Kostenbesparingen door programma
Goed Gebruik Geneesmiddelen

Marc Soeters
Gerrold Verhoeks
4 december 2017

Programma Goed Gebruik Geneesmiddelen
Goed gebruik van geneesmiddelen betreft het effectief, veilig en doelmatig gebruik van geneesmiddelen
nadat deze geregistreerd zijn voor gebruik. Het doel van het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen
(GGG) is het effectiever, veiliger en doelmatiger inzetten van bestaande geneesmiddelen. Om het
programmadoel te bereiken wordt veel onderzoek uitgezet.

Onderzoek GGG-programma dat leidt tot kostenbesparingen
Het GGG-programma kan leiden tot een grotere effectiviteit en een veiliger gebruik van geneesmiddelen.
Veel onderzoeken die mogelijk worden gemaakt binnen het GGG-programma dragen zo bij aan betere
gezondheidsuitkomsten. Een deel van het onderzoek binnen het GGG-programma kan (ook) leiden tot
kostenbesparingen. Het gaat bijvoorbeeld om wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat een
goedkoper geneesmiddel vergelijkbare gezondheidswinst realiseert. Indien wordt overgegaan op het
goedkopere geneesmiddel leidt dat tot een kostenbesparing.

Rendement GGG-programma: Besparingen in relatie tot kosten GGG-programma
Een deel van de projecten van het GGG-programma is op dit moment al afgerond. Uitgaande van twaalf
afgeronde projecten met kostenbesparingen en een zeer voorzichtig scenario met een nalevingspercentage van 40% leidt het GGG-programma naar verwachting tot een totale kostenbesparing van €
387 mln. De kosten voor het hele GGG-programma tot en met april 2017 bedragen € 127 mln. Tabel 1
geeft het verwachte rendement van het GGG-programma weer. Zelfs in het zeer voorzichtige scenario en
met slechts een beperkt aantal projecten dat al is afgerond laat het GGG-programma een zeer hoog
verwacht rendement zien van 205%.
Tabel 1 Rendement GGG-programma
Bij 40% naleving

Projectspecifieke
nalevingspercentages

Bij 80% naleving

Totale kostenbesparing als gevolg van 12 afgeronde
projecten uit GGG-programma (€ mln.)

387

583

773

Totale kosten GGG-programma tot en met april 2017

127

127

127

Verwachte opbrengst (€ mln.)

260

456

646

205%

359%

509%

Verwacht rendement

Omvang kostenbesparingen GGG-programma
Tabel 2 geeft een overzicht van twaalf afgeronde onderzoeken uit het GGG-programma die leiden tot
kostenbesparingen. Er zijn hierbij drie scenario’s gehanteerd met veronderstellingen over de naleving.
Het betreft een zeer voorzichtig scenario dat uitgaat van 40% naleving. Een scenario met ramingen van
projectspecifieke nalevingpercentages. Indien projectspecifieke nalevingspercentages niet beschikbaar
zijn, wordt uitgegaan van 40% naleving. Tot slot worden besparingen gepresenteerd met vrij gangbare
nalevingspercentages van 80%. Een nalevingspercentage van 80% betekent dat in 80% van de
behandelingen wordt overgegaan op de optimale behandelkeuze die uit het onderzoek blijkt.

Tabel 2 Overzicht verwachte kostenbesparingen (in € mln. per jaar en in totaal) als gevolg van 12 afgeronde onderzoeken binnen het GGG-programma

40% naleving

80% naleving

Per jaar

Totaal

Per jaar

Totaal

Per jaar

Totaal

2,8

20

4,9

35

5,6

40

Richtlijn voor beperken weeënremmers tot 48 uur bij vroeggeboorte

0,9

6

1,1

8

1,8

13

Ontstekingsreactie door hart-longmachine onderdrukken met dexamethason

1,7

12

2,5

18

3,3

24

Doelmatig voorschrijven geneesmiddelen bij neuropathische pijn

1,5

11

1,9

13

3

21

Voorkomen bijwerkingen van thiopurine behandeling door genetische test TPMT

1,7

12

0,2

1

3,3

24

Gebruik van Avastin i.p.v. Lucentis voor behandeling natte maculadegeneratie

20,8

148

44,3

316

41,5

296

Blijvende verbetering antibioticaprescriptie huisartsen met verbeterplan binnen
praktijkaccreditering

2,2

15

3,9

28

4,3

31

Uitgesteld recept om onnodig gebruik van antibiotica te voorkomen

0,3

2

0,5

4

0,6

4

Gebruik rituximab bij patiënten met reuma

3,9

28

3,9

28

7,7

55

Vervallen botulinetoxine injecties bij kinderen met spastische cerebrale parese

2,5

18

2,5

18

5,0

36

Geen tromboseprofylaxe bij artroscopie of onderbeengips

0,7

5

0,7

5

1,5

10

Inzet TNF blokkerende therapie bij reumapatiënten beperken tot opvlammingen

nvt

2

110

nvt

2

110

nvt

2

219

Totaal

39

387

66

583

78

773

Ongewenste toediening antibiotica voorkomen met test op eiwit C-reactive protein

1

Project specifieke naleving
of 40% indien niet bekend

1

De baten van dit onderzoek zijn afkomstig van een eerdere ronde Doelmatigheidsonderzoek (DO) die in 2005 is gestart. De kosten (€ 0,2 mln.) van dit project zijn in tabel 2 meegenomen als onderdeel van het
programma DO.
2
Bij dit project was het lastig om een structurele besparing per jaar te bepalen omdat de doelgroep na verloop van tijd terugvalt op behandeling. De totale besparing is ingeschat op basis van het effect voor 3 jaar. Dit
is een zeer voorzichtige aanname omdat ook na deze 3 jaar sprake zal zijn van substantiële besparingen.

In het meest voorzichtige scenario bedraagt de besparing € 39 mln. per jaar. Dit geeft een totale
besparing van € 387 mln. In het meest gunstige scenario is de besparing € 78 mln. per jaar en leidt dit tot
een totale besparing van € 773 mln.

Uitgangspunten berekening kostenbesparingen
De cijfers over de jaarlijkse kostenbesparingen zijn afkomstig uit het betreffende wetenschappelijk
onderzoek binnen het GGG-programma. Hierbij is uitgegaan van drie scenario’s voor de naleving. Voor
het berekenen van de totale besparing over de tijd heen is uitgegaan van een discontovoet van 3%. De te
hanteren discontovoet is in 2016 door de overheid verlaagd naar 3%. In ons eerdere onderzoek uit 2013
werd nog uitgegaan van een discontovoet van 4%. Dit betekent dat de projecten die toen al waren
opgenomen in de berekening nu hogere totale besparingen realiseren.
Er is daarnaast verondersteld dat er een vertraging optreedt van 6 jaar tussen de kosten van het
onderzoek en de implementatie van de kostenbesparingen. Daarnaast is verondersteld dat het effect van
de besparing vervolgens nog 10 jaar aanhoudt.

Kosten GGG-programma
Tabel 3 geeft een overzicht van de (deel)programma’s die zijn opgenomen bij de berekening van de
totale kosten (inclusief overhead) van het GGG-programma. De kosten voor alle projecten uit het
programma tot en met april 2017 zijn betrokken in de berekening. Het betreft dus ook de kosten van
onderzoek dat niet tot kostenbesparingen leidt, maar bijvoorbeeld alleen tot gezondheidswinst.
Tabel 3 Overzicht kosten deelprogramma’s GGG
Programma

Looptijd
Programma

Projecten met analyse
kosteneffectiviteit

Totaal kosten
t.m. april 2017 in
€ mln.

Aantal
projecten
t.m. mei 2017

Priority Medicines Kinderen (PMK)

2009 – 2018

Nee

14,3

26

Priority Medicines ouderen (PMO)

2009 – 2018

Nee

14,5

18

Dure Geneesmiddelen (DG)

2006 – 2014

Ja

24,4

23

Health Technology Assesment
methodologie (HTA)

Onderdeel
van DG

Nee

Onderdeel
van DG

55

DoelmatigheidsOnderzoek
Farmacotherapie (DO Farmaco)

2006 – 2014

Ja

14,2

3

43

Goed Gebruik Geneesmiddelen
(GGG)

2012 – 2018

Ja

56,2

142

1/5 deel van programma Priority
Medicines Antimicrobiële
4
Resistentie

2009 - 2018

Ja

3,0

5

Totaal
3

127

5

312

Inclusief kosten van project ‘Ongewenste toediening antibiotica voorkomen met test op eiwit C-reactive protein’ uit een eerdere
programmaronde gestart in 2005. Het betreft een bedrag van € 0,2 mln.
4
Het programma Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie bestaat uit vijf deelprogramma’s. Eén van deze vijf
deelprogramma’s valt onder het GGG-programma. Vandaar dat 1/5 deel van de kosten opgenomen is bij GGG.
5
In het budget voor het GGG-programma zijn de kosten opgenomen van de rondes zoals beschreven in het evaluatierapport en de
topdown projecten en een stipendium project, plus de geoormerkte budgetten voor personalised medicine (oncologie, zeldzame
aandoeningen, reuma) als ook de kosten voor het patiëntenparticipatie panel, communicatie en implementatie activiteiten,
Verspreiding en Implementatie Projecten (VIMPs), commissie en bureaukosten. April 2017 is hierbij het ijkmoment.