Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 965 XVIII

Wijziging van de begrotingsstaten van de
begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII)
voor het jaar 2009 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
INHOUDSOPGAVE
A.

Artikelsgewijze toelichting bij het wetsvoorstel

2

B.
1.
2.

Begrotingstoelichting
Algemeen
Het beleid
Overzicht belangrijkste suppletore uitgaven- en ontvangsten mutaties
Artikelsgewijze toelichting
Wetsartikel 1 (uitgaven / verplichtingen en ontvangsten)
De beleidsartikelen
Artikel 1. Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en
voldoende woningbouw
Artikel 2. Stimuleren van een duurzame kwaliteit van
woningen, gebouwen en bouwwerken
Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en
betaalbaarheid op de woningmarkt
Artikel 4. Integratie niet-westerse migranten
Artikel 5. Kennis en ordening wonen, wijken en integratie
Artikel 6. Rijkshuisvesting
De niet-beleidsartikelen
Artikel 95. Algemeen
Artikel 96. Onverdeeld
Wetsartikel 2 (begroting Baten-lastendiensten)
Baten-lastendienst: Rijksgebouwendienst

3
3
3

2.2.

2.3.

3.

KST131477
0809tkkst31965-XVIII-2
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Pag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

3
6
6
6
6
8
12
14
17
18
22
22
24
24
24

1

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Bij een wetsvoorstel tot een begrotingswijziging wordt geen algemene
toelichting opgenomen. De beleidsinhoudelijke toelichting bij de
begroting(sstaat) wordt opgenomen in onderdeel B van de memorie van
toelichting (de begrotingstoelichting).
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001
elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2009 wijzigingen
aan te brengen in:
a. de begrotingsstaat van de begroting Wonen, Wijken en Integratie
(XVIII));
b. de begrotingsstaat inzake de baten-lastendienst Rijksgebouwendienst.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
Mede namens de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,
E. E. van der Laan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

2

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. Algemeen
De suppletore begroting geeft een geactualiseerd beeld van de uitvoering
van de begroting van het lopende jaar. De suppletore begroting is bedoeld
om (tussentijds) afwijkingen ten opzichte van de oorspronkelijke begroting voor te leggen aan de Staten-Generaal. Door onder andere inzicht te
verschaffen in de financiële consequenties van beleidsvoornemens wordt
aan de allocatie- en autorisatiefunctie van de Tweede Kamer tegemoet
gekomen.
In de artikelsgewijze toelichting worden alle mutaties in de volgorde van
de begrotingsartikelen van de begrotingsstaat opgenomen. Technische
mutaties c.q. beleidsmatig niet relevante mutaties worden slechts cijfermatig gepresenteerd. Alleen indien er sprake is van een grote omvang
worden ook technische mutaties nader toegelicht. De beleidsmatig relevante mutaties worden nader omschreven in de toelichting waarbij het
bijbehorende mutatiebedrag wordt genoemd. Een beleidsmatige mutatie
is het gevolg van gevoerd beleid en is dus te beïnvloeden (b.v.
beleidsintensivering- en extensivering, beleidswijzigingen met financiële
gevolgen, afwijkingen uit hoofde van behoorlijk bestuur).
De stand 1e suppletore begroting samenhangende met de Voorjaarsnota,
wordt opgebouwd door middel van mutaties op de stand ontwerpbegroting. De mutaties worden in de tabel «budgettaire gevolgen van
beleid» op instrumentniveau gesaldeerd opgenomen. Indien mutaties
worden toegelicht op instrumenten waarbij sprake is van een saldering,
worden deze afzonderlijk zichtbaar gemaakt.
In tabel «budgettaire gevolgen van beleid» is allereerst een nadere
uitsplitsing van de uitgaven naar «apparaat- en programmagelden»
gemaakt. Het artikelonderdeel «programma» wordt vervolgens uitgesplitst naar operationele doelen welke weer zijn opgebouwd uit (financiële) beleidsinstrumenten. Dit biedt de Tweede Kamer beleidsmatig relevante en duidelijke aangrijpingspunten om de begrotingsuitvoering
kritisch te volgen en eventueel wijzigingen aan te brengen.
Volledigheidshalve wordt vermeld dat in de tabellen een kolom is opgenomen met daarin mutaties die voortvloeien uit een amendement of Nota
van Wijziging waardoor de oorspronkelijke begrotingsstand is gewijzigd.
2. Het beleid
Overzicht belangrijkste suppletore uitgaven- en ontvangsten
mutaties
In onderstaande tabel worden de belangrijkste suppletore mutaties weergegeven gevolgd door een korte toelichting. Voor een uitgebreide toelichting wordt u verwezen naar het betreffende artikel.
Uitgaven
(x € 1 000)

Uitgaven

Stand Begroting 2009

4 891 646

Belangrijkste suppletore mutaties:
1. Aan BZK/Gemeentefonds, bewonersbudgetten
2. Aan BZK/Gemeentefonds, wijkenbudget

– 24 300
– 58 500

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

Artikelnr:

1
1

3

(x € 1 000)
3. Naar 95.88.90 «Algemeen – verzameluitkering»: impulsbudget SV
4. Bijstelling uitgaven huurtoeslag
5. Bijstelling huurtoeslag als gevolg beperking
aftrek buitengewone lasten
6. Naar Gemeentefonds: uitvoeringskosten
Inburgering
7. Actualisering ramingen investeringsprojecten
8. Vertragingen in 2008 diverse paleizenprojecten
9. Van 01.05.01 «Fysiek Investeringen
Stedelijke vernieuwing»: afwikkeling
impulsregeling SV
10. Overige mutaties
Stand 1e suppletore begroting 2009

Uitgaven

Artikelnr:

– 13 587
55 200

1
3

19 000

3

– 23 830

4

– 21 000

6

13 981

6

13 587
17 811

95

4 870 008

Toelichting:
Ad 1.
Ter bevordering van de leefbaarheid in hun wijk en ter versterking van de
sociale samenhang wordt voor de jaren 2008–2011 budget beschikbaar
gesteld voor de 18 gemeenten met de 40 aandachtswijken als voor de
G-31 gemeenten. De hiervoor op de begroting voor WWI voor de jaren
2009–2011 gereserveerde budgetten worden thans overgeboekt naar het
Gemeentefonds.
Ad 2.
In het kader van het Actieplan Krachtwijken vindt vanuit het Rijk medefinanciering van de wijkactieplannen in de 40 aandachtswijken plaats. De
hiervoor op de begroting voor WWI voor de jaren 2009–2010 gereserveerde budgetten (€ 58,5 mln per jaar) worden thans overgeboekt naar
het Gemeentefonds.
Ad 3.
De voor de afwikkeling van de impulsregeling stedelijke vernieuwing
beschikbare uitgavenbudgetten vormen voortaan onderdeel van de
verzameluitkering van WWI. Verantwoording van deze budgetten vindt op
artikel 95 «Algemeen» plaats.
Ad 4.
De raming van de uitgaven van de huurtoeslag wordt in 2009 met € 55
mln verhoogd. De belangrijkste oorzaak is de verslechterde economische
vooruitzichten, zoals aangegeven in het CEP 2009. Onder meer een
toename van het aantal mensen in de WW en in de bijstand maken een
verhoging van de uitgavenraming van de huurtoeslag noodzakelijk.
Ad 5.
In de ontwerpbegroting 2009 is een tentatieve besparing op de huurtoeslag ingeboekt vanwege het beperken van de fiscale aftrek buitengewone uitgaven. Thans blijkt dat deze besparing lager uitvalt dan vorig jaar
verondersteld.
Ad 6.
Voor de uitvoering van het Deltaplan inburgering wordt budget overgeboekt naar de gemeenten.
Ad 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

4

De vertragingen in de uitvoering bij diverse projecten dwingen er toe de
totale uitgavenramingen over de jaren heen ook te herzien. Vertragingen
in lopende projecten hebben namelijk ook tot gevolg, mede door beperkingen die gesteld zijn aan de beschikbare capaciteit, dat voorziene
nieuwe projecten later in uitvoering worden genomen.
Ad 8.
Er zijn momenteel verschillende, grote en kleinere, projecten in uitvoering.
De uitgavenramingen voor alle projecten worden periodiek herzien op
basis van actuele inzichten. De optelsom van alle geactualiseerde
uitgavenramingen leidt tot het benodigd budget in een jaar. Diverse
projecten zijn eind 2008 vertraagd. Dat heeft geleid tot een beroep op de
eindejaarsmarge van € 3,5 mln om het benodigde uitgavenbudget voor
de uitvoering in 2009 te behouden en is er bij de afrekening over de
verstrekte voorschotten door het moederdepartement aan de Rijksgebouwendienst rekening mee gehouden dat uitgavenbudget bedoeld voor deze
paleizenprojecten beschikbaar moet blijven.
Dit budget wordt in 2009 opnieuw bevoorschot (€ 10,481 mln)
Ad 9.
De voor de afwikkeling van de impulsregeling stedelijke vernieuwing
beschikbare uitgavenbudgetten vormen voortaan onderdeel van de
verzameluitkering van WWI. Verantwoording van deze budgetten vindt op
dit artikel 95 «Algemeen» plaats.
Ontvangsten
(x € 1 000)

Ontvangsten

Stand Begroting 2009
Belangrijkste suppletore mutaties:
1. Uitvoering Innovatie Agenda Energie
Gebouwde Omgeving (FES)
2. Bijstelling raming ontvangsten huurtoeslag
3. Verlaging ontvangsten 2009–2011 bij de
huursubsidie
4. Overige mutaties

847 312

Stand 1e suppletore begroting 2009

892 436

Artikelnr:

8 000
41 400

2
3

– 4 200
– 76

3

Toelichting:
Ad 1.
Voor de uitvoering van de Innovatie Agenda Gebouwde Omgeving wordt
in 2009 € 8 mln. aan FES-gelden toegevoegd aan de begroting voor WWI.
Hier staan even hoge ontvangsten tegenover.
Ad 2.
De ontvangsten bij de huurtoeslag stijgen in de periode 2009–2013 sterk
door hogere aantallen terugvorderingen.
Ad 3.
De invordering van de huursubsidie terugvorderingen bevindt zich in een
afrondende fase. Daar het veelal oudere terugvorderingen betreft, heeft
de Belastingdienst aangegeven dat het vaak zeer moeilijk blijkt om de
teruggevorderde huursubsidie te incasseren. Dit heeft geleid tot een neerwaartse bijstelling van de raming van de ontvangsten huursubsidie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

5

Artikelsgewijze toelichting
Wetsartikel 1 (uitgaven / verplichtingen en ontvangsten)
2.2. De beleidsartikelen
Artikel 1. Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en
voldoende woningbouw
(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

657 722

10 000

– 53 434

614 088

– 73 256

– 16 970

– 1 970

– 1 970

Uitgaven:

1 188 186

10 000

– 67 888

1 130 298

– 87 678

– 18 171

1 416

– 1 000

Programma:
Bevorderen van de
leefbaarheid van de
woonwijken:
Investeringen
Stedelijke vernieuwing
Bewonersinitiatieven
Innovatiebudget
Stedelijke vernieuwing
Programma Sociale
Veiligheid
Stimuleren wijkenaanpak
Preventiebudget

1 188 186

10 000

– 67 888

1 130 298

– 87 678

– 18 171

– 1 416

– 1 000

115 500

10 000

– 82 800

42 700

81 830

– 14 030

970

970

0
25 000

0
0

0
– 24 300

0
700

0
– 24 300

0
– 15 000

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

60 500
30 000

10 000
0

– 58 500
0

12 000
30 000

– 57 530
0

970
0

970
0

970
0

929 704

0

– 13 949

915 755

– 5 261

– 2 941

– 1 236

– 970

341 664

0

– 10 559

331 105

– 5 160

– 2 941

– 1 236

– 970

17 083
0
413

0
0
0

0
0
0

17 083
0
413

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

516 489

0

0

516 489

0

0

0

0

52 593

0

– 1 928

50 665

– 101

0

0

0

1 462

0

– 1 462

0

0

0

0

0

136 030
136 030

0
0

30 600
30 600

166 630
166 630

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

6 952
1 482
2 386
3 084
0

0
0
0
0
0

– 1 739
158
– 1 821
– 76
0

5 213
1 640
565
3 008
0

– 587
– 100
– 410
– 77
0

– 1 200
– 500
– 700
0
0

– 1 150
– 500
– 650
0
0

– 1 000
– 500
– 500
0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

– 76

519 631

– 77

0

0

0

Verplichtingen:

Sociaal, Fysiek en
economisch verbeteren
van de steden:
BDU-Fysiek Investeringen Stedelijke
vernieuwing
Innovatiebudget
Stedelijke vernieuwing
Sociale herovering
Sittard Geleen
BDU-Sociaal, Integratie
en Veiligheid
BDU-veiligheidsmiddelen/leefbaarheid
Faciliteren grotestedenbeleid
Voldoende woningproductie:
Budget BLS
Bijdragen stimulering
woningproductie
Overige programmabudgetten:
Onderzoek
Kennisoverdracht
FES NICIS
Kenniscentum
Kosten uitvoeringsorganisaties
Nader aan te wijzen
Ontvangsten:

519 707

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

6

Toelichting relevante mutaties:
Instrument: Bewonersinitiatieven
Op dit instrument is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Aan BZK/Gemeentefonds, bewonersbudgetten

– 24 300

– 24 300

Totaal

– 24 300

– 24 300

Toelichting
Ad 1.
Ter bevordering van de leefbaarheid in hun wijk en ter versterking van de
sociale samenhang wordt voor de jaren 2008–2011 budget beschikbaar
gesteld voor de 18 gemeenten met de 40 aandachtswijken als voor de
G-31 gemeenten. De hiervoor op de begroting voor WWI voor de jaren
2009–2011 gereserveerde budgetten worden thans overgeboekt naar het
Gemeentefonds.
Instrument: Stimuleren wijkenaanpak
Op dit instrument is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Aan BZK/Gemeentefonds, wijkenbudget

– 58 500

– 58 500

Totaal

– 58 500

– 58 500

Toelichting
Ad 1.
In het kader van het Actieplan Krachtwijken vindt vanuit het Rijk medefinanciering van de wijkactieplannen in de 40 aandachtswijken plaats. De
hiervoor op de begroting voor WWI voor de jaren 2009–2010 gereserveerde budgetten (€ 58,5 mln per jaar) worden thans overgeboekt naar
het Gemeentefonds.
Instrument: Fysiek Investeringen Stedelijke vernieuwing
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Aanpassing fasering budget volkstuinen
2. Naar 95.88.90 «Algemeen – verzameluitkering»: impulsbudget SV
3. Overige mutaties
Totaal

Verplichtingen

Uitgaven

2 000

2 000

0
0

– 13 587
1 028

2 000

– 10 559

Toelichting
Ad 1.
Het in 2008 voor de uitbreiding van het areaal aan volkstuinen beschik-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

7

bare gestelde budget wordt eerst in 2009 toegekend en betaald. Derhalve
wordt nu € 2 mln aan de begroting voor WWI toegevoegd
Ad 2.
De voor de afwikkeling van de impulsregeling stedelijke vernieuwing
beschikbaar uitgavenbudgetten vormen voortaan onderdeel van de
verzameluitkering van WWI. Verantwoording van deze budgetten vindt op
artikel 95 «Algemeen» plaats.
Instrument: Budget BLS
Op dit instrument is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Aanpassing fasering BLS-budgetten

Verplichtingen

Uitgaven

27 200

30 600

Totaal

Toelichting
Ad 1.
Een achterblijvende woningbouwproductie en realisatie op het gebied van
particulier opdrachtgeverschap hebben in 2008 geleid tot een onderuitputting bij de BLS-budgetten. Deze onderuitputting wordt nu aan de
raming voor 2009 toegevoegd.
Artikel 2. Stimuleren van een duurzame kwaliteit van woningen,
gebouwen en bouwwerken
Algemeen – aanpassing grondslag
Voor de uitvoering van de garantie op energiebesparingskredieten wordt
tot € 35 mln subsidie verleend aan de stichting Waarborgfonds Eigen
Woningen (WEW) waaruit die stichting de schade kan dekken die zich voor
kan doen in het geval de kredietnemer het krediet niet binnen de gestelde
termijn kan terugbetalen aan de bank. Mocht er na afloop van de terugbetalingstermijn van de energiebesparingskredieten blijken dat de totale
schade minder is dan het aan het WEW beschikbaar gestelde bedrag, dan
zal het resterende bedrag weer terugvloeien naar de WWI-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

8

(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Verplichtingen:

38 397

– 62

28 579

66 914

– 573

– 1 579

– 1 700

– 1 200

Uitgaven:

57 292

– 62

10 213

67 443

– 1 067

– 1 200

– 1 200

– 1 200

Programma:
Stimuleren van
voldoende woningproductie:
Budget BLS
Planologische en
woningbouwknelpunten VINEX en
VINAC
Bijdragen stimulering
woningproductie

57 292

– 62

10 213

67 443

– 1 067

– 1 200

– 1 200

– 1 200

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

51 712

– 62

1 702

53 352

– 426

0

0

0

11 022

– 62

– 10 458

502

– 283

0

0

0

3 899

38 070

– 143

0

0

0

Verruimen van het
aanbod van geschikte
woningen voor ouderen
en gehandicapten:
Verruimen van het
aanbod van geschikte
woningen voor
ouderen en gehandicapten
Realisatie CO2 reductiedoelstellingen in de
gebouwde omgeving:
Programma energiebudgetten
Subsidies energiebesparing (CO2 reductie)
gebouwde omgeving
Regeling sanering
loden drinkwaterleidingen
Regeling energiebesparing huishoudens
met lagere inkomens
Innovatief bouwen
Subsidies innovatie
energiebesparing
gebouwde omgeving
(FES)
Overige programmabudgetten:
Onderzoek
Kennisoverdracht
Kosten uitvoeringsorganisaties
Nader aan te wijzen
Ontvangsten:

34 171

0

0

0

0

0

0

0

0

519
0

0
0

0
261

519
261

0
0

0
0

0
0

0
0

6 000

0

8 000

14 000

0

0

0

0

5 580
661
2 132

0
0
0

8 511
2 514
– 457

14 091
3 175
1 675

– 641
0
– 430

– 1 200
0
– 700

– 1 200
0
– 700

– 1 200
0
– 700

2 557
230

0
0

6 519
– 65

9 076
165

– 38
– 173

– 500
0

– 500
0

– 500
0

6 091

0

8 000

14 091

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

9

Toelichting relevante mutaties:
Instrument: Programma energiebudgetten
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Overboeking naar VROM (XI): opdracht
SenterNovem apparaatskosten WWI 2009
2. Naar 02.79.89 «Kosten uitvoeringsorganisaties»: opdracht SenterNovem
projectmiddelen WWI 2009
3. Overige mutaties
Totaal

Verplichtingen

Uitgaven

0

– 5 379

0
– 117

– 4 815
– 264

68

– 10 273

Toelichting
Ad 1.
In 2008 is door VROM één opdracht aan SenterNovem verstrekt voor de
uitvoering van diverse Subsidieregelingen op de beleidsterreinen van
VROM en WWI. In samenhang hiermee worden hiervoor op de begroting
voor WWI in 2009 en 2010 gereserveerde kasbudgetten overgeboekt naar
de begroting van VROM.
Instrument: Subsidies energiebesparing (CO2 reductie) gebouwde
omgeving
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Aanpassing fasering budgetten Meer met
Minder
2. Overboeking naar VROM (XI): opdracht
SenterNovem apparaatskosten WWI 2009
3. Naar 02.79.89 «Kosten uitvoeringsorganisaties»: opdracht SenterNovem
projectmiddelen WWI 2009
4. Overige mutaties
Totaal

Verplichtingen

Uitgaven

10 579

7 349

0

– 2 014

0
0

– 1 160
– 276

10 579

3 899

Toelichting
Ad 1.
De fasering van de budgetten beschikbaar voor Meer met Minder wordt
aangepast in samenhang met de ontwikkeling en uitvoering van het
beleidsinstrumentarium. Dit heeft tot gevolg dat in 2008 niet besteed
budget (€ 10,6 mln aan verplichtingen en € 7 mln aan uitgaven) wordt
toegevoegd aan de ramingen voor 2009.
Ad 2.
In 2008 is door VROM één opdracht aan SenterNovem verstrekt voor de
uitvoering van diverse Subsidieregelingen op de beleidsterreinen van
VROM en WWI. In samenhang hiermee worden hiervoor op de begroting
voor WWI in 2009 en 2010 gereserveerde kasbudgetten overgeboekt naar
de begroting van VROM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

10

Instrument: Subsidies innovatie energiebesparing gebouwde
omgeving (FES)
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Uitvoering Innovatie Agenda Energie
Gebouwde Omgeving (FES)
2. Aanpassing fasering toekenningen

8 000
7 000

8 000
0

Totaal

15 000

8 000

Toelichting
Ad 1.
Voor de uitvoering van de Innovatie Agenda Gebouwde Omgeving wordt
in 2009 € 8 mln. aan FES-gelden toegevoegd aan de begroting voor WWI.
Hier staan even hoge ontvangsten tegenover.
Instrument: Kosten uitvoeringsorganisaties
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Herschikking binnen WWI: opdracht
SenterNovem projectmiddelen WWI 2009
2. Overige mutaties

0
0

7 232
– 713

Totaal

0

6 519

Toelichting
Ad 1.
In 2008 is door WWI één opdracht aan SenterNovem verstrekt voor de
uitvoering van diverse Projecten en programma’s op de beleidsterreinen
van WWI. In samenhang hiermee worden hiervoor op de begroting voor
WWI in 2009 gereserveerde kasbudgetten overgeboekt naar dit instrument.
Ontvangsten artikel 2
Op dit artikel is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,-

Ontvangsten

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Uitvoering Innovatie Agenda Energie Gebouwde Omgeving
(FES)

8 000

Totaal

8 000

Toelichting
Zie de toelichting hierboven bij de betreffende uitgaven mutatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

11

Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid
op de woningmarkt
(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Verplichtingen:

2 392 768

0

75 614

2 468 382

73 799

123 627

153 600

163 800

Uitgaven:

2 320 776

0

71 445

2 392 221

89 473

139 500

153 600

163 800

Programma:
Garanderen betaalbaarheid voldoende
huurwoningen en
evenwichtige verdeling:
Garanderen van de
betaalbaarheid van
voldoende huurwoningen en een
evenwichtige verdeling
hiervan (aanbodgericht)

2 320 776

0

71 445

2 392 221

89 473

139 500

153 600

163 800

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2 317 749

0

72 747

2 390 496

89 320

139 500

153 600

163 800

2 302 276
0

0
0

76 200
0

2 378 476
0

89 500
0

139 500
0

153 600
0

163 800
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

15 473

0

– 3 453

12 020

– 180

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3 027
542
625

0

– 1 302
143
145

1 725
685
770

153
0
173

0
0
0

0
0
0

0
0
0

1 860
0

– 1 590
0

270
0

– 20
0

0
0

0
0

0
0

316 000

37 200

353 200

73 200

78 700

93 900

104 400

Garanderen betaalbaarheid wonen voor lage
inkomensgroepen
(vraaggericht):
Huursubsidie en
huurtoeslag
Vangnetregeling
Eénmalige bijdrage
huurbeleid
Kostenvergoeding
verhuurders
Bevorderen eigen
woonbezit
Bijdrage financiering
startersleningen
Overige programmabudgetten:
Onderzoek
Kennisoverdracht
Kosten uitvoeringsorganisaties
Nader aan te wijzen
Ontvangsten:

Toelichting relevante mutaties:
Instrument: Huursubsidie en huurtoeslag
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Doorwerking convenant energiebesparing
in de uitgaven huurtoeslag
2. Bijstelling uitgaven huurtoeslag
3. Bijstelling huurtoeslag als gevolg beperking
aftrek buitengewone lasten

2 000
55 200

2 000
55 200

19 000

19 000

Totaal

76 200

76 200

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

12

Toelichting
Ad. 1
Als onderdeel van het met Aedes afgesloten convenant zijn afspraken
gemaakt over energiebesparende investeringen in bestaande huurwoningen. De extra kosten in de huurtoeslag worden veroorzaakt doordat
verhuurders hun energiebesparende maatregelen deels mogen doorberekenen in de huren.
Ad 2.
De raming van de uitgaven van de huurtoeslag wordt in 2009 met € 55
mln verhoogd. De belangrijkste oorzaak is de verslechterde economische
vooruitzichten, zoals aangegeven in het CEP 2009. Onder meer een
toename van het aantal mensen in de WW en in de bijstand maken een
verhoging van de uitgavenraming van de huurtoeslag noodzakelijk.
Ad 3.
In de ontwerpbegroting 2009 is een tentatieve besparing op de huurtoeslag ingeboekt vanwege het beperken van de fiscale aftrek buitengewone uitgaven. Thans blijkt dat deze besparing lager uitvalt dan vorig jaar
verondersteld. Dit maakt een bijstelling van de uitgavenraming van € 19
mln tot € 20 mln per jaar noodzakelijk.
Instrument: Bevorderen eigen woningbezit
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Overboeking naar VROM (XI): opdracht
SenterNovem apparaatskosten WWI 2009
2. Overige mutaties

– 874
0

– 3 413
– 40

Totaal

– 874

– 3 453

Toelichting
Ad 1.
In 2008 is door VROM één opdracht aan SenterNovem verstrekt voor de
uitvoering van diverse Subsidieregelingen op de beleidsterreinen van
VROM en WWI. In samenhang hiermee worden hiervoor op de begroting
voor WWI in 2009 en 2010 gereserveerde kasbudgetten overgeboekt naar
de begroting van VROM.
Instrument: Kosten uitvoeringsorganisaties
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Naar 02.79.89 «Kosten uitvoeringsorganisaties»: opdracht SenterNovem
projectmiddelen WWI 2009
2. Overboeking naar VROM (XI): opdracht
SenterNovem apparaatskosten WWI 2009

0

– 1 217

0

– 373

Totaal

0

– 1 590

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

13

Toelichting
Ad 2.
In 2008 is door VROM één opdracht aan SenterNovem verstrekt voor de
uitvoering van diverse Subsidieregelingen op de beleidsterreinen van
VROM en WWI. In samenhang hiermee worden hiervoor op de begroting
voor WWI in 2009 en 2010 gereserveerde kasbudgetten overgeboekt naar
de begroting van VROM.
Ontvangsten artikel 3
Op dit artikel zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Ontvangsten

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Bijstelling raming ontvangsten huurtoeslag
2. Verlaging ontvangsten 2009–2011 bij de huursubsidie

41 400
– 4 200

Totaal

37 200

Toelichting
Ad 1.
De ontvangsten bij de huurtoeslag stijgen in de periode 2009–2013 sterk
door hogere aantallen terugvorderingen.
Ad 2.
De invordering van de huursubsidie terugvorderingen bevindt zich in een
afrondende fase. Daar het veelal oudere terugvorderingen betreft, heeft
de Belastingdienst aangegeven dat het vaak zeer moeilijk blijkt om de
teruggevorderde huursubsidie te incasseren. Dit heeft geleid tot een neerwaartse bijstelling van de raming van de ontvangsten huursubsidie.
Artikel 4. Integratie niet-westerse migranten
Algemeen – aanpassing grondslag
In dit begrotingsartikel zijn zoals vermeld in het Deltaplan Inburgering
(Kamerstukken II, 2006–2007, 31 143, nr. 1) de apparaatuitgaven en de
uitgaven voor de tijdelijke projectorganisatie opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

14

(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Verplichtingen:

502 416

– 94

– 28 655

473 667

– 5 017

– 8 901

– 4 874

– 9 800

Uitgaven:

502 416

– 94

– 32 255

470 067

– 5 017

– 8 901

– 4 874

– 9 800

Programma:
Bewerkstelligen dat
oud-en nieuwkomers
hun inburgerings
examen halen:
Facilitering inburgering

502 416

– 94

– 32 255

470 067

– 5 017

– 8 901

– 4 874

– 9 800

425 911
425 911

0
0

– 35 218
– 35 218

390 693
390 693

– 7 817
– 7 817

– 9 175
– 9 175

– 5 000
– 5 000

– 5 000
– 5 000

Het versterken van
maatschappelijke
emancipatie en het
vergroten van de sociale
integratie van nietwesterse migranten:
Facilitering remigratie
Overige instrumenten

76 505
37 781
38 724

– 94
0
– 94

2 963
– 2 087
5 050

79 374
35 694
43 680

2 800
0
2 800

274
0
274

126
0
126

– 4 800
0
– 4 800

2 440

0

0

2 440

0

0

0

0

Ontvangsten:

Toelichting relevante mutaties:
Instrument: Facilitering inburgering
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Naar Gemeentefonds: uitvoeringskosten
Inburgering
2. Naar Gemeentefonds: budget voor de
uitvoering van de regeling taalcoaches
3. Naar Gemeentefonds: uitvoering van
innovatietrajecten (Deltaplan Inburgering)
4. Efficiencytaakstelling inburgering
5. Overige mutaties
Totaal

Verplichtingen

Uitgaven

– 23 830

– 23 830

– 5 589

– 5 589

– 1 887
– 3 000
– 912

– 1 887
– 3 000
– 912

– 35 218

– 35 218

Toelichting
Ad 1.
Voor de uitvoering van het Deltaplan inburgering wordt budget overgeboekt naar de gemeenten.
Ad 2.
In het kader van het Deltaplan inburgering wordt aan de G-50 gemeenten
en de niet-G50 gemeenten budget beschikbaar gesteld voor het opzetten
van projecten voor in totaal 19 600 taalcoaches. Voor 2009 is hiervoor
€ 2,5 mln resp. € 3 mln beschikbaar.
Ad 3.
Aan een beperkt aantal gemeenten zijn financiële middelen toegezegd
voor de uitvoering van een aantal innovatietrajecten, in het kader van het
Deltaplan inburgering. In 2009 is hiervoor een bedrag van € 1,887 mln
beschikbaar gesteld. Dit wordt als volgt verdeeld over drie innovatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

15

trajecten: wijkgerichte inburgering € 1,4 mln, inburgering en ondernemerschap € 0,137 mln en persoonlijk inburgeringbudget € 0,35 mln. Voor de
jaren 2011 en 2011 wordt voor deze projecten € 1,4 mln resp. € 1 mln
beschikbaar gesteld.
Ad 4.
Ter oplossing van de rijksbrede budgettaire problematiek wordt onder
meer het budget voor inburgering verlaagd met € 3 mln in 2009 en 2010
en structureel € 5 mln per jaar met ingang van 2011. In 2009 zal incidenteel worden bezuinigd op activiteiten die het Rijk onderneemt voor inburgering en integratie. Voor de jaren daarna zal nog worden bezien op welke
wijze efficiency gerealiseerd kan worden op de uitvoeringskosten voor
inburgering.
Instrument: Facilitering remigratie
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Aanpassing fasering prijsbijstelling tranche
2008
2. EJM: dekking problematiek vertraagde
ontvangsten remigratie

1 513

1 513

0

– 3 600

Totaal

1 513

– 2 087

Toelichting
Ad 1.
Aan de begroting 2008 toegevoegde prijsbijstelling tranche 2008 is eerst
in 2009 en latere jaren benodigd en wordt derhalve vanuit 2008 toegevoegd aan het budget 2009.
Ad 2.
Door een vertraagde afwikkeling van projecten worden voor 2008
geplande ontvangsten eerst in 2009 gerealiseerd. Vooralsnog is deze
mutatie als verlaging van de uitgaven op het betreffende instrument
verwerkt.
Instrument: Overige instrumenten
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Aanpassing fasering budget Antillianengemeenten
2. Bevordering integratie MarokkaansNederlandse jongeren
3. Naar VWS: bijdrage aan programma
«Diversiteit in Jeugdbeleid»
4. Ombuiging regelingen integratie
5. Overige mutaties
Totaal

Verplichtingen

Uitgaven

4 500

4 500

3 000

3 000

– 1 000
– 1 000
– 544

– 1 000
– 1 000
– 544

4 956

4 956

Toelichting
Ad 1.
In 2008 liepen de bestuurlijke arrangementen met de 21 zogenaamde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

16

Antillianengemeenten (AG21) af. Met de AG 21 is afgesproken dat 2009
een overgangsjaar zal zijn, waarbij de AG21 € 4,5 mln ontvangen om
hetgeen opgebouwd is met de bestuurlijke arrangementen niet verloren te
laten gaan.
Ad 2.
Ter bevordering van de integratie van Marokkaans-Nederlandse jongeren
wordt extra budget beschikbaar gesteld voor onder andere de inzet van
gezinsmanagers en straatcoaches en voor gemeentelijke ondersteuning
op dit terrein.
Ad 3.
WWI neemt samen met Jeugd & Gezin deel aan het programma «Diversiteit in Jeugdbeleid», dat in opdracht van de bewindslieden voor J&G en
voor WWI door ZonMw wordt uitgevoerd.
Ad 4.
Ter oplossing van de rijksbrede budgettaire problematiek wordt onder
meer vanaf 2009 structureel bezuinigd op diverse regelingen op het
gebied van integratie. In 2009 betreft het een taakstelling van € 1 mln.
Artikel 5. Kennis en ordening wonen, wijken en integratie
(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Verplichtingen:

11 426

0

– 1 226

10 200

– 400

– 1 000

– 1 000

– 1 000

Uitgaven:

11 318

0

– 1 226

10 092

– 400

– 1 000

– 1 000

– 1 000

Programma:
Tijdig inspelen op
maatschappelijke
veranderingen:
Tijdig inspelen op
maatschappelijke
veranderingen

11 318

0

– 1 226

10 092

– 400

– 1 000

– 1 000

– 1 000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontsluiten van kennis en
onderzoekscoördinatie:
Ontsluiten van kennis
en onderzoekscoördinatie
Bevorderen van
maximale maatschappelijke prestaties van
wooncorporaties:
Bevorderen van
maximale maatschappelijke prestaties van
wooncorporaties
Versterken van de positie
van de woonconsument:
Subsidies woonconsumentenorganisaties

1 302

0

0

1 302

0

0

0

0

1 302

0

0

1 302

0

0

0

0

Overige programmabudgetten:
Onderzoek

10 016
6 243

0
0

– 1 226
– 234

8 790
6 009

– 400
– 200

– 1 000
– 500

– 1 000
– 500

– 1 000
– 500

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

17

(x € 1 000,-)

Experimenten en
kennisoverdracht
Nader aan te wijzen
Ontvangsten:

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

3 773
0

0
0

– 992
0

2 781
0

– 200
0

– 500
0

– 500
0

– 500
0

0

0

0

0

0

0

0

0

Geen nadere toelichting.
Artikel 6. Rijkshuisvesting
(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Verplichtingen:

113 236

0

– 23 303

89 933

18 541

20 361

5 370

1 370

Uitgaven:

113 236

0

– 23 303

89 933

18 541

20 361

5 370

1 370

Programma:
Vanuit rijkshuisvesting
bijdragen aan rijksdoelen:
Beleid (mede) van
toepassing op de
rijkshuisvesting en de
doelmatige werking
van het rijkshuisvestingsstelsel
Onderzoek Rgd
Coördinatie rijksopdrachtgeverschap in de
bouw
Energiebesparing
rijkshuisvesting

113 236

0

– 23 303

89 933

18 541

20 361

5 370

1 370

10 618

0

– 5 353

5 265

– 459

1 361

2 370

– 630

3 324
589

0
0

– 915
0

2 409
589

– 459
0

– 639
0

– 630
0

– 630
0

2 193

0

– 1 282

911

0

0

0

0

4 512

0

– 3 156

1 356

0

2 000

3 000

0

Monumenten beheren:
Stimuleren architectonische kwaliteit
Beheer monumenten
in rijksbezit

14 508

0

– 8 086

6 422

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

14 508

0

– 8 086

6 422

0

0

0

0

88 110
3 601
42 968
3 490
29 548

0
0
0
0
0

– 9 864
8 271
– 14 957
1 173
– 4 050

78 246
11 872
28 011
4 663
25 498

10 334
0
10 000
4 000
4 000

7 346
0
11 000
4 000
0

– 10 654
0
0
2 000
– 5 000

– 1 654
0
0
2 000
4 000

8 503

0

– 301

8 202

– 7 666

– 7 654

7 654

– 7 654

2 626

0

0

2 626

0

0

0

0

Huisvesten van het
Koninklijk Huis, de Hoge
Colleges van Staat en het
ministerie van Algemene
Zaken:
Onderhoud HCvS/AZ
Investeringen HCvS/AZ
Huren HCvS/AZ
Paleizen
Functionele kosten
Koninklijk Huis
Ontvangsten:

Toelichting relevante mutaties:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

18

Instrument: Coördinatie rijksopdrachtgeverschap in de bouw
Op dit instrument is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Overboeking naar VROM (XI): afrekening
2008

– 1 282

– 1 282

Totaal

– 1 282

– 1 282

Toelichting
Ad 1.
Betreft de afrekening tussen de Rijksgebouwendienst en het moederdepartement over het betaalde voorschot 2008. Het moederdepartement
VROM verstrekt jaarlijks aan de Rijksgebouwendienst een voorschot voor
de coördinatie van het rijksopdrachtgeverschap in de bouw. Dit voorschot
wordt het jaar daarop afgerekend.
Instrument: Energiebesparing rijkshuisvesting
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Vertraging en actualisering kasraming
Programma Groene Technologieën
2. Overboeking naar VROM (XI): afrekening
2008

– 2 500

– 2 500

– 656

– 656

Totaal

– 3 156

– 3 156

Toelichting
Ad 1.
Door een vertraging in de uitvoering in 2008 van het programma Groene
Technologieën (PGT) zijn de ramingen voor het Programma Groene Technologieën herzien.
Ad 2.
Betreft de afrekening tussen de Rijksgebouwendienst en het moederdepartement over het betaalde voorschot 2008. Het moederdepartement
VROM verstrekt jaarlijks aan de Rijksgebouwendienst een voorschot voor
de energiebesparing rijkshuisvesting. Dit voorschot wordt het jaar daarop
afgerekend
Instrument: Beheer monumenten in rijksbezit
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Naar 06.31.13 «Onderhoud Hoge Colleges
van Staat/Ministerie van Algemene Zaken»
2. Overboeking naar VROM (XI): afrekening
2008

– 4 000

– 4 000

– 4 086

– 4 086

Totaal

– 8 086

– 8 086

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

19

Toelichting
Ad 1.
Hoge Colleges van Staat en het ministerie van AZ zijn eveneens deels
gevestigd in monumenten. Voor het onderhoud van de gebouwen van de
HCvS/AZ zijn in 2009 extra middelen nodig, waarvoor de ruimte binnen
het budget voor monumenten is gevonden.
Ad 2.
De afrekening tussen de Rijksgebouwendienst en het moederdepartement
over het betaalde voorschot 2008 heeft deze mutatie als resultaat. Het
moederdepartement VROM verstrekt jaarlijks aan de Rijksgebouwendienst
een voorschot voor de uitvoering van het onderhoudsprogramma voor de
monumenten. Dit voorschot wordt het jaar daarop afgerekend.
Instrument: Onderhoud Hoge Colleges van Staat/Ministerie van
AZ
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Van 06.29.11 «Beheer monumenten in
rijksbezit»
2. Overboeking van VROM (XI): afrekening
2008

4 000

4 000

4 271

4 271

Totaal

8 271

8 271

Toelichting
Ad 1.
Hoge Colleges van Staat en het ministerie van AZ zijn eveneens deels
gevestigd in monumenten. Voor het onderhoud van de gebouwen van de
HCvS/AZ zijn extra middelen nodig in 2009. De spiegelmutatie van deze
overboeking is te vinden op het instrument «Beheer monumenten in
rijksbezit».
Ad 2.
De afrekening tussen de Rijksgebouwendienst en het moederdepartement
over het betaalde voorschot 2008 heeft deze mutatie als resultaat. Het
moederdepartement VROM verstrekt jaarlijks aan de Rijksgebouwendienst
een voorschot voor de uitvoering van het onderhoudsprogramma voor de
huisvesting van de Hoge Colleges en het ministerie van Algemene Zaken.
Dit voorschot wordt het jaar daarop afgerekend.
Instrument: Investeringen Hoge Colleges van Staat/Ministerie van
AZ
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Actualisering ramingen investeringsprojecten
2. Overboeking naar VROM (XI): afrekening
2008
3. Vertragingen in 2008 diverse projecten bij
de Hoge Colleges van Staat en het ministerie
van AZ

Verplichtingen

Uitgaven

– 21 000

– 21 000

– 4 163

– 4 163

10 206

10 206

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

20

x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
Totaal

Verplichtingen

Uitgaven

– 14 957

– 14 957

Toelichting
Ad 1.
De vertragingen in de uitvoering bij diverse projecten dwingen er toe de
totale uitgavenramingen over de jaren heen ook te herzien. Vertragingen
in lopende projecten hebben namelijk ook tot gevolg, mede door beperkingen die gesteld zijn aan de beschikbare capaciteit, dat voorziene
nieuwe projecten later in uitvoering worden genomen.
Ad 2.
Betreft de afrekening tussen de Rijksgebouwendienst en het moederdepartement over het betaalde voorschot 2008. Het moederdepartement
VROM verstrekt jaarlijks aan de Rijksgebouwendienst een voorschot voor
de uitvoering van het onderhoudsprogramma voor de monumenten. Dit
voorschot wordt het jaar daarop afgerekend.
Ad 3.
Er zijn momenteel circa 35 (deel)projecten in uitvoering. De uitgavenramingen voor alle projecten worden periodiek herzien op basis van
actuele inzichten. De optelsom van alle geactualiseerde uitgavenramingen
leidt tot het benodigd budget in een jaar. Diverse projecten voor de Hoge
Colleges van Staat en het ministerie van Algemene Zaken zijn eind 2008
vertraagd. Dat heeft geleid tot een beroep op de eindejaarsmarge van
€ 6,0 mln om het benodigde uitgavenbudget voor de uitvoering in 2009 te
behouden en is er bij de afrekening over de verstrekte voorschotten door
het moederdepartement aan de Rijksgebouwendienst rekening mee
gehouden dat uitgavenbudget bedoeld voor deze huisvestings-projecten
beschikbaar moet blijven. Dit budget wordt in 2009 opnieuw bevoorschot
(€ 4,206 mln).
Instrument: Paleizen
Op dit instrument zijn de volgende mutaties verwerkt:
x € 1000,Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Actualisering ramingen investeringsprojecten
2. Overboeking naar VROM (XI): afrekening
2008
3. Vertragingen in 2008 diverse paleizenprojecten
Totaal

Verplichtingen

Uitgaven

– 10 000

– 10 000

– 8 031

– 8 031

13 981

13 981

– 4 050

– 4 050

Toelichting
Ad 1.
De vertragingen in de uitvoering bij diverse projecten dwingen er toe de
totale uitgavenramingen over de jaren heen ook te herzien (– € 10,0 mln
in 2009), + € 5,0 mln in 2010, + € 4,0 mln in 2011 en + € 1,0 mln in 2012.
Vertragingen in lopende projecten hebben namelijk ook tot gevolg, mede
door beperkingen die gesteld zijn aan de beschikbare capaciteit, dat voorziene nieuwe projecten later in uitvoering worden genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

21

Ad 2.
Betreft de afrekening tussen de Rijksgebouwendienst en het moederdepartement over het betaalde voorschot 2008. Het moederdepartement
VROM verstrekt jaarlijks aan de Rijksgebouwendienst een voorschot voor
de uitvoering van onderhoud, beheer en investeringen in de staatspaleizen. Dit voorschot wordt het jaar daarop afgerekend.
Ad 3.
Er zijn momenteel verschillende, grote en kleinere, projecten in uitvoering.
De uitgavenramingen voor alle projecten worden periodiek herzien op
basis van actuele inzichten. De optelsom van alle geactualiseerde
uitgavenramingen leidt tot het benodigd budget in een jaar. Diverse
projecten zijn eind 2008 vertraagd. Dat heeft geleid tot een beroep op de
eindejaarsmarge van € 3,5 mln om het benodigde uitgavenbudget voor
de uitvoering in 2009 te behouden en is er bij de afrekening over de
verstrekte voorschotten door het moederdepartement aan de Rijksgebouwendienst rekening mee gehouden dat uitgavenbudget bedoeld voor deze
paleizenprojecten beschikbaar moet blijven.
Dit budget wordt in 2009 opnieuw bevoorschot (€ 10,481 mln).
2.3. De niet-beleidsartikelen
Artikel 95. Algemeen
(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Verplichtingen:

548 242

0

0

548 242

0

0

0

0

Uitgaven:

688 782

0

7 832

696 614

4 155

1 971

266

0

Programma:
Afkoop subsidies DGW
regelingen
Kosten uitvoeringsorganisaties
Betaalbare woonkeuze
koop- en huursector
Budget BWS 1992–
1994
Woningbouw en
duurzame kwaliteit
Huisvesting gehandicapten en woon-zorg
Stedelijke vernieuwing
Lelystad
LVS en WI
Verzameluitkering

688 782

0

7 832

696 614

4 155

1 971

266

0

545 000

0

– 665

544 335

– 35

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

10 947

0

0

10 947

0

0

0

0

128 776

0

– 5 090

123 686

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

797

0

0

797

0

0

0

0

0
3 262
0

0
0
0

0
0
13 587

0
3 262
13 587

0
0
4 190

0
0
1 971

0
0
266

0
0
0

448

0

0

448

0

0

0

0

Ontvangsten:

Toelichting relevante mutaties:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

22

Instrument: Budget BWS 1992–1994
Op dit instrument is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Doorwerking hogere uitgaven BWS 2008

0

– 5 090

Totaal

0

– 5 090

Toelichting
Ad 1.
Bij het BWS 1992–1994 is sprake van in het verleden aangegane, vastliggende verplichtingen.
Het vermoedelijk beloop aan in 2008 te betalen reguliere bijdragen is
hoger uitgekomen dan het oorspronkelijk voor 2008 beschikbare budget.
Compensatie wordt geboden door een tegengestelde verlaging van het
kasbudget 2009 met ruim € 5 mln
Instrument: Verzameluitkering
Op dit instrument is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Van 01.05.01 «Fysiek Investeringen
Stedelijke vernieuwing»: afwikkeling
impulsregeling SV

0

13 587

Totaal

0

13 587

Toelichting
Ad 1.
De voor de afwikkeling van de impulsregeling stedelijke vernieuwing
beschikbaar uitgavenbudgetten vormen voortaan onderdeel van de
verzameluitkering van WWI. Verantwoording van deze budgetten vindt op
dit artikel 95 «Algemeen» plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

23

Artikel 96. Onverdeeld
(x € 1 000,-)

(1)

(2)

(3)

(4)=(1+2+3)

Stand
ontwerpbegroting
2009

Mutaties
via NvW
en
amendement

Mutaties
1e
suppletore
begroting
2009

Stand 1e
suppletore
begroting
2009

Mutatie
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Verplichtingen:

– 204

0

– 24 923

– 25 127

12 603

17 784

14 652

13 885

Uitgaven:

– 204

0

13 638

13 434

12 603

17 784

14 652

13 885

Programma:
Prijsbijstelling:
Prijsbijstelling

– 204
0
0

0
0
0

13 638
13 638
13 638

13 434
13 638
13 638

12 603
12 603
12 603

17 784
17 784
17 784

14 652
14 652
14 652

13 885
13 885
13 885

Nog te verdelen:
Nog nader te verdelen
taakstellingen
Nog nader te verdelen
overig

– 204

0

0

– 204

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

– 204

0

0

– 204

0

0

0

0

Toelichting relevante mutaties:
Instrument: Prijsbijstelling
Op dit instrument is de volgende mutatie verwerkt:
x € 1000,-

Verplichtingen

Uitgaven

Mutaties 1e suppletore begroting:
1. Van Financiën ontvangen prijsbijstelling
2009

13 638

13 638

Totaal

13 638

13 638

Toelichting
Ad 1.
De van Financiën ontvangen prijsbijstelling tranche 2009 is vooralsnog
toegevoegd aan artikel 96 «Onverdeeld». In een later stadium zal uitdeling
naar de betreffende artikelen op de begroting voor WWI plaatsvinden.
Wetsartikel 2 (begroting Baten-lastendiensten)
3. Baten-lastendienst: Rijksgebouwendienst
Begroting Baten-Lastendienst: Rijksgebouwendienst
Ten behoeve van de Suppletore begrotingsstaat inzake batenlastendiensten (Voorjaarsnota):
Tabel x Begrotingsstaat
Totaal baten

Totaal lasten

Saldo van baten
en lasten

1 423 255

1 422 086

1 169

56 801
1 480 056

56 801
1 478 887

–
1 169

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

24

Oorspronkelijk vastgestelde
begroting*
Mutaties (+ of -) 1e suppletore
begroting
Stand 1e suppletore begroting

Oorspronkelijk vastgestelde
begroting
Mutaties (+ of -) 1e suppletore
begroting
Stand 1e suppletore begroting

Totaal
kapitaaluitgaven

Totaal kapitaalontvangsten

807 099

535 000

–
807 099

–
535 000

* In de oorspronkelijk vastgestelde begroting is ook meegenomen € 1 mln bijdrage DGOBR van
de Nota van Wijziging (kamerstukken II, 2008–2009, 31 700 XVIII, nr.10).

Baten en lasten
Exploitatie-overzicht Rgd
Opbouw vanaf de stand ontwerpbegroting naar de stand van de Voorjaarsnota
bedragen in € * 1 000
Omschrijving

Baten
Leveren producten/diensten:
Opbrengst departementen
Opbrengst moeder
Opbrengst derden
Bedrijfsvoering:
Rentebaten
Overige baten
Totaal baten
Lasten
Product Huisvesting:
Apparaatskosten (netto)
Huren vanuit de markt
Rentelasten
Afschrijvingen
Dagelijks onderhoud
Mutaties voorzieningen
Belastingen en heffingen
Investeringen buiten gebruiksvergoedingen
Overige producten:
Services
Adviezen
Beleid
PPS-lasten
Overige lasten
Totaal lasten
Saldo

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting*

Mutaties (+ of -) 1e
suppletore begroting

Totaal geraamd

1 285 484
118 283
9 338

45 000
– 2 199
2 000

5 075
5 075

–
12 000

1 330 484
116 084
11 338
–
5 075
17 075

1 423 255

56 801

1 480 056

69 403
319 133
319 886
297 423
170 858
31 946
23 579
108 380

9 000
10 173
– 7 000
–
2 334
–
–
24 387

61 408
5 075
11 153
–
3 842

–
–
– 4 093
10 000
12 000

78 403
329 306
312 886
297 423
173 192
31 946
23 579
132 767
–
61 408
5 075
7 060
10 000
15 842

1 422 086
1 169

56 801
–

1 478 887
1 169

* In de oorspronkelijk vastgestelde begroting is ook meegenomen € 1mln bijdrage DGOBR van de Nota van Wijziging.

Baten en lasten

Toelichting
De hogere opbrengst departementen is een gevolg van verwachte stijgingen van de kleine huisvestingsprojecten en huren. Er vindt steeds
meer een verschuiving plaats van grote huisvestingsoperaties naar kleinere vragen waarbij departementen er de voorkeur aan geven verbouwingen (deels) à fonds perdu te financieren in plaats van via een jaarlijkse
aflossing. Daarnaast is de stijging een gevolg van de verwerking van de
opbrengsten van opgeleverde panden die zijn aanbesteed door middel
van Publiek Private Samenwerking (PPS). In het jaarverslag 2008 is deze
verwerkingswijze toegelicht. De PPS-opbrengsten omvatten de totale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

25

vergoedingen die de gebruiker uit hoofde van een DBFMO-contract
verschuldigd is voor onderhoud, dienstverlening en rente.
Deze wijzigingen treden eveneens bij de lasten (huren, investeringen
buiten gebruiksvergoedingen en PPS lasten) op en hebben geen resultaatconsequenties.
De wijziging van de opbrengst moeder wordt verklaard door de afrekening met het moederdepartement over 2008 en door de mutaties bij 1e
suppletore 2009 op artikel 6 van de WWI-begroting «Rijkshuisvesting» en
artikel 2 van de VROM-begroting, voor wat betreft het onderdeel «architectuur». Hiermee hangen enkele wijzigingen aan de lastenkant, met name
bij dagelijks beheer en beleid, samen.
De andere wijzigingen aan de batenkant hebben betrekking op een
verwachte stijging van de opbrengst derden en de overige baten. De
opbrengsten derden zijn hoger geraamd door de stijging van de huuropbrengsten. De hogere overige baten worden veroorzaakt door de
verwerkingswijze van de kosten voor het programma Brandveiligheid. De
aanwending van voor deze kosten gevormde bestemmingsreserve
verloopt in de staat van baten en lasten via de overige baten. Deze
mutatie treedt eveneens bij de overige lasten op.
Bij de apparaatskosten is uitgegaan van de invulling van de
fte-taakstelling Balkenende IV. Het uitgangspunt is een groei naar een
kostendekkendheid van 100% vanaf 2013. Daarnaast zijn de rentelasten
verlaagd op grond van de realisatie in voorgaande jaren.
Kasstroomoverzicht baten-lastendienst
Kasstroomoverzicht
bedragen in € * 1 000
Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting*

Mutaties (+ of -) 1e
suppletore begroting

Stand 1e suppletore
begroting

1. Rekening-courant RHB 1 januari 2009

213 852

163 199

377 051

2. Operationele kasstroom

271 736

–

271 736

3a. Investeringen
3b. Desinvesteringen
3. Investeringskasstroom

– 500 000
35 000
– 465 000

–
–
–

– 500 000
35 000
– 465 000

4a. Afdracht
4b. Aflossing
4c. Beroep op leenfaciliteit
4. Financieringskasstroom

–
– 307 099
500 000
192 901

–
–
–
–

–
– 307 099
500 000
192 901

213 489

163 199

376 688

Omschrijving

5. Rekening-courant RHB 31 dec. 2009

* In de oorspronkelijk vastgestelde begroting is ook meegenomen € 1 mln bijdrage DGOBR van de Nota van Wijziging.

Toelichting
De beginstand van de rekening-courant RHB is aangepast aan de realisatie
per ultimo 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 XVIII, nr. 2

26