Hoe veilig is het
spoor in 2016?
Jaarverslag Spoorveiligheid

Hoe veilig is het spoor in 2016?
Jaarverslag Spoorveiligheid

Datum
Status

Oktober 2017
Definitief

Colofon

Inspectie Leefomgeving en Transport
Rail en Wegvervoer
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag

www.ilent.nl
@inspectieLenT

Pagina 3 van 43

Inhoud

In het kort
Over dit jaarverslag
1 Hoe veilig is het spoor in 2016?
Ongevallen op een overweg
Suïcides op het spoor
Treinen door rood
Andere ongevallen op het spoor
Overige ontwikkelingen
2. Nederland in vergelijking met Europa
3. Conclusies
Begrippenlijst
Bijlage A Het spoor in vogelvlucht
Bijlage B Beveiliging overwegen en spoorafwijkingen
Bijlage C cijfers ongevallen, letsels en suïcides
Bijlage D Indicatoren Beleidsimpuls Railveiligheid
Bijlage E Analyse STS passages
Bijlage F Europese indicatoren

In het kort

Hoe veilig was het spoor in 2016? Dat leest u in dit jaarverslag. De
Inspectie Leefomgeving en Transport presenteert hier de cijfers over
ongevallen, zwaar letsel op ondermeer de overweg, suïcide op het spoor,
door rood rijden, ongevallen op het perron en bijna-ongevallen.
Uit de cijfers blijkt dat het niveau van veiligheid op het spoor in Nederland hoog is.
Nederland staat in Europa in de top vijf van landen met het veiligste spoornetwerk 1.
In 2016 is het aantal dodelijke slachtoffers op overwegen het laagst sinds de
afgelopen vijftien jaar2. Het aantal gevallen van suïcide is vrijwel gelijk aan 20153.
Aan de andere kant zien we in 2016 ook minder positieve ontwikkelingen. Het
risicocijfer als gevolg van het door rood rijden van treinen stijgt. Een treinmachinist
en een baanwerker komen om het leven. Het aantal lichte letsels door ongevallen op
het perron neemt toe, vooral een val van de (rol)trap.
Aandacht blijft nodig voor de gebieden met relatief veel openbare en openbaar
toegankelijke niet actief beveiligde overwegen. Het grootste deel daarvan ligt in het
noordoosten en zuiden van Nederland.

Annual Railway Safety Performance in the European Union 2016, European Union Railway Agency, Valenciënnes.
Frankrijk. N.B. Cijfers in dat verslag eindigen in 2015.
2
Bron ProRail.
3
Bron CBS.
1

Pagina 6 van 42

Over dit jaarverslag

Hoe veilig is het spoor in 2016?
Dit jaarverslag geeft een beeld van de ontwikkeling van de veiligheid op het
hoofdspoornetwerk.4 U ziet de cijfers over alle vormen van vervoer:
reizigersvervoer, goederenvervoer en vervoer van aannemers/dienstverleners. Als
het gaat om ongevallen en letsels, is altijd een bewegende trein5 betrokken, behalve
bij transferongevallen.
Waar wordt dit jaarverslag voor gebruikt?
De informatie uit dit jaarverslag wordt gebruikt bij het monitoren van de
doelstellingen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in de
Beleidsimpuls Railveiligheid.6 Hierin heeft het ministerie de prioriteiten voor de
spoorveiligheid tot 2020 vastgesteld. Die prioriteiten zijn: veiliger overwegen,
minder STS-passages, betere veiligheid voor reizigers en minder suïcides. Het wordt
ook gebruikt voor de verplichte rapportage over de Europese Common Safety
Targets7 (http://www.era.europa.eu/Pages/Home.aspx).
Waar komt de informatie vandaan?
Dit jaarverslag bevat zowel kwantitatieve als kwalitatieve informatie. De
kwantitatieve informatie betreft de aantallen van zware letsels en ongevallen en
indicatoren die uit die aantallen worden berekend. De kwalitatieve informatie komt
uit jaarverslagen en incidentendatabases van ondernemingen. Alle data en
informatie zijn door de Inspectie Leefomgeving en Transport geverifieerd.
En Europa?
Dit jaarverslag bevat nog geen actuele stand van zaken over de spoorveiligheid
binnen Nederland ten opzichte van Europese lidstaten. Dat komt omdat het Railway
Safety Performance Report 2017 van de European Union Agency for Railways
(hierna: ERA) nog niet is gepubliceerd. Voor de positie van Nederland in Europa is
nog uitgegaan van het Performance Report 2016.

Besluit aanwijzing hoofdspoorwegen, d.d. 20 december 2004.
Spoorvoertuig met een vastgelegde bestemming van A naar B en een toegewezen treinnummer.
Beleidsimpuls Railveiligheid, Kamerstuk 29893, nr 204, 21 juni 2016, Veiligheid van het railvervoer.
7
Het Jaarverslag Spoorveiligheid is de basis voor de verplichte rapportage over de spoorveiligheid die de ILT als
National Safety Authority (NSA) Rail jaarlijks aan de European Union Agency for Railways doet.
4
5
6

Pagina 7 van 42

1. Hoe veilig is het spoor in 2016?

In 2016 leggen de treinen in Nederland 158 miljoen kilometer af, één
procent meer dan in 2015. Wat dat betekent voor de veiligheid op het spoor
leest u in dit hoofdstuk.
Ongevallen op een overweg
Op 23 februari 2016 botst een reizigerstrein op een hoogwerker in Dalfsen. Het
ongeval is het gevolg van een inschattingsfout van de bestuurder van de
hoogwerker die de overweg niet op tijd kon passeren. Bij dit ernstige ongeval komt
de treinmachinist om het leven.
Als we kijken naar heel 2016, dan is een daling te zien van het aantal zware letsels8
bij overwegongevallen. Ging het in 2015 nog om dertien doden, in 2016 komen drie
personen9 op een overweg om het leven (bijlage C) en raakt één persoon
zwaargewond. Bij één geval van een dodelijk slachtoffer is sprake van roekeloos
gedrag, namelijk oversteken ondanks gesloten slagbomen. Verder daalt in 2016 het
aantal kwetsbare verkeersdeelnemers10 onder de dodelijke slachtoffers naar één
voetganger11.
Ongevallen hoogste in
Buiten de Randstad liggen de meeste overwegen. In het noordoosten en zuiden12
van Nederland blijft ook in 2016 het aantal overwegincidenten het hoogst. Daar
liggen ook de meeste openbaar toegankelijke Niet Actief Beveiligde Overwegen
(NABO).
Ook opvallend: het aantal geregistreerde ongevallen kent in 2016 niet dezelfde
trendbreuk als voor de zware letsels. Er zijn 37 ongevallen geregistreerd en
daarmee daalt het aantal ten opzichte van vorig jaar slechts met vier ongevallen13.
Veilige overwegen
Het aantal zware letsels, ongevallen en suïcides kan afnemen als de overwegen
veiliger zijn. Ook in 2016 is gewerkt aan het aanbrengen van automatische
beveiliging op onbeveiligde overwegen. Van de 2.241 overwegen zijn ruim 1.744
overwegen voorzien van een actieve beveiliging (bijlage B).
De komende jaren moeten Rijksprogramma’s zoals het Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen (LVO), het Programma Niet Actief Beveiligde
Overwegen (NABO) en de Landelijke Agenda Suïcidepreventie de overwegen nog
veiliger maken. Daarbij gaat het om maatregelen als fysieke aanpassingen aan de
overwegen, het verkorten van de tijd dat slagbomen gesloten zijn en het geven van
voorlichting op scholen.
Suïcides op het spoor
In 2016 plegen 221 mensen suïcide op het spoor. Dit is vrijwel gelijk aan 2015 met
223 suïcides. Er worden 30 pogingen tot zelfdoding gedaan14 (bijlage C). In totaal
Doden of zwaargewonden.
De treinmachinist bij Dalfsen en twee weggebruikers.
Voetgangers, fietsers, bromfietsers, ouderen
11
Mevrouw van 80 jaar die opgesloten raakt tussen gesloten slagbomen.
12
Regio volgens de beheergebieden van ProRail.
13
Bij de significante ongevallen is sprake van een halvering, maar dit komt omdat de significantie bij
overwegongevallen vooral wordt bepaald door zware letsels.
14
Geregistreerde pogingen.
8
9

10

Pagina 8 van 42

plegen in Nederland in 2016 1.89415 mensen suïcide. Hier is sprake van een lichte
toename met 23 suïcides ten opzichte van 2015. Van alle suïcides van de afgelopen
vijf jaar, vindt ongeveer tien procent op het spoor plaats.
Terwijl het aantal zelfdodingen op het spoor nagenoeg niet wijzigt, stijgt het aantal
niet geslaagde of gestaakte pogingen. In 2016 zijn 30 pogingen tot zelfdoding
geregistreerd. Suïcides worden niet gezien als ongevallen, maar het voorkomen van
suïcide ziet de inspectie wel als een belangrijk onderdeel van meer veiligheid op het
spoor.
Treinen door rood
Op 14 oktober 2016 rijdt een goederentrein op de Betuweroute richting Arnhem
door een rood sein. De trein rijdt nog enige tijd door en stopt pas 500 meter voorbij
het sein. De Inspectie Leefomgeving en Transport schorst na deze overtreding de
vergunning van de machinist.
In totaal rijden in 2016 100 treinen door rood, net zoveel als in 2015 (bijlage E).
Deze zogenaamde Stop Tonend Sein passages (STS) worden gezien als bijzonder
risicovol omdat de kans op een ongeval met ernstige gevolgen hierbij extra hoog is.
Hoe komt het?
Het maken van een STS-passage16 is meestal het gevolg van een menselijke
inschattingsfout. In 2016 wordt in 21% van de passages ‘verwachting’ als oorzaak
genoemd. Dit betekent dat de machinist een ander seinbeeld had verwacht. In de
periode 2012 tot en met 2016 is vooral procedure boord de hoofdoorzaak.
Meer risico
In 2016 komt het risicocijfer ongeveer 25 procent boven de grens van de
beleidsdoelstelling17 van maximaal 25 procent uit. Het risicocijfer is een maat
waarmee de ernst wordt uitgedrukt van de gevolgen18 die een STS-passage kan
hebben, bijvoorbeeld wanneer een trein botst met een tegemoetkomende
reizigerstrein. Verder is in het risicocijfer bepalend of een trein na het door rood
rijden een zogenaamd gevaarpunt19 bereikt. Een gevaarpunt is bijvoorbeeld een
wissel of een open overweg. Het aantal keer dat een gevaarpunt wordt bereikt,
neemt met vierenveertig procent toe, van 27 keer in 2015 naar 39 keer in 2016
waardoor ook de passages toenemen waarbij het risico hoog20 is.
Verbetermaatregelen
In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben de
spoorwegondernemingen en ProRail zich verenigd in de STS-stuurgroep.21 In de
stuurgroep worden verbetermaatregelen besproken en afgestemd. Een belangrijke
maatregel is: de seinen voorzien van een verbeterde versie van de Automatische
Trein Beïnvloeding Verbeterde versie, kortweg ATBVv. Dit is een systeem dat ingrijpt
met een remming als een trein met een te hoge snelheid een rood sein nadert. In
Nederland zijn in 2016 ruim 2600 seinen voorzien van ATBVv. ProRail zal de
komende jaren nog enkele honderden seinen extra van ATBVv voorzien.
Bron CBS.
Mits niet sprake is van een herroepen/afgevallen sein of een technische afwijking van het sein. In dat geval is de
machinist namelijk niet te verwijten dat hij/zij een STS maakt.
17
Risicocijfer is maximaal 25% van het referentiejaar 2003.
18
In zware letsels en schade.
19
Bijvoorbeeld een wissel of openstaande overweg.
20
Meerdere slachtoffers met zwaar letsel en/of veel schade.
21
Stuurgroep van spoorwegondernemingen en ProRail eind jaren negentig ingesteld door de staatssecretaris van
IenM
15
16

Pagina 9 van 42

ERTMS
Op termijn vervangt European Rail Traffic Management System (ERTMS) het
lampenseinenstelsel. Hierdoor wordt de menselijke factor minder van invloed en
moet volgens de verwachtingen het aantal keren dat een trein een stopsein passeert
afnemen. Toch blijkt dat onder ERTMS stopseinen worden gepasseerd. In 2016
meldt ProRail negentien passages in ERTMS beveiligd gebied van emplacementen.
Eén van de oorzaken is het rijden in ‘shunting modus’.22 Daardoor staat de actieve
beveiliging uit en moet de machinist tijdens het rijden op zicht op stopseinen
reageren. De kans op aanrijding of ontsporing neemt daardoor toe. Hoewel de
treinen niet zonder ingeschakeld ERTMS van het emplacement op het hoofdspoor
kunnen komen, zal de Inspectie Leefomgeving en Transport in 2017 de ontwikkeling
met ERTMS nauwgezet volgen.
Vertraging
In het onderzoek ‘Stop Tonend Sein passages’ van 11 november 2015 geeft de
Inspectie Leefomgeving en Transport aan dat de voorgenomen maatregelen het
aantal passages en het risico verder kunnen verminderen. Helaas stelt de inspectie
vast dat diverse maatregelen, waaronder het waarschuwingsysteem ORBIT23, zijn
vertraagd.
Andere ongevallen op het spoor
Met de Inspectie Leefomgeving en Transport is in de Beleidsimpuls Railveiligheid van
IenW afgesproken dat over een aantal specifieke indicatoren wordt gerapporteerd.
Die indicatoren geven onder meer een meerjarig beeld van de ontwikkeling in
ongevallen en letsels, gerelateerd aan de gereden treinkilometers. De ongevallen
zijn in categorieën ingedeeld: treinreizigers, personeel, overweggebruikers,
ongevallen met treinen, botsingen en ontsporingen (bijlage D).
Slachtoffers en ernstige letsels
De werkwijze van de indicatoren is ontleend aan de Common Safety Methods die de
ERA gebruikt om de veiligheidsprestaties op het spoor van de verschillende lidstaten
te bepalen. Voor het duiden van de veiligheid op het spoor wordt gebruik gemaakt
van de methode ‘Slachtoffers en Gewogen Ernstige Letsels’ (SGEL; bijlage D).
Hierbij worden dodelijk getroffen slachtoffers en zwaargewonden met elkaar in
verhouding gebracht waarbij tien zwaargewonden even zwaar tellen als één dode.
De SGEL is verder gekoppeld aan het aantal gereden treinkilometers. Hoe hoger de
SGEL des te minder goed de ontwikkeling van de veiligheid is.
Het verloop van de SGEL bij de verschillende categorieën is overwegend positief. In
2016 stijgt de waarde van het aantal gewogen letsels voor personeel. Dit komt
omdat er al enkele jaren geen doden zijn gevallen onder personeel en het aantal
gereden treinkilometers marginaal is toegenomen. De beoordeling van het vijfjaarsvoortschrijdende gemiddelde voor personeel buigt ook in de richting van een
negatieve ontwikkeling, maar blijft nog ruim onder de nationale referentiewaarde
die voor Nederland door Europa is vastgesteld.
Transferongevallen
In 2016 neemt het aantal letsels onder transferongevallen toe. De
transferongevallen zijn ongevallen met reizigers die letsel oplopen zonder
betrokkenheid van een bewegende trein.24 Lichte letsels vormen het grootste
22
23
24

Instelling van de ERTMS voor rangeren. De trein wordt door de machinist verplaatst op basis van een seinbeeld.
Waarschuwing in cabine van de trein wanneer deze een rood sein nadert.
De definities van The Agency gaan er van uit dat altijd een bewegende trein is betrokken.

Pagina 10 van 42

aandeel van de letsels. Omdat het aantal zware letsels beperkt blijft, gaat de
Inspectie Leefomgeving en Transport ervan uit dat een betere registratie de reden is
van stijging van het aantal lichte letsels, maar mogelijk ook een toename in het
aantal (kwetsbare) reizigers. Een beoordeling van transferongevallen over de
afgelopen vijf jaar toont dat kwetsbare groepen mensen, zoals ouderen, vaker
voorkomen in de geregistreerde transferongevallen.
Een val van de (rol)trap, het vallen op het perron en het vallen tussen perron en
trein komen het vaakst voor. Opvallend hierbij is dat het aantal ongevallen als
gevolg van een val van de (rol)trap sinds 2011 bijna is verdubbeld naar ongeveer
300. Het aantal letsels als gevolg van een val op het perron is in aantal gehalveerd
naar ongeveer 100.
De meeste transferongevallen vinden plaats op Utrecht Centraal en Amsterdam
Centraal, sinds 2011 633 respectievelijk ruim 400. Voor wat betreft het totaal aantal
slachtoffers en gewogen ernstige letsels 25 zien we bij alle stations voor het jaar
2016 een stijging. Om de exacte oorzaak van het hogere risico te kunnen verklaren,
ontbreekt de benodigde informatie. Wel aannemelijk is dat met het vervoeren van
meer reizigers in de toekomst ook de kans op een ongeval met letsel toeneemt.
Bijna-ongevallen
Het aantal geregistreerde bijna-ongevallen is in 2016 nauwelijks veranderd ten
opzichte van 2015. Het aantal personen dat onbevoegd op of langs het spoor
aanwezig is, neemt iets af. De registraties in combinatie met de informatie over
overwegongevallen, versterken de indruk dat de maatregelen om te voorkomen dat
onbevoegden (derden) in het spoorgebied komen, steeds effectiever zijn.
Tenslotte blijft het aantal incidenten op overwegen in het totaal aan geregistreerde
bijna-ongevallen hoog. Dit klopt met het beeld dat er nog steeds relatief veel
ongevallen zijn op overwegen.
Voorlopers van een ongeval
Voorlopers zijn incidenten die een ongeval kunnen inleiden, zoals een gebroken
spoorstaaf. In 2016 stijgt het aantal spoorstaafbreuken van 54 in 2015 naar 77 in
2016.
Gevaarlijke stoffen en goederenvervoer
In 2016 publiceert de Onderzoeksraad voor Veiligheid het rapport26 over de botsing
een jaar eerder in Tilburg tussen een reizigerstrein en een trein geladen met
gevaarlijke stoffen. Door een samenloop van omstandigheden waarbij de
reizigerstrein een rood sein passeert en de lengte van de geparkeerde goederentrein
verkeerd is opgegeven, botst de reizigerstrein achterop een ketelwagen geladen met
butadieën27. De ketelwagen raakt bij de botsing lek, maar dat leidt niet tot verlies
van de inhoud van de ketelwagen. Desondanks illustreert het ongeval wel wat de
gevolgen hadden kunnen zijn van onoplettendheid en onzorgvuldigheid.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid beveelt aan om in de laatste wagen in een
goederentrein geen gevaarlijke stoffen meer te vervoeren en om alle typen
ketelwagens te voorzien van overbufferingsbeveiliging. NS heeft het oude type trein
dat bij de botsing was betrokken inmiddels niet meer in gebruik. De Inspectie
Dit is een kwantificering van de gevolgen van ernstige ongevallen met doden en ernstige letsels, waarbij 1 ernstig
letsel statistisch gelijk is aan 0,1 overledene.
26
Risicobeheersing bij spoorvervoer gevaarlijke stoffen, 6 maart 2016, Onderzoeksraad voor Veiligheid
27
Ontvlambaar en kleurloos gas.
25

Pagina 11 van 42

Leefomgeving en Transport heeft een wettelijke taak om toezicht te houden op de
uitvoering van de aanbevelingen.
Naast het ongeval in Tilburg zijn er geen ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn
vrijkomen, maar er is wel een incident met een dergelijke trein. Op 27 mei 2016
lopen van een rijdende goederentrein tussen Roosendaal en Breda de remmen vast.
De hete remmen zorgen voor schade aan het voertuig en de trein kan niet verder
rijden. De trein heeft ketelwagens die zijn geladen met LPG.
Overige ontwikkelingen
Melding bijzonder voorval spoor
Veiligheidsincidenten of -storingen op het spoor moeten bij de Inspectie
Leefomgeving en Transport worden gemeld. De meldingen zijn van essentieel belang
om inzicht te krijgen in de incidenten of storingen die tot ongevallen kunnen leiden.
De Inspectie Leefomgeving en Transport heeft vastgesteld dat het melden niet altijd
goed verloopt. Dit heeft meerdere oorzaken. In principe moeten alle storingen of
incidenten op het spoor die de veiligheid nadelig beïnvloeden, worden gemeld. Dit
leidt echter tot honderden meldingen op een dag. Om dit te voorkomen, heeft de
Inspectie Leefomgeving en Transport aangegeven welke meldingen ten minste
moeten worden gedaan, maar hiermee blijven er situaties waarvan niet geheel
duidelijk is of het een melding waard is. Het formulier en de procedure waarmee de
melding wordt gedaan zijn aan herziening toe. De Inspectie Leefomgeving en
Transport heeft behoefte aan andere informatie en ook kan de hoeveelheid op
sommige onderdelen minder worden. Ook moet de procedure worden aangepast
zodat de melder beter wordt geïnformeerd over wat er met de melding is gedaan.
Kwaliteit van veiligheidsjaarverslagen
Sinds enkele jaren onderneemt de Inspectie Leefomgeving en Transport actie om de
veiligheidsjaarverslagen van de spoorwegondernemingen te harmoniseren. Hierdoor
moet de informatie in de verslagen toegankelijker en beter vergelijkbaar worden.
Belangrijk is bijvoorbeeld dat de ondernemingen allemaal dezelfde Europese
definities gebruiken.
Sinds 2015 maken de meeste spoorwegondernemingen gebruik van de
handreikingen die de Inspectie Leefomgeving en Transport heeft gedaan voor het
opstellen van het veiligheidsjaarverslag. Ook het tijdig indienen van de verslagen is
sterk verbeterd. Helaas stelt de inspectie nog steeds vast dat de kwaliteit van de
overgelegde cijfers niet voldoende is om zonder een uitgebreide controleslag door
de Inspectie Leefomgeving en Transport te gebruiken.
De cijfers, maar ook de verbeterdoelstellingen, zijn een belangrijk onderdeel van het
Veiligheidsbeheersysteem van spoorwegondernemingen. Het
veiligheidsbeheersysteem is de basis voor een veilige bedrijfsvoering van de
ondernemingen. Dan valt het op dat de meeste spoorwegondernemingen wel
doelstellingen hebben, maar niet vermelden wat het effect van die doelstellingen op
de veiligheid moet zijn. Daarnaast valt het op dat de registratie van incidenten sterk
is verbeterd, maar dat de ene spoorwegondernemingen tientallen bijna aanrijdingen
op overwegen registreert terwijl een andere vergelijkbare onderneming nauwelijks
meldingen heeft. Wellicht heeft dit te maken met de interpretatie van ‘bijnaongeval’ of de manier waarop wordt geregistreerd, bijvoorbeeld via een camera of
door visuele waarneming. Tot slot, blijkt van onderlinge uitwisseling van informatie

Pagina 12 van 42

over (bijna) ongevallen nauwelijks sprake. Hierdoor neemt het inzicht in oorzaken
van ongevallen af en daarmee het lerend effect en maatregelen binnen de
spoorsector af.

Pagina 13 van 42

2. Nederland in vergelijking met Europa
Hoe veilig is het spoornetwerk in Nederland vergeleken met andere
Europese landen?
Positie in Europa
De positie van Nederland in Europa blijft naar verwachting binnen de top vijf van
lidstaten met het veiligste spoornetwerk. Het jaarrapport van de ERA met de meest
actuele gegevens is nog niet gepubliceerd waardoor de exacte positie van Nederland
nog niet bekend is.
Rapportage
Als National Safety Authority (NSA) doet de Inspectie Leefomgeving en Transport
jaarlijks de verplichte rapportage over de ontwikkeling van de veiligheid aan de ERA.
Die gebruikt vervolgens de rapportage om het Railway Safety Performance Report te
publiceren. Hierin worden de ontwikkelingen van de veiligheid in Europa geschetst
en worden de prestaties van lidstaten onderling vergeleken.
Ongevallen
Aan de ERA worden alleen de ongevallen gerapporteerd die significant zijn. Dat zijn
de ongevallen met ernstige gevolgen28. In 2016 zijn er 28 significante ongevallen.
Dit zijn er vier minder dan in 2015 maar negen meer dan in 2014. In de
verschillende ongevalcategorieën die de ERA onderscheidt, daalt alleen de trend
voor overwegongevallen. De overige categorieën zijn vlak of stijgend. De stijging is
zichtbaar bij ‘personeel’ en is het gevolg van de twee dodelijke slachtoffers in 2016.
In de categorie ‘anderen’ (‘others’’) ligt de trend al voor het derde jaar boven de
National Reference Value, ofwel nationale referentiewaarde (bijlage F).
Het herkennen van significante ongevallen op basis van schadekosten of stremming
is ook in 2016 weer lastig. In het jaarverslag van 2015 is reeds aangegeven dat
schadekosten niet eenduidig worden geregistreerd. Verklaringen: het ontbreken van
een goede raming van de kosten na het ongeval of het niet registreren vanwege
aansprakelijkheidsvraagstukken. Ook in 2016 kan het daadwerkelijke aantal
significante ongevallen dus hoger zijn dan aangegeven.
Aandachtspunt
Alle lidstaten gebruiken door de ERA voorgeschreven methodes en indicatoren. De
Inspectie Leefomgeving en Transport is van mening dat die minder geschikt zijn
voor Nederland. De lage aantallen ongevallen en letsels zijn moeilijk trendmatig te
gebruiken en het aantonen van een causaliteit tussen maatregelen en de
ontwikkeling in significante ongevallen is bijzonder lastig of niet mogelijk. De
inspectie heeft al eerder29 gepleit voor andere of aanvullende indicatoren,
bijvoorbeeld op risico gebaseerde indicatoren. Ook de nationale referentiewaarde
moet volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport worden geëvalueerd.
Inmiddels is de ERA bezig met een herziening van hun aanpak. De uitkomsten
daarvan worden in 2018 verwacht.

Een ongeval met een bewegende trein met als gevolg ten minste: één dode of zwaargewonde of een totale schade
van € 150.000 of een stremming van het baanvak van zes uur.
29
Jaarverslag spoorveiligheid 2014, ontwikkeling van de veiligheid op het spoor, ILT, Den Haag, pag. 38
28

Pagina 14 van 42

3. Conclusies
Het niveau van veiligheid op het hoofdspoornetwerk in Nederland is in
2016 hoog. Veel doelen voor de verbetering van de spoorveiligheid zijn
bereikt.
Aandachtspunten
Aandachtspunt is dat de ontwikkeling van de veiligheid op onderdelen wisselend
verloopt. Zo daalt het aantal overwegletsels sterk, maar is neemt het risicocijfer als
gevolg van treinen die door rood rijden toe. Er zijn maatregelen nodig om dit
gestegen risico omlaag te brengen. Aandacht blijft ook nodig voor het verminderen
van overwegongevallen.
Ook de veiligheid van reizigers op stations wordt een aandachtspunt dat, zeker met
groeiende reizigersaantallen, door de Inspectie Leefomgeving en Transport wordt
gevolgd. Het vallen op (rol)trappen is vooral voor kwetsbare reizigers een groeiend
risico.
En de toekomst?
De spoorsector verwacht de komende jaren een verdere groei van het treinverkeer.
Geplande veiligheidsmaatregelen, zoals ORBIT, zijn vertraagd. Nieuwe
vervoersconcepten komen eraan, waaronder hoogfrequent spoor. Het wordt een
uitdaging voor de spoorwegondernemingen en de infrastructuurbeheerder om voor
de toekomst de veiligheid op een gelijk niveau te houden of te verbeteren.

Pagina 15 van 42

.
BEGRIPPENLIJST
ATBVv
ATBVv is een systeem om treinen automatisch voor een stoptonend sein tot stilstand te brengen indien de machinist dit zelf niet doet en de standaard beveiliging
niet ingrijpt.
Bijna-ongeval
Een bijna-ongeval is een situatie die in potentie een ongeval tot gevolg had kunnen
hebben maar waarbij dit ongeval is voorkomen of niet is opgetreden.
Common Safety Indicators
De indicatoren in Bijlage I van de Spoorveiligheidsrichtlijn, laatstelijk gewijzigde 9
juli 2014, Richtlijn 2014/88/EU.
Common Safety Target (CST)
De veiligheidsniveaus die ten minste moeten worden gehaald door de verschillendeonderdelen van het spoorwegsysteem (zoals het conventionele spoorwegsysteem,
het hogesnelheidsspoorwegsysteem, lange spoorwegtunnels of lijnen die uitsluitendvoor goederenvervoer worden gebruikt) en door het systeem als geheel in de
vorm van criteria voor risicoacceptatie.
Dodelijk slachtoffer (Europese definitie)
Iemand die bij een ongeval om het leven is gekomen of binnen 30 dagen daarna
aan de gevolgen ervan overlijdt, met uitzondering van personen die zelfmoord hebben gepleegd.
Door rollend materieel in rijdende toestand veroorzaakte persoonlijke ongevallen
Ongevallen van één of meer personen die zijn geraakt door een spoorvoertuig of
een daaraan vastzittend of daarvan losgeraakt voorwerp. Daaronder begrepen zijn
personen die van spoorvoertuigen vallen, evenals personen die tijdens de reis aan
boord van die voertuigen vallen of door losse voorwerpen worden geraakt.
MWA
Gewogen gemiddelde berekend overeenkomstig de beschikking 2009/460/EG.
Kilometer spoor
Kilometer spoor betekent de lengte, gemeten in kilometers, van het spoorwegnet
van een lidstaat, waarvan het toepassingsgebied in artikel 2 van de Richtlijn
2009/149/EG is vastgesteld. Voor meersporige spoorlijnen wordt de afstand tussen
begin- en eindpunt geteld, vermenigvuldigd met het aantal sporen.
Knikken in het spoor (ook wel: spoorspatting)
Onvolkomenheden die verband houden met de continuïteit en de geometrie van het
spoor, waardoor het spoor moet worden afgesloten of waardoor de toegestane
snelheid onmiddellijk moet worden verminderd om de veiligheid te handhaven.
Lichtgewonde
Elke persoon die bij het ongeval gewond is geraakt en korter dan 24 uur in het
ziekenhuis verblijft, met uitzondering van mensen die een zelfmoordpoging
ondernomen hebben.

Pagina 16 van 42

Nationale referentiewaarde (NRW)
De referentiewaarde die voor de betrokken lidstaat het maximaal aanvaardbare
niveau voor een spoorwegrisicocategorie weergeeft.
Overigen (derden)
Iedereen die niet is gedefinieerd als ‘reiziger’, ‘werknemer, met inbegrip van
personeel van aannemers’, ‘gebruiker van een spoorwegovergang’ of ‘onbevoegde
personen op spoorwegterreinen’.
Reizigers(trein)kilometer
Meeteenheid die overeenkomt met het vervoer van een spoorwegreiziger over een
afstand van 1 kilometer. Alleen de afstand die werd afgelegd over het grondgebied
van het rapporterende land wordt meegerekend.
Risicocategorie

Een van de spoorwegrisicocategorieën die gespecificeerd staan in artikel 7, lid
4, onder a) en b), van Richtlijn 2004/49/EG.
Significant ongeval
Bewegende trein; en
er is ten minste één persoon om het leven gekomen of zwaargewond geraakt; of
de schade aan materieel, rails, andere installaties of milieu is opgeteld ten minste € 150.000; of
er is sprake van een ernstige ontregeling van het verkeer waarbij de treindienst
op een spoorlijn ten minste 6 uur aaneengesloten is onderbroken.
Ongevallen in werkplaatsen, magazijnen en opslagruimtes vallen hier niet onder.
Suïcide
Daad van opzettelijke zelfverwonding die de dood tot gevolg heeft, zoals door de
bevoegde nationale instantie geregistreerd en gekwalificeerd. In dit rapport worden
alleen suïcides gerapporteerd waarbij overlijden het gevolg is van een aanrijding
met een trein.
Trein
Eén of meer spoorvoertuigen getrokken door één of meer locomotieven of
elektrische motorrijtuigen, of één motorrijtuig alleen, die onder een bepaald
nummer of een specifieke benaming van een vast startpunt naar een vast eindpunt
rijden.
Treinkilometer
Meeteenheid die de verplaatsing van een trein over een afstand van 1 kilometer
weergeeft. Indien beschikbaar is dat de effectief afgelegde afstand; zo niet, dan
wordt de standaardafstand tussen de oorsprong en de bestemming gebruikt. Alleen
de afstand afgelegd op het grondgebied van het rapporterende land wordt
meegeteld.
Treinreiziger
Elke persoon die geen deel uitmaakt van het treinpersoneel en die reist via de
spoorweg, inclusief passagiers die proberen in of uit een bewegend treinvoertuig te
stappen.
Zwaargewonde
Elke persoon die bij het ongeval gewond is geraakt en langer dan 24 uur in het
ziekenhuis werd opgenomen, met uitzondering van mensen die een zelfmoordpoging
ondernomen hebben.

Pagina 17 van 42

Bijlage A: Het spoor in vogelvlucht
De veranderingen in 2016 zijn heel beperkt. Het aantal gereden kilometers is iets
toegenomen. Er zijn spoorwegondernemingen gestopt en er zijn enkele nieuwe
toetreders waardoor in totaal het aantal ongeveer gelijk blijft.

spoorwegennet (kilometers)
treinkilometers (mln)
aantal spoorwegondernemingen personenvervoer
reizigerstreinkilometers (mln)
reizigerskilometers (mld)
aantal spoorwegondernemingen goederenvervoer
goederentreinkilometers (mln)

2016

2015

3434
158
5
147
19
29
11

3058
156
8
146
19
29
10

Tabel 1: Gereden kilometers en lengte spoorwegennet. Bronnen zijn ProRail en ILT.

Pagina 18 van 42

Bijlage B: Spoorwegovergangen en spoorafwijkingen
In deze bijlage staat een overzicht van de aantallen en soorten van overwegen. Het
beleid is om de overwegen veiliger te maken en dat betekent dat onbeveiligde en
openbaar toegankelijke overwegen worden gereduceerd.
Daarnaast is een overzicht opgenomen van zogenaamde voorlopers. Deze door de
ERA verplicht te registreren categorieën worden gezien als belangrijke indicaties
voor aankomende ongevallen.
Aantallen overwegen (stand per 1 juli 2017
– opgave ProRail)
Alle overwegen

Reizigersnet

Goederennet

Totaal

1.916

530

2.446

60

24

84

1.526

199

1.725

330

307

637

116

274

390

214

33

247

Dienstoverpaden
Actief beveiligde overwegen (excl dienstoverpaden)
Niet actief beveiligde overwegen (NABO’s - excl.
dienstoverpaden)
Openbaar toegankelijke NABO’s
Particuliere NABO’s (excl dienstoverpaden)
Tabel 2: Verdeling soorten overwegen.

Voorloper

2016

2015

Gebroken spoorstaven

77

54

Spoorspattingen

4

5

Foutieve seingeving

30

37

Gebroken wielen

0

0

Gebroken assen

0

0

Tabel 3: Voorlopers .

Voorlopers zijn onregelmatigheden aan het spoor die een ongeval kunnen
veroorzaken. Er is een toename in het aantal gebroken spoorstaven. Dit kan aan het
onderhoud of de normen voor onderhoud liggen. ILT voert in 2018 het reguliere
vijfjaarlijks onderzoek naar aanleiding van de Commissie Kuiken uit. Dit geeft
mogelijk ook inzicht in de ontwikkeling van het aantal voorlopers.

Pagina 19 van 42

Bijlage C: Cijfers ongevallen, letsels en suïcides
In deze bijlage staan alle cijfers van alle categorieën van ongevallen, bijna
ongevallen en letsels. De indeling is overeenkomstig de ERA definities en die van de
doelstelling van de Beleidsimpuls.
Ongevallen
(inclusief significant)

Significant ERA

2016

2015

2014

2016

Botsing trein-trein

9

8

14

21

2015

2014

Botsing trein-object

415

374

293

5

7

1

Ontsporing

24

22

10

0

1

1

Overwegongeval/aanrijdingen

37

41

28

7

12

13

Persoonlijke ongevallen
veroorzaakt door
rollend materieel

13

7

1

11

7

1

Brand in rollend
materieel

52

46

46

1

2

0

Overige type
ongevallen

2

1

1

2

1

1

Totaal (excl botsing
trein-object)

137

125

100

23

24

18

Totaal

552

499

393

28

31

19

2

Tabel 4: ongevallen en significante ongevallen.

Een ongeval is significant als er ten minste één dode valt, één zwaargewonde, als er
een schade is van ten minste € 150.000 of een stremming van het baanvak van ten
minste 6 uur.
SGEL

Dodelijk letsel

Zwaar gewond

Licht gewond

2016 2015 2014 2016 2015 2014 2016 2015 2014 2016 2015 2014
Reizigers

0

0,2

0

0

0

0

0

2

0

23

25

25

Spoorwegpersoneel

2,3

0,2

0

2

0

0

3

2

0

4

4

2

Overweggebruikers

3,1

13,2

7,4

3

13

7

1

2

4

0

5

Onbevoegden op het spoor

1,4

3,1

1

1

3

1

4

1

0

0

Anderen

2,3

2

1

2

2

1

3

0

0

0

0

9

Totaal

9,1

18,7

9,4

8

18

9

11

7

4

27

34

36

Tabel 5: Ontwikkeling SGEL.

Een kwantificering van de gevolgen van ernstige ongevallen met doden en ernstige
letsels, waarbij 1 ernstig letsel statistisch gelijk is aan 0,1 overledene. Zie onder
andere beschikking 2009/460/EG betreffende de vaststelling van gemeenschappelijke veiligheidsmethoden om te beoordelen of voldaan is aan de veiligheidsdoelen.

Pagina 20 van 42

Aantal suïcides
Suïcide spoor
Suïcide landelijk
Suïcide Europa spoor

2012
202
1753
2890

2013
199
1857
2982

2014
192
1839
2859

2015
223
1871
nb

2016
221
1894
nb

Tabel 6: met ontwikkeling van het aantal suïcides.

Voor de ILT moet de suïcide zijn bevestigd door de politie. Hierdoor kan het zijn dat
in andere overzichten met suïcides verschillen in de aantallen zitten.
Transferongeval

Aantal
registraties

Zwaar
gewond

Licht gewond

Door persoonlijke toestand

50 (57)

Door werkzaamheden

11 (10)

7(5)

Val bij in-/uitstappen trein

54(39)

29(9)

Val in hal, tunnel, traverse

57(52)

30(7)

2(0)

17(2)

105(113)

(1)

55(18)

35(34)

(2)

16(3)

Val van roltrap

177(129)

(1)

107(22)

Val van trap

117(137)

62(12)

Vertrekprocedure/klem

18(22)

3(1)

Verwonding aan object

37(23)

21(5)

Val op perron
Val tussen trein en perron

11(11)

6(0)

Val van perron
70(92)

33(0)

Overig
Totaal

742(719)

2(4)

353(84)

Tabel 7: transferongevallen. Aantallen 2015 staan tussen haakjes.

De tabel met transferongevallen is indicatief. Vooral de registratie van licht
gewonden is niet compleet. Het werkelijke aantal licht waarschijnlijk hoger. Bij
transferongevallen gaat het om personen die de opzet hebben om met een trein te
reizen of hieruit zijn uitgestapt. De transferongevallen zijn belangrijk omdat in de
Europese definities alleen maar rekening wordt gehouden met letsels als gevolg van
een bewegende trein.

Pagina 21 van 42

Figuur 1: Verdeling transferongevallen over verschillende stations, waarbij de ernst van het
ongeval is uitgedrukt in SGEL. Hoe lichter de kleur hoe hoger de SGEL Voor de berekening van
de SGEL zijn ook de lichtgewonden meegenomen, waarbij 1 lichtgewonde telt als 0,01 dodelijk
letsel

Figuur 2: Verdeling aantallen transferongevallen over de categorieën sinds 2011

Pagina 22 van 42

Figuur 3: SGEL transferongevallen over de categorieën sinds 2011

Pagina 23 van 42

Categorie bijna ongeval geregistreerd

2016

2015

2014

Bijna-suïcide

30

16

18

Derden

70

133

157

Personeel

1

1

1

Personeel - Aannemer

1

5

8

Personeel - Overheidsdienst

0

1

3

Personeel - Vervoerder

4

1

1

Trein

0

1

1

Installatie/infra

0

1

1

Machine/gereedschap - niet-spoorgebonden machine

1

1

4

Machine/gereedschap - spoorgebonden machine

0

0

2

Obstakel

1

2

1

Obstakel - Begroeiing

0

0

1

Obstakel - Dier

8

5

11

Trein - Trein

2

9

10

Overweg trein - persoon

87

90

93

Overweg trein - wegverkeer

72

63

80

Overweg - Bijna-suïcide

5

3

1

282

332

393

Totaal
Tabel 8: bijna-ongevallen.

De tabel met bijna-ongevallen is indicatief. De ILT ziet dat de registratie verbetert,
maar dat het aantal waarschijnlijk hoger is dan geregistreerd. Vooral het aantal
incidenten op overwegen blijft hoog. Hierdoor is het potentieel dat een
daadwerkelijk ongeval kan veroorzaken vrij hoog. Opvallend is de afname van het
aantal derden (onbevoegden) en toename van de suïcide plegers in de bijnaongevallen.

Pagina 24 van 42

Bijlage D: Indicatoren Beleidsimpuls Railveiligheid
IenW heeft in de Beleidsimpuls Railveiligheid specifieke indicatoren benoemd die
door de ILT worden gemonitord en waarover in het jaarverslag wordt gerapporteerd.
In deze bijlage worden de cijfers ten opzichte van vorig jaar en de trendmatige
ontwikkeling vermeld.
Onderwerp

Indicator

Veiligheidsrisico
treinreizigers

SGEL onder
reizigers/jaar/mld.
reizigerkm’s

(Mogelijke)
ongevallen
met treinen

Waarde in
2016

Waarde
2015

0

0,01

Aantal signficante
ongevallen/mln. treinkm’s

0,18

0,20

Aantal significante
treinbotsingen/mln.
treinkm’s

0,01

0,01

0

0,01

Aantal significante
ontsporingen/mln. treinkm’s

100

100

Veiligheidsrisico
spoorpersoneel

Aantal STS-passages
SGEL onder
spoorpersoneel/jaar/mld.
treinkm’s

13,96

1,28

Veiligheidsrisico
overweggebruikers

SGEL onder
overweggebruikers/jaar,
mld. treinkm’s

19,68

84,70

Suïcides

Aantal spoorsuïcides

221

223

Tabel 9: indicatoren Beleidsimpuls Railveiligheid.

SGEL is Slachtoffers en Gewogen Ernstige Letsels: dit is een kwantificering van de
gevolgen van ernstige ongevallen met doden en ernstige letsels, waarbij 1 ernstig
letsel statistisch gelijk is aan 0,1 overledene. Zie onder andere beschikking
2009/460/EG betreffende de vaststelling van gemeenschappelijke
veiligheidsmethoden om te beoordelen of voldaan is aan de veiligheidsdoelen

Pagina 25 van 42

Veiligheid personeel
De Nationale Referentiewaarde (NRW) voor
de veiligheid van personeel is gerelateerd
aan de letsels (SGEL) voor significante
treinongevallen en andere ongevallen
waarbij een rijdende trein betrokken is Als
de groene stippellijn, het dynamisch gewogen 5-jaarsvoortschrijdende gemiddelde
(MWA), onder de rode stippellijn (de NRW
plus een 20% tolerantiegrens) ligt, dan
wordt de ontwikkeling voor de ERA gezien
als aanvaardbare veiligheidsprestatie. Voor
de Kadernota dient de MWA volgens het
uitgangspunt van permanente verbetering
onder de NRW (rode lijn) te liggen en een
dalende trend te hebben. Van de indicatoren die geen NRW hebben, worden alleen
de waarden en de MWA getoond.

Figuur 4: Uitleg bij de grafieken met trends.

De voorgaande figuur 4 is bedoeld als uitleg bij de hierna volgende grafieken.

Pagina 26 van 42

Grafiek 1: trend letsel reizigers per miljard reizigerskilometers.

Grafiek 2: trend letsel spoorpersoneel per miljard treinkilometers

Pagina 27 van 42

Grafiek 3: trend letsel overweggebruikers per miljard reizigerskilometers.

Grafiek 4: trend suïcides.

Pagina 28 van 42

Grafiek 5: trend significante ongevallen per miljard treinkilometers.

Grafiek 6: trend significante treinbotsingen per miljard treinkilometers

Pagina 29 van 42

Grafiek 7: trend significante ontsporingen per miljard treinkilometers

Pagina 30 van 42

Bijlage E: Analyse STS passages

De ontwikkeling van het aantal STS staat in onderstaande figuur. Te
zien is dat de daling van het aantal STS na 2009 gestaag daalt en dat vanaf 2015
het aantal op 100 is gekomen. In 2016 blijft het aantal hetzelfde.

Grafiek 8: ontwikkeling aantal STS-passages.

Een andere parameter is de ontwikkeling van het risicocijfer. Het cijfer is een
indicatie van het potentiële risico op een ongeval door een STS.
Naast de doelstelling van de verlaging van het aantal STS moet ook het risicocijfer
met 75% verminderen ten opzichte van het peiljaar 2003. In de onderstaande figuur
is de ontwikkeling aangegeven in de vorm van een voortschrijdende tweejaarlijkse
som.

Grafiek 9: ontwikkeling risicocijfer STS-passages.

Pagina 31 van 42

Het percentage in 2016 is op ca. 50% gekomen door de risicovolle situatie op 14
oktober, waarbij een risicogetal van 27 werd toegekend.
In 2014 is de doelstelling van het risicocijfer voor 2010 voor het eerst gehaald. Na
een verdere daling tot in 2015 stijgt het cijfer in 2016 sterk. De oorzaak is een STS
passage met een zeer hoog potentieel risico.
Het betrof een goederentrein van HSL (14 oktober Elst aansluiting) die onvoldoende
kon remmen. De machinist plaatst een alarmoproep zodat de treindienstleider alle
treinverkeer kan staken. Doordat de trein vertraging heeft, is een directe botsing
met een reizigerstrein voorkomen (3 treinen op de tijdstippen: 18:07, 18:12 en
18:18 waren over het wissel 421 gegaan). De trein komt 550 meter voorbij het sein
422. Het gevaarpunt, het wissel, ligt op 145 meter, dit betekent dat de trein 405
meter na het gevaarpunt tot stilstand is gekomen.
Sinds 2007 gaat het aantal keer dat een gevaarpunt is gepasseerd (rode lijn)
omlaag zoals in de onderstaande figuur te zien is. Zo ook voor de verhouding tussen
het aantal keren gevaarpunt en het aantal STS’en (groene lijn). In 2016 is deze
verhouding echter weer omhoog gegaan. Hetzelfde patroon is ook zichtbaar in de
ontwikkeling van de risicoscore.

Grafiek 10: ontwikkeling gevaarpunt bereikt en van de verhouding t.o.v. het aantal STSpassages.

Pagina 32 van 42

Primaire
hoofdoorzaak

Procedure boord

% van
totaal
20122016

% van
totaal
aantal STS
2015

25%

Technische
omstandigheden

16%

Afleiding

16%

Waarnemen

9%

Procedure wal

8%

Verwachting
Totaal

15%
89%

% van
totaal
aantal
STS
2016

18%

16%

8%

11%

17%

12%

5%

14%

10%

1%

22%

21%

80%

75%

Tabel 10: oorzaken STS-passages.

De procentuele aandelen van de hoofdoorzaken op de STS, zoals toegekend door ILT
en ProRail. In 2016 scoren Procedure boord en verwachting hoog in vergelijking met
de andere hoofdoorzaken. De overige drie zijn vergelijkbaar en procedure wal is
sterk gedaald ten opzichte van 2015. Nieuw in de lijst is ‘ Bedienen treindienstleider’
dat op het totaal van 2012-2016 een 4% aandeel heeft, maar in 2016 13% bedroeg
van alle hoofdoorzaken bedroeg.

Grafiek 11: verdeling oorzaken STS-passages sinds 2011.

Sinds 2011 is het relatieve aandeel van de Procedure boord gedaald en de overige,
behoudens:
Bediening treindienstleider en verwachting, gelijk gebleven. De stijging van de
bediening treindienstleider en verwachting is opmerkelijk .

Pagina 33 van 42

Totaal
20122016

STS
per mln
treinkm30

2016S
TS

2015
STS

100

100

Verdeling op
totaal
Reizigers

377

0,34

49

58

Goederen

148

2,63

27

22

Aannemers &
dienstverlening

55

137,39

9

9

Herroepen seinen

75

15

11

Gevaarpunt bereikt

213

39

27

Gevaarpunt niet bereikt

429

61

73

STS met potentieel risico

189

32

27

STS potentieel ernstig
risico

91

15

7

Zwaargewond

18

0

0

Dodelijk letsel

1

0

0

Risico

Ernst31

Algemene info32

Totaal
mln
treinkm
2012-2016

2016 mln
treinkm

726

147

2015
mln
treinkm

Soort vervoer
Reizigers

146

Goederen

51

11

10

Aannemers &
dienstverlening

<2

<1

<1

Aantal seinen met ATB Vv

2633

2616

Spoor voorzien van trein beveiliging

100%

100%*

9

4

Recidive seinen 33
*In de grensbaanvakken ligt over 0,8% van het spoor Krokodil of Indusi
Tabel 12: overzicht STS-passages en risico.

Seinen die in 2016 recidive zijn geworden: Bilthoven 857 (3), Blerick 294 (3), ’s
Hertogenbosch 2162 (3), Leiden 1010 (3), Liempde 1238 (3), Maastricht 168 (3),
Rotterdam Waalhaven Zuid 208 (3), Rotterdam Waalhaven Zuid 4, (4), Utrecht
Cartesiusweg 1472 (4).

Exclusief rangeerproces en herroepen seinen.
Amsterdam sein 494 op 21 mei 2012.
Bronnen ProRail en NS.
33
Recidive=periode van 5 jaar 3 of meer passages.
30
31
32

Pagina 34 van 42

Bijlage F: Europese indicatoren
De beschikking 2009/460/EG, vastgesteld op 5 juni 2009, beschrijft de methode van
de Common safety indicators (CSI). De indicatoren worden gebruikt om na te gaan
of er sprake is van een aanvaardbare veiligheidsprestatie en/of van een continue
verbetering voor de categorieën: Reizigersveiligheid, Personeelsveiligheid, Veiligheid
overweggebruikers, Veiligheid onbevoegden op het spoor, Veiligheid anderen en de
totale veiligheid.
Onderwerp

indicator

Veiligheidsrisico

SGEL onder

treinreizigers

reizigers/jaar/mld.

ERA NRV

Waarde

Waarde

ERA NRV

MWA

2004-2009

2016

2015

+20%

2012-2016

0,089

0

0,011

0,107

0,028



7,430

0

1,374

8,916

3,454



5,970

13,965

1,283

7,164

4,418



127,000

19,678

84,704

152,400

72,923



4,700

14,600

12,834

5,640

8,113



15,900

8,887

19,893

19,080

10,623



148.000

57,129

119,998

177,600

103,786



reizigerkm’s
SGEL onder
reizigers/jaar/mld.
reizigertreinkm’s
Veiligheidsrisico

SGEL onder

spoorpersoneel

spoorpersoneel/jaar/mld.
treinkm’s

Veiligheidsrisico

SGEL onder

Overweggebruikers

overweggebruikers/jaar,
mld. treinkm’s

Veiligheidsrisico

SGEL onder ‘anderen

anderen

(derden)’ /jaar/mld.
treinkm’s

Veiligheidsrisico

SGEL onder onbevoegden

onbevoegden

op het spoor/jaar/mld.
treinkm’s

Totale veiligheid

Totaal SGEL/jaar/mld.
treinkm’s
 positieve ontwikkeling
 negatieve ontwikkeling

Tabel 13: overzicht van de SGEL voor de verschillende ERA indicatoren

Pagina 35 van 42

Grafiek 12: trend letsel reizigers per miljard reizigerskilometers.

Grafiek 13: trend letsel reizigers per miljard reizigerstreinkilometers

Pagina 36 van 42

Grafiek 14: trend letsel spoorpersoneel per miljard treinkilometers.

Grafiek 15: trend letsel overweggebruikers per miljard teinkilometers.

Pagina 37 van 42

Grafiek 16: trend letsel onbevoegden per miljard treinkilometers.

Grafiek 17: trend letsel anderen per miljard treinkilometers

Pagina 38 van 42

Grafiek 18: trend totaal veiligheid per miljard treinkilometers.

Pagina 39 van 42

Figuur 5: beslisboom voor de beoordeling van de ontwikkeling van de veiligheid aan de hand
van trends, nationale referentiewaarde en meerjarig voortschrijdend gemiddelde.
.

Pagina 40 van 42

Pagina 41 van 42