Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 622

Mond- en Klauwzeer

Nr. 141

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 15 april 2011
De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie naar aanleiding van de brief van
23 maart 2011 inzake toelichting op recente gebeurtenissen omtrent MKZ
Kootwijkerbroek (Kamerstuk 27 622, nr. 140).
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 13 april
2011.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham

1

Adjunct-griffier van de commissie,
Schüssel

kst-27622-141
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 622, nr. 141

Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Verburg, G. (CDA),
Koopmans, G.P.J. (CDA), Ham, B. van der
(D66), voorzitter, Smeets, P.E. (PvdA),
Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C. (SP),
ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA), Koppejan,
A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV), Thieme, M.L.
(PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Wiegmanvan Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Tongeren,
L. van (GL), Ziengs, E. (VVD), Braakhuis,
B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV), Lodders,
W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV), Dijkgraaf,
E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD) en Verhoeven,
K. (D66).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Ormel, H.J. (CDA), Blanksmavan den Heuvel, P.J.M.G. (CDA), Koolmees, W.
(D66), Dikkers, S.W. (PvdA), Klijnsma, J.
(PvdA), Irrgang, E. (SP), Groot, V.A. (PvdA),
Werf, M.C.I. van der (CDA), Dijck, A.P.C. van
(PVV), Ouwehand, E. (PvdD), Gerven, H.P.J.
van (SP), Ortega-Martijn,.A. (CU), Gent, W. van
(GL), Leegte, R.W. (VVD), Grashoff, H.J. (GL),
Mos, R. de (PVV), Taverne, J. (VVD), Bemmel,
J.J.G. van (PVV), Staaij, C.G. van der (SGP),
Houwers, J. (VVD) en Veldhoven, S. van (D66).

1

Inhoudsopgave
Blz.
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de ChristenUnie
Reactie van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie

2
2
3

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennisgenomen van
de toelichting op recente ontwikkelingen rondom de Mond- en klauwzeercrisis (MKZ) in Kootwijkerbroek. Genoemde leden bedanken de staatssecretaris voor zijn reactie op de documentaire «Mannenbroeders van
Kootjebroek», maar ook voor zijn open houding voor een onafhankelijk
onderzoek. De leden van de fractie van de ChristenUnie vinden dat alleen
met een onafhankelijk onderzoek recht kan worden gedaan aan de
betrokkenen van de MKZ-crisis in 2001 en vragen daarom wat nog in de
weg staat van een onafhankelijk onderzoek. Zij stellen nog enkele vragen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de opmerking
van de staatssecretaris dat hij open staat voor onafhankelijk onderzoek
indien de bezwaarmakers hierom vragen. Waarom maakt u de keuze voor
een onafhankelijk onderzoek afhankelijk van de bezwaarmakers?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de mate van
openbaarheid van relevante stukken. Is de staatssecretaris van mening dat
alle relevante stukken openbaar zijn? Vindt de staatssecretaris ook dat de
relevante stukken openbaar moeten zijn voor de betrokkenen? Het College
van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) sprak uit dat het onaanvaardbaar
is dat de keten van het ministerie naar het lab zodanig is ingericht dat
appellanten niet bij de relevante documenten kunnen komen. Klopt deze
bewering?
De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn van mening dat de
betrokkenen een kwetsbare positie innemen tegenover de staatssecretaris, enerzijds vanwege de emotionele betrokkenheid en anderzijds door
de ervaren onmacht ten opzichte van de staatssecretaris. Is de staatssecretaris van mening dat hij integer gehandeld heeft tegenover betrokkenen, inclusief het geven van volledige en waarheidsgetrouwe informatie?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de vormgeving
van het onafhankelijk onderzoek. Zou naar de mening van de staatssecretaris onderzoek moeten plaatsvinden naar het openbaar maken van alle
documenten en eventuele belemmeringen bij openbaarmaking? Zou de
vervolgstap moeten zijn om onderzoek te doen naar de juiste interpretatie
van deze documenten, namelijk de interpretatie van het wel of niet
aanwezig zijn van MKZ?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen nadere toelichting op
de opmerking dat het CBb heeft geoordeeld dat er niet aan de testuitslag
van MKZ-besmetting wordt getwijfeld en dat de bestrijdingsmaatregelen
terecht zijn genomen. Genoemde leden wijzen op de uitspraak van het
CBb dat niet is vastgesteld dat de directeur van de toenmalige Rijksdienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 622, nr. 141

2

voor de keuring van Vee en Vlees (RVV) ten tijde van de in het geding
zijnde maatregelen beschikte over aanwijzingen die tot twijfel zouden
moeten leiden. Daarmee is de mogelijkheid toch nog wel aanwezig dat er
wel aanwijzingen waren voor twijfel? Laat het CBb hiermee niet de
mogelijkheid open dat er wel degelijk aanwijzingen voor twijfel waren,
maar dat deze onopgemerkt zijn gebleven?
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de passage in de
CBb-uitspraak van 9 september 2008 over een faxbericht van ID-Lelystad
met drie verschillende testen. Na de CBb-uitspraak is duidelijk geworden
dat twee van de drie testen uit de fax niet ten grondslag hadden mogen
liggen aan de besmetverklaring, zo blijkt uit het antwoord op Kamervragen van 11 mei 2009 (Aanhangsel van de Handelingen, nr. 3059). Klopt
het dat twee van de drie testen in de fax niet tot besmetverklaring hadden
mogen leiden? Klopt het dat dit feit voor de RVV-directeur onopgemerkt is
gebleven? Zo ja, houdt de opmerking van de staatssecretaris stand dat het
CBb heeft geoordeeld dat niet aan de testuitslag van MKZ-besmetting kan
worden getwijfeld? De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of
de conclusie moet zijn dat het CBb geoordeeld heeft dat niet vast te
stellen is of de maatregelen terecht zijn genomen en daarom de besluiten
vernietigd heeft. Graag een reactie van de staatssecretaris hierop.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar het moment en
de plaats van het nemen van de formele bestuursrechtelijke besluiten.
Deze besluiten zijn genomen in het RVV Crisiscentrum te Stroe, terwijl
door de directeur is verklaard dat de uitslagfax niet voorhanden was in dit
crisiscentrum, maar in Voorburg was. Is de fax onder ogen geweest van
de bevoegdhebbenden die de formele besluiten genomen hebben?
De leden van de fractie van de ChristenUnie erkennen dat het CBb heeft
geoordeeld dat de toenmalige bewindspersoon de bezwaarden de
gelegenheid had moeten geven kennis te nemen van en te reageren op de
feiten en omstandigheden waarop de uitslag van het laboratoriumonderzoek was gebaseerd. Is de staatssecretaris het met genoemde leden
eens dat het CBb ook heeft geoordeeld dat door de toenmalige bewindspersoon «niet de nodige kennis omtrent de relevante feiten en de af te
wegen belangen is vergaard» en dat daarom de bestreden besluiten
vernietigd zijn? Zo ja, hoe beziet de staatssecretaris de positie van de
toenmalige bewindspersoon in het licht van deze uitspraak?
II. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS
Bij brief van 5 april jl. van de vaste Kamercommissie voor Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie van uw Kamer (27 622/2011D17587) zijn
mij enkele vragen gesteld over MKZ Kootwijkerbroek. Met deze brief
beantwoord ik deze vragen.
Allereerst zijn mij vragen gesteld over de mogelijkheid van een onafhankelijk onderzoek. Zoals ik in mijn brief van 23 maart jl. (Kamerstuk 27 622,
nr. 140) heb geschreven, sta ik open voor een onafhankelijk onderzoek,
indien de bezwaarmakers hierom vragen. De bezwaarmakers zijn van
mening dat er onvoldoende duidelijkheid is over de laboratoriumuitslag.
De keuze leg ik daarom bij de bezwaarmakers: indien zij van mening zijn
dat een onafhankelijk onderzoek deze duidelijkheid kan scheppen, dan sta
ik er open voor om over een dergelijk onderzoek te spreken. In dat licht wil
ik ook niet vooruit lopen op de vormgeving van een onafhankelijk
onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 622, nr. 141

3

Daarnaast zijn er vragen gesteld over mijn opmerkingen over de uitspraak
van het College van beroep voor het bedrijfsleven (CBb) van 9 september
2008. Hieronder zal ik mijn opmerkingen nader toelichten:
1. Zoals uit de tekst van deze uitspraak blijkt, heeft het CBb zich tot het
Europese Hof van Justitie gewend. In het arrest dat het Europese Hof
hierop heeft gewezen (15 juni 2006; C-28/05), heeft het Hof voor recht
verklaard dat Richtlijn 85/511 EEG er toe leidt dat de bevoegde
autoriteit onmiddellijk gevolg moet geven aan de uitslagen van een
nationaal laboratorium en onmiddellijk de maatregelen moet nemen
die vereist zijn om MKZ snel en doeltreffend te bestrijden. Volgens
het Europese Hof kan de bevoegde autoriteit enkel van het onmiddellijk nemen van die maatregelen afzien, indien zij aanwijzingen heeft
om ernstig te twijfelen aan de betrouwbaarheid van de uitslagen van
het laboratorium.
2. Het CBb heeft vervolgens vastgesteld dat niet is gebleken dat de
Directeur RVV (de bevoegde autoriteit) over zodanige aanwijzingen
beschikte ten tijde van het nemen van de maatregelen. Het CBb
concludeert dat betoog van appellanten dat dit wel het geval was,
faalt.
Dus, vervolgt het CBb, was de Directeur RVV op grond van de
mededeling in het faxbericht van ID-Lelystad van 28 maart 2001
gehouden tot het nemen van bestrijdingsmaatregelen, welke hij
vervolgens op 29 maart 2001 heeft genomen.
3. Daarom concludeert het CBb in haar uitspraak dat de bezwaren tegen
de bestrijdingsmaatregelen terecht ongegrond zijn verklaard. Dit
betekent dat het oorspronkelijke besluit, waarin tot de maatregelen
ter bestrijding van MKZ is besloten, door het CBb in stand wordt
gelaten. Het CBb oordeelt, kortom, dat de maatregelen terecht zijn
genomen, omdat de Directeur RVV geen reden had om te twijfelen
aan de betrouwbaarheid van de laboratoriumuitslag.
4. Na deze vaststelling oordeelt het CBb over de bezwaarprocedure zelf.
Het CBb volgt ook hierin het Europese Hof van Justitie in haar
oordeel dat in het kader van de behandeling van de bezwaarschriften
van de belanghebbenden de feiten en omstandigheden waarop de
laboratoriumuitslag was gebaseerd ter kennis gesteld hadden dienen
te worden aan de belanghebbenden en dat zij de gelegenheid hadden
dienen te krijgen hierop te reageren. Omdat in de bezwaarprocedure
de belanghebbenden deze gelegenheid onvoldoende is geboden,
vernietigt het CBb de besluiten op bezwaar en leidt de uitspraak tot
heropening van de bezwaarprocedures.
5. In deze heropende procedures komen derhalve de feiten en omstandigheden waarop de laboratoriumuitslag was gebaseerd aan de orde.
In dat kader heb ik deze laboratoriumgegevens opgevraagd en aan de
bezwaarmakers overgelegd. Op 18 maart jl. is een hoorzitting
gehouden, waarbij de bezwaarmakers hebben kunnen reageren op
genoemde feiten en omstandigheden. Ter zitting hebben de
bezwaarmakers daarbij bevestigd dat zij al hun vragen en opmerkingen naar voren hebben kunnen brengen.
Enkele vragen van de leden van de fractie van de ChristenUnie, onder
meer over de testuitslagen op het faxbericht van 28 maart 2001 en de
positie van de toenmalige bewindspersoon, zijn gebaseerd op een
afwijkende interpretatie van de uitspraak van het CBb en bevatten
daardoor onjuiste gevolgtrekkingen. Deze gevolgtrekkingen acht ik met
het vorenstaande voldoende weerlegd. Overigens zijn de gevolgtrekkingen, onder meer over de uitslagfax en de besmetverklaring, ook aan de
orde geweest en weersproken in de beantwoording van voorgaande
vragen van uw Kamer (onder andere bij brief van 1 december 2010,
Kamerstuk 29 683, nr. 63).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 622, nr. 141

4

Ten slotte zijn er bij het schriftelijk overleg vragen gesteld over de
openbaarmaking van stukken. Zoals in het voorgaande aangegeven, heb
ik gevolg gegeven aan de uitspraak van het CBb van 9 september 2008
door de documenten ten aanzien van de feiten en omstandigheden
waarop de laboratoriumuitslag is gebaseerd te overleggen aan bezwaarmakers. Daarmee beschikken de bezwaarmakers over alle gegevens zoals
dat door het CBb is opgedragen. Daarnaast zijn er veel gegevens
openbaar gemaakt in het kader van verschillende series van Kamervragen.
Het verzoek van betrokkenen om nog meer stukken beschikbaar te krijgen,
is in gerechtelijke procedures afgewezen. Dit besluit is bekrachtigd door
een uitspraak van de Raad van State (26 november 2003, AB 2004, 277).
Op deze wijze heeft er, door een onafhankelijke rechter, onderzoek
plaatsgevonden naar de openbaarmaking van stukken en de eventuele
belemmeringen daarbij. Nog een onderzoek hiernaar, zoals gevraagd door
de leden van de fractie van de ChristenUnie, is naar mijn mening dus niet
nodig.
Er is zodoende volgens mij ook geen grond voor de bewering van de
leden van de fractie van de ChristenUnie dat de betrokkenen een
kwetsbare positie innemen. De heropende bezwaarprocedures, waarin
bezwaarden uitgebreid de gelegenheid hebben om hun vragen en
opmerkingen naar voren te brengen, beogen de rechtsbescherming van
betrokkenen te verzekeren. Ten slotte bestaat er voor alle betrokkenen de
mogelijkheid om de rechter het laatste woord in deze kwestie te laten
spreken. Daarmee acht ik ook de bij het schriftelijk overleg gestelde vraag
of integer is gehandeld tegenover betrokkenen, beantwoord.
Ik zal in de komende weken beslissen op de bezwaren die naar voren zijn
gebracht in de heropende bezwaarprocedures.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 622, nr. 141

5