5
Regeling van werkzaamheden
De voorzitter:
Aan de orde is een extra regeling van werkzaamheden. Ik
geef het woord aan de heer Klaver van GroenLinks.
De heer Klaver (GroenLinks):
Voorzitter. We zijn allemaal geschokt door de beelden van
gisteren. Ik wilde zeggen "boeren", maar dat is het niet. Het
gaat om mensen die het huis van een minister bestormen.
We hoorden vandaag het bericht van onze collega Derk
Boswijk. Hij blijft bij zijn gezin omdat hij het niet veilig vindt
voor hen. Hij kan dus niet naar de Tweede Kamer komen.
Het loopt volledig uit de hand. Daarom vind ik het van het
grootste belang dat deze Kamer debatteert over deze uit
de hand lopende boerenprotesten. Ik zou dat debat graag
voeren met de minister van Justitie én de minister-president. We willen dat debat zo snel mogelijk voeren. Ik heb
begrepen dat de minister-president nu niet weg kan bij de
NAVO-top. Daar hebben we begrip voor. Het verzoek is
daarom om het debat uiterlijk voor morgen in te plannen.
Wat mij betreft wordt het een debat met korte spreektijden,
van twee minuten. Dit verzoek doe ik mede namens de
Partij voor de Dieren. Het verzoek is dan ook om het debat
dat de Partij voor de Dieren al had aangemeld, voor morgen
in te plannen.
De voorzitter:
Ja. Dank u wel. We gaan luisteren naar de collega's.
Mevrouw Kuiken van de PvdA.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Voorzitter. Dit gaat inderdaad alle grenzen over. Dit geweld,
deze bedreigingen, deze intimidatie door deze hooligans
moeten nú stoppen! Veel sterkte aan de families. Ik steun
het verzoek om een debat. Ik snap dat de premier niet terug
kan komen vanwege de oorlogssituatie in Europa. We
moeten dit debat dan zo snel mogelijk voeren, wat mij
betreft dus morgen. Ik wil dit debat voeren met de premier
en de minister van Justitie.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Voorzitter. Geweld is natuurlijk nooit goed, maar ik ben ook
geschokt, diep geschokt door het beleid van dit kabinet. Ik
ben ook diep geschokt vanwege het feit dat boeren zichzelf
nu gaan ophangen vanwege dit beleid. Dus ik denk dat het
heel goed is om daarover te praten, maar laten we dan alle
aspecten meenemen.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Van der Plas van BBB.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Laat ik vooropstellen dat ik de rellen die ik gisteravond heb
gezien, echt ten zeerste afkeur. Kennelijk bestaat daar nogal
eens twijfel over. Daarom ga ik dat hier nóg een keer zeg-

Tweede Kamer

Regeling van werkzaamheden

gen. Ik vind die rellen dus verschrikkelijk. Ik wens inderdaad
de minister en iedereen die hierbij betrokken is, en ook de
hulpverleners veel sterkte. Maar er ... Nou ja, nu gebruik ik
weer het woordje "maar" en dan denken mensen dat ik het
weer ga bagatelliseren. Dus: punt. En de wanhoop is groot;
laat ik het zo zeggen. De wanhoop is groot.
Die is niet alleen groot bij boeren. Er is al tijden onrust in
de samenleving. Dit sluimert al heel lang. Ik heb op 12 april
precies hierover een debat aangevraagd. Dat is toen afgewezen. Jammer. Daarom vind ik het heel goed dat dit debat
wordt aangevraagd. We moeten het hebben over de protesten, over de rellen, over de hooligans, maar we moeten het
ook hebben over wat er breed in de samenleving aan de
hand is. Want ik kan u voorspellen: dit gaat mis. In de historie zien we dat boerenprotesten vaak overgaan in wilde
protesten en ...
De voorzitter:
Ja, dank u wel. Laten we het debat nu niet voeren, maar
als het verzoek om dit debat steun van een meerderheid
krijgt.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Zeker, dat gaan we doen. Ik heb nog één verzoek. Ik steun
dit debat van harte. Ik zou wel graag iets meer spreektijd
willen, juist omdat we het ook iets breder hebben over wat
er in de hele samenleving aan de hand is. En hoe kunnen
we voorkomen dat dit gaat overslaan naar echt burgerrellen? Daar maak ik me echt heel erg veel zorgen over.
De heer Segers (ChristenUnie):
Mevrouw de voorzitter. Ik ben blij met wat collega Van der
Plas zegt. Ze keurt inderdaad af wat er is gebeurd. Ik denk
dat heel veel mensen, dat de meeste, redelijke mensen
inderdaad afkeuren wat er gisteren is gebeurd. We kunnen
inhoudelijk verschillen hebben over beleid, maar over veiligheid moeten we het eens zijn. Daar moet wat mij betreft
het debat over gaan. Ik steun het verzoek, en het kan met
twee minuten spreektijd.
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter. Demonstreren is een belangrijk grondrecht. Ik
denk dat alle burgers in Nederland het recht hebben om
teleurgesteld te zijn, om het ergens niet mee eens te zijn.
Wij trekken echt de streep bij het intimideren van ministers,
die daardoor hun werk niet kunnen uitvoeren, en bij volksvertegenwoordigers die hun werk niet meer kunnen doen.
Dat is gewoon onacceptabel, want dan gaat het ook over
de werking van onze parlementaire democratie. Vandaar
van harte steun voor een debat morgenavond.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter. Het is duidelijk dat dit soort praktijken op geen
enkele manier goedgekeurd kunnen worden. Wat ons betreft
zou je niet eens een debat hoeven afwachten, maar gewoon
moeten zorgen dat de handhaving goed geregeld wordt.
Je moet ervoor zorgen dat je de raddraaiers oppakt en dat
je een herhaling van dit soort ellendige dingen gewoon
voorkomt.

29 juni 2022
TK 98

98-5-1

Ik ga me niet verzetten tegen het houden van dit debat,
maar ik vind wel dat het breder gevoerd moet worden. Het
moet niet alleen gaan over handhaving en repressie, maar
ook over de oorzaken. Want als je de oorzaken niet wegneemt, blijft dit gevoed worden en krijg je een nóg grotere
ellende. Daar is voor gewaarschuwd, maar ik vind dat hier
ook daadwerkelijk aandacht voor moet zijn.
De heer Dassen (Volt):
Voorzitter. Het zijn ontzettend schokkende beelden. Die
intimidatie en bedreiging zijn volstrekt onacceptabel, zo
ook dat er Kamerleden en bewindspersonen thuis worden
belaagd en zelfs moeten thuisblijven. Dus van harte steun
voor een zo spoedig mogelijk debat.
Mevrouw Hermans (VVD):
Voorzitter. Met de beelden van gisteren en de dingen die
we ook al de dagen daarvoor gezien hebben, worden
grenzen echt ver, ver overschreden. Het is goed om daar
zo snel mogelijk een debat over te voeren en het dan ook
echt over de veiligheidssituatie te hebben. Over de inhoud
van het beleid is vorige week uitgebreid gedebatteerd en
daar komen ongetwijfeld ook nog heel veel momenten voor.
Nu moet het gaan over de veiligheid.
De heer Wilders (PVV):
Voorzitter. 99% van de boeren vindt ook dat niet kan wat
sommige boeren gisteren hebben gedaan. Het is prima om
daar kort over te debatteren. Ik steun het verzoek. Van mij
mag de spreektijd drie minuten zijn. Alleen met de premier
is wat mij betreft genoeg.
De heer Paternotte (D66):
Voorzitter. De totale waanzin van aanvallen op hulpverleners, aanvallen op politie en intimidatie van bestuurders
en politici bij hen thuis moet nu stoppen. Wat ons betreft
houden we zo snel mogelijk een debat. Dat zou vandaag
betekenen. Dat hoeft niet met de premier, want die moet
de NAVO-top in deze oorlogstijd in Europa gewoon helemaal af kunnen maken. Maar wij kunnen het ook steunen
als een meerderheid zegt: liever morgenavond met de
premier.
Mevrouw Marijnissen (SP):
Voorzitter. Een politiek die onmachtig is om de gewone
problemen van mensen op te lossen, zaait woede. Iedereen
is er volstrekt helder over, wij ook: demonstreren mag, maar
dat doe je altijd binnen de wet. Geweld tegen hulpverleners
is nooit toegestaan. Dat is volstrekt helder. Maar de SP voelt
niet veel voor een debat waarin wij nog een keer de afkeuring gaan uitspreken die wij net al over de relschoppers
hebben uitgesproken. Wat er moet gebeuren is perspectief
bieden aan de boeren. Maar dat geldt ook voor de mensen
die getroffen zijn in het toeslagenschandaal, waar ook geen
oplossing voor is, voor de Groningers, waar nog steeds
geen crisisaanpak voor is, voor mensen die de rekeningen
niet kunnen betalen … Gisteren was er het nieuws over de
uithuisplaatsing van kinderen, wat grof misgaat. Dat is een
onmachtige overheid. Dat mensen daar superboos van
worden en dat dat woede zaait, begrijpen wij heel goed.

Tweede Kamer

Regeling van werkzaamheden

De heer Bontenbal (CDA):
Voorzitter. Wat er gebeurt, gaat natuurlijk veel te ver. Het
raakt ons ook als fractie. Wij willen dit debat steunen, maar
wel met die beperkte spreektijd en de focus op veiligheid.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Voorzitter. Het is natuurlijk volstrekt verwerpelijk om in een
democratie de mensen die die democratie dragen aan te
vallen. Overigens staan daar in het Wetboek van Strafrecht
heel hoge straffen op, tot en met levenslang voor het verhinderen van een vergadering of het mensen verhinderen
om deze vergadering bij te wonen. Ik hecht eraan om dat
hier nog even te zeggen.
Ik vraag me wel af wat het toevoegt dat wij daarover vergaderen, zeg ik in eerlijkheid. Er mag gewoon gehandhaafd
worden. Ik zal me niet verzetten tegen een debat. Op een
ander moment zou ik — maar ik denk dat we dat even zouden moeten splitsen — het heel graag willen hebben over
de onmacht die er op dit moment in de samenleving is,
want die heeft wel degelijk te maken met de toeslagenaffaire, met Groningen, met kinderen die uit huis geplaatst
worden waar geen enkel dossier van klopt. Er worden duizenden kinderen uit huis geplaatst. Boeren zien wel een
plan maar de onderliggende stukken niet. Daarmee praat
ik helemaal niets goed. Ik weet ook dat de meeste boeren
hier totaal niet achter staan. Ik zal me niet verzetten tegen
een debat, maar ik vraag wel om dat ook te doen.
Het tweede wat ik u vraag, voorzitter, is het volgende. Er
staan nogal wat wetgeving en wat debatten op de agenda.
Nu gaan er dus weer debatten af, dus ik vraag gewoon om
een extra vergaderdag in te plannen. Dat betekent dat we
ofwel vrijdag ofwel de eerste maandag of dinsdag van het
reces de tijd maar eens gaan inhalen als Tweede Kamer.
Wij hebben acht weken reces. Het lijkt erop dat de inhoudelijke wetgeving iedere keer van de agenda afvalt.
De voorzitter:
Dat is een ander verzoek. Ik hou het nog even bij het verzoek
van de heer Klaver. Ik kijk even naar mevrouw Den Haan
van de Fractie Den Haan.
Mevrouw Den Haan (Fractie Den Haan):
Voorzitter, dank u wel. Net als mijn collega's wil ik afschuw
uitspreken over wat er allemaal is gebeurd en ook sterkte
wensen aan collega Boswijk, andere collega's en de minister. Wat mij betreft hoeft niet per se een debat gevoerd te
worden. Er moet inderdaad gehandhaafd worden, maar ik
verzet me niet tegen een debat. Wat mij betreft doen we
dan niet het hele stikstofdebat over maar ligt de focus dan
op de veiligheid.
De voorzitter:
Dank u wel. Meneer Klaver, u heeft steun van een duidelijke
meerderheid voor een debat met beperkte spreektijd,
namelijk twee minuten. We zullen ons best doen om dat in
te gaan plannen. Ik geef u maar aan dat dat waarschijnlijk
morgenavond zal worden.

29 juni 2022
TK 98

98-5-2

De heer Klaver (GroenLinks):
Voorzitter, dank. Dank aan de collega's. Ik heb ook de collega's goed gehoord die zeggen: er is veel onvrede in de
samenleving en daar moet je met elkaar over debatteren.
Dat doen we ook al regelmatig hier. Ik zie de problemen die
er zijn. Dit gaat echt over iets anders. Daar moeten we een
grens trekken. Dit zijn zulke excessen. Dit zijn relschoppers.
Daar moeten we een grens trekken.
Tot slot, voorzitter. Ik weet dat we hier nooit over veiligheidsmaatregelen spreken, maar vandaag heeft een collega van
ons laten weten niet naar de Tweede Kamer te komen
omdat de situatie te onveilig is. De heer Omtzigt wees er
al op dat het strafbaar is om een Kamerlid onder bedreiging
van geweld ervan af te houden naar zijn werk te gaan, hier
naar de Tweede Kamer. Ik weet dat u daar achter de
schermen veel aan doet. Ik wil daar ook vanaf hier mijn
volledige steun voor uitspreken. Iedere parlementariër moet
hier zijn werk kunnen doen, welke maatregelen er ook
genomen moeten worden. Dit is een regelrechte bedreiging
voor het parlementaire proces. Ik wil benadrukken dat het
daarmee dus niet alleen een bedreiging is voor deze collega
of voor deze minister, maar voor de democratie als geheel.
Daarom wil ik hier met de Kamer over in debat.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Klaver. Volgens mij zijn we nu aan het
einde van de regeling.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ik heb nog een aanvullend punt. Als we maar twee minuten
voor zo'n belangrijk onderwerp hebben, dan betekent dat
dat meneer Omtzigt, mevrouw Gündoğan en ik één minuut,
60 seconden, krijgen om een punt te maken. Ik zou de collega's willen verzoeken om ons gewoon twee minuten te
geven.
De voorzitter:
Er is gisteren een motie aangenomen. De afspraak is
gemaakt dat als iemand een debat zelf aanvraagt, we meer
tijd daarvoor geven, maar we kunnen niet elke keer in adhocsituaties kijken bij het debat. Er liggen nog twee moties
die zijn aangehouden. Dus willen we dat op een andere
manier regelen, dan moet er echt een uitspraak van de
Kamer komen.
Mevrouw Hermans (VVD):
Excuus. Misschien vergat ik het net in mijn reactie op het
verzoek van de heer Klaver, maar ik denk dat het goed is
dat het kabinet voor het debat nog een brief stuurt naar de
Kamer met de stand van zaken en wat zij daar nu over
kunnen melden.
De voorzitter:
We zullen dit doorgeleiden naar het kabinet. Daarmee zijn
we aan het einde gekomen van deze regeling.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Regeling van werkzaamheden

29 juni 2022
TK 98

98-5-3