Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 209

Regeling van de tijdelijke vervanging van
wethouders en gedeputeerden wegens
zwangerschap en bevalling of ziekte

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 15 december 2009
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1. Inleiding
2. Tijdelijke vervanging
3. Verzoek om verlof
4. Geen ontslag maar verlof
5. Benoeming vervanger

Blz.
1
2
3
3
3

1. Inleiding
1

Samenstelling:
Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GL), Van der
Staaij (SGP), De Pater-van der Meer (CDA),
Van Bochove (CDA), Gerkens (SP), Sterk
(CDA), Leerdam (PvdA), voorzitter, De Krom
(VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD), Boelhouwer (PvdA), Algra (CDA), Irrgang (SP),
Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Van der
Burg (VVD), Brinkman (PVV), Pechtold (D66),
Van Raak (SP), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Anker (CU), Heijnen (PvdA) en
Bilder (CDA).
Plv. leden: Teeven (VVD), Azough (GL), Van der
Vlies (SGP), Joldersma (CDA), Smilde (CDA),
Polderman (SP), Spies (CDA), Wolbert (PvdA),
Aptroot (VVD), Zijlstra (VVD), Vermeij (PvdA),
Knops (CDA), Van Gerven (SP), Heerts (PvdA),
C
q örüz (CDA), Remkes (VVD), De Roon (PVV),
Van der Ham (D66), Van Bommel (SP), Ouwehand (PvdD), Timmer (PvdA), De Wit (SP),
Cramer (CU), Kraneveldt-van der Veen (PvdA)
en Van Haersma Buma (CDA).

KST138822
0910tkkst32209-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
inzake de Regeling van de tijdelijke vervanging van wethouders en gedeputeerden wegens zwangerschap en bevalling of ziekte. Deze leden
roepen in herinnering dat zij tegen de wijziging van de Grondwet hebben
gestemd, die de basis voor onderhavige regeling heeft gelegd, alsmede
tegen het wetsvoorstel Regeling van de tijdelijke vervanging van leden
van de Tweede Kamer en Eerste Kamer der Staten-Generaal, de provinciale staten en de gemeenteraden wegens zwangerschap en bevalling of
ziekte (TK 30 229). Met name hebben deze leden toen bezwaar gemaakt
tegen de lange periode van de vervanging, namelijk 16 weken, plus de
mogelijkheid van tweemaal een verlenging met 16 weken. Overigens
vragen deze leden zich af of ook een regeling voor ministers, staatssecretarissen, burgemeesters en commissarissen der Koningin wordt overwogen dan wel in de maak is.
Graag willen de leden van de VVD-fractie de regering nog een paar andere
vragen voorleggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 209, nr. 4

1

De leden van de PVV-fractie beseffen dat een kwalitatief sterk bestuur
mede gevormd wordt door goede bestuurders. Belangrijk is dan ook dat
deze op een goede manier worden vervangen wanneer zij wegens
zwangerschap en bevalling of ziekte hun functie tijdelijk niet kunnen
vervullen.
Het streven van de regering naar een toename van het aantal vrouwen
binnen het openbaar bestuur is een streven dat gedeeltelijk wordt
gesteund door de leden van de PVV-fractie. Echter, deze leden willen
wederom benadrukken dat het gaat om de kwaliteit van de bestuurder en
dat zij daarom geen voorstander zijn van positieve discriminatie. Deze
leden erkennen echter het probleem dat kan optreden wanneer er sprake
is van zwangerschapsverlof of ziekte.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel dat tijdelijke vervanging van wethouders en gedeputeerden regelt. Zij willen graag enkele vragen stellen over dit voorstel.
Het is deze leden nog niet duidelijk geworden in hoeverre dit wetsvoorstel
is ingegeven door behoeften in de praktijk. In het algemeen zal het werk
immers tijdelijk door andere wethouders of gedeputeerden opgevangen
kunnen worden. Zijn er wel echte belemmeringen om de taken toch door
een ander te laten verrichten?
Verder vragen zij in hoeverre dit wetsvoorstel rekening houdt met het feit
dat het de persoonlijke invulling van een ambt betreft. Zeker indien er
sprake is van goede samenwerking binnen het college kan een beslissing
om tijdelijk een vervanger op te nemen negatieve consequenties hebben
voor de collegiale samenwerking. In hoeverre hebben leden van het
college inspraak bij de vraag of vervanging noodzakelijk is? Deze leden
ontvangen graag de reactie van de regering op deze punten.
2. Tijdelijke vervanging
De leden van de VVD-fractie uiten met name bezwaar tegen de lange
periode van de vervanging, namelijk 16 weken, plus de mogelijkheid van
tweemaal een verlenging met 16 weken. In totaal kan deze periode dan
uitkomen op bijna een jaar afwezigheid van de betreffende gekozen volksvertegenwoordiger. Dat vonden de leden van de VVD-fractie geen goede
zaak voor de vervulling van een volksvertegenwoordigende functie. Die
periode van bijna een jaar achtten zij dan ook te lang. Ook met betrekking
tot het onderhavige wetsvoorstel, dat gaat over wethouders en gedeputeerden, zijn zij die mening toegedaan.
In het onderhavige wetsvoorstel is niet gekozen voor «tijdelijk ontslag»,
maar voor «tijdelijk verlof». Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie
een nadere motivering van dit verschil. Waarom is er niet voor uniformiteit in de regelingen gekozen?
De leden van de PVV-fractie delen de mening dat uniformiteit in deze
regelingen is noodzakelijk. Het is dan ook een goed streven van de regering om deze regeling voor bestuurders (wethouders en gedeputeerde)
min of meer gelijk te schakelen met de regeling van volksvertegenwoordigers, uitgezonderd de bepaling dat bestuurders «tijdelijk verlof» krijgen en
niet «tijdelijk ontslag». In deze uitzondering kunnen de leden van de
PVV-fractie zich vinden i.v.m. de grondwettelijke bepaling over het aantal
Kamerleden.
De leden van de SGP-fractie constateren dat er in principe sprake is van
een korte periode van vervanging. Zij vragen zich af of het wel logisch is
om voor zo’n korte periode te vervangen. Is het ambt van wethouder of
gedeputeerde niet dermate veelomvattend dat een periode van zestien
weken te kort is om daadwerkelijk ingewerkt te zijn en op een verantwoorde wijze de taken uit te voeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 209, nr. 4

2

Anderzijds zijn deze leden van mening dat een periode van drie maal
zestien weken te lang is. De consequentie daarvan is dat een wethouder of
gedeputeerde bijna een jaar verlof kan hebben. De leden van de SGP-fractie vragen zich daarom af waarom er niet is gekozen voor twee maal deze
periode. Is het bij een zo langdurige ziekte niet beter om het ambt neer te
leggen?
3. Verzoek om verlof
De leden van de SGP-fractie merken op dat in het wetsvoorstel nergens de
eis wordt gesteld dat verlof alleen wordt gegeven als redelijkerwijs voorzienbaar is dat iemand weer zal herstellen. Hoe wordt voorkomen dat deze
regeling vooral wordt gebruikt om de beslissing om te stoppen een jaar
uit te stellen, indien iemand langdurig ziek blijkt te zijn? Wel wordt er
gesproken over een termijn van acht weken. Waarom is de termijn op acht
weken en niet op zestien weken gesteld? Deze leden ontvangen graag een
nadere uiteenzetting van de regering op dit punt.
4. Geen ontslag maar verlof
De leden van de VVD-fractie vragen aandacht voor het feit dat als het gaat
om volksvertegenwoordigers door de voorzitter van het vertegenwoordigend orgaan wordt beslist op een verzoek tot tijdelijk ontslag. In het
onderhavige wetsvoorstel wordt door het college van B en W dan wel het
college van gedeputeerde staten beslist op een verzoek tot verlof. In beide
gevallen gaat het om een «gebonden» besluit, want als er een medische
verklaring wordt overlegd, dan wordt er een positief besluit genomen. Een
«gebonden» verlofbesluit door de gemeenteraad of provinciale staten zou
zich niet verdragen met de positie van volksvertegenwoordigers en het
vrije mandaat. Daarom wordt het gebonden besluit door het college
genomen. De vraag die opkomt, is waarom dit besluit inzake leden van de
Tweede en Eerste Kamer bij de voorzitter van die Kamers ligt. Die voorzitters zijn toch ook gekozen volksvertegenwoordigers met een vrij mandaat.
Kan aan de Kamervoorzitters dan wel een gebonden besluit worden opgedragen? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de
regering.
5. Benoeming vervanger
Er is sprake van tijdelijk verlof, zo begrijpen de leden van de SGP-fractie
het voorstel. Mocht de wethouder of gedeputeerde toch binnen de
periode van zestien weken van zijn ziekte herstellen, dan vragen deze
leden zich af in hoeverre er wettelijke belemmeringen zijn voor deze
ambtsdrager om toch weer aan de slag te gaan, ondanks het feit dat ook
zijn vervanger nog in functie is. Is een eenmaal aangevraagd verlof een
recht of een plicht van de betrokkene? Op basis van welke bepaling is een
wethouder of gedeputeerde verplicht om van zijn volledige verlofperiode
gebruik te maken? Wat zijn de consequenties van een, voor het eind van
zijn verlofperiode, terugkerende ambtsdrager voor de samenwerking
binnen het college, nu er feitelijk sprake kan zijn van twee wethouders met
dezelfde taken – namelijk degene die het recht van verlof heeft en zijn of
haar vervanger?
Deze leden constateren dat er geen beperkingen gesteld worden aan de
vervanging van de wethouder of gedeputeerde tegen het eind van de
ambtsperiode. Zou het niet voor de hand liggen om vervanging alleen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 209, nr. 4

3

mogelijk te maken als de ambtsperiode nog ten minste zestien weken
duurt? Deze leden ontvangen graag een reactie van de regering op deze
punten.
De voorzitter van de commissie,
Leerdam
Adjunct-griffier van de commissie,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 209, nr. 4

4