Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

598
Vragen van het lid Dassen (Volt) aan de Ministers voor Klimaat en Energie en
van Economische Zaken en Klimaat over het bericht «Energy union or
deindustrialisation» (ingezonden 12 oktober 2022).
Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Minister voor Klimaat en Energie (ontvangen 4 november 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Energy Union or Energy union or deindustrialisation»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich de artikelen «Fabrieken worden stilgelegd door energieprijzen en dat gaan we merken»2 en «Europese metaalbedrijven vrezen
permanente sluiting van fabrieken»?3
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Erkent u dat de hogere energieprijzen in Europa in vergelijking tot andere
landen, namelijk negen keer hoger in Augustus ten opzichte van de prijzen in
de Verenigde Staten de-industrialisatie van Europa in gang zet?

1

Euractive.com, 10 oktober 2022, «Energy union or deinsustrialisation».
(https://www.euractiv.com/section/politics/opinion/energy-union-or-deindustrialisation/).
2
NU.nl, 7 september 2022, «Fabrieken worden stilgelegd door energieprijzen en dat gaan we
merken». (www.nu.nl/economie/6221496/fabrieken-worden-stilgelegd-door-energieprijzenendat-gaan-we-merken.html).
3
FD, 8 september 2022, «Europese metaalbedrijven vrezen permanente sluiting van fabrieken».
(fd.nl/economie/1450917/Europese-metaalbedrijven-vrezenpermanente-sluiting-van-fabrieken).

ah-tk-20222023-598
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ik erken dat de hoge energieprijzen in Europa reden zijn tot zorg, en dat deze
hoge prijzen de concurrentiepositie van delen van de (energie-intensieve)
industrie onder druk zet. Deze zorg leeft ook bij mijn collega’s elders in
Europa.
Ik ben dan ook in direct contact met een aantal van de grote bedrijven die
onder de hoge energieprijzen lijden. In augustus waren de energieprijzen
inderdaad significant hoger dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten.
Gelukkig is sindsdien de gasprijs in Europa met 70% gedaald. Dit biedt echter
geenszins zekerheid op de lange termijn. Zoals toegezegd in het Commissiedebat Bedrijfslevenbeleid van 19 oktober jl., zal ik uw Kamer voor het einde
van het jaar informeren over de impact van de gestegen energieprijzen op de
industrie en de wijze waarop het kabinet hierin zal gaan acteren.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het noodzakelijk is de strategische en groene industrie
binnen Europa voor te toekomst te behouden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ja, ik deel deze mening. Zoals ook aangegeven in mijn industriebrief van
deze zomer en de brief over de verduurzaming van de industrie hecht het
kabinet eraan om een strategische en groene industrie binnen Europa te
behouden. Dit voorkomt dat CO2-emissies simpelweg worden verplaatst,
vermindert onze afhankelijkheid van derde landen voor belangrijke goederen
en zorgt voor een diverse en daarmee veerkrachtigere economie.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de huidige eisen en doelen [omtrent energiebesparing,
staatssteun, afroming van winsten en maximale vulgraden] die door de
Europese Unie gesteld zijn, maar ingevuld en uitgevoerd worden door de
landen zelf waarbij er grote verschillen ontstaan door budgettaire capaciteit
tussen landen, kan leiden tot een ongelijk speelveld en daarmee instabiliteit
van de interne markt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De plannen van de EU op dit gebied houden al rekening met het verschil in
welvaart en budgettaire ruimte tussen lidstaten. De middelen uit de Green
Deal, het RepowerEU programma en de Recovery and Resilience Facility
komen in het bijzonder aan de minder kapitaalkrachtige lidstaten ten goede
en minder aan lidstaten zoals Nederland. Ook gezamenlijke inkoop is een
maatregel die de effecten van ongelijke marktmacht tussen lidstaten
tegengaat. Er zijn dus al waarborgen getroffen voor het bevorderen van een
gelijk speelveld.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de ontwikkeling van een Europees afschakelplan
ervoor kan zorgen dat de cruciale sectoren kunnen blijven draaien? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 6
Nee, deze mening deel ik niet. Als ook aangegeven in de Kamerbrief van
9 september inzake de voortgang van het BH-G (Kamerstuk 29 023, nr. 342)
wordt de afschakelstrategie in nauw overleg met de belangrijke handelspartners België en Duitsland vormgegeven. De komende periode zal een nadere
analyse van grensoverschrijdende keteneffecten van deze landen worden
gemaakt en met deze landen worden besproken. Indien nodig zal de
afschakelstrategie daarop worden aangepast.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de ontwikkeling van een Europese Energie Unie
noodzakelijk is om te zorgen dat de-industrialisatie wordt voorkomen? Zo
nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Het kabinet deelt deze mening deels. In reactie op de huidige energiecrisis en
de stijging van energieprijzen in de EU worden zowel in EU-verband als op
nationaal niveau veel maatregelen genomen om de gevolgen van de
stijgende energiekosten voor burgers en bedrijven te verzachten en ook om
de oorzaken van de gestegen energieprijzen aan te pakken. Samenwerking op
Europees niveau is dan ook zeer belangrijk. Zie ook het antwoord op vraag 8.
Vraag 8
Deelt u de resultaten van het onderzoek van het University College Dublin dat
een Europese Energie Unie – waarbij de energie- en gasprijs op Europees
niveau worden losgekoppeld, er gezamenlijk ingekocht wordt en het
pan-Europese supergrid wordt afgemaakt, energieprijzen binnen de Europese
Unie met 32% dalen?4 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Het onderzoek – waaraan de VOLT-fractie refereert – gaat niet in op een
Europese Energie Unie maar betreft een studie naar de voordelen van een
mogelijk pan-Europees «super grid». Een conclusie van dit onderzoek is dat
de energiekosten met 32% zouden kunnen dalen als gevolg van verdere
versterking van de pan-Europese transmissienetwerken. Het klopt dat
uitbreiding en versterking van Europese transmissienetten een belangrijke
voorwaarde is voor het slagen van de energietransitie. De resultaten van dit
onderzoek vloeien voort uit van een groot aantal aannames. Dit maakt het
moeilijk te beoordelen hoe reëel dit cijfer is.
Vraag 9, 10 en 11
Deelt u de mening dat een Europese Energie Unie het opbouwen van
strategische reserves makkelijker maakt omdat landen niet meer met elkaar
concurreren? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat een gezamenlijke Europese Energie Unie de kosten die
de burgers betaalt voor energie verlaagt en het Europese energiesysteem
weerbaarder maakt voor schokken van buitenaf? Zo nee, waarom niet?
Wat is de positie van Nederland ten aanzien van de verschillende aspecten
van een Europese Energie Unie zoals hierboven benoemd en ten aanzien van
een Europese Energie Unie als geheel? Bent u bereidt om u in Europees
verband hard te maken voor de totstandkoming van een Europese Energie
Unie?
Antwoord 9, 10 en 11
Deze mening deel ik niet. Ten eerste kan een gezamenlijke gasinkoop
bijdragen aan het makkelijker opbouwen van strategische reserves. Dit kan
echter ook zonder een Europese Energie Unie, zoals de VOLT-fractie deze
voor zich ziet. Voorts kan een gezamenlijke Europese Energie Unie uiteindelijk
bijdragen aan lagere kosten die de burgers betalen voor energie. Vandaag de
dag vormen ook moeilijk te beheersen externe factoren een belangrijke
oorzaak van hogere energieprijzen. Voor een weerbaar Europees energiesysteem is de Europese Energie Unie geen doel op zich. Het gaat er wat mij
betreft dan vooral om dat de EU als geheel niet alleen een geïntegreerd
energiesysteem heeft, maar ook in staat is deze te voeden met overwegend
hernieuwbare energie van eigen bodem. Dát maakt weerbaarder voor
schokken van buitenaf.

4

University Collage Dublin, 10 Februarie 2022, «Super Optimal Power Flow». (Pan-European
«supergrid» could cut 32% from energy costs, says new UCD study).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3