Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

28 982

Liberalisering energiemarkten

Nr. 123

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juni 2011
Conform het verzoek van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie (2011Z10783/2011D28950) van d.d. 1 juni jl.,
ontvangt u hierbij de stand van zaken van de winning van schaliegas. U
vraagt mij naar een uiteenzetting van het (eventuele) voornemen, inclusief
de bijbehorende besluitvormingsprocedure en tijdslimieten. Tevens
verzoekt uw commissie mij de relevante ontwikkelingen in Europees
verband te schetsen. Bijgevoegd vindt u de reactie van mij en de
staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu op vragen die gesteld zijn
door het lid Jansen (SP), waarin ook op deze materie wordt ingegaan
(Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2010–2011, nr. 2839).
Allereerst wil ik benadrukken dat gas de komende decennia een belangrijke rol in de Nederlandse en Europese energievoorziening zal blijven
spelen. Dit is ook gebaseerd op de verwachte rol van gas in de brandstofmix. Daarom is het van belang er voor te zorgen dat onze gasproductie de komende decennia op peil wordt gehouden. De ontwikkeling
van schaliegas in Nederland kan een belangrijke bijdrage leveren in de
ambitie van het kabinet om de Nederlandse gasvoorraden ten volle te
benutten.
De schattingen over de hoeveelheden onconventioneel gas zijn veelbelovend. De potentiële winning moet echter nog bewezen worden. Een
eerste stap in het proces is te komen tot een inzicht in waar en hoeveel
volume er mogelijk aanwezig is in Nederland. In de laatste twee jaar zijn
hierover verschillende publicaties verschenen met sterk uiteenlopende
schattingen. Dat komt vooral doordat er verschillende uitgangspunten
worden gehanteerd in termen van theoretisch aanwezige voorraden,
technische winbaarheid, milieurandvoorwaarden en inpasbaarheid bovenen ondergronds.
Om meer duidelijkheid te krijgen over de hoeveelheid en locatie van
onconventioneel gas in Nederland moeten de onconventionele bronnen

kst-28982-123
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 982, nr. 123

1

verkend worden via proefboringen en testen. De feitelijke kennis die dit
oplevert, is nodig om de voorraden van onconventioneel gas meer
onderbouwd te kunnen inschatten. De proefboringen zijn ook nodig om
een goed idee te krijgen van de winbaarheid van het gas en de technieken
die daarvoor nodig zijn. Op basis daarvan is het mogelijk om een goed
beeld te vormen over de mogelijke impact van het winnen van onconventioneel gas op natuur, milieu en landschap. Marktpartijen nemen primair
het initiatief tot proefboringen en testen. De overheid moet zorgen dat
veiligheid voor mens en milieu is gewaarborgd.
Om een proefboring te mogen zetten, is allereerst een opsporingsvergunning nodig. Deze vergunning geeft de houder het exclusieve recht om
in een bepaald gebied een bepaalde delfstof op te sporen. Deze
vergunning is dus geen operationele vergunning, maar is gericht op
marktordening. Tot op heden zijn er twee vergunningen verleend voor de
opsporing van schaliegas: opsporingsvergunning Noord-Brabant en
opsporingsvergunning Noordoostpolder.
Indien uit de proefboring blijkt dat er inderdaad economisch winbare
hoeveelheden schaliegas in de ondergrond aanwezig zijn, zal een
winningsvergunning aangevraagd moeten worden. Deze vergunning
geeft de houder het exclusieve recht om in een bepaald gebied een
bepaalde delfstof te winnen. Voordat er daadwerkelijk gewonnen mag
worden, is ook nog mijn instemming met een winningsplan nodig. In het
winningsplan wordt een aantal operationele aspecten van de winning
geadresseerd, zoals de verwachte hoeveelheid te winnen delfstoffen, de
snelheid van de winning, maar wordt ook expliciet aandacht besteed aan
mogelijke bodembeweging en daaruit voortkomende schade als gevolg
van de winning.
Besluiten die ik neem met betrekking tot de vergunningen zijn in
belangrijke mate gebaseerd op adviezen van EBN, SodM, TNO, de
Mijnraad en de Tcbb. In het algemeen duurt het 6 à 12 maanden voordat
een opsporings- of winningsvergunning verleend is. Deze besluiten zijn
onderhavig aan inspraak en zijn beide gericht op marktordening. Een
instemming met het winningsplan neemt ook 6 à 12 maanden in beslag.
De vergunningen die nodig zijn voor het kunnen uitvoeren van de
daadwerkelijke mijnbouwactiviteiten, zijn genoemd in de reactie op vraag
1 (zie bijlage) (Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2010–2011, nr.
2839).
In verschillende Europese landen wordt naar schaliegas gezocht.
Voornamelijk in Polen wordt hier veel aan gedaan. In het Verenigd
Koninkrijk is recent een rapport uitgekomen genaamd «Energy and
climate change committee – Fifth report, shale gas». In dit rapport wordt
geconcludeerd dat schaliegas een grote potentie kan hebben, en het
belang ervan voor de energiemarkt wordt uiteengezet. Tevens worden een
aantal aanbevelingen gedaan ten aanzien van het te voeren beleid en de
mogelijke risico’s voor het milieu. Dit onderzoek bevestigt ook dat er geen
aantoonbare gevallen zijn waar een directe relatie ligt tussen fraccen en
grondwaterverontreiniging. In de praktijk van het boren en fraccen is er in
Nederland geen geval bekend van gevolgen voor de drinkwatervoorziening.
Ik constateer dat Duitsland (herziening wetgeving) en Frankrijk (nader
onderzoek) een pas op de plaats hebben gemaakt met betrekking tot het
boren naar schaliegas. Ik volg deze ontwikkelingen, maar ik ben van
mening dat met de ruime kennis en ervaring die Nederland heeft met het
boren naar gas, met het fraccen en het toezicht op deze mijnbouwactiviteiten, de veiligheid voor mens en milieu goed gewaarborgd kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 982, nr. 123

2

Daarnaast is in Nederland de (Mijnbouw)wet zodanig ingericht dat de
risico’s die horen bij dergelijke mijnbouwactiviteiten afgedekt zijn.
Daarom zie ik op dit moment geen aanleiding voor wets- of beleidswijziging met betrekking tot onconventioneel gas. Vanzelfsprekend blijf ik de
ontwikkelingen en ervaringen nauwlettend volgen.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J .M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 28 982, nr. 123

3