beschikbaar gesteld voor hetjaar 2012. Voor de jaren 2013 en 2014 zijn nog
geen middelen beschikbaar gesteld. Overeenkomstig uw besluit worden aanvullende middelen
beschikbaar gesteld na vaststelling van het herindelingsadvies op 20 december 2012.
Huisvesting en ICT
In het plan van aanpak voor de gemeentelijke herindeling dat op 30 augustus door uw raad is
vastgesteld is een tweetal pm-posten opgenomen yoor investeringen in ICT en huisvesting.
Doordat gekozen is voor centrale huisvesting in Groesbeek hoeft geen nieuwbouw of aanbouw
plaats te vinden. We gaap er vanuit dat alle medewerkers in het gemeentehuis van Groesbeek
kunnen worden ondergebracht. Door middel van een flexibel kantoorconcept in combinatie met
het nieuwe werken en het opgaan van diverse werkzaamheden in regionaal verband (vorming
van een RUD, mogelijke samenwerking op het terrein van Sociale Zaken, samenwerking op het
terrein van ICT, etc.) is dit mogelijk. Voor het realiseren van een flexibele kantoorconcept en

Pagina 5 van 8

mogelijk een Klantcontactcentrum (KCC) zullen wel verbouwingsköstên ontstaan. We ramen
deze kosten op € 500.000. Voor rekening van onze gemeente 19/34® is € 279.412.
Gelet op integratie van de ICT van Millingen aan de Rijn en Groesbeek en de vergelijkbare
systemen waarmee de drie gemeenten werken, zullen de integratiekosten op het terrein van ICT
relatief beperkt blijven. De kosten ramen we op totaal € 500.000.
Voor rekening van Groesbeek 19/34® is € 279.412.
Interne uren
Voor de harmonisatie van alle producten, diensten en beleid is veel interne capaciteit benodigd
uit de drie organisaties. Om de reguliere dienstveriening tot 1 januari 2015 op een normale wijze
voort te kunnen zetten, dient dekking hien/oor te worden gevonden. Op basis van de plannen
van aanpak die op dit moment per werkgroep zijn opgesteld (nog niet afgerond) en op basis van
ervaringscijfers wordt ingeschat dat minimaal 5% van de totale personeelscapaciteit benodigd is
voor het uitvoeren van de gemeentelijke herindeling. Op basis van de huidige formatie betreft dit
10 fte en daarmee 15.000 productieve uren. Afgezet tegen een gemiddeld intern tarief van €
70,- per uur gaat dit om een bedrag Van € 1.050.000.
Voor rekening van onze gemeente 19/34® is € 586.765.
Onvoorzien
Op dit moment kunnen we niet meer dan een grofmazige inschatting maken van de benodigde
middelen om de totale herindeling uit te voeren. Een en ander is van diverse (onzekere) factoren
afhankelijk. Met name de hoogte van de kosten van interne uren, huisvesting en ICT zijn
onzeker. We verzoeken u dan ook een bedrag van € 500.000,- beschikbaar te stellen voor
onvoorziene kosten.
Voor rekening van Groesbeek 19/34e is € 279.412.
We zullen de werkelijke inzet en daarmee benodigde capaciteit nauwgezet gaan volgen. Op
basis van de werkelijke cijfers zullen we aan uw raad per kwartaal rapporteren over de kosten
en hoe een en ander zich verhoudt tot het aangevraagde krediet.
Ook het rénteveriies, omdat de integratievergoeding pas later wordt ontvangen zal ten laste van
onvoorzien worden gebracht.
Dekking
De totale kosten komen op een bedrag ter grootte van € 4.533.800.
Het aandeel van onze gemeente bedraagt op basis van de verdeelsleutel 19/34
€ 2.533.594, Uw raad heeft op 21 juni en 30 augustus 2012 in totaal al € 138.588 beschikbaar
gesteld, zodat nu een aanvullende bijdrage van € 2.395.006 wordt gevraagd.
De kosten worden over de drie gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal.
Tegenover deze kosten staat een vordering t.l.v. de integratievergoeding, zodat e.e.a. budgettair
in de (meerjaren-)begroting wordt opgenomen. Met de accountant vindt nog overieg plaats hoe
dit conform de BBV-voorschriften in de begroting moet worden verwerkt.

Pagina 6 van 8

'S.

=3:..ms.-SL!ï. ! ^ . LSCSL nsai. t - - *

8. Conclusie
De ontvangen zienswijzen, de inspraak tijdens de inloopbijeenkomsten, de rondgang van de
informatiebus en de reacties van de omliggende gemeenten leiden niet tot een wijziging van het
van het voorgenomen besluit tot herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen
en Groesbeek.
9. Communicatie
Communicatie met burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties over de gemeentelijke
herindeling vindt continu plaats via de lokale kranten, de fusiewebsite, de sociale media en
alleriei bijeenkomsten. De basis voor de communicatie' betreft het door de gemeenteraden
vastgestelde communicatieplan-.
10. Vervolg
Het herindelingsadvies zal worden doorgezonden naar het college van Gedeputeerde Staten
van Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken (artikel 5 lid 3 en 4 Wet Arhi). Indien de minister op
basis van dit advies een voorstel voor eën herindelingsregeling wil doen, verwerkt hij dat binnen
vier maanden na ontvangst en stuurt dat aan de Ministerraad. Deze stuurt dit om advies naar de
Raad van State. Daarna zal het formele wetgevingstraject worden gestart, dat uiteindelijk moet
leiden tot vaststelling van de wet door de Tweede en Eerste Kamer der Staten Generaal. Die
hele procedure duurt gemiddeld 1,5 jaar. Na de publicatie van de wet in het Staatsblad, treedt
deze in werking. De startdatum van de nieuwe gemeente is 1 januari 2015.
De realisatiefase van de gemeentelijke herindeling is inmiddels al in volle gang. Voor wat betreft
de verschillende onderdelen wordt verwezen naar het plan van aanpak herindeling dat is
vastgesteld doorde gemeenteraden op 30 augustus 2012.

Burgemeester en wethouders van Groesbeek
De secretaris.

De burgemeester,

J.W. Looijen

H.W.C.G. Keereweer

Bijlagen
Herindelingsadvies, met als bijlagen o.a. de financiële scan van de Provincie Gelderland en de
financiële rapportage van de werkgroep Financiën.
Excelbestand met kosten specificatie en verdeling.

Pagina 7 van 8

Gemeente
Gtoeabeek

Raadsbesluit
De raad van de gemeente Groesbeek;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 november 2012

besluit :
1.

2.

3.

Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke
herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te
stellen.
Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van
Gelderland, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken.
Een aanvullend krediet te voteren van € 2.395.006 om het plan van aanpak
gemeentelijke herindeling uitte voeren tot 1 januari 2015 en dit aanvullende krediet te
dekken ten laste van de te ontvangen integratievergoeding.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Groesbeek
op 20 december 2012.

De i-aadsgriffier,

De voorzitter,

J.A.M, van Workum

H.W.C.G. Keereweer

Pagina 8 van 8

' ^ _ ^ ^^ia..fia_ -M

■V^ e = rs? '^■^ " ^ ■

Gemeente

/

Ubbergen
Raadsbesluit

De raad van de gemeente Ubbergen;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 november 2012

besluit :
1.
2.

3.

4.

Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke herindeling
van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te stellen.
Het herindelingsadvies te versturen naar het college yan Gedeputeerde Staten van
Gelderland, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken.
De aanvullende bijdrage in de herindelingskosten ter grootte van € 1.132.374 (inclusief
interne uren), om het plan van aanpak gemeentelijke herindeling uit te voeren tot 1 januari
2015, ten laste te brengen van het krediet herindeling MUG-gemeenten.
De aanvullende bijdrage van € 1.132.374 voor 50% in 2013 te ramen en voor 50% in 2014.
Als dekking wordt een vordering opgenomen ter grootte van de toegerekende kosten.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Ubbergen
op 20 december 2012.

X
H.WTG.M. Vreman

P.G.I. Wilbers

Pagina 9 van 9

^^^i,.^er!Leji.nle„

efSei
Raadsvoorstel

Griffiersnummer:
Onderwerp:
Datum B&W-vergadering:
Datum raadsvergadering:
Datum politieke avond:
Portefeuillehouder:
Ambtenaar:
e-mailadres:
Telefoonnummer:
Zaaknummer:
Documentnummer:
Bestandspath:

herindelingsadvies MUG
27 november 2012
20 december 2012
Burgemeester P.G.I. Wilbers
H.P.H. Geerards
H.Geerards@ubbergen.nl
024-6849110

Aan de gemeenteraad,
Voorstel:
Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke herindeling
1.
vah de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te stellen.
Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van Gelderland,
2.
met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijkszaken.
De aanvullende bijdrage in de herindelingskosten ter grootte van € 1.132.374 (inclusief
interne uren) , om het plan van aanpak gemeentelijke herindeling uit te voeren tot 1 januari
2015, ten laste te brengen van het krediet herindeling MUG-gemeenten.
De aanvullende bijdrage van € 1.132.374 voor 50% in 2013 te ramen en voor 50% in 2014.
Als dekking wordt een vordering opgenomen ter grootte van de toegerekende kosten.

1.

Inleiding
Op 30 augustus 2012 heeft uw gemeenteraad het herindelingsontwerp voor de herindeling
Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vastgesteld. Een herindeling tussen de
gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek past in de ontwikkelingen die zich
voordoen op het terrein van het openbaar bestuur, waar de schaalgrootte in relatie tot de
toegenomen taken en de taken, die nog op de gemeente afkomen, een actueel thema is. Deze
vrijwillige herindeling sluit daarnaast aan bij de al ontwikkelde samenwerkingsverbanden in de
afgelopen jaren tussen de drie gemeenten. Een herindeling tussen de gemeenten Millingen
aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek leidt tot de vorming van een sterke landelijke gemeente
aan de oostflank yan Nijmegen.
Na vaststelling van het herindelingsontwerp is de zienswijzeprocedure opgestart. Daarnaast
zijn alleriei middelen ingezet om het maatschappelijk draagvlak voor de fusie in beeld te
brengen. In het herindelingsadvies wordt hiervan verslag gedaan.

De ontvangen zienswijzen hebben niet geleid tot een wijziging van het voorgenomen besluit
tot herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek.
Beoogd effect
Een gemeentelijke herindeling tussen de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek per 1-1-2015.
3.

Argumenten
De belangrijkste argumenten om te komen tot een gemeentelijke herindeling van Millingen
aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek worden hieronder verwoord.
1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.
8.

De gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vormen samen een
krachtige en mooie landelijke gemeente aan de oostflank van Nijmegen. De
historische, demografische, sociaaleconomische en geografische kenmerken zorgen
voor interne samenhang en een gemeenschappelijke identiteit.
Door de bundeling van krachten ontstaat een betere benutting van de sociale,
culturele, ruimtelijke en economische kansen binnen het grondgebied van de huidige
gemeenten.
Doordecentralisatie van taken naar gemeenten, met daaraan verbonden
efficiencykortingen die zo min mogelijk ten koste mogen gaan van de kwaliteit, wordt
de uitvoering van alle gemeentelijke taken kwantitatief en kwalitatief complexer. Een
herindeling leidt tot een sterkere ambtelijke organisatie waardoor beter op deze
ontwikkelingen kan worden ingespeeld en uitvoeringsproblemen in de toekomst
kunnen worden voorkomen.
Toename van bestuurskracht en vitaliteit die in deze tijd van onzekerheid en
veranderingen nodig zijn om een gemeente op democratisch verantwoorde en
krachtige manier te besturen.
Vermindering van bestuurlijke drukte.
Waar nu elke gemeente afzonderiijk een eigen bestuurder afvaardigt naar de diverse
gremia in de regio komt daarvoor nu één vertegenwoordiger in de plaats. Extra
voordeel is dat de ambtelijke ondersteuning van die bestuurders ook efficiënter kan
plaatsvinden.
Het realiseren van een kwaliteits- en efficiencyslag door het samenvoegen van de
ambtelijke organisaties. Verminderen van kwetsbaarheid en betere beheersing van de
kosten.
Samen kan sterker worden geopereerd in de bestuurlijke verbanden die ontstaan na
de centralisatie van taken van onder meer brandweer, politie en GGD/Veiligheidsregio.
Ook in de diverse samenwerkingen die in de regio Nijmegen bestaan of gaan komen
kan krachtiger en efficiënter worden opgetreden. In de regio Nijmegen is een
ontwikkeling gaande die neigt naar het ontstaan van een sterke samenwerking van
diverse Maas- en Waal gemeenten. Ook zijn, of ontstaan er steeds meer regionale
samenwerkingsvormen. Met de herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek zijn we daarin een sterke en efficiënte bestuuriijke partner.

Zienswijzeprocedure
Na vaststelling van het herindelingsontwerp door uw gemeenteraad op 30 augustus 2012 is
de zienswijzeprocedure opgestart. Burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties,
omliggende gemeenten en andere belanghebbenden konden hun zienswijze indienen op het
herindelingsontwerp in de periode van 5 september tot en met 1 november 2012 (8 weken).

Pagina 2 van 8

' S a.tL.'-Si.

In totaal zijn er 191 zienswijzen ingediend. In onderstaand schema wordt dit weergegeven.
Aantal z i e n s w i j z e f o r m u l i e r e n
Gemeente
Voor
Tegen
Geen m e n i n g
2
Inwoners Millingen aan de Rijn
39
3
2
Inwoners Ubbergen
15
1
58
Inwoners Groesbeek
58
10
Inwoner Nijmegen
1
Inwoner Zeeland (prov. Noord-Brabant)
1
Gemeente Heumen
1
62
114
Totaal
15
Uit de zienswijzen blijkt dat het overgrote deel van de indieners voorstander is van de
gemeentelijke herindeling. De meeste indieners van een negatieve zienswijze komen uit de
gemeente Groesbeek.
Opgemerkt dient te worden dat 33 van de 58 negatieve zienswijzen uit de gemeente
Groesbeek een voorgedrukte zienswijze betreft. Dit is een actie geweest van de een
gemeenteraadsfractie uit Groesbeek. Inwoners konden door middel van het plaatsen van een
handtekening een standaard zienswijze indienen.
I n l o o p b i j e e n k o m s t e n en mobiele i n f o r m a t i e b u s
Gedurende de onder punt 4 genoemde periode van 8 weken zijn tevens 11
inloopbijeenkomsten georganiseerd en heeft een mobiele informatiebus gedurende een aantal
dagen drukbezochte plekken binnen de gemeenten aangedaan om met burgers, bedrijven en
maatschappelijke organisaties in gesprek te gaan over de gemeentelijke herindeling.
Ook zijn diverse herindelingsdebatten en andere bijeenkomsten gehouden waarin
belanghebbenden zich hebben kunnen uitspreken over de gemeentelijk herindeling en zijn
burgers via een informatiekrant, artikelen, lokale radio- en televisie-uitzendingen, de
fusiewebsite en de sociale media uitgebreid geïnformeerd over de voorgenomen gemeentelijke
herindeling. In het logboek dat is opgenomen in het herindelingsadvies wordt, hier uitvoerig op
ingegaan.
Tijdens de inloopbijeenkomsten, de rondgang van de informatiebus en de diverse andere
■bijeenkomsten is gebleken dat het grootste deel.van de inwoners van de drie gemeenten
neutraal tot positief staan ten opzichte van de herindeling Millingen aan de Rijn, Ubbergen en
Groesbeek. Reacties omliggende gemeenten
Aan alle omliggende gemeenten is een brief gestuurd waarin is gewezen op het besluit van de
drie gemeenteraden om het herindelingsontwerp vast te stellen. Expliciet is erop gewezen dat
een zienswijze kan worden ingediend. Van een tweetal gemeenten is een reactie ontvangen.
De gemeente Gennep heeft aangegeven geen zienswijze in te dienen en wenst de gemeenten
veel succes met de gemeentelijke herindeling.
Vari de gemeenteraad van Heumen is een zienswijze ontvangen. Aangegeven wordt dat de
gemeenteraad ervoor heeft gekozen om te kiezen voor samenwerking met de gemeenten
Mook en Middelaar en de MUG-gemeenten.

Pagina 3 van 8

De reactie vanuit de gemeente Heumen is positief ontvangen door ons College. Vastgesteld
wordt dat Heumen niet vraagt om deel te nemen in de herindeling MUG en heeft besloten om
zelfstandig te blijven. Het College is blij met het verzoek om samenwerking met Heumen en
wil overeenkomstig het raadsbesluit van deze gemeente hierover afspraken maken. Afspraken
kunnen worden gemaakt op verschillende niveaus, te weten: samenwerking in de regio,
samenwerking met Heumen, afstemming van beleid en afstemming van harmonisatie.
Een uitnodiging is inmiddels ontvangen van de gemeente Heumen om een oriënterend gesprek
te hebben over vormen van samenwerking tussen de genoemde gemeenten.
De gemeente Heumen wenst de gemeente Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek
tenslotte succes toe in het herindelingsproces.
Vanuit Duitsland is een tweetal brieven ontvangen van de gemeenten Kranenburg en Kleve.
Beide gemeenten hebben geen bezwaren tegen de voorgenomen gemeentelijke herindeling.
Financiën
Voor de beoordeling van de robuustheid van de nieuwe gemeente in financiële zin wordt
verwezen naar hoofdstuk 5 van het herindelingsadvies en naar de herindelingsscan die is
opgesteld door de Provincie Gelderland. De conclusie in de provinciale scan is dat
de nieuwe gemeente een gezonde financiële positie kan hebben mits de nieuwe raad een
aantal gerichte beleidskeuzes maakt.
In het herindelingsadvies zijn nog de cijfers (begrotingssaldi) opgenomen naar de toestand
medio juni om aansluiting te houden met de herindelingsscan.
Bij de vaststelling van de begroting 2013 (en de meerjarenbegroting 2014 - 2016) en de
najaarsnota 2012 zijn deze cijfers geactualiseerd.
In de onderstaande tabel is de meerjarenprognose geactualiseerd op basis van de begroting
2013 en de najaarsnota/bestuursrapportage 2012 van de 3 gemeenten.

Pagina 4 van 8

'% *'Sr M-ïr 5 S "^ 'S-M-M-^ ^ ^

Financieel Meerjaren Perspectief (FMP) Millingen-Ubbergen-Groesbeek
TabeI: FfvIP MUG

Gemeente
Millingen
begroting 2013
najaarsnota 2012 (effect meerjarig)
actuele saldi Millingen
Ubbergen
begroting 2013
najaarsnota 2012 (effect meerjarig)
actuele saldi Ubbergen
Groesbeek
begroting 2013
mutatie n.a.v begr.behandeling
najaarsnota 2012:
effect meerjarig
waarvan toe te voegen aan stelpost
decentralisatie én rijksbezuinigingen
actuele saldi Groesbeek

bedragen x € 1.000

2013

2014

-376
65
-311

2015

2016

-367
81
-286

^40
81
-359

-282
81
-201

0
-34
-34

23,
26
49

74
-15
59.

170
-4
166

104
-65

201
-50

^02

201

590

763

653

675

r500
129.

-500
414

-500
-249

-500
376

•

De herindeling gaat gepaard met het nodige aan frictiekosten. Hiervoor wordt door het Rijk
een frictiekostenvergoeding gedurende de jaren 2015 tot en met 2018 beschikbaar gesteld.
Dit betreft een bedrag ter grootte van in totaal € 8.048.000. De kosten voor de herindeling
zijn als volgt.
Plan van aanpak herindelinq
Voor de uitvoering van het plan van aanpak voor de gemeentelijke herindeling is een bedrag
berekend van € 1.983.800. Op 30 augustus 2012 heeft uw raad reeds een bedrag ter grootte
van € 67.750 beschikbaar gesteld voor het jaar 2012. Voor de jaren 2013 en 2014 zijn nog
geen middelen beschikbaar gesteld. Overeenkomstig uw besluit worden aanvullende middelen
beschikbaar gesteld na vaststelling van het herindelingsadvies op 20 december 2012.
Huisvestinq en ICT
In het plan van aanpak voor de gemeentelijke herindeling dat op 30 augustus door uw raad is
vastgesteld is een tweetal pm-posten opgenomen voor investeringen in ICT en huisvesting.
Doordat gekozen is voor centrale huisvesting in Groesbeek hoeft geen nieuwbouw of aanbouw
plaats te vinden. We gaan er vanuit dat alle medewerkers in het gemeentehuis van Groesbeek
kunneri worden ondergebracht. Door middel van een flexibel kantoorconcept in combinatie
met het nieuwe werken en het opgaan van diverse werkzaamheden in regionaal verband
(vorming van een RUD, mogelijke samenwerking op het terrein van Sociale Zaken,
samenwerking op het terrein van ICT, etc.) is dit mogelijk. Voor het realiseren van een
flexibele kantoorconcept en mogelijk een Klantcontactcentrum (KCC) zullen wel
verbouwingsköstên ontstaan. We ramen deze kosten op € 500.000.
Voor rekening van Ubbergen 9/34^ is € 132.353.

Pagina 5 van 8

Gelet op integratie van de ICT van Millingen aan de Rijn en Groesbeek en de vergelijkbare
systemen waarmee de drie gemeenten werken, zullen de integratiekosten op het terrein van
ICT relatief beperkt blijven. De kosten ramen we op totaal € 500.000.
Voor rekening van Ubbergen 9/34^ is € 132.353.
Interne uren
Voor de harmonisatie van alle producten, diensten en beleid is veel interne capaciteit benodigd
uit de drie organisaties. Om de reguliere dienstveriening tot 1 januari 2015 op een normale
wijze voort te kunnen zetten, dient dekking hiervoor te worden gevonden. Op basis van de
plannen van aanpak die op dit moment per werkgroep zijn opgesteld (nog niet afgerond) en
op basis van ervaringscijfers wordt ingeschat dat minimaal 5% van de totale
personeelscapaciteit benodigd is voor het uitvoeren van de gemeentelijke herindeling. Op
basis van de huidige formatie betreft.dit 10 fte en daarmee 15.000 productieve uren. Afgezet
tegen een gemiddeld intern tarief van € 70,- per uur gaat dit om een bedrag van
€ 1.050.000.
Voor rekening van Ubbergen 9/34^ is €277.941.
Onvoorzien
Op dit moment kunnen we niet meer dan een grofmazige inschatting maken van de benodigde
middelen om de totale herindeling uit te voeren. Een en ander is van diverse (onzekere)
factoren afhankelijk. Met name de hoogte van de kosten van interne uren, huisvesting en ICT
zijn onzeker. We verzoeken u dan ook een bedrag van € 500.000 beschikbaar te stellen voor
onvoorziene kosten.
Voor rekening van Ubbergen 9/34e is €132.353.
We zullen de werkelijke inzet en daarmee benodigde capaciteit nauwgezet gaan volgen. Op
basis van de werkelijke cijfers zullen we aan uw raad per kwartaal rapporteren over de kosten
en hoe een en ander zich verhoudt tot hèt aangevraagde krediet.
Ook het rénteveriies, omdat de integratievergoeding pas later wordt ontvangen zal ten laste
van onvoorzien worden gebracht.
Dekkinq
De totale kosten komen op een bedrag ter grootte van € 4.533.800.
Het aandeel van onze gemeente bedraagt op basis van de verdeelsleutel 9/34
€ 1.200.124. In uw raad van 30 augustus 2012 heeft uw raad een krediet van € 67.750
geraamd, zodat nu een aanvullende bijdrage van € 1.132.374 wordt gevraagd.
De kosten worden over de drie gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal.
Tegenover deze kosten staat een vordering ten laste van de integratievergoeding, zodat een
en ander budgettair in de (meenaren-)begroting wordt opgenomen. Deze
integratievergoeding wordt gedurende de jaren 2015 tot en met 2018 ontvangen.
Het eerder beschikbaar gesteld krediet van € 67.750 is ten laste van de algemene reserve
gebracht. De algemene reserve van ca € 873.000 is niet toereikend om de resterende bijdrage
van € 1.132.374 te kunnen dekken. Bovendien is bij gehele aanwending van de reserve geen
financiële buffer meer aanwezig.
Met de accountant zal nog overieg plaatsvinden o f d e te maken kosten in 2013 en 2014 als
vordering op de nieuwe gemeente in de financiële administratie kunnen worden opgenomen.
De aanvullende bijdrage van € 1.132.374 zal voor 50% in 2013 worden geraamd en voor 50%
in 2014. Als dekking wordt vooriopig een vordering opgenomen ter grootte van de
toegerekende kosten.

Pagina 6 van 8

A

:. sta. ~s~ sé:. OLÊL sts,. ^^s-asa. "fee.

— ■

Conclusie

.

'

De ontvangen zienswijzen, de inspraak tijdens de inloopbijeenkomsten, de rondgang van de
informatiebus en de reacties van de omliggende gemeenten leiden niet tot een wijziging van
het van het voorgenomen besluit tot herindeling van de gemeenten Millingen aan de Rijn,
Ubbergen en Groesbeek.
Communicatie
Communicatie met burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties overde gemeentelijke
herindeling vindt continu plaats via de lokale kranten, de fusiewebsite, de sociale media en
alleriei bijeenkomsten. De basis voor de communicatie betreft het door de gemeenteraden
vastgestelde communicatieplan.
10.

Vervolg
Het herindelingsadvies zal worden doorgezonden naar het college van Gedeputeerde Staten
van Gelderiand, met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken (artikel 5 lid 3 en 4 WetArhi). Indien de minister
op basis van dit advies een voorstel voör een herindelingsregeling wil doen, verwerkt hij dat
binnen vier maanden na ontvangst en stuurt dat aan de Ministerraad. Deze stuurt dit om
advies naar de Raad van State. Daarna zal het formele wetgevingstraject worden gestart, dat
uiteindelijk moet leiden tot vaststelling van de wet door de Tweede en Eerste Kamer der
Staten Géneraal. Die hele procedure duurt gemiddeld 1,5 jaar. Na de publicatie van de wet in
het Staatsblad, treedt deze in werking. De startdatum van de nieuwe gemeente is 1 januari
2015.
De realisatiefase van de gemeentelijke herindeling is inmiddels al in volle gang. Voor wat
betreft de verschillende onderdelen wordt verwezen naar het plan van aanpak herindeling dat
is vastgesteld door de gemeenteraden op 30 augustus 2012.

Bijlagen
Herindelingsadvies, met als bijlagen o.a. de financiële scan van de Provincie Gelderiand en de
financiële rapportage van de werkgroep Financiën.
Excelbestand met kosten specificatie en verdeling.

Burgemeester en wethouders van Ubbergen
De secretaris,

De burgemeester,

H.P.H. Geerards

P.G.I. Wilbers

Pagina 7 van 8

Raadsbesluit
De raad van de gemeente Ubbergen;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 november 2012
ovenwegende dat:

besluit:
1.
2.

3.

4.

Het herindelingsadvies om per 1 januari 2015 te komen tot een gemeentelijke herindeling
van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek vast te stellen.
Het herindelingsadvies te versturen naar het college van Gedeputeerde Staten van Gelderland,
met het verzoek dit met een positief advies door te leiden naar de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijkszakeri.
De aanvullende bijdrage in de herindelingskosten ter grootte van € 1.132.374 (inclusief
interne uren) , om het plan van aanpak gemeentelijke herindeling uit te voeren tot 1 januari
2015, ten laste te brengen van het krediet herindeling MUG-gemeenten.
De aanvullende bijdrage van € 1.132.374 yoor 50% in 2013 te ramen en voor 50% in 2014.
Als dekking wordt een vordering opgenomen ter grootte van de toegerekende kosten.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Ubbergen
op 20 december 2Ö12.

De raadsgriffier,

De voorzitter.

H.W.G.M. Vreman

P.G.I. Wilbers

Pagina 8 van 8

u_ - s . atfi- "a.

=£..fli«. sjis. =1^ é£fc_ s : s .

Documentbeheer

EINDE
DOCUMENT