2014D40610

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben de
onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Staatssecretaris van Economische Zaken over het Ontwerpbesluit
grenswaarden programmatische aanpak stikstof (Kamerstuk 33 699,
nr. 91)
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Vermeij
Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Koerselman

nds-tk-2014D40610

1

Inhoudsopgave
I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie

2
2
3
4
5
6

II.

Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

8

III.

Volledige agenda

8

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit grenswaarden programmatische aanpak stikstof (hierna: het
ontwerpbesluit) en hebben hier nog een aantal vragen over. Allereerst
vragen deze leden welke rol de grenswaarden hebben bij de invoering van
de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). Waartoe zou het niet-invoeren
van dit ontwerpbesluit leiden bij de invoering van de PAS?
De leden van de VVD-fractie zien dat als algemene grenswaarde 1 mol
stikstofdepositie per hectare per jaar is gekozen. Kan de Staatssecretaris
nader toelichten hoe de grenswaarde van 1 mol is bepaald? Waarom
wordt er geen rekening gehouden met het gemiddelde aantal mol over
het gehele gebied waar bedrijvigheid plaatsvindt?
Op pagina 10 van het ontwerpbesluit lezen de leden van de VVD-fractie
dat emissiebronnen uit het buitenland meegenomen worden in de
AERIUS-berekening. Kan de Staatssecretaris dat nader toelichten? Worden
hierin ook beleidskeuzes van de ons omringende landen meegenomen?
Zijn dat keuzes die tot een toename dan wel afname van stikstofdeposities
uit het buitenland kunnen leiden? Voorts vragen deze leden of ook
depositie via waterwegen wordt meegenomen. Graag krijgen zij daarop
een toelichting.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de inzet van een meldingsplicht als doel heeft om de toename van stikstofdepositie-aanvragen tijdig
te remmen. Zij vragen hoe de Kamer invloed kan hebben op de keuzes die
gemaakt worden wanneer de rem ingetrapt wordt en de economie op slot
gezet wordt. Daarnaast vragen zij of AERIUS naast de aanvragen voor
projecten ook de daadwerkelijke stikstofdepositie meeneemt, omdat
aanvragen niet altijd worden omgezet in daadwerkelijke activiteit met
stikstofdepositie tot gevolg. Graag krijgen deze leden hierop een
toelichting.
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie hoe de ambities van het
kabinet ten aanzien van de groei van de Nederlandse economie zich
verhouden tot de rem van 2,5% economische ontwikkelruimte in de PAS.
Deze leden lezen op pagina 16 dat de administratieve lasten voor
projecten en handelingen waarvan de algemene grenswaarde niet
gehaald wordt, zullen dalen. Kan de Staatssecretaris nader uiteenzetten
om welke sectoren het gaat? Bij welke sectoren worden de lasten in
mindere mate verlicht door de meer stikstofintensieve activiteiten in de
sector?
De leden van de VVD-fractie merken op dat in relatie tot de PAS in april
2014 een motie van het lid Geurts c.s. (Kamerstuk 33 669, nr. 88) is
aangenomen waarin verzocht werd 5,6 kiloton van de ontwikkelingsruimte
ten goede te laten komen aan agrarische bedrijven en activiteiten. Voorts
werd verzocht daar waar een tekort aan ontwikkelingsruimte ontstaat, een

2

wezenlijk deel van de ontwikkelingsruimte terecht te laten komen bij
landbouwprojecten. Kan de Staatssecretaris nader toelichten hoe zij deze
motie uitvoert in het licht van dit ontwerpbesluit? In het ontwerpbesluit
wordt ook een prioritering aangegeven in de richting van bijvoorbeeld
infrastructurele projecten. Hoe zorgt de Staatssecretaris ervoor dat deze
beide voornemens elkaar niet in de weg zitten? Graag krijgen deze leden
hierop een nadere toelichting.
De leden van de VVD-fractie lezen op pagina 8 van het rapport van het
Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) «Beoordeling Programmatische
Aanpak Stikstof» over de bronmaatregelen die Nederland neemt om de
uitstoot van stikstof te verlagen. Een deel van de bron ligt ook in het
buitenland. Deze leden lezen dat in het buitenland ook maatregelen
worden genomen. Kan de Staatssecretaris dit beleid in de ons omringende landen duidelijker schetsen? Wordt dit meegenomen in de opzet
van de maatregelen in grensprovincies of gebieden die beïnvloed worden
door de emissie over de grens?
De leden van de VVD-fractie vragen bij figuur 2 op pagina 10 in hoeverre
de sectoren die meer bronmaatregelen nemen ook meer depositieruimte
krijgen. In de PAS wordt onderscheid gemaakt tussen prioritaire activiteiten en overige activiteiten. Kan de Staatssecretaris nader uiteenzetten
hoe de prioritering van depositieruimte verdeeld wordt tussen deze twee
activiteiten en binnen de twee segmenten?
In het rapport van het PBL wordt op pagina 17 gesteld dat de maatregelen
van de PAS nog onvoldoende juridisch afdwingbaar zijn. Hoe gaat de
Staatssecretaris deze bezwaren wegnemen? Acht de Staatssecretaris het
wenselijk dat de PAS uitgevoerd wordt zolang deze juridische bezwaren
nog niet zijn weggennomen?
De leden van de VVD-fractie volgen de invoering van de PAS nauwgezet
en zijn kritisch over de invulling ervan. Kan de Staatssecretaris het tijdpad
van de invoering nader toelichten? Kan de Kamer nog invloed hebben om
inhoudelijk bij te sturen? Ten slotte vragen deze leden wanneer de Kamer
de voorhang van de PAS kan verwachten.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Zij willen hierover enkele vragen stellen. Zij zien graag nadere
onderbouwing van het vaststellen van de grenswaarde op 1 mol. Welke
wetenschappelijke meningen zijn betrokken in het besluitvormingsproces?
Welke argumenten en wetenschappelijke rapporten zijn gewogen? Welke
consultatie heeft hierover plaatsgevonden met wie?
De leden van de SP-fractie constateren dat er een soort vangnetprocedure
is om over te schakelen op 0,05 mol, indien 95% van de beschikbare
depositieruimte voor de grenswaarde is bereikt. Hoe groot acht de
Staatssecretaris de kans dat deze in werking moet treden? Hoe groot is de
depositieruimtegrenswaarde, hoe groot is de gehele depositieruimte en
hoe is deze verdeeld? Deze leden zien graag een overzicht of een staatje.
Zij vragen hoe vastgesteld wordt hoeveel van de depositieruimtegrenswaarde reeds is opgebruikt. Hoe wordt dit geregistreerd, bijgehouden en
berekend? Is er een registratie- of een meldingsplicht van de projecten
onder de 1 mol?
De leden van de SP-fractie vragen of gegarandeerd is dat de beschikbare
depositieruimtegrenswaarde nooit overschreden zal worden door de
daadwerkelijke uitstoot door de grenswaardegevallen. In hoeverre worden
daadwerkelijke metingen gebruikt om het rekenmodel AERIUS te staven
met de realiteit? Hoeveel echte metingen worden er gedaan? Worden deze
teruggevoerd in het AERIUS-systeem, is dit met andere woorden een
«lerend systeem»? Welke discrepanties tussen rekenmodel en metingen
zijn er, waar komen deze vandaan en hoe wordt hiermee omgegaan?
Hoeveel metingen worden er in Natura 2000-gebieden gedaan en wat

3

doet de Staatssecretaris, indien uit deze metingen in de toekomst zal
blijken dat de gewenste afname van stikstofdeposities aldaar niet bereikt
wordt?
De leden van de SP-fractie constateren dat alleen de stikstofneerslag
binnen 3 km vanaf een weg en binnen 5 km vanaf een vaarweg wordt
meegenomen in de berekening. Komt de stikstofneerslag buiten 3 km
respectievelijk 5 km wel ergens terug in het AERIUS-model, bijvoorbeeld
in de berekende achtergrondwaarden? Wordt dit afgetrokken van de
beschikbare ruimte?
De leden van de SP-fractie krijgen graag uitgelegd hoe de verdeling
tussen prioritaire en niet-prioritaire projecten tot stand is gekomen, en wie
hierover geconsulteerd is. Wat zijn prioritaire projecten precies en hoe
worden deze vastgesteld? Wat gebeurt er als de prioritaire projecten de
aan hen toegedeelde ruimte overschrijden? Gaat dit ten koste van de
niet-prioritaire projecten? Hoe gaat de Staatssecretaris de Tweede Kamer
informeren over het verloop en de stand van de stikstofemissie en
-depositie, onderscheidenlijk naar emissie en depositie van ammoniak en
stikstofoxiden, gerelateerd aan de verplichtingen die resulteren uit de
Natura 2000-afspraken?
De leden van de SP-fractie ontvangen graag het rapport van de
Commissie van Deskundigen Meststoffenwet over de discrepantie tussen
modelberekeningen en feitelijke stikstofmeting en een appreciatie daarvan
van de Staatssecretaris als bijlage bij de beantwoording. Zijn er nog
andere relevante rapporten hierover? Welke doelstellingen voor herstel
heeft de Staatssecretaris voor stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden?
Wat zijn haar streefdoelen voor stikstofdepositie en zijn deze in het
AERIUS-model verwerkt? Deze leden krijgen graag de garantie dat de
stikstofdepositie blijvend en voldoende omlaag zal gaan om de Natura
2000-doelen te behalen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris om toe te lichten
wat de voor- en nadelen zijn voor een onderneming van het melden van
een project onder de grenswaarde in plaats van het aanvragen van een
natuurbeschermingswetvergunning bij de provincie en depositieruimte
toebedeeld te krijgen. Zijn alle projecten met een stikstofdepositie onder 1
mol per hectare niet natuurbeschermingswetvergunningplichtig? Deze
leden vragen de Staatssecretaris toe te lichten welke grenswaarden
buurlanden en andere Europese lidstaten hanteren.
De leden van de CDA-fractie stellen ten aanzien van het rapport «Beoordeling Programmatische Aanpak Stikstof, de verwachte effecten voor
natuur en vergunningverlening» vast dat de discussie over ammoniak al
vele tientallen jaren wordt gevoerd. Recentelijk is deze discussie opnieuw
opgelaaid. Zo zijn er verscheidene artikelen gepubliceerd waarin wordt
aangegeven dat de resultaten van modellen waarmee de ammoniakuitstoot wordt berekend afwijken van de werkelijk gemeten ammoniakconcentraties. Deze leden vragen de Staatssecretaris uitgebreid in te gaan op
het verschil tussen berekening en meting. Zij vragen wat er nodig is om
de feitelijke emissies en deposities vast te stellen. Hoe wordt dit in andere
Europese landen vormgegeven?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Staatssecretaris kiest voor
een nieuwe evaluatie met betrekking tot berekeningen en modellen van
de uitstoot en neerslag van stikstof. Zij vragen haar om de Kamer te
informeren over de opdrachtomschrijving en om aan te geven wie deze
opdracht gaat uitvoeren en wanneer het resultaat beschikbaar zal zijn. Zij
vragen de Staatssecretaris om de sociaaleconomische gevolgen van het
beleid nadrukkelijker mee te nemen in de afwegingen. Is de Staatssecre-

4

taris daartoe bereid? In de brief (Kamerstuk 33 037, nr. 134) geeft de
Staatssecretaris aan dat zij erover denkt om «sneller over te gaan naar
nieuwe stalsystemen dan nu de trend is». Hoe denkt de Staatssecretaris
deze gedachtegang vorm te geven?
De leden van de CDA-fractie vragen tot hoever terug in jaren de gemiddelde ammoniakconcentraties op meetstations van het Landelijk Meetnet
Luchtkwaliteit (LML) en het Meetnet Ammoniak in Natuurgebieden (MAN)
beschikbaar zijn. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de meetwaarden
van het MAN zijn ten opzichte die van het LML? Met het Operationele
Prioritaire Stoffen-model worden ammoniakconcentraties voor het gehele
land berekend op basis van de door het Nationaal Emissiemodel voor
Ammoniak (NEMA) totaal berekende emissies. Is de Staatssecretaris
bereid de berekende waarden per meetstation per jaar aan de Kamer te
sturen? Vanaf welk jaar zijn deze beschikbaar?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende ontwerpbesluit. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie constateren dat het nieuwe artikel 19kh,
achtste lid, van de Natuurbeschermingswet ruimte biedt om voor
verschillende Natura 2000-gebieden verschillende drempelwaarden vast
te stellen. In het ontwerpbesluit is gekozen voor een generieke grenswaarde van 1 mol/hectare. De leden van de SGP-fractie vragen in
hoeverre gekeken is naar mogelijk hogere grenswaarden voor gebieden
waar relatief veel depositieruimte beschikbaar is. Bieden de gebiedsanalyses ruimte om eventueel deze extra slag te maken? Zo ja, waarom is hier
niet voor gekozen?
De leden van de SGP-fractie horen graag of de Staatssecretaris op basis
van de geactualiseerde gebiedsanalyses al aan kan geven of in alle
gebieden voldoende depositieruimte beschikbaar is voor het gebruikmaken van de grenswaarde van 1 mol/hectare. In hoeveel gebieden moet
naar verwachting op korte termijn al teruggevallen worden op artikel 2,
derde lid, van het voorliggende ontwerpbesluit (0,05 mol/ha)?
De leden van de SGP-fractie merken op dat wanneer een project of een
andere handeling op één hectare van een voor stikstof gevoelig
habitattype in een Natura 2000-gebied (berekende) stikstofdepositie
veroorzaakt die de grenswaarde van 1 mol overschrijdt, de vrijstelling niet
van toepassing is. Dat de gemiddelde berekende depositie mogelijk wel
onder de 1 mol blijft, doet er niet toe. De leden van de SGP-fractie vinden
dat deze rekenkundige benadering geen recht doet aan de grote onzekerheden die met de depositieberekeningen gepaard gaan en hebben hier
enkele vragen over. Zolang voor elke hectare in een Natura 2000-gebied
voldoende of ruimschoots depositieruimte beschikbaar is, is het volgens
deze leden ook juridisch en rekenkundig gezien geen probleem om bij het
hanteren van de drempelwaarde de gemiddelde depositie als
uitgangspunt te nemen. Waarom is hier niet voor gekozen? Vloeit deze
strikte benadering direct voort uit het zogenaamde A2-arrest? Wordt een
dergelijke strikte benadering ook gehanteerd voor de beschikbaarstelling
en uitgifte van ontwikkelruimte? Welke consequenties heeft dat voor de
vergunningverlening en de ruimte die de PAS zou moeten bieden voor
bedrijfsontwikkeling?
Het PBL geeft in zijn recente analyse aan dat natuurdoelen naar
verwachting in een aantal PAS-natuurgebieden niet binnen de gestelde
termijn verwezenlijkt zullen worden in verband met het niet tijdig
realiseren van antiverdrogingsmaatregelen. Ook zullen bij tijdige realisatie
van maatregelen de effecten op de natuur niet altijd meteen zichtbaar zijn
omdat ze pas na enkele tot vele jaren optreden. De leden van de
SGP-fractie vragen wat dit gaat betekenen voor de uitgifte van ontwikkelruimte.

5

Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben met grote zorg
kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Zij hebben vele malen eerder
kritische vragen gesteld over de PAS, die niet de bescherming van natuur
centraal stelt, maar de ontwikkeling van veefabrieken. Ook over dit
ontwerpbesluit willen deze leden graag een aantal vragen stellen.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie wijzen op de waarde van
natuur en de plicht haar te beschermen en vinden het van groot belang
dat de stikstofdeken die de Nederlandse natuur verstikt, wordt opgelost.
Het ontwerpbesluit doet naar mening van deze leden het tegenovergestelde, omdat een theoretische daling van de stikstofdepositie wordt
opgevuld met werkelijke stikstofdepositie zonder borging dat de depositie
daadwerkelijk zal dalen. Dat gaat ten koste van de stikstofgevoelige natuur
in Nederland, en maakt bovendien de juridische positie van ondernemers
die onder de beheerplannen zullen vallen onzeker, omdat er daar om aan
de Europese afspraken met betrekking tot de Vogel- en Habitatrichtlijn te
voldoen, een extra daling van de stikstofdepositie gerealiseerd zal moeten
worden die nu niet voorzien is. Graag krijgen deze leden een reactie op dit
punt.
De Kamer heeft besloten om dit ontwerpbesluit in samenhang te
behandelen met het Ontwerpbesluit emissiearme huisvesting landbouwhuisdieren, waarmee ondernemers de nieuwe verplichtingen krijgen
opgelegd om de emissie van ammoniak uit hun stallen verder te
beperken. Dat is precies waar de leden van de Partij voor de Dieren-fractie
op doelen. Ondernemers krijgen in deze onhoudbare situatie steeds te
maken met nieuwe regels om alleen de allerergste schade te beperken,
terwijl het probleem niet wordt opgelost en de natuur niet of nauwelijks
herstelt. Niemand is gebaat bij zulk beleid. De investeringen kosten veel
geld maar de langetermijndoelen zullen er niet mee worden gehaald,
waardoor nieuwe maatregelen onvermijdelijk zullen volgen. Het is een
dure, vicieuze cirkel, die eigenlijk heel makkelijk te doorbreken is, zo
menen de leden van de Partij voor de Dieren-fractie. Dit kan door een stop
op uitbreidingen van de veehouderij, een inzet op een verdere krimp van
de veestapel en het weer terugbrengen van de maximale snelheid op
snelwegen naar 120 km/uur, en door de ammoniakwinst die dit oplevert,
ten goede te laten komen van de natuur. Dat scheelt zowel ondernemers
als de belastingbetaler veel geld, en is de enige manier om de instandhoudingsdoelen van de Natura 2000-gebieden te behalen. De leden van de
Partij voor de Dieren-fractie wijzen erop dat niemand gebaat is bij het
volhouden van de illusie dat de natuurdoelen gehaald kunnen worden
met de huidige veestapel. Graag krijgen zij een reactie hierop. Is de
Staatssecretaris bereid te erkennen dat dit simpelweg onmogelijk is?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de Staatssecretaris te
reflecteren op de verhouding tussen het voorliggende ontwerpbesluit en
de wijziging van de Meststoffenwet, die zij naar de Kamer heeft gestuurd
en die binnenkort behandeld zal worden, waarin de melkveesector de
ruimte krijgt om nog verder te groeien tot het fosfaatplafond. Kan de
Staatssecretaris een inschatting geven van de extra ammoniakruimte die
de melkveesector nodig heeft voor deze groei? En kan zij schetsen op
welke wijze de voorspelde en door de Staatssecretaris mogelijk gemaakte
groei van het aantal koeien in ons land meegenomen is in het voorliggende ontwerpbesluit?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben met belangstelling
de beoordeling van het PBL van de PAS gelezen. Met enige verbazing
namen zij kennis van de reactie van de Staatssecretaris daarop, die
simpelweg luidde: deze beoordeling is in het ontwerpbesluit verwerkt. Dat
is niet alleen onmogelijk, maar ook niet juist, zo concluderen deze leden.

6

Daarom stellen zij nog een aantal gedetailleerde vragen naar aanleiding
van de evaluatie. Zij vragen om een gedetailleerde beantwoording.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dat het PBL
concludeert dat de bronmaatregelen, die onmisbaar zijn voor het halen
van de doelen, maar zeer beperkt herstel voor stikstofgevoelige natuur
met zich meebrengen. Dat komt volgens deze leden omdat maar in zeer
beperkte mate wordt ingezet op bronmaatregelen. Kan de Staatssecretaris
aangeven welk effect een krimp van de veestapel met 20% over de
komende planperiode van 7 jaar met zich mee zou brengen voor de
natuur? In plaats van het inzetten op echte bronmaatregelen zet de
Staatssecretaris in op tijdelijk herstelbeheer om stikstofgevoelige natuur
te beschermen tegen een te hoge stikstofdepositie. Het PBL concludeert
daarover terecht dat deze maatregel slechts een tijdelijke bescherming
biedt en dat bij veelvuldig gebruik de negatieve effecten ervan kunnen
gaan overheersen. Op welke wijze houdt de Staatssecretaris daar rekening
mee in de PAS? Wanneer en op welke wijze is zij voornemens om een
einde te maken aan dit herstelbeheer, om negatieve effecten daarvan te
voorkomen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie constateren dat het volgens
het PBL in een aantal gebieden waarschijnlijk niet zal lukken om de
beoogde antiverdrogingsmaatregelen tijdig te realiseren, terwijl de
ontwikkelingsruimte voor nieuwe activiteiten die stikstofdepositie
veroorzaken waarschijnlijk wel wordt vrijgegeven. Kan de Staatssecretaris
aangeven voor welke gebieden dit naar alle waarschijnlijkheid zal gelden,
en op welke wijze zij daar haar eigen eindverantwoordelijkheid voor het
uitvoeren van de Vogel- en Habitatrichtlijn en het stoppen van het verlies
van biodiversiteit zal nemen? Het PBL geeft aan dat, totdat de maatregelen zijn gerealiseerd, een beperking van de uitgifte van depositieruimte
de enige manier is om risico’s voor de natuur te vermijden, althans in de
meeste gebieden waar geen alternatieve maatregelen voorhanden zijn. In
zulke gebieden kan «de kraan pas veilig open» als de maatregelen zijn
getroffen. Het lijkt de leden van de Partij voor de Dieren-fractie raadzaam
om deze aanbeveling op te volgen, maar zij zagen deze nog niet terug in
het ontwerpbesluit. Graag krijgen zij hierop een reactie van de Staatssecretaris. Hoe gaat zij uitvoering geven aan deze aanbeveling?
De effectiviteit van het gevoerde ammoniakbeleid staat hevig ter
discussie, zo constateren de leden van de Partij voor de Dieren-fractie.
Nog los van de hele discussie over de grote verschillen tussen de
berekeningen en de metingen van de ammoniakdepositie, is het effect van
de PAS in hoge mate onzeker, zo zegt ook het PBL. De onzekerheden zijn
substantieel, zo schrijft het PBL, «want uitgedrukt in stikstofdepositie
overtreffen ze in bijna alle gebieden de beschikbare hoeveelheid depositieruimte. Daarnaast zijn er ook onzekerheden bij de uitvoering van
herstelmaatregelen. Als hierbij tegenvallers optreden, zijn de gevolgen
voor de stikstofgevoelige natuur vele malen groter dan bij een tegenvaller
bij de stikstofdepositie». Het lijkt de leden van de Partij voor de Dierenfractie erg onverstandig om deze grote gok te nemen met onze
beschermde natuurgebieden. Zij vragen de Staatssecretaris om solide
beleid te ontwikkelen, gericht op het verminderen van de milieudruk op de
natuur, en het daadwerkelijk creëren van de benodigde milieucondities
om de Natura 2000-gebieden in een goede staat van instandhouding te
brengen. Graag krijgen zij hierop een reactie. Als de natuurdoelen niet
worden gehaald, omdat de depositie minder daalt dan de Staatssecretaris
verwacht en/of de afgesproken maatregelen niet worden genomen, is er
geen enkele stok achter de deur om de noodzakelijke verbetering voor de
natuur alsnog af te dwingen. Wat gaat de Staatssecretaris, gezien haar
(internationale en Europese) eindverantwoordelijkheid daaraan doen?

7

II. Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
III. Volledige agenda
Ontwerpbesluit grenswaarden programmatische aanpak stikstof.
Brief regering d.d. 09-10-2014, Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma – TK 33 669 nr. 91.
PBL-rapport Programmatische Aanpak Stikstof. Brief regering d.d.
21-10-2014, Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma – TK
33 669 nr. 92.
Tijdpad Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en ontwerpbesluiten grenswaarden programmatische aanpak stikstof en
emissiearme huisvesting landbouwhuisdieren. Brief regering d.d.
27-10-2014, Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma – TK
33 037 nr. 135.

8