Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 484

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 april 2019
Aanleiding
In maart 2017 gaf de SER in haar advies «Opgroeien zonder armoede» de
aanbeveling voor een ambitieuze concrete kwantitatieve reductiedoelstelling voor armoede onder kinderen. In haar rapport «Alle Kinderen
Kansrijk» (2018) onderschrijft de Kinderombudsman deze aanbeveling.
Ook in de Tweede en Eerste Kamer zijn moties aangenomen over een
reductiedoelstelling kinderen in armoede namelijk van lid Peters, lid Gijs
van Dijk en lid Kox (EK).1
Met deze brief wil het kabinet duidelijk maken hoe invulling wordt
gegeven aan de moties, zoals ook toegezegd in de brief van 21 november
2018 «Tussentijdse evaluatie inzet extra middelen voor kinderen in
armoede».2
Het kabinet wil in samenwerking met de VNG aan de hand van vier
ambities invulling geven aan de reductiedoelstelling. Deze ambities zijn
kwantitatief en kwalitatief van aard en richten zich op het gemeentelijke
armoedebeleid en het rijksbeleid. Onderstaand worden deze vier ambities
verder uitgewerkt. Vervolgens zal deze brief ook ingaan op kinderen die
opgroeien in armoede in Caribisch Nederland. Allereerst wordt ingegaan
op het belang van de aanpak van kinderarmoede en de verkenning van
het SCP, CPB en CBS naar armoede-indicatoren.
Armoede onder kinderen
Het kabinet onderschrijft het belang van de aanpak van kinderarmoede.
Armoede onder kinderen is extra schrijnend omdat kinderen geen invloed

1
2

kst-24515-484
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 24 515, nr. 391; Kamerstuk 24 515, nr. 405; Kamerstuk 34 775 D
Kamerstuk 24 515, nr. 455

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

1

kunnen hebben op hun gezinssituatie, de oorzaken en oplossingen van
armoede.
Armoede onder kinderen heeft niet alleen een negatief effect op de
levensloop van kinderen, maar ook op hun kansen. Armoede belemmert
hun ontwikkeling en zorgt ervoor dat ze hun talenten niet optimaal kunnen
benutten. Daarmee draagt armoede onder kinderen ook bij aan
verscherping van een tweedeling in de maatschappij (SER en Kinderombudsman, 2018). Op korte termijn zorgt opgroeien in armoede er
bijvoorbeeld voor dat er geen geld is voor een fiets, computer of
lidmaatschap van een sportclub. Kinderen kunnen niet maatschappelijk
meedoen zoals andere kinderen in hun omgeving. Op de langere termijn
lopen deze kinderen een grotere kans op onder meer fysieke en
psychische problemen. Arme kinderen komen sneller in sociaal isolement
terecht, doen het vaker slecht op school en lopen een groter risico op
dakloosheid. Verder lopen ze later als volwassene meer risico op een
leven in armoede. Anders gezegd: armoede is deels overerfbaar (o.a. SER,
2017). Ook de Kinderombudsman heeft in haar rapport «Alle kinderen
kansrijk» aan de hand van interviews onder kinderen geïllustreerd dat
armoede kinderen op vele levensgebieden kan raken. Er is sprake van
sociale uitsluiting en «kansarmoede». Zo ervaren deze kinderen en
jongeren hun buurt vaker als onveilig en er is te weinig te doen; missen
deze kinderen en jongeren contact met ondersteunende volwassenen
naast ouders en kunnen deze kinderen en jongeren moeilijker meekomen
op school en ervaren op school uitsluiting (Kinderombudsman 2018).
De oorzaken van armoede onder kinderen zijn net zo divers als de
gevolgen. In arme gezinnen spelen vaak meerdere problemen tegelijkertijd, zoals werkloosheid, schulden, ziekte, maatschappelijk isolement
ouders en laaggeletterdheid.
Ambities kinderarmoede
Kinderen die leven in gezinnen met een laag inkomen hebben mijn
speciale aandacht. Zie ook de Kabinetsreactie op SER-advies «Opgroeien
zonder armoede» en de reactie op rapport Kinderombudsman «Alle
kinderen kansrijk» waarin maatregelen worden geschetst die dit kabinet
neemt om armoede onder kinderen tegen te gaan.3
Rijk, gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen aan de
aanpak van armoede, met specifieke aandacht voor kinderen. Ieder vanuit
de eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Het kabinet trekt,
naast algemene maatregelen om armoede onder gezinnen tegen te gaan
(denk aan hogere kinderbijslag, fiscale maatregelen, voorkomen problematische schulden door brede schuldenaanpak), sinds 2017 jaarlijks € 100
miljoen extra uit om de armoede onder kinderen aan te pakken, waarvan
€ 1 miljoen jaarlijks beschikbaar is voor kinderen in Caribisch Nederland.
Gemeenten zijn lokaal verantwoordelijk voor het armoedebeleid en
krijgen het grootste deel van het geld, € 85 miljoen. Over de inzet van
gemeenten zijn bestuurlijke afspraken gemaakt.4 Gemeenten zetten in op
een integrale aanpak voor gezinnen in armoede gericht op de kinderen,
maar ook de ouders en het verstrekken van voorzieningen voor kinderen
in armoede zoals kindpakketten. Ook heeft dit kabinet incidenteel € 80
miljoen beschikbaar gesteld voor het voorkomen van schulden en de
bestrijding van armoede – in het bijzonder onder kinderen.5

3

Kamerstuk 24 515, nr. 430
Kamerstuk 24 515, nr. 380/ hernieuwde afspraken: Kamerstuk 24 515, nr. 455
5
Kamerstuk 24 515, nr. 430
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

2

Rijk en gemeenten willen nadrukkelijker inzetten op het doorbreken van
de oorzaken en gevolgen van armoede. Om dit te kunnen doen moeten
we het brede spectrum van armoede in beeld te krijgen. Het tegengaan
van armoede onder kinderen reikt verder dan alleen inzet op het laten
meedoen van kinderen via bijvoorbeeld sport en cultuur en reikt verder
dan alleen het bieden van inkomen, inkomensondersteunende voorzieningen en richt zich ook op de relatie met andere beleidsterreinen (zoals
wonen, zorg en onderwijs) en op de aanpak van structurele oorzaken van
armoede.
Verkenning SCP, CBS en CPB
Als eerste stap heeft het kabinet het SCP, CPB en CBS gevraagd of het
mogelijk is te komen tot eenduidige armoede-indicatoren die mogelijk te
gebruiken zijn voor een reductiedoelstelling.6 Op 21 november 2018 heeft
het kabinet de verkenning van het SCP, CPB en CBS aan uw Kamer
verzonden en aangegeven dat het kabinet over de uitkomsten hiervan in
gesprek zou gaan met de VNG.7
Deze verkenning geeft een mooi inzicht in de Nederlandse armoedestatistiek en cijfers, maar laat ook zien dat het kwantificeren van kinderarmoede niet eenvoudig is. De verkenning heeft zowel aandacht voor de
inkomenspositie van huishoudens met kinderen, de maatschappelijke
participatie van kinderen en de brede kansarmoede van kinderen.
Duidelijk blijkt dat armoede niet in één getal te vangen is. Zo houden het
CBS en het SCP een verschillende definitie aan van armoede of een risico
op armoede (die weer afwijken van de Europese armoededefinitie). De
verschillende definities tonen daarmee wel een veelkleurig palet van de
armoedeproblematiek. Daarnaast zit het effect van het gemeentelijke
armoedebeleid en de brede kansarmoede niet in de armoedecijfers en is
er in de cijfers geen onderscheid naar de gevolgen van conjunctuur op
armoede te maken. Eén kwantitatieve reductiedoelstelling is niet te
definiëren.
Vier ambities
Dit brengt mij samen met de VNG tot vier ambities op het terrein van
kinderarmoede. Daarbij gaat het niet alleen om kwantitatieve maar ook
om kwalitatieve aspecten van armoede. Hiermee sluit het kabinet aan bij
de vraag van lid Renkema tijdens het Algemeen Overleg over armoede en
schulden op 14 februari jl. of een reductiedoelstelling ook een meer
kwalitatieve definitie van armoede kan zijn.8
Het kabinet wil tweejaarlijks de armoede onder kinderen in beeld brengen
aan de hand van de onderstaande vier ambities. Met deze ambities geven
we invulling aan de reductiedoelstelling. Het doel van deze vier ambities
is om inzicht te verkrijgen in manieren waarop het armoedebeleid waar
nodig verbeterd kan worden. Over de uitkomsten hiervan gaat het kabinet
intern in overleg met de betrokken bewindspersonen en extern met
kinderen, de VNG en andere relevante partijen. Het periodieke inzicht is
ook aanleiding voor alle partijen, Rijk en gemeenten, om hier vanuit hun
verantwoordelijkheden mee aan de slag te gaan binnen de bestaande
financiële kaders. Over de voortgang zal het kabinet rapporteren aan de
Tweede en Eerste Kamer.

6

Kamerstuk 24 515, nr. 430
Kamerstuk 24 515, nr. 455
8
Kamerstuk 24 515, nr. 483
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

3

1. Alle kinderen in armoede kunnen meedoen
Inzet: Ieder kind dat in een gezin met een laag inkomen opgroeit kan
meedoen.
Het kabinet en de VNG vinden het van belang dat elk kind, ongeacht de
financiële thuissituatie mee kan doen. Hierdoor kunnen kinderen zich
breder ontwikkelen en wordt de kans op sociale uitsluiting kleiner.
Binnen enkele jaren moet ieder kind dat in armoede opgroeit mee kunnen
doen. Deze participatieambitie sluit aan bij de (hernieuwde) bestuurlijke
afspraken tussen SZW en VNG om het bereik van de doelgroep te
verbeteren. Het gezamenlijk streven is om in 2021 nagenoeg alle kinderen
in armoede te bereiken.
Deze ambitie moet gemeenten en gemeenteraden helpen om te sturen op
het realiseren van vergroting van het bereik onder kinderen in armoede
op lokaal niveau. Ook helpt het SZW en VNG om samen te bezien of de
ambitie gerealiseerd wordt. Belangrijk daarbij is dat de definitie van de
groep kinderen (en ouders) die bereikt moet worden werkbaar is voor
gemeenten, aangezien zij, o.a. met de hierboven genoemde gedecentraliseerde middelen voor kinderarmoede, de belangrijkste rol hebben in de
uitvoering van de ambitie. Het Rijk ondersteunt hen hierbij. Lokale
prioriteiten en het lokale maatwerk van gemeenten moeten hierin
terugkomen. Voor de definitie van bereik sluiten we aan bij de definitie
van bureau Bartels in de eerste evaluatie van de bestuurlijke afspraken
tussen SZW en VNG over kinderen in armoede (2018): Onder de term
bereik verstaan we het gebruik door kinderen in armoede van het
integrale gemeentelijk kinderarmoedebeleid al dan niet in natura. Onder
doelgroep wordt de door de gemeente gedefinieerde doelgroep verstaan.
Naast de gemeentelijke gedefinieerde doelgroep (die in de ene gemeente
breder is dan in de andere gemeente) onderscheiden we apart de
volgende twee doelgroepen:
– Gezinnen met kinderen in de bijstand.
– Werkenden met een laag inkomen met kinderen.
We kiezen voor een differentiatie naar doelgroep, omdat we de ene
doelgroep (gezinnen met kinderen in de bijstand) op dit moment al beter
bereiken dan de andere (werkenden met een laag inkomen met kinderen).
Bij de eerste doelgroep is de ambitie om alle gezinnen met kinderen in de
bijstand in 2021 te bereiken. Voor de tweede doelgroep is de ambitie om
70 procent in 2021 te bereiken. In de uitwerking van deze ambitie zal
samen met de VNG nader bekeken worden of deze werkbaar is. Het SCP
concludeert in haar recente publicatie «Als werk weinig opbrengt» dat
Nederlandse gemeenten in hun beleid weinig specifieke aandacht
besteden aan werkende armen en niet goed weten hoe ze deze groep
moeten bereiken.9 Om de doelgroep werkende armen (inclusief hun
kinderen) beter te bereiken, willen gemeenten samen met het Rijk, SER en
Kinderombudsman aan de slag. Gemeenten zijn bij het bereiken van de
doelgroep werkende armen ook deels afhankelijk van gegevens en
samenwerking met derden zoals werkgevers en de Belastingdienst.
Ik ben met de VNG en gemeenten in gesprek over hoe we de voortgang
het beste kunnen meten, zodanig dat de uitvoeringslast van de monitoring
voor gemeenten beperkt is. Ik denk er aan om aan te sluiten bij de
bestaande benchmark armoede en schulden of om gebruik te maken van
periodieke uitvragen zoals bij de tussentijdse evaluatie inzet extra
9

«Als werk weinig opbrengt; Werkende armen in vijf Europese landen en twintig Nederlandse
gemeenten», SCP (2018)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

4

middelen voor kinderen in armoede. Ook ben ik in gesprek met de VNG en
Divosa over de invulling van een landelijke ondersteuningsproject voor
gemeenten, en over de vraag of het ontsluiten van gegevens – en zo ja
welke gegevens – van het CBS en/of andere partijen zoals het SCP, CPB en
de Belastingdienst voor gemeenten behulpzaam kan zijn om beter zicht te
krijgen op hun potentiële doelgroep.
2. Inzet op daling van het aantal huishoudens met kinderen met een laag
inkomen
Inzet: Het aantal huishoudens met kinderen dat te maken heeft met
een laag inkomen laat de komende jaren een dalende trend zien.
In Nederland groeit ongeveer 1 op de 9 kinderen op in armoede. Volgens
cijfers van het CBS op basis van gegevens uit 2017 hebben 599.000
huishoudens een risico op armoede. 277.000 kinderen hebben kans op
armoede. Dit is 8,5 procent van alle kinderen in Nederland.10 Volgens
cijfers van het SCP over 2016 leven 660.000 personen (4,0 procent) in
armoede. Zij hebben onvoldoende middelen om in hun basisbehoeften te
voldoen. Als we ook kijken naar het kunnen bekostigen van sociale
participatie zijn dat volgens het SCP 980.000 personen. 280.000 kinderen
tot 18 jaar groeien op in een huishouden met een risico op armoede op
grond van het niet-veel-maar-toereikendcriterium. Dit is 8,8 procent van
alle kinderen. Het percentage neemt af naarmate de kinderen ouder
worden. Van de kinderen en jongeren in de middelbare schoolleeftijd is
iets meer dan 7 procent arm.11
De cijfers van het CBS en SCP laten een daling zien van het aantal
huishoudens met een risico op armoede sinds 2014. De ambitie is om
deze daling verder door te zetten, zodat er steeds minder kinderen
opgroeien in een gezin met een risico op armoede.
Het kabinet probeert via verschillende manieren armoede binnen
gezinnen terug te dringen. Zo gaan de algemene heffingskorting en de
arbeidskorting omhoog en de belastingtarieven omlaag. Verder verhoogt
het kabinet de zorgtoeslag voor paren, de kinderbijslag en de kinderopvangtoeslag. De «afbouwpaden» van het kindgebonden budget en de
huurtoeslag worden verder aangepast, zodat de «marginale druk» omlaag
gaat. Dat betekent dat het besteedbaar inkomen van de ouders met een
laag inkomen omhoog gaat, en werk en meer uren werk lonender wordt.
Er is ook speciale aandacht voor de arbeidsparticipatie van vrouwen. Dit
uit zich onder andere in een investering van € 248 miljoen in de kinderopvangtoeslag en een uitbreiding van het geboorteverlof voor partners naar
zes weken in 2020. Verder zal de prevalentie van deeltijdwerk – circa 75%
van de vrouwen werkt in deeltijd – in Nederland onderzocht worden in het
Interdepartementaal Beleidsonderzoek Deeltijdwerk.12 Dit acht het kabinet
heel belangrijk omdat werk immers de beste weg uit de armoede is. De
verhoging van de algemene heffingskorting heeft ook tot gevolg dat
huishoudens met een bijstandsuitkering een hogere uitkering ontvangen
door middel van de netto-netto koppeling. En waar werkende gezinnen
met kinderen profiteren van een hogere kinderopvangtoeslag, profiteren
alle gezinnen met kinderen van een hogere kinderbijslag. Daarnaast zet
10

Het CBS baseert de lage-inkomensgrens op het bijstandsbedrag voor een alleenstaande in
1979 toen dit op het hoogste niveau ooit lag. Deze grens wordt elk jaar gecorrigeerd voor
inflatie. Voor 2017 betreft dit voorlopige cijfers.
11
Het SCP maakt een basisbehoefte begroting en een niet-veel-maar-toereikend begroting.
Hierbij bestaat de basisbehoeftebegroting uit een mandje met onvermijdbare uitgaven en
bestaat niet-veel-maar-toereikend begroting uit hetzelfde mandje, maar met extra posten voor
sociale participatie.
12
Kamerstukken 29 544 en 34 231, nr. 853

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

5

het kabinet in op het begeleiden van mensen uit de bijstand naar werk.
Hier ligt vooral een belangrijke taak voor gemeenten. Met de brede
schuldenaanpak wil het kabinet verder problematische schulden terugdringen en zoveel mogelijk voorkomen.13
De SER geeft in zijn advies «opgroeien zonder armoede» aan dat hij
verbeterpunten ziet in het toeslagenstelsel om armoede onder kinderen
tegen te gaan. Het bereik en gebruik van toeslagen is volgens de SER nog
niet optimaal. Ook de VNG heeft in een Bestuurlijk Overleg op 21 februari
2019 aandacht gevraagd voor het toeslagenstelsel en de complexiteit van
het systeem. Ook hebben VNG en gemeenten aangegeven dat er gewerkt
kan worden aan verbeterpunten in het toeslagenstelsel, zoals het
niet-gebruik van toeslagen. Op dit moment loopt een interdepartementaal
beleidsonderzoek (IBO) naar het toeslagenstelsel. Dit onderzoek zal het
stelsel van toeslagen goed tegen het licht houden en tot beleidsaanbevelingen leiden om dit systeem te verbeteren. SZW en VNG zullen over de
(eerste) uitkomsten van het IBO met elkaar in gesprek gaan.
3. Periodiek inzicht kansarmoede onder kinderen
Inzet: Er komt periodiek kwalitatief inzicht in de brede kansarmoede
onder kinderen
Kansrijk opgroeien behelst meer dan opgroeien met voldoende financiële
middelen. Kansrijk opgroeien is opgroeien in een gezonde, veilige en
kansrijke leefomgeving. In een gezin met een laag inkomen spelen vaak
meerdere problemen tegelijkertijd, zoals op het gebied van opleiding,
gezondheid en veiligheid, werkloosheid, schulden, psychische problemen,
maatschappelijk isolement ouders en laaggeletterdheid. Periodiek wil het
kabinet dan ook via een enquête meer kwalitatief inzicht verkrijgen in het
bredere plaatje van kansarmoede onder kinderen. Wat kan het betekenen
voor kinderen om in armoede te leven? Op welke domeinen worden er
belemmeringen gevoeld? Welke acties kunnen de departementen en
andere partijen nemen om deze belemmeringen weg te nemen? Het
kabinet gaat over de uitkomsten intern het gesprek aan met de betrokken
bewindspersonen en extern met de VNG en andere relevante partijen.
Het kabinet en gemeenten zetten zich ook breder in om de leefsituatie van
kinderen en ouders te verbeteren en hiermee ook de kansen op de
overdracht van armoede van ouders op kinderen in te dammen. Met
diverse actieprogramma’s wordt ingezet op de verschillende domeinen
waarin kinderen die opgroeien in armoede kunnen achterblijven bij hun
leeftijdsgenoten. Dergelijke programma’s en initiatieven zijn niet specifiek
op kinderen in armoede gericht, maar kunnen wel bijdragen aan de
situatie van kinderen in armoede. Voorbeelden zijn het programma Tel
mee met Taal, een programma gericht op bestrijding van laaggeletterdheid van ouders en bevordering van leesvaardigheden en leesplezier
van kinderen14; Het Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren, dat
streeft naar een continue verbeterde uitvoeringspraktijk met een forse
vermindering van het aantal dak- en thuisloze jongeren (18–27 jaar) in
Nederland tot gevolg en het voorkomen van nieuwe dak- en thuisloze
jongeren15; Kansrijke Start, een programma gericht op het bereiken van
een goede start tijdens de eerste 1.000 dagen van kinderen in een
kwetsbare positie16; Zorg voor de Jeugd, een programma met als
hoofddoel de jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering
merkbaar en meetbaar steeds beter te maken voor kinderen, jongeren en
13

Kamerstuk 24 515, nr. 410
Kamerstuk 28 760, nr.69/ Kamerstuk 28 760, nr. 70
15
Kamerstuk 29 325, nr. 97
16
Kamerstuk 32 279, nr. 124
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

6

gezinnen, zodat ze op tijd passende hulp ontvangen17; en de Gelijke
Kansen Alliantie, een beweging die zich inzet voor het bevorderen van
kansengelijkheid in het onderwijs.18 Zie hierover ook de TK brief «Bevordering kansengelijkheid in het onderwijs» die 13 maart jl. verzonden is. In
het kader van gelijke kansen in het onderwijs biedt de Staatsecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid samen met de Minister van Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media gerichte ondersteuning aan scholen zodat
zij in samenspraak met ouders, leerlingen en gemeenten werkwijzen
ontwikkelen die hen in staat stellen armoede te signaleren en er beter mee
om te gaan. Verspreid over het land zetten scholen diverse acties in om de
armoede, waar ze dagelijks mee te maken hebben, aan te pakken. Hiervan
is veel niet gestructureerd en nog niet in algemeen bruikbare vorm
gegoten. De ontwikkelde werkwijzen, die niet moeten leiden tot extra
belasting van scholen, worden dit schooljaar toegepast op enkele scholen
en geëvalueerd zodat we weten wat werkt voor wie in welke situatie.
Hierover wordt een handreiking opgesteld die in februari 2020 gereed zal
zijn en landelijk wordt verspreid. Daarnaast bundelen we reeds bestaande
goede aanpakken van scholen in een handzaam boekje en verspreiden dat
voor de zomer ter inspiratie van anderen.
Mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen zijn veel
vaker langdurig arm dan niet-laaggeletterden. Armoede en laaggeletterdheid gaan hand in hand: laaggeletterdheid is vaak een belemmering
om zelfredzaam te zijn en armoede vergroot de kans op laaggeletterdheid
(Ecbo en ROA, 2016).
Kinderen die opgroeien in gezinnen met laaggeletterde ouders presteren
op school minder goed op het gebied van taal dan kinderen die opgroeien
in hoog geletterde gezinnen. Deze kinderen hebben ook een hoger risico
om later in een lagere sociaaleconomische positie te verkeren. Het kabinet
wil dan ook de komende jaren met de bewindspersonen van SZW, OCW,
BZK en VWS via het programma Tel Mee met Taal inzetten op het
voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid. De komende jaren
wordt via Tel Mee met Taal extra geïnvesteerd in het ondersteunen van
een educatieve thuisomgeving en het vergroten van leesplezier onder
kinderen. Dit heeft het kabinet doen besluiten om de vrijgekomen € 4
miljoen van de subsidieregeling kansen voor alle kinderen vanaf 2020 in
te zetten voor het programma Tel Mee met Taal dat tot en met 2024 loopt.
Vooral gemeenten spelen een belangrijke rol in het integraal bestrijden
van armoede onder kinderen. Zij kunnen immers goed inspelen op de
lokale situatie en specifieke problematiek binnen een gezin. In de brief van
21 november 2018 «tussentijdse evaluatie inzet extra middelen voor
kinderen in armoede» heeft het kabinet aangegeven gemeenten hier
verder bij te ondersteunen o.a. door de nieuwe bestuurlijke afspraken
tussen het Rijk en de VNG.19 De Kinderombudsman heeft aangegeven
graag een bijdrage te leveren aan een handreiking voor gemeenten hoe zij
armoede onder kinderen integraal tegen kunnen gaan. Het kabinet vindt
dit een mooie suggestie en is met de VNG, Divosa en de Kinderombudsman in gesprek hoe de ondersteuning van gemeenten vorm kan
worden gegeven.

17

Kamerstuk 34 880, nr 12
Kamerstuk 34 550 VIII, nr. 143
19
Kamerstuk 24 515, nr. 455
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

7

4. In beeld brengen goede voorbeelden aanpak armoede onder kinderen
Inzet: Periodiek een kwalitatief overzicht bieden van goede
voorbeelden en initiatieven van gemeenten en andere lokale en
nationale organisaties gericht op het voorkomen van armoede onder
kinderen en de negatieve gevolgen daarvan voor kinderen.
Het kabinet vindt het van belang dat er in het tweejaarlijkse beeld over
kinderen in armoede ook aandacht is voor de beschrijving van beleid en
goede voorbeelden. Goede voorbeelden van gemeentelijk beleid en
andere lokale en landelijke partijen. Laten we van elkaar leren en elkaar
inspireren over de aanpak van armoede onder kinderen! De alliantie
kinderarmoede van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, de
Missing Chapter Foundation en Alles is gezondheid is hier een voorbeeld
van. Met deze alliantie verbinden vele lokale partijen privaat en publiek
zich aan het onderwerp kinderarmoede en geven zij aan welke bijdrage zij
kunnen leveren om armoede onder kinderen tegen te gaan.
Caribisch Nederland
Uitgangspunt van het kabinet is om het verbeteren van bestaanszekerheid
van inwoners van Caribisch Nederland over de volle breedte aan te
pakken. Dat geldt ook voor kinderen. Van de 100 miljoen euro die het
kabinet in 2016 structureel beschikbaar heeft gesteld voor kinderen die
opgroeien in armoede, is jaarlijks 1 miljoen euro bestemd voor kinderen
in Caribisch Nederland. Dit geld is bestemd voor concrete voorzieningen
in natura, zodat deze kinderen mee kunnen doen op sociaal vlak en op het
gebied van cultuur en sport en school. De middelen komen via de
Subsidieregeling kansen voor alle kinderen 2017 direct in natura bij
kinderen terecht van ouders met een laag inkomen en uit gezinnen met
een laag besteedbaar inkomen, bijvoorbeeld door schulden.
Van 29 april tot en met 13 mei kunnen maatschappelijke organisaties in
Caribisch Nederland hun plannen voor het derde tijdvak van de regeling
indienen, bijvoorbeeld voor het aanbieden van gezond eten of naschoolse
activiteiten voor kinderen waarvan de ouders dat niet zelf kunnen betalen.
Ik vind het van belang dat kinderen die opgroeien in armoede meer
kansen krijgen om mee te doen. Daarom wil ik de armoedeproblematiek
in Caribisch Nederland op een meer integrale en structurele wijze
aanpakken in plaats van tijdelijke, kleinschalige projecten te subsidiëren.
Om die reden ben ik, zoals ik u op 21 november 201820 heb laten weten,
voornemens om vanaf 2020 het Caribisch Nederlandse deel van de
Subsidieregeling kansen voor alle kinderen in te bedden in het
programma BES(t) 4 kids. Het programma BES(t) 4 kids is gericht op het
verbeteren van de kwaliteit en (financiële) toegankelijkheid van de
kinderopvang (voor en naschoolse voorzieningen) op de BES-eilanden.
Bijzondere aandacht is er voor de betaalbaarheid van deze voorzieningen
voor ouders waarvan kinderen in armoede leven. Door het aanbieden van
naschoolse activiteiten en maaltijden via het programma BES(t) 4 kids,
kunnen verstrekkingen die nu worden gefinancierd vanuit de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen op structurele en integrale wijze worden
gefinancierd en georganiseerd. Daarmee blijven de financiële middelen
structureel beschikbaar voor kinderen die in Caribisch Nederland
opgroeien.

20

Kamerstuk 24 515, nr. 455

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

8

Vervolgstappen
Samen met de VNG en gemeenten zal het kabinet bovengenoemde
ambities op het gebied van kinderarmoede de komende tijd verder
uitwerken. Hierover zal het kabinet uw Kamer deze zomer informeren. Het
streven is om in 2021 kinderarmoede in Nederland zowel kwalitatief als
kwantitatief breed in beeld te hebben, zodat we er samen gericht aan
kunnen werken dat alle kinderen in Nederland zich optimaal kunnen
ontwikkelen. Het periodieke inzicht is ook aanleiding voor Rijk, gemeenten
en maatschappelijke partijen om hier vanuit hun verantwoordelijkheden
mee aan de slag te gaan. Zoals de SER en Kinderombudsman benoemen,
zijn er verbeterslagen noodzakelijk voor beide overheden. VNG en SZW
zullen met elkaar in gesprek blijven over de structurele oorzaken en
knelpunten op basis van de lokale uitvoeringspraktijk.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 24 515, nr. 484

9