2015D46096

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken bestond bij drie
fracties de behoefte de Minister van Buitenlandse Zaken enkele vragen en
opmerkingen voor te leggen inzake de agenda van de bijeenkomst van
Ministers van Buitenlandse Zaken van de Organisatie voor Veiligheid en
Samenwerking in Europa (OVSE) op 3 en 4 december 2015. Voor dit
schriftelijk overleg zijn de volgende brieven van de Minister van Buitenlandse Zaken geagendeerd:
– Geannoteerde agenda van de bijeenkomst van de OVSE-Ministers van
Buitenlandse Zaken op 3 en 4 december 2015;
– Verslag van de OVSE ministeriële Raad van 4-5 december 2014
(Kamerstuk 34 000 V, nr. 48).
De voorzitter van de commissie,
Eijsink
De griffier van de commissie,
Van Toor

nds-tk-2015D46096

1

Inbreng VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brieven van de Minister over de OVSE Ministeriële Raad van 2014 en
2015. Deze leden hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
In de brief van 23 november 2015 valt te lezen dat het de vraag is of
tijdens aanstaande Ministeriële Raad consensus kan worden bereikt over
een politieke verklaring over Europese Veiligheid, alsmede een overeenstemming over een Oekraïneverklaring. De leden van de VVD-fractie
vragen op welke onderwerpen de onderhandelingen over een politieke
verklaring over Europese Veiligheid vastlopen? Kan de Minister aangeven
welke landen daarnaast geen interesse hebben getoond om te werken aan
een steunbetuiging voor Oekraïne? Welke middelen zet de OVSE in om
toe te werken naar beide verklaringen?
Kan de Minister uitweiden over de coördinatie van de Trilaterale Contactgroep met Oekraïne en Rusland? Hoe zijn de contacten binnen deze groep
momenteel te beschrijven? Wordt er gesproken tussen beide landen en in
welke richting gaan die gesprekken?
De Minister schrijft dat overeenstemming, onder andere over een slotakte,
mogelijk moet zijn binnen de OVSE, helemaal gezien het feit dat dit ook
lukte tijdens de Koude Oorlog. Is de Minister met de leden van de
VVD-fractie van mening dat behaalde resultaten uit het verleden geen
garantie bieden voor de toekomst? Waarop baseert de Minister het
vertrouwen dat ook dit keer overeenstemming zal worden bereikt?
Wanneer we kijken naar het migratievraagstuk, wordt geschreven over de
momenteel gaande gedachtewisseling over dit onderwerp. Kan de
Minister aangeven wat tot nu toe is besproken? Voor welke punten maakt
de Nederlandse delegatie zich sterk voor het migratievraagstuk? En welke
rol speelt de OVSE momenteel precies bij de migratieproblematiek?
De Minister geeft aan dat Nederland bij het Addendum op het Gender
Actie Plan blijft toezien dat de tekst voldoet aan afspraken over gender
gemaakt in internationale fora. Op welke wijze ziet Nederland hier op toe?
Voeren wij hierover onderhandelingen?
Op het gebied van Cyber Security schrijft de Minister dat er een «gerede»
kans bestaat dat in Belgrado overeenstemming bereikt wordt over een
tweede set vertrouwenwekkende maatregelen. De VVD vraagt of de
Minister kan aangeven waarop deze gerede kans gebaseerd is?
In de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken op 19 december 2014,
wordt verslag gedaan over de Ministeriële Raad van 2014 en gesproken
over de ambities op de Politiek-Militaire veiligheidsdimensie. De EU zou
getracht hebben de verplichtingen te laten evolueren maar is daar niet in
geslaagd. Kan de Minister aangeven waarom dit niet gelukt is? Waar
schort het aan bij de overleggen? En hoe denkt de Minister dat er
aankomende Ministeriële Raad naar gekeken zal worden?
In het kader van het Nederlandse voorzitterschap van het Forum voor
Veiligheidssamenwerking is de actualisatie van het Weens Document van
belang, zoals de Minister schrijft. Bestaan er al ideeën van Nederlandse
zijde over deze actualisatie? Zo ja, wat zijn punten waarop ingezet gaat
worden?

2

De maatregelen uit het Weens Document hebben hun beperkingen
getoond in het conflict met Oekraïne. Kan de Minister dit punt toelichten?
Op welke beperkingen wordt hier gedoeld en hoe zijn die aan het licht
gekomen? Op welke wijze neemt Nederland deze punten mee in de
actualisatie van het Weens Document? In hoeverre heeft dit document
volgens de Minister daadwerkelijk bijgedragen aan vrede en veiligheid in
Europa, vooral gezien de uitwisseling van militaire informatie per definitie
altijd onvolledig is? Heeft dit document niet vooral symbolische waarde
boven praktische?
Kijkend naar de huidige situatie in Oost-Oekraïne, Transnistrië,
Zuid-Ossetië, Abchazië en Nagorno-Karabakh, vragen de leden van de
VVD-fractie tenslotte of het huidige budget voor de OVSE wel toereikend
genoeg is voor de kwestie Europese Veiligheid. Graag een reactie van de
Minister.
Inbreng PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie danken de Minister voor de geannoteerde
agenda en het verslag van de vorige Ministeriële Raad. Zij hebben enkele
vragen en opmerkingen hieromtrent.
Ontwikkelingen binnen de OVSE en politieke verklaringen:
De leden van de PvdA-fractie onderkennen het belang van de OVSE als
grootste regionale veiligheidsorganisatie en als forum voor dialoog
tussen OVSE-landen. Tegelijkertijd delen zij de zorgen van de regering
omtrent de polarisering binnen de organisatie. Juist nu een gemeenschappelijke koers nodig is, blijkt dit een uitdaging. Zij vragen welke
openingen de Minister ziet om een gemeenschappelijke koers binnen de
OVSE te bevorderen. De politieke verklaringen over Europese veiligheid
zijn een belangrijk punt in dit kader. Vorig jaar is het niet gelukt tot een
verklaring te komen en de leden vragen de Minister nader in te gaan op
het speelveld en de verwachtingen voor deze Ministeriële. Met name
steun van alle OVSE-leden voor de Special Monitoring Mission in
Oekraïne is van groot belang.
Overige besluitvorming:
De leden van de PvdA-fractie vragen de Minister nader toe te lichten waar
volgens hem de meerwaarde van de OVSE ligt wat betreft overstijgende
onderwerpen als migratie. Zij steunen de inzet wat betreft het addendum
op het Gender Actie Plan. Zij vragen tevens te reflecteren op wat het
Helsinki+40-proces – nu het wordt afgesloten – concreet heeft opgeleverd
en welke lessen we er voor de toekomst uit kunnen trekken. In dit kader
vragen deze leden de Minister of hij het aankomende Ischinger-rapport
van het «Panel of Eminent Persons» ziet als een positieve stap en zo ja of
hij mogelijkheden ziet overeenstemming hierover te bereiken.
Eerste dimensie: politiek-militaire dimensie:
De leden van de PvdA-fractie delen de inzet van de regering om
voortgang in dit kader, hoe moeilijk ook, te proberen te bewerkstelligen.
Vertrouwenwekkende maatregelen en dialoog zijn cruciaal omdat de
risico’s op incidenten of andersoortige confrontaties tussen OVSE-leden
toenemen. Deze leden vragen de Minister om nader in te gaan op het
functioneren van het bestaande instrumentarium aan vertrouwenwekkende maatregelen en in welke mate de lidstaten deze afspraken naleven.
Ook vragen zij de Minister in te gaan op mogelijkheden om de OVSE in
meer gevallen of op andere wijze in te zetten. In hoeverre zou de OVSE

3

bijvoorbeeld een rol kunnen spelen bij het herstel van communicatie en
samenwerking tussen de NAVO en Rusland?
Derde dimensie:
De leden van de PvdA-fractie waarderen en ondersteunen de Nederlandse
inzet voor het bevorderen van afspraken over fundamentele vrijheden in
OVSE-kader en het waarborgen van de universele mensenrechten. Helaas
zien zij net als de Minister dat een groot aantal OVSE-leden nog een lange
weg te gaan hebben op dit vlak. Zij vragen in het bijzonder aandacht voor
de precaire situatie van mensenrechtenverdedigers in OVSE-leden als
Wit-Rusland, Azerbeidzjan en Rusland. De leden van de PvdA-fractie
vernemen tevens dat de onafhankelijkheid en autonomie van de drie
instituties onder vuur ligt van sommige OVSE-leden. Zij vinden dit zeer
zorgelijk en steunen dan ook de inzet van de Minister om het gewaardeerde werk van de veldmissies en autonome instellingen – zoals
bijvoorbeeld de onafhankelijke verkiezingswaarnemingsmissies en
onafhankelijk onderzoek naar mensenrechtenschendingen op de Krim – te
waarborgen.
Oekraïne:
De leden van de PvdA-fractie maken zich onverminderd zorgen over de
situatie in Oost-Oekraïne. Hoewel het Minsk-akkoord voor enige stabiliteit
heeft gezorgd, neemt het aantal schendingen van het staakt-het-vuren
recent toe en lijkt voor de langere termijn een nieuw «frozen conflict»
nauwelijks te vermijden. De sabotage van de energievoorziening naar de
Krim en de (dreiging van) tegenmaatregelen rond gasleveranties aan
Oekraïne wijzen ook op aanhoudende spanningen. Deze leden vragen de
Minister op welke wijze de Ministeriële gebruikt wordt deze spanning te
verminderen en naleving van de Minsk-akkoorden te bevorderen. Zij
vragen tevens welke verwachtingen de Minister heeft voor de in het kader
van Minsk-2 afgesproken decentralisaties en lokale verkiezingen in
Oost-Oekraïne.
Moldavië:
De leden van de PvdA-fractie vragen aandacht voor de oplopende
spanningen in OVSE-lid Moldavië. Een gecombineerde financiële en
politieke crisis dreigt het land verder te destabiliseren. In de woorden van
de Oekraïense premier Jatsenjoek zou de situatie zelfs «de fragiele
stabiliteit van de hele regio kunnen ondermijnen». Deze leden vragen de
Minister naar zijn oordeel over recente ontwikkelingen in Moldavië, de
risico’s die hiermee verbonden zijn en welke rol de OVSE in dit verband
kan spelen. Zij vragen de Minister om ook tijdens de Ministeriële aandacht
voor de situatie te vragen.
Tadzjikistan:
De leden van de PvdA-fractie zijn tevens zeer bezorgd over de verslechterde politieke situatie in Tadzjikistan. Zij doelen met name op het
eenzijdig verbreken van het vredesakkoord van 1997 door het regimeRakhmon door de Islamic Revival Party of Tajikistan (IRPT) te verbieden en
een groot aantal partijleden te vervolgen. Tevens is ook een
OVSE-medewerker opgesloten. Zij vragen de Minister zijn zorgen
hieromtrent uit te spreken en te pleiten voor een actieve rol van de OVSE
om te voorkomen dat Tadzjikistan een eenpartijstaat wordt waardoor de
interne en regionale stabiliteit verder in het geding zal komen.

4

Deelname Parlementaire Assemblee:
De leden van de PvdA-fractie brengen de Kamervragen over de OVSE
Parlementaire Assemblee (ingezonden op 10 juli 2015) in herinnering
waarin aandacht werd gevraagd voor het feit dat zes Russische parlementariërs niet deel konden nemen aan de jaarlijkse bijeenkomst van dit
forum in Helsinki omdat hen een visum geweigerd was in verband met
EU-inreisverboden. Deze leden vragen de Minister of er inmiddels
voldoende afspraken zijn gemaakt, zowel in EU- als in OVSE-verband,
zodat alle parlementariërs in de toekomst vrijelijk kunnen reizen naar
bijeenkomsten van de Parlementaire Assemblee.
Inbreng SP-fractie
De leden van de SP-fractie vinden de OVSE een belangrijke organisatie,
die met civiele middelen inzet pleegt ter voorkoming van conflicten en ter
versterking van de stabiliteit. Ook in post-conflictsituaties kan de OVSE
van grote betekenis zijn. Wel is er binnen de organisatie soms grote
onenigheid waardoor besluitvorming wordt bemoeilijkt. In de brief schrijft
de Minister dat de crisis rondom Oekraïne de veiligheid en samenwerking
in de OVSE-regio verder heeft ondermijnd. Dat is zorgelijk. Kan de
Minister hier nader op ingaan? Ziet de Minister aanknopingspunten om in
te zetten op verbeterde samenwerking?
In de brief schrijft de Minister dat evenals vorig jaar wordt ingezet op een
politieke verklaring over Europese veiligheid, waarin de fundamentele
beginselen van de OVSE dienen te worden herbevestigd, maar dat het de
vraag is of consensus kan worden bereikt over een politieke verklaring. De
leden van de SP-fractie vragen de Minister aan te geven welke kwesties
mogelijke consensus in de weg staan en of Nederland suggesties doet om
alsnog tot consensus gekomen kan worden? Kan verder aangegeven
worden waarom overeenstemming over een Oekraïne-verklaring
eveneens moeizaam lijkt?
De Minister schrijft dat binnen de derde (menselijke) dimensie dit jaar
wederom een besluit over martelingen aan de orde is. De leden van de
SP-fractie vinden het van groot belang dat marteling effectief bestreden
wordt. Daarom vragen zij de Minister in te gaan op het besluit dat
voorligt. Wat zal hier de Nederlandse inzet zijn? Is consensus op dit punt
waarschijnlijk? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie vragen de Minister verder te bevestigen of de
niet-gouvernementele organisatie Glasnost Defence Foundation onlangs
in Rusland is opgenomen in een register waardoor het nu als «buitenlandse agent» te boek staat? Hierop is kritiek geweest vanuit de OVSE,
maar kan de Minister ook aangeven wat de organisatie precies kan doen
tegen dit soort ontwikkelingen in een OVSE-lidstaat? Wat zijn de (potentiële) gevolgen voor de genoemde ngo nu het is geregistreerd als
«buitenlandse agent»?
Een aantal jaren geleden stond een mogelijke partnerschapsstatus van
Libië op de agenda van de OVSE. De leden van de SP-fractie vragen de
Minister wat op dit punt de laatste stand van zaken is? Is er overleg met
Libië? Zo ja, met welke groep of groepen is dat dan?

5