2
Volkshuisvesting�BES
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Regels�inzake�de�volkshuisvesting,�de
ruimtelijke�ordening�en�het�milieubeheer�in�de�openbare�lichamen�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba�(Wet�volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieubeheer�BES)
(32473).
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

De�heer�Lucassen�(PVV):
Voorzitter.�De�PVV�neemt�het�woord�over�de�Antillen.�U
zult�waarschijnlijk�denken:�dan�komen�wij�uit�op�drie�onderwerpen,�namelijk�corruptie,�falend�bestuur�en�die�vreselijke�schuldsanering�die�ons�miljarden�heeft�gekost.�Ook
vandaag�zitten�deze�onderwerpen�in�ons�betoog.
Ik�wil�echter�beginnen�met�het�milieu,�een�onderwerp
waarbij�men�misschien�niet�direct�aan�de�PVV�denkt;�dat
is�niet�helemaal�terecht.�Natuurlijk�is�het�waar�dat�wij�niet
direct�tranen�in�onze�ogen�krijgen�bij�beelden�van�zwemmende�ijsbeertjes�of�van�afbrekende�ijsklontjes�–�onze
partij�drijft�niet�mee�op�de�golfstroom�van�de�klimaathysterie�–�maar�de�PVV�staat�wel�voor�een�goed�milieubeheer.�Het�belang�daarvan�wordt�helaas�vaak�extra�duidelijk�na�een�incident�waardoor�schade�aan�het�milieu�ontstaat.
In�september�2010�woedde�er�een�hevige�brand�bij�de
olieopslag�van�het�bedrijf�BOPEC�op�Bonaire.�Daarbij�ging
meer�dan�200.000�liter�olie�in�vlammen�op�en�een�gedeelte�van�de�olie�kwam�in�het�milieu�terecht.�Met�de�blusmiddelen�van�BOPEC�en�van�de�brandweer�van�Bonaire�was
men�niet�in�staat�om�het�vuur�onder�controle�te�krijgen.
De�Nederlandse�marine�moest�er�zelfs�aan�te�pas�komen
om�assistentie�te�verlenen�bij�het�blussen�van�de�brand.
Eerder�kwam�bij�BOPEC�ook�al�olie�in�het�milieu�terecht,
dit�keer�door�overstroming�van�de�opslagtanks�door�regenval.�Het�bedrijf�bleek�niet�te�beschikken�over�milieuvergunningen.�Mijn�vraag�aan�de�staatssecretaris�is:�hoe
lang�zijn�bedrijven�zoals�BOPEC�op�de�eilanden�actief�geweest�zonder�in�het�bezit�te�zijn�van�noodzakelijke�vergunningen?�Een�belangrijkere�vraag�is:�zijn�de�nieuwe�eisen�die�worden�gesteld�aan�de�milieuvergunningen�toereikend�om�de�veiligheid�van�deze�bedrijven�te�vergroten
en�dit�soort�incidenten�te�voorkomen,�of�hebben�wij�hier
weer�te�maken�met�een�uitgeklede�en�gesimplificeerde
wetgeving�vanwege�ligging,�klimaat,�reliëf�et�cetera?
De�PVV�maakt�zich�ook�zorgen�over�de�handhaving.�Er
zijn�te�weinig�middelen�en�te�weinig�handhavers.�Wat�nog
erger�is:�de�handhaving�wordt�overgelaten�aan�de�lokale
toezichthouders.�Dat�brengt�mij�bij�mijn�volgende�punt:
corruptie.�Wat�wordt�er�namelijk�gezegd�over�handhaving
op�de�Antillen?�Ik�citeer:�de�problemen�van�handhaving
in�een�kleine�gemeenschap�spelen�nadrukkelijk;�de�politieke�en�sociale�consequenties�voor�ambtenaren�en�bestuurders�zijn�veel�groter�dan�in�het�Europese�deel�van
ons�land;�juist�door�het�gesloten�en�kleinschalige�karakter�van�de�samenleving�op�de�eilanden�kan�het�moeilijk,
zo�niet�onmogelijk�zijn�om�op�te�treden�tegen�inrichtingen
waarin�de�lokale�overheid�soms�medeparticipant�is.�Oftewel:�het�is�een�corrupte�bende�waar�belangenverstren-

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

geling�en�vriendjespolitiek�eerder�regel�dan�uitzondering
zijn.�De�PVV�is�blij�dat�de�regering�de�problemen�met�de
corruptie�op�de�eilanden�nu�ook�als�zodanig�benoemt.�Wij
vragen�hier�immers�al�jaren�aandacht�voor.
Benoemen�alleen�is�natuurlijk�niet�genoeg:�je�moet�de
problemen�ook�aanpakken.�Welke�oplossing�wordt�er�dan
voorgesteld?�Er�moet�een�integriteitscode�komen�voor
handhavers.�Van�zo'n�voorstel�krijg�ik�wel�tranen�in�mijn
ogen.�Hoe�moet�zo'n�integriteitscode�eruit�zien?�Moet�ik
dan�denken�aan�een�soort�tien�geboden�voor�de�lokale
toezichthouder:�gij�zult�geen�geld�aannemen�van�een�rijke�multinational,�of�gij�zult�streng�optreden�tegen�het�bedrijf�dat�het�hele�eiland�van�stroom�en�drinkwater�voorziet?�De�PVV�heeft�weinig�vertrouwen�in�handhaving�door
lokale�toezichthouders.�Toezichthouders�moeten�niet�alleen�optreden�onder�begeleiding�van�inspecteurs�van�het
Rijk,�maar�ook�onder�verantwoordelijkheid�van�het�Rijk.�Is
de�staatssecretaris�bereid�om�dit�toe�te�zeggen?
Mijn�volgende�punt�betreft�het�wonen�op�de�BES-eilanden.�De�eilanden�hebben�net�als�Nederland�een�migratieprobleem,�maar�zoals�wij�weten�is�het�op�de�eilanden�allemaal�net�even�iets�anders�dan�bij�ons,�soms�zelfs�compleet�het�tegenovergestelde.�De�eilanden�hebben�geen
last�van�een�toestroom�van�kansarme�immigranten�uit�bijvoorbeeld�Marokko�of�Turkije.�Nee,�de�eilanden�schijnen
last�te�hebben�van�een�toestroom�van�kansrijke�en�welgestelde�immigranten�uit�Nederland.�Dus�krijgen�de�lokale�autoriteiten�via�de�huisvestingsverordening�de�mogelijkheid�om�"verdringing�van�de�eigen�bevolking�door�immigranten�te�voorkomen".�Laten�wij�dan�eerst�vaststellen
dat�iemand�die�zich�vanuit�Nederland�op�de�BES-eilanden
wil�vestigen,�schijnbaar�als�immigrant�wordt�beschouwd.
Omgekeerd�moeten�wij�dan�misschien�de�bewoners�van
de�BES-eilanden�die�naar�Nederland�willen�komen,�ook
als�immigrant�beschouwen.�Waarvan�akte.�Verder�is�het
natuurlijk�opmerkelijk�dat�in�Nederland�op�grond�van�de
huisvestingsverordening�veel�immigranten�worden�voorgetrokken�op�de�woningmarkt,�terwijl�op�Bonaire,�Statia
en�Saba�Nederlanders�op�grond�van�de�huisvestingsverordening�kunnen�worden�geweerd.
De�PVV�wil�weten�wanneer�sprake�is�van�onevenwichtige�en�onrechtvaardige�effecten�op�de�woningmarkt�die�tot
dit�soort�maatregelen�moeten�leiden.�Welke�eisen�zullen
worden�gesteld�aan�nieuwe�vestigers�en�wie�gaat�daarop�controleren?�Is�de�minister�met�ons�van�mening�dat
met�een�dergelijke�regeling�ook�de�deur�voor�corruptie
weer�wagenwijd�wordt�opengezet?�Hoe�gaat�de�minister
dat�voorkomen?�In�Nederland�is�de�VROM-Inspectie�belast�met�de�toetsing�van�de�rechtmatigheid�van�de�huisvestingsverordeningen.�Zal�de�inspectie�die�taak�ook�op
de�BES-eilanden�vervullen?�Graag�een�toezegging�van�de
minister.
Verder�is�de�PVV�van�mening�dat�Nederlanders�het
recht�van�vrije�vestiging�op�de�BES-eilanden�moeten�hebben.�Ik�overweeg�hierover�een�motie�in�te�dienen.�Het�kan
natuurlijk�nooit�zo�zijn�dat�Nederlands�belastinggeld�wel
welkom�is�op�de�eilanden,�maar�de�Nederlandse�belastingbetaler�niet.
De�heer�Van�Bochove�(CDA):
Mag�ik�uit�deze�stellingname�van�de�PVV�de�conclusie
trekken�dat�de�PVV�in�ieder�geval�op�één�punt�van�gedachten�veranderd�is,�namelijk�op�het�punt�van�de�vrije
vestiging�van�Antillianen�en�Arubanen�–�ik�moet�het�natuurlijk�anders�formuleren:�mensen�van�Curaçao,�SintMaarten,�Aruba�en�de�BES-eilanden�–�in�Nederland?

2 februari 2011
TK�47

47-2-2

Lucassen
De�heer�Lucassen�(PVV):
Als�wij�het�hebben�het�over�de�BES-eilanden,�hebben�wij
het�over�de�Nederlandse�gemeenten.�Daar�moet�gewoon
vrije�vestiging�mogelijk�zijn.

precies�hetzelfde�mogen�doen.�U�vindt�het�kennelijk�gek.
Dan�wilt�u�misschien�met�twee�maten�meten,�maar�dat
lijkt�mij�niet�de�manier�waarop�we�in�dit�land�met�elkaar
omgaan.

De�heer�Van�Bochove�(CDA):
Zo�makkelijk�komt�u�er�niet�mee�weg.�Mijn�vraag�had�een
diepere�lading.�Wilt�u�ook�op�het�andere�element�ervan
ingaan?

De�heer�Lucassen�(PVV):
Het�heeft�helemaal�niets�te�maken�met�het�met�twee�maten�meten.�Deze�huisvestingsverordeningen�gaan�gewoon�gebruikt�worden�om�Nederlanders�te�weren�van�de
eilanden.�Wij�willen�dat�er�heel�streng�toezicht�op�wordt
gehouden�zodat�dit�niet�gebeurt.

De�heer�Lucassen�(PVV):
Over�de�andere�landen�binnen�het�Koninkrijk�hebben�wij
inderdaad�een�heel�andere�mening.�Dat�klopt.
De�heer�Van�Dam�(PvdA):
De�heer�Lucassen�doet�alsof�dit�een�heel�rare�regel�is,
maar�heeft�hij�het�afgelopen�jaar�wel�eens�in�dit�land
rondgetrokken?�Is�hij�wel�eens�naar�dorpen�geweest?
De�heer�Lucassen�(PVV):
Ik�ben�wel�eens�in�dorpen�geweest.�Sterker�nog:�ik�woon
zelfs�in�een�dorp.
De�heer�Van�Dam�(PvdA):
Is�het�de�heer�Lucassen�bekend�dat�in�een�dorp�ook�vaak
eisen�worden�gesteld�als�je�daar�een�huis�wilt�huren�of
kopen,�om�ervoor�te�zorgen�dat�geen�verdringing�van�de
lokale�dorpsbevolking�optreedt�en�dat�de�kinderen�die�in
het�dorp�worden�geboren,�daar�ook�makkelijk�aan�een
huis�kunnen�komen?�Je�kunt�in�Nederland�niet�zomaar
een�huis�huren�in�een�dorp.�Ik�weet�niet�of�dat�de�heer
Lucassen�ooit�is�opgevallen.
De�heer�Lucassen�(PVV):
In�Nederland�wordt�juist�in�het�kader�van�de�stadsvernieuwing�geschreeuwd�en�gesmeekt�om�invloeden�van�buitenaf.�De�verhoudingen�liggen�dus�net�even�iets�anders
dan�de�heer�Van�Dam�zegt.
De�heer�Van�Dam�(PvdA):
De�heer�Lucassen�heeft�het�nu�over�stadsvernieuwing.�Ik
had�het�over�dorpen.�Die�hebben�een�heel�andere�schaal,
zoals�de�drie�eilanden�ook�een�heel�andere�schaal�hebben.�In�Nederlandse�dorpen�bestaat�gewoon�de�mogelijkheid�om�eisen�te�stellen.�Als�je�vanuit�de�stad�graag�naar
een�dorp�wilt,�zul�je�eerst�moeten�aantonen�dat�je�iets
met�dat�dorp�hebt,�dat�je�daar�een�baan�of�familie�hebt
enzovoorts.�Dat�vinden�wij�heel�normaal.�Ik�heb�de�heer
Lucassen�daar�nog�nooit�over�gehoord.�Kennelijk�vindt�hij
dat�daar�andere�regels�moeten�gelden�dan�de�regels�die
wij�in�Nederland�toelaten�voor�dorpen�hier.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Ik�constateer�dat�deze�huisvestingsverordeningen�de
ruimte�bieden�om�Nederlanders�categoraal�te�weigeren
op�de�eilanden.�Aangezien�Nederland�miljarden�in�die�eilanden�heeft�gepompt,�is�dat�niet�de�bedoeling.
De�heer�Van�Dam�(PvdA):
Dat�is�het�punt�niet.�De�vraag�is�of�je�dit�soort�kleine�gemeenschappen�de�mogelijkheid�wil�bieden�om�te�zeggen:
van�mensen�uit�de�eigen�gemeenschap�willen�wij�wel�de
zekerheid�hebben�dat�ze�hier�gewoon�een�huis�kunnen
vinden�en�ze�dus�niet�hun�heil�elders�moeten�zoeken.�Dat
is�wat�we�in�Nederlandse�dorpen�goed�vinden.�Ik�vind�het
niet�zo�gek�dat�we�dan�tegen�de�eilanden�zeggen�dat�ze

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Ik�probeer�het�met�een�andere�vraag.�Als�de�heer
Lucassen�een�voorstander�is�van�vrije�vestiging�is�mijn
vraag�aan�hem�hoe�hij�dat�eigenlijk�wil�kanaliseren.�Ik
hoor�hem�spreken�over�een�migratiestroom�richting�de
BES-eilanden.�Dan�wil�ik�graag�weten�hoe�hij�dat�allemaal
wil�kanaliseren.�Hoe�gaat�hij�dat�doen�als�de�huisvestingsverordening�wat�hem�betreft�te�ruim�is?
De�heer�Lucassen�(PVV):
De�bevoegdheid�wordt�neergelegd�bij�het�lokale�bestuur.
Dat�gaat�beslissen�wie�er�wel�en�niet�welkom�zijn�op�die
eilanden.�Zoals�we�weten,�is�het�lokale�bestuur�nogal�gevoelig�voor�financiële�prikkels.�Dus�daar�ligt�gewoon�een
corruptiegevaar.�Buiten�dat�moet,�zoals�in�Nederland�ook
gebeurt,�die�huisvestingsverordening�getoetst�worden
op�rechtmatigheid;�is�er�reden�om�beperkingen�op�te�leggen�aan�nieuwe�vestigers�op�die�eilanden?�Dat�is�waar�wij
naar�streven�met�mijn�voorstel.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
De�bevoegdheid�rond�de�huisvestingsverordening�ligt�ook
in�Nederland�bij�de�gemeenteraad.�Ik�vind�het�dan�ook
een�beetje�raar�wat�de�heer�Lucassen�nu�zegt.�Een�ding
moet�hij�niet�vergeten:�de�BES-eilanden�zijn�inmiddels�onderdeel�geworden�van�het�Nederlands�grondgebied.�Het
is�dus�niet�meer�"wij-zij",�maar�het�is�nu�"wij"�geworden.
Dus�we�zullen�zo�veel�mogelijk�moeten�streven�naar�synchrone�wetgeving.�Waar�dat�mogelijk�is,�moeten�er�aanpassingen�gepleegd�worden.�Het�zijn�gewoon�eilanden
net�als�de�Waddeneilanden.�Hoe�wil�de�heer�Lucassen�er
zorg�voor�dragen�dat�alles�ten�aanzien�van�de�eilanden,
zoals�economische�ontwikkeling�en�milieu,�met�elkaar�in
balans�blijft?
De�heer�Lucassen�(PVV):
Ik�haal�uit�de�vraag�van�mevrouw�Ortega�weer�het�kernprobleem.�Aan�de�ene�kant�wordt�er�door�haar�gesteld�dat
de�eilanden�bij�ons�horen.�Dat�is�een�feit,�overigens�niet
een�feit�waar�de�PVV�heel�erg�blij�mee�is,�want�wij�hadden
de�eilanden�liever�buiten�het�hele�Koninkrijk�gezien,�maar
dat�is�bekend.�Aan�de�andere�kant�zegt�mevrouw�Ortega
dat�daar�waar�nodig,�uitzonderingen�gemaakt�moeten
kunnen�worden.�Enerzijds�moet�alles�dus�synchroon�lopen�maar�anderzijds�is�het�allemaal�weer�zo�speciaal�dat
er�uitzonderingen�gemaakt�moeten�worden.�Wij�willen�gewoon�goed�toezicht�op�dit�soort�regelingen.�Buiten�dat:
als�wij�het�hebben�over�de�prijsontwikkeling�van�huizen
en�de�ontwikkeling�van�de�economie,�zou�men�juist�open
moeten�staan�voor�mensen�die�zich�daar�willen�vestigen
vanuit�Nederland.

2 februari 2011
TK�47

47-2-3

Lucassen
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Tot�mijn�grote�spijt�moet�ik�concluderen�dat�de�heer
Lucassen�iets�zegt�om�te�zeggen�en�zich�er�helemaal�niet
bewust�van�is�wat�de�gevolgen�zijn�van�de�standpunten
die�hij�hier�inneemt.�Als�hij�hierop�geen�duidelijk�antwoord�heeft,�moet�ik�constateren�dat�dit�alleen�maar�weer
populistisch�gekraai�is.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Nou,�dat�was�heel�pijnlijk.�Ik�voel�hem�nog�steeds,�mevrouw�Ortega.�Eigenlijk�zegt�u�niet�zoveel�anders�dan�wat
ik�zeg,�namelijk�dat�het�toezicht�op�de�BES-eilanden�hetzelfde�moet�zijn�als�dat�in�Nederland.�Dat�is�ook�wat�ik
vraag,�namelijk�streng�toezicht�op�de�huisvestingsverordeningen,�zodat�die�niet�misbruikt�kunnen�worden.
Voorzitter.�Miljarden�aan�schuldsanering.�Het�is�droevig�en�eigenlijk�beschamend�om�er�elke�keer�weer�achter
te�komen�dat�er�op�de�eilanden�nauwelijks�een�goed�werkende�riolering�is,�dat�er�geen�permanente�waterzuivering
is,�dat�de�afvalverwerking�eigenlijk�is�blijven�steken�op�het
niveau�van�de�middeleeuwen,�namelijk�gewoon�in�een
gat�gooien�en�afdekken.�En�dat�na�al�die�miljarden.�Waar
zijn�die�miljarden�toch�gebleven?
De�heer�Van�Dam�(PvdA):
Ik�snap�best�dat�het�allemaal�een�beetje�stennis�schoppen
en�provoceren�is,�maar�als�u�elke�keer�spreekt�over�miljarden,�moet�u�ook�even�zeggen�hoeveel�schuldsanering�er
heeft�plaatsgevonden�voor�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Als�we�nu�eens�helemaal�op�een�bonnetje�konden�krijgen
waar�elke�cent�van�die�schuldsanering�naartoe�was�gegaan,�dat�zou�toch�prachtig�mooi�zijn,�mijnheer�Van�Dam?
De�heer�Van�Dam�(PvdA):
Ik�ben�niet�degene�die�hier�allemaal�onzinnige�bedragen
het�parlement�in�slingert,�dat�doet�u.�Onderbouw�het�dan
eens.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Nogmaals,�ik�zou�meer�onderbouwing�willen�hebben
waar�dat�geld�nu�eigenlijk�gebleven�is.�Er�is�totaal�geen
overzicht�waar�die�schuldsanering�die�is�verstrekt�aan�de
Nederlandse�Antillen�voor�bestemd�is�en�waar�het�geld
voor�die�leningen�is�gebleven.�Wat�dat�betreft�ben�ik�net
zo�nieuwsgierig�als�de�heer�Van�Dam�wat�de�verhoudingen�nu�precies�zijn.
De�heer�Van�Dam�(PvdA):
Dit�was�een�heel�lange�zin�om�te�zeggen�dat�u�een�beetje
uit�uw�nek�kletste,�want�u�weet�het�eigenlijk�niet.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Ik�wil�hier�eigenlijk�niet�eens�op�reageren.
Voorzitter.�Klopt�het�dat�de�waterzuiveringsinstallaties
op�Bonaire�ook�nog�door�Nederland�bekostigd�worden?
Zullen�de�andere�basisvoorzieningen,�die�eigenlijk�allang
geregeld�hadden�moeten�zijn,�ook�door�Nederland�gefinancierd�worden?�Hoeveel�moet�dat�gaan�kosten?�De
PVV-fractie�ziet�de�bonnetjes�graag�tegemoet.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�wil�een�gewetensvraag�aan�de�PVV�stellen.�Is�zij�nu
voor�opbouw�of�voor�afbraak�van�de�BES-eilanden?�Ik�heb

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

nog�geen�enkel�positief�voorstel�gehoord.�Het�is�zoals�het
is.�De�heer�Lucassen�heeft�uitgebreid�uiteengezet�wat�zijn
plannen�waren�met�de�eilanden,�maar�die�zijn�gelukkig
niet�doorgegaan.�Wat�wil�hij�nu�eigenlijk�met�de�BES-eilanden?
De�heer�Lucassen�(PVV):
Natuurlijk�had�de�PVV�alle�Antillen�zo�snel�mogelijk�uit
het�Koninkrijk�willen�hebben,�maar�dat�is�niet�gelukt.�Zij
zijn�nu�voor�een�gedeelte�deel�van�Nederland.�Als�zodanig
moeten�zij�ook�voldoen�aan�de�eisen�die�wij�hier�in�Nederland�hebben.�Als�zij�deel�zijn�van�Nederland,�moeten�we
ook�afstappen�van�het�tweeslachtige�beleid�dat�zij�aan�de
ene�kant�zo�veel�mogelijk�moeten�meedraaien�binnen�Nederlandse�wetgeving,�maar�dat�wij�aan�de�andere�kant�zo
veel�mogelijk�uitzonderingen�maken,�want�de�eilanden
zijn�zo�uniek.�Ja,�ze�zijn�hartstikke�uniek,�daar�ben�ik�het
mee�eens,�maar�op�deze�manier�komen�we�daarmee�niet
verder.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�begin�mij�het�volgende�af�te�vragen.�De�heer�Lucassen
zegt�aan�de�ene�kant�dat�zij�bij�ons�horen,�en�dat�onderschrijf�ik,�maar�aan�de�andere�kant�worden�er�toch�een
soort�eerste-�en�tweederangsburgers�gecreëerd;�de�burgers�in�Nederland�en�de�burgers�op�de�BES. Mijn�indringende�vraag�is�of�de�PVV�dat�van�plan�is.�Is�zij�nu�voor�opbouw�of�voor�afbraak�van�de�eilanden?�Het�lijkt�mij�niet�zo
heel�ingewikkeld�om�daar�antwoord�op�te�geven�in�plaats
van�de�inbreng�nog�een�keer�op�te�lezen.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Opbouw�of�afbraak.�Afbraak�daar�hoeven�wij�die�eilanden
niet�bij�te�helpen,�want�dat�kunnen�zij�schijnbaar�zelf�als
geen�ander,�dus�moet�er�sprake�zijn�van�opbouw.�De�opmerking�over�een�tweedeling�of�tweederangsburgers�is
totale�onzin.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�zie�graag�de�concrete�plannen�tegemoet�van�de�PVV,
behalve�wat�populistisch�gebrabbel�dat�deze�eilanden
zichzelf�wel�naar�de�knoppen�helpen.�Ik�zou�zeggen�dat�je
dat�niet�zomaar�de�zaal�ingooit,�maar�nader�moet�onderbouwen.�Ik�ben�benieuwd�wat�de�plannen�van�de�PVV�zijn
om�te�komen�tot�opbouw�van�de�BES-eilanden.�Heeft�de
heer�Lucassen�dat�ook�voorbereid?
De�heer�Lucassen�(PVV):
Alles�staat�of�valt�met�de�kwaliteit�van�het�bestuur�op�die
eilanden.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Het�gaat�er�nu�om�wat�u�gaat�doen.
De�heer�Lucassen�(PVV):
We�hadden�het�over�de�kwaliteit�van�bestuur�op�die�eilanden.�Daar�staat�of�valt�alles�mee.�De�PVV�heeft�al�jaren�aandacht�gevraagd�voor�wat�daar�allemaal�aan�mankeert,�hoeveel�corruptie�daar�is�en�wat�voor�falend�beleid
daar�wordt�gevoerd,�waardoor�Nederland�zoveel�miljard
aan�schulden�heeft�moeten�overnemen�voor�alle�eilanden.
We�weten�niet�eens�wat�daarmee�is�gebeurd,�terwijl�as
we�speak�door�datzelfde�bestuur�alweer�nieuwe�schulden
worden�gemaakt.

2 februari 2011
TK�47

47-2-4

Lucassen
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�stel�vast�dat�het�blijkbaar�moeilijk�is�om�van�de�grijsgedraaide�grammofoonplaat�af�te�stappen�en�antwoord
te�geven�op�een�vrij�eenvoudige�vraag�van�mijn�kant.�Ik
krijg�nu�een�soort�standaardantwoord.�Het�is�treurig�dat
de�PVV�niet�in�staat�is�een�perspectief�te�schetsen�en�in
plaats�daarvan�steeds�dezelfde�standaardteksten�herhaalt.
Dat�is�jammer.�Ik�houd�het�hierbij,�want�de�heer�Lucassen
en�zijn�partij�hebben�het�niet�in�zich�om�een�beetje�te�improviseren.�Zij�gebruiken�alleen�maar�voorgedrukte�en
voorgeprogrammeerde�teksten.�Dat�is�heel�jammer.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Dit�is�vreselijk�pijnlijk�en�het�duurt�lang�voordat�ik�van�deze�steek�ben�bijgekomen.�Wij�hebben�het�over�de�kwaliteit�van�het�bestuur,�daarmee�staat�of�valt�alles.�Als�mevrouw�Van�Gent�dat�een�grijsgedraaide�grammofoonplaat
noemt,�raad�ik�haar�aan�de�kranten�bij�te�houden�om�te�lezen�wat�daar�bijna�elke�week�weer�in�staat�over�dat�falende�bestuur�en�de�corruptie�op�de�eilanden.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
De�heer�Lucassen�zegt�dat�het�bestuur�weer�allemaal
schulden�maakt.�Dat�bevreemdt�mij,�omdat�er�een�College�financieel�toezicht�is�ingesteld.�Als�hij�dat�zegt,�geeft
hij�een�brevet�van�onvermogen�aan�de�regering,�maar�ook
aan�de�Tweede�Kamer,�want�de�bedoeling�is�dat�wij�de
vinger�hierop�leggen.�Daarom�zijn�wij�tot�bepaalde�wetgeving�gekomen.
De�heer�Lucassen�(PVV):
Ik�ben�het�met�mevrouw�Ortega�eens.�Het�College�financieel�toezicht�doet�zijn�uiterste�best.�Het�is�een�zware�opgave�om�door�de�administratieve�chaos�daar�heen�te�prikken�en�een�goed�beeld�te�krijgen.�Zij�neemt�daarmee�wel
een�beetje�een�voorschot�op�het�debat�dat�wij�binnenkort
zullen�voeren�over�de�waarborgfunctie.�Dan�zal�dit�onderwerp�uitgebreid�aan�de�orde�komen.�Ik�ben�het�met�haar
eens�dat�de�Kamer�toezicht�moet�houden�op�wat�daar�gebeurt.�Ik�neem�aan�dat�ik�mevrouw�Ortega�aan�mijn�zijde
zal�vinden�in�het�komende�debat.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
De�heer�Lucassen�probeert�mij�nu�allerlei�woorden�in�de
mond�te�leggen.�Ik�heb�een�andere�visie�op�de�waarborgfunctie�en�de�manier�waarop�wij�daarmee�omgaan.�Hij
heeft�mijn�vraag�nog�niet�beantwoord.�Hij�zegt�heel�stellig
dat�men�daar�bezig�is�om�schulden�te�maken.�Dan�vraag
ik�aan�hem�om�feitelijke�informatie�over�die�schulden.
Hoeveel�schuld�is�daar�inmiddels�opgebouwd?
De�heer�Lucassen�(PVV):
Ik�kan�alleen�maar�constateren�dat�de�begroting�op�de�diverse�eilanden�de�nodige�problemen�oplevert.�In�mijn�optiek�leidt�dit�weer�tot�nieuwe�schulden�en�in�ieder�geval
tot�een�nieuwe�hulpvraag�in�onze�richting.�Daarvoor�moeten�wij�waken.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Ik�moet�jammer�genoeg�weer�concluderen�dat�er�alleen
maar�sprake�is�van�iets�zeggen�om�te�zeggen.
De�voorzitter:
Dat�was�een�conclusie,�de�heer�Lucassen�hoeft�daarop
niet�te�reageren.

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

De�heer�Lucassen�(PVV):
Dit�is�echt�totale�onzin.�Ik�zeg�helder�waaraan�het�schort,
waarvoor�wij�moeten�waken�en�wat�wij�zullen�behandelen.�Ik�kan�niet�anders�zeggen�dan�dat�de�grijsgedraaide
grammofoonplaat�eerder�aan�de�andere�kant�van�de�interruptiemicrofoon�wordt�gebruikt�dan�aan�mijn�kant.

De�heer�Van�Bochove�(CDA):
Voorzitter.�De�eilanden�van�het�Caraïbisch�gebied�van�het
Koninkrijk�zijn�kwetsbaar�op�het�terrein�van�natuur�en�milieu.�Er�is�een�grote�rijkdom�aan�natuur�en�biodiversiteit.
Die�rijkdom�wordt�zichtbaar�in�de�voor�ieder�eiland�specifieke�flora�en�fauna.�Nog�onlangs�waren�daarvan�prachtige�beelden�te�zien�in�een�televisieprogramma.�Ik�heb�de
afgelopen�jaren�met�sommige�collega's�in�die�gebieden
mogen�rondkijken,�wij�zijn�er�rondgeleid�door�organisaties�en�hebben�kunnen�zien�hoe�belangrijk�die�rijkdom�is.
Bescherming�hiervan�en�van�de�onderwatermilieus�en�koralen�is�van�grote�betekenis.�Dit�vraagt�om�beleid�waarin�voor�een�deel�in�het�voorliggende�wetsvoorstel�is�voorzien.
De�CDA-fractie�heeft�in�het�verslag�enkele�vragen�aan
de�regering�voorgelegd;�ze�zijn�tot�tevredenheid�beantwoord.�De�Raad�van�State�wijst�er�in�zijn�advies�bij�het
wetsvoorstel�op�dat�het�van�wezenlijk�belang�is�om�bij�de
formulering�van�BES-wetgeving�rekening�te�houden�met
enkele�bijzondere�aandachtspunten.�De�raad�noemt�het
van�Nederland�sterk�afwijkende�insulaire�karakter�van�de
BES-eilanden,�de�kleine�oppervlakte�ervan,�de�geringe�bevolkingsomvang,�het�moeilijke�reliëf�en�de�economische
afhankelijkheid�van�de�eilanden�van�slechts�enkele�producten.�Uit�de�reactie�van�de�staatssecretaris�blijkt�dat�dit
ook�is�gebeurd.�De�staatssecretaris�laat�ons�weten�dat�het
wetsontwerp�slechts�de�minimaal�noodzakelijke�wet-�en
regelgeving�bevat�om�op�termijn�de�eilandgebieden�op
een�aanvaardbaar�niveau�te�brengen�voor�de�bouw-�en
huisvestingsvoorschriften,�voorschriften�voor�afvalstoffen,�afvalwater,�milieuprogramma's,�milieueffectrapportages�en�bodembescherming.�Daarnaast�wijst�hij�er�in�zijn
antwoord�op�dat�de�gekozen�aanpak�het�mogelijk�maakt
om,�indien�noodzakelijk,�direct�via�AMvB�en/of�ministeriële�regeling�dan�wel�via�een�eilandsverordening,�in�te�spelen�op�mogelijk�noodzakelijke�veranderingen�en�op�de�actualiteit.
De�CDA-fractie�steunt�deze�benadering.�Die�vraagt�overigens�wel�een�voortdurende�alertheid�van�zowel�het�eilandbestuur�als�van�de�verantwoordelijke�bewindslieden
in�Nederland.�Ik�vraag�beide�bewindslieden�hoe�alle�partijen�hieraan�invulling�geven.�We�moeten�namelijk�vaststellen�dat�de�minister�verantwoordelijk�is�voor�een�deel
van�de�regelgeving�en�de�staatssecretaris�voor�een�ander
deel.�Kan�de�staatssecretaris�toezeggen�dat�de�Kamer�bijvoorbeeld�tweejaarlijks�zal�worden�geïnformeerd�over�de
ontwikkelingen�op�dit�terrein?�En�hoe�gaat�de�minister�dat
voor�zijn�deel�doen,�kiest�ook�hij�ervoor�om�de�Kamer�met
een�zekere�regelmaat�te�informeren?�En�is�een�specifieke
invulling�per�eiland�mogelijk?
Net�als�Nederland�kennen�ook�de�BES-eilanden�betrokken�inwoners,�die�zijn�begaan�met�het�behoud�van�waardevolle�natuur.�Vaak�hebben�deze�inwoners�zich�georganiseerd.�De�betreffende�organisaties�beschikken�over�een
schat�aan�kennis,�gericht�op�de�specifieke�omstandigheden�van�flora�en�fauna.�Gebruikmaken�van�die�kennis�is
noodzakelijk,�zeker�als�zaken�afwijken�van�het�Nederland-

2 februari 2011
TK�47

47-2-5

Van�Bochove
se.�Contacten�in�het�verleden�hebben�ons�geleerd�dat�deze�organisaties�lang�niet�altijd�serieus�worden�genomen.
Kan�de�staatssecretaris�toezeggen�dat�de�betreffende�organisaties�de�plaats�krijgen�die�passend�is�voor�hun�kennis�van�en�betrokkenheid�met�het�eiland,�voor�het�behoud
van�flora�en�fauna?�En�zijn�beide�bewindslieden�bereid
om�deze�benadering�ook�aan�de�eilandbesturen�voor�te
leggen,�zodat�ook�zij�vanuit�een�meer�positieve�houding
met�deze�groepen�omgaan?
De�CDA-fractie�stelt�vast�dat�de�Kamer�de�nodige�kanttekeningen�heeft�gemaakt�bij�dit�wetsontwerp.�Dat�heeft
geleid�tot�een�nota�van�wijziging.�De�CDA-fractie�stemt�in
met�dit�wetsontwerp�en�de�voorgestelde�wijzigingen�en
aanvullingen.�Ik�zie�uit�naar�de�antwoorden�van�de�regering�en�wacht�het�oordeel�over�de�ingediende�amendementen�af.

Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Als�samenleving�hebben�wij�een�verantwoordelijkheid�voor�ons�nageslacht.�Wat�voor�wereld�willen�wij
nalaten,�hoe�kunnen�wij�ervoor�zorg�dragen�dat�de�voor
een�groot�deel�ongerepte�natuur�en�schone�lucht�van�de
mooie�BES-eilanden�intact�blijven?
De�ChristenUniefractie�steunt�het�streven�van�de�regering�om�met�eenvoudige�wetgeving�maximaal�rentmeesterschap�te�bewerkstelligen.�De�wettelijke�bescherming�van�milieu�en�natuur�op�de�BES-eilanden�is�dringend�noodzakelijk,�zeker�in�het�licht�van�de�economische
ontwikkelingen.�Door�het�stellen�van�wettelijke�regels�blijven�de�eilanden�aantrekkelijk�voor�toeristen,�werken�de
BES-eilanden�aan�een�duurzame�ontwikkeling�en�zijn�hun
kinderen�verzekerd�van�een�goede�toekomst.�Welke�visie�hebben�de�bewindspersonen�op�de�balans�en�het�behoud�van�natuur�en�milieu,�en�de�economische�ontwikkeling?�Welke�acties,�naast�de�in�te�voeren�wetgeving,
zullen�worden�ondernomen�om�bedrijven�die�zich�op�de
BES-eilanden�willen�vestigen,�bewust�te�maken�van�hun
maatschappelijke�verantwoordelijkheid?�Hoe�wordt�maatschappelijk�verantwoord�ondernemen�op�het�gebied�van
planning�gestimuleerd?�Graag�een�reactie.
Huidige�en�toekomstige�inwoners�zullen�zich�ervan�bewust�zijn�dat�zij�behoedzaam�met�natuur�en�milieu�moeten�omgaan.�Zoals�de�heer�Van�Bochove�zei,�is�er�op�Bonaire�een�grote�groep�rond�Rincón�die�opkomt�voor�de
natuur,�maar�er�zullen�ook�nieuwe�mensen�komen.�Er
moet�worden�gestreefd�naar�een�natuurlijke�bewustwording�die�duurzaam�is.�Is�de�regering�van�plan�om�naast
informatie�en�communicatie�over�de�nieuwe�regels,�aandacht�te�besteden�aan�een�bredere�bewustwording�van�de
omgang�met�natuur�en�milieu?
Het�wetsvoorstel�dat�wij�vandaag�bespreken�vormt
het�kader�van�een�reeks�nieuwe�regelgevingen�die
van�toepassing�zullen�worden�op�de�BES-eilanden.�De
ChristenUnie�is�voor�groene�regelgeving�maar�zij�is�ook
realistisch.�Er�moet�sprake�zijn�van�een�goede�balans�tussen�enerzijds�regelgeving�opgelegd�vanuit�het�Europese
deel�van�Nederland�en�anderzijds�het�intact�houden�en
respecteren�van�de�lokale�autonomie�van�de�BES-eilanden.�Onderscheidende�wetgeving�waar�nodig,�maar�tevens�gelijkwaardigheid�waar�mogelijk;�gelijkwaardigheid
op�basis�van�duidelijke�criteria.�Dit�vraagt�dus�om�een�uiterst�gedegen�aanpak.�Ik�heb�daarom�gepleit�voor�een�gefaseerde�aanpak�en�het�komen�tot�keuzen�aan�de�hand
van�duidelijke�criteria.�Is�de�staatssecretaris�voornemens,

zijn�beslissingen�over�invulling�van�de�AMvB's�en�ministeriële�regelingen�te�baseren�op�zorgvuldig�opgestelde�criteria�in�samenwerking�met�de�bestuurscolleges�van�de
BES-eilanden?�Zijn�hierover�reeds�schriftelijke�bestuurlijke
afspraken�gemaakt?
Mijn�fractie�dankt�de�bewindslieden�voor�de�beantwoording�van�de�vragen�in�de�nota�naar�aanleiding�van
het�verslag�en�is�blij�dat�de�regering�een�aantal�kanttekeningen�van�mijn�fractie�heeft�omgezet�in�een�nota�van�wijziging,�onder�andere�de�wens�van�de�ChristenUniefractie�om�de�begrippen�"beschermde�soorten"�en�"habitat"
aan�de�begripsbepaling�van�artikel�1.2�toe�te�voegen.�Ook
is�in�artikel�9.2�van�dit�wetsvoorstel�alsnog�een�bepaling
opgenomen�die�het�mogelijk�maakt�om�aan�een�vergunning�in�verband�met�stoffenpreparaten�en�genetisch�gemodificeerde�organismen,�in�lijn�met�de�Wet�milieubeheer,�beperkende�voorwaarden�op�te�leggen.�Tot�slot�ben
ik�blij�dat�de�regering�gehoor�heeft�gegeven�aan�de�oproep�van�de�ChristenUniefractie�door�alsnog�in�een�voorhangprocedure�ten�aanzien�van�het�inrichtingenbesluit
en�het�besluit�bouwen�BES�te�voorzien.�De�fractie�van�de
ChristenUnie�is�echter�ervan�overtuigd�dat�een�voorhangprocedure�eveneens�voor�het�besluit�risico's�zware�ongevallen�BES�en�voor�het�besluit�betreffende�ontgrondingen
BES�wenselijk�is.�Ik�heb�hiertoe�twee�amendementen�ingediend�en�krijg�daarop�graag�een�reactie.
Ik�ga�nu�in�op�een�aantal�specifieke�thema's�van�dit
wetsvoorstel.�Ik�ben�het�met�de�staatssecretaris�eens�dat
niet�alle�Europese�regelgeving�van�toepassing�kan�zijn
op�de�BES-eilanden�en�dat�het�onmogelijk�is�om�op�korte�termijn�het�hele�acquis�over�te�nemen.�Is�dit�volgens�de
staatssecretaris�qua�milieuwetgeving�het�maximaal�haalbare�voor�de�BES-eilanden�of�kunnen�wij�op�langere�termijn�meer�verwachten?�Kan�de�staatssecretaris�meer�vertellen�over�wat�hij�op�milieugebied�wil�regelen�op�langere�termijn?�Is�het�trouwens�definitief�dat�de�BES-eilanden
de�LGO-status�zullen�behouden�of�is�de�regering�voornemens�om�toch�te�streven�naar�de�UPG-status?
De�staatssecretaris�stelt�in�de�nota�naar�aanleiding�van
het�verslag�dat�de�vrijwillige�implementatie�van�de�milieurichtlijnen�niet�met�zich�brengt�dat�Europese�fondsen�beschikbaar�komen.�Dat�begrijp�ik,�maar�dat�betekent
wel�dat�de�BES-eilanden�verstoken�blijven�van�een�aantal�voordelen.�Wat�gaat�de�minister�eraan�doen�om�de
BES-eilanden�hierin�tegemoet�te�komen?�De�ChristenUnie
vindt�dat�de�BES-bestuurders�hierin�duidelijkheid�mogen�verwachten�van�de�minister.�De�staatssecretaris�stelt
dat�met�betrekking�tot�de�EG-verordeningen�inzake�de�registratie,�evaluatie�en�autorisatie�van�chemische�stoffen
eerst�beleidsanalyses�dienen�te�worden�ontwikkeld�met
betrekking�tot�het�chemischestoffenbeleid�op�basis�van
de�actuele�situatie�ter�plekke.�Voor�welke�datum�denkt�de
staatssecretaris�deze�beleidsanalyses�te�kunnen�hebben?
Er�zijn�nog�geen�adequate�voorzieningen�met�betrekking�tot�afvalwater.�Het�is�niet�mogelijk�om�de�gehele�afvalwaterproblematiek�op�korte�termijn�op�te�lossen.�Daarom,�zo�schrijft�de�staatssecretaris,�is�het�noodzakelijk�dat
stelselmatig�en�planmatig�wordt�gewerkt�aan�het�oplossen�ervan.�Ik�vraag�hem�wie�hiervoor�verantwoordelijk
wordt�en�wie�hierop�toezicht�zal�houden.�Op�22 oktober
2010�is�aan�een�aantal�adviesbureaus�in�Nederland�en�de
Cariben�offerten�gevraagd�om�een�verkennend�bodemonderzoek�uit�te�voeren.�De�staatssecretaris�liet�weten�dat�dit
onderzoek�voor�1 januari�2011�uitgevoerd�zou�worden.�Dit
lijkt�mij�wel�erg�kort�dag,�of�is�er�een�fout�geslopen�in�de
nota�naar�aanleiding�van�het�verslag?�Indien�dat�niet�het

Tweede�Kamer

2 februari 2011
TK�47

Volkshuisvesting�BES

47-2-6

Ortega-Martijn
geval�is,�is�dat�rapport�er�al�en�wat�zijn�de�resultaten�ervan?
De�fractie�van�de�ChristenUnie�begrijpt�dat�wij�terughoudend�moeten�zijn�met�regelgeving�over�verpakkingen
en�sluitingen�van�stoffen�en�mengsels.�Op�basis�van�artikel�9.1,�eerste�lid,�heeft�een�producent�of�een�importeur
van�stoffen,�preparaten�of�genetisch�gemodificeerde�organismen�een�zorgplicht.�Hij�kan�worden�aangesproken
indien�sprake�zou�zijn�van�ondeugdelijke�verpakkingen
en�sluitingen.�Echter,�niet�iedereen�kan�tot�die�conclusie
komen�bij�het�lezen�van�dit�artikel.�Op�welke�criteria�gaat
staatssecretaris�handhaven?�Wanneer�is�sprake�van�ondeugdelijke�verpakkingen�en�sluitingen?�Daarover�moet
meer�duidelijkheid�komen.�Graag�ontvang�ik�daarop�een
reactie.�Ik�heb�een�amendement�ingediend�om�analoog
aan�artikel�9.2.1.3�van�de�Wet�milieubeheer�een�informatieplicht�toe�te�voegen.
Het�bestuurscollege�van�Bonaire�heeft�onlangs�in�het
Eilandbesluit�natuurbeheer�Bonaire�activiteiten�aangewezen�die�MER-plichtig�zijn.�De�staatssecretaris�heeft�aangegeven�dat�het�in�de�bedoeling�ligt�deze�activiteiten�over�te
nemen�in�een�Algemene�Maatregel�van�Bestuur�en�daarmee�ook�te�laten�gelden�voor�de�andere�eilanden.�Worden
de�bestuurscolleges�van�Saba�en�Sint-Eustatius�ook�hierbij�betrokken?�Wanneer�wil�de�staatssecretaris�dit�doen�en
waarvan�hangt�dit�eventueel�nog�af?
Ik�heb�een�amendement�ingediend�op�artikel�7,�dat�regelt�dat�de�minister�bij�een�ontheffing�van�de�MER-plicht
aan�een�aantal�eisen�moet�voldoen.�In�Nederland�gelden
deze�eisen�bij�het�doen�van�een�verzoek�tot�ontheffing.�Dit
verzoek�is�niet�overgenomen�in�deze�BES-wet,�maar�het�is
wel�zorgvuldig�om�zorgvuldigheidscriteria�die�ook�in�Nederland�gelden,�op�te�nemen�in�deze�wet.
De�fractie�van�de�ChristenUnie�is�tevreden�met�de�mogelijkheid�dat�de�eilandsraad�een�huisvestingsverordening�opstelt�om�ervoor�te�zorgen�dat�de�huidige�bewoners�voldoende�aan�bod�komen.�Vooral�Bonaire�heeft�de
potentie�om�verder�te�groeien�in�bewonersaantal.�Dan�is
op�den�duur�wel�een�integrale�visie�nodig�op�de�woningmarkt.�Gaat�de�staatssecretaris�of�de�minister�hierover�of
is�een�integrale�visie�op�de�totale�woningmarkt�ook�aan
het�eilandbestuur?
Het�is�nu�afwachten�hoe�een�en�ander�zal�uitwerken
in�de�praktijk.�Is�de�staatssecretaris�bereid�om�over�twee
jaar�de�stand�van�zaken�te�melden�over�de�uitvoering�en
handhaving�van�deze�wet-�en�regelgeving?�De�fractie�van
de�ChristenUnie�zal�er�bij�de�regering�op�blijven�aandringen�dat�er�een�juiste�balans�komt�tussen�profit�plannen�en
people.�Wij�zijn�geroepen�om�goede�rentmeesters�te�zijn
van�deze�mooie�eilanden.�Wij�hebben�de�mogelijkheid�om
preventief�zaken�te�regelen.�Dat�kan�met�wet-�en�regelgeving,�maar�bovenal�ook�door�burgers�bewust�te�maken
van�hun�eigen�gedrag�en�de�invloed�hiervan�op�natuur�en
milieu.

Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Voorzitter.�Ik�richt�met�name�een�woord�van�welkom�aan
minister�Donner�in�vak-K. De�vorige�keer�was�hij�verhinderd.�Ik�kan�gewoon�niet�zonder�minister�Donner,�zeker
niet�als�het�over�dit�onderwerp�gaat.�Ik�heet�hem�warm
welkom�en�hoop�dat�wij�vandaag�met�minister�Donner�en
natuurlijk�met�staatssecretaris�Atsma�goede�zaken�kunnen
doen.

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

Voor�ik�met�de�BES-eilanden�begin,�moeten�mij�twee
zaken�van�het�hart.�Dat�betreft�goed�nieuws�en�slecht
nieuws.�Het�goede�nieuws�is�dat�premier�Schotte�eind
januari�een�brief�heeft�geschreven�aan�minister�Donner.
Ik�kan�het�niet�laten�om�daarover�even�te�beginnen.�Deze�betreft�een�aanpak�van�de�Islaraffinaderij.�Ik�heb�die
brief�met�grote�belangstelling�gelezen.�Het�lijkt�erop�dat
er�een�beetje�licht�–�ik�weet�niet�of�het�een�waakvlammetje�is�–�schijnt�aan�het�einde�van�de�tunnel�wat�betreft�de
toekomst�van�de�Isla.�Milieunormen�staan�vrij�serieus�in
deze�brief.�Ook�staat�erin�dat�wij�na�de�zomer�zullen�worden�geïnformeerd�over�de�toekomst�van�de�huidige�of�de
nieuwe�raffinaderij,�of�dat�er�helemaal�geen�raffinaderij
meer�komt.�U�zult�begrijpen�dat�voor�ons�geldt:�eerst�zien
en�dan�geloven,�maar�wij�zullen�het�vervolgproces�nauwkeurig�in�de�gaten�houden.�Niet�omdat�dit�een�soort�hobby�van�mij�is,�maar�omdat�de�gezondheid�van�de�bewoners�van�Curaçao�en�de�duurzaamheid�van�Curaçao�erbij
gebaat�zijn�dat�er�eindelijk�iets�gebeurt�aan�de�vieze�raffinaderij�die�er�nu�staat.
Er�is�ook�slecht�nieuws.�De�Commissie�Financieel�Toezicht�heeft�de�begroting�van�Sint-Maarten�afgekeurd.
Voor�de�zoveelste�keer.�De�GroenLinksfractie�maakt�zich
daarover�grote�zorgen.�Het�is�natuurlijk�heel�goed�dat
de�commissie�Financieel�Toezicht�er�is.�Wij�zijn�daarvan
ook�altijd�hartstochtelijk�voorstander�geweest�in�het�kader�van�de�schuldsanering.�De�vraag�is�wel,�in�het�kader
van�de�waarborgfunctie,�wat�er�nu�gaat�gebeuren.�Ik�kaart
het�hier�nu�aan.�Het�valt�buiten�de�agenda,�maar�minister�Donner�heeft�in�mijn�ogen�ook�een�bijzondere�verantwoordelijkheid�voor�Sint-Maarten.�Voor�de�bevolking
heeft�het�afkeuren�van�de�begroting�grote�consequenties.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Ik�heb�een�punt�van�orde.�Wij�behandelen�vandaag�de�Wet�volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieubeheer�BES. Mevrouw�Van�Gent�brengt�nu�al�voor�de
tweede�keer�een�punt�in�dat�niets�te�maken�heeft�met�de
behandeling�van�het�wetsvoorstel�Wet�VROM-BES. Ik�wil
graag�dat�u�als�voorzitter�daarop�anticipeert.
De�voorzitter:
Ik�heb�begrepen�dat�daarover�een�apart�debat�wordt�gehouden.�Uiteindelijk�gaat�een�Kamerlid�zelf�over�de�vragen�die�hij�of�zij�wil�stellen,�maar�als�er�door�de�Kamer�afspraken�zijn�gemaakt,�vind�ik�dat�die�moeten�worden�nageleefd.
De�heer�Van�Bochove�(CDA):
Ik�verzoek�u�om�heropening�van�mijn�eerste�termijn,�zodat�ik�de�gelegenheid�krijg�om�mijn�inbreng�te�leveren�op
de�punten�waarover�mevrouw�Van�Gent�het�debat�met�de
minister�wil�voeren.�Ik�weet�niet�of�het�Reglement�van�Orde�daarin�voorziet,�maar�ik�zou�graag�de�gelegenheid�krijgen�om�deze�punten�ook�aan�de�orde�te�stellen.
De�heer�Bosman�(VVD):
Straks�hebben�wij�een�regeling�van�werkzaamheden.
Daarin�zal�om�het�debat�worden�gevraagd�en�zal�worden
gemaand�tot�spoed�om�het�debat�te�houden.�Ik�zou�het
jammer�vinden�om�hier�nu�onvoorbereid�zomaar�uit�de
heup�te�gaan�schieten.�Ik�wil�dat�goed�voorbereid�en�gestructureerd�doen.�Ik�hoop�dus�op�steun�daarvoor�bij�de
regeling�van�werkzaamheden.

2 februari 2011
TK�47

47-2-7

Van�Gent
De�voorzitter:
Mevrouw�Van�Gent,�u�hebt�de�opmerkingen�van�collega's
gehoord.�Er�zijn�afspraken�gemaakt�en�ik�zou�het�onderwerp�eigenlijk�niet�aan�de�orde�willen�stellen.�U�kunt�uw
punten�dan�opnieuw�inbrengen�in�het�debat�dat�is�gepland.�Voelt�u�daar�iets�voor?
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Uw�strenge�opmerking�komt�precies�op�het�juiste�moment,�want�ik�was�voor�nu�eigenlijk�klaar�met�deze�onderwerpen.�Natuurlijk�zal�ik�een�verzoek�om�een�debat
hierover�steunen.�Dat�weten�mijn�collega's,�dus�zij�vragen�naar�de�bekende�weg.�Als�wij�het�over�de�BES-eilanden�hebben,�vind�ik�het�altijd�wel�belangrijk�om�het�onderwerp�in�de�totale�context�van�de�Antillen�te�benaderen.

Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Je�kunt�wel�dingen�uit�de�Handelingen�willen�schrappen,
maar�dat�kan�niet.�Daarmee�is�het�ook�nog�niet�uit�je�hart.
Dat�geldt�ook�voor�mijn�collega's,�dus�daar�ben�ik�op�zichzelf�genomen�heel�blij�om.
De�voorzitter:
U�vervolgt�uw�betoog.

De�voorzitter:
Het�is�inderdaad�zo�dat�het�niet�uit�de�Handelingen�kan
worden�geschrapt,�maar�het�is�wel�belangrijk�om�te�zeggen�dat�de�minister�er�niet�op�in�hoeft�te�gaan�en�geen
antwoord�hoeft�te�geven�op�de�vragen�van�mevrouw�Van
Gent.�Het�komt�aan�de�orde�wanneer�straks�het�debat
plaatsvindt.�Daartoe�hebben�wij�nu�besloten.�Ik�verzoek
mevrouw�Van�Gent,�zich�aan�het�onderwerp�te�houden.

Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Voorzitter.�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba�zijn�sinds
10 oktober�2010�integraal�onderdeel�van�Nederland.�Zoals
mevrouw�Ortega�zojuist�al�heel�mooi�zei�in�een�interruptie:�het�is�niet�wij-zij,�maar:�wij.�De�fractie�van�GroenLinks
onderschrijft�dat�volledig.�In�een�gezamenlijke�inspanning
hebben�het�kabinet�en�het�parlement�ervoor�gezorgd�dat
het�wettelijk�kader�in�sneltreinvaart�wordt�aangepast�aan
deze�nieuwe�staatkundige�verhoudingen.�Dat�is�op�zich
een�compliment�waard.
In�deze�ronde�gaat�het�om�de�aanpassing�van�de�wetgeving�over�volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieubeheer.�Dat�zijn�onderwerpen�die�op�de�bovengemiddelde�belangstelling�van�de�GroenLinksfractie�kunnen�rekenen,�zeker�als�het�gaat�om�de�BES-eilanden.�Welk�ander�Europees�land�kan�zich�immers�beroemen�op�zowel
tropisch�oerwoud�en�koraalriffen�als�op�een�winters�polderlandschap?�Dat�betekent�tegelijkertijd�dromen�van�een
Elfstedentocht,�maar�ook�wakker�liggen�van�tropische�orkanen�en�alle�treurige�gevolgen�van�dien.
Vanzelfsprekend�beoogt�het�kabinet�met�dit�wetsvoorstel�de�huidige�situatie�op�de�BES-eilanden�te�verbeteren
en�te�versterken.�Enkele�jaren�geleden�concludeerde�de
Raad�van�State�dat�het�grootste�belang�van�de�herziening
van�de�staatkundige�verhoudingen�erin�gelegen�is�dat
de�Antilliaanse�burgers�van�Nederland�de�voordelen�van
nieuwe�verhoudingen�in�hun�dagelijks�leven�daadwerkelijk�ondervinden.�Dat�geldt�in�bovengemiddelde�mate
voor�volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieu.�De
verwachtingen�zijn�hooggespannen�–�ik�zou�het�VROMBES-plus�willen�noemen�–�en�de�GroenLinksfractie�ondersteunt�dat�van�harte.
Dat�er�veel�moet�worden�aangepakt,�hebben�we�in
het�recente�verleden�kunnen�ondervinden.�Eerder�stelde�GroenLinks�vragen�over�provisorische�rioolinstallaties
op�Bonaire,�naar�ik�begrijp�ook�tot�grote�vreugde�van�de
PVV,�waardoor�kostbaar�koraalrif�in�de�waagschaal�werd
gesteld.�Het�valt�weliswaar�buiten�het�bereik�van�de�BES,
maar�niet�nagelaten�mag�worden�om�toch�even�de�Islaraffinaderij�op�Curaçao�te�memoreren.
Ook�heeft�GroenLinks�enkele�jaren�geleden�de�bespoediging�van�de�monumentenbescherming�op�de�Antillen
bepleit.�Historisch�erfgoed�mag�niet�verloren�gaan,�niet�in
Nederland�en�ook�niet�op�de�Antillen.�De�specifieke�omstandigheden�van�de�BES-eilanden�vragen�om�maatwerk.
Dat�neemt�echter�niet�weg�dat�onze�Antilliaanse�medeburgers�zich�verzekerd�moeten�weten�van�dezelfde�milieunormen�en�huisvestingseisen�als�voor�de�continentale�Nederlanders.�Een�afwijkend�beschermings-�en�handhavingsniveau�is�voor�de�GroenLinksfractie�onbespreekbaar.
Het�is�kort�gezegd�de�bedoeling�dat�de�in�Nederland�vigerende�regels�in�een�VROM-brede�wet�toegepast�worden�op�de�BES-eilanden,�maar�dat�er�gewaakt�wordt�voor
bureaucratie�en�regelzucht.�Dat�lijkt�zo�op�het�oog�een
verstandige�benadering.�Veel�wordt�ook�in�afzonderlijke�landsverordeningen�geregeld.�Dat�aanpassing�broodnodig�is,�blijkt�wel�uit�de�constatering�dat�veel�regelin-

Tweede�Kamer

2 februari 2011
TK�47

De�heer�Van�Bochove�(CDA):
Voorzitter.�U�hebt�op�mijn�vraag�nog�geen�antwoord�gegeven.
De�voorzitter:
Als�wij�nu�de�afspraak�maken�om�dit�onderwerp�tijdens
een�ander�debat�aan�de�orde�stellen,�wil�ik�ook�u�vriendelijk�verzoeken�om�dat�niet�nu�te�doen.�Maar�als�u�erop
aandringt,�wil�ik�het�wel�toelaten.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Van�mij�mag�het.
De�voorzitter:
Ik�ga�daarover.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Dat�weet�ik.
De�voorzitter:
Ik�ga�ervan�uit�dat�dit�in�een�apart�debat�wordt�behandeld.
Ik�zie�dat�de�heer�Van�Bochove�hiermee�instemt.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Ik�heb�de�voorzitter�niet�zo�goed�begrepen.�Komt�er�nu
een�apart�debat,�of�krijgt�de�heer�Van�Bochove�de�mogelijkheid�om�het�nu�aan�de�orde�te�stellen?�Ik�begrijp�dat
het�eerste�het�geval�is.�Dan�heb�ik�nog�een�andere�vraag:
is�het�de�bedoeling�dat�wat�mevrouw�Van�Gent�allemaal
heeft�gezegd�en�gevraagd�uit�de�Handelingen�wordt�gehaald?
De�voorzitter:
Nee,�dat�kan�niet.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�ben�niet�de�voorzitter,�maar�ik�loop�hier�ook�niet�sinds
gisteren�rond.�Wat�mevrouw�Ortega�vraagt,�kan�niet.�Wij
hebben�ook�geen�lijkenregister�meer.�Minister�Donner
kan�het�ook�niet�schrappen.�Hij�heeft�wel�een�rode�pen�bij
zich,�maar�het�gaat�echt�niet�gebeuren.

Volkshuisvesting�BES

47-2-8

Van�Gent
gen�soms�meer�dan�70�jaar�oud�zijn.�In�de�tussentijd�is�er
enorm�veel�veranderd.
Het�is�toe�te�juichen�dat�er�eindelijk�voorzien�zal�worden�in�milieuwetgeving.�Rechtstreekse�ongezuiverde�afvalwaterlozingen�in�beschermingswaardige�natuurgebieden�en�ongecontroleerde�afvalverbrandingen�moeten�natuurlijk�worden�voorkomen.�Olieterminals�dienen�als�het
aan�GroenLinks�ligt�gehouden�te�worden�aan�adequate
milieuregels.�Dat�is�goed�voor�mens�en�milieu.�De�vanzelfsprekende�vraag�is�natuurlijk�in�hoeverre�het�beschermingsniveau�op�de�BES-eilanden�afwijkt�van�wat�we�hier
in�Nederland�gewend�zijn.�In�het�continentale�deel�van
Nederland�zijn�we�natuurlijk�ook�gebonden�aan�EU-milieuwetgeving.�Is�het�in�algemene�zin�de�bedoeling�dat�ook
de�BES-eilanden�op�termijn�zullen�voldoen�aan�de�hoogstmogelijke�beschermingsstandaarden�voor�mens�en�milieu?�Dat�hopen�wij�natuurlijk�van�harte.
De�opmerking�van�de�heer�Van�Bochove�over�het�betrekken�van�natuur-�en�milieuorganisaties�ter�plekke�bij�de
vormgeving�en�controle�van�het�beleid�kan�ik�van�harte
ondersteunen.
Het�kan�niet�vaak�genoeg�gezegd�worden:�de�BES-eilanden�zijn�parels�in�de�kroon�van�het�Koninkrijk�der�Nederlanden�en�bieden�enorme�toeristische�mogelijkheden.�Dat�moet�gekoesterd�en�beschermd�worden,�niet
in�de�minste�plaats�omdat�het�voor�de�eilanden�een�substantiële�bron�van�inkomsten�genereert.�Het�roept�echter
ook�dilemma's�op.�Wat�offeren�we�op�in�ruil�voor�toeristische�accommodaties?�Het�is�goed�dat�de�Nederlandse
bewindspersoon�zich�expliciet�verantwoordelijk�stelt�voor
de�ontwikkeling�van�een�samenhangend�beleid,�bijvoorbeeld�ter�bescherming�van�de�natuur,�cultuurhistorie,�archeologie,�het�milieu�en�externe�veiligheid.�Wij�gaan�ervan�uit�dat�nu�de�tijd�voorbij�is�dat�er�nogal�achteloos�cultuurgoederen�worden�platgewalst�om�een�megahotel�uit
de�grond�te�stampen.
Voorzitter.�Ik�kom�bij�de�volkshuisvesting.�Ik�juich�het
van�harte�toe�dat�de�regels�aangepast�worden�aan�de
huidige�situatie.�Waar�ik�echter�bang�voor�ben,�is�dat�we
nu�volstaan�met�het�creëren�van�een�papieren�werkelijkheid.�Wie�op�de�BES-eilanden�is�geweest�–�de�minister
van�Volkshuisvesting�en�Koninkrijksrelaties�heeft�daar�recent�nog�een�bezoek�aan�gebracht�–�merkt�aan�den�lijve
onder�welke�vaak�slechte�omstandigheden�mensen�moeten�leven.�Er�moet�simpelweg�nog�erg�veel�gebeuren,�willen�de�leefomstandigheden�van�velen�op�een�normaal�niveau�getild�worden.�Ik�vraag�de�minister�daarom�welke
mogelijkheden�hij�ziet�om�juist�op�het�terrein�van�volkshuisvesting�stevige�impulsen�voor�verbetering�te�geven.
Naar�mijn�mening�gaat�het�niet�zozeer�om�enorme�projecten�als�wel�en�vooral�om�het�stimuleren�van�een�soort�publiek-private�samenwerkingsverbanden�tussen�eilanden,
gemeenten,�woningcorporaties�en�wat�dies�meer�zij�op
de�eilanden�en�in�Nederland.�In�Nederland�kennen�we�de
wijkaanpak.�Mevrouw�Ortega�had�het�daar�dacht�ik�ook�al
over.�Die�is�voor�de�BES-eilanden�in�mijn�ogen�ook�nodig.
Is�de�minister�bereid�om�te�voorzien�in�een�zogenaamde�leefbaarheidsmonitor�voor�de�BES-eilanden,�waarna
doortastende�maatregelen�kunnen�worden�gepland,�uiteraard�in�goede�samenwerking�met�de�mensen�op�die�eilanden?�Uiteindelijk�willen�we�toch�ook�dat�er�naast�hotels�goede�huizen�voor�de�bewoners�worden�gebouwd?�Ik
zie�minister�Donner�toch�ook�een�beetje�voor�me�als�een
soort�eigentijdse�Schaefer�van�de�BES-eilanden.�De�nette
versie�van�wat�die�man�zei,�is:�in�geouwehoer�kun�je�niet
wonen.�Ik�zou�dat�graag�vertalen�voor�de�BES-eilanden.

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

Als�ik�alles�samenvat,�juich�ik�het�vandaag�voorliggende�wetsvoorstel�uiteindelijk�wel�toe,�zeker�in�het�geval
van�de�milieubescherming.�Tot�nu�toe�ontbrak�het�aan
een�wetgevend�kader.�Hier�is�het�echter�niet�anders�dan
met�alle�andere�wetten:�het�komt�aan�op�de�handhaving.
De�kaders�klinken�prima,�maar�de�wet�moet�worden�gehandhaafd.�Mijn�vraag�aan�het�kabinet�is�wat�het�precieze�handhavingsniveau�is.�Wie�gaat�zich�inzetten�voor�milieubescherming?�Hoeveel�fte's�zullen�worden�aangewend?
Wat�zijn�hun�precieze�bevoegdheden?�In�hoeverre�worden
de�BES-eilanden�vanuit�Nederland�ondersteund?
Voor�GroenLinks�is�hiermee�de�kous�niet�af.�Dat�benadruk�ik.�Ook�voor�de�BES-eilanden�moet�gestreefd�worden
naar�een�maximaal�beschermingsniveau.�Zij�mogen�niet
letterlijk�het�afvoerputje�van�Nederland�worden�en�ook
niet�het�vieste�jongetje�van�de�Nederlandse�klas,�anders
kunnen�we�net�zo�goed�CO2-opslag�op�de�BES�realiseren.
Dat�willen�we�natuurlijk�niet;�ik�noem�het�maar�even�als
voorbeeld.�We�willen�wel�daadkrachtig�beleid�waarmee
mens�en�milieu�op�de�BES-eilanden�geholpen�zijn.�Als�de
koraalriffen�immers�verziekt�worden,�is�het�ook�snel�gedaan�met�het�toerisme�als�inkomstenbron�van�die�eilanden.�Rentmeesterschap�moet�meer�zijn�dan�mooie�plaatjes�uit�het�verleden.

De�heer�Van�Dam�(PvdA):
Voorzitter.�Vandaag�ronden�we�de�besluitvorming�af�over
de�laatste�grote�wet�voor�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba,
een�wet�die�dit�keer�over�bouwen,�afval�en�milieu�gaat.
Dergelijke�wetten�beschermen�burgers�tegen�een�fabriek
naast�hun�huis,�een�smerig�bedrijf�in�de�natuur,�vervuiling
van�het�drinkwater�en�noem�maar�op.�Als�je�een�dergelijke�bescherming�niet�goed�regelt,�geldt�het�recht�van�de
sterkste.�Dat�is�bijna�altijd�de�fabriek,�het�chemisch�bedrijf,
de�projectontwikkelaar.
De�Antillen�waren�op�zijn�zachtst�gezegd�niet�het
schoolvoorbeeld�voor�de�wereld�van�hoe�je�burgers�tegen�dergelijke�zaken�beschermt.�Daarom�heeft�het�kabinet�moeten�afwijken�van�het�principe�dat�voor�de�andere�BES-wetten�gold,�namelijk�dat�de�wet�van�de�Antillen
zo�veel�mogelijk�werd�overgenomen.�Zoals�de�bewindspersonen�in�onze�schriftelijke�bijdrage�hebben�kunnen�lezen,�kan�dat�onze�steun�hebben,�zeker�na�de�goede�beantwoording�van�de�regering.�Tegelijkertijd�is�het�ook�niet
handig�om�de�Nederlandse�wetten�over�te�nemen.�We�zijn
hier�namelijk�nogal�van�de�regeltjes.�Als�je�die�allemaal
op�Saba�zou�toepassen,�zou�waarschijnlijk�zelfs�de�berg
nog�moeten�worden�afgebroken.�Daarom�stond�het�kabinet�voor�de�uitdaging�om�evenwicht�aan�te�brengen�tussen�de�regels�hier�en�de�praktijk�op�de�eilanden.�In�dit�debat�moeten�wij�de�eindconclusie�trekken�of�dat�de�regering�gelukt�is.�Mijn�fractie�vindt�dat�dit�in�het�algemeen
het�geval�is.�Het�kabinet�heeft�in�de�nota�naar�aanleiding
van�het�verslag�goed�onderbouwd�waarom�het�bepaalde
regels�niet�op�de�eilanden�heeft�toegepast�omdat�dat�echt
voor�de�situatie�ter�plekke�niet�reëel�zou�zijn�en�waarom
andere�regels�wel�ook�op�de�eilanden�van�toepassing�zouden�moeten�zijn.
Als�je�echt�met�een�stofkam�door�deze�wetten�heen
gaat,�zie�je�daarin�ook�nog�wel�voorschriften�staan�waarvan�je�je�afvraagt�of�die�echt�nodig�zijn.�Kijk,�dat�ook
de�bewoners�van�Bonaire,�Saba�en�Statia�recht�hebben
op�bescherming�tegen�een�fabriek�in�hun�tuin�is�een,
maar�om�ze�daar�nu�te�dwingen�tot�het�schrijven�van

2 februari 2011
TK�47

47-2-9

Van�Dam
welstandsnota's�en�tot�het�naar�goed�Nederlands�gebruik
optuigen�van�een�welstandscommissie�is�een�tweede.�Je
kunt�je�afvragen�of�dat�echt�nodig�is.
Wie�kan�dat�eigenlijk�beter�beoordelen�dan�de�vertegenwoordigers�van�de�eilanden�zelf?�Lokale�bestuurders
en�ambtenaren�zouden�daarom�nauw�betrokken�zijn�geweest�bij�de�totstandkoming�van�de�wet,�zo�schreef�het
kabinet.�Ik�zou�graag�van�de�bewindslieden�willen�weten
hoe�het�dan�toch�mogelijk�is�dat�het�voormalig�bestuurscollege�van�Bonaire�nog�op�zoveel�punten�kritiek�heeft.�Ik
zou�ook�graag�van�het�kabinet�horen�hoe�het�huidige�bestuurscollege�van�Bonaire�eigenlijk�tegen�over�dit�wetsvoorstel�staat.�Heeft�men�die�kritiek�laten�varen�of�houdt
men�die�recht�overeind?�Hoe�gaat�het�kabinet�daarmee
om?
Hoewel�deze�regelgeving�een�aanscherping�inhoudt�ten
opzichte�van�de�vorige�situatie�is�het�niet�altijd�meteen
duidelijk�in�hoeverre�er�nu�concreet�bijvoorbeeld�een�impuls�wordt�gegeven�aan�natuurbescherming,�of�aan�het
oplossen�van�bestaande�knelpunten.�Dat�heeft�er�ook�mee
te�maken�dat�het�wetsvoorstel�op�veel�punten�nog�uitgaat
van�Algemene�Maatregelen�van�Bestuur,�ministeriële�regelingen�en�eilandsverordeningen.�Daar�moet�natuurlijk
in�gezamenlijkheid�met�de�bestuurders�van�de�eilanden
aan�gewerkt�worden.�Ook�in�die�zin�is�het�ten�eerste�van
belang�dat�er�een�stabiel�bestuur�is�–�ik�zou�de�regering
ook�willen�vragen�of�zij�daar�met�name�in�het�geval�van
Bonaire�eigenlijk�voldoende�vertrouwen�in�heeft�–�en�ten
tweede�dat�de�eilanden�wel�de�basisbeginselen�van�deze
wet�onderschrijven,�want�anders�wordt�het�moeilijk�spreken�over�de�invulling�via�lagere�regelgeving.
Collega's�verwezen�er�al�naar�dat�het�onzeker�blijft�of
de�wet�wel�effectief�gehandhaafd�kan�worden�en�of�het
toezicht�in�orde�is.�Een�eerste�vraag�daarbij�is�de�volgende.�Mijn�fractie�vindt�dat�nog�steeds�onvoldoende�onderbouwd�is�waarom�de�regering�ervoor�gekozen�heeft�om
de�bestuurlijke�boete�als�instrument�te�schrappen.�De�regering�geeft�daarbij�als�argument�dat�die�in�de�oude�situatie�nauwelijks�werd�opgelegd,�maar�dat�betekent�niet
dat�dat�in�de�nieuwe�situatie�niet�toch�zo�nu�en�dan�zou
moeten�gebeuren.�Sterker�nog,�misschien�is�het�argument�omgekeerd�wel�minstens�zo�sterk,�namelijk�dat�het
misschien�goed�zou�zijn�als�er�wat�strenger�gehandhaafd
wordt�en�als�daarbij�bijvoorbeeld�ook�het�instrument�van
de�bestuurlijke�boete�zou�kunnen�worden�gebruikt.�Dus�ik
zou�van�de�regering�toch�nog�een�keer�een�toelichting�willen�horen�waarom�de�bestuurlijke�boete�niet�uit�de�nu�nog
geldende�Nederlands-Antilliaanse�regelgeving�is�overgenomen,�zoals�eigenlijk�een�beetje�de�standaardafspraak�is.
De�regering�schrijft�ook�dat�lokale�en�kleinschalige�omstandigheden�belemmerend�kunnen�werken�voor�een
professionelere�handhavingscultuur.�Oftewel,�het�is�een
beetje�"ons�kent�ons"�op�de�eilanden.�Dat�staat�soms�een
goede�handhaving�in�de�weg.�Ik�denk�dat�wij�het�ons�allemaal�wel�kunnen�voorstellen�hoe�dat�in�de�praktijk�werkt.
Het�zou�de�BES-eilanden�momenteel�nog�ontbreken�aan
toereikende�en�geschoolde�handhavingscapaciteit�en
handhavingsmiddelen.�In�de�nota�naar�aanleiding�van
het�verslag�wordt�daarom�gesproken�over�ervaren�rijksinspecteurs�die�lokaal�personeel�gaan�opleiden�als�oplossing�voor�dit�probleem,�maar�overtuigend�is�het�voor�mijn
fractie�allemaal�nog�niet.�De�vraag�blijft�in�hoeverre�deze
aanpak�erin�zal�slagen�om�de�benodigde�afstand�te�creëren�tussen�aan�de�ene�kant�de�overheid�en�aan�de�andere
kant�de�burgers,�maatschappelijke�organisaties�en�bedrijven.�Dat�is�in�kleine�gemeenschappen�sowieso�al�moei-

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

lijk�zat.�De�cultuur�die�er�heeft�bestaan�in�het�verleden,�is
daarbij�ook�niet�altijd�behulpzaam.�Ik�zou�dus�graag�van
de�regering�horen�hoe�zij�daartegen�aankijkt.
Dan�de�financiële�kant�van�dit�wetsvoorstel.�Dat�is�ook
een�punt�van�zorg.�De�regering�schrijft�dat�voor�toezicht
op�de�taken�die�voortvloeien�uit�dit�wetsvoorstel�een�groei
van�de�handhavingsorganisatie�op�de�eilanden�nodig�is.
Door�het�combineren�van�de�verschillende�opleidingsbudgetten�van�het�Rijk�en�de�openbare�lichamen�zou�kosteneffectief�gewerkt�kunnen�worden�en�zouden�medewerkers
worden�omgeschoold.�Maar�voor�nieuwe�medewerkers�is
geen�ruimte�vanwege�het�terecht�strenge�financieel�toezicht.
Er�ontstaat�toch�een�opmerkelijke�situatie.�Ik�zou�daarop�graag�een�reactie�van�de�regering�krijgen.�Nederland
maakt�vanuit�hier�strengere�regels,�bijvoorbeeld�op�het
gebied�van�VROM,�en�zegt�dat�zij�gehandhaafd�moeten
worden,�maar�de�beschikbaar�gestelde�financiële�middelen�zijn�eigenlijk�onvoldoende�om�die�handhaving�ook�op
een�goede�manier�in�te�richten.�Hoe�gaat�het�kabinet�dit
nu�oplossen?�Ik�heb�begrepen�dat�de�BES-eilanden�ook
tijdens�het�overleg�met�minister�Donner�deze�maand�hebben�aangegeven�dat�de�vrije�uitkering�van�het�BES-fonds
wat�dit�betreft�ontoereikend�is.�Ik�zou�graag�horen�hoe�de
regering�daartegen�aankijkt,�want�het�kan�niet�zo�zijn�dat
wij�vanuit�hier�een�groot�pakket�aan�regels�die�kant�op
sturen�en�vervolgens�zeggen:�als�u�geld�tekortkomt�om
dat�goed�te�handhaven,�heeft�u�vervolgens�een�financieel
probleem�en�niet�wij.�Ik�zou�daarop�graag�een�reactie�horen�van�de�bewindslieden.

De�heer�Bosman�(VVD):
Voorzitter.�Wij�bespreken�nu�de�laatste�van�een�serie�wetten�die�de�overgang�naar�openbaar�lichaam�borgen�van
de�eilanden�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba.�Terwijl�wij�in
het�verleden�dit�overleg�alleen�met�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�en�Koninkrijksrelaties�voerden,�wordt
het�debat�nu�gevoerd�met�zowel�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�en�Koninkrijksrelaties�als�met�de�staatssecretaris�van�Infrastructuur�en�Milieu.�Hiermee�kom�ik�direct�tot�de�kern�van�mijn�betoog.�Terwijl�vroeger�de�eilanden�een�specifieke�en�eigen�plek�hadden�binnen�het�Nederlandse�politieke�bestel,�vallen�de�BES-eilanden�nu�onder�de�individuele�departementen.�De�afstand�tot�de�eilanden�is�groot,�de�cultuur�is�erg�anders�en�er�is�duidelijk�een
verschil�in�regelgeving.
Mijn�fractie�maakt�zich,�wat�het�wetsvoorstel�betreft,
vooral�zorgen�over�de�uitvoerbaarheid�van�het�toezicht�en
de�controletaken�van�de�eilandbesturen.�Als�inwoner�van
Middelburg�lees�ik�de�Provinciale�Zeeuwse�Courant.�Veel
van�mijn�vrienden�wonen�in�Zeeland.�Ik�word�aangesproken�als�ik�door�Middelburg�loop.�Dan�hoor�ik�de�verhandelingen�over�de�verschillende�wilde�bouwplannen�van
de�overheid,�van�ondernemers�of�van�een�welwillende
burger.�Dat�geeft�de�mogelijkheid�om�de�verschillende�bestuurlijke�niveaus�vroegtijdig�aan�te�spreken.�Zo�kunnen
zij�hun�controlerende�taak�vroegtijdig�uitvoeren.�Dit�zijn
de�korte�lijnen�in�Nederland.�Vanuit�Nederland�hebben
wij�echter�een�beperkt�idee�van�wat�er�speelt�op�de�eilanden�wat�betreft�de�onderwerpen�waarop�dit�wetsvoorstel
betrekking�heeft.�Wij�lopen�daardoor�het�risico�dat�de�informatie�pas�beschikbaar�is�als�de�problemen�al�zijn�ontstaan.

2 februari 2011
TK�47

47-2-10

Bosman
Ik�noem�ter�illustratie�een�voorbeeld�uit�de�regio.�In�de
afgelopen�jaren�is�op�Sint-Maarten�driftig�gebouwd.�Er
zijn�veel�hotels�bijgebouwd.�Zij�liggen�prachtig�langs�de
kust.�Daardoor�komen�veel�toeristen�naar�het�eiland.�Helaas�miste�de�vooruitziende�blik�over�de�verkeersstromen
die�daarmee�gepaard�gaan.�Sint-Maarten�zit�nu�met�een
verkeersinfarct�bij�de�hotels.�De�oplossing�wordt�nu�gezocht�in�een�dure�brug�over�de�baai.�Hoe�gaat�de�minister�ervoor�zorgen�dat�de�benodigde�kennis�over�volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieu�aanwezig�is
op�de�BES-eilanden?�Zijn�de�drie�Nederlandse�ambtenaren�voldoende,�of�zijn�er�nog�andere�structurele�samenwerkingsverbanden�met�Nederland?�Moeten�die�er�wellicht�komen?�Ik�heb�begrepen�dat�er�een�twinning�project
is�met�Breda.�Is�dat�vrijwillig?�Is�dat�vrijblijvend?�Heeft�de
rijkscommissaris�doorzettingsmacht�en�kan�hij�ingrijpen?
Dit�wetsvoorstel�schept�ruimte�om�milieu�in�de�toekomst�te�verbeteren.�De�VVD-fractie�is�zich�bewust�van
de�schaal�en�de�ligging�van�de�eilanden,�waardoor�invoering�van�de�Nederlandse�milieuwetgeving�niet�direct�haalbaar�is.�Wij�begrijpen�dat�er�wordt�gesproken�over�een�fasering�van�de�invoering�van�wetgeving.�De�natuur�van�de
eilanden�is�echter�van�essentieel�belang�voor�de�economie�van�deze�eilanden.�Duiken,�vissen,�het�strand�en�het
koraal�zijn�zaken�waar�veel�toeristen�op�af�komen.�Als�het
milieu�niet�de�aandacht�en�bescherming�krijgt�die�het�verdient,�gaat�dat�ten�koste�van�de�eilanden�zelf.�Als�afvalwater�ongezuiverd�wordt�geloosd,�als�afval�niet�goed�wordt
verwerkt�en�als�de�urgentie�voor�zorg�voor�de�natuur�niet
wordt�onderkend,�zal�de�aantrekkingskracht�van�de�eilanden�snel�afnemen.�Hoe�gaat�de�minister�ervoor�zorgen�dat
de�natuur�de�bescherming�krijgt�die�zij�verdient?�Welke
termijn�is�voor�de�gefaseerde�invoering�gesteld?

De�heer�Van�Raak�(SP):
Voorzitter.�Deze�zomer�hebben�wij�in�de�Kamer�stapels
wetten�behandeld�om�Bonaire,�Saba�en�Statia�onderdeel
te�maken�van�Nederland.�Nu�behandelen�wij�stapels�wetten�om�die�nieuwe�verhoudingen�ook�echt�mogelijk�te
maken.�Onderwerpen�zijn�zorg,�onderwijs,�en�vandaag
volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieubeheer.
Ik�zie�die�stapels.�Het�is�ongelooflijk�hoeveel�wetten�en�regels�wij�moeten�maken�voor�zulke�kleine�eilanden.�Vandaag�zal�ook�mijn�fractie�daaraan�nog�enkele�verzoeken
toevoegen.
Wij�krijgen�de�verantwoordelijkheid�over�prachtige�eilanden�met�prachtige�mensen.�Toch�is�dit�wel�een�heel
opmerkelijk�proces.�Kleine�eilanden�in�het�Caraïbisch�gebied,�met�een�erg�andere�cultuur�en�een�erg�ander�bestuur,�worden�onderdeel�gemaakt�van�een�land�dat�heel
ver�weg�ligt�in�Europa.�De�wetgeving�is�indrukwekkend;
dat�kunnen�wij�wel.�Maar�beseffen�wij�ook�voldoende
welk�soort�eilanden�wij�hebben�opgenomen?�Als�ik�kijk
naar�al�deze�wetten,�en�tegelijk�naar�de�bestuurlijke�praktijk�op�Bonaire,�Saba�en�Statia,�dan�zie�ik�een�wereld�van
verschil.�Dat�verschil�moet�de�minister�ook�zien.�Ik�denk
dat�veel�inwoners�van�de�eilanden�heel�vreemd�zouden
opkijken�als�zij�al�deze�stapels�wetten�zouden�zien.�Wat
staat�ons�te�gebeuren?
Ik�ben�in�ieder�geval�blij�dat�op�Bonaire�eindelijk�een
referendum�is�gehouden�over�de�toekomst�van�het�eiland.�De�overgrote�meerderheid�van�de�mensen�die�zijn
komen�opdagen,�zagen�niks�in�de�nieuwe�staatkundige
verhoudingen.�Maar�een�overgroot�deel�van�de�bevol-

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

king�heeft�helemaal�niet�de�moeite�genomen�om�te�komen�stemmen.�Daarom�was�het�referendum�ongeldig�en
gaan�wij�hier�vandaag�verder�met�het�smeden�van�wetten.�De�vraag�is�echter�waarom�de�mensen�niet�kwamen
en�waarom�ze�niet�wilden�stemmen�over�de�toekomst�van
hun�eigen�eiland.�Was�dat�omdat�het�referendum�mosterd�na�de�maaltijd�was?�De�Kamer�had�namelijk�al�stapels�wetten�goedgekeurd,�zonder�dat�de�mensen�daarover�waren�gehoord.�Misschien�was�het�omdat�de�politici�op�Bonaire�vechtend�met�elkaar�over�straat�gingen�en
sommigen�zelfs�adviseerden�om�vooral�niet�te�gaan�stemmen;�iets�wat�hoogst�opmerkelijk�is�als�je�een�referendum
uitschrijft.�Het�is�ook�mogelijk�dat�de�lage�opkomst�een
heel�andere�oorzaak�had,�bijvoorbeeld�omdat�de�mensen
niet�precies�wisten�waarvoor�ze�moesten�stemmen.�Misschien�beseften�zij�niet�voldoende�wat�er�allemaal�staat
te�gebeuren,�namelijk�dat�wij�hier�stapel�na�stapel�wetten
maken�die�hun�levens�ingrijpend�zullen�veranderen.�Deelt
de�minister�mijn�vrees�dat�heel�veel�mensen�op�de�eilanden�niet�precies�beseffen�wat�er�staat�te�gebeuren?�Ik�vind
het�overigens�fijn�dat�de�minister�er�is.
De�heer�Bosman�(VVD):
Voorzitter.�Ik�hoor�de�heer�Van�Raak�nogal�speculeren.
Zou�het�ook�kunnen�dat�de�mensen�dat�wat�er�is�gebeurd
gewoon�prima�vonden�en�daarom�niet�hebben�gestemd?
De�heer�Van�Raak�(SP):
Voorzitter.�Het�is�mogelijk�dat�de�mensen�menen�dat�er
in�Den�Haag�heel�goede�wetten�zijn�gemaakt�en�dat�men
daarom�heeft�besloten�niet�te�stemmen.�Dat�is�zeker�een
optie.�Ik�zie�echter�aan�de�glimlach�van�de�heer�Bosman
dat�hij�dat�zelf�ook�niet�helemaal�gelooft.�In�elk�geval�vind
ik�het�fijn�dat�de�heer�Bosman�er�is,�evenals�de�minister.
Twee�weken�geleden�hebben�we�het�debat�gevoerd�zonder�de�minister,�maar�dat�lukte�niet.�Nu�is�de�minister�wel
aanwezig�en�ik�zie�dat�graag.�Ook�hebben�de�meeste�fracties�in�de�Kamer�vandaag�niet�hun�woordvoerders�volkshuisvesting,�ruimtelijke�ordening�en�milieu�afgevaardigd,
maar�de�woordvoerders�koninkrijksrelaties.�Dat�is�eveneens�een�helder�signaal�aan�de�minister.
Bonaire,�Saba�en�Sint-Eustatius�zijn�onderdeel�geworden�van�Nederland,�dus�de�zorg,�het�onderwijs�en�de
ruimtelijke�ordening�op�de�eilanden�zijn�onderdeel�van�de
zorg,�het�onderwijs�en�de�ruimtelijke�ordening�in�Nederland.�De�eilanden�zijn�echter�wel�een�heel�bijzonder�onderdeel�van�Nederland.�Het�bestuur�en�de�cultuur�zijn�zo
specifiek�dat�die�ook�specifieke�kennis�en�specifiek�inzicht
van�de�Kamer�en�de�regering�vragen.�Om�die�reden�zou
ik�graag�zien�dat�de�minister�van�Koninkrijksrelaties�bij
elk�debat�in�deze�Kamer�aanwezig�is.�Wij�zullen�hem�daarvoor�uitnodigen�en�dan�zal�hij�ook�komen.
Wetten�voor�de�Antillen�kenmerkten�zich�de�afgelopen
jaren�vooral�door�een�groot�aantal�open�einden.�Vandaag
liggen�er�wetten�voor�en�er�komt�nog�een�hele�stroom�aan
nadere�regels;�dit�is�dus�nog�lang�niet�alles.�Soms�is�dat
begrijpelijk,�omdat�het�een�specifieke�uitwerking�van�een
wet�betreft.�Soms�beneemt�dit�mij�het�zicht�op�de�precieze�werking�van�de�wet.�Als�voorbeeld�wil�ik�het�Besluit
risico's�zware�ongevallen�noemen.�Dit�besluit�heeft�vooral
betrekking�op�de�olieterminals�van�BOPEC�op�Bonaire�en
NuStar�op�Statia.�Eerstgenoemde�heeft�geen�vergunning,
de�tweede�heeft�een�verouderde�vergunning.�Kan�de�minister�al�wat�meer�inzicht�geven�in�de�milieueisen�die�wij
aan�deze�oliemultinationals�zullen�stellen?

2 februari 2011
TK�47

47-2-11

Van�Raak
In�september,�de�heer�Lucassen�sprak�daar�ook�al�over,
woedde�er�bij�BOPEC�op�Bonaire�een�grote�brand�waarbij
veel�gevaarlijke�stoffen�vrijkwamen�die�uitwaaiden�over
woonwijken.�Het�lukte�niet�om�de�brand�onder�controle
te�krijgen,�onder�meer�omdat�het�bluswater�heel�snel�op
was.�BOPEC�ligt�naast�een�uniek�en�bijzonder�kwetsbaar
koraalreservaat�dat�heel�goed�moet�worden�beschermd.
Is�de�gezondheid�van�de�bewoners�in�de�aangrenzende
woonwijken�bedreigd?�Is�het�koraalrif�in�het�aangrenzende�maritieme�park�bedreigd?�Ik�kan�me�niet�voorstellen
dat�dat�niet�het�geval�is�geweest.�Graag�een�antwoord
van�de�minister�op�deze�vragen�en�op�de�vraag�welke�eisen�er�nu�worden�gesteld�aan�deze�olieterminals�om�dit
soort�zaken�in�de�toekomst�te�voorkomen.
Klopt�het�overigens�dat�NuStar,�dat�ongeveer�een�derde
van�het�eiland�Statia�beslaat,�verder�wil�uitbreiden?�Welke�voorwaarden�worden�aan�die�uitbreiding�gesteld?�Ligt
NuStar�straks�op�Statia,�of�is�Statia�straks�onderdeel�van
NuStar?
Ook�ik�heb�het�vandaag�dus�weer�over�eisen,�nieuwe
vragen�en�nieuwe�regels.�Ik�maak�mij�echter�ook�zorgen
over�de�handhaving�daarvan.�Het�bestuur�van�zulke�kleine�eilanden�is�per�definitie�zwak.�Door�het�kleine�aantal
mensen�liggen�beleid,�uitvoering�en�handhaving�vaak�in
dezelfde�handen.�Dat�is�niet�altijd�onwil,�er�zijn�gewoon
niet�meer�mensen.�De�eilandsraden�krijgen�bevoegdheden�die�te�vergelijken�zijn�met�die�van�een�gemeente.�De
minister�is�verantwoordelijk�voor�de�nationale�en�de�provinciale�taken.�Er�worden�op�Bonaire�drie�rijksambtenaren�gestationeerd,�ondersteund�door�een�rijksinspecteur
en�een�beleidsadviseur.�Er�is�verder�nauwe�samenwerking
met�de�Milieudienst�Rijnmond�en�de�gemeente�Breda.�In
het�kader�van�de�voorbereiding�op�al�die�wetten�zijn�heel
veel�ambtenaren�naar�Bonaire,�Saba�en�Statia�afgereisd.
Ze�hebben�daar�ongetwijfeld�heel�belangrijk�werk�gedaan,
maar�met�het�oog�op�mijn�controlerende�functie�vraag�ik
de�minister�toch�of�hij�kan�aangeven�hoeveel�ambtenaren
dat�ongeveer�zijn�geweest.�Kan�hij�ook�beredeneren�om
welke�kosten�het�gaat?�Met�een�afgerond�getal,�beredeneerd,�zou�ik�heel�tevreden�zijn.
Het�is�de�verwachting�dat,�nu�Bonaire,�Saba�en�Statia
onderdeel�zijn�geworden�van�Nederland,�meer�Nederlanders�zich�op�de�eilanden�zullen�vestigen.�Voor�een�bepaald�gebied�en�voor�bepaalde�categorieën�van�gebouwen�kunnen�zulke�lage�eisen�worden�gesteld�dat�in�de
praktijk�welstandsvrij�kan�worden�gebouwd.�Waarom�is
dat�zo?�Ziet�de�minister�met�mij�het�gevaar�dat�de�eilanden�worden�verpest�door�smakeloze�villaatjes�van�rijke
Nederlanders?�Misschien�moet�de�minister�een�keer�samen�met�de�staatssecretaris�over�de�grens�in�België�gaan
kijken.�Daar�kan�hij�aanschouwen�tot�wat�voor�smakeloosheid�onze�welgestelde�medelanders�in�staat�zijn.�Ga�eens
kijken�in�Brasschaat.�Ik�hoop�dat�Bonaire�dat�bespaard
kan�blijven.
Dan�vraag�ik�nog�aandacht�voor�de�bestrijding�van�asbest.�In�oktober�2008�nam�de�regering�mijn�voorstel�over
om�een�onderzoek�te�doen�naar�de�omvang�van�de�asbestvergiftiging�op�Bonaire,�Saba�en�Sint-Eustatius�en
plannen�te�maken�om�de�asbestvervuiling�van�gebouwen,
wegen�en�natuur�aan�te�pakken.�De�toenmalige�staatssecretaris�van�Koninkrijksrelaties�had�daar�een�bijzondere�band�mee;�zij�was�burgemeester�geweest�van�Hof�van
Twente,�waar�de�boeven�van�Eternit�zitten.�Volgens�mij
heeft�zij�dit�zeer�voortvarend�aangepakt,�samen�met�de
minister�van�VROM. Er�is�volgens�mij�een�inventarisatie
gemaakt.�Hoe�staat�het�met�de�aanpak�van�asbest�op�Bo-

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

naire,�Saba�en�Sint-Eustatius?�Het�vorige�kabinet�heeft�gezegd:�wij�gaan�hiervoor�verantwoordelijkheid�nemen,�wij
gaan�dit�inventariseren�en�bezien�hoe�wij�het�kunnen�aanpakken.�Graag�wil�ik�van�de�minister�weten�hoe�het�hiermee�staat.
Hiermee�komen�wij�op�het�laatste�punt:�de�waarborgfunctie.�Wanneer�zijn�wij�verantwoordelijk�en�wanneer
niet?�Ik�zie�zeer�uit�naar�het�komende�debat�dat�wij�hierover�gaan�voeren�naar�aanleiding�van�de�problematische
benoeming�van�de�ministers�op�Curaçao�en�Sint-Maarten.�Vandaag�konden�wij�lezen�dat�het�tekort�in�een�paar
maanden�tijd�alweer�is�opgelopen�tot�10%.�Ik�zie�uit�naar
dat�debat,�dat�ik�samen�met�de�heer�Bosman�van�de�VVD
heb�aangevraagd.�De�SP�en�de�VVD�hebben�destijds�ook
tegen�dit�statuut�gestemd.�Wat�mijn�fractie�betreft�zal�er
een�nieuw�statuut�moeten�komen.�Ik�wil�oproepen�om�dat
debat�vooral�dan�te�voeren.�Het�heeft�weinig�zin,�te�proberen�dat�debat�vandaag�te�voeren.�Mevrouw�Van�Gent
loopt�hier�al�wat�langer�mee,�zij�weet�dat�als�wij�nu�een
debat�gaan�voeren�dat�de�Kamer�over�een�week�of�over
twee�weken�gaat�voeren,�de�regering�niet�kan�antwoorden�en�dat�het�allemaal�zinloos�is.�Ik�hoop�dan�ook�dat
mevrouw�Van�Gent�kan�wachten�tot�het�moment�waarop
wij�dat�debat�gaan�voeren.
De�voorzitter:
Dit�vraagt�om�een�reactie.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�wil�best�toegeven�dat�geduld�niet�mijn�allersterkste�eigenschap�is,�zo�openhartig�wil�ik�wel�zijn.�Het�leek�mij
echter�goed�om�het�alvast�in�de�week�te�leggen�bij�de�bewindspersonen,�opdat�ze�weten�dat�de�Kamer�hier�bovenop�wil�zitten.�Er�is�immers�echt�wel�iets�aan�het�handje.�Ik
denk�dat�de�heer�Van�Raak�dat�met�mij�eens�is.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Ja,�maar�de�heer�Van�Raak�en�de�heer�Bosman�hadden
het�twee�weken�geleden�al�in�de�week�gelegd.�Als�mevrouw�Van�Gent�er�nog�een�"weekje"�overheen�wil�doen�is
dat�fijn,�maar�het�is�niet�per�se�nodig.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Het�is�echt�geen�wedstrijdje�ver�plassen�wat�mij�betreft,
het�gaat�natuurlijk�om�de�inhoud.
De�heer�Van�Raak�(SP):
Juist,�en�dat�wil�ik�maar�benadrukken.
De�voorzitter:
Ik�zie�dat�wij�het�daarover�allemaal�eens�zijn.
De�vergadering�wordt�van�11.30�uur�tot�11.40�uur�geschorst.
De�voorzitter:
Ik�sta�geen�interrupties�meer�toe.�Ik�streef�ernaar�dat�we
het�wetsvoorstel�vandaag�afhandelen.�Dat�moet�in�principe�wel�lukken.

Staatssecretaris�Atsma:
Voorzitter.�Het�is,�zoals�verschillende�afgevaardigden�ook
al�hebben�aangegeven,�alweer�enige�tijd�geleden�dat�wij
hebben�gesproken�over�de�inrichting�van�het�staatsbestel

2 februari 2011
TK�47

47-2-12

Atsma
en�over�de�specifieke�positie�van�de�eilanden�waarover
vandaag�wordt�gesproken.�Voor�de�staatkundige�verankering�en�vernieuwing�van�datgene�wat�we�beogen,�ligt
nu�het�wetsvoorstel�Wet�VROM�BES�voor.�Met�dit�voorstel
wordt�voorzien�in�een�aantal�belangrijke�elementen.�Met
name�wordt�gekeken�naar�datgene�wat�op�de�grond�van
de�Wet�milieubeheer�aan�de�orde�is�en�zou�moeten�zijn�in
de�toekomst.�Ook�wordt�gekeken�naar�datgene�wat�te�maken�heeft�met�woningbouw�en�alles�wat�daarmee�samenhangt.�De�Kamer�heeft�daar�al�terecht�aan�gerefereerd�in
eerste�termijn.
Onder�meer�mevrouw�Ortega-Martijn�en�de�heren�Van
Bochove�en�Van�Dam�hebben�gezegd�dat�we�met�dit�wetsvoorstel�beogen�vooral�maatwerk�te�leveren�dat�ook�rekening�houdt�met�de�kleinschaligheid�en�het�insulaire�karakter�van�de�BES-eilanden.�Zij�hebben�gewezen�op�de�noodzaak�om�draagvlak�te�creëren�in�de�meest�ruime�zin.�Dat
draagvlak�wordt�door�de�regering�van�harte�onderschreven.�Juist�daarom�is�maatwerk�absoluut�noodzakelijk.�Tegelijkertijd�weten�we�ook�dat�op�een�aantal�terreinen�op
de�BES-eilanden�sprake�is�van�leemtes.�Die�worden�overigens�in�goede�samenspraak�met�de�verantwoordelijke�bestuurders�op�de�eilanden,�waar�mogelijk�ook�op�basis�van
de�Nederlandse�wet-�en�regelgeving,�ingevuld.�Zoals�ik
al�zei,�dit�betekent�vooral�dat�je�moet�streven�naar�maatwerk�dat�aansluit�bij�het�specifieke�karakter�van�de�eilanden.�Een�aantal�leden�heeft�daar�in�meer�dan�een�opzicht
naar�verwezen.
Onder�meer�de�heer�Lucassen�en�mevrouw�OrtegaMartijn�hebben�in�het�kader�van�de�specifieke�onderwerpen�die�via�het�wetsvoorstel�Wet�VROM�BES�aan�de�orde
kunnen�worden�gesteld,�gewezen�op�de�problematiek�van
de�afvalwaterzuivering.�Minister�Donner�is�recentelijk�op
een�van�de�eilanden�geweest�en�is�van�plan�om�op�korte�termijn�de�noodafvalwaterzuivering�zoals�we�die�hebben�voorzien�en�die�door�de�vorige�staatssecretaris�van
BZK�is�toegezegd,�te�openen.�Dit�betekent�overigens�niet
dat�daarmee�een�definitieve�voorziening�is�gerealiseerd.
Sterker�nog,�het�is�het�voornemen�van�dit�kabinet�om�samen�met�Bonaire�te�zorgen�voor�een�structurele�oplossing.�Voor�de�korte�termijn�hebben�we�een�noodvoorziening�gerealiseerd.�Die�zal�binnen�enkele�weken�kunnen
worden�geopend�en�in�gebruik�worden�genomen.�Ik�hoop
dat�mede�daardoor�een�impuls�kan�worden�gegeven�aan
het�verbeteren�van�milieu�in�de�meest�ruime�zin.�Op�termijn�zal�een�totaal�nieuwe�installatie�moeten�worden�gebouwd.�Die�vergt�een�investering�van�tientallen�miljoenen.�Overigens�is�in�een�groot�deel�van�de�investeringskosten�al�voorzien.�De�Kamer�weet�ongetwijfeld�dat�Europa�daar�een�forse�toezegging�op�heeft�gedaan.�Dit�betekent�dus�ook�dat�je�de�voortgang�van�het�project�wel�moet
bewaken.�We�hebben�gezegd�dat�we�voor�de�korte�termijn
met�deze�noodvoorziening�komen.�De�zuiveringsinstallatie�staat�klaar.�Minister�Donner�zal�daar�op�korte�termijn
zijn�goedkeuring�aan�geven�door�de�openingshandeling
te�verrichten.�Voor�de�langere�termijn�streven�wij�naar�de
structurele�oplossing,�die�aanzienlijk�meer�investering�zal
vergen�en�die�ook�van�Bonaire�zelf�de�nodige�inspanningen�verwacht.�Voordat�je�daartoe�overgaat,�moet�je�immers�helderheid�hebben�over�de�financieringsstructuur
die�eronder�komt�te�liggen.�Hoe�ga�je�om�met�de�rioolheffingen�et�cetera?�De�Kamer�mag�van�ons�verwachten�dat
wij�daar�in�goed�overleg�met�het�eilandbestuur�uit�komen,
maar�dat�is�niet�van�vandaag�op�morgen�geregeld.�Vandaar�dat�wij�eraan�hechten�om�voor�de�korte�termijn�het

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

probleem�op�te�lossen�en�aan�te�pakken,�voor�zover�mogelijk,�via�de�noodvoorziening.
De�heer�Lucassen,�mevrouw�Ortega-Martijn,�de�heer
Van�Bochove�en�anderen�hebben�gevraagd�welke�milieuwetgeving�op�de�lange�termijn�nog�noodzakelijk�is.�Zij
vroegen:�wat�gebeurt�er�nu�en�wat�moet�nog�aan�de�orde�komen?�Ik�heb�al�gezegd�dat�wij�nu�spreken�over�het
implementeren�van�een�deel�van�de�Nederlandse�wetgeving,�voor�zover�deze�daadwerkelijk�kan�worden�geïmplementeerd�op�de�eilanden.�De�heer�Van�Dam�gaf�in�zijn�termijn�al�aan�dat�je�niet�alles�een-op-een�kunt�vertalen�van
Nederland�naar�de�BES-eilanden.�Er�zal�nog�wel�het�een
en�ander�moeten�gebeuren.�Nadat�deze�wetgeving�in�algemene�zin�is�vastgesteld�door�de�Tweede�en�Eerste�Kamer,�zal�nog�een�reeks�van�besluiten�moeten�volgen.�Als
je�effectiviteit�beoogt,�moet�je�de�betreffende�wetgeving,
via�de�verschillende�besluiten�die�nog�moeten�worden�genomen,�daadwerkelijk�kunnen�realiseren.
Mevrouw�Van�Gent�sloot�haar�eerste�termijn�af�met�de
bewoordingen:�je�rentmeesterschap�haal�je�niet�slechts
uit�mooie�plaatjes�van�het�verleden.�Precies�om�die�reden
heeft�het�kabinet,�samen�met�de�verantwoordelijke�bestuurders�op�de�eilanden,�gekeken�naar�de�invulling�van
het�begrip�"rentmeesterschap".�Dit�zeg�ik�ook�tegen�mevrouw�Ortega-Martijn.�Als�je�de�zorg�hebt�voor�de�specifieke�natuurwaarden�op�de�eilanden,�moet�je�ervoor�zorgen�dat�de�milieurandvoorwaarden�op�de�eilanden�goed
worden�ingevuld.�Dan�moet�je�slagen�maken.
De�heer�Lucassen�vroeg�wat�er�aan�de�hand�is�geweest
bij�BOPEC�en�wat�nu�de�stand�van�zaken�is.�De�heer�Van
Raak�stelde�deze�vraag�voor�de�andere�grote�Brzo-installaties.�Het�is�goed�om�te�benadrukken�dat�wij�deze�wetgeving�voorstellen,�niet�omdat�wij�zomaar�wetgeving�willen
neerleggen,�maar�omdat�wij�hebben�vastgesteld�dat�er
tot�nu�toe�juist�op�VROM-gebied�buitengewoon�weinig�is
vastgesteld�in�wet-�en�regelgeving,�zoals�de�voorwaarden
waaraan�moet�worden�voldaan�voor�de�milieuvergunning,�de�vraag�waarop�je�moet�toetsen�en�de�kwesties�van
toezicht�en�handhaving.�Ik�wil�niet�zeggen�dat�deze�elementen�van�nul�af�aan�moeten�worden�opgebouwd,�maar
op�veel�terreinen�moeten�zij�nog�wel�handen�en�voeten
krijgen.�Daarom�hechten�wij�er�zeer�aan�dat�dit�deel�van
de�wetgeving�met�voorrang�wordt�behandeld�door�de
Tweede�Kamer�en�de�Senaat,�opdat�er�daadwerkelijk�slagen�kunnen�worden�gemaakt,�vooral�met�het�doel�om�het
begrip�rentmeesterschap�voor�nu�en�de�toekomst�invulling�te�geven.
De�heer�Van�Raak�stelde�in�zijn�termijn�de�vraag�of�er
bij�BOPEC�en�de�andere�Brzo-installatie�sprake�is�geweest
van�risico's�voor�de�volksgezondheid.�Voor�zover�wij�hebben�kunnen�vaststellen,�is�er�door�de�brand�geen�sprake
geweest�van�risico's�voor�de�volksgezondheid.�Wij�hebben�dat�aan�de�hand�van�onze�eigen�RIVM-metingen�laten
vaststellen.�Ik�ga�ervan�uit�dat�deze�goed�zijn�en�daar�mag
de�Kamer�ook�van�uitgaan.�Ik�noem�de�RIVM;�dan�weet�de
Kamer�ook�meteen�dat�Nederland�op�een�aantal�specifieke�terreinen,�zoals�monitoring�en�handhaving�van�wetten
en�regels,�volop�menskracht,�dus�fte's,�probeert�in�te�zetten�om�datgene�te�bereiken�wat�wij�met�ons�allen�willen.
Er�was�dus�geen�sprake�van�risico's�voor�de�volksgezondheid.
Een�andere�vraag�was�of�er�sprake�is�geweest�van
schade�aan�de�bijzondere,�specifieke�natuur-�en�milieuwaarden�op�en�rond�de�eilanden.�Voor�zover�wij�dat
nu�kunnen�beoordelen,�is�dat�niet�aan�de�orde�geweest.
Daarmee�zeggen�wij,�met�het�oog�op�de�toekomst,�ech-

2 februari 2011
TK�47

47-2-13

Atsma
ter�niet�dat�op�het�terrein�van�de�vergunningverlening�in
algemene�zin�alles�op�orde�is.�Nee!�Wij�hebben�aangegeven�dat�wij�van�mening�zijn�dat�de�milieuvergunningen
voor�beide�installaties,�zowel�die�op�Sint-Eustatius�als�die
op�Bonaire,�adequaat�moeten�zijn.�Ik�zeg�tegen�de�heer
Lucassen,�mevrouw�Ortega-Martijn�en�de�heer�Van�Raak
dat�wij�verwachten�dat�in�de�zomer�van�2011�de�vergunningverlening�op�orde�zal�zijn.�Op�dit�moment�zitten�wij
in�de�finale�fase�van�de�uitwerking�van�hetgeen�noodzakelijk�is.�Wat�ons�betreft�is�voor�de�milieuwetgeving�de�Nederlandse�maat�de�norm�waaraan�wij�willen�toetsen,�omdat�je�op�dit�punt�geen�risico's�moet�willen�lopen.�Dat�is
ook�goed�te�verdedigen.�Ik�heb�niet�de�indruk�dat�daaraan
op�de�eilanden�wordt�getwijfeld.�Wij�moeten�echter�ook
realistisch�zijn�en�vaststellen�dat�wij�niet�van�vandaag�op
morgen�van�de�vloer�op�de�zolder�kunnen�springen.�Daarom�wordt�daarmee�stapsgewijs�aan�de�slag�gegaan.�Specifiek�over�deze�twee�Brzo-installaties�kan�ik�verzekeren
dat�het�alle�hens�aan�dek�is�om�een�en�ander�op�orde�te
brengen.�In�die�zin�ben�ik�blij�dat�het�wetgevend�kader�er
ligt�en�dat�men�zich�daarnaar�richt.
De�heer�Lucassen�heeft�gevraagd�wie�verantwoordelijk
is�voor�de�afvalwaterproblematiek�en�wie�daarop�toezicht
houdt.�De�verantwoordelijkheid�ligt�uiteraard�in�de�eerste
plaats�bij�de�openbare�lichamen.�Dat�kan�ook�niet�anders,
omdat�dit�in�Nederland�zo�is.�Het�valt�onder�dezelfde�weten�regelgeving.�Het�is�volstrekt�logisch�dat�op�de�BES-eilanden�dezelfde�procedure�mag�worden�verwacht.�Ik�heb
echter�al�gezegd�dat�wij�nog�in�discussie�zijn�met�de�eilanden,�met�name�met�Bonaire,�over�de�invulling�van�een�en
ander.�Het�mag�echter�volstrekt�helder�zijn�waar�de�verantwoordelijkheid�ligt.
Bij�het�afvalwaterbeheerplan�dat�wordt�opgesteld,�praten�wij�op�de�eilanden�niet�alleen�over�afvalwater�sec,
maar�ook�over�regenwater�en�drinkwater.�Dit�alles�is�verdisconteerd�in�het�plan.�In�die�zin�is�er�nadrukkelijk�een
parallel�te�trekken�met�de�ambities�in�Nederland.�Zoals
men�weet,�zijn�wij�voornemens�om�met�de�Nederlandse
keten�nadere�afspraken�te�maken.�Wij�zullen�de�Kamer
daarover�op�korte�termijn�informeren.
Over�BOPEC�heb�ik�al�gezegd�dat�de�milieuvergunning
hopelijk�dit�jaar�op�orde�is.�De�vestiging�dateert�uit�1974.
In�het�toezicht�in�algemene�zin�heeft�de�VROM-Inspectie�een�eigenstandige�rol.�Die�heeft�daar�een�aantal�fte's.
Mevrouw�Van�Gent�vroeg�om�hoeveel�fte's�het�precies
gaat.�Voor�I�en�M�gaat�het�om�vijf�fte's.�Voor�het�totaalaantal�toezichthouders�in�algemene�zin,�dus�op�alle�beleidsterreinen,�gaat�het�om�70�fte's.�Dan�praat�ik�dus�over
de�breedte�van�het�beleidsterrein�van�de�verschillende�ministeries.
De�heer�Van�Bochove�heeft�terecht�gewezen,�zoals�ook
andere�afgevaardigden�hebben�gedaan,�op�de�bijzondere�natuurwaarden�op�de�eilanden�en�gezegd�dat�wij�echt
werk�moeten�maken�van�de�instandhouding�ervan.�Hij
heeft�gevraagd�hoe�wij�de�natuurorganisaties�bij�het�beleid�betrekken�en�of�ik�van�plan�ben�om�dat�te�doen.�Het
antwoord�op�die�vraag�luidt�volmondig�ja.�Wij�zijn�steevast�van�plan�om�in�de�toekomst�de�natuurorganisaties�bij
de�consultatie�over�de�wetgeving�te�betrekken.�Wij�hebben�dat�ook�nu�gedaan.�Wij�weten�ook�dat�daar�een�breed
draagvlak�voor�is.
De�heer�Van�Bochove�heeft�in�algemene�zin�verwezen
naar�hetgeen�in�de�BES-wetgeving�op�gebied�van�VROM
is�geprogrammeerd.�Hij�heeft�gezegd�dat�wij�alert�moeten
blijven�op�de�wijze�waarop�een�en�ander�wordt�ingevuld.
Ik�deel�die�opmerking�van�harte.�Ik�heb�al�gezegd�dat�wij

ook�volop�bezig�zijn�met�het�daadwerkelijk�inzetten�van
fte's�om�de�toezichthoudende�functie�te�kunnen�waarmaken.�Ook�qua�opleiding�hebben�wij�ondersteuning�toegezegd.�De�heer�Lucassen�wees�op�de�samenwerking�met
de�zusterstad�Breda.�Zoals�al�werd�gesuggereerd,�is�deze�vorm�van�samenwerking,�deze�twinning,�er�een�op�basis�van�vrijwilligheid,�maar�vrijwilligheid�wil�niet�zeggen
dat�het�vrijblijvendheid�is.�Als�je�dus�afspraken�maakt�met
anderen�–�of�dat�nu�is�met�de�rijksoverheid�of�met�andere�gemeenten�–�dan�betekent�het�ook�dat�je�mag�verwachten�dat�wanneer�het�gaat�om�het�uitwisselen�van�kennis
en�het�ondersteunen�van�elkaar,�daaraan�daadwerkelijk
handen�en�voeten�wordt�gegeven.�Wij�juichen�het�overigens�zeer�toe�dat�dit�op�vrijwillige�basis�gebeurt,�want�dat
is�vaak�de�beste�basis�om�een�breed�draagvlak�te�krijgen.
Daarnaast�kan�ik�wijzen�op�de�verschillende�vormen
van�bestuurlijk�overleg.�Ik�neem�aan�dat�de�minister�daarop�in�zijn�termijn�nog�wat�specifieker�in�zal�gaan.
De�heer�Van�Bochove�en�mevrouw�Ortega-Martijn�hebben�gesproken�over�de�tussentijdse�rapportages.�Mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�er�zelfs�een�amendement�over
ingediend.�In�de�wet�is�al�opgenomen�dat�er�over�zes�jaar
een�evaluatie�plaatsvindt.�De�eerlijkheid�gebiedt�wel�te
zeggen�dat�zeker�in�deze�beginfase�het�niet�onverstandig
behoeft�te�zijn�om�een�tweejaarlijkse�rapportage�te�bepleiten.�Ik�zou�er�absoluut�niet�op�tegen�zijn.�Dus�als�ik�de�reactie�van�de�heer�Van�Bochove�en�het�amendement�van
mevrouw�Ortega-Martijn�in�die�zin�zou�moeten�beoordelen,�is�mijn�formele�standpunt�dat�ik�het�oordeel�aan�de
Kamer�overlaat.�Eerlijk�gezegd,�kan�ik�mij�er�wel�van�alles�bij�voorstellen�dat�zij�vinden�dat�de�rapportage�tweejaarlijks�plaats�zou�moeten�vinden�tot�het�moment�waarop
naar�het�andere�tempo�kan�worden�overgeschakeld.�Dus
ik�heb�er�zelf�absoluut�geen�probleem�mee.�Sterker�nog,
in�het�licht�van�de�discussie�die�wij�hier�zojuist�hebben�gehad�tussen�leden�van�deze�Kamer,�kan�het�goed�zijn�om
de�tussentijdse�rapportages�naar�een�hogere�frequentie�te
brengen�dan�zes�jaar.
Mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�in�een�reeks�van�vragen
aandacht�gevraagd�voor�de�specifieke�positie�van�de�eilanden.�Tegelijkertijd�heeft�zij�aangegeven�dat�de�wetgeving�dusdanig�zou�moeten�worden�ingevuld�dat�je�hetgeen�je�in�Nederland�voorstaat,�ook�een-op-een�naar�de
BES-eilanden�zou�moeten�vertalen.�Daar�zit�overigens
spanning�tussen.�In�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�hebben�wij�geprobeerd�helder�te�maken�dat�maatwerk�op�het�ene�terrein�gemakkelijker�is�te�leveren�dan
op�het�andere�terrein.�Ik�denk�wel�dat�wij�in�het�algemene
zin�met�elkaar�eens�zijn�dat�maatwerk�het�vertrekpunt�is,
maar�dat�je�tegelijkertijd,�zeker�waar�het�gaat�om�de�milieuwetgeving�en�de�zorg�voor�de�natuurlijke�omgeving�in
algemene�zin,�buitengewoon�alert�moet�zijn�op�ontwikkelingen�die�zich�kunnen�voordoen.�Wij�moeten�dus�continu�streven�naar�die�balans.�Ik�heb�de�overtuiging�dat�wij
samen�met�de�eilandbesturen�daarin�wel�zullen�slagen.
Op�het�moment�dat�er�andere�signalen�over�komen,�zullen
die�de�Kamer�ongetwijfeld�per�ommegaande�bereiken.
Mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�gevraagd�welke�acties
het�kabinet�naast�de�wetgeving�voorstelt�om�bedrijven�die
zich�op�de�BES-eilanden�willen�vestigen,�bewust�te�maken�van�de�maatschappelijke�verantwoordelijkheid�die�ze
hebben.�Dat�is�nu�typisch�iets�wat�je�een-op-een�gelijk�zou
kunnen�trekken�met�de�bewustwording�die�een�ondernemer�moet�hebben�die�zich�in�Nederland�wil�vestigen.�Die
verantwoordelijkheid�mag�je�vragen.�De�heer�Van�Raak
heeft�gesproken�over�hotels�die�zich�zouden�willen�vesti-

Tweede�Kamer

2 februari 2011
TK�47

Volkshuisvesting�BES

47-2-14

Atsma
gen.�Laat�duidelijk�zijn�dat�dit�kabinet�samen�met�de�eilanden,�de�Kamer�van�Koophandel�en�de�rijksdienst�er�alles
aan�zal�doen�om�goed�tussen�de�oren�te�krijgen�dat�hetgeen�wat�maatschappelijk�verantwoord�is,�het�vertrekpunt
moet�zijn�bij�vestiging.�Overigens�valt�het�met�het�aantal
nieuwe�vestigingen�van�ondernemingen�op�de�eilanden
alleszins�mee.�Je�zou�ook�kunnen�zeggen�dat�het�alleszins
tegenvalt,�het�is�maar�vanuit�welke�invalshoek�je�het�benadert.�Het�loopt�niet�storm,�maar�als�er�belangstelling�is
en�de�randvoorwaarden�worden�ingevuld,�waar�de�wetgeving�voor�een�deel�voor�is�bedoeld,�dan�moet�dat�kunnen,
maar�dat�vergt�soms�maatwerk�en�bewustwording.
De�voorlichting�op�het�gebied�van�natuur�en�milieu�is
een�activiteit�die�wat�ons�betreft�bij�de�openbare�lichamen
zelf�thuishoort.�Er�kan�wel�worden�gedacht�aan�algemene
voorlichtingscampagnes�zoals�we�in�Nederland�kennen,
bijvoorbeeld�"Nederland�schoon"�of�over�het�bewust�omgaan�met�energie.�In�een�aantal�gevallen�geldt�dat�campagnes�die�hier�worden�geëffectueerd,�ook�kunnen�worden�ingezet�op�de�BES-eilanden,�maar�in�meer�specifieke
situaties�is�het�aan�het�bestuur.
Mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�ook�gevraagd�welke�afspraken�specifiek�zijn�gemaakt�met�de�bestuurscolleges
over�de�samenwerking�bij�het�opstellen�van�AMvB's�en
ministeriële�regelingen.�Ik�kan�daar�kort�over�zijn.�Wij�hebben�aan�de�eilandbesturen�toegezegd�dat�de�AMvB's�en
ministeriële�regelingen�op�basis�van�deze�wet�met�de�eilanden�zullen�worden�afgestemd.�Ik�denk�dat�mevrouw
Ortega�dat�ook�van�ons�wil�horen.�Dat�is�een�vanzelfsprekend�uitgangspunt�voor�ons,�want�ik�heb�eerder�al�gezegd
dat�het�draagvlak�het�vertrekpunt�was,�is�en�moet�blijven.
Dat�draagvlak�versterk�je�alleen�door�op�veel�terreinen�samen�op�te�trekken.
Mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�ook�gevraagd�of�we�het
houden�bij�de�LGO-status�van�landen�en�gebieden�overzee�of�wellicht�op�korte�termijn�al�streven�naar�de�UPGstatus.�Dat�laatste�is�op�dit�moment�niet�aan�de�orde.�Wij
hebben�bij�de�Slotverklaring�in�2006�gekozen�voor�de
LGO-status.�Ik�denk�dat�het�onverstandig�zou�zijn�om�nu
al�te�streven�naar�een�andere�status.�Dat�heeft�ook�te�maken�met�de�wijze�waarop�je�maatwerk�kunt�leveren�op�de
BES-eilanden.�Wanneer�je�te�snel�de�doorstart�maakt�naar
de�UPG-status,�is�het�maar�zeer�de�vraag�of�je�kunt�waarmaken�wat�je�met�elkaar�hebt�afgesproken.�Dat�is�niet�de
ambitie�op�korte�termijn,�maar�wat�in�de�toekomst�verscholen�ligt,�zal�uiteraard�moeten�blijken�na�de�eerste�grote�evaluatie�na�zes�jaar.�Ik�denk�dat�de�discussie�dan�opnieuw�gevoerd�kan�worden,�maar�het�mag�helder�zijn�dat
er�nu�nog�niet�naar�wordt�gestreefd.
In�antwoord�op�vragen�van�de�heer�Lucassen�en�anderen�heb�ik�gesteld�dat�de�eilanden�zelf�verantwoordelijk�zijn�voor�het�opstellen�van�een�milieuprogramma.�Wij
hebben�op�tal�van�terreinen�toegezegd�dat�wij�de�eilanden�daarbij�willen�ondersteunen.�In�dat�milieuprogramma�staat�hoe�men�kan�voldoen�aan�de�wettelijke�taken�op
grond�van�deze�BES-wetgeving,�welke�maatregelen�prioriteit�hebben�en�wat�de�gevolgen�zijn�van�die�inhaalslag.
Het�ministerie�van�I�en�M�is�van�mening�dat�alles�uit�de
kast�moet�worden�gehaald�om�de�eilanden�daarbij�te�ondersteunen.�Ik�heb�de�fte's�al�genoemd.�Zoals�ik�al�zei,�kan
dat�ook�met�specifieke�opleidingstrajecten.
Mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�ook�gevraagd�voor�welke�datum�de�beleidsanalyses�op�het�gebied�van�de�EGverordening�of�de�REACH-richtlijn�over�registratie,�evaluatie�en�autorisatie�zijn�ontwikkeld.�Een�concrete�datum�kan
ik�niet�geven.�Wij�zijn�erover�in�gesprek.�Ik�kan�toezeggen

dat�een�en�ander�deel�uitmaakt�van�de�voorbereiding�van
de�vijfjaarlijkse�milieubeleidsplannen,�waarover�ik�eerder
al�heb�gezegd�dat�zij�de�verantwoordelijkheid�zijn�van�de
eilandbesturen.�Daarin�zal�dat�een�plek�moeten�krijgen.
Een�en�ander�is�afhankelijk�van�het�tempo�waarmee�de
milieuprogramma's�handen�en�voeten�kunnen�krijgen.�Ik
kan�niet�zeggen�dat�dit�binnen�een�halfjaar�of�binnen�twee
jaar�het�geval�zal�zijn.�Dat�is�op�dit�moment�iets�te�veel�gevraagd,�maar�het�is�helder�dat�het�moet�gebeuren.
Dan�is�gevraagd�naar�het�rapport�bodemonderzoek�en
de�resultaten�ervan.�Ik�kan�daarover�kort�zijn.�De�opdracht
voor�het�onderzoek�naar�de�bodemkwaliteit�op�de�BESeilanden�is�eind�2010,�dus�enkele�maanden�geleden,�verstrekt.�Hoe�graag�ik�dat�ook�zou�willen,�ik�kan�op�dit�moment�nog�niets�zeggen�over�de�uitkomst.�Dit�vergt�de�nodige�tijd,�maar�het�is�bekend�hoe�wij�werken:�zodra�de�uitkomsten�bekend�zijn,�zal�ik�ervoor�zorgen�dat�de�Kamer�ze
krijgt.�Dit�kan�echter�nog�wel�even�duren,�want�dit�is�niet
iets�wat�van�vandaag�of�morgen�op�papier�staat.�Er�wordt
dus�aan�gewerkt�en�ik�heb�de�vraag�vooral�zo�verstaan.
Het�antwoord�op�de�vraag�of�de�bestuurscolleges�van
Saba�en�Sint-Eustatius�ook�betrokken�zijn�bij�het�aanwijzen�van�MER-plichtige�activiteiten�is�een�volmondig�ja,
ook�in�het�verlengde�van�hetgeen�ik�over�Bonaire�heb�gezegd.�Daarover�kan�ik�kort�en�duidelijk�zijn.
Ik�zal�nu�ingaan�op�de�vragen�die�mevrouw�Van�Gent
heeft�gesteld,�voor�zover�ik�die�niet�al�impliciet�heb�beantwoord.�Zij�heeft�vooral�een�aantal�specifieke�vragen�aan
de�minister�gesteld�over�de�woningbouw-�en�bouwambities.�Ik�heb�al�gereageerd�op�haar�slotopmerking�over�het
rentmeesterschap,�hoe�je�daarmee�moet�omgaan�en�hoe
je�daarnaar�moet�kijken.�In�haar�inleidende�zinnen�sprak
zij�over�de�meerwaarde�van�de�BES-eilanden�en�de�vraag
hoe�wij�daarnaar�moeten�kijken�op�basis�van�onze�verantwoordelijkheid.�Ik�kan�mij�daarbij�volledig�aansluiten.
Ik�heb�al�in�algemene�zin�gereageerd�op�de�opmerkingen�van�de�heer�Van�Dam.�Ik�ben�duidelijk�geweest�in�antwoord�op�de�vraag�hoe�het�toezicht�is�georganiseerd.�Ik
heb�het�aantal�fte's�genoemd�dat�hierbij�is�betrokken,�in
specifieke�zin�bij�het�ministerie�van�I�en�M�en�in�algemene
zin.
Hij�heeft�nog�eens�benadrukt�dat�maatwerk�is�vereist
voor�de�BES-eilanden�en�hij�heeft�een�aantal�specifieke
voorbeelden�gegeven.�Ik�ben�het�daarmee�eens�en�ik�heb
daaraan�weinig�toe�te�voegen.�Hij�heeft�ervoor�gewaarschuwd�dat�dit�wel�op�orde�moet�zijn.�Ik�hoop�dat�de�wet
zoals�die�nu�aan�de�Kamer�is�voorgelegd,�inclusief�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�en�de�nuanceringen�die
daarmee�zijn�aangebracht,�op�de�instemming�van�de�fractie�van�de�Partij�van�de�Arbeid�kan�rekenen.
De�heer�Bosman�maakt�zich�zorgen�over�de�benodigde�kennis�op�de�eilanden.�Ik�heb�in�reactie�op�de
opmerkingen�van�verschillende�afgevaardigden�al
gezegd�hoe�de�inspectie�daarbij�is�betrokken,�hoe�de
opleidingsprogramma's�vorm�krijgen�en�wie�daarbij�is�betrokken.�De�eilanden�zijn�overigens�ook�lid�van�de�Vereniging�van�Nederlandse�Gemeenten�en�via�die�lijn�kunnen�zij�veel�input�krijgen�naar�aanleiding�van�specifieke
vragen.�De�zusterprogramma's�met�onder�andere�de�gemeente�Breda�werpen�hun�vruchten�af;�die�samenwerking
is�wel�op�vrijwillige�basis.
De�heer�Bosman�heeft�nog�specifiek�gevraagd�naar�de
natuur-�en�milieubescherming.�De�Wet�VROM�BES�is�een
kaderwet�en�biedt�de�mogelijkheid�om�AMvB's�op�te�stellen�onder�meer�voor�activiteiten�die�de�inrichting�en�de
milieueffectrapportages�raken.�De�eilanden�zijn�hierbij�di-

Tweede�Kamer

2 februari 2011
TK�47

Volkshuisvesting�BES

47-2-15

Atsma
rect�betrokken.�Dit�biedt�een�handvat�om�ervoor�te�zorgen
dat�wat�je�wilt�koesteren,�ook�bewaard�blijft.�Kortom,�de
zorgplicht�is�hierin�een-op-een�opgenomen.�Samen�met
het�ministerie�van�EL&I�zullen�wij�ervoor�zorgen�dat�in�het
kader�van�de�Nederlandse�wet-�en�regelgeving�voldoende
waarborgen�worden�gegeven�voor�de�natuurlijke�omstandigheden�die�uniek�zijn�voor�het�Koninkrijk.
Op�een�aantal�specifieke�vragen�over�BOPEC�en�NuStar
van�de�heer�Van�Raak�ben�ik�al�ingegaan;�ik�heb�al�aangegeven�wat�de�handhavingscapaciteit�is�en�hoe�we�daarmee�omgaan.�Ook�heb�ik�gezegd�wat�de�meer�algemene
risico's�zijn�geweest�naar�aanleiding�van�de�BOPEC-brand
en�dat�wij�geen�heel�verontrustende�zaken�hebben�gevonden.�Je�moet�hier�wel�de�vinger�aan�de�pols�houden;�vandaar�dat�we�bezig�zijn�met�het�opstellen�van�milieuvergunningen.
Een�laatste�vraag�ging�over�de�asbestproblematiek:�er
is�een�inventarisatie�geweest,�wat�gebeurt�daar�nu�mee?
De�inventarisatie�is�gereed.�Het�is�de�bedoeling�dat�dit
jaar�de�aanpak�start�van�de�zaken�die�met�asbest�zijn�verontreinigd.�Uiteraard�moet�dat�gepaard�gaan�met�een�op
maat�gesneden�voorlichtingscampagne.
Ik�heb�in�eerste�termijn�een�reactie�gegeven�op�de�belangrijkste�inbreng�van�de�fracties.�Ik�heb�niet�heel�specifiek�gereageerd�op�de�amendementen�van�mevrouw
Ortega-Martijn.�Zij�heeft�een�viertal�amendementen�ingediend.�In�algemene�zin�wil�ik�het�volgende�zeggen�over
het�amendement�op�stuk�nr.�9�over�de�voorhangprocedure�met�betrekking�tot�het�besluit�ontgrondingen�BES,�het
amendement�op�stuk�nr.�10,�waarin�de�voorhangprocedure�met�betrekking�tot�de�risico's�zware�ongevallen�BES
wordt�aangekaart,�het�amendement�op�stuk�nr.�11,�waarin
de�informatieplicht�over�stoffen�wordt�aangekaart�en�ten
slotte�het�amendement�op�stuk�nr.�12�waarin�wordt�gesproken�over�de�MER-procedure�en�de�bevoegdheid�van
onze�minister�om�onverwijld�uit�te�voeren�zonder�daarbij
direct�de�MER�te�betrekken.�Misschien�is�het�wat�kort�door
de�bocht�en�als�zij�daar�moeite�mee�heeft,�dan�hoor�ik
dat�graag�in�tweede�termijn,�maar�wat�mevrouw�OrtegaMartijn�in�de�vier�amendementen�aan�de�Kamer�voorlegt,
komt�in�grote�lijnen�overeen�met�de�algemene�systematiek�die�wordt�gehanteerd�bij�de�wetgeving�die�tot�nu�toe
is�vastgesteld.�Als�aan�mij�een�specifiek�oordeel�wordt�gevraagd,�dan�wil�ik�dat�aan�de�Kamer�laten,�maar�uit�mijn
eerdere�bewoordingen,�ook�over�de�rapportage,�mag�worden�geconcludeerd�dat�het�kabinet�er�geen�overwegende�bezwaren�tegen�heeft.�Wij�laten�het�definitieve�oordeel
dus�aan�de�Kamer,�wij�hebben�er�op�zich�geen�problemen
mee.

Minister�Donner:
Voorzitter.�Ik�beluisterde�in�de�bijdragen�van�bijna�alle
sprekers�een�zekere�weemoed�met�betrekking�tot�de�behandeling�van�de�BES-wetgeving.�Ik�was�er�aangenaam
door�getroffen�dat�die�weemoed�ook�mijn�aanwezigheid
bij�de�behandeling�van�dit�soort�wetgeving�betrof.�Het�is
inderdaad�de�laatste�keer�dat�u�mij�hier�als�medeondertekenaar�van�BES-wetgeving�aantreft.�Uiteraard�ben�ik�daarnaast�als�minister�verantwoordelijk�voor�volkshuisvesting
en�wonen.�Daarom�was�ik�de�vorige�keer�ook�zeker�gekomen,�ware�ik�tijdig�gewaarschuwd�over�het�feit�dat�er�op
dat�terrein�vragen�waren.�Eerder�hebben�wij�besproken
dat�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�óp�de�eilanden,
voor�de�eilanden�coördinerend�is�jegens�de�Nederlandse

overheid,�maar�dat�in�de�Kamer�de�afzonderlijke�ministers
voor�de�onderwerpen�worden�aangesproken.
Nadat�ik�hier�bleek�te�moeten�komen,�was�ik�blij�dat�er
toch�nog�enkele�vragen�waren�op�het�terrein�van�wonen
en�volkshuisvesting.�Ik�zal�proberen�om�die�zo�goed�mogelijk�te�beantwoorden.�Er�is�een�algemene�zorg�bij�meerdere�sprekers�over�de�handhaving�van�de�regelgeving�en
in�het�bijzonder�de�handhaving�van�wetgeving�in�kleinere
gemeenschappen.�Dat�is�inderdaad�een�gegeven.�Wij�lopen�daar�in�Nederland�overigens�ook�tegenaan.�Zo�stonden�er�in�de�kranten�onlangs�berichten�over�de�gemeente
Maasdriel�en�het�onderzoek�dat�in�deze�gemeente�wordt
uitgevoerd.�Dat�zijn�zo�de�verschillende�kanten�van�een
kleine�gemeenschap.
Ik�vind�het�opmerkelijk�dat�met�name�de�heer�Van�Dam
er�in�dit�verband�voor�pleitte�dat�er�op�de�eilanden�zo�snel
mogelijk�een�kloof�komt�tussen�de�overheid�en�de�burgerij,�teneinde�het�beter�te�waarborgen.�Ik�hoorde�hem�althans�pleiten�voor�een�grotere�afstand�tussen�bestuur�en
bevolking.�Dat�is�inderdaad�de�juiste�verhouding�tussen
overheid�en�burgerij,�want�niettegenstaande�al�dat�gepraat�over�die�kloof:�die�moeten�wij�inderdaad�wat�dieper
maken.�Het�blijft�echter�een�punt�van�aandacht.
De�heer�Lucassen�vroeg�in�het�bijzonder�naar�de
VROM-Inspectie.�Die�houdt�in�tweede�lijn�inderdaad�toezicht�op�de�huisvestingsverordening.�Ook�daar�zit�dus�een
mogelijkheid�om�iets�meer�afstand�te�scheppen�bij�het
toezicht�op�de�huisvestingsverordening�en�de�andere�regelgeving.
Ik�bestrijd�het�beeld�dat�een�kleine�gemeenschap�wel
haast�onvermijdelijk�leidt�tot�wat�de�heer�Lucassen�corruptie�noemt.�Ik�proef�namelijk�ook�in�mijn�gesprekken�op
de�eilanden�dat�men�het�nu�juist�als�een�voordeel�van�de
gekozen�structuur�ziet�dat�die�de�betrouwbaarheid�van�het
bestuur�waarborgt.�Ik�zie�dan�ook�geen�aanleiding�te�denken�dat�het�anders�zou�liggen�dan�bij�het�bestuur�in�Nederlandse�gemeenten.�Wij�moeten�ons�daarbij�verder�realiseren�dat�een�groot�deel�van�de�Nederlandse�gemeenten
ongeveer�15.000�inwoners�telt,�zolang�ze�niet�worden�geherindeeld.
De�heer�Lucassen�ging�in�op�de�mogelijkheid�in�de�wet
van�een�woonruimteverordening�en�de�mogelijkheid�van
woonruimteverdeling.�Ik�wijs�hem�erop�dat�het�een�bevoegdheid�betreft�die�alle�Nederlandse�gemeenten�hebben.�Een�op�de�drie�Nederlandse�gemeenten�heeft�een
huisvestingsverordening.�Het�lijkt�mij�verder�van�belang
voor�de�transparantie�dat�de�woonruimteverdeling�op�een
verordening�is�gebaseerd.�Ik�acht�het�winst�als�dat�gebeurt.
De�heer�Lucassen�wees�er�terecht�op�dat�de�bevoegdheid�voor�woonruimteverdeling�in�het�bijzonder�is�gegeven�om�verdringing�te�voorkomen.�Dat�doen�wij�overigens�niet�alleen�bij�kleine�dorpen,�want�ook�de�stad�Amsterdam�wijst�in�de�huisvestingsverordening�in�het�bijzonder�op�de�economische�gebondenheid.�Zonder�economische�gebondenheid�kan�men�zich�daardoor�niet�vestigen�binnen�de�stad.�Ik�wijs�verder�op�de�Waddeneilanden,�waar�men�woningen�beneden�een�bepaalde�grens
bij�voorrang�verdeelt�over�de�eigen�kinderen,�de�kinderen�van�het�eiland.�In�dit�geval�gaat�het�ook�over�de�mogelijkheid�om�verdringing�van�bepaalde�groepen�te�voorkomen.�Het�impliceert�dat�het�gaat�om�de�categorie�lagere
inkomens�en�daardoor�is�er�geen�verschil�met�de�mogelijkheden�die�wij�in�Nederland�kennen.
Iets�anders�is�de�mate�waarin�boven�een�bepaalde�inkomensgrens�mag�worden�gebouwd,�want�dat�is�onderwerp

Tweede�Kamer

2 februari 2011
TK�47

Volkshuisvesting�BES

47-2-16

Donner
van�de�ruimtelijke�ordening.�De�heer�Van�Raak�en�anderen
pleiten�ervoor�om�hieraan�zekere�grenzen�te�stellen�om�te
voorkomen�dat�er�binnen�de�kortste�keren�te�veel�mensen
in�een�villa�op�die�eilanden�gaan�wonen.�Over�de�smaak
zal�ik�mij�hier�niet�uitspreken.�Het�grote�voordeel�van�de
woningen�daar�is�in�ieder�geval�dat�ze�vaak�laag�zijn�en
niet�meer�dan�een�etage�hebben�en�daardoor�vaak�door
het�groen�aan�het�zicht�worden�onttrokken.�Op�dit�punt
scheppen�wij�dus�geen�wezenlijke�andere�situatie�dan�die
wij�in�Nederland�hebben�met�betrekking�tot�de�huisvestingsverordening.
Gevraagd�is�waarvoor�de�schuldsanering�precies�is�bedoeld.�De�term�zegt�het�al:�om�de�schuld�te�saneren.�Het
geld�is�dus�niet�gebruikt�om�nieuwe�investeringen�te�plegen�maar�om�schulden�uit�het�verleden�weg�te�nemen.
Welk�deel�van�die�schulden�specifiek�valt�toe�te�rekenen
aan�Bonaire�onttrekt�zich�aan�mijn�blik.�Ik�weet�wel�dat
een�van�de�redenen�waarom�Bonaire�koos�voor�de�structuur�die�wij�nu�hebben�was�omdat�men�verwachtte�dat�dit
zou�leiden�tot�meer�aandacht�en�een�evenrediger�toedeling�van�het�gebruik�van�de�middelen.�Ik�zal�niet�zeggen
dat�er�geen�schulden�aan�Bonaire�toe�te�wijzen�zijn,�maar
of�dat�in�evenredigheid�was,�kan�ik�niet�zeggen.
De�tijdelijke�waterzuiveringsinstallatie�is�inderdaad�gefinancierd�met�middelen�van�Binnenlandse�Zaken.�Voor
de�nieuwe�waterzuivering�zullen�middelen�beschikbaar
komen�uit�de�Europese�ontwikkelingsfondsen.�Op�die�wijze�zullen�het�rioleringsnet�en�de�waterzuivering�van�het�riool�hopelijk�verbeteren.�Tijdens�mijn�reis�van�afgelopen
januari�heb�ik�de�voortgang�bezien�van�de�tijdelijke�waterzuivering.�De�verwachting�is�dat�zij�begin�april�zal�functioneren.�Dat�is�een�aanzienlijke�verbetering.
De�heer�Van�Bochove�heeft�twee�algemene�vragen�gesteld�op�mijn�terrein.�Zijn�eerste�vraag�betrof�het�tweejaarlijks�informeren�over�de�situatie�met�betrekking�tot�de
huisvesting.�Ik�wijs�erop�dat�ik�in�het�kader�van�een�eerdere�discussie�de�Kamer�al�heb�toegezegd�om�jaarlijks�in�de
begrotingsstukken�op�dit�aspect�in�te�gaan.�Ik�denk�dat�dit
juister�is�dan�om�het�tweejaarlijks�te�doen.�Binnen�zes�jaar
zal�een�evaluatie�plaatsvinden.�Wij�moeten�oppassen�om
de�eilanden�te�belasten�met�het�voortdurend�genereren
van�informatie.
Hetzelfde�geldt�voor�de�vraag�van�mevrouw�Van�Gent
over�de�leefbaarheidsmonitor.�Er�wordt�een�enorme
stroom�informatie�gevraagd�die�moet�worden�gegenereerd�voor�de�leefbaarheidsmonitor,�informatie�die�op
de�eilanden�doorgaans�niet�aanwezig�is.�Ik�weet�ook�niet
of�dat�proportioneel�is.�Als�ik�een�eiland�als�Saba�neem,
hoef�ik�maar�op�Mount�Scenery�te�staan�om�ongeveer�een
beeld�te�hebben�van�de�leefbaarheid�op�het�eiland.�Dat
geldt�ook�voor�Statia.�Op�Bonaire�moet�je�waarschijnlijk
naar�Rincón�en�Kralendijk,�maar�ook�dan�heb�je�een�redelijk�beeld�van�de�verschillende�situaties.�Houd�mij�ten
goede:�uiteraard�is�het�onderdeel�van�de�verantwoordelijkheid�dat�wij�de�relevante�informatie�krijgen,�ook�op�terreinen�zoals�wonen�en�huisvesting.�Ik�wil�dat�echter�niet
onmiddellijk�persen�in�het�keurslijf�van�de�leefbaarheidsmonitor�omdat�wij�dan�te�veel�informatie�krijgen.
Het�tweede�punt�waarop�de�heer�Van�Bochove�inging,
betrof�de�vraag�in�hoeverre�organisaties�worden�ingeschakeld�bij�de�bestuurlijke�verantwoordelijkheid.�Dat�is�in
eerste�instantie�een�verantwoordelijkheid�van�het�eilandbestuur.
Mevrouw�Ortega�noemde�een�aantal�punten�in�verband
met�de�balans�in�regelgeving,�waarop�de�staatssecretaris�al�is�ingegaan.�Zij�vroeg�mij�in�het�bijzonder�naar�een

woonvisie�voor�Bonaire.�Ook�die�is�in�eerste�instantie�een
verantwoordelijkheid�van�het�lokaal�bestuur.�Ik�heb�hier
de�woonvisie�van�21 januari�jongstleden�van�het�college
van�bestuur�van�Bonaire.�Een�dergelijke�woonvisie�bestaat�dus�en�zal�onderwerp�van�bespreking�zijn�in�de�eilandsraad.
Mevrouw�Van�Gent�begon�met�een�aantal�opmerkingen�waarop�ik�nu�niet�zal�ingaan.�Ik�begrijp�echter�dat�ik
in�blijde�afwachting�mag�zijn�van�een�debat�hierover�met
de�Kamer.�Ik�deel�haar�punt�dat�sinds�10 oktober�de�drie
eilanden�waarover�wij�spreken�onderdeel�zijn�van�Nederland�en�dat�een�van�de�punten�het�verwachtingenmanagement�is.�Wij�moeten�ons�ook�zelf�hoeden�voor�het�beeld
dat�dit�automatisch�eenzelfde�situatie�als�in�Nederland�impliceert.�Dat�is�misleidend�en�niet�terecht,�ook�gegeven�de
verschillen�die�er�zijn.
Specifiek�op�het�terrein�van�volkshuisvesting�heeft�mevrouw�Van�Gent�gelijk�dat�de�wet�slechts�een�papieren
werkelijkheid�schept�en�dat�het�erom�gaat�wat�kan�worden�gerealiseerd.�Ik�wees�al�op�de�woonvisie�die�door�het
eilandbestuur�zelf�is�ontwikkeld.�Verder�zijn�er�op�Bonaire
twee�woningbouwcorporaties�actief.�Een�onderdeel�van
de�woonvisie�is�een�wijkaanpak�langs�lijnen�zoals�wij�die
hier�kennen.�Ik�denk�dus�inderdaad�dat�die�wordt�ingezet.�Ik�meen�ook�zelf�dat�wij�op�de�eilanden�vanwege�de
schaal�niet�gedifferentieerd�kunnen�spreken�over�de�huisvesting,�de�sociale�zekerheid�en�andere�aspecten,�zoals�de
kinderopvang.�Mevrouw�Van�Gent�wees�er�ook�zelf�op�dat
sprake�moet�zijn�van�een�iets�meer�geïntegreerde�aanpak
van�de�verschillende�aspecten�en�dat�in�onderlinge�samenhang�naar�die�ontwikkeling�moet�worden�gekeken.�Ik
heb�er�eerder�op�gewezen�dat�de�betrokken�departementen�bekijken�op�welke�wijze�een�aantal�lijnen�die�voortvloeien�uit�de�Nederlandse�wetgeving�kunnen�worden�samengepakt�om�op�de�eilanden�geen�verbrokkelde�situatie
te�krijgen,�die�daar�vanwege�de�kleine�schaal�merkbaarder
zou�zijn.
De�heer�Van�Dam�ging�ten�eerste�in�op�het�belang�van
de�handhaving.�Ten�tweede�vroeg�hij�waarom�de�bestuurlijke�boete�niet�is�opgenomen.�In�Nederland�is�de�bestuurlijke�boete�onderdeel�van�de�Algemene�wet�bestuursrecht.�Die�is�niet�van�toepassing�op�de�eilanden.�Daarnaast�wordt�in�wetten�voorzien�in�de�specifieke�handhavingsbehoefte.�Voor�dit�terrein�is�ervoor�gekozen�om�de
bestuurlijke�boete�niet�te�introduceren.�Deze�is�een�instrument�dat�op�die�eilanden�vrij�onbekend�is.�Ook�uit�het
oogpunt�van�toezicht�op�de�handhaving�is�het�wenselijk
om�boetes�meer�in�de�hand�van�het�Openbaar�Ministerie�te�houden,�zeker�gegeven�het�feit�dat�in�deze�wetgeving�een�aantal�handhavingsinstrumenten�die�wij�kennen,
dwangsom�en�bestuursdwang,�wel�worden�gegeven.
Dan�kom�ik�op�het�punt�van�de�vrije�uitkering.�Ik�heb
kennis�genomen�van�de�signalen�dat�men�meent�dat�deze
onvoldoende�zou�zijn.�Die�discussie�is�gevoerd�vóór�10 oktober.�Dit�zal�verder�onderdeel�zijn�van�de�gewone�behandeling�van�de�voorjaarsnota,�waarbij�zal�worden�bezien
welke�eventuele�knelpunten�en�tekortkomingen�er�zijn.
Die�discussie�is�onderdeel�van�de�normale�begrotingsvoorbereiding�in�Nederland.
Meer�in�het�algemeen�was�nog�de�vraag,�althans�zo
heb�ik�het�begrepen,�hoe�veel�reizen�er�door�ambtenaren�gemaakt�zijn�naar�de�BES-eilanden�in�het�kader�van
de�transitie.�Daarover�is�al�een�WOB-verzoek�gedaan,�dus
laat�ik�toezeggen�dat�wij,�als�wij�dit�helemaal�hebben�uitgezocht,�de�Kamer�daarover�zullen�informeren,�hoewel
men�dit�ook�wel�in�de�krant�zal�kunnen�lezen.

Tweede�Kamer

2 februari 2011
TK�47

Volkshuisvesting�BES

47-2-17

Donner
De�heer�Bosman�vroeg�meer�in�het�bijzonder�naar�de
positie�van�de�rijksvertegenwoordiger�en�de�doorzettingsmacht.�Op�heel�specifieke�terreinen�oefent�de�rijksvertegenwoordiger�een�zeker�toezicht�uit�op�de�besturen�van
de�eilanden.�Voor�het�overige�gaat�het�om�beslissingsbevoegdheden�zoals�Nederlandse�ministers�die�hebben.
Dat�is�de�verdeling�die�hierbij�wordt�aangebracht.�Een�en
ander�berust�niet�speciaal�bij�de�rijksvertegenwoordiger.
Daarnaast�houdt�de�Rijksdienst�Caribisch�Nederland,�met
de�ambtenaren�ter�plaatse,�zich�bezig�met�assistentie�en
toezicht.
De�heer�Van�Raak�is�ingegaan�op�de�lage�opkomst�bij
het�referendum�op�Bonaire.�Ik�moet�hem�erop�wijzen�dat
wij�in�Nederland�als�staat�ook�op�deze�wijze�zijn�begonnen.�Nadat�in�de�Bataafse�Republiek�tweemaal�een�referendum�ongeldig�was�verklaard�wegens�een�te�lage�opkomst,�heeft�men�uiteindelijk�de�zeer�verstandige�en�naar
mijn�gevoel�alleszins�behartigenswaardige�beslissing�genomen�om�te�bepalen�dat�wie�niet�stemde,�instemde.�Ik
denk�dat�dit�voor�referenda�de�verstandigste�oplossing�is.
Wat�dat�betreft�kun�je�vaststellen�dat�de�instemming�hoog
was.�Ik�moet�in�eerlijkheid�toegeven�dat�ik�niet�weet�hoe�ik
een�en�ander�moet�waarderen.�In�elk�geval�ben�ik�er�zeker
van�dat�geen�Nederlander�zal�stemmen�over�de�golf�van
wetgeving�die�wij�hebben�aangenomen,�maar�dat�men�zal
stemmen�op�basis�van�de�veranderingen�die�ten�goede
die�men�ziet�en�waardeert.�Ik�denk�dat�wij�realistisch�moeten�inschatten�dat�de�keuze�voorshands�en�in�eerste�instantie�er�een�is�geweest�tegen�een�bestuursstructuur�op
het�eiland�ter�plaatse�en�dat�men�het�Nederlandse�bestuur
in�de�structuur�zoals�die�nu�is�het�voordeel�van�de�twijfel
geeft.�Het�is�aan�ons�om�ervoor�te�zorgen�dat�het�een�succes�wordt,�met�alle�erkenning�van�de�onderscheiden�die
er�zijn�tussen�hier�en�daar.
De�heer�Van�Raak�ging�ten�slotte�ook�in�op�de�situatie
op�Sint-Maarten,�maar�ik�denk�dat�ik�dat�ik�dat�nu�kan�laten�liggen.�Op�de�kwaliteit�van�de�villa's�in�Brasschaat�ben
ik�al�ingegaan.
De�voorzitter:
De�heer�Van�Raak�heeft�zich�verontschuldigd�wegens�een
ander�debat�elders.�Ik�constateer�dat�er�behoefte�bestaat
aan�een�korte�tweede�termijn�bij�de�heer�Lucassen,�mevrouw�Van�Gent�en�mevrouw�Ortega-Martijn.
Minister�Donner:
Kunt�u�ook�peilen�of�ik�nog�nodig�ben�voor�die�tweede�termijn?�Ik�heb�namelijk�een�algemeen�overleg�elders�in�dit
gebouw.
De�voorzitter:
Dat�is�ook�de�reden�waarom�een�aantal�collega's�weg
moet,�maar�de�plenaire�vergadering�van�de�Tweede�Kamer�gaat�altijd�voor.�Ik�stel�vast�dat�er�nog�vragen�zijn
voor�de�minister.
Minister�Donner:
Dan�blijf�ik.
De�voorzitter:
Het�woord�is�aan�de�heer�Lucassen.

Ik�wil�de�staatssecretaris�en�de�minister�bedanken�voor
hun�beantwoording.�We�zijn�blij�dat�de�Nederlandse�standaard�gaat�gelden�voor�de�nieuwe�milieuregels�en�we
houden�de�handhaving�daarop�natuurlijk�scherp�in�de�gaten.
Ik�wil�nog�even�terugkomen�op�de�huisvestingsverordening.�Ik�ben�mij�er�uiteraard�van�bewust�dat�wij�hier�in�Nederland�in�diverse�gemeenten�ook�een�huisvestingsverordening�hebben.�We�hebben�hier�ook�het�recht�van�vrije
vestiging.�Dat�recht�weegt�zwaar,�maar�kan�om�zwaarwegende�redenen�worden�beperkt�door�de�huisvestingsverordening,�als�daar�noodzaak�toe�is.�In�de�stukken�heb�ik
gelezen�dat�men�zich�op�de�eilanden�zorgen�maakt�over
een�grote�toestroom�van�vestigers�van�elders,�met�name
uit�Nederland,�en�dat�men�echt�van�plan�is�om�de�huisvestingsverordening�in�te�zetten�om�die�te�beperken.�Ik�wil
toch�een�motie�indienen.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
overwegende�dat�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba�sinds
10 oktober�2010�als�openbaar�lichaam�deel�uitmaken�van
Nederland;
overwegende�dat�Nederlanders�zich�ook�op�deze�eilanden
vrij�moeten�kunnen�vestigen;
constaterende�dat�Bonaire,�Sint-Eustatius�en�Saba�middels�huisvestingsverordeningen�de�vestiging�van�Nederlanders�op�de�eilanden�willen�beperken;
verzoekt�de�regering,�het�recht�van�vrije�vestiging�van�Nederlanders�op�de�BES-eilanden�te�waarborgen�en�de�vaststelling�en�handhaving�van�huisvestingsverordeningen�op
de�eilanden�periodiek�te�toetsen�op�rechtmatigheid,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Lucassen.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�13�(32473).

Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Ook�ik�wil�de�bewindslieden�bedanken�voor�de
heldere�beantwoording�van�de�vragen.�Daarnaast�is�mijn
fractie�zeer�verheugd�dat�de�staatssecretaris�positief�heeft
gereageerd�op�de�amendementen.�Ik�vind�het�een�beetje�vervelend�dat�ik�nu�een�motie�moet�indienen,�omdat�ik
niet�de�mogelijkheid�heb�gehad�om�te�interrumperen.�Ik
zeg�daar�echter�nu�al�bij�dat�ik�bereid�ben,�die�motie�weer
in�te�trekken,�als�ik�van�de�staatssecretaris�alsnog�de�gevraagde�toezegging�krijg.�Mijn�motie�luidt�als�volgt.
Motie

De�heer�Lucassen�(PVV):
Voorzitter.�Ik�zal�het�zo�kort�en�bondig�mogelijk�houden.

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

De�Kamer,

2 februari 2011
TK�47

47-2-18

Ortega-Martijn
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�het�niet�mogelijk�is�om�op�korte�termijn
alle�Europese�milieuwet-�en�regelgeving�over�te�nemen
op�de�BES-eilanden�("zachte�landing")�en�dat�dit�gezien
de�kleinschaligheid�van�de�BES-eilanden�en�de�ligging�in
Zuid-Amerika�ook�niet�wenselijk�is;
overwegende�dat�voor�een�goede�voorbereiding�voor�wat
er�nog�komen�gaat,�duidelijkheid�gegeven�dient�te�worden�over�wat�de�BES-eilanden�mogen�verwachten�van�milieuwet-�en�regelgeving�in�de�toekomst;
overwegende�dat�onduidelijk�is�in�hoeverre�milieuregelgeving�niet�is�overgenomen�op�grond�van�de�overweging
van�de�kleinschaligheid�van�de�BES-eilanden�en�hun�capaciteit�of�dat�deze�keuzes�vanuit�principiële�overwegingen�zijn�genomen;
verzoekt�de�regering,�in�overleg�met�de�eilandbesturen
met�een�overzicht�te�komen�van:
- milieuwet-�en�regelgeving�die�in�voorbereiding�is�voor
de�BES-eilanden;
- Nederlandse�en�Europese�milieuwet-�en�regelgeving
die�op�korte�termijn�niet�wordt�ingevoerd�voor�de�BES-eilanden,�maar�op�langere�termijn�wel�wordt�overwogen;
- Nederlandse�en�Europese�milieuwet-�en�regelgeving,
die�naar�verwachting�ook�op�langere�termijn�voor�de�BESeilanden�niet�van�toepassing�wordt�verklaard;
verzoekt�de�regering,�keuzes�in�dezen�te�motiveren�en�met
een�tijdlijn�te�komen�en�de�Kamer�hierover�binnen�een
jaar�te�informeren,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Ortega-Martijn.
Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�14�(32473).
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Er�is�nog�een�vraag�over�milieurichtlijnen�blijven�liggen.�Die�richtlijnen�brengen�met�zich�dat�de�BES-eilanden�geen�beroep�kunnen�doen�op�Europese�fondsen.
Dat�betekent�dat�zij�verstoken�blijven�van�een�aantal�voordelen.�Wat�kan�de�staatssecretaris�eraan�doen�om�de�eilanden�in�dezen�tegemoet�te�komen?

Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Voorzitter.�Ik�dank�de�bewindspersonen�natuurlijk�hartelijk�voor�hun�beantwoording.�Het�gaat�de�GroenLinksfractie�erom�dat�naast�wetgeving�ook�het�huis�op�orde
is,�dus�dat�het�in�de�praktijk�goed�uitwerkt.�Verder�is�het
voor�de�GroenLinksfractie�van�groot�belang�dat�de�bewoners�van�de�Antillen,�maar�zeker�natuurlijk�ook�van�de
BES-eilanden�waarover�we�het�vandaag�hebben,�niet�achter�aansluiten�als�het�gaat�om�milieuwetgeving�en�adequate�volkshuisvesting�binnen�het�Koninkrijk.�Het�zijn�gewoon�openbare�lichamen�van�Nederland�en�wij�zijn�hun
natuurlijk�ook�schatplichtig.�Dat�betekent�niet�dat�wij�alles
uit�handen�willen�nemen,�maar�wel�dat�we�met�elkaar�de

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

handen�uit�de�mouwen�moeten�steken�om�een�en�ander
op�orde�te�brengen.
De�staatssecretaris�sprak�warme�woorden�over�wat�ik
over�rentmeesterschap�zei�en�over�de�manier�waarop�ik
een�aantal�dingen�neer�had�gezet�in�verband�met�milieuwetgeving.�Hij�was�het�met�mij�eens,�al�vond�ik�het�allemaal�nog�wel�vaag�en�algemeen.�Daarom�vraag�ik�hem
nog�wel�om�uit�te�gaan�van�de�hoogst�mogelijke�beschermingsstandaarden�voor�mens�en�milieu.�Wil�de�staatssecretaris�daar�nog�eens�op�ingaan�en�aangeven�wat�daarvoor�precies�het�plan�van�aanpak�is?
Minister�Donner�zegt�keer�op�keer:�ik�ben�hier�voor�de
laatste�keer,�want�het�gaat�over�volkshuisvesting.�Het�is
dan�wel�weer�prachtig�dat�hij�de�afvalwaterzuivering�mag
openen,�als�ik�de�staatssecretaris�zo�hoor.�Wellicht�is�hij
daar�vanwege�zijn�ervaring�met�volkshuisvesting�deskundig�in.�Mijn�serieuze�punt�is�wel�dat�wij�natuurlijk�overzicht�moeten�houden,�niet�uit�een�soort�paternalistische
betutteling�of�uit�kolonialisme,�maar�wel�uit�interesse�in
de�vooruitgang�op�de�eilanden.�Wij�hebben�bewust�gekozen�voor�de�staatkundige�vernieuwing,�maar�daarmee�is
het�voor�de�GroenLinksfractie�niet:�wij�trekken�onze�handen�er�nu�van�af;�laat�het�ze�maar�lekker�uitzoeken.
Ik�had�eigenlijk�een�drietal�moties�voorbereid,�maar�ik
dien�ze�nu�niet�in.�Ik�vraag�minister�Donner�wel�of�de�Kamer�de�woonvisie�voor�Bonaire�ook�kan�krijgen.�Dat�lijkt
op�zich�goed�nieuws,�maar�ik�weet�natuurlijk�niet�wat�erin
staat.�Dat�weet�de�minister�beter�dan�ik,�lijkt�mij.�Wordt�er
voor�Sint-Eustatius�en�Saba�ook�een�dergelijke�woonvisie
gemaakt�en�zit�daar�ook�een�integrale�aanpak�vanuit�Nederland�bij?�Met�advies,�ondersteuning�en�samenwerking
kun�je�vaak�heel�ver�komen.�Is�de�minister�van�volkshuisvesting�ook�bereid,�daarin�te�bemiddelen?�Bij�de�begrotingsstukken�komt�er�een�rapportage�over�de�voortgang
van�beleid�voor�natuur�en�milieu.�De�GroenLinksfractie�zal
kijken�of�zij�die�rapportage�voldoende�vindt,�zo�niet,�dan
zal�zij�alsnog�proberen�om�het�anders�te�regelen,�want�zij
vindt�niet�dat�wij�met�een�kluitje�in�het�riet�moeten�worden�gestuurd.�Ik�dien�daarom�de�moties�die�ik�heb�voorbereid�op�dit�moment�niet�in,�maar�ik�laat�ze�wel�boven�de
markt�hangen.
De�vergadering�wordt�enkele�ogenblikken�geschorst.

Staatssecretaris�Atsma:
Voorzitter.�Ik�dank�de�afgevaardigden�voor�hun�reactie
op�de�eerste�termijn�van�het�kabinet�en�ik�ben�blij�met
datgene�wat�is�gezegd,�althans,�voor�zover�het�instemming�betreft.�Mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�in�een�aantal�bewoordingen�nog�eens�aangegeven�dat�zij�zich�zorgen�maakt�over�de�gevolgen�van�het�feit�dat�een�deel�van
de�wetgeving�toch�ook�op�een�andere�manier�wordt�ingevuld�dan�Europa�van�ons�zou�eisen,�waardoor�wellicht
ook�Europese�middelen�worden�misgelopen.�Ik�ben�dat
deels�met�mevrouw�Ortega-Martijn�eens.�Ik�zeg�"deels".
Zoals�de�minister�ook�al�in�zijn�termijn�heeft�aangegeven
toen�het�ging�om�het�realiseren�van�een�afvalwaterzuiveringsinstallatie,�ligt�er�wel�degelijk�een�bedrag�van�naar
ik�meen�20�mln.�uit�het�Europees�Ontwikkelingsfonds�gereed�voor�Bonaire�om�handen�en�voeten�te�geven�aan�de
ambitie�die�wij�met�ons�allen�hebben.�Dus�het�is�niet�zo
dat�er�geen�enkele�bijdrage�vanuit�Europa�beschikbaar
zou�komen,�maar�het�betekent�wel�dat�je�in�een�aantal�gevallen�alles�uit�de�kast�moet�halen�om�de�middelen�bin-

2 februari 2011
TK�47

47-2-19

Atsma
nen�handbereik�te�krijgen.�Daarbij�kunnen�de�eilanden�uiteraard�ook�op�de�volle�steun�en�medewerking�van�de�regering�rekenen.
Tegelijkertijd�klopt�het�dat�als�je�je�niet�een-op-een�conformeert�aan�wat�wij�in�Europa�hebben�afgesproken�–�mevrouw�Ortega-Martijn�heeft�zelf�in�haar�eerste�termijn�aangegeven�waarom�dat�soms�verstandig�kan�zijn,�vanwege
het�feit�dat�de�eilanden�een�heel�specifiek�karakter�hebben
–�je�ook�moet�kijken�waar�de�verantwoordelijkheid�van�de
Nederlandse�regering�begint�en�eindigt.�In�algemene�zin
heb�ik�al�verwezen�naar�het�milieuprogramma�dat�moet
worden�opgesteld.�Aan�de�hand�van�dat�milieuprogramma�kan�het�natuurlijk�heel�goed�voorkomen�dat�er�incidenteel�projectbijdragen�worden�verleend.�Om�maar�eens
even�te�verwijzen�naar�diezelfde�afvalwaterzuiveringsinstallatie,�merk�ik�op�dat�behalve�een�toezegging�uit�Europa�ook�het�ministerie�van�I�en�M�in�een�recent�verleden
een�bijdrage�van�enkele�miljoenen�heeft�toegezegd,�dus
dat�kan�heel�goed.�Dit�geldt�overigens�ook�voor�tal�van
andere�projecten.
Daarnaast�hebben�wij�natuurlijk�altijd�het�standaardinstrument�van�het�verstrekken�van�renteloze�leningen,
mocht�daar�behoefte�aan�zijn,�en�de�inzet�van�deskundige
medewerkers,�voor�zover�het�gaat�om�raad�en�daad.�Dus
in�die�zin�zeg�ik�niet�dat�dit�per�definitie�is�afgeblokt.�Integendeel,�er�zijn�wel�degelijk�mogelijkheden,�maar�je�kunt
niet�van�twee�walletjes�eten.�Je�kunt�niet�zeggen�dat�de
Europese�wet-�en�regelgeving�niet�voor�100%�past�op�de
eilanden�–�waarover�we�het�eens�zijn�–�maar�dan�wel�de
revenuen�eisen�die�daarmee�soms�annex�zijn.�Daarvoor
mag�ook�terecht,�waar�mogelijk�en�binnen�de�verantwoordelijkheid�die�wij�hebben,�een�beroep�op�het�kabinet�worden�gedaan.�Uiteraard�is�dat�ook�alleen�mogelijk�indien�u
daaraan�ook�zelf�op�enig�moment�een�fiat�geeft.
Ik�kom�bij�de�motie�die�door�mevrouw�Ortega-Martijn�is
ingediend.�Zij�gaf�al�aan�dat�zij�die�eigenlijk�niet�had�willen�indienen.�Op�het�moment�dat�daarop�in�eerste�termijn
had�kunnen�worden�gereageerd,�was�die�misschien�niet
nodig�geweest.�Mevrouw�Ortega-Martijn�vraagt�een�overzicht�te�geven�van�alle�wet-�en�regelgeving�die�op�het�gebied�van�milieu�nog�onderweg�is,�zowel�vanuit�Nederland
als�vanuit�Europa.�Zij�vraagt�ook�wat�er�moet�worden�gedaan�om�een�en�ander�te�implementeren.�Ik�kan�nu�een
deel�van�de�wetten�die�nog�onderweg�zijn,�gaan�opsommen�–�ik�heb�ook�in�eerste�termijn�gewezen�op�de�richtlijnen�die�eraan�zitten�te�komen�–�maar�het�lijkt�mij�beter�en
verstandiger,�ook�om�volledig�te�kunnen�zijn,�om�datgene�wat�mevrouw�Ortega-Martijn�in�haar�motie�vraagt�toe
te�zeggen,�namelijk�om�binnen�een�jaar�daarover�aan�de
Kamer�te�rapporteren.�Daarmee�kan�de�motie�wellicht�ook
worden�ingetrokken.�Ik�ben�het�volstrekt�met�mevrouw
Ortega-Martijn�eens�dat�het�helder�moet�zijn�waar�je�naartoe�werkt�en�wat�de�stip�op�de�horizon�is.
Mevrouw�Ortega-Martijn�(ChristenUnie):
Dan�trek�ik�bij�dezen�mijn�motie�in.
De�voorzitter:
Aangezien�de�motie-Ortega-Martijn�(32473,�nr.�14)�is�ingetrokken,�maakt�zij�geen�onderwerp�van�beraadslaging
meer�uit.
Staatssecretaris�Atsma:
Mevrouw�Van�Gent�vroeg�om�scherper�te�formuleren
waar�ze�aan�toe�is�met�het�kabinet�wat�betreft�de�verantwoordelijkheid�voor�de�BES-eilanden.�Ik�heb�al�gezegd

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

dat�we�niet�van�de�vloer�op�de�zolder�kunnen�springen.
Ik�meen�dat�de�Kamer�daarover�niet�met�de�regering�van
mening�verschilt.�De�stip�op�de�horizon,�als�ik�het�zo�mag
duiden,�is�wat�ons�betreft�dus�de�volledige�implementatie
van�de�milieuwetgeving�die�wij�in�Nederland�kennen.�De
weg�ernaartoe�zal�echter�langer�en�wellicht�weerbarstiger
zijn�dan�sommigen�op�dit�moment�bevroeden.�We�hebben�het�zojuist�een�stap-voor-stapaanpak�genoemd.�We
beginnen�met�wat�het�meest�nodig�is,�en�wat�haalbaar�en
betaalbaar�is.�De�stip�op�de�horizon�is�uiteraard�dat�wij�de
Nederlandse�wet-�en�regelgeving�willen�implementeren,
zeker�op�het�gebied�van�VROM. Ik�hoop�daarmee�de�zorg
van�mevrouw�Van�Gent�te�hebben�weggenomen.�Voor�het
overige�wijs�ik�op�wat�ik�in�de�eerste�termijn�heb�gezegd.
Haar�zorg�wordt�volgens�mij�terecht�breed�in�de�Kamer
gedeeld.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Waar�ligt�die�stip�ongeveer?�Ik�vraag�dit�ook�naar�aanleiding�van�de�motie�van�mevrouw�Ortega-Martijn�die�zojuist�is�ingetrokken.�Een�stip�op�de�horizon;�ik�vind�het�allemaal�prachtig,�maar�waar�kan�ik�die�stip�vinden?�Gaat
de�staatssecretaris�daarop�ook�in�in�zijn�reactie?�Wellicht
kan�hij�dat�al�eerder�doen.
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�heb�al�gezegd�waar�de�stip�ligt,�namelijk�op�de�horizon.�Mevrouw�Van�Gent�doelt�echter�waarschijnlijk�op�de
plaats�in�de�tijd.�Ik�heb�dit�eigenlijk�al�gezegd�in�mijn�reactie�op�de�motie�van�mevrouw�Ortega-Martijn.�Wanneer
moet�deze�implementatie�volgens�ons�een�feit�zijn?�Laat�ik
zeggen�dat�wij�dit�inkijkje�meegeven�in�de�brief�die�ik�heb
toegezegd�naar�aanleiding�van�de�motie�van�mevrouw
Ortega-Martijn�die�inmiddels�weer�is�ingetrokken.�Ik�kan
nu�wel�zeggen�dat�wij�denken�aan�een�termijn�van�drie,
vier,�vijf�of�zes�jaar,�maar�het�lijkt�mij�verstandiger�om�te
proberen�een�en�ander�inzichtelijk�te�maken�in�overleg
met�de�eilandbesturen.�Dat�sluit�ook�aan�bij�wat�mevrouw
Van�Gent�zelf�naar�voren�heeft�gebracht.�Ik�zeg�dit�graag
toe.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�ontvang�die�informatie�graag�voor�de�begroting.�Volgens�mij�hoeft�het�namelijk�geen�jaar�te�duren�voordat�die
kan�worden�geleverd.�Op�die�manier�kunnen�we�bekijken
of�er�nog�wat�extra�voortgang�nodig�is.
Staatssecretaris�Atsma:
Tegen�mevrouw�Ortega-Martijn�heb�ik�gezegd�dat�wij�ervoor�zullen�zorgen�dat�deze�informatie�binnen�een�jaar
naar�de�Kamer�komt.�Laat�ik�toezeggen�dat�wij�de�informatie�zo�snel�als�mogelijk�zullen�leveren.�Ik�heb�de�inventarisatie�van�wat�er�zou�moeten�gebeuren�op�de�korte�en
de�middellange�termijn�wel�paraat.�Ik�wil�dit�echter�zorgvuldig�doen.�Laten�wij�afspreken�dat�de�regering�probeert
dit�helder�te�maken�voor�de�behandeling�van�de�begroting.�De�omschrijving�"voor�de�behandeling�van�de�begroting"�staat�voor�een�ander�tijdstip�dan�"voor�de�zomer".
Ik�probeer�te�handelen�in�de�geest�van�waar�mevrouw
Ortega-Martijn�om�heeft�gevraagd.�Laten�wij�daarnaar
streven.�Het�lijkt�mij�niet�al�te�moeilijk�om�in�elk�geval�die
stip�in�de�tijd�zo�te�benoemen.

2 februari 2011
TK�47

47-2-20

Atsma
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ik�ga�er�dus�van�uit�dat�de�Kamer�voor�de�behandeling
van�de�begroting�deze�informatie�heeft.�Afspraak�is�afspraak.�Ik�zie�daarnaar�uit.
Staatssecretaris�Atsma:
Kijk�eens�aan.

Minister�Donner:
Voorzitter.�Wat�het�laatste�betreft,�herinner�ik�de�Kamer�eraan�dat�ook�is�afgesproken�om�het�de�eerstkomende�vijf
jaar�kalm�aan�te�doen�met�het�steeds�introduceren�van
nieuwe�regelgeving.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
Ja,�ja.
Minister�Donner:
Maar,�mevrouw�Van�Gent,�de�horizon�ligt�ver�voor�het
punt�waar�twee�parallelle�lijnen�elkaar�kruisen.
Voorzitter.�De�heer�Lucassen�heeft�gesproken�over�de
huisvestingsverordening�en�heeft�daarover�een�motie�ingediend.�Daarin�wordt�gesproken�over�het�recht�van�vrije
vestiging�van�Nederlanders�op�de�eilanden.�Als�de�heer
Lucassen�daarmee�doelt�op�het�recht�dat�iedere�Nederlander�ook�in�een�andere�gemeente�in�Nederland�heeft�om
zich�er�te�vestigen,�onder�de�beperkingen�die�eventueel
uit�de�huisvestingsverordening�voortvloeien,�dan�valt�wat
in�de�motie�wordt�gevraagd�inderdaad�onder�de�taak�van
de�rijksoverheid.�Die�moet�dat�recht�waarborgen.�Hetzelfde�geldt�voor�de�toetsing�van�de�rechtmatigheid�van�de
vastgestelde�huisvestingsverordening.�De�motie�is�dus
overbodig,�omdat�de�regering�erin�wordt�herinnerd�aan
de�taak�die�de�regering�heeft.�Ik�moet�het�verder�aan�het
oordeel�van�de�Kamer�overlaten�of�een�overbodige�motie
wordt�aanvaard.
Mevrouw�Ortega�heeft�geen�vragen�meer�aan�mij�gesteld.
Mevrouw�Van�Gent�wees�er�terecht�op�dat�het�niet�alleen�om�de�regelgeving�gaat,�maar�ook�om�de�praktijk.�Ze
verwees�ernaar�dat�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken
de�tijdelijke�afvalverwerking�zou�mogen�openen.�Aangezien�hij�daarvoor�ook�betaald�heeft,�lijkt�me�dat�terecht,
als�opvolger�van�de�minister�van�WWI. Dan�resteert�nog
het�punt�van�zorg�aangaande�het�totaaloverzicht.�We�hebben�daarover�eerder�al�gesproken.�Het�juiste�moment
om�daarover�te�spreken,�is�de�rapportage�die�de�Rijksvertegenwoordiger�ons�jaarlijks�zal�doen�toekomen.�We
verschillen�niet�wezenlijk�van�mening�wat�de�zorg�daarover�betreft.�Wel�verschillen�we�van�mening�over�de�mate�waarin�de�minister�van�Binnenlandse�Zaken�in�deze�Kamer�aanspreekbaar�is�op�terreinen�die�vallen�onder�de
verantwoordelijkheid�van�andere�ministers.�Dit�hebben
we�een-�en�andermaal�besproken�en�daar�wil�ik�niet�op�terugkomen.
De�woonvisie�van�Bonaire�zal�ik�uiteraard�aan�de�Kamer�doen�toekomen.�Daarbij�wijs�ik�erop�dat�de�inhoud
daarvan�besproken�moet�worden�in�de�eilandsraad.�Wat
de�andere�eilanden�betreft�is�het�aan�de�besturen�daar
om�te�bepalen�in�hoeverre�daaraan�behoefte�bestaat.�Het
is�voorstelbaar�dat�er�op�Saba�minder�behoefte�aan�een
woonvisie�bestaat;�op�Statia�is�sprake�van�weer�een�andere�situatie.�Ik�zou�daar�dus�primair�willen�uitgaan�van�de
verantwoordelijkheden�zoals�we�die�daar�hebben�neerge-

Tweede�Kamer

Volkshuisvesting�BES

legd.�Mocht�er�wel�behoefte�zijn�aan�een�woonvisie,�dan
zal�men�daarmee�zeker�komen,�maar�het�komt�niet�aan�de
orde�omdat�deze�Kamer�er�behoefte�aan�heeft.
De�voorzitter:
Dank�u�wel.�Mevrouw�Van�Gent�heeft�nog�een�vraag.
Mevrouw�Van�Gent�(GroenLinks):
We�kregen�bij�staatssecretaris�Atsma�ten�minste�nog�een
stip�aan�de�horizon,�maar�van�minister�Donner�krijgen�we
meer�een�punt�als�het�gaat�om�de�volkshuisvesting.�Dat
stemt�mij�zeer�ongerust.�Ik�wil�minister�Donner,�als�minister�van�Wonen�zoals�dat�tegenwoordig�heet,�vragen�of�hij
voor�zichzelf�niet�een�betuttelende,�maar�wel�een�stimulerende�en�coördinerende�rol�ziet�weggelegd�als�het�gaat
om�de�volkshuisvesting�op�de�eilanden.�Ik�zou�dat�ook
graag�terugzien�in�rapportages�en�in�de�begroting.�Graag
een�reactie�daarop�van�de�minister.
Minister�Donner:
Uiteraard�heb�ik�ten�aanzien�van�de�huisvesting�op�de�eilanden�een�rol,�ofschoon�ik�het�zelf�niet�als�een�inspirerende�rol�zou�willen�kwalificeren.�Ik�zou�zelfs�verder�willen
gaan:�gelet�op�de�situatie�op�de�eilanden�is�dit�onderdeel
van�de�algemene�aandacht�voor�het�bestaan�op�de�eilanden.�Daarover�zijn�we�het�eens.�Het�is�verder�onderdeel
van�de�begroting,�zoals�ik�al�aan�de�heer�Van�Bochove�heb
aangegeven,�en�het�komt�in�de�memorie�van�toelichting
bij�de�begroting�aan�de�orde.
De�algemene�beraadslaging�wordt�gesloten.

De�voorzitter:
Over�de�motie�en�de�amendementen�zal�aanstaande�dinsdag�worden�gestemd.
De�vergadering�wordt�van�13.00�uur�tot�14.00�uur�geschorst.
Voorzitter:�Verbeet
De�voorzitter:
Op�de�tafel�van�de�Griffier�ligt�een�lijst�van�ingekomen
stukken.�Op�die�lijst�staan�voorstellen�voor�de�behandeling�van�deze�stukken.�Als�voor�het�einde�van�de�vergadering�daartegen�geen�bezwaar�is�gemaakt,�neem�ik�aan�dat
daarmee�wordt�ingestemd.

2 februari 2011
TK�47

47-2-21