Gezondheidsbeleid in de groei

In het kader van de Preventiecyclus waren

Toch komt alles bij elkaar genomen een beeld naar

gemeenten verplicht om mei 2013 - twee

voren van lokaal gezondheidsbeleid dat flink in de

jaar na het verschijnen van de landelijke

groei is.

nota - een lokale gezondheidsnota gereed te
hebben. Het gaat hierbij om de derde generatie

Verschillen tussen soorten gezondheidsnota’s

gemeentelijke nota’s. Net als voor de eerste

De nota’s uit de G31 scoren, vergeleken met de

en tweede generatie, is door GGD Nederland

nota’s in het algemeen, hoog op wijkgericht werken,

in opdracht van VWS een scan uitgevoerd van

sociaaleconomische gezondheidsverschillen en

deze nota’s. Veel gemeenten bleken de nota

integraal beleid (afstemming andere beleidsterreinen).

nog niet gereed hebben, maar we hebben van
ongeveer de helft van de gemeenten de nota
kunnen scannen.
Algemeen valt op dat de nota’s zijn gegroeid in
kwaliteit: ze bevatten integraal beleid, gaan vaak in
op de relatie met de nog te decentraliseren taken
in de sociaal domein en meer dan de helft van de
gemeenten geeft aan hoe ze het beleid willen gaan
uitvoeren. Minder beleidsaandacht is er voor de
gezondheidsbeschermende taken en terugdringen
van tabaksgebruik.
Ook wordt in minder dan de helft van de nota’s de

De WMO-nota’s scoren laag op de specifieke zorg-

aanpak van SEGV en/of de doelgroep lage-SES

thema’s zoals de wettelijke taken, landelijke

benoemd. Een aantal zaken zoals financiering

speerpunten, zorgbeleid en sociaaleconomische

of uitvoeringsplannen, waren helaas alleen op

gezondheidsverschillen. De decentralisaties komen

aanwezigheid te scannen en niet op inhoud doordat

daarentegen relatief vaak terug bij de WMO-nota’s,

er grote verschillen zijn tussen gemeenten in

evenals thema’s als mantelzorgers/vrijwilligers,

organisatie en beschrijving van taken.

OGGZ en verslavingsbeleid.

December 2013
551208-GDN-02.indd 1

19-12-13 06:47

Scan van gemeentelijke gezondheidsrisico’s 2013
Decentralisaties
Voor gemeenten zijn de drie decentralisaties die
binnenkort van kracht worden, de Jeugdwet,
de Participatiewet en de uitbreiding van de WMO,
van groot belang. We zien dit ook terug in de
lokale gezondheidsnota. Variërend per transitie
blijkt 50-70% van de gezondheidsnota’s aandacht
te besteden aan deze ontwikkelingen. 1/3 van
de gemeente zorgt actief voor de verbinding.
In de WMO-nota’s komen de transitie-thema’s
zelfs vrijwel overal voor (80-100%).

Projecten op het gebied van terugdringen van SEGV
worden meestal gecoördineerd door de gemeente,

Landelijke speerpunten

maar ook GGD, zorg-, welzijns- en andere partijen

De landelijke speerpunten komen terug in de nota’s,

spelen een rol in zowel coördinatie als uitvoering.

vooral alcohol (98%), overgewicht (92%),

Wijkgericht werken wordt genoemd in de helft van

bewegen (85%) en psychosociale gezondheid (87%).

de nota’s (G31: 88%). In 2/3 van de nota’s waar

Relatief weinig aandacht is er voor roken (67%)

SEGV/lage SES worden genoemd, wordt wijkgericht

en diabetes (46%). De doelgroep jeugd wordt veel

werken ook genoemd. (in G31: vrijwel altijd samen

genoemd in relatie tot alcohol, overgewicht, bewegen

genoemd). Afstemming van het gezondheidsbeleid

en psychosociale gezondheid. De doelgroep ouderen

met andere beleidsterreinen (integraal werken) komt

wordt veel genoemd in het kader van psychosociale

vaak voor. De minste aandacht is er voor afstemming

gezondheid en van overgewicht en bewegen.

met economische beleidsterreinen (41% van alle

De figuur op deze pagina illustreert dit.

nota’s). Ook overleg met de eerstelijnszorg en
voldoende aanwezigheid van eerstelijnszorg worden

Andere speerpunten die vaak worden genoemd

maar in weinig nota’s benoemd.

(50-60%) zijn drugs (met name gericht op jeugd),

Van de WPG-taken worden jeugdgezondheidszorg,

seksuele gezondheid, opvoedondersteuning (2x zo

gezondheidsbevordering en de monitor in meer

vaak als in 2010) en gezonde leefomgeving.

dan 80% van de nota’s genoemd. Minder dan

Kindermishandeling en oudermishandeling

2/3 van de beleidsnota’s gaan in op gezondheids-

worden juist weinig benoemd in het kader van

beschermingstaken zoals medische milieukunde,

gezondheidsbeleid (<20%).

technische hygiënezorg, nazorg bij crisis en rampen.
De relatie met andere wettelijke taken van de

SEGV, wijkgericht en integraal werken

gemeente komt soms in de gezondheids-nota voor,

De helft van de nota’s noemt de doelgroep lage SES,

zoals OGGZ (43%), sociaal-medische advisering

die gemiddeld genomen te maken heeft met een

bij de WMO (11%), forensische zorg (23%) en

slechtere gezondheid (in de G31: 79%).

voorbereiding op crises (39%).

Terugdringen van deze SEGV wordt door 1/3 van
de gemeenten op de gezondheidsagenda gezet

Meer info is te vinden op:

(G31: 67%), en 1/5 van de gemeenten neemt

www.ggdkennisnet.nl/thema/gemeentelijke-

hierin regie (G31: 54%).

gezondheidsnota-s/publicaties

December 2013
551208-GDN-02.indd 2

19-12-13 06:47