Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 517

Veiligheidsregio’s

Nr. 201

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 juni 2021
Naar aanleiding van mijn toezeggingen tijdens het commissiedebat
taakdifferentiatie en crisisbeheersing van 27 mei jl. informeer ik uw Kamer
over de richtlijn «Veilig optreden bij vuurwerk» en geef ik een onderbouwing van de noodzaak van taakdifferentiatie brandweervrijwilligers,
inclusief een tijdlijn.
Richtlijn Veilig optreden bij vuurwerk
Op 11 mei 20211 heb ik uw Kamer per brief geïnformeerd over de nieuwe
richtlijn Veilig optreden bij vuurwerk. Brandweer Nederland heeft bij het
opstellen van de richtlijn samengewerkt met het Instituut Fysieke
Veiligheid (IFV), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
en de Vakvereniging voor Brandweervrijwilligers (VBV).
Tijdens het commissiedebat van 27 mei jl. zijn vragen gesteld over het
blussen van klasse-1.3 vuurwerk met water (Kamerstuk 29 517, nr. 200). Ik
heb toegezegd uw Kamer nader te informeren over hoe het brandweeroptreden bij klasse 1.3-vuurwerk is uitgewerkt in die richtlijn.
In de richtlijn wordt voor de diverse klassen vuurwerk, waaronder klasse
1.3 (professioneel vuurwerk), aangegeven hoe te handelen bij brand.
Daarbij wordt onder meer onderscheid gemaakt naar transport en opslag,
naar in acht te nemen afstand, in te schakelen deskundigen en wijze van
blussen. Ook voor klasse 1.3 wordt daarbij vermeld bij welke situatie
water gebruikt kan worden om de omgeving nat te houden en de
verpakking te koelen ingeval van incidenten. De richtlijn treft u aan in
bijlage 12.
In genoemde brief van 11 mei jl. maakte ik al melding van de vorig jaar
ontwikkelde e-learningmodule voor opleiding en training gericht op
1
2

kst-29517-201
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 29 517, nr. 199.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 517, nr. 201

1

brandweeroptreden bij vuurwerkincidenten. In aanvulling daarop kan ik u
melden dat de eind vorig jaar in verband met COVID-19 afgelaste
expertdag voor brandweeroptreden bij vuurwerkincidenten dit najaar zal
plaatsvinden.
Tijdlijn noodzaak rechtspositie brandweervrijwilligers
In het commissiedebat van 27 mei jl. heb ik uw Kamer een tijdlijn ten
aanzien van de onderbouwing van de noodzaak van taakdifferentiatie
toegezegd. De tijdlijn treft u aan in bijlage 23. Ik geef hier een beknopt
overzicht van de belangrijkste elementen.
Tegen de achtergrond van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren
(Wnra) is in 2018 in opdracht van mij, de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, en de Brandweerkamer van de VNG door Pels
Rijcken een onderzoek uitgevoerd naar de rechtspositie van brandweervrijwilligers.
De onderzoekers achten het op grond van de Europese Deeltijdrichtlijn
waarschijnlijk dat de geconsigneerde vrijwilligers en de gekazerneerde
vrijwilligers moeten worden aangemerkt als deeltijdwerkers in de zin van
de Deeltijdrichtlijn. Deze groep vrijwilligers moet namelijk respectievelijk
verplicht aanwezig zijn op de kazerne of verplicht opkomen bij een
melding. Dat verplichtende element is sterk bepalend. Daarnaast zien zij
een reëel risico dat de vrije instroom vrijwilligers als deeltijdwerkers
moeten worden aangemerkt. Vrije instroom vrijwilligers komen niet
verplicht.
Kort gezegd worden brandweervrijwilligers anders behandeld dan
beroeps bij arbeidsongeschiktheid, zwangerschap en pensioen. En dat
terwijl brandweervrijwilligers dezelfde taken uitvoeren en in voorkomende
gevallen net als beroeps op de kazerne beschikbaar moeten staan voor
een oproep.
Vervolgonderzoek van professor Verburg heeft in 2019 de bevindingen
van Pels Rijcken bevestigd. Verburg concludeert dat, wil men in de
toekomst met brandweervrijwilligers blijven werken, «dan is in [zijn] visie
evident geen plaats meer voor de [geconsigneerde]-vrijwilliger en de
[gekazerneerde]-vrijwilliger.» Mede gelet op de uitkomsten van het
rapport van Pels Rijcken, acht Verburg zonder aanscherping van het
onderscheid tussen vrije instroom vrijwilligers en beroeps voortgaan op
de bestaande weg (te) risicovol.
Op grond van deze twee juridische adviezen heeft het Veiligheidsberaad
samen met mij vanuit de wens om vrijwilligheid bij de brandweer te
behouden een denktank een opdracht verstrekt om uit de zoeken hoe het
onderscheid tussen beroeps en vrijwilligers vorm te geven en de
gevolgen van die denkrichting voor de brandweerzorg in beeld te
brengen. Uitgangspunt van de denkrichting is een werkbaar en fundamenteel onderscheid te maken tussen vrijwilligers en beroepsmedewerkers dat geen afbreuk doet aan het niveau en de kwaliteit van
brandweerzorg.
De door de denktank eind 2019 opgeleverde eerste denkrichting bestaat
uit vier bouwstenen:
Bouwsteen I – Opkomst: verplicht en niet verplicht als cruciaal onderscheid.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 517, nr. 201

2

Bouwsteen II – Onderscheid in type repressieve brandweertaken: zowel
vrijwilligers als beroepsmedewerkers voeren de basistaken uit, maar
vrijwilligers maximaal één specialisatie.
Bouwsteen III – Taken beroepsmedewerker zijn breder dan alleen de
repressieve taken, die van vrijwilligers niet.
Bouwsteen IV – Opleidingsduur en -zwaarte verschilt.
Vervolgens heeft de denktank in 2020 en 2021 de consequenties van de
denkrichting voor de veiligheidsregio’s in kaart gebracht. Dat is gebeurd
door met iedere regio het gesprek aan te gaan en informatie op te halen.
Ook zijn er gesprekken gevoerd met de vakorganisaties en de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV) en is de voorzitter van de VBV
toegetreden tot de denktank.
Mijn Ministerie heeft daarnaast in 2020 en 2021, onder meer samen met
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, gesprekken
gevoerd in Europa. Uit de gesprekken met de buurlanden en de Europese
Commissie komt naar voren dat de overeenkomsten tussen Nederland en
die landen wat betreft de rechtspositionele vraagstukken die op dit
moment de aandacht krijgen minder sterk zijn dan veelal wordt gesuggereerd. Concreet betekent dit dat de feitelijke situatie en de wensen tot
verandering per land wezenlijk van elkaar verschillen; elk land volgt haar
eigen uitdagingen op het gebied van de Europese en internationale
regelgeving. Een aparte richtlijn voor brandweervrijwilligers is ook niet
realistisch. Overigens zet ik mij nog steeds in door gesprekken te voeren
met landen in de EU die te maken hebben met problemen met deze
regelgeving.
De resultaten van de denktank heb ik 22 februari jl. met het Veiligheidsberaad besproken. Bouwsteen I van de denkrichting heeft breed
draagvlak. De meeste vraagtekens over wenselijkheid worden geplaatst
bij de andere drie bouwstenen. Ik heb uw Kamer 11 mei jl. dan ook per
brief4 aangegeven dat bouwsteen I – niet meer werken met kazernering en
consignering van vrijwilligers – moet worden opgepakt. Aanvullend moet
worden bezien of verder aanpassingen nodig zijn, en zo ja welke.
Zoals ik uw Kamer 27 mei jl. tijdens het commissiedebat heb toegezegd
zal ik uw Kamer nog nader informeren over de heroverweging met open
vraagstelling door twee deskundigen, in samenspraak met mensen uit de
praktijk, over de wijze waarop het brandweerstelsel toekomstbestendig
kan blijven. Dat onderzoek zal zien op bouwsteen I, net als de aanvullende
veranderingen die eerder zijn aangedragen. In eerste instantie benader ik
daarvoor de eerder door mijzelf en uw Kamer geraadpleegde juristen. In
geval het onderzoek daartoe een aanleiding geeft dan kan er nog een
aanvullende validatie plaatsvinden.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

4

Kamerstuk 29 517, nr. 199.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 517, nr. 201

3