Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 39

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 mei 2020
Nederland wordt door de uitbraak van het coronavirus en de daarmee
verband houdende overheidsmaatregelen geconfronteerd met buitengewone omstandigheden die een enorme impact hebben op het
maatschappelijk leven in het algemeen en de economie en arbeidsmarkt
in het bijzonder.
Op 31 maart jl. heb ik u daarom de regeling Tijdelijke noodmaatregel
overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW) toegezonden
(Kamerstuk 35 420, nr. 8). Deze regeling is op 2 april jl. in werking
getreden1 en voorziet in een tegemoetkoming in de loonkosten voor
werkgevers. Via de NOW kan op die manier een periode van substantiële
omzetdaling worden overbrugd en kunnen werknemers met hun ervaring
en kennis te behouden worden voor de getroffen bedrijven. Op die manier
helpt de NOW eveneens om werkloosheid te voorkomen en werknemers
– ongeacht hun contractvorm – en hun gezinnen zoveel mogelijk baan- en
inkomenszekerheid te bieden in deze onzekere tijden.
Bij de inwerkingtreding van de NOW heb ik toegezegd de werking van de
regeling nauwlettend te zullen monitoren en waar mogelijk aan te passen,
indien de doeltreffendheid van de regeling daarom vraagt. Eerder
informeerde ik uw Kamer al over enkele aanpassingen die lopende het
aanvraagtijdvak van de NOW na inwerkingtreding van de regeling zijn
aangebracht.2 Het is gebleken dat er nog op een aantal andere punten
wijziging van de regeling nodig is. De wijzigingen die ik ga aanbrengen in
de NOW, leiden ertoe dat meer bedrijven op de NOW een beroep kunnen
doen. Het gevolg hiervan zal zijn dat bedrijven – vanwege de specifieke
1

Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 31 maart 2020,
2020-00000466302020-0000046763, tot vaststelling van een Tijdelijke subsidieregeling
tegemoetkoming in de loonkosten in verband met het coronavirus (Tijdelijke noodmaatregel
overbrugging voor behoud van werkgelegenheid), Stcrt. 2020, nr. 19874.
2
Kamerstuk 35 420, nrs. 14 en 28.

kst-35420-39
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 39

1

positie waarin ze zitten vanwege bijvoorbeeld seizoenspieken of een
overgang van onderneming voorafgaand aan deelname aan de NOW –
minder snel tussen «wal en schip» zullen belanden. Ook bedrijven die
aanvankelijk niet in aanmerking zouden komen voor een tegemoetkoming
op grond van de NOW, kunnen door de wijzigingen mogelijk alsnog recht
hebben op een tegemoetkoming in de loonkosten voor de maanden maart
t/m mei op grond van de eerste tranche van de NOW.
Deze brief ziet derhalve op aanpassingen voor de eerste tranche van de
NOW; via een separate brief wordt u geïnformeerd over de inhoud van de
verlenging van de NOW met een tweede tranche en de hoofdlijnen van de
aanpassingen voor seizoensbedrijven (NOW 2.0) (Kamerstuk 35 420,
nr. 38).
1. Loonsombepaling voor seizoensbedrijven
Zoals ook aangekondigd in de brief over de verlenging van het steunpakket Economie en banen zullen ondernemingen die gedurende de
winterperiode veel minder personeel in dienst via de NOW accurater
ondersteund worden door in de regeling een alternatieve rekenmethode
voor de subsidiehoogte op te nemen. Deze houdt in dat een stijging van
de loonsom in maart t/m mei mee kan worden genomen in de hoogte van
de subsidie bij vaststelling, mits de loonsom in de periode maart t/m mei
2020 hoger is dan driemaal de loonsom van januari. In deze rekenmethode wordt de hoogte van de loonsom in de maanden april en mei altijd
gemaximeerd op het niveau van maart. Deze maatregel werkt ook
begunstigend voor andere aanvragers met een hogere loonsom in maart
t/m mei dan in januari.
In aanvulling op bovenstaande wijs ik erop dat aanvragers met een
0-loonsom in januari 2020 of geen loonsom in januari 2020 en november
2019, die een loonsom in maart t/m mei 2020 hebben mogelijk alsnog
voor de NOW in aanmerking kunnen komen. Indien zij eerder een
afwijzende beschikking hebben ontvangen, zullen zij door het UWV
worden benaderd. De alternatieve rekenmethode voor de loonsom ziet op
de subsidie zoals die vastgesteld wordt op grond van artikel 7 van de
regeling. De bevoorschotting blijft onveranderd, ook voor nieuwe
aanvragers. Dit betekent dat een aanvrager enkel bij vaststelling (aanvullende) tegemoetkoming op grond van de NOW kan ontvangen via
voornoemde alternatieve rekenmethode voor de loonsom. Vaststelling
vindt voor iedere aanvrager plaats na afloop van de subsidieperiode(s), de
aanvraag om vaststelling zal dus in geen geval eerder dan 7 september
kunnen worden ingediend bij UWV (zie hieronder punt 6).
2. Bepaling relevante loonsom en omzet in situaties van overgang van
onderneming
De regels in de NOW rondom omzet- en loonsombepaling sluiten niet
altijd helemaal aan op de concrete situatie waarin een bedrijf zich bevindt.
In de uitvoering van de NOW is gebleken dat zich met name rondom een
onderneming die een andere onderneming heeft overgenomen sprake
kan zijn van een niet-representatieve omzet- of loonsombepaling.
In dit kader stel ik ten eerste voor het mogelijk te maken de afwijking van
de standaardregel voor omzetbepaling van startende ondernemingen toe
te passen op ondernemingen die een andere onderneming hebben
overgenomen. Bij aanvragers wordt – volgens de standaardregel – het
omzetverlies in de gekozen driemaandsperiode in 2020 (maart-mei,
april-juni of mei-juli) vergeleken met 25% van de jaaromzet van 2019. Voor
ondernemingen die een (onderdeel van een) onderneming hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 39

2

overgenomen zal echter in veel gevallen gelden dat in de voornoemde
meetperiode toch enige omzet wordt gerealiseerd met eventuele
overgenomen bedrijfsactiviteiten, waardoor de relevante omzet kan
vertekenen in de meetperiode, hetgeen nadelig kan uitpakken voor een
aanvrager.
Deze problematiek zal worden gemitigeerd door de bestaande bepaling in
de NOW voor bedrijven die nog niet op 1 januari 2019 bestonden, als
mogelijkheid te hanteren in situaties waarin een onderneming een andere
onderneming heeft overgenomen voorafgaand aan een beroep op de
NOW. Voor ondernemingen die op 1 januari 2019 nog niet bestonden,
geldt dat voor de referentieperiode voor omzet de hele kalendermaanden
vanaf de eerste kalendermaand na de dag van aanvang van de bedrijfsuitoefening in 2019 tot en met februari 2020 worden genomen, omgerekend
naar 3 maanden. Om gebruik te kunnen maken van de regeling voor
startende bedrijven moet een bedrijf overigens starten voor februari 2020;
dit omdat er dan een relevante refertemaand voor de omzet beschikbaar
is. Er moet met andere woorden altijd een kalendermaand liggen tussen
de start van de onderneming en de start van de tegemoetkoming van de
NOW (per 1 maart). Door de reeds in de regeling opgenomen bepaling
voor startende ondernemingen ook als mogelijkheid te hanteren bij
ondernemingen die (een deel van) een andere onderneming hebben
overgenomen en dus feitelijk in een nieuwe bedrijfssamenstelling zijn
gaan werken, kan de omzetvergelijking vanaf de eerste kalendermaand na
de dag van overgang voor de hele kalendermaanden in 2019 tot en met
29 februari 2020 worden genomen, omgerekend naar 3 maanden. Op die
manier kan beter aangesloten worden bij de daadwerkelijke omzet(daling)
van ondernemingen die een overname hebben gedaan voorafgaand aan
de NOW. Net als voor startende ondernemingen geldt voor ondernemingen die een overname hebben gedaan en gebruik willen maken van
de regeling, dat deze overname minimaal een kalendermaand voor
29 februari 2020 ligt; er moet immers een relevante refertemaand
overblijven. Zowel voor startende ondernemingen, als ondernemingen die
een overname hebben gedaan, geldt dat duidelijk traceerbaar is vanaf
welk moment de start of overname zou moeten leiden tot een alternatieve
omzetberekening. Doordat bij genoemde situaties, anders dan bijvoorbeeld bedrijven met een seizoenspiek in de omzet, duidelijk is vanaf welke
datum de alternatieve berekening gehanteerd moet worden, is deze
rekenmethode ook voor accountants (die over een omzetdaling een
verklaring moeten afgeven) hanteerbaar en controleerbaar.
Ten tweede stel ik voor de hiervoor onder punt 1 genoemde loonsombepaling voor seizoensbedrijven, ook toe te passen bij een onderneming die
een andere onderneming heeft overgenomen en daardoor in januari geen
representatieve loonsom heeft. Een onderneming kan immers door een
overgang van onderneming, afhankelijk van het moment van de
overname van een andere onderneming, ook benadeeld kunnen worden
doordat de loonsom voor januari of november (de refertemaand voor de
loonsom binnen de NOW) niet langer representatief is. Deze problematiek
rondom overgang van ondernemingen wordt gemitigeerd door te bepalen
dat de hierboven genoemde regel om de loonsom van maart als
refertemaand van de loonsom te hanteren ook bij een overgang van
onderneming wordt toegepast, mits die loonsom in de periode maart t/m
mei 2020 hoger is dan driemaal de loonsom van januari.
Ik hecht eraan te onderstrepen dat bovenstaande regels alleen toegepast
kunnen worden om de vergelijking tussen omzet en loonsom in de
referteperiode en de omzet en loonsom in de periode waarin de
tegemoetkoming op grond van de NOW ontvangen wordt meer representatief te maken. Bovengenoemde oplossingen dekken derhalve niet alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 39

3

situaties waarin de omzet- of loonsom in de referteperiode door een
overname niet precies aansluit op de daadwerkelijke omzet(daling) of
loonsom. Dat niet in alle gevallen precies aangesloten wordt op de
daadwerkelijke situatie van een onderneming is deels een onoverkomelijk
gevolg van het karakter van de NOW: een regeling die robuust is en
gericht op zoveel mogelijk snelheid en eenvoud in de uitvoering om
zoveel mogelijk werkgevers, zo snel mogelijk te ondersteunen. Tegelijkertijd acht ik het wel van belang dat – indien aanvragen uitvallen in de
reguliere processen – deze in de uitvoering zodanig worden beoordeeld
en behandeld dat in zoveel mogelijk gevallen recht wordt gedaan aan het
doel van de NOW.
3. Dertiende maand filteren uit de loonsom
In de NOW wordt de subsidie gebaseerd op een loonsom met januari als
referentiemaand en de loonsom van maart tot en met mei. De reden
hiervoor is dat via de NOW werkgevers worden gestimuleerd om de
werkgelegenheid te behouden op (minimaal) het niveau voorafgaand aan
de Coronacrisis. De loonsom van de maand januari 2020 biedt hiervoor
het meest betrouwbare beeld, daarom is dit de referentiemaand waarvoor
in de NOW is gekozen. Wanneer de werkgever in januari een dertiende
maand heeft uitgekeerd, vertekent dat in feite representativiteit van de
referentiemaand januari. Immers, het niveau van de loonsom is hoger dan
de werkgelegenheid die daar tegenover staat. De verplichting om de
loonsom voor de maanden maart tot en met mei op hetzelfde niveau te
houden als de maand januari pakt in die situatie voor de aanvrager
nadelig uit. De regeling wordt hierop aangepast; een eventuele dertiende
maand wordt uit de loonsommen «gefilterd». UWV zal bij de vaststelling
van de subsidie de extra periode salarissen, zoals een dertiende maand,
uit de loonsommen halen. Hiermee wordt voorkomen dat werkgevers
enkel vanwege de betaling van een dertiende maand in januari de
NOW-subsidie moeten terugbetalen bij vaststelling.
4. Langer openstellen aanvraagtijdvak
Hierboven maakte ik melding van twee nieuwe mogelijkheden voor
aanvragers van een tegemoetkoming op grond van de NOW: de
mogelijkheid om voor de berekening van de loonsom ook te kijken naar
de maanden maart, april en mei en de mogelijkheid om bij een overgang
van onderneming de omzet op een afwijkende manier te bepalen.
Hierdoor kunnen werkgevers die in eerste instantie niet in aanmerking
kwamen voor een tegemoetkoming op grond van de NOW mogelijk
alsnog succesvol een aanvraag doen. Als gevolg hiervan stel ik het
aanvraagtijdvak voor de eerste tranche van de NOW langer open, namelijk
tot en met 5 juni 2020.
De hiervoor genoemde nieuwe mogelijkheden voor aanvragers zullen
overigens terugwerken tot de datum van deze brief, waardoor werkgevers
vanaf dit moment op deze mogelijkheden een beroep kunnen doen. Ook
werkgevers die meenden eerder geen recht te hebben op een tegemoetkoming op grond van de NOW hebben hierdoor voldoende tijd om alsnog
een aanvraag in te dienen.
5. Grens overleggen accountantsverklaring
Zoals ik reeds bij brief van 1 mei jl. aan uw Kamer meldde,3 zou in de
regeling nog duidelijk gemaakt worden onder welke grens een accountantsverklaring niet wordt vereist. Gekozen wordt om twee grenzen te
3

Kamerstuk 35 420, nr. 28.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 39

4

hanteren, waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de reguliere
grens van de Aanwijzingen voor subsidieverstrekking.4 Voor de NOW
wordt een accountantsverklaring verplicht gesteld voor bedrijven die een
voorschot (80% van het verleende subsidiebedrag) hebben ontvangen van
€ 100.000,– of meer. Om te voorkomen dat een aanvrager een laag
voorschot krijgt, maar bij vaststelling toch een subsidie ontvangt die (veel)
hoger is dan € 125.000,–, zonder dat daarbij een accountantsverklaring
hoeft te worden overlegd, wordt ook bij een vast te stellen subsidie van
€ 125.000,– of meer een accountantsverklaring vereist. Ondernemingen
die een voorschot van minder dan € 100.000,– hebben ontvangen zijn zelf
verantwoordelijk om in te schatten of de subsidie op € 125.000,– of meer
wordt vastgesteld, waardoor ook zij een accountantsverklaring nodig
hebben. Om ze daarbij te ondersteunen zal ik online een tool beschikbaar
stellen aan de hand waarvan een redelijke inschatting gemaakt kan
worden of een accountantsverklaring al dan niet benodigd is.
Bij deze bedragen wordt telkens uitgegaan van het subsidiebedrag dat
toegekend wordt aan het concern, of als er geen concern is, de rechtspersoon of natuurlijke persoon, en niet de verstrekte subsidie per
loonheffingennummer. De controle door de accountant is immers van
belang voor het vaststellen van de omzetdaling, en die wordt op dat
niveau beoordeeld. Bedrijven die op grond van artikel 6a van de regeling
gebruik maken van de mogelijkheid om de omzetdaling op werkmaatschappijniveau te bepalen zullen op grond van artikel 14 lid 3 van de
subsidieregeling altijd een accountantsverklaring moeten overleggen.
Samen met de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants worden de inhoud en richtlijnen voor de accountantsonderzoeken
vastgesteld, middels een accountantsprotocol en standaarden. Naar
verwachting zal de meerderheid van de bedrijven overigens geen
accountantsverklaring nodig hebben, omdat voor veel bedrijven sprake is
van subsidiebedrag onder de € 125.000,– of een voorschot onder de
€ 100.000,–. Uit voorlopige cijfers van het UWV van de eerste 113.000
aanvragen op loonheffingennummer blijkt ongeveer 10% van het aantal
bedrijven € 100.000,– of meer aan voorschot te ontvangen. Deze 10% van
de bedrijven ontvangen ongeveer 66% van het totale voorschot.
Dat betekent echter niet dat er in situaties waarin geen accountantsverklaring nodig is geen controle plaatsvindt. De werkgever is verantwoordelijk voor de informatie die hij bij de aanvraag en de vaststelling van de
subsidie verstrekt. De werkgever dient met betrekking tot de omzet en de
loonsom een zodanig controleerbare administratie te beheren, dat
achteraf gecontroleerd kan worden of een subsidie terecht is verstrekt.
Ook heeft de werkgever de verplichting onverwijld melding te doen indien
duidelijk is dat hij niet langer aan de vereisten voor subsidieverlening
voldoet, bijvoorbeeld als de omzetvermindering zich toch (vrijwel) niet
voordoet. Indien er bij de aanvraag geen accountantsverklaring wordt
overlegd die voldoet aan de vereisten terwijl een werkgever hier wel toe
verplicht is, krijgt een werkgever 14 weken de tijd om alsnog een (juiste)
accountantsverklaring te overleggen. Indien hij hier niet aan voldoet dan
zal de subsidie op nihil worden vastgesteld.
De verzoeken tot vaststelling waarbij geen accountantsverklaring is vereist
worden steekproefsgewijs gecontroleerd. In alle gevallen zullen de
aanvragende werkgevers bij het verzoek tot vaststelling gevraagd worden
te bevestigen dat zij de aanvraag naar waarheid hebben ingevuld en te
verklaren dat er geen sprake is van misbruik of oneigenlijk gebruik van
subsidiegelden. Ook zal de aanvragende werkgever moeten verklaren dat
4

https://wetten.overheid.nl/BWBR0027023/2012-07-01.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 39

5

hij zich bewust is dat verder onderzoek gedaan kan worden in geval van
(vermoeden van) misbruik of oneigenlijk gebruik van de regeling.
Daarnaast zal – als geen accountantsverklaring overlegd hoeft te worden –
bij het verzoek om vaststelling van een subsidie met een voorschot boven
de € 20.000 of een vaststellingsbedrag boven de € 25.000,–, een
verklaring van een derde overlegd moeten worden die de omzetdaling
bevestigt. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een administratiekantoor,
financieel dienstverlener, of brancheorganisatie. De Belastingdienst vraagt
een dergelijke derdenverklaring ook bij uitstel van betaling bij bijzondere
omstandigheden.5
6. Openstellen mogelijkheid tot indienen van een aanvraag om
vaststelling
Aanvankelijk was beoogd dat verzoeken om vaststelling vanaf 1 juni 2020
gedaan konden worden. Inmiddels is duidelijk dat het niet wenselijk is dat
het aanvraag- en vaststellingsproces elkaar overlappen. Daarom wordt
bepaald dat vaststelling van de eerste subsidieperiode (maart, april, mei
2020) kan worden aangevraagd vanaf 7 september. Tot en met
31 augustus hebben werkgevers immers de mogelijkheid een aanvraag
voor de tweede tranche te doen. Indien er voor beide tijdvakken een
NOW-aanvraag is ingediend, kan vaststelling aangevraagd worden na
afloop van beide tijdvakken.
De voor de aanvrager relevante aanvraagtermijn voor de subsidievaststelling van 24 weken na afloop van het gekozen omzettijdvak wordt niet
aangepast, behalve dat voor die aanvragen om vaststelling waarvoor een
accountantsproduct is vereist een verruiming van de aanvraagtermijn
plaatsvindt naar 38 weken. Dit om een piekbelasting bij accountants
zoveel mogelijk te voorkomen. Door verlenging van de aanvraagtermijn
kan de accountantsverklaring voor de NOW veelal ook met de reguliere
jaarrekeningcontrole meelopen, hetgeen efficiënter en effectiever is.
7. Openbaarmaking
Bij de vorige wijziging van de NOW is een bepaling opgenomen op grond
waarvan aanvragers van de NOW, inclusief de verleende voorschotten en
vastgestelde subsidie openbaar gemaakt kunnen worden zonder dat
daarvoor eerst een zienswijze gevraagd hoeft te worden. Inmiddels zijn er
verzoeken om deze informatie ingediend en heb ik besloten het UWV te
verzoeken om deze informatie op haar website openbaar te maken. Het
gaat daarbij uitsluitend om de informatie waarvoor geen zienswijze
gevraagd behoeft te worden. Vanaf eind juni zal het UWV deze gegevens
gaan publiceren op haar website.
8. Budgettaire raming
De verwachting is dat alle in de regeling aangebrachte aanpassingen
binnen de huidige budgettaire raming passen.

5

https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/
aangifte_betalen_en_toezicht/belasting_betalen_of_terugkrijgen/
uitstel_van_betaling_voor_ondernemers_met_betalingsproblemen/
uitstel_van_betaling_bij_bijzondere_omstandigheden/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 39

6

Wanneer de regeling waarin de bovengenoemde aanpassingen zijn
opgenomen gereed is, zal ik deze uw Kamer zo spoedig mogelijk doen
toekomen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 39

7