Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3025
Vragen van het lid Jasper van Dijk en Van Nispen (beiden SP) aan de
Ministers van Justitie en Veiligheid, voor Rechtsbescherming, van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over
vrouwenonderdrukking (ingezonden 28 januari 2020).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming), mede namens de
Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen
4 juni 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr.
1754.
Vraag 1
Wat is uw oordeel over de column van Folkert Jensma «Wie onthult het
polygame huwelijk» over de problemen van verborgen vrouwen?1
Antwoord 1
Huwelijksdwang, kindhuwelijken en polygame huwelijken zijn uiterst
schadelijke fenomenen. In de column worden deze fenomenen dan ook
terecht ter discussie gesteld. De column schetst hoe «de multiculturele
samenleving het recht kleurt» en gaat in op de evaluatie van de wet
Tegengaan huwelijksdwang, waaruit ook een aantal knelpunten in naar voren
komen. Zoals ik ook in mijn reactie op die evaluatie heb aangegeven,
onderstreept het opnieuw het belang van een brede aanpak van deze
problematiek.2. Daarom hebben de Minister van VWS en ik op 18 februari
2020 de actieagenda «schadelijke praktijken» aan uw Kamer gestuurd.3 Deze
actieagenda bevat aanvullende acties om huwelijksdwang, vrouwelijke
genitale verminking en eergerelateerd geweld aan te pakken, zoals het
inrichten van één landelijk expertisecentrum en een laagdrempelige
meldstructuur.

1

nrc.nl: 28 december 2019 https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/28/wie-onthult-het-polygamehuwelijk-a3985124
2
Kamerstuk 32 175, nr. 69
3
Kamerstuk 28 345, nr. 228

ah-tk-20192020-3025
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 2
Wat vindt u van zijn steun voor het idee van Femmes for Freedom dat
mannen die zich hebben misdragen, wordt verboden een volgende buitenlandse partner naar Nederland te halen?4
Antwoord 2
Ik kan mij goed voorstellen dat Femmes for Freedom met dit idee komt en ik
begrijp de steun die de heer Jensma hiervoor uitspreekt.
De IND kan, bijvoorbeeld in het geval dat de referent reeds een aantal malen
achtereen toelating heeft gevraagd voor een partner, een onderzoek doen of
er sprake is van een schijnhuwelijk of schijnrelatie. Als daar inderdaad sprake
van blijkt te zijn, zal de verblijfsaanvraag worden afgewezen. Ook kan, indien
de referent in kwestie veroordeeld wordt voor een strafbaar feit, beoordeeld
worden of zijn verblijfsrecht kan worden ingetrokken indien het geen
Nederlander betreft. Wordt het verblijfsrecht ingetrokken dan is het niet
langer mogelijk verblijf voor een partner aan te vragen. Voor slachtoffers van
misdragingen door de referent bestaat een mogelijkheid een zelfstandige
verblijfsvergunning te verkrijgen indien de relatie als gevolg van geweld is
verbroken.
Echter, het toelatingsbeleid voor (huwelijks)partners uit derde landen is
gestoeld op de Europese Richtlijn voor gezinshereniging (2003/86/EG). Als
wordt voldaan aan de voorwaarden die deze Richtlijn stelt (zoals rechtsgeldig
huwelijk of duurzame en exclusieve relatie, voldoende middelen van bestaan
van de referent, geen antecedenten aan de zijde van de partner), kunnen er
geen aanvullende voorwaarden worden gesteld, zoals het meewegen van
eerdere gedragingen van de referent. Dat maakt het niet mogelijk om aan het
idee van Femmes for Freedom te voldoen.
Vraag 3
Bent u bekend met de film van een Pakistaans-Nederlandse man die zijn
eerste zeven vrouwen uit Pakistan ernstig heeft mishandeld en voor de
achtste keer getrouwd is met een Pakistaanse vrouw en ook haar ernstig
heeft mishandeld?5
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4
Vindt u het aanvaardbaar dat Nederlandse mannen aan de lopende band met
buitenlandse vrouwen trouwen om ze vervolgens in ons land ernstig te
mishandelen en thuis op te sluiten?
Antwoord 4
Ik vind geweld, mishandeling en vrijheidsberoving niet aanvaardbaar.
Mishandeling en vrijheidsberoving zijn ook strafbaar gesteld in het wetboek
van strafrecht. In de vraag wordt echter gesuggereerd dat Nederlandse
mannen aan de lopende band met buitenlandse vrouwen trouwen en ze in
ons land ernstig mishandelen en thuis opsluiten. Dit geschetste beeld strookt
niet met de cijfers en informatie die ik tot mijn beschikking heb.
Wanneer er sprake is van mishandeling en vrijheidsberoving dan gelden voor
deze vrouwen dezelfde rechten als voor Nederlanders. Een belangrijk initiatief
in dit kader is het programma «Geweld hoort nergens thuis», dat in opdracht
van het Ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Justitie en
Veiligheid (JenV) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt
uitgevoerd. Het programma heeft tot doel om huiselijk geweld en kindermishandeling eerder en beter in beeld te krijgen en vervolgens duurzaam te
stoppen en op te lossen. Maatregelen die in het kader van dit programma
genomen worden, kunnen ook bijdragen aan de aanpak van deze praktijken.

4

https://www.femmesforfreedom.com/femmes-for-freedom-lanceert-campagne-ontsnap-uit-jehuis-voor-alle-migrantenvrouwen-die-thuis-worden-opgesloten/
5
https://www.youtube.com/watch?v=hc48exwQiRQ

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 5
Deelt u de mening dat we deze praktijk moeten stoppen? In hoeverre is het
mogelijk om voor notoire mishandelaars een verbod in te stellen om keer op
keer een volgende buitenlandse partner naar Nederland te halen?
Antwoord 5
Zie het antwoord op vraag 2 en 4.
Vraag 6, 13
Bent u bereid met Femmes for Freedom in gesprek te gaan hoe zij een
bijdrage kunnen leveren aan kennisbevordering van professionals en
inburgeringscursussen over geweld tegen huwelijksmigranten?
Bent u bereid met Femmes for Freedom, overheden, bedrijven en onderwijsinstellingen te bespreken hoe zij samen partners van kennismigranten kunnen
bereiken om hen minder kwetsbaar te maken voor gedwongen isolement?
Antwoord 6, 13
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inburgering en werken nauw samen
met professionele instanties en professionals op dit terrein en hebben
toegang tot relevante netwerken. Ook hebben gemeenten, in hun rol van
opdrachtgever, goede contacten met aanbieders van taal- of inburgeringsonderwijs. Gemeenten hebben hierin beleidsvrijheid en nemen hier zelf
besluiten over. In de actieagenda Schadelijke Praktijken zijn verschillende
maatregelen opgenomen om schadelijke praktijken – eerder en beter in beeld
te krijgen en te stoppen en duurzaam op te lossen. Femmes for Freedom
wordt actief betrokken bij de uitvoering van de actieagenda.
Vraag 7, 8
Deelt u de mening dat bij dit soort uitbuiting sprake kan zijn van mensenhandel?
Bent u het ermee eens dat de overheid moet ingrijpen indien sprake is van
een geloofwaardig vermoeden van mensenhandel? Zo ja, bent u bereid om
de aanpak van het gedwongen isolement van verborgen vrouwen met de
Nationaal Rapporteur Mensenhandel te bespreken?
Antwoord 7, 8
Bij mensenhandel staat het oogmerk van uitbuiting voorop. In het artikel
wordt daarentegen gesproken over misstanden die plaatsvinden binnen het
huwelijk van een persoon die een partner vanuit een ander land naar
Nederland gehaald heeft. Hoewel dit ernstige kwesties betreffen, vallen deze
kwesties niet onder de noemer mensenhandel. Wel kunnen zaken als een
gedwongen huwelijk, en isolement in het huwelijk zorgen voor een kwetsbare
positie van de betrokken vrouwen, waardoor zij eventueel vatbaarder zijn
voor mensenhandel. In het rapport Zicht op kwetsbaarheid (2016), kaart de
Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen
deze kwetsbaarheid ook aan. Tegelijkertijd wordt in het rapport ook aangegeven dat deze zaken an sich niet onder de noemer mensenhandel vallen.
Gegeven het reeds bestaande onderzoek en standpunt van de Nationaal
Rapporteur ziet de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid op dit moment
geen aanleiding om hierover in gesprek te gaan met de Nationaal Rapporteur.
Vraag 9, 10
Bent u bekend met het verhaal van de Iraanse Negar die zich als huwelijksmigrante bij haar man in Nederland voegde, die hier als kennismigrant aan de
TU Delft werkte, en kort na haar komst door haar man om het leven is
gebracht?6
Bent u ervan op de hoogte dat vrouwen van kennismigranten uit nietwesterse landen vaak in een gedwongen isolement leven en mishandeld
worden?7
6

Rijnmond: 6 december2019 https://www.rijnmond.nl/nieuws/189360/Vader-over-gedodedochter-Negar-23-Eigenlijk-heb-ik-haar-vermoord
AD: 6 december 2019 https://www.ad.nl/dordrecht/iraanse-vrouw-kort-na-komst-naarnederland-omgebracht-echtgenoot-beroept-zich-op-noodweer~a6e55d73/
7
Rijnmond: 11 december 2019 https://www.rijnmond.nl/nieuws/189548/Nu-Negar-een-paar-jaargeleden-Yasmeen-moeten-we-wachten-op-een-volgend-slachtoffer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 9, 10
Deze casus is Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid bekend. Dit geldt niet
voor signalen dat dit op grote schaal8 voorkomt. Er zijn geen cijfers over hoe
vaak dit voorkomt.
Vraag 11
Is het juist dat Negar geen inburgeringsplicht heeft als partner van een
kennismigrant? Bent u het ermee eens dat inburgering, hier en in het
buitenland van partners van kennismigranten, kan bijdragen aan «empowerment» en aan het voorkomen van onderdrukking?
Antwoord 11
Het klopt dat partners van kennismigranten voor het verkrijgen van een
machtiging tot voorlopig verblijf en een verblijfsvergunning bij hun referent,
niet inburgeringsplichtig zijn. Ingevolge artikel 3, eerste lid, aanhef en onder
a, van de Wet Inburgering is de vreemdeling met een reguliere verblijfsvergunning voor bepaalde tijd inburgeringsplichtig als hij anders dan voor een
tijdelijk doel in Nederland verblijft. Gelet op artikel 2.1, eerste lid, aanhef en
onder h en m, van het Besluit Inburgering worden arbeid als kennismigrant
en verblijf als familie- of gezinslid bij een kennismigrant aangemerkt als
tijdelijke verblijfsdoelen in de zin van artikel 3, eerste lid, aanhef en onder a,
van de Wet Inburgering. Derhalve zijn kennismigranten noch hun partners
inburgeringsplichtig. Het kabinet is niet voornemens om kennismigranten en
gezinsleden inburgeringsplichtig te maken. Om een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd te verkrijgen, dienen de kennismigrant en de eventuele
gezinsleden wel te voldoen aan het inburgeringsvereiste.
Vraag 12
Indien de man van Negar wordt veroordeeld, moet hij Nederland verlaten na
het uitzitten van zijn straf?
Antwoord 12
Indien de referent onherroepelijk is veroordeeld, zal de IND beoordelen of zijn
verblijfsrecht kan worden ingetrokken. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van
de zogeheten glijdende schaal.
Vraag 14
Kent u de steekproef van de gemeente Rotterdam, waaruit blijkt dat 20% van
de huwelijksmigranten in een gedwongen isolement leven? Deelt u de
mening dat dit zeer zorgelijk is? Bent u bereid een landelijk onderzoek in te
stellen naar de omvang van gedwongen isolement van huwelijksmigranten?9
Antwoord 14
De gemeente Rotterdam heeft een verkennend kwantitatief onderzoek gedaan
naar huwelijksmigranten: hun welzijn en participatie. Dit kwantitatieve
onderzoek was een verkennend haalbaarheidsonderzoek. Dit heeft de
gemeente Rotterdam veel stof gegeven tot nadenken, maar vanwege de
kleine aantallen in dit onderzoek (het onderzoek kent een steekproef van 20
personen), was het niet mogelijk om generieke conclusies te trekken. De
resultaten uit de haalbaarheidspilot in Rotterdam laten zien dat er in vier van
de 20 gevallen signalen waren die mogelijk een risico vormen op het
ontstaan van sociaal isolement. Dit is een percentage van 20%.
Ondanks dat hier sprake is van een verkennend haalbaarheidsonderzoek, deel
ik uw mening dat de resultaten zorgelijk zijn. Omdat elk geval van gedwongen isolement er één te veel is, wordt er niet voor gekozen om een landelijk
onderzoek in te stellen naar de omvang van gedwongen isolement van
huwelijksmigranten, maar om direct over te gaan op maatregelen om deze
kwetsbare groep uit hun gedwongen isolement te halen. Zo wordt bij de
inburgering expliciet aandacht besteed aan het thema zelfbeschikking, zodat
een fenomeen als gedwongen isolement minder voorkomt. Daarnaast maakt
8

Volgens het principe van de glijdende schaal wordt er een verband gelegd tussen de duur van
de opgelegde straf en de duur van het rechtmatig verblijf in Nederland. Hoe langer de vreemdeling rechtmatig in Nederland verblijft, hoe zwaarder de straf moet zijn om tot beëindiging
van het verblijfsrecht over te kunnen gaan.
9
«Huwelijksmigranten, hun welzijn en participatie», gemeente Rotterdam, 29 oktober 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in 2020 de financiering
mogelijk van één of meerdere organisatie(s) die culturele onderdrukking
aanpakken en zelfbeschikking. Deze organisatie(s) zal/zullen zich onder andere
richten op het doorbreken van sociaal isolement van vrouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5