Aangeboden aan de Voorzitter van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal door
de Algemene Rekenkamer

Rapport bij het Jaarverslag 2009

Ministerie van Justitie (VI)

Onderzoeksteam
Dhr. drs. H.J.A. Vink RA (projectleider)

Uitgave
Sdu Uitgevers

Dhr. M.P.H.A. Creemers
Mevr. mr. drs. H.M.W.G. Goossens

Zetwerk en begeleiding
Sdu Uitgevers

Dhr. drs. O.G.H.M. Klabbers RO

afdeling Traffic

Dhr. mr. H.J.L. Koot

e-mail traffic@sdu.nl

2010

Mevr. ir. W. Keetman

Dhr. J.A. van Krimpen RA
Dhr. ir. W. van der Vet

Drukwerk
DeltaHage Grafische Dienstverlening

Dhr. drs. W. Voogd
Mevr. drs. J. Walraven

Omslag
Corps Ontwerpers, Den Haag

Voorlichting en tekstbegeleiding
Afdeling Communicatie
Postbus 20015

Fotografie
2D3D

2500 ea Den Haag
telefoon (070) 342 44 00

Graphics

fax (070) 342 41 30

MediagraphiX

voorlichting@rekenkamer.nl

Schwandt Infographics

www.rekenkamer.nl
Bestelling
Sdu Klantenservice

Rechtmatigheidsonderzoek over 2009

Mevr. drs. C.L. Salzman

telefoon (070) 378 98 80
fax (070) 378 97 83
e-mail sdu@sdu.nl
internet www.sdu.nl
of via de boekhandel
kst 139595
isbn 978 90 12 13325 8
nur 823

9 789012 133258

10.0086 AR_RJV2009_omsl_A3.indd 7

03-05-10 13:37

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 360 VI

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Justitie
2009

Nr. 2

RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2009 VAN HET MINISTERIE
VAN JUSTITIE (VI)
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
’s-Gravenhage, 19 mei 2010
Hierbij bieden wij u het op 7 mei 2010 door ons vastgestelde «Rapport bij
het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van Justitie (VI)» aan.
Algemene Rekenkamer
drs. Saskia J. Stuiveling,
president
dr. Ellen M.A. van Schoten RA,
secretaris

KST139595
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

1

Inhoud
Samenvatting

5

1
1.1
1.2
1.3
1.4

Over dit onderzoek
Oordelen bij het jaarverslag
Onderzoek naar beleid
Onderzoek naar de bedrijfsvoering
Onderzoek naar de financiële informatie

6
6
6
6
7

2
2.1
2.2
2.3

Beleid
Beschikbaarheid van de beleidsinformatie
Praktijktoets
Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag
over gevoerd beleid

8
8
8

Bedrijfsvoering
Ontwikkeling in de bedrijfsvoering
Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheer
Inkoopbeheer
Personeelsdossiers
Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag
over bedrijfsvoering

10
10
11
12
12

4
4.1
4.2

Financiële informatie
Oordeel over de financiële informatie
Oordeel over de saldibalans

14
14
14

5
5.1
5.2

Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer
Reactie minister
Nawoord Algemene Rekenkamer

15
15
16

3
3.1
3.2
3.2.1
3.2.2
3.3

8

13

Kwaliteitskaart

19

Audit Actielijst 2010

23

Overzicht fouten en onzekerheden in de financiële informatie in het
Jaarverslag 2009 van het Ministerie van Justitie (VI)

24

Gebruikte afkortingen

31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

3

SAMENVATTING
Voor u ligt ons rapport bij het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van
Justitie. In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons rechtmatigheidsonderzoek naar het jaarverslag en de bedrijfsvoering van dit
ministerie.
Wij hebben uit hoofde van onze wettelijke taak, zoals beschreven in de
Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001), het gevoerde financieel beheer en
materieelbeheer van het Ministerie van Justitie beoordeeld en wij zijn
nagegaan of de informatie in het jaarverslag van dit ministerie over het
gevoerde beleid, over de bedrijfsvoering en over de financiën tot stand is
gekomen volgens de daarvoor geldende regels, en goed is weergegeven
in het jaarverslag.
De belangrijkste uitkomsten van ons onderzoek naar het Jaarverslag 2009
van het Ministerie van Justitie zijn:
• De beschikbaarheid van de beleidsinformatie is licht verbeterd. Het
ministerie loopt echter risico’s voor de betrouwbaarheid van de
beleidsinformatie. De informatie over het gevoerde beleid voldoet wel
aan de verslaggevingseisen.
• Het inkoopbeheer bij het Ministerie van Justitie kent al ruim tien jaar
problemen. We constateren dat de auditdienst veelvuldig wordt
ingezet om de departementsleiding van informatie te voorzien, terwijl
dit primair een taak lijkt voor de directie Financieel-Economische Zaken
(FEZ). We stellen dit niet alleen bij het inkoopbeheer vast, maar bij
meer aspecten van de bedrijfsvoering, zoals het betaalgedrag en de
verantwoording van de inhuur van derden. Fouten en risico’s worden
laat vastgesteld doordat er geen goede interne controlemaatregelen
zijn, waardoor er nauwelijks mogelijkheden zijn om deze (tijdig) op te
lossen.
• Indien het ministerie er niet in mocht slagen om eind 2010 ervoor te
zorgen dat er inkoopplannen zijn, dat er maandelijks wordt gerapporteerd, dat er interne controle plaatsvindt en dat het bedrag aan
onrechtmatigheden in het voorgenomen tempo is gereduceerd, zullen
wij volgend jaar overwegen hiertegen bezwaar te maken ingevolge
artikel 89 derde lid CW 2001.
• De financiële informatie in het jaarverslag voldoet aan de eisen die de
CW 2001 stelt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

5

1 OVER DIT ONDERZOEK
Een minister verantwoordt zich in zijn jaarverslag over hoe zijn ministerie
in het afgelopen jaar heeft gepresteerd en gefunctioneerd. In het
jaarverslag staat of de doelen en prestaties die in de begroting van het
ministerie waren afgesproken, ook zijn gerealiseerd (informatie over het
beleid), hoe het ministerie heeft gefunctioneerd (informatie over de
bedrijfsvoering) en wat de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van
het ministerie zijn geweest (financiële informatie).
Wij onderzoeken de informatie in het jaarverslag op elk van deze drie
terreinen, en kijken ook naar de achterliggende processen binnen het
ministerie. Op basis hiervan formuleren wij onze bevindingen en
oordelen.
In dit rapport komen achtereenvolgens aan de orde: de informatie in het
jaarverslag over het door de minister gevoerde beleid (hoofdstuk 2), over
de bedrijfsvoering van het ministerie (hoofdstuk 3) en over de financiën
van het ministerie (hoofdstuk 4). Wij besluiten dit rapport met een
weergave van de reactie die wij op het conceptrapport hebben gekregen
van de minister van Justitie, aangevuld met ons nawoord (hoofdstuk 5).
Een uitgebreide toelichting op dit rapport vindt u op www.rekenkamer.nl.
1.1 Oordelen bij het jaarverslag
De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij het
Rijk. Wij doen dit onderzoek uit hoofde van onze wettelijke taak zoals
beschreven in de CW 2001. Wij beoordelen het gevoerde financieel beheer
en materieelbeheer en gaan na of de informatie in de jaarverslagen over
het gevoerde beleid, over de bedrijfsvoering en over de financiën tot
stand is gekomen volgens de daarvoor geldende regels en goed is
weergegeven in de jaarverslagen. Met onze wettelijke oordelen hierover
ondersteunen we de Tweede Kamer bij het verlenen van decharge aan de
betrokken ministeries.
1.2 Onderzoek naar beleid
Niet alleen het doen van onderzoek naar de jaarverslagen behoort tot de
wettelijke taak van de Algemene Rekenkamer. De CW 2001 schrijft
daarnaast voor dat wij onderzoek doen naar de doeltreffendheid en de
doelmatigheid van het gevoerde beleid (CW 2001, artikel 85). Dit jaar
hebben wij het gevoerde beleid op een aantal terreinen onder de loep
genomen. Hierover rapporteren wij in hoofdstuk 2. We schetsen een beeld
van de beschikbaarheid in het jaarverslag van informatie over het door de
minister gevoerde beleid (§ 2.1). Daarnaast geven we voor de door ons
onderzochte onderwerpen aan in hoeverre het gevoerde beleid heeft
bijgedragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen en of het
voor dit beleid bestemde geld ook is besteed zoals met de Tweede Kamer
was afgesproken (§ 2.2). Tot slot geven we in dit hoofdstuk een oordeel
over de wijze waarop de beleidsinformatie tot stand is gekomen (§ 2.3).
1.3 Onderzoek naar de bedrijfsvoering
Conform de CW 2001 (artikel 82) doet de Algemene Rekenkamer onderzoek naar de bedrijfsvoering van departementen. Wij integreren dit
onderzoek in het jaarlijks terugkerende rechtmatigheidsonderzoek. Wij
geven in hoofdstuk 3 een oordeel over het gevoerde financieel beheer en
materieelbeheer en de voor dat beheer bijgehouden administraties (§ 3.2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

6

Ook beschrijven we in dit hoofdstuk de geconstateerde onvolkomenheden
in de overige bedrijfsprocessen, die belangrijk zijn voor het functioneren
van het Ministerie van Justitie, en doen waar nodig aanbevelingen voor
verbetering. Tot slot geven we in dit hoofdstuk een oordeel over de wijze
waarop de informatie over de bedrijfsvoering in het jaarverslag tot stand
is gekomen (§ 3.3).
1.4 Onderzoek naar de financiële informatie
Ook het onderzoek naar de financiële informatie in het jaarverslag is
onderdeel van ons jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek (CW 2001, artikel
82). In hoofdstuk 4 melden we zowel de fouten en onzekerheden in de
financiële informatie die de kwantitatieve tolerantiegrenzen overschrijden
als de fouten en onzekerheden in de financiële informatie die naar hun
aard onze kwalitatieve tolerantiegrenzen overschrijden. Onder «fouten»
verstaan we financiële informatie die niet rechtmatig tot stand is gekomen
(dat wil zeggen: het begrotingsgeld is niet volgens de regels ontvangen of
uitgegeven) of niet deugdelijk is weergegeven (dat wil zeggen: er is geen
goede verantwoording afgelegd in het jaarverslag). We spreken van
«onzekerheden» wanneer we door onvolkomenheden in het financieel
beheer niet kunnen vaststellen of er al dan niet sprake is van fouten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

7

2 BELEID
2.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatie
Over 2009 heeft het Ministerie van Justitie in het Jaarverslag voor 33%
van de operationele doelstellingen concrete informatie opgenomen over
de realisatie daarvan. Daarmee biedt het Jaarverslag 2009 een vergelijkbaar inzicht in de doelrealisatie als dat over 2008.
Voor 93% van de operationele doelstellingen is concrete informatie
opgenomen over de prestaties die daarvoor zijn geleverd. Het verslag
over 2009 biedt daarmee een beter inzicht in de geleverde beleidsprestaties dan het Jaarverslag 2008.
2.2 Praktijktoets
In onze praktijktoetsen bekijken we wat de bijdrage van het beleid is
geweest aan de oplossing van een bepaald maatschappelijk probleem, en
gaan we na of het voor dit beleid bestemde geld besteed is aan de
afgesproken doelen. Bij het Ministerie van Justitie hebben we een
praktijktoets verricht naar de bestrijding van kinderporno op internet. Deze
doelstelling valt onder het beleidsartikel 13 Rechtshandhaving, criminaliteits- en terrorismebestrijding uit het Jaarverslag 2009 van het Ministerie
van Justitie. Het financieel belang dat met de bestrijding van kinderporno
op internet is gemoeid, bedraagt € 610 000.
Wij hebben onderzoek gedaan naar het beleid gericht op het blokkeren
van websites met kinderporno, als onderdeel van de bestrijding van
cybercrime. Op basis van de praktijktoets hebben wij de volgende
bevindingen.
Tijdens onze praktijktoets vond in Nederland geen blokkering van
websites met kinderporno plaats. Ten tijde van het onderzoek verwachtte
de Stichting Meldpunt ter Bestrijding van Kinderporno op Internet dat in
het eerste kwartaal 2010 een zwarte lijst gereed zou zijn die door providers
gebruikt zou worden om daarmee websites met kinderporno te blokkeren.
Nu wordt in veel gevallen een taakstraf geëist tegen downloaders van
kinderporno. Volgens de regels van het Openbaar Ministerie zou echter
nog nauwelijks een taakstraf geëist moeten worden, maar een gevangenisstraf.
2.3 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
gevoerd beleid
In onderstaand kader staat ons oordeel over de totstandkoming van de
informatie die in het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van Justitie
wordt verstrekt over het gevoerde beleid. Wij geven hierover jaarlijks een
oordeel krachtens de CW 2001. De Algemene Rekenkamer heeft over 2009
onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid van het prestatiegegeven
over het percentage gemeenten dat een afstandscriterium voor coffeeshops nabij scholen heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

8

Oordeel
Op grond van ons onderzoek hebben we vastgesteld dat de informatie over het prestatiegegeven het percentage gemeenten met ten minste één coffeeshop en een
afstandscriterium voor coffeeshops nabij scholen heeft opgenomen in diens gemeentelijk beleid niet voldoende deugdelijk tot stand is gekomen en voldoet aan de verslaggevingseisen.
De minister van Justitie heeft zich in het jaarverslag als volgt verantwoord:
«Met de VNG en gemeenten zijn afspraken gemaakt over de invulling van het afstandscriterium tussen coffeeshops en scholen. Volgens de monitoring die de VNG uitvoert
voldoet inmiddels 85% van de gemeenten met een coffeeshop aan dit criterium.»
In het bronmateriaal Eindrapportage Monitoring van het Bestuursakkoord wordt de
vraag «Zijn in het gemeentelijk coffeeshopbeleid andere of nog bijkomende drempelverhogende maatregelen die worden gehanteerd voor de vestiging van coffeeshops?»
door 85% van de gemeenten bevestigend beantwoord.
Wij constateren dat de minister het onderliggende cijfermateriaal niet juist heeft
gebruikt in het jaarverslag door informatie over het afstandscriterium te verwarren met
informatie over andere drempelverhogende maatregelen.

Wij zetten meer in het algemeen vraagtekens bij de betrouwbaarheid van
de totstandkoming van de beleidsinformatie van het Ministerie van
Justitie. Het ministerie ontleent zijn beleidsinformatie aan complexe
geautomatiseerde systemen. Vooral het samenvoegen van informatie is
niet goed te volgen, doordat de oudere systemen geen geprogrammeerde
controles bevatten die nagaan of informatie op correcte wijze is samengevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

9

3 BEDRIJFSVOERING
We stellen over 2009 vast dat het inkoopbeheer van het Ministerie van
Justitie nog niet op orde is. Het totale bedrag aan fouten en onzekerheden
in het inkoopbeheer is weliswaar in 2009 met 12% gedaald tot € 85,2
miljoen, maar daarbinnen is het bedrag aan fouten en onzekerheden als
gevolg van het niet-naleven van Europese aanbestedingsregels met circa
8% gestegen tot € 57,3 miljoen. De inkoopdossiers zijn in 2009 verbeterd,
waardoor de auditdienst nu beter kan controleren. Het bedrag aan
inkopen waarvan de auditdienst de rechtmatigheid niet kon vaststellen
(«de onzekerheden») is hierdoor gedaald, maar het bedrag aan vastgestelde fouten is gestegen.
Het Ministerie van Justitie heeft vanaf 1 januari 2008 zijn controlfunctie
heringericht. Hierbij hanteert men integraal management en zijn de
sturing en beheersing decentraal georganiseerd. Wij staan positief
tegenover de kansen die de decentrale aansturing en beheersing bieden,
maar wijzen erop dat ook vereist is dat de departementsleiding kaders
stelt en voldoende informatie krijgt om de bedrijfsvoering als geheel te
monitoren en waar nodig bij te sturen. Het valt ons op dat de auditdienst
veelvuldig wordt ingezet om de departementsleiding van deze informatie
te voorzien voor processen waarbij dit de taak lijkt van de directie FEZ. Zo
rapporteert alleen de auditdienst over de uitvoering van het inkoopbeheer.
In ons onderzoek stelden wij ook vast dat de departementsleiding
onvoldoende aandacht heeft voor de aansturing en beheersing van het
inkoopproces en ter zake niet beschikt over actuele informatie.
Tekortkomingen in de controlfunctie van de directie FEZ die wij zien bij het
inkoopbeheer, zien wij ook bij het betaalgedrag en de externe inhuur. De
directie FEZ heeft geen duidelijke instructies gegeven over wat het
gewenste betaalgedrag is. Ook voor betrouwbare cijfers over het
betaalgedrag en de inhuur van externen steunt het ministerie zwaar op de
auditdienst. De directie FEZ zou een aansturende en tussentijds controlerende rol moeten vervullen om niet slechts achteraf te kunnen constateren
dat het betaalgedrag onder de maat was en de bijlage Inhuur externen
niet volledig.
3.1 Ontwikkeling in de bedrijfsvoering
Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van de onvolkomenheden in
de bedrijfsvoering van het Ministerie van Justitie over de afgelopen drie
jaar. Te zien is welke (ernstige) onvolkomenheden wij de laatste jaren
hebben aangetroffen in het financieel beheer en het materieelbeheer en in
de overige onderdelen van de bedrijfsvoering, en welke onvolkomenheden zijn opgelost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

10

Ontwikkeling onvolkomenheden in de bedrijfsvoering
Ministerie van Justitie

–

Onvolkomenheden

––

Ernstige onvolkomenheden

Personeelsbeheer

+

Opgelost

2005
2007

2006
2008

–

–

2007
2009

Baten-lastendient DJI

–

IND

–

Raad voor de Kinderbescherming

–

Openbaar Ministerie

–
–

Inkoopbeheer

––
––

Kerndepartement EAR
Baten-lastendienst DJI EAR

–

–

Raad voor de Kinderbescherming EAR

–

–
–

Openbaar Ministerie EAR
Bevoorschotten van baten-lastendiensten

+

Financieel beheer inburgering

+

Projectgeldenbeheer baten-lastendienst DJI

–

–

+

Wij hebben in 2009 acht onvolkomenheden geconstateerd in de bedrijfsvoering van het ministerie, waarvan één ernstig. Deze komen aan bod in
§ 3.2.
Wat betreft het projectgeldenbeheer van de baten-lastendienst DJI
spreken wij niet langer van een onvolkomenheid, omdat dit beheer
voldoende is verbeterd.
Een nadere toelichting op de onvolkomenheden is opgenomen in het
achtergronddocument Toelichting op het rapport bij het Jaarverslag 2009
van het Ministerie van Justitie. Dit document staat op onze website
www.rekenkamer.nl.
3.2 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheer
In onderstaand kader staat ons oordeel over het financieel beheer en het
materieelbeheer van het Ministerie van Justitie. Krachtens de CW 2001
gaan wij jaarlijks na of deze onderdelen van de departementale bedrijfsvoering voldoen aan de daaraan gestelde eisen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

11

Oordeel
De onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer en de
daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van Justitie voldeden in 2009
aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met uitzondering van vier onvolkomenheden in
het inkoopbeheer (waarvan één ernstig) en vier onvolkomenheden in het beheer van
personeelsdossiers.

3.2.1 Inkoopbeheer
In 2009 vertoont het inkoopproces bij het Ministerie van Justitie nog
steeds gebreken. Oorzaken liggen bij de organisatie van het inkoopbeheer
en de infrastructuur voor inkoopondersteuning. In 2009 is de minister nog
nauwelijks toegekomen aan fundamentele verbeteringen in het inkoopbeheer. Wel is begin 2010 een plan van aanpak opgesteld, dat in 2010
moet leiden tot een sterke reductie van de omvang van de fouten. Deze
fouten waren, evenals in 2008, het grootst bij het kerndepartement, de
Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de Raad voor de Kinderbescherming.
Bij het kerndepartement handhaven wij de ernstige onvolkomenheid en
bij DJI en de Raad voor de Kinderbescherming handhaven wij de
onvolkomenheid. Bij het Openbaar Ministerie is er in 2009 ook sprake van
een onvolkomenheid in het inkoopbeheer. De reden daarvoor is de
hardnekkigheid van het probleem aldaar; de aanzienlijke omvang van de
fouten en onzekerheden is gebleven in 2009. Indien het ministerie er in
2010 niet in mocht slagen het inkoopbeheer aanmerkelijk te verbeteren,
zullen wij volgend jaar overwegen hiertegen bezwaar te maken ingevolge
artikel 89 derde lid CW 2001. Eind 2010 verwachten wij dat er inkoopplannen zijn, dat er maandelijks wordt gerapporteerd, dat er interne
controle plaatsvindt en dat het bedrag aan onrechtmatigheden in het
voorgenomen tempo is gereduceerd.
3.2.2 Personeelsdossiers
De kwaliteit van de personeelsdossiers is verbeterd. Waren in 2008 de
personeelsdossiers departementsbreed niet op orde, nu is dit beperkt tot
vier dienstonderdelen. De auditdienst heeft bij zijn controle vastgesteld
dat een aantal belangrijke documenten ontbrak. Door onvolledige
dossiers loopt het ministerie het risico onrechtmatig salarissen te
verstrekken.
In tegenstelling tot de toezegging van de minister bij het Jaarverslag 2008
(Justitie, 2009) was het op orde brengen van de dossiers eind 2009 nog
niet gereed.1 Wij handhaven daarom deze onvolkomenheid en splitsen
deze in vier aparte onvolkomenheden omdat we elk dienstonderdeel nu
afzonderlijk aanspreken op het niet op orde hebben van de personeelsdossiers. Het betreft DJI, Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND),
Openbaar Ministerie en Raad voor de Kinderbescherming. Hierdoor is het
aantal in de kwaliteitskaart opgenomen onvolkomenheden voor de
personeelsdossiers gestegen van één naar vier. Deze toename heeft dus
te maken met het feit dat de Algemene Rekenkamer nu in staat is
specifieke beheerdomeinen aan te wijzen. Hoewel de toename anders
doet vermoeden, is de situatie verbeterd ten opzichte van vorig jaar.
1
Algemene Rekenkamer (2009). Rapport bij
het Jaarverslag 2008 Ministerie van Justitie
(VI), Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 924 VI, nr. 2. Den Haag: Sdu.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

12

3.3 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
bedrijfsvoering
In onderstaand kader staat ons oordeel over de totstandkoming van de
informatie die in het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van Justitie staat
vermeld over de bedrijfsvoering van het departement. Krachtens de CW
2001 gaan wij jaarlijks na of deze informatie tot stand is gekomen volgens
de daarvoor geldende regels.
Oordeel
De informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van
Justitie is op deugdelijke wijze tot stand gekomen, met uitzondering van de naleving
van een deel van de verslaggevingseisen.

De verslaggevingseisen schrijven voor dat de minister van Justitie in de
bedrijfsvoeringparagraaf in zijn jaarverslag ingaat op de toezeggingen aan
de Algemene Rekenkamer. Dat heeft de minister niet gedaan. De minister
heeft in zijn reactie op ons rapport over 2008 toegezegd om de personeelsdossiers eind 2009 op orde te hebben, maar dat is niet gelukt. Dat de
minister op deze toezegging in de bedrijfsvoeringparagraaf niet
terugkomt, is naar ons oordeel onterecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

13

4 FINANCIËLE INFORMATIE
In dit hoofdstuk staan onze oordelen over de financiële informatie (§ 4.1)
en over de saldibalans (§ 4.2) in het Jaarverslag 2009 van het Ministerie
van Justitie. Krachtens de CW 2001 gaan wij jaarlijks na of deze informatie
voldoet aan de daaraan gestelde eisen.
4.1 Oordeel over de financiële informatie
Oordeel
De financiële informatie in het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van Justitie voldoet
aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten en
onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd
die de tolerantiegrenzen overschrijden, en dat de informatie voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
Het totaalbedrag aan geconstateerde fouten en onzekerheden blijft ook onder de
tolerantiegrens voor de financiële informatie in het jaarverslag als geheel.

Een overzicht van alle fouten en onzekerheden is opgenomen in de
bijlagen van dit rapport.
4.2 Oordeel over de saldibalans
Oordeel
De informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2009 van het Ministerie van Justitie
voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten
en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen overschrijden, en dat de informatie voldoet aan de
verslaggevingsvoorschriften.
In 2009 heeft het Ministerie van Justitie voor een bedrag van € 5 miljard aan openstaande voorschotten afgerekend. Wij zijn van oordeel dat de afgerekende voorschotten voldoen aan de gestelde eisen.
Het totaalbedrag aan geconstateerde fouten en onzekerheden in de saldibalansposten
blijft ook onder de tolerantiegrens voor de saldibalans als geheel.

Een overzicht van alle fouten en onzekerheden is opgenomen in de
bijlagen van dit rapport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

14

5 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER
De minister van Justitie heeft op 26 april 2010 gereageerd op ons rapport.
Hierna volgt een samenvatting van zijn reactie (§ 5.1). De volledige reactie
van de minister is te vinden op www.rekenkamer.nl.
De reactie van de minister gaf ons aanleiding tot een nawoord (§ 5.2).
5.1 Reactie minister
Het verheugt de minister van Justitie dat we een verbetering constateren
in het beheer van de personeelsdossiers. De minister wijst er wel op dat
het aantal onvolkomenheden in de kwaliteitskaart van één naar vier stijgt.
Dit komt omdat we nu beschikken over informatie om de onvolkomenheden aan specifieke beheersdomeinen toe te rekenen.
De minister van Justitie is van mening dat ons beeld over de directie FEZ
niet overeenkomt met de feitelijke gang van zaken. Volgens de minister
heeft de directie FEZ geen planning- en controltaak voor het inkoopbeheer. De directie FEZ rapporteert, en niet de auditdienst, aan de
departementsleiding over de uitvoering van begroting en jaarplannen.
Over het betaalgedrag en externe inhuur wordt zelfs met een hogere
frequentie gerapporteerd dan de reguliere cyclus voorschrijft. Overigens
beperkt de directie FEZ zich niet tot monitoren en rapporteren, maar
oefent zij haar planning- en controltaak ook proactief uit. In 2009 heeft de
directie FEZ richtlijnen opgesteld over externe inhuur en over betaalgedrag. In tegenstelling tot onze bewering geeft de directie FEZ volgens
de minister wel degelijk richtlijnen over de bepaling van betaaltermijnen
en de invulling van een versneld betaalregime. Ten slotte zijn in de
richtlijnen over betaalgedrag de door ons genoemde risico’s over het
versneld betaalregime in opzet afgevangen met effectieve, op risicoanalyse gebaseerde beheersmaatregelen. Het risico van onvoldoende
gecontroleerde facturen doet zich bij goede naleving van deze maatregelen niet voor volgens de minister.
Kwaliteit beleid en beleidsinformatie bestrijding kinderporno
De minister van Justitie merkt op dat de meeste energie bij de aanpak van
kinderporno wordt gestoken in het primaire doel, namelijk het optreden
tegen de productie, verspreiding en bezit – en het daaronder liggende
seksueel misbruik – van kinderporno. Het secundaire doel is het voorkomen dat Nederlandse burgers via internet in aanraking komen met
kinderporno. De minister betreurt het dat we relatief weinig aandacht
besteden aan het primaire doel.
Verder is de minister van mening dat onze conclusie dat in 57% van de
zaken door het Openbaar Ministerie een (kale) taakstraf is geëist, onjuist
is. In 57% van de zaken is geen onvoorwaardelijke gevangenisstraf geëist,
maar bijvoorbeeld een taakstraf, een taakstraf met een voorwaardelijke
gevangenisstraf of taakstraf in combinatie met een bijzondere voorwaarde. Een andere nuancering is dat een deel van de onderzochte zaken zich
afspeelde, voordat de kinderpornografierichtlijn van kracht werd.
Totstandkoming beleidsinformatie
De minister wijst erop dat de vraagtekens die wij plaatsen bij de betrouwbaarheid van de totstandkoming van beleidsinformatie niet zijn opgenomen in ons oordeel. Toch is dit een belangrijke bevinding in ons rapport.
De minister heeft geen redenen om te twijfelen aan de betrouwbaarheid
van de totstandkoming van de beleidsinformatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

15

Inkoopbeheer niet op orde
De minister vraagt verduidelijking waarom we bij vier organisatieonderdelen van het Ministerie van Justitie van oordeel zijn dat er sprake is van
een (ernstige) onvolkomenheid in het inkoopbeheer.
De minster deelt onze opvatting niet, dat de huidige opzet van organisatie
en aansturing van het inkoopbeheer een van de oorzaken is van de
onrechtmatige inkopen. Ten eerste zijn de taken en verantwoordelijkheden
volgens de minister duidelijk belegd en een logische consequentie van de
principes rond integraal management. Wel is de minister met ons van
mening dat de capaciteit, vooral op het terrein van kaderstelling en
control op concernniveau, niet in overeenstemming is met de opgelegde
taken. Ten tweede kan volgens de minister niet worden geconcludeerd dat
de organisatie van het inkoopbeheer debet is aan de geconstateerde
onrechtmatigheden. De opzet van een organisatie en inrichting van
verantwoordelijkheden is slechts één aspect, de naleving ervan een ander.
De minister deelt onze constatering dat de informatievoorziening over de
inkoop kan worden verbeterd. Het kost nog te veel tijd om de belangrijkste
informatie te genereren en vervolgens een rol te laten vervullen in de
afwegingen van het management. Het nieuw in te voeren ICT-systeem
Leonardo zal hierin een belangrijke verbetering tot stand brengen. Ook
binnen de organisatieonderdelen van het ministerie kunnen volgens de
minister nog verbeteringen worden aangebracht in de opzet van het
toezicht op de inkoop en de werking van interne controle. Dit is dan ook
onderdeel van het verbeterplan inkoopbeheer, zo geeft de minister aan.
Personeelsdossiers niet volledig
Ook ten aanzien van de onvolkomenheden in de personeelsdossiers,
vraagt de minister om verduidelijking. De minister is van mening dat er
geen sprake is van een onvolkomenheid bij de personeelsdossiers van het
Openbaar Ministerie. De auditdienst heeft op basis van de reguliere
controle van de salarissen geconstateerd dat de digitale personeelsdossiers in voldoende mate op orde zijn. Daarnaast heeft het Openbaar
Ministerie nog eigen onderzoek uitgevoerd, waarover de auditdienst
schrijft dat hierbij geen bedenkingen zijn geconstateerd. Het Openbaar
Ministerie heeft aangegeven eind januari 2010 klaar te zijn en was volgens
constatering van de auditdienst ook klaar. De minister herkent zich ook
niet in de onvolkomenheid bij de Raad van de Kinderbescherming.
Oordeel totstandkoming informatie over bedrijfsvoering
In het jaarverslag 2009 moesten voor het eerst toezeggingen aan de
Algemene Rekenkamer worden opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf. De minister is van mening dat zijn toezegging om de personeelsdossiers in 2009 op orde te brengen, volgens planning is gerealiseerd. Om
die reden besteedt de minister geen aandacht aan deze toezegging in de
bedrijfsvoeringparagraaf. De minister merkt overigens op dat de
verbeteractiviteiten rond het personeelsbeheer, op een beperkt aantal
aspecten, niet hebben geleid tot het gewenste resultaat. De minister wijst
er ook op dat de auditdienst concludeert dat de bedrijfsvoeringsparagraaf
voor 2009 op deugdelijke wijze tot stand is gekomen.
5.2 Nawoord Algemene Rekenkamer
Wij constateren dat de minister van Justitie onze oordelen op onderdelen
niet deelt, maar naar aanleiding van de bevindingen en aanbevelingen
wel de nodige toezeggingen doet. Wij gaan hierna in op een aantal
onderwerpen van zijn reactie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

16

We constateren met de minister dat de directie FEZ rapporteert aan de
departementsleiding. We constateren echter ook dat de directie FEZ voor
de waarborging van de betrouwbaarheid van de rapportages sterk leunt
op de auditdienst. Deze controleert achteraf, waardoor fouten laat ontdekt
worden. De directie FEZ zou als concerncontroller, volgens ons, de interne
controle meer moeten aansturen. Fouten komen zo eerder aan het licht,
wat aanleiding kan zijn tot bijsturing. Wij zien ook verbetermogelijkheden
voor interne controle ten aanzien van betaalgedrag en externe inhuur.
We betwisten niet dat de directie FEZ richtlijnen uitzet, maar deze zijn
volgens ons niet altijd duidelijk en stringent genoeg. Waar het volgens
ons vooral aan ontbreekt binnen het Ministerie van Justitie, is het actief
aanspreken op verantwoordelijkheden bij het niet naleven van regels. Hier
heeft de directie wat ons betreft een directe rol, door afdelingen aan te
spreken, en een indirecte rol, door te rapporten aan de departementsleiding.
Kwaliteit beleid en beleidsinformatie bestrijding kinderporno
De minister is van mening dat onze conclusie, dat in 57% van de zaken
door het Openbaar Ministerie een taakstraf is geëist, onjuist is. Het feit dat
bij een deel van de taakstraffen aanvullende voorwaarden dan wel
straffen worden geëist, doet echter niets af aan onze bevinding. Dat de
richtlijn niet de gehele onderzoeksperiode van toepassing was, is een
terechte nuancering van de minister.
Totstandkoming beleidsinformatie
In 2009 hebben we ervoor gekozen bij alle jaarverslagen ons oordeel over
de totstandkoming van de beleidsinformatie te baseren op de praktijktoetsen. Wij geven derhalve een oordeel over de totstandkoming van één
prestatiegegeven: het percentage gemeenten dat een afstandscriterium
voor coffeeshops nabij scholen heeft opgenomen in het gemeentelijk
beleid. Vanwege complexe geautomatiseerde systemen zonder geprogrammeerde controles zetten wij daarnaast vraagtekens bij de betrouwbaarheid van de totstandkoming van de beleidsinformatie van het
Ministerie van Justitie. Ook de eigen auditdienst van het Ministerie van
Justitie geeft, mede om deze reden, aan niet te kunnen vaststellen dat de
beleidsinformatie betrouwbaar tot stand is gekomen.
Inkoopbeheer niet op orde
De grootste fouten, in aantal en bedrag, concentreren zich bij het kerndepartement, DJI, de Raad voor de Kinderbescherming en het Openbaar
Ministerie. Omdat het kerndepartement een aansturende rol behoort te
vervullen, en dat naar ons oordeel onvoldoende heeft gedaan, spreken wij
bij het kerndepartement van een ernstige onvolkomenheid in het
inkoopbeheer.
Wij zijn verheugd dat de minister toezegt «de capaciteit, vooral op het
terrein van kaderstelling en control op concernniveau» te vergroten. De
huidige verantwoordelijke directie heeft de beschikking over enkele fte’s.
Wij onderschrijven de analyse dat de naleving van de inkoopregels
primair de verantwoordelijkheid is van de organisatieonderdelen. De
minister vestigt zijn hoop bij de verbetering van de informatie over
inkopen op het systeem Leonardo. Het is de verwachting dat dit systeem
begin 2012 gereed zal zijn. Wij bevelen de minister aan om in de
tussentijd passende maatregelen te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

17

Personeelsdossiers niet volledig
De minister heeft toegezegd dat de personeelsdossiers van alle justitieambtenaren eind 2009 op orde zouden zijn. Het Openbaar Minister, de
Raad voor de Kinderbescherming, IND en DJI hebben deze einddatum niet
gehaald. Daarom spreken wij van onvolkomenheden bij deze organisatieonderdelen. De minister wijst erop dat door zijn auditdienst en bij de
interne controle geen fouten zijn aangetroffen in de dossiervorming. Wij
plaatsen twee kanttekeningen bij deze opmerking. Ten eerste is de
deelwaarneming van het onderzoek waarnaar de minister verwijst te klein
voor uitspraken over de kwaliteit van de dossiers. Ten tweede betrof het
een onderzoek naar de rechtmatigheid van de salarissen en niet naar de
kwaliteit van de personeeldossiers. De opmerking doet daarom niets af
aan de door ons geconstateerde onvolkomenheid bij de personeelsdossiers.
Oordeel totstandkoming informatie over bedrijfsvoering
De minister is van mening dat zijn toezeggingen om de verbetering van de
personeelsdossiers in 2009 af te ronden, volgens planning zijn gerealiseerd. Daarom is de minister van mening dat er geen toelichting in de
bedrijfsvoeringsparagraaf op de gedane toezegging nodig is.
Wij wijzen erop dat de minister in zijn reactie aangeeft dat op een beperkt
aantal aspecten de personeelsdossiers nog niet op orde zijn. Wij zijn van
oordeel dat er sprake is van een onvolkomenheid in de personeelsdossiers bij de hierboven genoemde organisatieonderdelen van het ministerie. Dat de minister op deze aspecten in de bedrijfsvoeringsparagraaf
niet ingaat, is daarom naar ons oordeel onterecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

18

KWALITEITSKAART
Toelichting op het instrument kwaliteitskaart
De kwaliteitskaart is een nieuw instrument van de Algemene Rekenkamer,
dat we voor het eerst hebben opgenomen in onze rapporten bij de
jaarverslagen 2008. De kwaliteitskaart is bedoeld om de uitkomsten van
ons rechtmatigheidsonderzoek op een compacte manier te presenteren en
plaatst de geconstateerde (ernstige) onvolkomenheden in de bedrijfsvoering in het licht van de totale bedrijfsvoering van het ministerie.
De kwaliteitskaart bestaat uit twee delen. In deel I zijn onze bevindingen
gekoppeld aan de begrotingsartikelen van het ministerie. Dit deel van de
kaart laat per artikel zien:
• voor welk percentage van de uitgaven concrete informatie over de
beleidsresultaten in het jaarverslag is opgenomen;
• of het begrotingsartikel wordt geraakt door geconstateerde onvolkomenheden in de bedrijfsvoering, met mogelijk gevolgen voor de
rechtmatigheid, de betrouwbaarheid van gegevens of de doelrealisatie;
• of wij als gevolg van aangetroffen onvolkomenheden daadwerkelijk
fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid of deugdelijke weergave
hebben aangetroffen;
• of de geconstateerde fouten en onzekerheden de kwantitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden.
In deel II van de kwaliteitskaart vormen de organisatieonderdelen van het
ministerie en de te beheersen bedrijfsvoeringsprocessen het uitgangspunt. Dit deel van de kaart is mede gebaseerd op de Baseline financieel en
materieel beheer van het Ministerie van Financiën, waarin de normen
voor een goed financieel beheer en materieelbeheer zijn vastgelegd.
In dit deel van de kaart zetten we het aantal beheerdomeinen waarin we
onvolkomenheden hebben geconstateerd af tegen het aantal beheerdomeinen dat voor een goed functioneren van het ministerie «relevant»,
respectievelijk «kritisch» is.
Deel II van de kwaliteitskaart maakt ook zichtbaar aan welke onderwerpen
wij en/of de departementale auditdienst in de controle over 2009 extra
aandacht hebben besteed en waar wij (ernstige) onvolkomenheden
hebben geconstateerd. Met extra aandacht van de auditdienst bedoelen
wij die aandacht voor de bedrijfsvoering die de reguliere aandacht uit
hoofde van de jaarlijkse wettelijke controle overstijgt (zie hoofdstuk 1 van
de toelichting op dit rapport op www.rekenkamer.nl voor informatie over
onze onderzoeksopzet). Met extra aandacht van de Algemene Rekenkamer
doelen wij op ons departementspecifieke en ons rijksbrede onderzoek.
Extra aandacht van de Algemene Rekenkamer en van de auditdienst
betekent niet per definitie dat alle aspecten van het desbetreffende
beheerdomein in het onderzoek zijn betrokken; de extra aandacht kan ook
betrekking hebben op een enkel aspect binnen het beheerdomein.
Voor een verdere toelichting op het instrument kwaliteitskaart verwijzen
wij naar onze website: www.rekenkamer.nl. Hier vindt u achtergrondinformatie over de kwaliteitskaart en over de gehanteerde criteria en
ordeningsprincipes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

21

Toelichting op de kwaliteitskaart van het Ministerie van Justitie
Toelichting op kaart deel I
• Beleidsinformatie
Deel I van de kwaliteitskaart van het Ministerie van Justitie maakt per
artikel zichtbaar hoeveel procent van de uitgaven wordt toegelicht met
specifieke, meetbare en tijdgebonden beleidsinformatie en maakt
zichtbaar of het eventuele ontbreken van deze informatie door het
ministerie wordt uitgelegd.
• Bedrijfsvoering
Deel I van de kwaliteitskaart laat zien dat de begrotingsartikelen 13, 14, 15
en 91 van het ministerie worden geraakt door de door ons bij dit
ministerie geconstateerde (ernstige) onvolkomenheden.
• Financiële informatie
Uit deel I van de kwaliteitskaart van het Ministerie van Justitie blijkt dat bij
geen van de begrotingsartikelen de tolerantiegrens voor de omvang van
fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave
wordt overschreden. Ook de tolerantiegrens voor het jaarverslag van het
Ministerie van Justitie als geheel wordt niet overschreden.
Toelichting op kaart deel II
Uit deel II van de kwaliteitskaart van het Ministerie van Justitie blijkt dat
143 beheerdomeinen van belang zijn voor de bedrijfsvoering. Daarvan zijn
38 beheerdomeinen als kritisch aan te merken. Van de 143 beheerdomeinen die van belang zijn voor het goed functioneren van het ministerie
hebben de auditdienst van het Ministerie van Justitie en/of wij 17
beheerdomeinen extra onderzocht. Daarvan waren er 12 kritisch en 5
relevant. Bij 3 kritische en 4 relevante beheerdomeinen hebben wij een
onvolkomenheid geconstateerd en bij één kritisch beheerdomein een
ernstige onvolkomenheid:
• Vier onvolkomenheden in het inkoopbeheer, waarvan één ernstig (zie
AAL, punt 1).
• Vier onvolkomenheden bij de personeelsdossiers (zie AAL, punt 2).
Vorig jaar was er nog sprake van één onvolkomenheid omdat de
personeeldossiers Justitiebreed niet op orde waren. Nu beperken we
de onvolkomenheden tot de organisatieonderdelen die de personeelsdossiers nog niet op orde hebben. Hierdoor is het aantal in de
kwaliteitskaart opgenomen onvolkomenheden voor de personeelsdossiers gestegen van één naar vier. Deze toename heeft dus te maken
met het feit dat wij nu beschikken over de informatie om deze
onvolkomenheid aan specifieke beheerdomeinen toe te wijzen. Hoewel
de toename anders doet vermoeden, is de situatie verbeterd ten
opzichte van vorig jaar.
In § 3.2 zijn de hierboven vermelde onvolkomenheden verder toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

22

AUDIT ACTIELIJST 2010
De Audit Actielijst (AAL) laat zien op welke punten de Algemene Rekenkamer vindt dat het ministerie actie moet ondernemen. Deze punten
kunnen zowel de onvolkomenheden in het financieel beheer en materieelbeheer betreffen als de onvolkomenheden in de overige onderdelen van
de bedrijfsvoering. De lijst vermeldt ook welke maatregelen de minister
heeft aangekondigd om de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd op te lossen.2
Eerste jaar constatering, artikel en bedrag

Stand van zaken en
conclusie

Aanbeveling

Toezegging minister

Meer informatie

Inkoopregels in het algemeen en EAR in het bijzonder worden onvoldoende nageleefd.
Begin 2010 is een plan van
aanpak opgesteld, dat in
2010 moet leiden tot een
sterke reductie van de
omvang van de fouten.

Herbezin op de organisatorische inrichting van het
inkoopbeheer voor de
langere termijn.
Zorg ervoor dat het verbeterplan door de organisatie
conform planning wordt
uitgevoerd.

Versterking van de interne
controle op het inkoopbeheer.

§ 3.2

Bij vier organisatieonderdelen is het traject verbetering
personeelsdossiers nog
steeds niet afgerond. Bij de
controle van de personele
uitgaven ontbraken belangrijke documenten.

Zet de verbetering personeelsdossiers voortvarend
voort. Zorg voor goede
monitoring.

De verbetering is in 2010
voortgezet. Deze is zover
gevorderd dat dossiers
vanaf mei 2010 op grond
van de Regeling digitale
vervanging personeelsdossiers geüniformeerd en
vervangen kunnen worden.

§ 3.2

1. Inkoopbeheer, Europese aanbestedingsregels (EAR)
2005
Kerndepartement
€ 18,6 miljoen
2008
DJI € 15,7 miljoen
2008
Raad voor de
Kinderbescherming
€ 5,5 miljoen
2009
Openbaar Ministerie
€ 14,6 miljoen
2. Personeelsdossiers
2003
DJI
2003
IND
2003
Raad voor de
Kinderbescherming
2003
Openbaar Ministerie

2
De Algemene Rekenkamer kan op grond van
de CW 2001 artikel 88 en 89 eventueel
bezwaar maken tegen alle onvolkomenheden
in het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

24

5 895 039

Totaal

45 401

23 706
9 036
4 397
–
7 151
–
–

2 938 544
528 109
663 906
2 464
251 375
–
2 611

Art.
nr.
0
5 895 039
0,88%
0,20%

Totaal verplichtingen
Procentuele fout
Procentuele onzekerheid

Fout

Totaal individuele fouten

Post

6 614

3 171
297
250
–
2 557
–
–

139
200

Deugdelijke
weergave

Fout

Tolerantiegrens niet overschreden
Tolerantiegrens niet overschreden

Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie overschrijden

De fouten worden (deels) veroorzaakt door onvolkomenheden in de bedrijfsvoering

14*
15*
17
91*
92
93

–
1 111

Rechtmatigheid
17 149
1 490 881

11
12
13*

Verantwoord
bedrag

11 885

9 872
110
946
–
664
–
–

–
293

Rechtmatigheid

–

–
–
–
–
–
–
–

–
–

Deugdelijke
weergave

Onzekerheid

36 749
9 443
5 593
–
10 372
–
–

139
1 604

Totaal F + O

–

nee
–
–

–

–

–
–
–

–
–

Onzekerheid
over volledigheid

nee
nee
nee

nee
nee

Tolerantie
overschreden?

OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIELE INFORMATIE IN HET
JAARVERSLAG 2009 VAN HET MINISTERIE VAN JUSTITIE (VI)

Nederlandse Rechtsorde
Rechtspleging en rechtsbijstand
Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding en terrorismebestrijding
Jeugd
Vreemdelingen
Internationale Rechtsorde
Algemeen
Nominaal en onvoorzien
Geheim

Omschrijving

Art.
nr.

A. Verplichtingen (€ x 1000)

BIJLAGE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

25

10
41

Deugdelijke
weergave

Totaal uitgaven en ontvangsten
Procentuele fout
Procentuele onzekerheid

Totaal
Procentuele fout
Procentuele onzekerheid

(1)

(2)

7 726 885
0,59%
1,00%

7 554 048
0,22%
0,73%

32 822
5 222
28 219
–
2 874
–
–

1 473
1 424

Totaal F + O

Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van derden baten-lastendiensten
Tolerantiegrens niet overschreden
Tolerantiegrens niet overschreden

Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten
Tolerantiegrens niet overschreden
Tolerantiegrens niet overschreden

16 116

9 868
1 193
881
–
84
–
–

1 446
1 093

Rechtmatigheid

Onzekerheid

7 554 048
4 521
12 324
39 073
* Uitsplitsing van het verantwoord bedrag naar uitgaven en ontvangsten vindt plaats in bijlagen B en C

3 214
702
596
–
0
–
–

3 785 841
538 861
1 352 681
2 448
226 236
–
2 722

9
290

Deugdelijke
weergave

Fout

12 214
1 810
1 949
–
91
–
–

9
–

Rechtmatigheid
15 356
1 629 903

Verantwoord
bedrag*

7 526
1 517
24 793
–
2 698
–
–

Nederlandse Rechtsorde
Rechtspleging en rechtsbijstand
Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding en terrorismebestrijding
Jeugd
Vreemdelingen
Internationale Rechtsorde
Algemeen
Nominaal en onvoorzien
Geheim

11
12
13

14
15
17
91
92
93

Omschrijving

Art.
nr.

B/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000)

–

nee
nee
nee
–
nee
–
–

nee
nee

Tolerantie
overschreden?

–

–

–
–
–

–
–

Onzekerheid
over volledigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

26

Nederlandse Rechtsorde
Rechtspleging en rechtsbijstand
Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding en terrorismebestrijding
Jeugd
Vreemdelingen
Internationale Rechtsorde
Algemeen
Nominaal en onvoorzien
Geheim

11
12
13

4 521

3 214
702
596
–
0
–
–

2 939 067
526 011
1 099 984
2 444
218 652
–
2 611
6 239 605

9
–

Rechtmatigheid
15 322
1 435 514

Verantwoord
bedrag

Art.
nr.
0
6 239 605
0,25%
0,74%

Totaal uitgaven
Procentuele fout
Procentuele onzekerheid

Fout

Totaal individuele fouten

Post

11 224

8 768
1 193
881
–
84
–
–

9
290

Deugdelijke
weergave

Fout

Tolerantiegrens niet overschreden
Tolerantiegrens niet overschreden

Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie overschrijden

Totaal

14
15
17
91
92
93

Omschrijving

Art.
nr.

B. Uitgaven (€ x 1000)

30 073

7 526
1 517
15 793
–
2 698
–
–

1 446
1 093

Rechtmatigheid

16 116

12 214
1 810
1 949
–
91
–
–

10
41

Deugdelijke
weergave

Onzekerheid

31 722
5 222
19 219
–
2 874
–
–

1 473
1 424

Totaal F + O

nee
nee
nee
–
nee
–
–

nee
nee

Tolerantie
overschreden?

–

–

–

–
–
–

–
–

Onzekerheid
over volledigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

27

Nederlandse Rechtsorde
Rechtspleging en rechtsbijstand
Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding en terrorismebestrijding
Jeugd
Vreemdelingen
Internationale Rechtsorde
Algemeen
Nominaal en onvoorzien
Geheim

11
12
13

–

–
–
–
–
–
–
–

846 774
12 850
252 697
4
7 584
–
111
1 314 443

–
–

Rechtmatigheid
34
194 389

Verantwoord
bedrag

Art.
nr.
0
1 314 443
0,08%
0,68%

Totaal ontvangsten
Procentuele fout
Procentuele onzekerheid

Fout

Totaal individuele fouten

Post

1 100

1 100
–
–
–
–
–
–

–
–

Deugdelijke
weergave

Fout

Tolerantiegrens niet overschreden
Tolerantiegrens niet overschreden

Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie overschrijden

Totaal

14
15
17
91
92
93

Omschrijving

Art.
nr.

C. Ontvangsten (€ x 1000)

9 000

–
–
9 000
–
–
–
–

–
–

Rechtmatigheid

–

–
–
–
–
–
–
–

–
–

Deugdelijke
weergave

Onzekerheid

1 100
–
9 000
–
–
–
–

–
–

Totaal F + O

nee
–
nee
–
–
–
–

–
–

Tolerantie
overschreden?

–

–

–

–
–
–

Onzekerheid
over volledigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

28

Omschrijving

2 931 269
0,99%
0,76%

Totale baten baten-lastendiensten
Procentuele fout
Procentuele onzekerheid

6 523

–
–

31
–

27
–

29
–

6 131
–

305
–

Deugdelijke
weergave

Fout

Tolerantiegrens niet overschreden
Tolerantiegrens niet overschreden

22 531

321
–

38 566
35 855
2 931 269

123
–

26 852
7 386

80
–

110 330
88 655
58
–

19 398
–

2 347 274
2 266 590

73 059
68 941

2 551
–

Rechtmatigheid

335 188
291 005

Verantwoord
bedrag

Totaal baten

Immigratie- en Naturalisatiedienst
Baten
Bijdrage moederdepartement
Dienst Justitiële Inrichtingen
Baten
Bijdrage moederdepartement
Centraal Justitieel Incassobureau
Baten
Bijdrage moederdepartement
Nederlands Forensisch Instituut
Baten
Bijdrage moederdepartement
Justitiële Uitvoeringsdienst Toetsing,
Integriteit, Screening
Baten
Bijdrage moederdepartement
Gemeenschappelijk dienstencentrum ICT
Baten
Bijdrage moederdepartement

Art.
nr.

D. Baten-lastendiensten (€ x 1000)

11 294

–
–

423
–

–
–

–
–

9 945
–

926
–

Rechtmatigheid

11 083

–
–

175
–

82
–

1 765
–

8 002
–

1 059
–

Deugdelijke
weergave

Onzekerheid

321
–

751
–

167
–

1 874
–

43 476
–

4 841
–

Totaal F + O

–

–
–

–
–

–
–

–
–

–
–

–
–

Tolerantie
overschreden?

Onzekerheid
over volledigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

29

3 401 845

Totaal beoordeeld

Totaal saldibalans
Procentuele fout
Procentuele onzekerheid

3 401 845
0,67%
0,17%

(De tolerantiegrens wordt afgeleid van Totaal beoordeeld)

435
4 861
300 821
–
572 281
–
1 726 317
76 986
720 144
–

Liquide middelen
Uitgaven buiten begrotingsverband
Ontvangsten buiten begrotingsverband
Openstaande rechten
Extracomptabele vorderingen
Extracomptabele schulden
Voorschotten
Garantieverplichtingen
Openstaande verplichtingen
Deelnemingen

3
5
6
7
8
9
10
11
12
13

Verantwoord
bedrag

Omschrijving

Art.
nr.

E. Saldibalans (€ x 1000)

22 883

–
–
30
–
1 637
–
21 216
–
–
–

Deugdelijke
weergave

Tolerantiegrens niet overschreden
Tolerantiegrens niet overschreden

–

–
–
–
–
–
–
–
–
–
–

Rechtmatigheid

Fout

–

–
–
–
–
–
–
–
–
–
–

Rechtmatigheid

5 946

–
–
100
–
–
–
3 000
–
–
–

Deugdelijke
weergave

Onzekerheid

–
–
130
–
1 637
–
24 216
–
2 846

Totaal F +O

–

–
–
–
–
–
–
–
–
2 846

Onzekerheid over
volledigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

30

Totaal afgerekende voorschotten

Omschrijving

F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000)

5 026 662

Verantwoord
bedrag

–

Rechtmatigheid
–

Deugdelijke
weergave

Fout

–

Rechtmatigheid
–

Deugdelijke
weergave

Onzekerheid

–

Totaal F + O

Tolerantie
overschreden?

Onzekerheid
over volledigheid

GEBRUIKTE AFKORTINGEN

AAL
CW 2001
DJI
FEZ
EAR
IND

Audit Actie lijst
Comptabiliteitswet 2001
Dienst Justitiële Inrichtingen
Financieel-Economische Zaken
Europese aanbestedingsregels
Immigratie- en Naturalisatiedienst

Op www.rekenkamer.nl staat een verklarende woordenlijst met begrippen
die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 360 VI, nr. 2

31

Aangeboden aan de Voorzitter van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal door
de Algemene Rekenkamer

Rapport bij het Jaarverslag 2009

Ministerie van Justitie (VI)

Onderzoeksteam
Dhr. drs. H.J.A. Vink RA (projectleider)

Uitgave
Sdu Uitgevers

Dhr. M.P.H.A. Creemers
Mevr. mr. drs. H.M.W.G. Goossens

Zetwerk en begeleiding
Sdu Uitgevers

Dhr. drs. O.G.H.M. Klabbers RO

afdeling Traffic

Dhr. mr. H.J.L. Koot

e-mail traffic@sdu.nl

2010

Mevr. ir. W. Keetman

Dhr. J.A. van Krimpen RA
Dhr. ir. W. van der Vet

Drukwerk
DeltaHage Grafische Dienstverlening

Dhr. drs. W. Voogd
Mevr. drs. J. Walraven

Omslag
Corps Ontwerpers, Den Haag

Voorlichting en tekstbegeleiding
Afdeling Communicatie
Postbus 20015

Fotografie
2D3D

2500 ea Den Haag
telefoon (070) 342 44 00

Graphics

fax (070) 342 41 30

MediagraphiX

voorlichting@rekenkamer.nl

Schwandt Infographics

www.rekenkamer.nl
Bestelling
Sdu Klantenservice

Rechtmatigheidsonderzoek over 2009

Mevr. drs. C.L. Salzman

telefoon (070) 378 98 80
fax (070) 378 97 83
e-mail sdu@sdu.nl
internet www.sdu.nl
of via de boekhandel
kst 139595
isbn 978 90 12 13325 8
nur 823

9 789012 133258

10.0086 AR_RJV2009_omsl_A3.indd 7

03-05-10 13:37