> Retouradres Postbus 1 3720 BA Bilthoven

Ministerie van Gezondheid, Milieu en Natuur, Curaçao
Ministerie van Toerisme, Volksgezondheid en Sport, Aruba,
Ministerie van Volksgezondheid, Sociale Ontwikkeling en Arbeid,
Sint Maarten
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Nederland

Datum
Betreft

3 juni 2020
Advies 3e OMT Cariben COVID-19

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
KvK Utrecht 30276683
T 030 274 91 11
info@rivm.nl
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Geachte meneer, mevrouw,
Hierbij ontvangt u het OMT-advies opgesteld na het derde Outbreak
Management Team (OMT) Cariben van 29 mei. Voor dit OMT waren
vertegenwoordigers van de public health, de medisch microbiologische
laboratoria, de ziekenhuizen en de ambulancezorg uitgenodigd van de 4
landen van het koninkrijk. Gezien de samenstelling van experts adviseert
het OMT alleen vanuit een medisch-epidemiologische invalshoek.
Dit OMT is bijeengeroepen op verzoek van het ministerie van VWS naar
aanleiding van het vierlandenoverleg. Nadat de ministers het advies
ontvangen hebben en kennis hebben genomen van de inhoud is het
advies voor eenieder ter inzage. De beraadslaging in het OMT en de
vergaderstukken zijn vertrouwelijk.

A. Samenvatting
De eilanden hebben de afgelopen maanden strenge maatregelen genomen
met als doel containment van het virus. Daardoor is er momenteel geen
sprake van lokale transmissie op de eilanden. Wel is er sprake van
incidentele positieve casuïstiek doordat bewoners terugkomen vanuit het
buitenland en tijdens de verplichte quarantaine alsnog klachten
ontwikkelen en positief getest worden. Op de eilanden is er momenteel
net als in Nederland behoefte aan normalisering van het dagelijks leven,
waarbij de lokaal genomen maatregelen langzaam teruggedraaid worden.
Voor het openbaar bestuur van de eilanden is een belangrijke vraag of, en
onder welke voorwaarden, er weer sprake kan zijn van hervatting van de
toeristische activiteiten welke een essentieel onderdeel uitmaken van de
lokale economie. Tegelijkertijd is het van belang dat de lokale populatie in
redelijke mate beschermd wordt tegen ernstige gevolgen van een nieuwe
uitbraak van COVID-19 op het eiland.

Pagina 1 van 9

Doelstellingen OMT:
Het OMT geeft (vervolg)adviezen over maatregelen en
randvoorwaarden voor het openstellen van de grenzen voor toerisme op
basis van de potentiele risico’s op introductie van SARS-CoV-2 door het
toelaten van relatief grote aantallen mensen uit landen met een hogere
prevalentie van COVID-19.

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Vragen die hierbij beantwoord worden:
1. Welke mitigerende maatregelen moeten getroffen worden om lokale
verspreiding te beperken?
2. Aan welke randvoorwaarden onder andere voor wat betreft
testbeleid en bron- en contactonderzoek moet worden voldaan om
snel en adequaat zicht te hebben op de verspreiding onder de lokale
bevolking?
3. Welke criteria moeten worden gebruikt voor de besluitvorming met
betrekking tot het weer opschalen dan wel afschalen van
maatregelen?
4. Hoe en onder welke voorwaarden kunnen de vier landen komen tot
een interinsulair quarantainebeleid?

Samenvatting advies:
Het OMT adviseert ten aanzien van mitigerende maatregelen om:
• Selectiebeleid toe te passen voor landen waaruit toeristen worden
toegelaten op basis van de actuele epidemiologie in de landen van
herkomst;
• Triage van passagiers uit te voeren voor vertrek door middel van
vragenlijsten en moleculaire testen voor vertrek en beoordeling
direct na aankomst;
• Ervaring op te doen met relatief beperkte aantallen toeristen
waarbij de activiteiten en daarmee contact met de lokale bevolking
beperkt worden en dit op geleide van de epidemiologie lokaal en
internationaal geleidelijk uit te breiden dan wel in te perken;
• Goede afspraken te maken met de industrie over hygiënische en
afstandsbeperkende maatregelen en deze ook strak te controleren;
• Laagdrempelig testbeleid en intensief bron- en contactonderzoek
bij beroepsgroepen die in aanraking komen met toeristen te
implementeren;
• De bevolking zorgvuldig te informeren over en voor te bereiden op
de risico’s die met de komst van toeristen worden geïntroduceerd
en de gedragsmatige aanpassingen die gewenst zijn om de risico’s
te verlagen.
Ten aanzien van randvoorwaarden adviseert het OMT om:
• Zorg te dragen voor een adequate testcapaciteit op het eiland zelf
waarbij snelle uitslagen worden gegarandeerd;
• Zorg te dragen voor een adequate capaciteit van de publieke
gezondheidszorg en in het bijzonder de infectieziektebestrijding
t.b.v. advisering en bron- en contact onderzoek;
Pagina 2 van 9

•

•

Zorg te dragen voor een adequate capaciteit van de curatieve zorg
qua infrastructuur en voorzieningen te treffen om de personele
capaciteit tijdelijk op te kunnen hogen door middel van
(internationale) tijdelijke inhuur;
Zorg te dragen voor adequate wettelijke basis voor registratie en
maatregelen nodig voor de beheersing van de epidemie.

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Ten aanzien van criteria voor het sturen van maatregelen adviseert het
OMT om:
• Resultaten van bron- en contact onderzoek zorgvuldig in beeld te
brengen en te registreren;
• Op korte termijn een syndroomsurveillancesysteem op basis van
medische informatiesystemen te introduceren;
• Adequate registratie van corona-gerelateerde problematiek in
geautomatiseerde systemen voor eerste- en tweedelijns zorg te
bevorderen.
Ten aanzien van voorwaarden om te komen tot een interinsulair vrij
personenverkeer adviseert het OMT om:
• Het toelatingsbeleid voor toeristen onderling te communiceren en
af te stemmen;
• Het IHR-netwerk te gebruiken om meer informatie te delen en de
risico-inschattingen te duiden;
• Eventueel in plaats van quarantaine andere maatregelen zoals
laagdrempelig testen voor interinsulaire reizigers toe te passen.

B. Huidige situatie
Epidemiologische situatie – Mondiaal (zie bijlage afbeelding 1-5)
De epidemie is in december 2019 in China (Wuhan) begonnen en werd
daar in de loop van februari-maart 2020 grotendeels onder controle
gebracht. Gedurende maart en april 2020 waren met name een aantal
West-Europese landen zwaar getroffen door de epidemie, veelal als
gevolg van multipele introducties vanuit populaire wintersportgebieden in
Noord-Italië en Oostenrijk, gevolgd door lokale transmissie op grote
schaal. Door strenge maatregelen bereikte begin april de epidemie in
Nederland zijn piek. Sindsdien zijn de aantallen snel afgenomen en is de
epidemie ook in West-Europese landen grotendeels onder controle. In het
oosten van Europa (Rusland) is de uitbraak nog niet onder controle.
In Noord-, Midden- en Zuid-Amerika kwam de epidemie in maart en april
2020 geleidelijk op gang en momenteel is dit de regio waarin verreweg de
meeste transmissie plaatsvindt. Vooral de VS, Columbia, Mexico en
Brazilië zitten nog steeds in een toenemende epidemie en rapporteren
hoge aantallen patiënten, van een aantal andere landen in de regio zijn de
epidemiologische gegevens mogelijk minder compleet en betrouwbaar.
Het is onzeker hoe deze situatie zich de komende maanden verder zal
ontwikkelen, maar dit is zeker relevant in het kader van het
toelatingsbeleid van toeristen en dient met grote zorgvuldigheid te
worden gevolgd.

Pagina 3 van 9

Epidemiologische situatie – Cariben (zie bijlage afbeelding 6)
De eerste positieve laboratoriumuitslagen voor SARS-CoV-2 op de CASen BES-eilanden betroffen infecties bij toeristen; op 11 maart 2020 op
Curaçao (een Nederlandse toerist) en op 13 maart 2020 werd SARS-CoV2 ook op Aruba bevestigd bij een Amerikaanse toerist. Voor beide landen
was dit het begin van een uitbraak bij toeristen en vervolgens
hotelmedewerkers naar de lokale bevolking, met een toenemend aantal
besmettingen, ziekenhuisopnames en enkele overleden patiënten.
Door stringente maatregelen om enerzijds verdere introductie te
voorkomen (grenzen sluiten) en anderzijds overdracht te voorkomen
(lockdown en social distancing) is het op alle eilanden gelukt om de
epidemie te stoppen. De afgelopen weken werd er bijna geen nieuwe
casuïstiek gezien, behoudens 4 positieve cases op Curaçao. Dit betroffen
wederom importgevallen; te weten repatrianten vanuit Columbia en de
Dominicaanse Republiek die bij aankomst op Curaçao in verplichte
quarantaine werden geplaatst, hetgeen verdere verspreiding heeft
voorkomen.

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Doorberekeningen risico’s introductie SARS CoV2 door toerisme (zie
bijlage afbeelding 7-10)
Aan de hand van de epidemiologische situatie van een land of staat waar
reizigers vandaan komen kan men het risico op introductie in het land van
bestemming berekenen. Uit landen waar de prevalentie (het voorkomen
van het virus) hoog is, is de kans op een toerist met COVID-19
vanzelfsprekend hoger dan een land waar de prevalentie laag is. Landen
die een stijgende ‘epi-curve’ hebben, zitten in een fase waarin het aantal
infecties nog immer toeneemt en daarmee ook de kans dat een toerist het
virus bij zich draagt.
Voor sommige landen geldt dat de onderbouwing van de epidemiologische
cijfers erg mager noch compleet is. Het is dus niet altijd eenvoudig om
een specifieke risico-inschatting per land te maken, maar uitgaande van
het feit dat circa driekwart van de toeristen op Aruba en voor St. Maarten
circa 60% uit Noord-Amerika komen, en dat het merendeel van de
toeristen op Curaçao uit Nederland komt, is er een vergelijking van de
epidemiologische situatie van de Verenigde Staten (bijlage) en Nederland
(bijlage) van medio mei gebruikt om een beeld van het risico te schetsen.
Afhankelijk vanuit welke staat in de Verenigde Staten de toeristen
afkomstig zijn is de kans op introductie van het SARS CoV-2 een factor 10
tot 50 zo hoog voor toeristen afkomstig uit de Verenigde Staten dan voor
toeristen uit Nederland. Benadrukt moet worden dat deze cijfers een
benadering van de werkelijkheid zijn en het risico vooral relatief duiden.
Ook worden schattingen gegeven voor het aantal binnenkomende
gevallen bij twee soorten beleid: screening op klachten voor vertrek
versus testen voor vertrek (zie afbeeldingen 8 en 9 in bijlage). Daarbij
wordt geen rekening gehouden met mogelijke overdracht tijdens de
vlucht.

Pagina 4 van 9

Risicobeperkende maatregelen
Om risico’s van toerisme te beperken kunnen maatregelen getroffen
worden die:
• de kans op introductie verlagen, en
• de kans op lokale overdracht verlagen.
Tevens moeten de landen voorbereid zijn op een herintroductie van
COVID-19. De capaciteit van de public health, de curatieve zorg en de
medisch microbiologische laboratoria moeten voor een langere periode
versterkt worden. Hierover is in het tweede OMT Cariben ook geadviseerd.

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Maatregelen om de kans op introductie te verkleinen
Met een inreisverbod voor bewoners uit landen met een hoge incidentie
kan het aantal besmettelijke reizigers eenvoudig beperkt worden, echter
sommige doelmarkten (zoals VS en/of landen uit Zuid-Amerika) worden
daarmee geheel afgesloten. Ook voor toerisme afkomstig uit landen met
minder hoge incidentie zal geïnvesteerd moeten worden in aanvullende
maatregelen om het risico op introductie verder te beperken:
(1) Temperatuurmeting bij vertrek en/of aankomst wordt op veel plekken
uitgevoerd om reizigers met klachten vlak voor of na de vliegreis te
identificeren. Deze maatregel is echter weinig specifiek (er zijn veel
aandoeningen met koorts) en de gevoeligheid is beperkt door
verstorende factoren als gebruik van antipyretica en airconditioning.
De WHO en ECDC adviseren dat dergelijke interventies te weinig
betrouwbaar en niet kosteneffectief zijn en derhalve niet zouden
moeten worden ingezet.
(2) Triage voor vertrek om zo toeristen te identificeren met klachten of die
recent in contact zijn geweest met andere personen met klachten.
Dit kan door de toerist, thuis d.m.v. een vragenlijst of telefonisch
interview, door de reisorganisatie een aantal vragen te laten
beantwoorden. Een dergelijke interventie is eenvoudig uit te voeren en
te implementeren maar veronderstelt openheid, transparantie en
eerlijkheid van reiziger en reismaatschappijen. Nadelen hiervan zijn
dat men tussen het invullen van de vragenlijst (of de mondelinge
gezondheidscheck voor vertrek) en aankomst alsnog klachten kan
ontwikkelen.
Deze triage zal dan ook bij binnenkomst plaats moeten vinden. Dit
vraagt echter veel personele capaciteit op het eiland om in relatief
korte tijd grote aantallen passagiers te kunnen verwerken.
(3) Testen voor vertrek is – wanneer zorgvuldig uitgevoerd – een goede
manier om het merendeel van de besmette toeristen die zich nog in
het presymptomatische stadium bevinden te identificeren. De
moleculaire test zou zo kort mogelijk voor vertrek plaats moeten
vinden (uiterlijk binnen 72 uur). Maar iemand met een negatieve test
die alsnog klachten ontwikkelt moet opnieuw beoordeeld worden.
Het is ook mogelijk om alle toeristen te testen bij aankomst, maar dat
vraagt een grote capaciteit van de microbiologische laboratoria in het
ontvangende land en vereist bovendien adequate opvangfaciliteiten op
het vliegveld en afspraken wat te doen met mensen die positief
testen. Een dergelijke interventie reduceert het risico op introductie
met circa 50%, maar het mist de toeristen die nog vroeg in hun
incubatietijd zitten, die positief worden na het afnemen van de test.
Pagina 5 van 9

De WHO en ECDC geven aan dat er op dit moment noch voor
serologisch testen noch voor sneltesten een rol is weggelegd voor de
detectie van infectieuze bezoekers in het kader van reizigersscreening.
(4) Afgifte van gezondheidscertificaten op basis van serologische
testresultaten of op basis van doorgemaakte ziekte zou een groep
mensen kunnen identificeren waarbij het risico op introductie van het
virus relatief klein zou zijn, omdat zij waarschijnlijk immuun is.
Dit betreft momenteel echter slechts een klein deel van het potentiele
reizigerspubliek en er is onzekerheid over de relatie tussen
serologische uitslag en immuniteit (uitgaande van de
seroprevalentiestudies in Nederland is het percentage serologisch
positieve personen tussen 3,7- 5,5%).

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Maatregelen om risico op lokale transmissie te reduceren
(1) Strenge quarantainemaatregelen (alle inkomende reizigers 10-14
dagen in quarantaine) geven de meeste zekerheid voor wat betreft het
beperken van risico’s op introductie.
Om alle reizigers in quarantainefaciliteiten te plaatsen zijn uitgebreide
voorzieningen nodig, maar zelfs dan zal een dergelijke maatregel het
aantal reizigers serieus beperken. Gezien de relatief geringe
verblijfsduur van de gemiddelde toerist is deze maatregel slechts voor
een beperkte groep lange verblijvers realistisch.
(2) Een variant hierop is om reizigers zoveel mogelijk van de lokale
bevolking te scheiden, door quarantaine in resorts te organiseren.
Reizigers verblijven hun hele vakantie op een resort, maar kunnen
tijdens deze quarantaineperiode wel genieten van zon, zee en strand,
afgesloten van de lokale bevolking. Deze beperkte interacties tussen
lokale bevolking en toeristen verlaagt het transmissierisico. Het is
alleen niet overal uitvoerbaar en kan economisch minder aantrekkelijk
zijn omdat een deel van de (toeristen)economie buiten spel wordt
gezet. Bij het introduceren van dergelijke faciliteiten is met name het
personeel van de desbetreffende hotels kwetsbaar. Hierbij moet een
separaat monitorings- en testbeleid te behoeve van het personeel
worden opgezet.
(3) Het toelaten van toerisme (uit landen waar de transmissie op grote
schaal plaatsvindt in de gemeenschap) leidt ten principale altijd tot
introductie van het virus op de eilanden. Om uitgebreide transmissie
te voorkomen kunnen zoals hierboven gemeld
quarantainemaatregelen helpen. Indien dat niet mogelijk is zullen de
bestaande of net afgeschaalde lokale maatregelen zoals social
distancing, een (beperkte) avondklok, het sluiten van specifieke
faciliteiten (zoals casino’s, disco’s, nachtclubs en dergelijke) en het
verbieden van evenementen waar grote aantallen personen bij elkaar
komen, gecontinueerd of opnieuw ingesteld moeten worden, met als
doel het risico op transmissie te verkleinen.
(4) Om het risico op transmissie zo laag mogelijk te houden is het van
belang om zowel bij toeristen als bij specifieke risicogroepen zoals
personeel dat beroepsmatig met toeristen in aanraking komt
laagdrempelig te testen bij klachten die mogelijk op COVID-19 zouden
kunnen wijzen. Tijdens het verblijf moet er voor toeristen in
samenwerking met de toeristenbranche een vorm van
monitoringbeleid worden overeengekomen.
Pagina 6 van 9

(5) Om de risico’s te beperken en controle te houden op de
ontwikkelingen is het van belang om de openstelling voor toeristen op
gefaseerd en gecontroleerde wijze met in eerste instantie beperkte
aantallen in te voeren. Dit is van belang omdat zowel overheid als de
sector ervaring moet kunnen opdoen en moet kunnen leren hoe met
deze nieuwe situatie om te gaan.
(6) Het vereisen van een goede reis- en zorgverzekering met de
mogelijkheid tot repatriëring.

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

(In)zicht hebben op lokale transmissie
Het is van belang om de aanscherping of versoepeling van
transmissiebeperkende maatregelen te sturen op basis van
epidemiologische informatie waarmee de beleidsmakers zich een beeld
proberen te vormen van de lokale transmissie. Om dit beleid zo scherp
mogelijk te kunnen sturen is het streven om dit te doen op basis van
gegevens die zo dicht mogelijk bij het moment van besmetting liggen.
Sturing geschiedt per definitie op basis van gebeurtenissen die in het
verleden hebben plaatsgevonden, dus op basis van een historische
epidemiologische situatie die gezien de relatief korte generatietijd snel
kan evolueren. We noemen dit wel ‘sturen op de achteruitkijkspiegel’. Het
is een onzekere wijze van sturen waarbij men zich bewust moet zijn dat
er zich ondanks deze interventies nog grote schommelingen in de
incidentie kunnen voordoen waarbij effecten zich pas na 10 tot 14 dagen
en langer laten beoordelen.
Het pas reageren met het opnieuw instellen van maatregelen na een
stijgend aantal (IC-)opnames kan er toe leiden dat de ziekenhuiscapaciteit
alsnog overvraagd wordt ondanks de getroffen maatregelen, omdat de
uitbraak onder de bevolking dan al veel te ver is gevorderd.
Men zal zich middels laagdrempelig testen en intensief bron- en
contactonderzoek snel een beeld moeten vormen van een dreigende
uitbraak of gelokaliseerde clusters en direct weer lokale maatregelen
treffen.
Interinsulair quarantainebeleid
Alle eilanden zien voordelen van een interinsulair quarantainebeleid en
zien het als een eerste stap in het afschalen van de externe maatregelen.
Echter, waar het introduceren van toerisme op enkele eilanden als een
onvermijdelijke economische noodzaak wordt gezien, geldt voor andere
eilanden dat ze trots zijn op een COVID-19-vrije status en is angst voor
het virus een dominante emotie onder de bevolking. Omdat het toelaten
van toeristen altijd zal leiden tot introductie van het virus, staan deze
eilanden negatief tegenover een interinsulair open reisbeleid voor de
lokale bevolking als deze ook met toeristen in aanraking kunnen komen.

C. Advies
Het OMT realiseert zich dat de 4 landen verschillende uitgansposities
hebben met betrekking tot de vraag of het openstellen van de grenzen
wenselijk is. Het OMT realiseert zich ook dat het voor bestuurders een
groot dilemma is om prioriteit te geven aan economische activiteiten
Pagina 7 van 9

versus volksgezondheidsrisico’s. Echter, het OMT kan alleen uit een
medische/epidemiologische/microbiologische invalshoek adviseren. Het
OMT benoemt de risico’s van sommige potentiele keuzes en adviseert –
indien toeristen worden toegelaten – risicoreducerende maatregelen en
goede voorbereidingen te treffen om een mogelijke uitbraak sneller te
kunnen detecteren.

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Het OMT concludeert dat bij het openstellen van de grenzen het niet de
vraag is of, maar vooral wanneer en in welke mate er sprake is van
herintroductie van het virus. Het openstellen van de grenzen voor
toeristen (uit landen waar de transmissie op grote schaal plaatsvindt) zal
namelijk altijd leiden tot het introduceren van het coronavirus in het
ontvangende land. Het risico hierop is sterk afhankelijk van de
epidemiologische situatie in het land waar de toeristen vandaan komen.
Deze epidemiologische situatie verandert met de tijd. Het risico op
introductie en transmissie is sterk afhankelijk van de keuze voor welke
toeristen de grenzen worden opengesteld. Zoals in de bijlage wordt
geschetst is de kans op een toerist met COVID-19 momenteel 10 tot 50
keer zo hoog als hij uit de Verenigde Staten komt dan als hij uit
bijvoorbeeld Nederland afkomstig is. Met de keuze voor het openstellen
van grenzen voor toerisme is het van belang hiermee rekening te houden.
Het OMT concludeert tevens dat het niet eenvoudig is om de
epidemiologische situatie van verschillende landen goed te interpreteren.
Landen hebben verschillend beleid en rapporteren niet eenduidig, zodat
men niet zomaar uit kan gaan van de officiële cijfers. Toch is het van
belang de epidemiologische uitgangssituatie van landen goed inzichtelijk
te krijgen.
Het OMT concludeert dat bij het toelaten van toeristen op de Caribische
eilanden het handhaven van de huidige containment-strategie een
aanzienlijke extra inspanning van de publieke gezondheidszorg zal
vergen. Het toelaten van toeristen zal altijd het risico met zich brengen
van toenemende casuïstiek, ziekenhuisopnames en sterfte onder de
bevolking. Deze consequenties van het openstellen van de grenzen
moeten ook zorgvuldig met de bevolking worden gecommuniceerd, om zo
ook een adequate respons onder de bevolking te realiseren.
Het OMT adviseert het risico op introductie en vervolgens op transmissie
naar de lokale bevolking te reduceren door verschillende maatregelen te
treffen:
• Reductie introductie door inreisverbod voor bewoners uit landen
met een hoge incidentie en daarnaast gezondheidsscreening en
moleculaire testen voorafgaand aan vertrek.
•

Reductie transmissierisico naar en binnen de lokale bevolking door
verschillende vormen van quarantainemaatregelen, en als dat niet
goed mogelijk of wenselijk is door verschillende maatregelen
m.b.t. social distancing, laagdrempelig testen en bron- en
contactonderzoek.

Het OMT herhaalt het eerdere advies dat er voldoende capaciteit aanwezig
moet zijn voor bron- en contactonderzoek, monitoring, surveillance en
Pagina 8 van 9

testen, naast de capaciteit in de ziekenhuizen (IC en afdelingen). Het OMT
adviseert de in een eerder OMT gesignaleerde tekortkomingen zo spoedig
mogelijk te repareren.
Voor wat betreft een gezamenlijk quarantainebeleid is het evident dat een
ieder de voordelen hiervan ziet in de vorm van een vrij interinsulair
personenverkeer. Maar de verschillende routes die de landen zelfstandig
kiezen en een gebrek aan interinsulair overleg om de keuzes toe te lichten
en (on)zekerheden te benoemen, zorgen voor een gebrek aan
vertrouwen. Voor de kleinere eilanden, die ook minder economische druk
voelen, is de primaire reactie dan om de veilige quarantainemaatregel te
behouden. Het OMT adviseert om het IHR-netwerk te gebruiken om meer
informatie te delen en de risico-inschattingen te duiden. Eventueel kunnen
er in plaats van quarantaine andere maatregelen zoals triage op klachten
en laagdrempelig testen voor interinsulaire reizigers toegepast worden om
risico te reduceren.

Datum
3 juni 2020
Ons kenmerk
0056/2020
LCI/JvD/hvdk/hl/dr

Met vriendelijke groet,

Prof. dr. J.T. van Dissel
Directeur CIb

Pagina 9 van 9