5
Herziening�maatregelen�kinderbescherming
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Wijziging�van�Boek�1�van�het�Burgerlijk�Wetboek,�het�Wetboek�van�Burgerlijke�Rechtsvordering,�de�Wet�op�de�jeugdzorg�en�de�Pleegkinderenwet�in
verband�met�herziening�van�de�maatregelen�van�kinderbescherming�(32015).
De�voorzitter:
Ik�heet�beide�bewindslieden�welkom.�Omdat�de�heer
Voordewind�nog�niet�aanwezig�is,�is�het�woord�aan�mevrouw�Van�der�Burg.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Voorzitter.�Ik�moet�zeggen�dat�ik�dit�debat�niet�heel�goedgehumeurd�begin.�Ik�ben�eigenlijk�zelfs�boos�en�vooral�teleurgesteld.�De�VVD�is�al�jaren�bezig�om�een�meldplicht
voor�kindermishandeling�in�de�wet�verankerd�te�krijgen.
Het�vorige�kabinet�was�daar�niet�toe�bereid.�Na�het�aantreden�van�deze�staatssecretaris�leek�dit�even�geregeld,
maar�dat�bleek�een�misverstand�te�zijn.�Vandaag�ontvingen�wij�eindelijk�een�brief�van�de�staatssecretaris.�Dat
gebeurde�dus�op�een�zodanig�tijdstip�dat�wij�de�inhoud
van�die�brief�nauwelijks�konden�meenemen�in�dit�debat.
Helaas�was�al�snel�na�lezing�van�de�brief�duidelijk�dat�de
staatssecretaris�ons�met�een�heel�klein�kluitje�in�een�heel
grote�bos�riet�stuurt.�Op�basis�van�een�rapport�uit�2002�en
op�basis�van�cijfers�die�niet�eens�terug�te�vinden�zijn,�zoals�79%�ongegronde�meldingen,�serveert�de�staatssecretaris�ook�deze�keer�de�in�onze�ogen�noodzakelijke�meldplicht�af.�Er�is�namelijk�geen�enkel�onderzoek�gedaan�naar
de�effecten�van�de�meldplicht.�Toch�constateert�de�staatssecretaris�dat�de�meldplicht�niet�helpt�en�de�meldcode
wel.�Waar�baseert�deze�staatssecretaris�dit�op?�In�de�brief
en�in�de�onderliggende�onderzoeken�staat�dit�immers
niet.�Graag�antwoord.
Wel�komt�er�een�meldplicht�voor�professionals�onderling�om�het�niet-melden�vanwege�de�reputatie�van�de�instelling�te�doorbreken.�Leraren�die�constateren�dat�een
kind�thuis�wellicht�wordt�mishandeld,�hoeven�dit�echter
niet�te�melden.�Dit�geldt�eveneens�voor�crècheleiders�en
al�helemaal�voor�huishoudsters.�Dit�alles�legt�de�staatssecretaris�uit�in�de�brief,�waarin�–�op�de�eerste�regel�na�–�het
belang�van�het�kind�in�het�geheel�niet�voorkomt.�De�brief
staat�bol�van�de�verwijzingen�naar�hoe�lastig�een�meldplicht�is�voor�professionals�en�zelfs�naar�hoeveel�administratieve�lasten�een�meldplicht�oplevert,�maar�er�wordt
geen�woord�besteed�aan�het�schrikbarend�toenemend
aantal�mishandelingen,�seksueel�misbruik�en�de�toenemende�hoeveelheid�kinderporno�en�aan�alternatieven
die�dit,�in�de�ogen�van�de�staatssecretaris,�wel�een�halt
toeroepen.�Niets�dan�lovende�woorden�over�het�huidige,
maar�in�onze�ogen�falende�beleid.�Ik�kondig�bij�dezen�dan
ook�aan�dat�ik�geen�gelegenheid�voorbij�zal�laten�gaan�om
die�meldplicht�alsnog�geregeld�te�krijgen.�Sterker�nog:�ik
kom�hier�straks�op�terug.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

Ik�zet�nu�mijn�boosheid�en�teleurstelling�opzij,�want
wij�hebben�vanavond�een�heel�belangrijk�debat�te�voeren�en�daar�heb�ik�ook�deze�staatssecretaris�hard�voor�nodig.�Vandaag�gaat�het�namelijk�specifiek�over�de�jeugdbescherming.�De�VVD�wil�een�jeugdbescherming�waarin�alle�professionals�die�met�kinderen�werken,�met�betrekking
tot�kindermishandeling�een�meldplicht�opgelegd�krijgen
in�plaats�van�de�voorgestelde�meldcode.�Dit�geldt�dus�ook
voor�professionals�die�mishandeling�in�huiselijke�kring
constateren.�Ook�de�Onderzoeksraad�voor�Veiligheid�en
de�Inspectie�voor�de�Gezondheidszorg�hebben�zich�in�zeer
recente�onderzoeken�uitgesproken�voor�een�meldplicht,
omdat�professionals�te�lang�wachten�met�melden�of�zelf
naar�een�oplossing�blijven�zoeken�zonder�te�melden.�Bijkomend�probleem�van�het�niet�melden�is�dat�professionals�die�de�risico-inventarisatie�en�-evaluatie�moeten�maken,�zoals�de�gezinsvoogd,�het�AMK�en�de�kinderrechter,
de�relevante�informatie�van�die�verschillende�bronnen
niet�kunnen�combineren.�Dat�kan�leiden�tot�onnodige�onveilige�situaties�en�verkeerde�besluiten.�Daarnaast�wil�de
VVD�in�dit�kader�dat�het�succesvolle�protocol�oudermeldingen,�dat�sinds�2009�in�Haaglanden�voor�spoedeisende
diensten�geldt,�op�dezelfde�wijze�elders�in�het�land�wordt
geïmplementeerd.�Dit�protocol�regelt�dat,�als�bij�ouders
sprake�is�van�bijvoorbeeld�drugs-�of�alcoholmisbruik�of
als�ouders�in�de�war�zijn,�bekeken�wordt�of�er�een�risico�is
en�dat�er�eventueel�gemeld�wordt,�zodat�ook�bekeken�kan
worden�of�er�kindermishandeling�in�het�spel�is.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Mevrouw�Van�der�Burg�spreekt�over�het�advies�van�de
Onderzoeksraad�voor�veiligheid.�Die�heeft�een�aantal�zeer
dringende�adviezen�gedaan,�waaronder�die�over�de�informatieplicht.�Dat�is�toch�iets�anders�dan�de�meldplicht.�Er
ligt�een�amendement�van�de�SP�dat�regelt�dat�er�een�informatieplicht�komt.�Mijn�vraag�is�logischerwijs�of�mevrouw�Van�der�Burg�dat�amendement�steunt.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�kom�nog�te�spreken�over�de�informatieplicht.�Ik�vind�die
ook�heel�belangrijk.�Ik�wil�echter�de�ruimte�hebben�en�de
afloop�van�dit�debat�afwachten�alvorens�ik�mijn�eindoordeel�geef.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Mevrouw�Van�der�Burg�heeft�een�krachtig�pleidooi�gehouden�voor�uitwisselen�van�informatie�en�het�signaleren�van
kindermishandeling.�Daar�moet�alles�aan�gedaan�worden.�Nu�ligt�er�een�amendement�en�dan�spreekt�mevrouw
Van�der�Burg�zich�niet�uit.�Dat�vind�ik�toch�een�beetje�gek.
Kan�zij�niet�een�tipje�van�de�sluier�oplichten�als�het�gaat
over�haar�gevoelens�over�dit�amendement?�Ik�kan�mij�niet
voorstellen�dat�wie�pleit�voor�een�meldplicht�dit�amendement�niet�steunt.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�vind�de�informatie-uitwisseling�buitengewoon�belangrijk.�Ik�kan�bij�het�SP-amendement�de�consequenties�niet
geheel�overzien.�Ik�wil�daarbij�het�oordeel�van�de�staatssecretarissen�afwachten.�Ik�vind�het�wel�heel�belangrijk.
Dat�kan�ik�hier�zeggen.�Ik�wil�echter�weten�wat�de�implicaties�zijn.
In�98%�van�de�meldingen�bij�de�oude�protocollen�blijkt
inderdaad�sprake�van�kindermishandeling.
De�VVD�wil�eindelijk�dat�bij�de�opleiding�van�artsen,
verpleegkundigen,�jeugdgezondheidswerkers,�maat-

2 februari 2011
TK�47

47-5-57

Van�der�Burg
schappelijk�werkers,�crèchemedewerkers�en�leraren�veel
meer�gerichte�aandacht�komt�voor�het�herkennen�van�kindermishandeling�en�het�nemen�van�actie�hierop.�Hierover
is�al�vaak�een�toezegging�gedaan.�Er�gebeurt�ook�wat.
Kunnen�de�staatssecretarissen�toezeggen�dat�hierbij�eindelijk�doorgepakt�wordt?�Dat�is�ontzettend�belangrijk�voor
het�oplossen�van�dit�probleem.
Dan�het�punt�van�de�informatie-uitwisseling.�Mijn�partij�wil�dat�de�samenwerking�in�de�jeugdzorgketen�en�de
jeugdbeschermingsketen�veel�beter�wordt�en�dat�actiever
informatie�wordt�uitgewisseld�in�plaats�van�het�soms�zelfs
achterhouden�van�informatie.�En�dat�ondanks�dat�het�College�bescherming�persoonsgegevens�aangeeft�dat�uitwisseling�van�deze�informatiewisseling�mag�en�kan�bij�vermoedens�van�kindermishandeling!
Het�is�vijf�over�twaalf.�In�Nederland�worden�circa
100.000�kinderen�per�jaar�mishandeld.�Dat�is�gelijk�aan
het�aantal�inwoners�van�een�stad�zo�groot�als�Zoetermeer.
Minimaal�10.000�van�die�kinderen�worden�ernstig�mishandeld.�Bij�het�Openbaar�Ministerie�van�Rotterdam�en�Dordrecht�bijvoorbeeld�wordt�geconstateerd�dat�het�aantal�zaken�van�ernstig�mishandelde�kinderen�ook�dit�jaar�weer
stijgt,�evenals�het�aantal�zaken�van�kinderen�dat�seksueel
wordt�misbruikt�en�het�aantal�kinderpornozaken.�De�politici�in�het�veld�mogen�niet�langer�wegkijken�en�moeten
hun�verantwoordelijkheid�nemen.�De�VVD�hoopt�dat�de
collega's�in�de�Tweede�Kamer�dit�ook�doen,�evenals�de
staatssecretarissen.�Laat�het�bedreigde�kind�niet�langer
het�kind�van�de�rekening�worden�en�zijn.
Dan�het�wetsvoorstel.�Hierin�zitten�goede�voorstellen
die�de�VVD�van�harte�steunt,�maar�ook�voorstellen�waarmee�de�VVD�niet�kan�leven.�Ik�begin�met�de�laatste.�De
VVD�is�tegen�het�ongewijzigd�vaststellen�van�dit�wetsvoorstel�aangezien�het�wetsvoorstel�ruimte�gaat�bieden
om�kinderen�met�relatief�lichte�problemen�onder�toezicht
te�stellen,�onder�voogdij�te�plaatsen�en�zelfs�uit�huis�te
plaatsen.�Ondertoezichtstelling,�ondervoogdijplaatsing
en�uithuisplaatsing�zijn�zeer�ingrijpende�maatregelen�met
verstrekkende�gevolgen�voor�kinderen�en�ouders.�De�VVD
is�om�de�volgende�redenen�tegen�deze�uitbreiding.
Uit�onderzoek�blijkt�dat�ondertoezichtstelling�weinig�effectief�is,�zeker�in�de�lichte�gevallen.�De�ots�lijkt�namelijk
in�slechts�28%�van�de�gevallen�tot�een�verbetering.�In�33%
van�de�gevallen�leidt�het�tot�een�verslechtering.�In�38%
van�de�gevallen�blijft�de�situatie�gelijk.�Uit�hetzelfde�onderzoek�blijkt�ook�dat�bij�de�zware�gevallen�de�meeste�verbetering�te�zien�is.�Daarnaast�geldt�dat�uitvoering�en�informatie-uitwisseling�binnen�de�jeugdbescherming�niet�op
orde�is.�Dat�heeft�onder�andere�te�maken�met�gebrekkige
samenwerking�in�de�keten,�onwilligheid�om�informatie�uit
te�wisselen�en�zich�aan�te�sluiten�bij�de�verwijsindex�voor
risicojongeren.
Het�feit�dat�kinderen�niet�altijd�de�zorg�krijgen�die�zij
nodig�hebben,�maar�een�secondbest-�of�zelfs�een�"tigbest"-behandeling�is�hier�ook�debet�aan.�De�opleiding
van�gezinsvoogden�moet,�hoewel�al�een�slag�wordt�gemaakt,�verbeterd�worden�zodat�deze�mensen�toegerust
zijn�voor�hun�taak.�Dat�betekent�dat�wij�kinderen�onder
verantwoordelijkheid�plaatsen�van�een�jeugdzorg�die�niet
op�orde�is.�Uitbreiding�van�het�aantal�kinderen�dat�onder
die�verantwoordelijkheid�valt,�kan�de�effectiviteit�van�de
jeugdbescherming�zelfs�verder�onder�druk�zetten,�hetgeen
zeer�ongewenst�is.
De�VVD-fractie�vindt�dat�het�kind�niet�automatisch�de
dupe�moet�zijn�door�het�uit�de�vertrouwde�omgeving�te
halen.�Daarom�stelt�zij�een�tijdelijk�huisverbod�voor.�Dat

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

wordt�nu�vaak�gebruikt�voor�een�persoon�die�zijn�partner
mishandelt,�maar�is�ook�veel�eerder�en�vaker�in�te�zetten
in�gevallen�van�kindermishandeling.�Dit�tijdelijk�huisverbod�blijkt�effectief�te�zijn�en�heeft�het�grote�voordeel�dat
de�dader�tijdelijk�uit�huis�gaat�in�plaats�van�het�slachtoffertje.�Er�komt�rust�voor�het�slachtoffer.�Er�kan�bovendien
in�alle�rust�worden�gekeken�naar�de�veiligheid�van�het
kind�en�de�wijze�waarop�het�verder�moet.�Dit�is�een�zeer
rechtvaardige�maatregel,�die�in�lijn�is�met�het�beleid�van
dit�kabinet�en�vooral�van�de�staatssecretaris�voor�Veiligheid�en�Justitie�om�daders�in�plaats�van�slachtoffers�het
kind�van�de�rekening�te�laten�worden.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Wat�mevrouw�Van�der�Burg�voorstelt,�kan�volgens�mij�al.
Sinds�twee�jaar�hebben�wij�de�Wet�tijdelijk�huisverbod.
Wat�is�precies�haar�voorstel?�Wij�kunnen�daders�van�kindermishandeling�immers�al�tijdelijk�uit�hun�huis�zetten.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�kom�daarop�terug�in�mijn�vragen�aan�de�regering.�Ik
weet�dat�het�wettelijk�mogelijk�is,�maar�dit�instrument
wordt�nu�bijna�niet�gebruikt�in�gevallen�waarbij�kindermishandeling�in�het�spel�is.�Bovendien�wordt�het�nu�alleen�gebruikt�als�het�heel,�heel�ernstig�is.�De�bedoeling
van�de�wet�was�om�eerder�te�kunnen�ingrijpen,�om�het�instrument�in�een�eerdere�fase�in�te�zetten.�Het�is�dus�een
kwestie�van�de�wijze�waarop�de�wet�wordt�gebruikt.�Ik
vraag�niet�om�een�wetswijziging,�want�dan�had�ik�wel�een
amendement�ingediend.
Dit�brengt�mij�bij�een�aantal�vragen�aan�de�regering.�Is
de�staatssecretaris�van�Veiligheid�en�Justitie�bereid�om
samen�met�de�staatssecretaris�van�VWS�eindelijk�te�komen�met�een�meldplicht�kindermishandeling�voor�professionals�betreffende�de�huiselijke�kring?�In�de�memorie
van�toelichting�bij�dit�wetsvoorstel�wordt�immers�geconstateerd:�"Afwezigheid�van�kindermishandeling,�inclusief
verwaarlozing,�is�dan�ook�een�randvoorwaarde�voor�iedere�opvoedingssituatie.�Andere�criteria�zijn�relevant�maar
de�invulling�daarvan�is�ten�dele�tijd-,�cultuur-�en�plaatsgebonden."�Ik�vraag�mij�af�hoe�het�kan�dat�wij�dat�tot�dusver
op�zijn�beloop�hebben�gelaten.
Onderschrijft�de�staatssecretaris�van�VWS,�net�als�de
VVD-fractie,�het�belang�van�ouderprotocollen�en�gaat�zij
zich�hier�sterk�voor�maken�bij�de�landelijke�implementatie?
Hoe�staat�de�staatssecretaris�van�Veiligheid�en�Justitie
tegenover�de�drie�amendementen�die�de�VVD-fractie�samen�met�de�PVV-fractie�heeft�ingediend�om�uitbreiding
van�ondertoezichtstelling,�voogdijbeëindiging�en�uithuisplaatsing�terug�te�draaien?�Is�hij�bereid�om�toe�te�zeggen
dat�hij�deze�uitbreiding�naar�lichtere�gevallen�niet�door�zal
zetten?
Kan�de�staatssecretaris�toezeggen�op�korte�termijn�met
een�voorstel�te�komen�om�de�uitwisseling�van�gegevens
door�professionals�bij�vermoedens�van�kindermishandeling�verplicht�te�stellen�en�de�kring�van�organisaties�die
zich�moeten�aansluiten�bij�de�verwijsindex�risicojongeren
uit�te�breiden?
Wanneer�gaat�de�staatssecretaris�van�Veiligheid�en�Justitie�de�toezegging�uitvoeren�dat�hij�samen�met�zijn�collega�van�OCW�gaat�inzetten�op�betere�scholing�op�het�gebied�van�herkenning�van�mishandeling?�Wanneer�wordt
actie�ondernomen�ten�aanzien�van�professionals�die�met
kinderen�werken,�zoals�artsen,�verpleegkundigen,�medewerkers�uit�de�jeugdzorg,�gezondheidswerkers,�maat-

2 februari 2011
TK�47

47-5-58

Van�der�Burg
schappelijk�werkers,�crèchemedewerkers�en�leraren?�Als
je�het�niet�ziet,�kan�je�er�immers�ook�niets�aan�doen.�Is
de�staatssecretaris�bereid�om�samen�met�zijn�collega�van
OCW�zo�snel�mogelijk�de�verbeteringen�in�de�opleiding
tot�gezinsvoogd�te�implementeren�–�daar�zijn�voorstellen
voor�–�en�deze�verder�aan�te�scherpen�door�de�stages�tijdens�de�studie�op�de�werkpraktijk�als�gezinsvoogd�te�richten?�Kan�ervoor�worden�gezorgd�dat�gezinsvoogden�in
hun�eerste�jaar�lichtere�gevallen�behandelen�en�niet�gelijk
de�zwaarste�gevallen�krijgen?
Kan�de�staatssecretaris�van�Veiligheid�en�Justitie�toezeggen�dat�het�tijdelijk�huisverbod�ook�wordt�ingezet�in
gevallen�van�dreiging,�zoals�onder�andere�bij�een�melding
en/of�ernstig�vermoeden�van�kindermishandeling?�Is�hij
bereid�om�hiervoor�actief�aandacht�te�vragen�bij�de�professionals?�Dit�instrument�moet�niet�pas�in�beeld�komen
als�er�al�bijna�een�strafrechtelijk�traject�is�ingezet.�Uit�onderzoek�blijkt�dat�dit�nu�in�90%�van�de�zaken�het�geval�is.
Hoe�gaat�de�staatssecretaris�ervoor�zorgen�dat�gezinsvoogden�–�deze�mogelijkheid�bestaat�al�in�de�wet�–�regelmatig�onaangekondigd�binnenstappen�bij�gezinnen�die
onder�toezicht�staan?�Ik�hoor�hier�graag�een�toelichting
op.
De�VVD�is�wel�voorstander�van�de�volgende�maatregelen�in�het�wetsvoorstel:
- het�relateren�van�de�duur�van�ondertoezichtstelling�aan
concrete�bedreigingen�conform�de�motie-Çörüz,�die�ook
door�de�VVD�is�gesteund;
- de�vereenvoudiging�van�de�kinderbeschermingsmaatregel�door�invoering�van�één�gezagsbeëindigende�maatregel;
- het�niet�langer�vereist�zijn�van�instemming�van�de�ouder�met�beëindiging�van�het�gezag�bij�gezagsbeëindiging.
Het�laatste�voorstel�vloeit�voort�uit�het�voorstel�dat�bij
de�begrotingsbehandeling�2007�door�mijn�collega�Van
Miltenburg�is�gedaan.�Zij�pleitte�daarbij�voor�het�maken
van�onderscheid�tussen�ouderschap�en�opvoederschap,
indien�ouders�evident�niet�in�staat�zijn�tot�verantwoord
opvoederschap.�Ziet�de�VVD�het�juist�dat�met�deze�nieuwe�gezagsbeëindigende�maatregel�ouders�van�wie�duidelijk�is�dat�zij�hun�kind�niet�verantwoord�kunnen�opvoeden,�uit�het�gezag�worden�gezet,�maar�dat�zij�nog�steeds
betrokken�kunnen�blijven�bij�het�leven�van�het�kind?
Mijn�laatste�opmerking�op�dit�vlak�betreft�het�blokkaderecht,�dat�ervoor�zorgt�dat�het�moeilijker�wordt�om�kinderen�die�één�jaar�of�langer�in�een�pleeggezin�hebben�gewoond,�daar�weg�te�halen.�De�VVD�is�er�voorstander�van
dat�het�belang�van�de�continuïteit�en�de�stabiliteit�van�het
kind�meer�voorop�komt�te�staan�en�dat�de�positie�van�de
pleeggezinnen�hierdoor�wordt�versterkt.
Ten�slotte�heeft�de�VVD�een�aantal�vragen�over�zaken
waarvan�wij�de�reikwijdte�niet�precies�kunnen�inschatten.
Ten�eerste:�wat�voor�gevolgen�heeft�het�feit�dat�verlenging�van�ondertoezichtstelling�zonder�perspectief�op�terugplaatsing�bij�de�ouders�niet�meer�mogelijk�is?�Graag
krijgen�wij�hierop�een�toelichting,�evenals�op�de�vraag
wat�dit�betekent�voor�licht�verstandelijk�gehandicapte�ouders�die�permanent�lichte�opvoedondersteuning�nodig
hebben.
Ten�tweede:�hoe�staat�de�staatssecretaris�tegenover�de
mogelijkheid�om,�net�als�in�de�gezondheidszorg,�de�ouders�en/of�de�12-plussers�de�mogelijkheid�te�bieden,�een
second�opinion�te�vragen�bij�experts�of�eventueel�een�expertteam?�Ook�het�AMK�en�eventueel�de�kinderrechter
kunnen�hiervan�in�bepaalde�gevallen�gebruikmaken.�Wij

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

vragen�dit�mede�met�het�oog�op�het�feit�dat�gezinsvoogden�vooral�kennis�hebben�van�gedragsstoornissen�maar
geen�of�beperkte�kennis�hebben�van�medische�stoornissen.�Ons�is�verteld�dat�hierin�wel�eens�een�probleem�ligt;
vandaar�deze�vraag.
Ten�derde:�hoe�gaat�de�staatssecretaris�ervoor�zorgen
dat�de�informatie�over�de�onveiligheid�in�recidivegezinnen�geborgd�gaat�worden?�Bij�de�pilot�jeugdstrafrecht
TIP�Charlois�in�Rotterdam�werd�bijvoorbeeld�aangegeven
dat�het�zich�niet�richten�op�het�gezin�maar�uitsluitend�op
elk�individueel�kind�door�de�Bureaus�Jeugdzorg,�de�Raad
voor�de�Kinderbescherming�en�dergelijke�leidt�tot�zorgelijke�situaties�en�het�niet�zien�aankomen�van�recidive�bij�gezinnen.�Men�denkt�dan:�wij�hebben�één�kind�in�behandeling;�over�het�tweede�kind�wordt�niet�nagedacht.�Ook�de
Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid�vraagt�hiervoor�expliciet
aandacht.
Ik�rond�af.�Voor�de�VVD�staat�het�belang�van�het�kind
voorop.�Wij�laten�professionals�graag�de�ruimte�om�hun
werk�te�doen,�maar�niet�als�het�belang�van�het�kind�daarmee�niet�ten�volle�wordt�gediend.�Wij�zijn�tegen�administratieve�lasten,�maar�als�daardoor�een�kind�veilig�kan�opgroeien,�dan�moet�het�maar.�Als�het�betekent�dat�een�gewelddadige�ouder�het�huis�moet�verlaten�in�plaats�van
een�mishandeld�kind,�zijn�wij�daarvoor.�Wij�staan�hier�immers�om�het�belang�te�verdedigen�van�het�kind�dat�zichzelf�niet�kan�verdedigen.

Mevrouw�Kooiman�(SP):
Voorzitter.�Een�kind�heeft�in�Nederland�het�recht�op�een
gezonde�en�evenwichtige�ontwikkeling.�Wanneer�een�kind
in�zijn�of�haar�ontwikkeling�bedreigd�wordt,�heeft�de�overheid�een�belangrijke�taak�om�deze�gezonde�ontwikkeling�zo�veel�mogelijk�te�waarborgen.�Het�wetsvoorstel�dat
wij�nu�behandelen,�zorgt�ervoor�dat�kinderen�beter�beschermd�worden�als�dat�nodig�is.
Dat�deze�wet�nodig�is,�blijkt�ook�uit�het�rapport�van�de
Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid,�dat�aangeeft�dat�de�overheid�nu�onvoldoende�in�staat�is�haar�verantwoordelijkheid
voor�de�veiligheid�van�jonge�kinderen�binnen�gezinnen
waar�te�maken.�Zo�zou�de�overheid�soms�te�laat�in�grijpen
om�de�veiligheid�van�kinderen�te�waarborgen.�Deze�wet
zorgt�ervoor�dat�hulpverleners�nu�wel�op�tijd�kunnen�ingrijpen�en�veel�eerder�kunnen�handelen.�De�SP-fractie�is
dus�blij�dat�we�uit�de�grond�voor�de�ondertoezichtstelling
het�woordje�"ernstig"�schrappen.�Dat�woordje�zorgt�er�in
de�praktijk�geregeld�voor�dat�kinderen�veel�te�laat�hulp
krijgen.�Juist�dat�willen�we�voorkomen.�Als�zorg�eerder
wordt�geleverd,�kan�dit�veel�ernstige�ellende�voorkomen.
De�onderzoeksraad�adviseert�de�overheid�eerder�in�te�grijpen.�Ik�ben�blij�dat�deze�wet�daarop�aansluit.
De�onderzoeksraad�vormt�zich�ook�een�oordeel�over
het�feit�dat�veel�beroepskrachten�die�hulp�verlenen�aan
het�gezin,�zoals�artsen,�maatschappelijk�werkers�en�ggzmedewerkers,�niet�verplicht�zijn�om�mee�te�werken�aan
het�onderzoek�van�jeugdzorg.�Wij�hebben�hier�ook�naar
gevraagd�in�onze�schriftelijke�inbreng�op�deze�wet�en�gevraagd�dit�in�de�wet�aan�te�passen.
Het�kabinet�maakte�duidelijk�dat�het�blij�was�met�de
opmerking�van�de�SP-fractie�en�dat�het�deze�ook�onderschrijft.�De�wet�is�hierop�echter�maar�minimaal�aangepast.�Gegevensuitwisseling�kan�wel�iets�eenvoudiger�als
het�om�zaken�van�het�kind�gaat.�Zo�mag�een�hulpverlener�een�kind�inschrijven�voor�een�school,�na�tussenkomst

2 februari 2011
TK�47

47-5-59

Kooiman
van�de�rechter.�Hier�zit�het�probleem�echter�niet.�Ik�wil,�in
lijn�met�het�advies�van�de�Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid
dat�andere�hulpverleners�die�betrokken�zijn�bij�het�gezin,
ook�informatie�geven�als�dit�in�het�belang�is�van�het�kind
en�de�uitvoering�van�de�kinderbeschermingsmaatregel.
Ik�geef�een�voorbeeld:�de�praktijk�is�dat�een�behandelend
psychiater�van�moeder�geregeld�geen�informatie�geeft
over�de�behandeling�van�moeder.�Het�kan�zijn�dat�de�betreffende�gezinsvoogd�dan�niet�weet�of�moeder�suïcidaal
of�psychotisch�is�en�mogelijk�het�kind�wat�kan�aandoen.
Deze�levensbelangrijke�informatie�blijft�dan�achterwege.
Zoals�de�Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid�concludeert,
kunnen�professionals�hierdoor�de�risico-inventarisatie�en
-evaluatie�niet�naar�behoren�uitvoeren,�omdat�andere�bij
het�gezin�betrokken�professionals�niet�verplicht�zijn�hieraan�medewerking�te�verlenen.�Daardoor�mist�de�professional�de�mogelijkheid�om�namens�de�overheid�daadwerkelijk�de�regie�te�nemen.�We�behandelen�vandaag�de�wet
die�hierin�iets�kan�veranderen.�Daarom�dien�ik�het�amendement�op�stuk�nr.�21�in.�Dit�doe�ik�samen�met�collega
Van�Toorenburg�van�het�CDA. Defence�for�Children�heeft
vandaag�uitgesproken�dit�amendement�te�ondersteunen.
Daarbij�breng�ik�de�nuance�aan�dat�dit�ik�door�middel�van
dit�amendement�niet�vraag�om�gehele�dossiers�op�te�sturen�en�uit�te�wisselen,�maar�enkel�de�noodzakelijke�informatie�die�in�het�belang�van�het�kind�is.�Mochten�beide�partijen�er�niet�uitkomen�of�informatie-uitwisseling�op
haar�plaats�is,�dan�is�er�de�mogelijkheid�aan�de�kinderrechter�deze�vraag�voor�te�leggen.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Mevrouw�Kooiman�zegt�dat�er�geen�hele�dossiers�uitgewisseld�moeten�worden.�Wie�neemt�het�initiatief?�Vindt
er�een�onderzoek�plaats�en�wordt�de�informatie�dan�gevraagd?�Of�is�er�een�verplichte�uitwisseling�vooraf,�waardoor�alle�informatie�op�één�plek�komt?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Het�amendement�regelt�geen�onderzoek�bij�de�Raad�voor
de�Kinderbescherming.�Dit�amendement�heeft�eigenlijk
alleen�maar�betrekking�op�de�ondertoezichtstelling.�Gezinsvoogden�die�weten�dat�moeder�in�behandeling�is�vragen�bijvoorbeeld�bij�de�psychiater�vragen�om�informatie,
om�te�kunnen�inschatten�of�een�kind�wel�of�niet�thuis�kan
blijven�wonen.�Het�verzoek�wordt�dus�voornamelijk�gedaan�door�de�gezinsvoogd,�maar�niet�is�uitgesloten�–�in
het�veld�zijn�deze�ontwikkelingen�gaande�–�dat�behandelaars�zelf�kunnen�aankloppen�bij�jeugdzorg�om�de�informatie�uit�te�wisselen,�nog�voordat�de�gezinsvoogd�er�bijvoorbeeld�om�vraagt.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Dank�u�wel�voor�dit�antwoord.�Dit�verduidelijkt�het�amendement.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Wij�hebben�vanmorgen�nog�gesproken�over�de�veiligheid�van�pleeggezinnen.�Er�is�toen�ook�gesproken�over
de�commissie-Samson.�De�SP�en�de�Partij�voor�de�Arbeid
hebben�vanmorgen�aan�de�staatssecretaris�van�Volksgezondheid,�Welzijn�en�Sport�gevraagd�of�zij�ervoor�kan�zorgen�dat�het�Openbaar�Ministerie�ook�de�betrokken�jeugdzorginstanties�op�de�hoogte�willen�brengen�van�de�36
meldingen�die�het�OM�van�de�commissie-Samson�heeft
ontvangen.�Deze�jeugdzorginstanties�moeten�namelijk�de
inschatting�kunnen�maken�of�zij�de�betreffende�hulpver-

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

lener�of�pleegouder�gedurende�het�onderzoek�op�non-actief�moeten�zetten�in�het�belang�van�de�veiligheid�van�het
kind.�De�staatssecretaris�wilde�dit�wel�toezeggen,�maar
graag�in�samenspraak�met�de�staatssecretaris�van�Veiligheid�en�Justitie.�Ik�hoop�dat�beiden�ons�vanavond�of�morgen�die�toezegging�definitief�willen�geven.
De�jeugdzorg�is�aan�grondige�verandering�toe.�Er�moet
één�financieringsstroom�komen,�zodat�jeugdhulpverleningsorganisaties�beter�kunnen�samenwerken.�Er�moet
geen�papieren�werkelijkheid�meer�zijn�voor�gezinnen�en
hulpverleners.�Gezinnen�en�jeugd�moeten�weer�gehoord
worden�en�zorg�ontvangen,�het�liefst�in�het�vrijwillige�kader,�laagdrempelig�te�vinden�in�het�Centrum�voor�Jeugd
en�Gezin.�De�SP�is�van�mening�dat�we�zo�veel�mogelijk
aan�het�begin�van�de�jeugdzorgketen,�in�het�vrijwillig�kader,�moeten�investeren�om�een�ondertoezichtstelling�te
voorkomen.�Momenteel�had�een�ondertoezichtstelling
vaak�voorkomen�kunnen�worden�als�de�vrijwillige�hulpverlening�meer�tijd�had�gehad�om�de�gezinnen�te�begeleiden�en�goed�is�te�bereiken.�Maar�het�punt�is�dat�voor�veel
ouders�deze�laagdrempelige�zorg�vaak�niet�te�bereiken
is.�40%�van�de�aanmeldingen�bij�de�Bureaus�Jeugdzorg
wordt�afgewezen.�40%�weet�niet�het�Centrum�voor�jeugd
en�Gezin�te�vinden.�Willen�we�voorkomen�dat�ouders�te
maken�krijgen�met�een�ondertoezichtstelling,�dan�moeten
we�er�wel�voor�zorgen�dat�ouders�die�een�hulpvraag�hebben,�gehoord�en�gezien�worden�en�weten�waar�ze�terecht
kunnen�komen.�Ik�hoor�graag�van�de�staatssecretaris�van
Volksgezondheid,�Welzijn�en�Sport�hoe�zij�ervoor�gaat�zorgen�dat�ouders�wel�die�laagdrempelige,�vrijwillige�zorg�in
de�Centra�voor�Jeugd�en�Gezin�gaan�vinden.
Voorzitter.�De�jeugdzorg�is�enorm�verbureaucratiseerd.
Ik�was�erg�blij�met�de�opmerking�van�de�staatssecretaris
van�Veiligheid�en�Justitie�in�het�algemeen�overleg�over
de�jeugdbescherming�dat�hij�de�bureaucratie�wilde�aanpakken.�Ook�in�dit�wetsvoorstel�kunnen�we�de�enorme�papieren�tijger�in�de�jeugdzorg�bestrijden.�De�parlementaire�werkgroep�Jeugdzorg�heeft�eerder�geadviseerd�om�de
indicatie�af�te�schaffen.�Maar�in�dit�wetsvoorstel�is�nog
steeds�een�indicatie�noodzakelijk.�Daarom�heb�ik�in�de�lijn
van�de�parlementaire�werkgroep�Jeugdzorg�het�amendement�op�stuk�nr.�16�ingediend,�dat�ervoor�zorgt�dat�een
kinderrechter�een�machtiging�uithuisplaatsing�kan�uitspreken�zonder�dat�er�een�indicatiestelling�en�indicatiebesluit�ligt.�Dit�werkt�momenteel�enorm�vertragend,�en
niemand�zit�op�deze�papierhandel�te�wachten.�Daar�komt
bij�dat�een�kinderrechter�onder�het�strafrecht�wel�een�behandeling�kan�uitspreken�zonder�indicatiebesluit,�maar�in
het�civiele�kader�niet.�Dat�is�gek.�Daarom�deze�aanpassing
om�deze�onnodige�bureaucratische�handeling�te�schrappen.�Daar�kunnen�beide�staatssecretarissen�toch�niet�tegen�zijn?
De�SP�is�erg�blij�dat�de�gezagspositie�van�pleegouders
in�dit�wetsvoorstel�duidelijk�wordt�versterkt.�Zo�krijgen
pleegouders�meer�zeggenschap�over�hun�pleegkind�en
krijgen�zij�een�duidelijkere�rol�in�de�hulpverlening.�Maar
wat�ik�nog�mis�in�het�wetsvoorstel�is�dat�pleegouders�niet
automatisch�als�belanghebbend�bij�de�rechtbank�worden
aangemerkt.�De�SP�heeft�er�altijd�voor�gepleit�om�pleegouders�automatisch�spreekrecht�te�geven�voor�de�rechtbank.�Het�CDA�heeft�destijds�deze�aanbeveling�ook�overgenomen�in�haar�initiatiefnota�over�de�pleegzorg.�Ik�hoop
dat�de�staatssecretaris�en�mijn�collega's�het�amendement
op�stuk�nr.�20,�dat�ik�ook�samen�indien�met�mijn�collega
Van�Toorenburg�van�het�CDA,�dan�ook�zullen�ondersteunen.

2 februari 2011
TK�47

47-5-60

Kooiman
Ik�hoop�natuurlijk�ook�op�steun�voor�het�amendement
op�stuk�nr.�18,�dat�regelt�dat�de�beëindiging�van�een�langer�durende�pleeggezinplaatsing,�de�zogeheten�perspectiefbiedende�plaatsing,�altijd�door�de�rechter�getoetst
moet�worden.�Omdat�er�"family�life"�kan�zijn�ontstaan,
hoort�deze�afweging�ook�juridisch�bij�een�kinderrechter.
Het�blokkaderecht�heeft�als�belemmering�dat�pleegouders�het�gevoel�hebben�te�moeten�procederen�tegenover
de�biologische�ouders.�Zij�weten�namelijk�dat�als�zij�gebruik�maken�van�het�blokkaderecht,�dit�een�procedure�bij
de�rechter�tot�gevolg�kan�hebben�waarin�zij�zullen�worden
opgeroepen�als�belanghebbende.�Dat�is�niet�alleen�ongemakkelijk�voor�pleegouders,�maar�kan�ook�schadelijk�zijn
voor�het�pleegkind,�gezien�de�mogelijke�loyaliteitsconflicten.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
U�hebt�ons�enthousiasme�gezien�in�het�meeondertekenen
van�amendementen.�Het�is�u�dan�misschien�ook�opgevallen�dat�we�het�amendement�op�stuk�nr.�18�nog�niet�meeondertekend�hebben.�Dat�komt�omdat�we�twijfelen.�Ik�wil
dan�ook�enige�verduidelijking�hebben.�Krijgen�we�niet�sowieso�te�maken�met�wat�we�zo�vrezen,�namelijk�dat�pleegouders�komen�te�staan�tegenover�ouders?�Want�ook�als
een�rechter�zich�erover�moet�uitspreken,�zal�een�pleegouder�erover�spreken,�dus�voor�een�rechter�de�discussie
voeren.�Uiteindelijk�komt�men�dus�toch�tegenover�elkaar
te�staan.�Waarom�moet�het�dus�automatisch�naar�de�kinderrechter?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Pleegouders�initiëren�het�blokkaderecht.�Zij�hebben�het
gevoel�dat�zij�daarmee�een�rechtszitting�veroorzaken.
Als�je�dat�wegneemt�en�het�automatisch�neerlegt�bij�de
rechtbank,�kan�de�kinderrechter�in�een�conflictsituatie�beide�partijen�op�de�rechtszitting�uitnodigen.�Het�komt�dan
meer�vanuit�Bureau�Jeugdzorg.�Die�zegt:�dit�is�de�huidige�situatie,�die�leg�ik�voor�aan�de�kinderrechter�en�die
oordeelt.�Het�ligt�dan�niet�meer�bij�de�pleegouders,�maar
meer�bij�Bureau�Jeugdzorg�en�de�kinderrechter.
Voorzitter.�Een�grote�bron�van�kritiek�van�veel�ouders
en�jeugdhulpverleners�is�dat�er�momenteel�een�heel�grote
groep�kinderen�is�die�tussen�wal�en�schip�valt�wanneer�de
ondertoezichtstelling�wegvalt�met�18�jaar.�Al�eerder�heeft
de�SP�gevraagd�om�de�leeftijdsgrens�voor�een�ondertoezichtstelling�te�verhogen�naar�21�jaar.�Meerderjarig�zijn
wil�niet�altijd�zeggen�dat�betrokkene�het�ook�alleen�kan.
Ik�wil�voorkomen�dat�jongeren�letterlijk�op�straat�of�in�de
criminaliteit�belanden.�Daarom�vraag�ik�beide�staatssecretarissen�waarom�zij�er�niet�voor�kiezen�om�een�maatregel
eventueel�door�te�laten�lopen�tot�het�21ste�levensjaar.
Ik�heb�nog�een�aantal�kritische�vragen.�Wanneer�de
gronden�van�de�ondertoezichtstelling�worden�verlicht,�zal
het�voorkomen�dat�de�ondertoezichtstelling�juist�voor�een
kortere�periode�uitgesproken�zal�worden.�Mijn�vraag�is
dan�ook�wat�de�gezinsvoogd�in�deze�korte�periode�van�bijvoorbeeld�drie�maanden�kan�bereiken?�Ik�vraag�dit,�rekening�houdend�met�de�lange�wachtlijsten�voor�hulp,�maar
ook�met�het�feit�dat�een�gezinsvoogd�met�de�Deltamethode�een�relatie�opbouwt�met�het�kind�en�de�ouders�om�uiteindelijk�te�komen�met�een�plan�van�aanpak,�soms�pas�na
een�paar�maanden.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�heb�een�vraag�over�het�vorige�punt.�In�het�begin�van
haar�betoog�zei�mevrouw�Kooiman�dat�zij�voor�uitbrei-

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

ding�van�de�ots�is.�Nu�hoor�ik�dat�zij�ook�voor�verhoging
van�de�leeftijdsgrens�tot�21�jaar�is.�Hoe�moet�het�dan�met
de�case�load�van�gezinsvoogden�in�de�jeugdzorg?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�zie�de�relatie�niet.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Wij�hebben�al�een�probleem�met�het�aantal�gezinsvoogden�en�hun�case�load.�Als�de�ots�op�twee�punten�wordt
uitgebreid,�wordt�het�probleem�toch�veel�groter?�Ik�heb
de�effectiviteit�genoemd�als�reden�om�niet�tot�uitbreiding
over�te�gaan.�Ik�heb�ook�gezegd�dat�men�de�zaken�niet�op
orde�heeft�in�de�jeugdzorg.�Nu�pleit�mevrouw�Kooiman
voor�uitbreiding�van�de�ots�op�twee�punten.�Hoe�zit�het
dan�met�de�case�load�van�die�gezinsvoogden?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Uit�onderzoek�naar�de�Detlamethode�blijkt�dat�wij�uiteindelijk�te�maken�zullen�krijgen�met�kortere�ondertoezichtstellingen�en�dat�er�minder�snel�tot�uithuisplaatsing
wordt�overgegaan.�Wanneer�de�term�"ernstig"�uit�de�criteria�wordt�geschrapt,�kan�je�eerder�ingrijpen,�waardoor�er
minder�uithuisplaatsingen�en�kortere�ondertoezichtstellingen�zullen�zijn.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�vind�dat�nogal�een�veronderstelling�van�u.�Ik�begrijp
wel�dat�u�het�lastig�vindt�om�antwoord�te�geven�op�de
vraag�naar�de�case�load,�maar�ik�zou�die�redenering�niet
voor�mijn�rekening�willen�nemen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Als�het�tot�meer�zaken�leidt,�zal�er�boter�bij�de�vis�moeten
komen.�Dit�is�echter�weer�een�bezuinigingsmaatregel�omdat�er�minder�uithuisplaatsingen�zullen�zijn.�Uiteindelijk
betekent�dit�meer�efficiency.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
U�pleit�voor�meer�ondertoezichtstellingen�omdat�dit�zou
leiden�tot�minder�uithuisplaatsingen.�Dan�gaat�u�ervan�uit
dat�de�ondertoezichtstelling�heel�effectief�is.�Uit�de�cijfers
in�de�memorie�van�toelichting�blijkt�echter�dat�dit�instrument�helemaal�niet�effectief�is.�In�mijn�betoog�heb�ik�die
cijfers�genoemd.�Hoe�kunt�u�dit�combineren?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�heb�u�niet�geïnterrumpeerd,�maar�ik�heb�mij�er�wel�zeer
over�verbaasd�dat�de�fractie�van�de�VVD�oude�cijfers�gebruikt,�namelijk�cijfers�uit�2002.�Er�zijn�nieuwe�cijfers�van
Pi�Research�uit�2006�waaruit�blijkt�dat�de�Deltamethode
een�effectiviteit�van�81%�heeft�ten�opzichte�van�de�controlegroep.�Mevrouw�Verburg�gebruikt�oude�cijfers�om�haar
standpunt�te�verdedigen.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Die�cijfers�staan�in�de�memorie�van�toelichting.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Daar�staat�een�oud�onderzoek�uit�2002�in.�Inmiddels�is�er
een�nieuw�onderzoek�van�Pi�Research�uit�2006�waaruit
blijkt�dat�de�Deltamethode�leidt�tot�effectievere�ondertoezichtstellingen.

2 februari 2011
TK�47

47-5-61

Kooiman
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Blijft�onbeantwoord�de�vraag�waarom�verlaging�van�de
drempel�voor�ingrijpen,�leidt�tot�vermindering�van�het�totaalaantal�ingrepen.�Die�redenering�heb�ik�nog�niet�uitgelegd�gekregen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Uit�eigen�ervaring�weet�ik�dat�vrijwillige�jeugdhulpverleners�altijd�zeggen�dat�zij�zaken�pas�bij�de�Raad�voor�de
Kinderbescherming�kunnen�melden�als�het�eigenlijk�al�te
laat�is.�Gezinsvoogden�klagen�over�het�algemeen�dat�zij
pas�een�ondertoezichtstelling�krijgen�wanneer�het�te�laat
is,�waardoor�zij�het�kind�uit�huis�moeten�plaatsen.�Wanneer�het�woordje�"ernstig"�wordt�geschrapt,�moet�er�nog
steeds�sprake�zijn�van�een�bedreigende�situatie.�Kinderen�worden�nog�steeds�in�hun�ontwikkeling�bedreigd.�Wij
kunnen�echter�wel�eerder�het�onderzoek�starten�en�dus
ook�eerder�ingrijpen�in�zeer�ernstige�situaties.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Dan�moet�de�conclusie�zijn�dat�u�verwacht�dat�het�aantal
ondertoezichtstellingen�wel�zal�toenemen.�Uw�stelling�is
dat�het�aantal�uithuisplaatsingen�zal�verminderen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ja.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Dan�heb�ik�nog�een�vraag�over�de�maximale�termijn�voor
de�ots.�Die�is�nu�een�jaar,�toch?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
De�ots�wordt�elk�jaar�verlengd.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Na�maximaal�een�jaar�moet�je�terug�naar�de�rechter�als
dat�nodig�is.�Straks�komt�die�termijn�te�vervallen.�Vervolgens�is�uw�stelling�dat�de�ots�dan�zeker�korter�zal�worden.�Dat�begrijp�ik�niet.�Het�was�geen�minimum,�maar�een
maximum.�Nu�kan�ook�al�korter�ots�worden�opgelegd.�Of
zie�ik�dat�verkeerd?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Dat�kan�ook.�Die�trend�zien�wij�steeds�meer.�Juist�in�die
zaken�waarin�sprake�is�van�een�lichtere�ondertoezichtstelling,�wat�nu�ook�al�vaak�voorkomt,�zeggen�ze:�ik�wil�in
ieder�geval�de�eerste�drie�maanden�en�kom�dan�nog�een
keer�terug�als�de�rechter�weer�een�toetsmoment�heeft.�Ik
verwacht�inderdaad�dat�als�eerder�wordt�ingegrepen�een
kortere�ondertoezichtstelling�mogelijk�is,�omdat�kinderrechters�over�het�algemeen�in�dit�soort�gevallen�sneller�de
zaak�terug�op�zitting�laten�komen.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Mijn�stelling�blijft�staan�dat�dit�nu�ook�al�kan.�Je�kunt�de
ondertoezichtstelling�korter�opleggen�en�dus�ook�korter
laten�terugkomen,�zo�nodig.�Nu�gaat�het�maximum�eruit
en�toch�denkt�u�dat�gemiddeld�genomen�de�ots-duur�zal
worden�verkort.�Dat�begrijp�ik�nog�steeds�niet.�Is�er�geen
groot�risico�dat�rechters�al�te�snel�zullen�zeggen:�ik�heb
geen�maximum�meer;�ik�leg�haar�meteen�voor�anderhalf
jaar�op?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Dat�zou�inderdaad�niet�wenselijk�zijn.�Rechters�zijn�echter
gehouden�om�in�proportie�uitspraken�te�doen.�Vanuit�mijn

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

ervaring�kan�ik�zeggen�dat�gezinsvoogden�juist�klagen�–
mij�hoort�u�overigens�niet�klagen�–�dat�er�te�vaak�een�evaluatie�in�de�rechtbank�plaatsvindt.�Ik�zie�die�trend�meer�de
andere�kant�opgaan�dan�dat�de�ots�langer�wordt.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Bij�de�ots'en�is�er�over�een�langere�periode�een�enorme
stijging�te�zien.�De�klacht�van�de�kinderrechters�is�dat�de
werkdruk�enorm�hoog�is.�Zij�zeggen�dat�zij�te�weinig�tijd
hebben�om�al�die�gevallen�goed�voor�te�bereiden�en�om
een�goed�vonnis�te�vellen.�Begrijp�ik�goed�dat�de�SP�vindt
dat�wij�er�nog�een�schepje�bovenop�moeten�doen�en�nog
meer�ots'en�moeten�laten�plaatsvinden�en�nog�meer�gevallen�op�het�bordje�van�de�kinderrechters�moeten�schuiven?�Of�moeten�wij�juist�eerder�aanwezig�zijn�en�voorkomen�dat�uiteindelijk�die�ots'en�uitgevoerd�moeten�worden?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�zeg�niet�dat�wij�heel�veel�meer�ondertoezichtstellingen
krijgen.�Ik�zeg�wel�dat�de�Raad�voor�de�Kinderbescherming�eventueel�eerder�onderzoek�kan�doen�of�dat�wij�eerder�kunnen�ingrijpen.�Ik�ben�het�helemaal�met�de�heer
Dibi�eens.�Als�er�een�tekort�is�bij�kinderrechters�moeten
wij�meer�tijd�creëren�voor�kinderrechters�–�daar�heeft�de
SP�altijd�voor�gepleit�–�zodat�zij�voor�een�rechtszitting�altijd�goed�kunnen�bestuderen�of�die�ondertoezichtstelling
wel�of�niet�nodig�is.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Daarover�zijn�wij�het�eens.�Dat�is�op�veel�plekken�nu�helaas�niet�de�realiteit.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Dat�klopt.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Toch�wil�de�SP�dat�de�criteria�om�zo'n�ots�op�te�leggen
versoepeld�worden.�Nu�zie�je�dat�iedereen�in�het�veld,�ook
de�Raad�voor�de�rechtspraak,�zegt:�als�u�dat�doet,�betekent�dat�een�toename�van�ots'en�en�een�toename�van�de
werklast,�ook�bij�de�rechters.�Vindt�mevrouw�Kooiman�dat
echt�wenselijk?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Een�toename�van�de�werklast�van�kinderrechters�vind�ik
niet�wenselijk.�Ik�vind�het�wel�wenselijk�dat�kinderrechters
uiteindelijk�meer�tijd�krijgen;�die�is�nu�al�te�krap.�Zeker�als
dit�wetsvoorstel�wordt�aangenomen,�is�het�zeer�belangrijk�dat�zij�meer�tijd�krijgen.�Dit�verzoek�leg�ik�neer�bij�de
staatssecretaris.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
De�SP�pleit�voor�ondersteuning�van�het�wetsvoorstel
en�dus�een�uitbreiding�van�de�ots,�een�verlaging�van�de
drempel.�Kan�mevrouw�Kooiman�een�voorbeeld�geven
van�een�situatie�waarvan�zij�zegt:�dat�kan�nu�nog�niet,
maar�dat�zou�ik�graag�wel�onder�de�ots�geplaatst�zien,
juist�door�die�verlaging?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Het�is�zeer�lastig,�maar�ik�kan�zelf�wel�een�voorbeeld�creëren.�Ik�heb�zelf�ooit�een�meisje�begeleid�van�wie�het�duidelijk�was�dat�het�te�maken�had�met�loverboypraktijken
en�over�wie�de�jeugdzorginstelling�aangaf�dat�zij�zich�zorgen�maakte:�wij�weten�het�niet�zeker�maar�het�kan�zomaar

2 februari 2011
TK�47

47-5-62

Kooiman
zijn�dat�zij�morgen�in�een�sekskelder�zit.�Toen�heb�ik�boos
de�Raad�voor�de�Kinderbescherming�opgebeld�en�gevraagd�of�ik�een�onderzoek�mocht.�De�Raad�voor�de�Kinderbescherming�gaf�toen�aan�dat�men�te�weinig�kindfactoren�had�om�op�dat�moment�te�onderzoeken.�Dat�is�de
realiteit�voor�heel�veel�gezinsvoogden�die�aangeven�dat
zij�ermee�zitten�dat�zij�pas�veel�te�laat�kunnen�melden�en
de�zaak�veel�te�laat�op�hun�bordje�krijgen.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Ik�wil�de�zaak�helder�krijgen;�mijn�vragen�zijn�overigens
puur�informatief,�want�ik�ben�nieuwsgierig.�U�bent�van�de
praktijk.�In�dat�geval�was�u�de�gezinsvoogd�of�had�de�desbetreffende�jongedame�al�een�gezinsvoogd,�dus�was�er�al
sprake�van�een�ots.�Het�gaat�mij�echter�om�de�verlaging
die�u�graag�wilt�invoeren,�zodat�de�overheid�sneller�zou
kunnen�ingrijpen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Mijn�voorbeeld�was�uit�het�perspectief�van�een�jeugdhulpverlener;�dat�ben�ik�ook�geweest.�Mijn�voorbeeld�kwam
dus�niet�uit�de�gezinsvoogdij.�Er�was�ook�geen�sprake�van
een�maatregel.�Het�is�ontzettend�moeilijk�om�een�zaak
voorgelegd�te�krijgen�bij�de�Raad�voor�de�Kinderbescherming.�Hij�is�namelijk�gebonden�aan�het�criterium�dat�iets
een�ernstige�bedreiging�moet�zijn�voor�de�ontwikkeling
van�het�kind.�We�schrappen�nu�het�woordje�"ernstig",
maar�we�hebben�nog�steeds�te�maken�met�het�feit�dat�een
kind�in�zijn�ontwikkeling�wordt�bedreigd�en�dat�vrijwillige
hulpverlening�niet�mogelijk�is.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
In�een�vrijwillig�kader�zou�ik�natuurlijk�contact�opnemen
met�de�ouders�om�te�bekijken�hoe�we�hen�erbij�kunnen
betrekken.�Ik�zou�niet�meteen�naar�de�raad�stappen�om
een�onderzoek�in�te�stellen�zodat�we�een�ots�kunnen�krijgen.
Misschien�mag�ik�mevrouw�Kooiman�een�ander�voorbeeld�voorleggen?�Een�moeder�laat�haar�kind�zonder�ontbijt�naar�school�gaan.�Dat�gebeurt�vrij�regelmatig.�Bureau�Jeugdzorg�komt�een�keer�kijken�en�zegt�dat�die�moeder�dat�niet�zo�moet�doen.�De�moeder�heeft�als�weerwoord�dat�zij�het�meisje�het�eten�niet�door�de�strot�geduwd�krijgt.�Daarmee�weigert�zij�als�het�ware�hulp.�Moet
er�dan�een�ots�komen?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�vind�dit�wel�erg�kortzichtig.�Er�is�namelijk�geen�sprake�van�een�ernstige�bedreiging�van�de�ontwikkeling�van
het�kind.�Als�ouders�bovendien�aangeven�dat�zij�het�wel
proberen,�maar�dat�het�niet�lukt�en�om�hulp�vragen,�dan
willen�zij�dus�hulp.�Ik�zie�op�basis�van�allebei�de�gronden
geen�reden�voor�een�ondertoezichtstelling.
Is�er�vanuit�de�gezinsvoogdij,�als�ondertoezichtstelling
voor�een�kortere�periode�wordt�uitgesproken,�ook�niet�een
andere�methodiek�en�aanpak�nodig�om�deze�kortdurende
ondertoezichtstelling�goed�uit�te�voeren?�Kan�de�staatssecretaris�hier�samen�met�het�veld�grondig�naar�kijken?
Ik�wil�het�kabinet�complimenteren�met�het�feit�dat�het
heeft�besloten�de�rechter�niet�de�mogelijkheid�te�geven
om�de�kinderbijslag�op�te�schorten.�Zoals�de�SP-fractie
eerder�heeft�aangegeven,�zijn�wij�van�mening�dat�het�kind
niet�geholpen�is�als�de�kinderbijslag�van�de�ouders�wordt
afgepakt.�Ouders�zullen�hierdoor�niet�beter�gaan�opvoeden.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

Ik�heb�een�amendement�ingediend�op�stuk�nr.�22�omdat�op�dit�punt�de�huidige�wet�beter�is�dan�het�wetsvoorstel�dat�wij�nu�behandelen.�Je�kunt�eigenlijk�spreken�over
een�klein�schoonheidsfoutje�of�een�juridisch�foutje�dat�ik
graag�recht�wil�zetten�omdat�het�anders�grote�negatieve
gevolgen�kan�hebben.�In�de�nieuwe�grond�voor�de�ondertoezichtstelling�is�opgenomen�dat�ouders�noodzakelijke
zorg�niet�of�onvoldoende�accepteren.�Dat�betekent�in�de
praktijk�dat�de�kinderrechter�geen�ondertoezichtstelling
kan�uitspreken�als�hij�ter�zitting�aan�ouders�vraagt�of�zij
vrijwillig�hulp�willen�accepteren�en�zij�"ja"�zeggen,�ook�al
is�in�het�verleden�gebleken�dat�ouders�niet�meewerken
terwijl�zij�zeggen�dat�wel�te�willen.�Ouders�zeggen�dus�a
en�doen�b.�Ondertussen�wordt�het�kind�wel�in�zijn�ontwikkeling�bedreigd.�Wel�dreiging�signaleren�maar�geen�ondertoezichtstelling�kunnen�uitspreken,�lijkt�mij�niet�de�bedoeling�van�dit�wetsvoorstel.�Daarom�wil�ik�de�huidige
grond�graag�terug�in�het�wetsvoorstel.�Het�gaat�mij�om
de�zinsnede�"andere�middelen�ter�afwending�van�deze�bedreiging�hebben�gefaald,�of,�naar�is�te�voorzien,�zullen�falen".
Deze�wet�heeft�totaal�geen�meerwaarde�als�gezinsvoogden�moeten�gaan�werken�met�wachtlijsten�en�een�hogere�caseload.�Dan�krijgen�we�te�maken�met�langere�ondertoezichtstellingen�en�meer�en�langere�uithuisplaatsingen�van�kinderen.�Ik�weet�dat�staatssecretaris�Teeven�in
gesprek�zou�gaan�met�de�provincies�om�hierover�afspraken�te�maken.�Ik�wil�graag�vragen�naar�de�stand�van�zaken.�Het�duurt�erg�lang�voordat�we�duidelijkheid�hebben
en�ik�wil�graag�dat�alle�hulpverleners�snel�weten�waar�zij
aan�toe�zijn.�Ik�sluit�mijn�betoog�af�met�een�oproep�aan�de
staatssecretaris�van�Veiligheid�en�Justitie�om�te�regelen
dat�jeugdhulpverleners�voldoende�tijd�hebben�en�om�ervoor�te�zorgen�dat�er�geen�tekorten�meer�zijn.�Stop�het�tekort�aan�hulp�voor�het�gezin.

De�heer�Bontes�(PVV):
Voorzitter.�Kindermishandeling�en�kinderverwaarlozing�is
iets�van�alle�tijden.�De�laatste�jaren�staan�de�kranten�echter�vol�met�problemen�die�betrekking�hebben�op�de�verwaarlozing�en�mishandeling�van�kinderen.�Naar�aanleiding�van�de�dood�van�Rowena�Rikkers�in�2001,�bekend
als�het�meisje�van�Nulde,�en�het�overlijden�van�de�kleuter�Savanna�in�2004,�die�na�langdurige�mishandeling�en
verwaarlozing�door�haar�moeder�en�vriend�om�het�leven�kwam,�heeft�de�politiek�behoefte�om�daadkrachtiger�te�kunnen�ingrijpen�bij�probleemgezinnen.�Ongeveer
350.000�kinderen�hebben�te�maken�met�verwaarlozing.
De�eerder�genoemde�zaken�zijn�dus�slechts�het�topje�van
de�ijsberg.�Al�enige�jaren�is�een�nieuwe�regelgeving�in
de�maak�die�daarin�moet�voorzien.�Met�het�nu�voorliggende�wetsvoorstel�worden�de�juridische�mogelijkheden�verruimd�om�preventief�in�te�grijpen�als�ouders�falen.�De�belangrijkste�wijziging�ten�opzichte�van�de�huidige�wet�is�dat�de�ondertoezichtstelling�een�regulier�instrument�wordt�in�de�hulpverlening�in�plaats�van�een�uiterste�maatregel.�Een�ondertoezichtstelling�wordt�uitgesproken�door�de�kinderrechter.�De�ouders�zijn�verplicht�om�begeleiding�van�een�gezinsvoogd�te�accepteren.�Het�kind
blijft�in�eerste�instantie�thuis�wonen,�maar�later�kan�eventueel�uithuisplaatsing�volgen.�Nu�zijn�alleen�mishandeling,�verwaarlozing,�misbruik�of�anderszins�zorgelijke�situaties�waarbij�sprake�is�van�een�ernstige�bedreiging�van�de
geestelijke�of�lichamelijke�gezondheid�van�het�kind,�grond

2 februari 2011
TK�47

47-5-63

Bontes
voor�overheidsingrijpen.�De�minister�van�Justitie�is�met
het�voorstel�gekomen�om�optreden�in�een�eerder�stadium�mogelijk�te�maken.�De�minister�is�van�mening�dat�een
kind�al�onder�toezicht�moet�kunnen�worden�gesteld�als
het�zich�niet�voldoende�ontwikkelt�en�de�ouders�niet�genegen�zijn�om�hulp�te�accepteren.
Ouders�hebben�niet�alleen�de�plicht�maar�ook�het�recht
om�hun�kinderen�te�verzorgen�en�op�te�voeden�op�de�manier�die�hun�het�beste�lijkt.�Hiertegenover�staat�het�belang
van�het�kind�bij�een�opvoeding�en�verzorging�die�aan�bepaalde�minimumvoorwaarden�voor�de�voorspoedige�ontwikkeling�voldoet.�In�het�Internationaal�Verdrag�inzake�de
Rechten�van�het�Kind�is�het�recht�van�het�kind�op�welzijn,
ontwikkeling�en�vrijwaring�van�mishandeling�vastgelegd.
Tevens�heeft�de�overheid�krachtens�dit�verdrag�de�plicht
om�ouders�die�problemen�ondervinden�bij�de�verzorging
en�opvoeding�van�hun�kinderen�te�ondersteunen.�De�beslissing�om�al�dan�niet�in�te�grijpen,�kan�door�deze�verschillende�verdragsverplichtingen�soms�ingewikkeld�zijn.
Daarom�dient�er�altijd�een�zorgvuldige�afweging�van�te
worden�gemaakt�of�de�situatie�ingrijpen�in�het�gezin�door
de�overheid�nodig�maakt.
De�PVV�is�tegen�verruiming�van�de�gronden�voor�de
ondertoezichtstelling.�Wij�zijn�van�mening�dat�er�met�snellere�ondertoezichtstelling�een�onaanvaardbare�inbreuk�op
de�persoonlijke�levenssfeer�wordt�gemaakt.�De�duur�ervan�dient�dus�niet�langer�te�zijn�dan�strikt�noodzakelijk.
Het�"laisser�faireperspectief"�moet�volgens�ons�vooropstaan.�De�overheid�dient�de�burgers�vrijheid�te�geven�en
pas�in�te�grijpen�bij�ernstige�schade�of�bij�lijden.�Door�de
gronden�van�de�ondertoezichtstelling�uit�te�breiden�naar
kinderen�met�relatief�lichte�problemen�zal�een�grotere
groep�jongeren�dan�nu�het�geval�is,�in�aanmerking�komen
voor�een�ondertoezichtstelling.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Ik�heb�een�kritische�vraag�aan�de�PVV-fractie.�Wij�zien�af
en�toe,�bijvoorbeeld�in�steden�als�Gouda,�dat�jongens�helemaal�niet�door�hun�ouders�worden�begeleid.�Uiteindelijk�houden�zij�huis�in�de�stad�en�zijn�zij�door�niemand
benaderbaar.�Soms�zitten�zij�tegen�de�criminaliteit�aan,
soms�nog�niet.�Gaan�wij�dan�allemaal�zitten�wachten�tot
zij�zware�criminaliteit�plegen?�Dan�pakken�wij�ze�op�en
treffen�wij�allerlei�harde�maatregelen.�Waarom�zouden
wij�niet�proberen�om�dit�juist�bij�dat�soort�jongens�voor�te
zijn?�Zou�dit�geen�middel�kunnen�zijn�om�Gouda�echt�te
helpen,�voordat�het�kind�en�de�gezinssituatie�helemaal�uit
de�hand�loopt?
De�heer�Bontes�(PVV):
Volgens�mij�haalt�mevrouw�Van�Toorenburg�twee�dingen
door�elkaar.�Wij�hebben�het�hier�over�ernstige�gevallen,
namelijk�over�kindermishandeling�en�over�onvoldoende�zorg�geven�aan�een�kind.�Mevrouw�Van�Toorenburg
spreekt�over�straattuig.�Daar�heb�ik�maar�één�antwoord
op:�kei-�en�keiharde�repressie!�Alles�wat�je�in�zo'n�geval
uit�de�kast�kunt�halen,�moet�je�uit�de�kast�halen,�maar�niet
dit�instrument.�Laten�wij�alsjeblieft�kinderen�die�verwaarloosd�of�mishandeld�worden,�niet�vergelijken�met�het
straattuig�dat�in�Gouda�de�boel�op�stelten�zet.�Mevrouw
Van�Toorenburg�is�totaal�van�slag�als�zij�dit�veronderstelt.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Wij�hebben�het�over�precies�hetzelfde,�alleen�kiest�de
CDA-fractie�voor�een�ander�beginpunt.�Als�een�jongen
van�acht�totaal�geen�sturing�krijgt�van�thuis�–�zijn�vader

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

of�moeder�kijken�niet�naar�hem�om�–�dan�ontwikkelt�zo'n
jongen�zich�uiteindelijk�op�straat,�daar�is�hij�immers�aan
het�overleven,�tot�een�gruwelijk�jong.�Dan�heb�ik�de�PVV
iedere�keer�aan�mijn�zijde.�Dan�zegt�die:�stevig�ingrijpen!
Inderdaad,�dat�moeten�wij�ook�doen,�heel�hard,�repressief.�Dit�zal�moeten�gebeuren.�Zou�het�echter�niet�fijn�zijn
als�wij�proberen�om�er�wat�eerder�bij�te�zijn?�Kan�de�PVV
nu�ook�dat�stukje�eens�met�ons�meegaan?�Dat�laatste
moet�gebeuren,�graag,�maar�alsjeblieft�ook�het�eerste!
De�heer�Bontes�(PVV):
Nee,�absoluut�niet.�Absoluut�niet.�Het�gaat�hier�om�ernstige�gevallen�van�kindermishandeling�en�het�onthouden�van�zorg.�In�de�voorbeelden�van�mevrouw�Van
Toorenburg�is�daar�geen�sprake�van.�Daarvoor�geldt�maar
één�ding,�namelijk�keihard�optreden,�en�niet�het�gebruiken�van�dit�instrument.�Dit�is�een�minachting�van�het�instrument.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Ik�constateer�dat�de�PVV-fractie�liever�kinderen�eerst�jaren�verwaarloost�totdat�ze�terrorist�worden,�dan�dat�zij�die
verwaarlozing�wil�stoppen.�Dat�laatste�zou�de�CDA-fractie
heel�graag�doen.
De�heer�Bontes�(PVV):
Natuurlijk�zijn�we�er�niet�voor�om�kinderen�te�verwaarlozen,�maar�dat�is�hier�niet�aan�de�orde.�Het�ging�over�voorbeelden�uit�Gouda.�Voor�die�voorbeelden�geldt�maar�één
ding:�keiharde�repressie.�Daarvoor�moet�het�instrument
ondertoezichtstelling�niet�worden�misbruikt.�Ik�zeg�dat
voor�de�derde�keer,�maar�kennelijk�wilt�u�het�niet�aannemen.�Het�gaat�hier�niet�om�ernstige�gevallen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�val�mijn�collega�van�het�CDA�bij.�Het�gaat�hier�daadwerkelijk�om�dezelfde�jongeren.�Vaak�hebben�juist�deze�criminele�jongeren�te�maken�met�problemen�thuis�en�een
gezinsvoogd.�Vaak�zijn�er�in�dezen�dubbele�maatregelen.
Als�die�er�nog�niet�zijn,�kunnen�we�hulp�bieden.�De�heer
Bontes�wil�geen�hulp�bieden;�hij�wil�die�kinderen�liever
opsluiten.�Dat�zegt�hij�toch?
De�heer�Bontes�(PVV):
Ja,�precies:�repressie�waar�het�kan,�binnen�de�kaders�van
de�wet.�Als�problemen�thuis�van�dien�aard�zijn�dat�kinderen�mishandeld�worden�of�anderszins�zwaar�dingen�tekortkomen,�dan�moet�je�inderdaad�interveniëren�met�het
instrument�van�ondertoezichtstelling,�maar�als�dat�niet
aan�de�orde�is,�moet�je�naar�andere�mogelijkheden�zoeken.�Dat�kan�wat�mij�betreft�vrijwilligerswerk�zijn�of�werk
voor�de�buurtregisseur,�het�kan�allemaal,�maar�niet�dit�instrument.�Dat�is�daar�niet�op�van�toepassing.�Dit�zou�misbruik�van�het�instrument�zijn.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
We�behandelen�vandaag�een�wetsvoorstel�waarin�we�dit
juist�bij�uitstek�kunnen�regelen.�Als�de�politie�een�jongere�in�Gouda�oppakt�en�ook�ziet�dat�de�moeder�problemen
heeft,�dat�het�broertje�uitvalt�op�school,�dat�de�vader�er
niet�is�en�dat�er�sprake�is�van�verwaarlozing,�dan�kunnen
we�eerder�ingrijpen.�U�wilt�echter�alleen�maar�aan�repressie�doen�en�geen�hulp�geven.�Dat�zegt�u�nu.

2 februari 2011
TK�47

47-5-64

Bontes
De�heer�Bontes�(PVV):
Mijn�criteria�zijn�duidelijk.�Wij�willen�geen�verruiming�van
de�ondertoezichtstelling.�Die�is�alleen�bedoeld�voor�ernstige�gevallen.�Dit�is�geen�ernstig�geval.�Er�moet�wel�wat
aan�worden�gedaan,�dat�ben�ik�met�u�eens,�maar�niet�in
dit�kader.
Mevrouw�Dijkstra�(D66):
Wat�is�de�definitie�van�de�heer�Bontes�van�kindermishandeling?
De�heer�Bontes�(PVV):
Dat�zal�ik�u�vertellen,�mevrouw�Dijkstra.�Ik�heb�25�jaar�bij
de�politie�Rotterdam-Rijnmond�gewerkt.�Ik�heb�mishandelde�kinderen�gezien.�Ik�heb�verdronken�kinderen�uit�het
water�gehaald.�Ik�weet�hoe�ernstig�het�is�als�een�kind�wat
overkomt,�neemt�u�dat�van�mij�aan.�U�hoeft�mij�niet�wijs
te�maken�wat�kindermishandeling�is.�Het�is�het�verschrikkelijkste�wat�er�is.�Ik�bagatelliseer�dat�zeker�niet.�Sterker
nog,�ik�weet�als�geen�ander�hoe�ernstig�het�is.�Het�gaat
mij�echter�om�dit�instrument.�Dat�moet�je�niet�toepassen
om�jeugd�uit�Gouda�op�het�goede�spoor�te�krijgen.�Kindermishandeling�is�verschrikkelijk�en�kan�variëren�van�het
kind�rechten�ontnemen�en�geestelijke�mishandeling�tot
lichamelijke�mishandeling�waardoor�gekneusde�ribben
of�blauwe�plekken�ontstaan.�Maak�mij�dus�alstublieft�niet
wijs�wat�kindermishandeling�is.
Mevrouw�Dijkstra�(D66):
Ik�geloof�niet�dat�ik�ook�maar�één�keer�heb�geprobeerd
om�de�heer�Bontes�iets�wijs�te�maken.�Ik�heb�gewoon�een
vraag�gesteld.�Ik�zal�uitleggen�waarom�ik�die�gesteld�heb.
Overigens�heeft�hij�er�ook�antwoord�op�gegeven.�Hij�zegt
dat�er�ook�sprake�kan�zijn�van�geestelijke�kindermishandeling.�Verwaarlozing�is�ook�een�heel�belangrijk�aspect
van�kindermishandeling.�Ernstige�gevallen�van�geestelijke�verwaarlozing�kunnen�ertoe�leiden�dat�een�kind�moet
worden�beschermd.�Daarom�stelde�ik�mijn�vraag.�Ik�wil
het�niet�hebben�over�Gouda;�overal�in�Nederland�zijn�kinderen�die�ontsporen�doordat�ze�in�hun�vroege�jeugd�zijn
verwaarloosd.�Is�dat�volgens�de�heer�Bontes�nooit�van
toepassing?
De�heer�Bontes�(PVV):
Dat�kan�van�toepassing�zijn.�Verzorging�onthouden�of
geestelijke�beperkingen�opleggen�kan�zo�ernstig�zijn�dat
het�onder�de�strekking�van�ons�amendement�valt.
Mevrouw�Dijkstra�(D66):
Ik�constateer�dat�het�toch�wat�genuanceerder�ligt�dan
de�heer�Bontes�zojuist�in�het�debat�met�mevrouw�Van
Toorenburg�vaststelde.
De�voorzitter:
De�heer�Bontes�gaat�nu�door�met�zijn�eigen�betoog.
De�heer�Bontes�(PVV):
Voorzitter.�De�PVV�is�tegen�verruiming�van�de�gronden
voor�ondertoezichtstelling.�We�zijn�van�mening�dat�met
snellere�ondertoezichtstelling�een�onaanvaardbare�inbreuk�wordt�gemaakt�op�de�persoonlijke�levenssfeer.�Zoals�ik�al�heb�gezegd,�dient�ondertoezichtstelling�niet�langer�te�duren�dan�strikt�noodzakelijk.�Het�"laisser�faire"-perspectief�dient�volgens�ons�voorop�te�staan.�De�overheid
dient�de�burgers�vrijheid�te�geven�en�pas�in�te�grijpen�bij
ernstige�schade�of�lijden.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

Door�de�gronden�van�de�ondertoezichtstelling�uit�te
breiden�naar�kinderen�met�relatief�lichte�problemen,�zal
een�grotere�groep�jongeren�in�aanmerking�komen�voor
ondertoezichtstelling�dan�nu�het�geval�is.�De�uitbreiding
van�de�doelgroep�zal�de�uitvoering�van�de�jeugdzorg�nog
verder�onder�druk�zetten.�De�conclusie�van�de�Onderzoeksraad�voor�Veiligheid�is�dat�de�jeugdzorg�professioneel�gezien�nog�in�de�kinderschoenen�staat;�ze�kan�het�helemaal�niet�aan.�De�jeugdzorg�heeft�te�kampen�met�bureaucratie,�wachtlijsten,�een�groei�van�het�aantal�zorgkinderen,�een�gebrek�aan�regie,�een�woud�aan�instanties
en�getouwtrek�om�geld.�Tevens�bleek�onlangs�uit�cijfers
van�brancheorganisatie�MOgroep�Jeugdzorg�dat�Bureau
Jeugdzorg�bijna�40%�van�de�aanmeldingen�niet�in�behandeling�neemt.�Het�totale�aantal�aanmeldingen�steeg
met�ruim�70%,�van�58.000�aanvragen�in�2005�naar�ruim
100.000�in�2009.�Dat�is�nogal�wat.�Het�aantal�mensen�dat
daadwerkelijk�hulp�kreeg,�steeg�slechts�met�ruim�20%.
De�jeugdzorg�dient�eerst�op�orde�te�worden�gesteld�voordat�wij�kunnen�overgaan�tot�ingrijpende�wijzigingen�op
grond�van�de�ondertoezichtstelling.�De�PVV-fractie�zal�samen�met�het�lid�Van�der�Burg�drie�amendementen�indienen�ter�voorkoming�van�het�uitbreiden�van�de�doelgroep
naar�lichtere�gevallen.�Aangezien�de�grond�van�de�ondertoezichtstelling�samenhangt�met�de�gronden�van�gezagsen�voogdijbeëindiging,�dienen�ook�de�gronden�van�gezags-�en�voogdijbeëindiging�aangepast�te�worden.
De�PVV�plaatst�een�kanttekening�bij�de�vereenvoudiging�van�de�gegevensuitwisseling�tussen�instellingen�in
de�jeugdzorg�bij�een�lopende�ondertoezichtstelling.�In
het�voorliggende�wetsvoorstel�hoeft�de�gezinsvoogd�niet
meer�eerst�toestemming�van�de�ouders�te�hebben�voordat�hij�informatie�kan�vragen�bij�andere�betrokken�partijen,�zoals�scholen,�huisartsen�et�cetera.�Bij�de�PVV�heerst
de�vrees�dat�het�verwerken�van�gegevens�door�Bureau
Jeugdzorg�een�onaanvaardbare�inbreuk�op�de�persoonlijke�levenssfeer�van�betrokkenen�met�zich�brengt.�De�PVV
vraagt�zich�af�waarom�er�niet�wordt�gekozen�voor�een
meldplicht�inzake�kindermishandeling�in�plaats�van�de
vrijblijvende�meldcode�en�de�nu�voorgestelde�vereenvoudiging�van�de�gegevensuitwisseling.�Mijn�collega�Willie
Dille�heeft�daartoe�een�motie�ingediend.�Een�zeer�beperkt
deel�van�de�meldingen�is�thans�afkomstig�van�professionals�uit�de�jeugdzorg,�terwijl�het�aantal�meldingen�bij�de
politie�vele�malen�groter�is.�Als�de�politie�het�meldt,�is�het
echter�vaak�al�te�laat.�Zoveel�mensen�die�worden�betaald
door�de�overheid�dragen�kennis�van�mishandeling,�maar
zij�doen�er�niets�mee.�Organisaties�zijn�bang�hun�vertrouwensrol�kwijt�te�raken�of�willen�de�eigen�goede�naam�niet
schaden.
De�rechtspositie�van�pleegouders�is�kwetsbaar.�Weliswaar�nemen�pleegouders�de�dagelijkse�beslissingen�over
de�opvoeding�van�het�kind,�maar�wanneer�het�gaat�om
belangrijke�zaken�zoals�schoolkeuze,�werk�of�toestemming�voor�bijvoorbeeld�een�operatie�zijn�pleegouders�afhankelijk�van�de�beslissing�van�de�ouders�of�de�voogd.
Het�gezag�over�het�kind�ligt�namelijk�niet�bij�de�pleegouder,�maar�bij�anderen.�Bij�een�vrijwillige�plaatsing�houden
de�ouders�of�de�voogd�het�gezag�over�het�kind;�bij�een�gedwongen�plaatsing�neemt�meestal�Bureau�Jeugdzorg�de
beslissingen.�De�PVV�is�voorstander�van�het�versterken
van�de�rechtspositie�van�de�pleegouders.�Wij�vinden�dit
voorstel�echter�niet�ver�genoeg�strekken�en�pleiten�voor
meer�bescherming�van�de�rechtspositie�van�de�pleegouder.�Wij�zijn�voorstander�van�het�amendement�van�het�lid
Kooiman�om�pleegouders�een�spreekrecht�voor�de�rech-

2 februari 2011
TK�47

47-5-65

Bontes
ter�toe�te�kennen.�Ik�wil�graag�weten�of�de�staatssecretaris�voornemens�is�om�de�rechtspositie�van�de�pleegouders�verder�te�versterken,�bijvoorbeeld�door�de�toekenning�van�rechten�die�de�ouders�ook�hebben.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�ben�wel�verrast,�want�ik�hoorde�heel�veel�dingen�waarmee�de�fractie�van�GroenLinks�het�gewoon�eens�is.�Maar
ik�hoorde�ook�een�aantal�dingen�niet.�De�300�mln.�bezuinigingen�op�de�jeugdzorg�hoorde�ik�niet,�de�300�mln.�bezuinigingen�op�passend�onderwijs�hoorde�ik�niet,�de�miljoenenbezuiniging�op�de�sociale�werkvoorziening�hoorde�ik�niet.�Dat�zijn�allemaal�bezuinigingen�die�ertoe�leiden
dat�nog�meer�kwetsbare�jongeren�de�jeugdzorg�ingaan.
Ik�hoorde�dat�de�PVV�vandaag�een�verkiezingsprogramma�heeft�gepresenteerd�voor�licht�verstandelijk�gehandicapten.�Ik�vroeg�mijzelf�af:�wat�is�dit�voor�rare�communicatie�richting�de�kiezers?�Aan�de�ene�kant�bezuinigt�u�alles
weg�en�maakt�u�de�jongeren�nog�kwetsbaarder�en�aan�de
andere�kant�probeert�u�ze�via�zo'n�verkiezingsprogramma
naar�u�te�lokken.
De�heer�Bontes�(PVV):
Wat�een�rare�vraag�van�de�heer�Dibi.�U�knoopt
de�hele�wereld�aan�elkaar:�sociale�zekerheid,
verkiezingsprogramma's.�Ik�kan�er�geen�touw�aan�vastknopen.�Het�spijt�me�zeer.�Wat�is�uw�concrete�vraag?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�ga�het�nog�een�keer�proberen,�dit�keer�in�dezelfde�jipen-janneketaal�als�u�in�uw�verkiezingsprogramma�voor
licht�verstandelijk�gehandicapte�jongeren�hebt�gepresenteerd.�Het�kabinet,�waarvoor�u�uw�handtekening�hebt�gezet,�bezuinigt�300�mln.�op�de�jeugdzorg.�Die�warme�woorden�die�ik�net�hoorde,�zijn�niets�waard�als�er�gewoon�op
de�jeugdzorg�bezuinigd�wordt.�Daarnaast�bezuinigt�u�op
passend�onderwijs.�Dat�is�geld�voor�kwetsbare�kinderen
die�wij�het�reguliere�onderwijs�in�willen�krijgen,�maar�die
nu�tussen�wal�en�schip�vallen.�Daarbovenop�bezuinigt�u
op�sociale�werkvoorzieningen.�Het�gaat�om�hetzelfde�type�jongeren,�die�allemaal�op�enig�moment�in�hun�leven�te
maken�krijgen�met�jeugdzorg.�Hoe�kunt�u�aan�de�ene�kant
een�warm�pleidooi�houden�voor�die�jongeren�en�aan�de
andere�kant�gewoon�keihard�bezuinigen?
De�heer�Bontes�(PVV):
Voor�het�verkiezingsprogramma�voor�licht�verstandelijk
gehandicapten�moet�u�bij�de�campagneleider�voor�de�Provinciale�Statenverkiezingen�zijn.�Als�het�gaat�om�onderwijs,�moet�u�bij�de�onderwijswoordvoerder�zijn.�Voor�de
sociale�zekerheid�moet�u�bij�de�woordvoerder�sociale�zekerheid�zijn.�En�niet�bij�mij.�Dit�wetsvoorstel�gaat�om�een
uitbreiding�van�de�ots.�Het�gaat�om�gezinsvoogden.�En
u�komt�met�algemene�vragen�die�in�de�context�zelfs�niet
eens�relevant�zijn.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�probeer�het�nog�een�keer.�De�PVV�maakt�er�de�laatste�tijd�een�gewoonte�van�om�in�de�buitenwereld�allerlei
mooie�woorden�te�spreken:�wij�zijn�tegen�megastallen,�wij
komen�op�voor�kwetsbare�jongeren.�Maar�hier�in�de�Kamer�bezuinigt�de�PVV�keihard�op�diezelfde�onderwerpen
of�steunt�moties�ineens�niet.�Ik�hoor�de�heer�Bontes�en
zijn�collega's�in�de�Kamer�andere�dingen�zeggen�dan�zij
in�de�media�roepen.�Ik�pin�hem�nu�even�vast�op�die�jeugdzorg.�De�PVV�steunt�een�bezuiniging�van�300�mln.�op�de

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

jeugdzorg.�Dat�klopt�toch?�Dat�leidt�er�toch�toe�dat�gezinsvoogden�nog�meer�werk�krijgen,�dat�nog�meer�kwetsbare
jongeren�tussen�wal�en�schip�vallen?
De�heer�Bontes�(PVV):
Er�hangt�een�prijskaartje�aan�verantwoordelijkheid�nemen.�Er�moet�bezuinigd�worden.�Als�het�aan�u�zou�liggen,
zou�Nederland�op�termijn�failliet�gaan.�Er�moet�bezuinigd
worden�–�dat�is�waar�–�maar�er�zijn�tal�van�efficiency-�en
effectiviteitsmaatregelen�mogelijk�om�die�bezuinigingen
te�realiseren.�U�maakt�mij�niet�wijs�dat�bezuinigingen�niet
kunnen�plaatsvinden�op�efficiency.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dus�wij�kunnen�300�mln.�bezuinigen�op�efficiency?
De�voorzitter:
Nee,�mijnheer�Dibi.�U�hebt�genoeg�geïnterrumpeerd.

De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Voorzitter.�Wij�spreken�vandaag�over�de�jeugdbescherming.�Dat�is�een�heel�serieus�onderwerp,�omdat�wij�van
de�cijfers�weten�dat�het�gaat�om�100.000�kinderen�per
jaar�die�met�kindermishandeling�te�maken�hebben.�In�de
meerderheid�van�de�gevallen�gaat�het�om�fysieke�en�emotionele�verwaarlozing,�maar�in�20%�van�de�gevallen�gaat
het�om�fysieke�mishandeling�en�seksueel�misbruik.�Dat
zijn�verschrikkelijke�getallen.�Achter�die�getallen�gaat�een
verschrikkelijk�beeld�in�gezinnen�schuil.�Daar�waar�wij
dachten�dat�kinderen�het�meest�veilig�waren,�namelijk
binnen�de�gezinnen,�blijkt�dat�in�heel�veel�gevallen�niet�zo
te�zijn.
De�ChristenUnie�kan�zich�in�grote�lijnen�vinden�in�de�visie�die�de�regering�in�het�wetsvoorstel�uiteenzet.�Veel�ouders�zijn�prima�in�staat�zelf�de�opvoeding�op�zich�te�nemen.�Anderen�ontvangen�hulp�via�het�vrijwillige�kader.
Wanneer�kinderen�ernstig�in�hun�ontwikkeling�bedreigd
worden,�kan�er�overgegaan�worden�naar�het�gedwongen
kader.�Zo�is�het�nu.�Met�het�voorliggende�wetsvoorstel
wordt�met�name�het�woordje�"ernstig"�uit�de�wet�gehaald.
De�grote�vraag�waar�de�ChristenUnie�mee�worstelt,�is:
waarom,�waartoe�dit�wetsvoorstel?�Ik�vraag�de�staatssecretaris�van�VWS�om�in�haar�eerste�termijn�drie,�vier�concrete�voorbeelden�te�geven�om�inzichtelijk�te�maken�wat
in�de�praktijk�de�jeugdzorg�aan�haar�vraagt.�Vraagt�men
om�een�verlaging�van�de�criteria�voor�de�ots,�zodat�er
sneller�kan�worden�ingegrepen�in�situaties�waarvan�men
denkt�dat�dat�nodig�is?�Ik�heb�zelf�geworsteld�met�voorbeelden.�Wat�gebeurt�er�als�een�kind�dat�regelmatig�zonder�ontbijt�naar�school�wordt�gestuurd�en�de�ouders�weigeren�in�te�grijpen?�Is�dat�een�voorbeeld�waar�wij�de�otslight�voor�hebben�omdat�sprake�is�van�fysieke�verwaarlozing�van�een�kind?
Wij�worden�ook�aangemoedigd�door�het�onlangs�verschenen�rapport�van�de�Onderzoeksraad�voor�Veiligheid
over�de�jeugdbescherming�en�de�jeugdzorg�in�Nederland.
De�raad�vindt�namelijk�dat�de�overheid�en�de�jeugdzorg
te�terughoudend�zijn�met�het�ingrijpen�in�gezinnen.�Bovendien�vindt�de�raad�dat�de�jeugdzorg�kinderen�vaak
niet�durft�weg�te�halen�bij�de�ouders.�Die�conclusie�vind�ik
nogal�opmerkelijk.�Het�rapport�is�gebaseerd�op�een�analyse�van�27�extreme�gevallen.�Moeten�wij�die�situaties�leidend�laten�zijn�voor�de�beoordeling�van�het�voorliggende

2 februari 2011
TK�47

47-5-66

Voordewind
wetsvoorstel?�Moeten�wij�onze�wet�en�ons�beleid�aanpassen�aan�deze�extreme�situaties,�hoe�triest�zij�ook�zijn?
Daarnaast�gaat�het�rapport�ervan�uit�dat�uithuisplaatsing�de�oplossing�is�voor�heel�veel�gezinsproblemen.�Onterechte�uithuisplaatsing�heeft�echter�ook�negatieve�gevolgen�voor�de�ontwikkeling�van�een�kind,�zoals�onthechting�uit�een�vertrouwd�netwerk.�Gaat�het�rapport�niet�te
veel�voorbij�aan�de�vaak�voorkomende�opvoedonmacht
van�ouders�en�aan�de�kracht�die�bijvoorbeeld�het�sociale
netwerk�zou�kunnen�inbrengen?�Voor�hulpverleners�is�dit
overigens�geen�gemakkelijke�opdracht.�Zij�moeten�onder
grote�druk�een�moeilijke�afweging�maken�en�krijgen�achteraf�vaak�te�horen�dat�zij�te�laat�waren�of�dat�zij�een�kind
juist�te�vroeg�uit�huis�hebben�geplaatst.�Een�rapport�zoals
dat�van�de�onderzoeksraad�vergroot�die�druk�en�wekt�bovendien�de�indruk�dat�de�jeugdzorg�verantwoordelijk�zou
kunnen�zijn�voor,�in�het�ergste�geval,�het�overlijden�van
een�kind.�Een�kritische�blik�op�de�jeugdzorg�mag,�maar
wij�moeten�oppassen�met�termen�zoals�"schuldigen".
De�parlementaire�commissie-Vliegenthart�over�kinderbescherming�had�het�over�ots-plus;�nu�spreken�wij�over
ots-light�of�ots-min.�Ik�heb�daar�een�aantal�concrete�vragen�over.�Is�de�juridische�verruiming�wel�noodzakelijk?
Het�aantal�ondertoezichtstellingen�en�uithuisplaatsingen
neemt�toe.�Komt�dat�door�het�toegenomen�aantal�problemen�of�het�beter�in�beeld�krijgen�van�die�problemen?�In
de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�staat�dat�het�nu�al
mogelijk�is�dat�de�voorgestelde�verruiming�van�de�grond
voor�ondertoezichtstelling�in�de�praktijk�wordt�toegepast
en�dat�de�kinderrechter�een�verzoek�tot�ondertoezichtstelling�eerder�toewijst.�Welke�invloed�heeft�deze�wijziging
als�het�in�de�praktijk�al�zo�kan�gebeuren?
De�verruiming�van�de�ots�en�de�uithuisplaatsing�heeft
mogelijk�een�aantal�negatieve�effecten.�Daar�heb�ik�ook
een�aantal�vragen�over.�Betekent�de�verruiming�niet�een
drempelverhoging�voor�de�ouders�die�hulp�zoeken?�Juist
ouders�die�zelf�hulp�vragen�en�die�de�wil�tonen�om�hulp
te�aanvaarden,�moeten�niet�in�een�gezagsbeëindiging�verzeild�raken.�Ik�ken�situaties�waarin�de�ouders�inderdaad
vrijwillig�hulp�hadden�gezocht�en�kregen�aangeboden,
maar�die�specifieke�hulp�niet�wilden.�Dat�werd�vervolgens
aangemerkt�als�"hulpweigering",�waardoor�zij�uiteindelijk
in�de�fuik�terechtkwamen�van�een�ots.�Die�kant�moeten
wij�volgens�mij�niet�op.
Wordt�het�voortraject�–�vroeghulp�en�begeleiding�–
niet�naar�de�achtergrond�verdrongen�door�het�naar�voren
schuiven�van�de�ots?�En�neemt�de�overheid�niet�te�veel
taken�van�de�samenleving�over?�Het�sociale�netwerk�is
vaak�prima�in�staat�om�beschermend�op�te�treden�voor
het�kind;�ik�kom�straks�terug�op�mijn�amendement.�Wij
hebben�in�de�Kamer�tot�nu�toe�altijd�gesproken�over�een
eventuele�mogelijke�dreiging�van�een�ots.�Dat�zou�mogelijk�hetzelfde�effect�kunnen�hebben�als�een�ots-light.�Daarop�krijg�ik�graag�een�reactie�van�de�staatssecretaris.
Er�is�een�spanningsveld�met�artikel�8�van�het�Europees
Verdrag�tot�bescherming�van�de�rechten�van�de�mens,�het
recht�op�gezinsleven.�Ieder�ingrijpen�in�het�gezin�moet
worden�getoetst�aan�het�recht�op�gezinsleven.�Daarbij
moet�bijvoorbeeld�worden�meegewogen�of�er�onderzoek
is�gedaan�naar�de�alternatieven,�zoals�zorg�in�het�vrijwillige�kader.�Gebeurt�dit�voldoende?�Komt�die�weigering�niet
juist�verder�onder�druk�te�staan�als�er�eerder�wordt�ingegrepen?�Bovendien�moet�worden�onderzocht�wat�voor
het�gezin�de�gevolgen�zijn�van�ingrijpen:�behoud�van�het
gezinsverband�is�ook�veel�waard.�Dit�staat�weliswaar�in�de
wet,�maar�gebeurt�dit�ook�structureel?

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

De�lichte�ondertoezichtstelling�heeft�tot�slot�als�gevaar
dat�het�een�fuik�kan�zijn�waarin�het�gezin�lastig�terug�kan
zwemmen;�ik�noemde�zojuist�al�een�voorbeeld.�Het�kabinet�meldt�dat�ouders�op�termijn�de�verzorging�en�de�opvoeding�van�hun�kind�weer�op�zich�kunnen�nemen.�Dat
is�inderdaad�zo,�maar�dit�blijkt�in�de�praktijk�zeer�weinig
te�gebeuren.�Zelfs�in�gevallen�waarin�de�oorspronkelijke�indicatie�wordt�ingetrokken,�blijkt�dat�de�ouders�alsnog�niet�in�staat�zijn�om�het�kind�weer�naar�huis�te�krijgen.�Is�die�terugkeer�naar�het�gezin�een�papieren�werkelijkheid�en�welke�invloed�heeft�dit�op�het�voorstel�om�terug�te�kunnen�keren�naar�het�gezin?�Het�werkt�verhelderend�om�ook�eens�te�kijken�naar�de�factoren�die�kinderen
juist�kunnen�beschermen�tegen�kindermishandeling.�Het
Nederlands�Jeugdinstituut�noemt�drie�belangrijke�factoren.�Het�hebben�van�een�harmonieuze�relatie�met�de�ondersteunende�partner,�het�zich�bewust�zijn�van�de�eigen
jeugdervaring�en�de�invloed�daarvan�op�het�eigen�handelen�als�opvoeder�en�praktische�en�emotionele�steun�vanuit�het�sociale�netwerk.�Ik�kan�mij�in�die�visie�vinden.�Wij
zien�dat�de�opvoeding�niet�losgemaakt�kan�worden�van
de�sociale�context�en�het�opgroeiklimaat.�De�ChristenUnie
vindt�het�daarom�ook�belangrijk�om�in�te�zetten�op�positieve�factoren�voor�gezinnen.�In�het�regeerakkoord�heb�ik
die�beleidsvoornemens�niet�gezien.�Ik�vraag�daarom�de
staatssecretaris�hoe�de�positieve�kracht�van�gezin�en�samenleving�juist�versterkt�kan�worden,�bijvoorbeeld�via�de
Centra�voor�Jeugd�en�Gezin.
In�2008�constateerde�de�Raad�voor�Maatschappelijke
Ontwikkeling�in�een�advies�dat�professionals�de�neiging
hebben,�zich�te�concentreren�op�het�gezin.�De�sociale�omgeving�van�ouders�en�het�gezin�is�echter�ook�belangrijk.
Ik�vraag�de�staatssecretaris�hoe�hij�aankijkt�tegen�beschermende�maatregelen�in�de�thuisbasis.�Worden�veel�van�deze�factoren�niet�uitgeschakeld�door�het�weghalen�van�een
kind�uit�de�omgeving?�Uithuisplaatsing�doet�soms�meer
kwaad�dan�goed,�terwijl�de�oorspronkelijke�bedoeling,
snel�veiligheid�voor�het�kind�bewerkstelligen,�soms�al�niet
meer�relevant�is.�Verdient�bijvoorbeeld�het�netwerk�van
pleegzorg�altijd�de�eerste�voorkeur?�Er�zijn�voorbeelden
van�gezinssituaties�waarbij�het�kind�uit�huis�is�geplaatst
zonder�het�familienetwerk�te�raadplegen.�Los�daarvan
moet�natuurlijk�altijd�snel�gehandeld�worden�als�acute
kindermishandeling�in�het�spel�is.�Als�daarvan�geen�sprake�is,�moet�echter�als�eerste�de�familie�worden�geraadpleegd.
Ik�kom�bij�mij�amendementen.�Om�burgerschap�te�bevorderen�en�zeggenschap�van�mensen�over�hun�eigen
leven�te�vergroten,�heb�ik�een�amendement�ingediend
om�de�directe�betrokkenen�de�kans�te�geven,�een�eigen
plan�te�maken.�Besluitvorming�en�uitvoering�van�een�plan
om�gezinsproblemen�aan�te�pakken,�moeten�in�eerste�instantie�bij�de�samenleving�liggen.�Dat�is�beter�voor�het
kind,�omdat�de�veiligheid�gewaarborgd�wordt�door�toezien�van�de�gezinsvoogd�en�het�sociale�netwerk.�Bovendien�kan�het�kind�vaak�in�een�vertrouwde�omgeving�blijven.�Het�vraagt�wel�een�omslag�in�het�denken.�Op�dit�moment�verwachten�wij�dat�de�overheid�het�probleem�oplost.�De�ChristenUnie�wil�burgers�juist�meer�zeggenschap
geven�over�hun�eigen�leven.�In�Overijssel�en�Amsterdam
zijn�goede�ervaringen�opgedaan�met�de�eigenkrachtconferenties,�ook�tijdens�ots.�De�ervaring�leert�dat�eigen�plannen�nauwelijks�worden�afgekeurd�op�veiligheid.�Bovendien�toont�onderzoek�aan�dat�gezinssituaties�in�heel�korte
tijd�sterk�kunnen�verbeteren�na�zo'n�eigenkrachtconferentie.

2 februari 2011
TK�47

47-5-67

Voordewind
Een�ander�punt�is�dat�hulpweigering�een�grond�is�voor
dwangmaatregelen.�Dat�is�op�zich�terecht.�Ik�heb�echter
praktijkvoorbeelden�gezien�waarbij�een�verschil�van�mening�met�de�jeugdzorgmedewerker�als�hulpweigering
werd�uitgelegd.�Via�eigenkrachtconferenties�stellen�mensen�zelf�het�plan�op�en�kan�ook�volgens�eigen�voorkeur
gekozen�worden�voor�een�bepaalde�vorm�van�hulp.�Van
mijn�amendementen�richt�zich�een�op�het�vrijwillige�kader�van�de�Wet�op�de�jeugdzorg.�Dat�amendement�is�nog
in�ontwikkeling.�Het�andere�amendement�richt�zich�op�het
gedwongen�kader,�het�Burgerlijk�Wetboek.�Ik�hoor�graag
een�reactie�van�de�staatssecretaris�op�dat�amendement.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�heb�een�vraag�over�het�amendement�dat�reeds�in�de
Kamer�is�rondgedeeld.�Wat�bedoelt�de�heer�Voordewind
met�ouders�erbij�betrekken�en�die�de�mogelijkheid�geven
om�een�plan�te�maken?�De�nu�bij�ondertoezichtstelling�gehanteerde�Deltamethode�beoogt�dat�ouders�altijd�betrokken�worden�bij�het�plan�van�aanpak.�Zij�moeten�input�leveren�voor�het�plan.�Anders�slaagt�de�deltamethode�niet.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Dit�gaat�veel�verder.�Het�gaat�niet�zozeer�om�het�betrekken�van�de�ouders�bij�het�plan�dat�door�de�hulpverlener
wordt�gemaakt�en�het�hulptraject�dat�wordt�ingezet�via
Bureau�Jeugdzorg.�Hier�staat�het�sociale�netwerk�centraal.
Dat�betekent�dat�de�ouders�wordt�gevraagd�om�samen
met�het�sociale�netwerk,�in�één�conferentie,�te�bekijken
wat�het�beste�is�voor�het�kind.�Er�zijn�genoeg�voorbeelden
van�bekend�in�de�praktijk.�Er�is�ook�onderzoek�naar�gedaan.�Men�constateert�dat�deze�methode�veel�sneller�tot
effect�leidt,�dat�het�goedkoper�en�ook�duurzamer�werkt.
Een�hulpverlener�is�voor�een�bepaalde�periode�betrokken�bij�een�gezin.�Als�je�de�hulp�zelf�mobiliseert�vanuit�het
sociale�netwerk�–�ik�doel�op�familie,�vrienden,�buren�en
kennissen�–�kan�het�traject�veel�langer�zijn�dan�een�hulpverlener�betrokken�kan�zijn�bij�het�gezin.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�ben�groot�voorstander�van�Eigen�Krachtconferenties�en
ik�wil�er�ook�alles�aan�doen�om�die�te�stimuleren.�Ik�vraag
me�af�–�ik�hoop�dat�de�heer�Voordewind�daar�meer�duidelijkheid�over�kan�geven�–�waarom�wij�dit�moeten�vastleggen�in�een�wet.�Bij�een�ondertoezichtstelling�hebben�wij
vaak�te�maken�met�ouders�niet�kunnen�of�willen�meewerken�en�wordt�het�kind�echt�in�de�ontwikkeling�bedreigd.
Het�is�dus�niet�altijd�mogelijk�om�het�hele�netwerk�erbij�te
betrekken.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Dat�klopt.�Er�is�in�dat�geval�echter�nog�geen�sprake�van
uithuisplaatsing.�De�situatie�is�dus�nog�niet�zo�in�de�klauwen�gelopen�dat�het�kind�niet�in�huis�kan�blijven.�Er�is
specifiek�onderzocht�of�er�bij�jeugdbescherming,�dus�nadat�een�ots�is�afgegeven,�nog�sprake�kan�zijn�van�een
hulptraject�in�samenwerking�met�het�sociale�netwerk.�Uit
dit�onderzoek�blijkt�dat�dit�heel�goed�mogelijk�is.�Het�kan
zelfs�zo�goed�dat�het�een�beter�effect�heeft�dan�de�cijfers
die�mevrouw�Van�der�Burg�net�voorlas.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�kan�mij�beter�voorstellen�dat�de�heer�Voordewind�hierover�een�motie�indient.�Dit�amendement�kan�ik�helaas
niet�steunen.�De�rechter�spreekt�vaak�een�ondertoezichtstelling�uit�met�machtiging�uithuisplaatsing.�Dan�is�zo'n

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

netwerkberaad�als�in�het�amendement�wordt�beoogd�niet
altijd�mogelijk.�Ik�wil�zien�te�voorkomen�dat�wij�een�soort
conflict�creëren�in�deze�wet.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Als�er�een�gecombineerde�uitspraak�is�van�de�rechter�met
betrekking�tot�uithuisplaatsing,�is�het�nog�verstandig�om
met�de�familie�om�tafel�te�gaan�zitten�om�te�bezien�of�kan
worden�overgaan�tot�een�pleegzorgplaatsing.�Dan�is�het
dus�ook�belangrijk�om�te�bezien�of�het�sociale�netwerk
een�rol�kan�spelen.�Als�er�nog�geen�sprake�is�van�uithuisplaatsing,�zo�blijkt�uit�het�onderzoek,�is�het�heel�goed�om
met�elkaar�om�tafel�te�gaan�zitten.�Dit�leidt�namelijk�veel
sneller�tot�een�resultaat�–�het�betreft�immers�vaak�vertrouwenspersonen,�een�bekende�van�het�kind�zelf�–�dan�een
zorgtraject�met�af�en�toe�hulp�van�Bureau�Jeugdzorg.
Mevrouw�Dijkstra�(D66):
Ik�wil�nog�even�terugkomen�op�de�vraag�of�je�dit�in�de�wet
moet�regelen.�Ook�ik�ken�de�Eigen�Krachtconferenties.
Die�zijn�heel�belangrijk�en�hebben�een�enorm�goed�effect.
Dat�heb�ik�zelf�kunnen�waarnemen.�De�vraag�is�of�je�op�de
stoel�van�de�professionals�moet�gaan�zitten.�Is�het�nodig
om�dit�in�de�wet�vast�te�leggen?
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Dat�is�een�goede�vraag.�Ik�ben�heb�mij�nu�ongeveer�drieënhalf�jaar�verdiept�in�de�Eigen�Krachtconferentie.�De
meeste�gezinsvoogden�zeggen�dat�zij�het�niet�tussen�de
oren�hebben�zitten�als�een�ots�is�uitgesproken.�Zij�zeggen
dat�zij�de�mogelijkheid�kennen,�maar�dat�zij�heel�snel�naar
hun�contacten�in�de�jeugdzorg�gaan�om�een�zorgtraject�in
te�zetten.�Dit�amendement�leidt�er�toe�dat�dit�een�eerste
stapt�wordt.�Het�is�de�bedoeling�dat�de�gezinsvoogd�eerst
gaat�kijken�in�het�sociale�netwerk�om�te�bezien�of�er�gezamenlijk�een�plan�kan�worden�opgesteld.�In�de�praktijk�kan
het.�Ik�wil�het�nu�vastleggen�zodat�het�een�standaardprocedure�wordt�bij�het�verlenen�van�steun�aan�gezinnen.
Mevrouw�Dijkstra�(D66):
Wat�mij�betreft�moet�dit�aan�de�orde�komen�bij�het�opleiden�en�bijscholen�van�gezinsvoogden�en�moet�dit�niet�in
de�wet�worden�vastgelegd.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Dit�loopt�al�een�hele�tijd.�Het�is�ook�een�grote�zorg�van
gezinsvoogden.�Zij�hebben�gezegd�dat�nu�zij�er�ervaring
mee�hebben,�zij�het�heel�graag�willen�doen.�Wij�zien�echter�soms�dat�het�nog�te�weinig�prioriteit�heeft,�bijvoorbeeld�bij�de�provincies.�Overijssel�heeft�op�dit�punt�een
belangrijke�voortrekkersrol�gespeeld,�maar�andere�provincies�stappen�eroverheen.�Als�wij�het�zo�organiseren,�zit�er
ook�een�bepaalde�lijn�in:�je�begint�bij�het�sociale�netwerk
en�daarna�ga�je�door�naar�het�professionele�netwerk.�Ik
wijs�erop�dat�de�gezinsvoogd�uiteraard�bij�het�gezin�blijft.
Natuurlijk�blijft�hij�toezien�op�de�veiligheidssituatie�van
het�kind.�De�hulpverlening�wordt�dus�niet�op�afstand�gezet.�De�hulpverleners�blijven�meekijken,�maar�eerst�wordt
de�potentie�in�het�sociale�netwerk�ingeschakeld.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Wij�zijn�er�natuurlijk�heel�erg�voor�dat�mensen�in�eigen
kring�organiseren�dat�iets�wordt�opgevangen.�Wat�ik�niet
helemaal�begrijp,�is�waarom�mensen�dat�niet�in�een�eerdere�fase�doen.�Je�bent�toch�vrij�om�dat�zelf�te�organiseren�voordat�het�zover�komt�dat�er�een�ondertoezichtstel-

2 februari 2011
TK�47

47-5-68

Voordewind
ling�boven�je�hoofd�hangt?�Waarom�gebeurt�dat�dan�niet
eerder?
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Deze�vraag�is�ook�bij�mij�opgekomen�toen�ik�in�gesprek
ging�met�de�Eigen�Krachtconferentie.�Het�blijkt�dat�er�toch
wel�een�drempel�en�schroom�bestaan�om�naar�vrienden
en�bekenden�te�gaan�om�bijstand�te�vragen�als�je�in�de
problemen�bent�terechtgekomen.�Men�stelt�dat�uit,�want
men�houdt�liever�de�problemen�binnen�het�gezin.�Als�de
situatie�uit�de�klauwen�loopt,�komt�er�een�ots.�Dan�is�het
verstandig�en�wordt�het�ook�vaak�geaccepteerd�dat�familieleden�eromheen�worden�gevraagd.�Als�zij�dan�worden
gevraagd,�is�de�ervaring�dat�die�familieleden�natuurlijk
bereid�zijn�om�dat�te�doen.�Schroom�is�echter�een�belangrijke�belemmerende�factor.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Als�dat�het�punt�is,�vind�ik�het�heel�ver�gaan�dat�dit�moet
worden�afgedwongen�door�het�in�een�wet�op�te�nemen.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Laat�ik�er�helder�over�zijn:�het�gaat�er�natuurlijk�niet�alleen
om,�even�wat�familieleden�bij�elkaar�te�roepen�en�dan�te
bekijken�hoe�men�er�uitkomt.�Het�gaat�om�een�heel�concept.�Dat�kan�een�familienetwerkberaad�zijn�en�het�kunnen�Eigen�Krachtconferenties�zijn.�Die�zijn�uitgezet�met
een�heel�traject�en�een�heel�monitorsysteem,�waarbij�niet
alleen�wordt�gezegd:�kijk�nou�wat�je�zelf�kunt�doen.�Het
hele�traject�wordt�begeleid�door�zo'n�Eigen�Krachtconferentie.�Het�is�dus�veel�meer�dan�een�keer�bij�elkaar�zitten.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Ik�ben�wel�enthousiast�over�het�amendement.�Ik�vind�het
namelijk�heel�belangrijk�om�dit�ook�een�plek�te�geven�in
de�wet.�Ik�zou�het�zelfs�mede�willen�ondertekenen,�mocht
de�heer�Voordewind�dat�op�prijs�stellen.�Ik�heb�er�ook�een
ander�argument�bij;�mogelijk�dat�hij�dit�herkent.�Ik�heb
met�mensen�in�de�jeugdzorg�gesproken�die�zeggen�dat�zij
de�Eigen�Krachtconferentie�begrijpen�en�deze�zelfs�mooi
en�positief�vinden,�maar�daarbij�wel�een�aarzeling�hebben.�Die�aarzeling�is�deze:�als�zij�die�weg�opgaan�en�als
het�alsnog�fout�gaat,�krijgen�zij�als�professionals�het�verwijt�dat�zij�niet�genoeg�de�touwtjes�hebben�aangehaald,
dat�zij�het�uit�handen�hebben�gegeven�aan�de�sociale�netwerken�en�daarmee�risico's�hebben�genomen.�Die�vrees
is�in�de�jeugdzorg�natuurlijk�sowieso�een�probleem.�Men
doet�aan�risicovermijding�en�wil�ervoor�zorgen�dat�men
er�bovenop�zit.�De�Eigen�Krachtconferentie�betekent�dat
de�professional�even�een�stapje�terug�doet�om�ruimte�te
geven�aan�het�netwerk�om�in�actie�te�komen.�Er�zijn�professionals�die�in�de�huidige�context,�in�de�huidige�sfeer
in�de�jeugdzorg,�daarvoor�benauwd�zijn.�Herkent�de�heer
Voordewind�dat�ook?
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Dat�herken�ik�ook.�Ook�daarop�heb�ik�natuurlijk�wel�doorgevraagd.�Het�gaat�hierbij�immers�om�jeugdbescherming
en�niet�alleen�om�het�vrijwillige�kader.�Daarin�zou�het
ook�een�plaats�kunnen�hebben,�maar�wij�praten�nu�over
jeugdbescherming.�Ook�de�hulpverleners�en�de�gezinsvoogden�die�wij�hebben�gesproken,�hebben�daarvan�gezegd:�het�is�niet�zo�dat�wij�een�stap�terug�doen.�Natuurlijk
doen�wij�een�stap�terug�om�het�initiatief�aan�het�sociale
netwerk�te�geven,�zo�zeggen�zij,�maar�wij�blijven�gedurende�het�hele�proces�meelopen�en�wij�blijven�toezicht�hou-

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

den�op�de�veiligheid�van�het�kind,�wij�blijven�toezicht�houden�op�de�vooruitgang�en�de�verbeteringen�van�het�kind
en�wij�blijven�toezicht�houden�op�de�ontwikkelingen.�Er�is
een�coördinator�van�de�Eigen�Kracht,�die�een�soort�facilitator,�een�begeleider�van�het�traject�is.�De�gezinsvoogd,
de�toezichthouder,�blijft�echter�betrokken�in�het�proces.
Als�het�fout�gaat,�heeft�hij,�vanwege�de�ots-uitspraak,�altijd�het�recht�om�in�te�grijpen.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Wat�de�heer�Voordewind�beschrijft,�is�volstrekt�juist.�Zo
werkt�het�ook.�Daarom�ben�ik�er�ook�zeer�positief�over.�Er
zijn�alleen�werkers�in�de�jeugdzorg�die�tegen�mij�hun�aarzeling�om�die�weg�op�te�gaan�hebben�verwoord�met�vragen�als:�ben�ik�daarmee�niet�eigenlijk�aansprakelijk�voor
het�inschakelen�van�allerlei�mensen�die�afspraken�niet�nakomen�en�die�niet�bieden�wat�zij�wel�hebben�afgesproken?�Juist�daarom�zou�ik�het�goed�vinden�om�het�in�de
wet�vast�te�leggen.�Als�dan�voor�dit�instrument�wordt�gekozen�–�ik�hoop�dat�dit�vaak�gaat�gebeuren�–�kan�men�zeggen:�dit�is�de�voorliggende�maatregel.�In�de�wet�staat�dan
namelijk�dat�het�een�voorliggende�maatregel�is:�eerst�proberen�wij�dit.�Natuurlijk�gebeurt�dat�met�de�begeleiding
zoals�de�heer�Voordewind�die�beschrijft,�maar�dat�is�dan
de�volgorde.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Dan�zijn�wij�het�met�elkaar�eens.�Dan�kunnen�de�hulpverleners�inderdaad�naar�de�wet�verwijzen.�Dat�ontslaat
hen�echter�niet�van�de�verantwoordelijkheid�om�te�blijven
meekijken�en�altijd�de�veiligheid�van�het�kind�centraal�te
blijven�stellen�en�daarop�te�monitoren.
Bij�dit�hele�traject�heb�ik�verder�de�vraag�in�hoeverre
deze�"ots�light"�niet�toch�te�veel�het�vrijwillige�kader�gaat
vervangen.�Ook�de�SP-fractie�heeft�gewezen�op�de�langdurige�ambulante�begeleiding.�Wij�kennen�deze�vanuit�de
jeugdbescherming,�vooral�als�een�ots�wordt�afgesproken.
In�hoeverre�is�dit�ook�in�het�vrijwillige�kader�voldoende?
Zou�langdurige�ambulante�begeleiding�niet�een�doorstroming�naar�een�eventuele�"ots�light"�kunnen�voorkomen?
Wij�kennen�natuurlijk�het�vrijwillige�kader.�Daarin�zien
wij�dat�regelmatig�hulp�en�ondersteuning�worden�gegeven.�Op�het�moment�dat�een�ots�zou�dreigen,�zou�ook�het
vrijwillige�kader�toch�tot�heel�intensieve,�misschien�wel
langdurige,�ambulante�zorg�kunnen�overgaan,�zodat�wij
niet�in�die�zwaardere�categorie�terechtkomen?�Graag�krijg
ik�hierop�nog�een�reactie;�ik�overweeg�om�hierover�eventueel�een�motie�in�te�dienen�in�tweede�termijn.
Ik�heb�nog�een�aantal�afrondende�opmerkingen�over�de
rechtspositie�van�de�ouders.�Een�conclusie�van�de�commissie-Vliegenthart�was�dat�de�rechtspositie�van�de�verweerder,�in�dit�geval�de�ouder�of�de�voogd,�versterkt�moet
worden�door�de�mogelijkheid�van�tegenonderzoek�en�getuigenverhoor�te�vergroten.�Eerder�is�van�mij�een�motie
aangenomen�die�de�positie�van�de�ouders�versterkt.�In�de
wet�zijn�indertijd�verbeteringen�aangebracht,�maar�hebben�ouders�in�deze�tijd�voldoende�mogelijkheid�tot�verweer�in�rechtszaken?�De�ChristenUnie�vindt�in�ieder�geval
dat�het�goed�zou�zijn�om�een�second�opinion�tot�de�standaardprocedure�te�laten�behoren.�In�het�rapport�wordt
ook�geconcludeerd�dat�de�informatieverstrekking�aan�de
ouders�tekortschiet.�Ook�nu�nog�worden�ouders�en�minderjarigen�vaak�overvallen�door�een�gezagsbeperking.�Zij
weten�vaak�niet�wat�hun�rechten�zijn.�Sterker�nog,�directe
familieleden�zoals�grootouders�mogen�hun�kinderen�vaak
niet�meer�zien�en�voelen�zich�vaak�ook�machteloos.�Hoe

2 februari 2011
TK�47

47-5-69

Voordewind
ziet�de�staatssecretaris�de�informatiepositie�van�de�ouders
en�de�directe�omgeving?
De�belangrijkste�vraag�van�de�ChristenUnie�in�dit�debat
is�waarom�gekozen�is�voor�de�verschuiving�van�ernstige
bedreiging�naar�bedreiging.�Ik�heb�nog�niet�scherp�wat�de
precieze�situaties�zouden�kunnen�zijn�waartoe�deze�toch
wel�drastische�maatregel�zou�moeten�leiden.�Ik�hoor�van
de�staatssecretarissen�graag�een�aantal�concrete�voorbeelden�van�wat�de�jeugdzorg�graag�zou�willen,�maar�op
dit�moment�niet�kan.

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Voorzitter.�Kinderbescherming�wordt�traditioneel�tot�de
belangrijkste�taken�van�de�overheid�gerekend.�In�artikel
245�lid�1�Burgerlijk�Wetboek�Boek�1�staat�het�zo�mooi�geformuleerd:�"Indien�een�minderjarige�zodanig�opgroeit,
dat�zijn�zedelijke�of�geestelijke�belangen�of�zijn�gezondheid�ernstig�worden�bedreigd,�en�andere�middelen�ter�afwending�van�deze�bedreiging�hebben�gefaald�of,�naar�is
te�voorzien,�zullen�falen,�kan�de�kinderrechter�hem�onder
toezicht�stellen�(…)".�Ook�mijn�fractie�gaat�dit�aan�het�hart.
De�vraag�is�hoe�wij�het�systeem�zo�kunnen�inrichten�dat
kinderen�er�het�meest�bij�gebaat�zijn.
Het�gaat�echter�niet�alleen�om�de�kinderen.�Andere�belangrijke�hoofdrolspelers�zijn�de�ouders�aan�de�ene�kant
en�de�hulpverleners�aan�de�andere�kant.�De�tweespalt�tussen�deze�hoofdrolspelers�kan�in�de�praktijk�tot�duivelse
dilemma's�leiden.�Dat�hebben�we�de�afgelopen�jaren�ook
vaak�gezien.�Ouders�zeggen�dat�de�overheid�hun�kinderen
afpakt�en�gezinsvoogden�raken�soms�getraumatiseerd.
Wanneer�is�een�kind�beter�af:�in�een�haperende�natuurlijke�opvoedingssituatie�of�in�het�hulpverleningscircuit?�Beide�situaties�zijn�niet�perfect.�Voor�de�GroenLinksfractie�is
het�uitgangspunt�dat�een�kind�zo�lang�mogelijk�thuisblijft
en�de�ouders�of�de�omgeving�in�staat�worden�gesteld�om
de�primaire�zorg�op�zich�te�nemen.�Hulp,�ook�met�drang,
kan�geboden�zijn�in�het�belang�van�het�kind,�in�de�omgeving.�Vandaag�hebben�wij�het�over�de�situatie�waarin�een
professional�een�professionele�afweging�maakt�om�iemand�het�ouderlijk�gezag�te�ontzeggen.�Dit�vraagt�om�een
uiterst�zorgvuldige�afweging.�Als�deze�afweging�nodig�is,
moet�ze�zeker�gemaakt�worden.�Het�aantal�kinderen�dat
een�ots�heeft�gekregen�in�de�laatste�negen�jaar�is�toegenomen�met�12.000.�Eind�2009�stond�de�teller�op�33.000.
Ik�ben�benieuwd�of�er�inmiddels�wat�meer�actuele�cijfers
zijn,�maar�deze�stijging�is�enorm.�Ze�wekt�bij�mij�niet�de
indruk�dat�het�voor�gezinsvoogden�moeilijk�is�om�nu�al�in
te�grijpen�in�een�opvoedingssituatie.�Sterker�nog,�je�zou
juist�het�tegenovergestelde�denken.�De�vraag�is�waardoor
de�stijging�precies�wordt�veroorzaakt.�Komt�dit�doordat
kinderen�steeds�vaker�in�een�onveilige�situatie�opgroeien?
Is�dit�omdat�professionals�vanwege�een�enorme�verbeterslag�in�de�afgelopen�jaren�steeds�sneller�gevaren�signaleren?�Of�is�de�oorzaak�van�de�stijging�het�zogeheten�en�beruchte�Savanna-effect:�risicomijdend�gedrag�uit�angst�om
persoonlijk�aansprakelijk�gesteld�te�worden�na�een�fatale
afloop?
Voor�GroenLinks�staat�voorop�dat�professionals�in
staat�moeten�worden�gesteld�om�hun�vak�uit�te�oefenen.�Dit�begint�bij�een�goede�opleiding.�De�commissie-Dijsselbloem�heeft�hier�het�een�en�ander�over�gezegd,
net�als�de�parlementaire�werkgroep�Toekomstverkenning
Jeugdzorg.�Als�de�opleiding�niet�voldoende�handvatten
biedt�voor�een�professional�om�zijn�werk�uit�te�oefenen,

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

dan�weet�je�vanaf�het�begin�al�dat�het�fout�gaat.�Er�wordt
door�de�Raad�van�State�ook�een�aantal�dingen�over�gezegd.�Ik�kom�daar�later�op�terug.
Weinig�bureaucratie,�dat�is�een�andere�kant�van�het
verhaal.�Er�moet�een-op-een�contact�zijn�tussen�hulpverlener�en�cliënt,�tussen�de�gezinsvoogd�en�het�kind�en�het
gezin�–�op�dit�moment�is�daar�nog�te�weinig�sprake�van
–�voor,�en�dat�mogen�we�ook�niet�vergeten,�een�salarisstrookje�waarmee�je�het�gevoel�krijgt�dat�je�enigszins�gewaardeerd�wordt.
De�afgelopen�jaren�is�het�besef�ontstaan�dat�het�stelsel
van�de�jeugdzorg�in�zijn�voegen�kraakt.�We�staan�daarom,
mede�op�initiatief�van�GroenLinks,�eindelijk�aan�de�vooravond�van�grote�veranderingen�op�alle�terreinen�van�de
jeugdzorg.�De�kern�van�die�veranderingen�is�dat�de�lichte�en�laagdrempelige�vormen�van�zorg�dicht�bij�de�ouders�en�de�kinderen�worden�georganiseerd,�en�dat�door
die�preventieve�werking�hulpverleners�er�snel�bij�zijn�en
kunnen�voorkomen�dat�het�fout�gaat,�of�gewoon�ook�antwoord�kunnen�geven�op�heel�normale�vragen�tijdens�de
opvoeding.�Dat�betekent�dat�naar�alle�waarschijnlijkheid
de�ondertoezichtstellingen�en�de�uithuisplaatsingen�zullen�afnemen.�Delen�beide�bewindslieden�deze�verwachting?�Zijn�de�bewindslieden�het�met�mij�eens�dat�dit�een
positieve�ontwikkeling�zou�zijn?�Meer�concreet:�delen�zij
de�opvatting�van�de�GroenLinksfractie�dat�zo�veel�mogelijk�moet�worden�voorkomen�dat�kinderen�onder�toezicht
worden�gesteld�of�uit�huis�worden�geplaatst?
In�dat�kader�kijkt�de�GroenLinksfractie�nog�steeds�uit
naar�het�overgangsplan�van�het�kabinet.�Wij�hebben�daar
een�motie�over�ingediend.�Die�is�helaas�niet�aangenomen,
maar�het�wordt�toch�wel�tijd�dat�het�kabinet�aangeeft�hoe
het�denkt�van�het�huidige�stelsel�stapsgewijs�over�te�gaan
naar�het�nieuwe�stelsel,�dichterbij�de�ouders�en�de�kinderen.
Veel�van�de�beoogde�wijzigingen�in�het�voorliggende
wetsvoorstel�kunnen�rekenen�op�de�instemming�van�de
GroenLinksfractie.�Zo�zijn�wij�enthousiast�over�de�versteviging�van�de�positie�van�pleegouders.�De�waarde�van
pleegouders�is�bijzonder�groot.�Als�een�kind�al�uit�huis
moet�worden�geplaatst,�is�de�eerste�voorkeur�van�mijn
fractie�een�pleeggezin;�een�warm�gezin�in�plaats�van�een
koude�instelling.
Tot�nu�toe�bestond�de�tamelijk�onbevredigende�situatie
dat�pleeggezinnen�minderjarigen�een�veilig�heenkomen
boden,�maar�de�facto�op�geen�enkele�zeggenschap�konden�rekenen.�Ik�steun�dan�ook�een�aantal�amendementen,
onder�anderen�van�mevrouw�Kooiman�en�mevrouw�Van
Toorenburg,�die�voorzien�in�een�betere�positie�voor�pleegouders.�Ik�doel�dan�op�het�spreekrecht.
Ook�het�blokkaderecht�zie�ik�als�een�welkome�aanpassing.�Als�een�minderjarige�langer�dan�een�jaar�in�een
pleeggezin�woont,�kan�jeugdzorg�niet�zonder�toestemming�van�de�pleegouders�of�de�kinderrechter�zomaar�een
jongere�uit�huis�plaatsen.�Het�is�ook�belangrijk�dat�kinderen�in�een�pleeggezin�duidelijkheid�krijgen.�De�hoogleraar
Hermans�heeft�daar�het�nodige�over�gezegd�in�het�verleden.�Je�moet�op�een�gegeven�moment�weten�of�je�je�kunt
hechten�aan�je�nieuwe�thuissituatie,�en�niet�constant�leven�in�een�schimmige�tussensituatie�waarin�je�niet�weet
of�je�teruggaat�of�blijft.
Ik�kom�bij�een�ander�pluspunt:�het�uitwisselen�van�gegevens.�Het�is�belangrijk�dat�hulpverleners�over�de�juiste
informatie�beschikken�om�de�juiste�afwegingen�te�kunnen
maken.�Maar�voor�GroenLinks�is�dan�wel�altijd�de�vraag
wie�toegang�krijgt�tot�de�gegevens.�Hoe�is�het�gesteld�met

2 februari 2011
TK�47

47-5-70

Dibi
de�privacy?�Het�is�onwenselijk�dat�bij�een�verdenking�of
wat�dan�ook�iedereen�informatie�uit�allerlei�databases�kan
plukken�en�daarbij�informatie�tegen�kan�komen�die�heel
gevoelig�en�persoonlijk�is.
Dan�de�grote�kritiek,�een�punt�dat�zo�zwaar�weegt�voor
mijn�fractie�dat�mijn�fractie�tegen�het�wetsvoorstel�zou
stemmen.�Een�belangrijk�onderdeel�van�het�wetsvoorstel�–�het�is�door�eigenlijk�alle�voorgaande�sprekers�al�gezegd,�al�zijn�er�verschillen�van�mening�–�is�dat�kinderen
onder�toezicht�kunnen�worden�gesteld�zonder�dat�er�een
gegronde�vrees�hoeft�te�bestaan�dat�het�kind�in�een�onveilige�situatie�opgroeit.�Wij�hebben�hier�heel�grote�twijfels�over,�allereerst�principieel.�GroenLinks�vindt�dat�ouders�primair�verantwoordelijk�zijn�voor�de�opvoeding�van
hun�kinderen�en�dat�de�overheid�pas�in�beeld�komt�als�het
echt�noodzakelijk�is.�Wij�willen�dus�een�grote�terughoudendheid�van�dit�kabinet�als�het�gaat�om�ingrijpen�achter
de�voordeur.�Natuurlijk�willen�wij�dat�dit�wel�gebeurt�als
er�sprake�is�van�een�ernstige�dreiging,�maar�die�dreiging
moet�gegrond�zijn�en�mag�nooit�schimmig�zijn.�Professionals�moeten�weten�wanneer�wij�het�wel�of�niet�acceptabel
vinden.
Er�zijn�ook�praktische�overwegingen�bij�onze�twijfels
over�de�wetswijziging.�Ik�zei�al�dat�de�jeugdzorg�in�haar
voegen�kraakt.�Enkele�jaren�geleden�luidden�de�kinderrechters�al�de�noodklok.�Zij�gaven�aan�te�weinig�tijd�te
hebben�om�een�zorgvuldige�afweging�te�maken.�Het�staat
mij�nog�bij�dat�kinderrechters�uit�de�grote�steden�in�een
artikel�in�De�Pers�aangaven,�15�minuten�voor�één�zaak�te
hebben.�Het�is�geen�lopendebandwerk.�Rechters�moeten�zeer�complexe�afwegingen�maken.�Zij�moeten�over
een�compleet�dossier�beschikken�voordat�zij�überhaupt
een�vonnis�kunnen�vellen.�De�Raad�voor�de�rechtspraak
schrijft�in�een�brief�aan�de�Kamer�dat�de�werklast�van�de
rechters�zal�toenemen�en�dat�dit�ten�koste�zal�gaan�van
de�kwaliteit�van�de�rechtspraak.�Graag�een�reactie�van�de
staatssecretaris�van�Justitie�op�dit�punt.
De�werkdruk�van�gezinsvoogden�neemt�toe.�De�case
load�is�nu�al�vaak�te�hoog.�Onlangs�hebben�wij�hier�nog
een�debat�over�gevoerd.�Wij�hebben�met�zijn�allen�afgesproken�dat�een�gezinsvoogd�maximaal�vijftien�kinderen
onder�zijn�hoede�mag�krijgen;�de�Deltanorm.�Dit�kabinet
heeft�daar�een�gemiddelde�van�gemaakt.�De�fractie�van
GroenLinks�heeft�daarop�gezegd:�vooruit�dan�maar,�daar
gaan�wij�niet�heel�moeilijk�over�doen.�Als�dit�wetsvoorstel
wet�wordt,�dan�zal�de�case�load�alleen�maar�toenemen.
Wil�de�staatssecretaris�van�Justitie�daarop�ingaan�en�ook
op�zijn�toezegging�aan�mij�om�de�Algemene�Rekenkamer
een�onderzoek�te�laten�doen�naar�de�financiering�van�de
jeugdzorg?�Ik�heb�inmiddels�begrepen�dat�dit�verzoek�is
neergelegd�bij�de�rekenkamers�van�alle�provincies�en�dan
weet�ik�al�wat�er�gaat�gebeuren.�Ergens�in�2020�krijgen
wij�dan�de�uitkomsten�van�dit�onderzoek.�Misschien�zit
de�staatssecretaris�er�dan�niet�meer,�maar�misschien�ook
wel.�In�de�tussentijd�is�de�case�load�alleen�maar�opgelopen.�In�dit�debat�wil�ik�van�de�staatssecretaris�horen�hoe
hij�in�afwachting�van�de�uitkomsten�van�het�onderzoek
om�wil�gaan�met�de�ontoereikende�tarieven.�Ik�wil�nu�van
de�staatssecretaris�weten�hoe�hij�ervoor�gaat�zorgen�dat
de�case�load�niet�toeneemt.
Er�zijn�grote�twijfels�over�de�wijze�waarop�voogden�tijdens�hun�opleiding�voor�deze�taak�worden�toegerust.�De
opleiding�is�te�veel�op�basiskennis�gericht,�zij�is�te�algemeen.�Ik�vraag�de�staatssecretaris�die�verantwoordelijk
is�voor�de�jeugdzorg�of�zij�bereid�is�om�bijvoorbeeld�in
gesprek�te�gaan�met�de�HBO-raad�om�de�opleidingsei-

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

sen�eens�goed�tegen�het�licht�te�houden.�Ik�weet�niet�of
de�staatssecretaris�op�dit�moment�luistert,�maar�dit�is�een
duidelijke�vraag�aan�haar.�Ga�in�gesprek�met�de�HBO-raad
en�ga�effe�kijken�of�die�opleidingen�aan�de�eisen�voldoen.
"Effe"�is�misschien�een�beetje�te�populair.�Ik�bedoel:�zorgvuldig�kijken�of�de�opleidingseisen�wel�overeenkomen
met�de�eisen�van�het�werk.�De�parlementaire�werkgroep
jeugdzorg�heeft�gezegd�dat�jonkies�terechtkomen�in�situaties�waar�zij�totaal�niet�op�voorbereid�zijn.�Zij�moeten�kinderen�uit�huis�plaatsen,�terwijl�zij�vers�van�de�hogeschool
komen.�Op�dit�punt�wil�ik�een�duidelijke�toezegging�van
de�staatssecretaris.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�heb�dit�punt�ook�naar�voren�gebracht.�Is�de�heer�Dibi
het�met�mij�eens�dat�de�stages�bij�voorkeur�in�die�sector
gezocht�moeten�worden?�Dan�kunnen�mensen�kennismaken�met�de�zwaarte�van�het�beroep.�Op�grond�daarvan
kunnen�zij�een�betere�keuze�maken�en�kan�het�verloop�later�worden�beperkt.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�wil�niet�vanaf�de�Haagse�tekentafel�voorschrijven�hoe
de�opleidingen�precies�vormgegeven�moeten�worden.�Het
lijkt�mij�dat�stages�een�belangrijk�onderdeel�zijn�van�de
voorbereiding�op�dat�zeer�moeilijke�werk.
Op�dit�moment�is�er�al�veel�discussie�over�het�effect
van�de�huidige�ots.�In�een�derde�van�de�gevallen�komt
de�jongere�er�slechter�uit.�Degenen�die�er�wel�goed�uitkomen,�hebben�met�zeer�zware�problematiek�te�maken.�Je
zou�denken�dat�het�kabinet�eerst�werk�maakt�van�het�verbeteren�van�de�huidige�ots�voordat�het�voorstelt�om�de
grond�voor�het�opleggen�te�verruimen.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Wij�moeten�zorgvuldig�omgaan�met�dit�onderzoek.�De
conclusie�dat�een�bepaald�percentage�er�slechter�uitkomt,
wil�niet�zeggen�dat�dit�veroorzaakt�wordt�door�de�ots.
Sterker�nog,�het�zou�kunnen�dat�deze�jongeren�er�zonder
de�ots�nog�veel�slechter�aan�toe�waren.�U�moet�het�onderzoek�op�een�zorgvuldige�manier�in�de�discussie�betrekken.�Overigens�kan�uw�conclusie�dan�overeind�blijven.�Ik
deel�die�ook�wel.�Het�onderzoek�wordt�nu�echter�een�beetje�opgerekt.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Oké,�laat�ik�duidelijk�zijn.�Het�kan�zijn�dat�de�jongeren�er
zonder�ots�nog�slechter�aan�toe�zouden�zijn.�Ik�heb�er�grote�moeite�mee�dat�jongeren�die�in�handen�van�de�overheid�komen�–�in�justitiële�jeugdinrichtingen�of�via�de�ots�–
er�slechter�uitkomen.�Dan�vraag�ik�mij�af�wat�de�effectiviteit�van�de�ots�is.�Die�vraag�leg�ik�bij�het�kabinet�neer.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�heb�er�vrij�veel�moeite�mee�dat�er�achterhaalde�onderzoeken�worden�genoemd.�In�de�memorie�van�toelichting
staan�inderdaad�cijfers�uit�een�onderzoek�uit�2002.�Inmiddels�werken�gezinsvoogden�met�de�Deltamethode�waardoor�de�effectiviteit�van�de�ondertoezichtstelling�vooruit�is
gegaan.�Ik�zou�het�op�prijs�stellen�als�de�heer�Dibi�dit�ook
meeneemt�in�zijn�verhaal.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dat�wil�ik�best�meenemen�in�mijn�verhaal.�Ik�heb�er�echter�ook�grote�moeite�mee�dat�mevrouw�Kooiman�geen�enkel�voorbeeld�kon�noemen�toen�de�heer�Voordewind�haar

2 februari 2011
TK�47

47-5-71

Dibi
vroeg�wat�er�nu�in�de�praktijk�niet�kan�en�wat�de�tekortkomingen�zijn�voor�de�gezinsvoogd�die�wil�ingrijpen,�maar
dat�zij�wel�een�versoepeling�van�de�ots-gronden�voorstaat.�Die�bal�kaats�ik�dan�even�terug.
De�voorzitter:
Dat�gevoel�had�ik�al.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Dat�is�natuurlijk�het�goed�recht�van�de�heer�Dibi.�Ik�heb
een�voorbeeld�genoemd,�maar�–�laat�ik�niet�uit�mijn�eigen�ervaring�putten�–�gezinsvoogden�en�jeugdhulpverleners,�mensen�werkzaam�bij�de�Centra�voor�Jeugd�en�Gezin,�zeggen:�wij�kunnen�pas�melden�wanneer�het�eigenlijk�al�te�laat�is�omdat�er�dan�pas�genoeg�factoren�zijn.�Gezinsvoogden�zeggen�dat�zij�het�kind�veel�te�laat�krijgen�en
dan�met�een�uithuisplaatsing�te�maken�hebben.�Juist�dat
laatste�zou�ik�willen�voorkomen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dit�is�een�interessante�discussie,�want�de�parlementaire
werkgroep�jeugdzorg�heeft�heel�veel�gezinsvoogden�gesproken.�Ik�praat�zelf�overigens�heel�vaak�met�gezinsvoogden.�Er�zijn�op�dit�moment�twee�werkelijkheden.�Aan�de
ene�kant�zeggen�mensen�dat�gezinsvoogden�kinderen�te
vroeg�uit�huis�plaatsen�of�te�snel�onder�toezicht�stellen,
en�aan�de�andere�kant�zegt�mevrouw�Kooiman�dat�gezinsvoogden�niet�snel�genoeg�kunnen�ingrijpen.�Ik�wil�wel
duidelijk�weten�wat�nu�precies�de�vraag�is�van�de�gezinsvoogd�uit�de�praktijk.�Ik�kan�er�eerlijk�gezegd�geen�touw
meer�aan�vastknopen.�Afgaand�op�de�meest�dominante
geluiden�is�de�grootste�klacht�dat�men�te�weinig�een-opeencontact�heeft,�dat�er�te�weinig�persoonlijk�contact�is,�te
veel�bureaucratie,�waardoor�men�de�ouders�een�keer�ziet
en�men�de�tweede�keer�het�kind�al�uit�huis�moet�plaatsen.
Dat�zorgt�voor�heel�veel�onvrede�bij�die�ouders�en�voor
heel�veel�dilemma's�bij�de�gezinsvoogden.�Ik�heb�zelf�nog
niet�de�indruk�en�ben�er�nog�niet�van�overtuigd�dat�gezinsvoogden�nu�niet�snel�genoeg�kunnen�ingrijpen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�ken�die�gezinsvoogden.�Dat�waren�destijds�contacten
van�mevrouw�Langkamp.�Het�is�daadwerkelijk�een�signaal�vanuit�het�veld,�maar�ook�van�het�voorliggend�veld.
Ik�deel�echter�wel�de�conclusie�van�de�heer�Dibi�dat�we,
als�we�investeren�aan�de�voorkant�–�dat�heb�ik�ook�in�mijn
betoog�aangegeven;�ik�wil�het�toch�nog�even�meegeven�–
ondertoezichtstellingen�ook�al�kunnen�voorkomen,�ook�als
we�het�woordje�"ernstig"�schrappen.�Ik�ben�echter�met�de
heer�Dibi�van�mening�dat�de�vrijwillige�hulpverlening�nu
veel�te�veel�zaken�heeft�en�te�weinig�tijd�voor�gezinnen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�denk�dat�wij�het�op�zich�met�elkaar�eens�zijn�over�de
wens�om�professionals�in�staat�te�stellen�gewoon�hun
werk�te�kunnen�doen�in�plaats�van�papieren�in�te�vullen.
Wij�zijn�het�echter�oneens�over�de�analyse.�Kunnen�wij�nu
niet�snel�genoeg�ingrijpen?�Ik�denk�dat�wij�nu�wel�degelijk
snel�genoeg�kunnen�ingrijpen.�Dat�zie�je�ook�aan�de�enorme�stijging�van�de�ots'en�in�de�afgelopen�tien�jaar�of�over
een�misschien�wel�langere�periode.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Er�werd�net�gezegd�dat�de�ots�uitgebreid�moet�worden.
Via�de�heer�Dibi�wil�ik�de�vraag�stellen:�als�je�de�grond
voor�ots'en�uitbreidt,�breid�je�hem�toch�ook�uit�voor�de

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

uithuisplaatsing?�Er�werd�namelijk�gezegd�dat�mevrouw
Kooiman�dat�niet�wilde.�Maar�dat�is�toch�het�geval?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�wil�niet�namens�mevrouw�Kooiman�praten,�maar�volgens�mij�bedoelt�zij:�als�je�meer�onder�toezicht�kunt�stellen,�kun�je�daarmee�misschien�voorkomen�dat�er�meer
uithuisplaatsingen�plaatsvinden.�Dit�debatje�moet�echter�tussen�mevrouw�Kooiman�en�mevrouw�Van�der�Burg
plaatsvinden�en�niet�tussen�mij�en�mevrouw�Van�der
Burg.
Ik�kom�terug�bij�mijn�betoog�en�herhaal�de�vraag:�Is�het
niet�de�omgekeerde�volgorde?�Moeten�wij�niet�eerst�de
huidige�ots�verbeteren,�voordat�wij�de�gronden�gaan�verruimen?
Dan�kom�ik�bij�de�bezuinigingen.�Het�klinkt�natuurlijk
mooi�en�aardig�dat�dit�kabinet�het�stelsel�van�de�jeugdzorg�en�de�positie�van�kwetsbare�jongeren�wil�verbeteren.
De�bittere�realiteit�is�echter�ook,�en�dat�staat�niet�in�het
programma�voor�verstandelijk�gehandicapten,�dat�het�kabinet�heel�veel�centjes�afpakt�van�diezelfde�doelgroep�en
er�heel�veel�bezuinigd�wordt,�namelijk�300�mln.,�terwijl�wij
ook�een�enorme�stelselwijziging�gaan�laten�plaatsvinden.
Er�wordt�300�mln.�bezuinigd�op�passend�onderwijs.�Dat
treft�kwetsbare�kinderen�die�ook�heel�vaak�met�de�jeugdzorg�te�maken�hebben.�Ik�kan�die�twee�dingen�niet�met�elkaar�rijmen.
Sowieso�vind�ik�het�heel�erg�onverantwoord�om�te�bezuinigen�tijdens�een�megaoperatie�waarop�iedereen�zich
moet�voorbereiden�in�het�veld,�namelijk�het�verplaatsen
van�de�jeugdzorg�van�de�provincies�naar�de�gemeenten.
De�geschiedenis�heeft�ons�geleerd�dat�bij�grote�stelselwijzigingen�juist�investeringen�nodig�zijn�en�tijd�nodig�is.�Het
omgekeerde�gebeurt�nu.�Ik�wil�van�de�staatssecretaris�weten�wanneer�het�overgangsplan�voor�de�jeugdzorg�en�de
stelselwijziging�er�komen�en�hoe�het�met�het�financiële
plaatje�zit.�Is�het�überhaupt�wel�haalbaar?
De�voorzitter:
Mevrouw�Van�der�Burg�toch,�u�bent�net�geweest.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�heb�een�ander�punt.�Weet�de�heer�Dibi�dat�de�bezuinigingen�pas�in�2016�worden�ingeboekt?�We�hebben�dus
nog�vier�jaar.�Weet�hij�ook�dat�gemeenten�zelf�hebben�gezegd�dat�zij�het�beter�en�efficiënter�kunnen?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�weet�heel�goed�dat�het�beter�en�efficiënter�kan.�Dat�is
ook�een�belangrijke�vraag�die�de�GroenLinksfractie�aan
staatssecretaris�Teeven�heeft�gesteld�in�het�vorige�debat.
Volgens�mij�komen�de�euro's�die�naar�de�jeugdzorg�gaan,
lang�niet�altijd�ten�goede�aan�het�primaire�proces.�Als�het
kabinet�een�enorme�stelselwijziging�gaat�doorvoeren�die
echt�veel�rumoer�in�het�veld�zal�veroorzaken,�moet�het
daarbij�ook�rekening�houden�met�investeringen.�Dan�kan
het�niet�tegelijkertijd�bezuinigingen�inboeken.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
De�bezuinigingen�op�de�jeugdzorg�vinden�pas�in�2016
plaats.�Dat�betekent�dat�in�de�komende�periode�dezelfde�hoeveelheid�geld�beschikbaar�blijft�voor�de�jeugdzorg.
Daar�wil�ik�graag�een�reactie�op.

2 februari 2011
TK�47

47-5-72

Dibi
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dan�negeert�mevrouw�Van�der�Burg�wel�erg�gemakkelijk
de�bezuiniging�van�300�mln.�op�passend�onderwijs.�Of
zijn�alle�bezuinigingen�die�dit�kabinet�wil�doorvoeren�ingeboekt�nadat�het�vertrokken�is?
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Passend�onderwijs�valt�onder�de�begroting�van
OCW. Daar�wil�ik�nu�het�debat�niet�over�aangaan.�Vandaag�hebben�we�het�over�de�jeugdzorg.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Dit�is�nu�precies�een�groot�probleem�in�het�debat�over�de
jeugdzorg�en�het�onderwijs.�De�fragmentatie�tussen�al�die
departementen�is�enorm�problematisch.�Het�heeft�allemaal�veel�met�elkaar�te�maken.�Kinderen�die�we�met�hun
beperking�in�het�regulier�onderwijs�een�plekje�willen�geven,�zitten�vaak�ook�bij�de�jeugdzorg.�Daarom�willen�we
toewerken�naar�brede�scholen�waar�jeugdzorg,�onderwijs
en�allerlei�andere�zaken�een�plekje�hebben.�De�GroenLinksfractie�wil�juist�een�einde�maken�aan�de�versplintering.�Dan�kun�je�de�bezuinigingen�op�passend�onderwijs
niet�zo�maar�even�wegwuiven�in�dit�debat.�Die�hebben
heel�veel�effect�op�de�instroom�in�de�jeugdzorg.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�wilde�alleen�maar�zeggen�dat�we�daar�vandaag�het�debat�niet�over�voeren.�Natuurlijk�heeft�het�allemaal�effect
op�elkaar.�De�Wajong�heeft�er�ook�mee�te�maken,�maar
daar�spreken�we�vandaag�niet�over.�Ik�vind�het�dus�niet
fair�dat�de�heer�Dibi�zo�antwoordt.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�VVD-fractie�voert�daar�misschien�vandaag�het�debat
niet�over,�maar�de�GroenLinksfractie�wil�het�allemaal�in
samenhang�bekijken.�Ik�dank�mevrouw�Van�der�Burg�dat
zij�de�Wajong�er�nog�even�bij�haalt.�Ik�zou�ook�de�bezuiniging�op�de�sociale�werkvoorziening�nog�kunnen�noemen.
Dat�grijpt�allemaal�op�elkaar�in�omdat�het�kinderen�met
een�multiproblematiek�zijn.�Als�je�aan�de�ene�kant�bezuinigt,�zie�je�een�instroom�aan�de�andere�kant.�Dat�zagen
we�ook�bij�de�AWBZ. Als�je�regeert,�moet�je�vooruitzien.
Dan�moet�je�zien�dat�dit�de�mogelijke�effecten�zijn�van�je
beleid.
De�heer�Bontes�(PVV):
Dat�bezuinigingen�op�de�AWBZ�gevolgen�hebben�voor�de
kinderbescherming�en�de�jeugdzorg�slaat�nergens�op.�Het
is�amper�ingevoerd.�Hoe�kan�de�heer�Dibi�daar�nu�al�de
effecten�van�zien?�Graag�krijg�ik�daar�uitleg�over.
Is�de�heer�Dibi�het�eens�met�de�manier�waarop�de
jeugdzorg�op�dit�moment�qua�financiën�werkt?�Is�hij�het
eens�met�het�aantal�managers?�Is�hij�het�eens�met�de�bureaucratie?�Is�hij�het�eens�met�de�salarissen�van�bestuurders?�Vindt�hij�dat�de�opgeëiste�salarisklasse�in�verhouding�is�met�dat�van�een�buurtregisseur�die�dezelfde�soort
verantwoordelijkheden�heeft,�maar�dan�bij�de�politie?
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
De�heer�Bontes�noemt�enkele�heel�terechte�zaken.�Eerst
zul�je�moeten�analyseren�waar�er�in�de�jeugdzorg�inefficiënt�met�geld�wordt�omgegaan.�Op�basis�daarvan�bepaal�je�de�bezuinigingen.�Je�kunt�niet�zomaar�een�zak�geld
weghalen�en�vervolgens�zeggen�dat�je�dat�dekt�vanuit�de
topsalarissen.�Is�de�heer�Bontes�het�met�mij�eens�dat�het
schaamteloos�is�dat�zijn�partij�een�verkiezingsprogramma

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

maakt�voor�een�doelgroep�en�daarin�zegt�dat�de�PVV�de
allerbeste�partij�van�Nederland�is,�maar�in�datzelfde�verkiezingsprogramma�geen�woord�wijdt�aan�de�bezuinigingen�op�diezelfde�doelgroep?
De�voorzitter:
De�heer�Bontes�stelt�de�vragen�en�u�geeft�antwoord.�Dit
gaat�zo�niet.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�heb�volgens�mij�antwoord�gegeven.�Ik�heb�gezegd�dat
de�heer�Bontes�een�aantal�terechte�punten�heeft�genoemd
waarop�mogelijk�bezuinigd�kan�worden.�Dat�steun�ik.�Je
kunt�echter�niet�beginnen�met�de�bezuinigingen�en�vervolgens�hopen�dat�het�in�de�praktijk�goed�uitpakt�en�goed
terechtkomt.�Je�moet�eerst�analyseren�waar�geld�niet
goed�besteed�wordt�en�vervolgens�bekijk�je�hoeveel�dat
oplevert�en�boek�je�dat�in.�Nu�is�het�omgekeerd�gebeurd.
Er�is�zomaar�wat�geld�weggehaald�bij�de�jeugdzorg�zonder�te�kijken�naar�de�effecten�daarvan.
De�voorzitter:
Hebt�u�nog�een�vraag,�mijnheer�Bontes?
De�heer�Bontes�(PVV):
Ik�ben�blij�dat�de�heer�Dibi�het�met�mij�eens�is.�Er�kan�bezuinigd�worden.�Hij�zei�dat�het�schandalig�is�dat�er�geen
cent�vanaf�gaat.�Hij�geeft�nu�zelf�de�voorbeelden.�Hij�is�het
met�mij�eens.�Mijn�vraag�vervalt.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�heb�zelf�in�vorige�debatten,�allang�voordat�de�heer
Bontes�Kamerlid�was,�vragen�gesteld�over�het�geld�dat
naar�de�jeugdzorg�gaat,�want�daar�hebben�wij�grote�zorgen�over.�Wij�weten�immers�niet�of�dat�terechtkomt�bij
de�kinderen�en�bij�de�professionals.�Het�blijft�volgens�ons
steken�bij�te�veel�managementlagen.�Daar�mag�het�kabinet�naar�kijken.�De�PVV�doet�echter�het�volgende:�zij�bezuinigt�zonder�te�kijken�naar�de�effecten.�Vervolgens,�als
er�kritische�vragen�over�diezelfde�bezuiniging�komen,�zegt
de�PVV:�ja,�maar�ze�verdienen�te�veel�of�ja,�maar�er�zijn�te
veel�managers.�De�PVV�moet�eerst�bezien�waar�het�geld
vandaan�gehaald�kan�worden�en�dan�pas�de�bezuiniging
inboeken.
Ik�kom�nu�op�het�initiatiefwetsvoorstel�particuliere
jeugdzorginstellingen.�Ik�ben�bijna�klaar�met�dit�initiatiefwetsvoorstel.�Ik�heb�het�ook�rondgestuurd,�omdat�op�dit
moment�ontzettend�veel�particuliere�jeugdzorginstellingen�als�paddenstoelen�uit�de�grond�schieten,�zonder�dat
daarvoor�kwaliteitseisen�gelden�en�zonder�dat�er�toezicht
op�is.�De�staatssecretaris�heeft�daaraan�in�een�brief�een
aantal�woorden�gewijd.�Ik�ben�benieuwd�hoe�zij�daartegen�aankijkt�en�op�welke�manier�zij�daar�in�de�komende
tijd�werk�van�wil�gaan�maken.

Mevrouw�Dijkstra�(D66):
Voorzitter.�Hoeveel�actieplannen,�programma's,�publiekscampagnes,�onderzoeksrapporten�en�wetswijzigingen�zijn
er�nog�nodig�om�kinderen�te�beschermen�tegen�mishandeling?�De�conclusies�van�de�Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid�en�van�de�Inspectie�jeugdzorg�liegen�er�niet�om.
Op�fundamentele�punten�schiet�de�bescherming�tekort.
Wij�hebben�het�hier�over�het�nemen�van�verantwoordelijkheid,�het�tonen�van�professionaliteit�en�over�het�stellen

2 februari 2011
TK�47

47-5-73

Dijkstra
van�duidelijke�kaders.�Ik�vind�het�nog�steeds�schokkend
om�te�moeten�vaststellen�dat�jonge�kinderen,�de�meest
kwetsbaren�in�onze�samenleving,�thuis�soms�niet�veilig
zijn.�Zij�weten�zich�niet�beschermd�door�de�overheid�als
dit�nodig�is.�Professionals�blijken�onvoldoende�toegerust
om�hun�die�bescherming�te�bieden.
De�staatssecretarissen�zeggen�de�harde�conclusies�van
de�onderzoeken�uiterst�serieus�te�nemen.�Dat�is�heel�terecht.�Dit�is�wel�het�minste�wat�je�zou�moeten�doen.�De
D66-fractie�vraagt�de�beide�staatssecretarissen�om�niet
nog�acht�maanden�te�wachten,�tot�na�het�zomerreces,
maar�om�nog�voor�het�zomerreces�concrete�stappen�te
zetten�en�de�huidige�situatie�zichtbaar�te�verbeteren.�Mijn
fractie�wil�geen�plan.�Mijn�fractie�wil�actie.
Voor�ons�ligt�de�herziening�van�de�maatregelen�kinderbescherming.�Naar�die�herziening�kijken�wij�ook�in�het
licht�van�de�zojuist�genoemde�onderzoeksrapporten.�De
Raad�van�State�trekt�eigenlijk�een�voor�de�hand�liggende�conclusie:�waarom�de�ondertoezichtstelling,�de�ots,�de
voogdijen�en�de�mogelijkheden�van�gezagsbeëindigingen�van�de�ouders�nu�al�verruimen,�terwijl�de�uitvoering
van�deze�maatregelen�in�de�bestaande�situatie�nog�tekortschiet?�Mijn�fractie�vraagt�zich�dan�af�of�dit�niet�te�voorbarig�is.�De�Raad�van�State�stelt�vast�"dat�de�geringe�doeltreffendheid�van�de�ots�samenhangt�met�een�gebrekkige�uitvoering�van�de�ots.�Die�gebrekkige�uitvoering�is,�zo
blijkt�uit�adviezen�van�verschillende�zijde�over�het�wetsvoorstel,�onvoldoende�verbeterd�om�nu�een�ingrijpende
wetswijziging�die�opnieuw�een�grote�omschakeling�van
de�jeugdbescherming�vergt,�te�entameren".�Wat�mij�betreft�is�het�volgende�nog�belangrijker.�Ik�citeer�nogmaals
de�Raad�van�State:�"Van�de�jeugdzorg�en�de�jeugdzorgwerkers�kan�thans�niet�worden�verwacht�dat�zij�de�belangrijkste�elementen�van�de�voorgestelde�wetswijziging,�zoals�de�verruiming�van�de�ots�en�de�verruiming�van�de�mogelijkheden�tot�gezagsbeëindiging�adequaat�zullen�kunnen�uitvoeren."
Wat�D66�betreft,�is�voor�een�goede�uitvoering�van�de
kinderbescherming�het�volgende�uitgangspunt�leidend:
maatregelen�moeten�proportioneel�zijn.�Ze�moeten�passen�bij�het�vraagstuk�dat�zich�aandient.�Ingrijpen�in�het
gezinsleven�van�mensen�raakt�de�betrokkenen�diep.�Zoiets�ligt�uitermate�gevoelig.�Als�de�overheid�daartoe�besluit,�moet�zij�volgens�mijn�fractie�de�correcte�uitvoering
van�de�kinderbeschermingsmaatregel�garanderen,�zoals
het�Europees�verdrag�tot�bescherming�van�de�rechten�van
de�mens�en�de�fundamentele�vrijheden�ons�voorschrijft.
Daar�kunnen�wij�eenvoudigweg�niet�omheen.�Zodra�de
overheid�niet�de�volledige�verantwoordelijkheid�kan�nemen�voor�de�wettelijke�taken�die�haar�toegewezen�zijn,�is
een�pas�op�de�plaats�geboden.�Uit�de�brief�van�de�staatssecretarissen�blijkt�niet�op�welke�manier�tegemoetgekomen�wordt�aan�het�uitgangspunt�dat�ik�zojuist�noemde.�Ik
krijg�graag�van�de�beide�bewindslieden�een�reactie�hierop.
Aangezien�die�uitvoering�van�de�jeugdzorg�in�de�basis
niet�op�orde�is,�is�D66�van�mening�dat�het�onverstandig�is
om�de�voorgestelde�verruimingen�van�bevoegdheden�in
de�wet�in�dit�stadium�in�te�voeren.�Ik�kom�nu�terug�op�hetgeen�ik�zojuist�van�de�bewindslieden�heb�gevraagd:�niet
nog�acht�maanden�wachten,�maar�nog�voor�het�zomerreces�concrete�stappen�zetten.�Mijn�fractie�wil�dat�professionals�in�staat�zijn�goede�risico-inventarisaties�en�-evaluaties�uit�te�voeren.�Ze�moeten�daarbij�kunnen�beschikken
over�alle�relevante�benodigde�informatie.�We�willen�dat
ze�voldoende�op�de�hoogte�zijn�van�beschikbare�foren-

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

sisch-medische�kennis,�dat�er�toezicht�is�van�een�onafhankelijke�instantie�op�de�uitvoering�van�risico-inventarisaties�en�-evaluaties�en�dat�vroegsignalering�standaard�onderdeel�wordt�in�de�opleiding�van�professionals.�We�willen�dat�er�duidelijke�normen�zijn�om�vast�te�stellen�wanneer�er�sprake�is�van�fysieke�veiligheid.�Bij�signalen�dat
het�misgaat,�moet�worden�gehandeld�conform�beschikbare�meldcodes.
Kunnen�de�bewindslieden�de�Kamer�toezeggen�hierin
de�komende�maanden,�nog�voor�het�zomerreces,�zichtbare�verbeteringen�te�bewerkstelligen?�Als�zij�dit�kunnen
toezeggen�en�de�situatie�daadwerkelijk�verbeterd�is,�kan
de�beoordeling�van�de�voorgestelde�wetswijziging�veel
beter�dan�nu�tot�haar�recht�komen.�D66�geeft�de�bewindslieden�deze�overweging�mee�en�vraagt�hen�om�een�reactie�hierop.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Als�het�kabinet�voor�de�zomer�een�slag�maakt�met�de�verbeteringen�die�u�voorstelt,�wilt�u�dan�wel�instemmen�met
dit�wetsvoorstel?�Ook�dan�wordt�er�namelijk�bezuinigd�op
de�jeugdzorg�en�het�passend�onderwijs.�We�zien�nu�al�dat
er�te�weinig�gezinsvoogden�zijn.�De�caseload�loopt�op.�Er
is�een�tekort�aan�kinderrechters.�Dat�lost�u�voor�de�zomer
niet�op!
Mevrouw�Dijkstra�(D66):
Dat�lossen�we�inderdaad�niet�voor�de�zomer�op,�maar
het�volgende�is�wel�heel�belangrijk.�Als�je�met�een�wetswijziging�maatregelen�wilt�aanscherpen�en�in�het�traject
ervoor�niet�hebt�geregeld�dat�dit�ergens�toe�kan�leiden,
heeft�zo'n�wetswijziging�weinig�zin.�Dat�heb�ik�zojuist�willen�betogen.�Ik�roep�de�bewindslieden�op�om�aan�te�geven�dat�die�stappen�wel�degelijk�zullen�worden�gezet.
Daarna�zullen�we�opnieuw�naar�die�wetswijziging�moeten
kijken.�We�vinden�het�eigenlijk�te�vroeg�om�er�nu�op�te�reageren,�maar�we�zijn�ook�niet�voor�de�verruiming�van�de
ots�die�hier�wordt�voorgesteld.

De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Voorzitter.�We�behandelen�vandaag�een�forse�wijziging
van�het�Burgerlijk�Wetboek�en�andere�wetten�in�verband
met�de�herziening�van�de�maatregelen�voor�kinderbescherming.�Aan�het�debat�is�het�rapport�van�de�Onderzoeksraad�voor�de�Veiligheid�toegevoegd.�Over�dat�rapport�zal�mijn�collega�Khadija�Arib�na�mij�nog�het�woord
voeren�namens�de�PvdA-fractie.
Dit�wetsvoorstel�kent�een�lange�voorgeschiedenis.�In
die�jaren�is�het�nodige�gebeurd�en�veranderd�in�de�jeugdzorg,�soms�ten�goede�en�soms�ten�kwade.�De�eeuwige
pendule�tussen�te�snel�en�te�langzaam�ingrijpen�die�de
discussie�over�de�jeugdzorg�kenmerkt,�lijkt�steeds�sneller
heen�en�weer�te�gaan.�De�aanleiding�tot�het�voorliggende�wetsvoorstel�ligt�in�twee�rapporten:�de�evaluatie�van
de�herziening�van�de�ondertoezichtstelling�door�het�Verwey-Jonker�Instituut�en�een�onderzoek�naar�de�doelmatigheid�van�ondertoezichtstelling�door�de�Vrije�Universiteit�te�Amsterdam.�Het�eerste�rapport�stamt�uit�2000,�het
tweede�uit�2002.�Soms�is�een�lang�wetstraject�een�zegen
omdat�daardoor�allerlei�onverhoedse�en�ondoordachte
wijzigingen�kunnen�worden�voorkomen.�Soms�is�het�echter�een�vloek�omdat�de�voorgestelde�wijzigingen�een�alweer�voorbije�tijdgeest�uitstralen.�De�grote�vraag�is�wat
hier�van�toepassing�is.

2 februari 2011
TK�47

47-5-74

Dijsselbloem
Er�is�ondertussen�veel�gebeurd.�De�afgelopen�jaren�is
bijvoorbeeld�hard�gewerkt�aan�de�invoering�van�de�Deltamethode.�Mevrouw�Kooiman�noemde�dat�ook�al.�Er
was�ook�verlaging�van�de�caseload�afgesproken,�maar�die
staat�nu�weer�fors�onder�druk.�De�caseload�loopt�op�vanwege�tekortschietende�bekostiging.�Heeft�de�staatssecretaris�hierover�al�een�afspraak�kunnen�maken�met�de�sector?�Ik�begrijp�dat�de�afspraak�is�verplaatst�en�dat�er�nog
geen�overleg�plaatsvindt.�Dat�snap�ik�niet�goed,�want�ik
dacht�tijdens�het�AO�hierover�dat�de�staatssecretaris�het
probleem�helemaal�tussen�de�oren�had.�Hij�zei�toen�dat
hij�hiermee�snel�aan�de�slag�zou�gaan.�Dit�gaat�over�de
tarieven�kinderbescherming.�Hij�kijkt�mij�niet-begrijpend
aan.
Staatssecretaris�Teeven:
Nee�hoor.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
U�begrijpt�het�weer;�graag�een�stand�van�zaken�op�dat
punt.�Wanneer�er�een�verdere�verruiming�van�de�grondslag�zou�komen�op�basis�waarvan�in�gezinnen�kan�worden�ingegrepen�zoals�dit�wetsvoorstel�beoogt,�betekent
dit�een�nog�verdere�vergroting�van�de�belasting�van�gezinsvoogden.
De�komende�jaren�staan�wij�opnieuw�voor�ingrijpende�veranderingen�van�de�jeugdzorg.�De�parlementaire
werkgroep�Toekomstverkenning�Jeugdzorg�deed�daarvoor�aanbevelingen�die�brede�steun�kregen�en�zelfs�in�het
regeerakkoord�terugkwamen.�Die�uitwerking�vergt�natuurlijk�nog�vele�hoofdbrekens,�maar�een�van�de�belangrijkste
elementen�van�die�toekomstvisie�is�de�wens�om�de�aanhoudende�druk�op�de�hele�sector�te�verlichten�door�een
groter�accent�te�leggen�op�preventief�werken,�liefst�vrijwillig�en�zo�lang�mogelijk�in�het�gezin,�om�daarmee�zware
ingrepen�in�een�laat�of�te�laat�stadium�voor�te�zijn.�Dat�is
hoofdpunt�van�de�toekomstvisie.�De�vraag�is�of�de�maatregelen�in�dit�wetsvoorstel�nu�nog�bij�die�toekomstvisie
passen�of�toch�duidelijk�voortkomen�uit�studies�van�bijna
tien�jaar�geleden.
De�vele�veranderingen�in�de�jeugdzorg�lijken�soms�ook
regelrecht�tegenstrijdig.�Sommige�zijn�erop�gericht�ouders�zelf�langer�in�positie�te�houden�dan�wel�direct�hun
sociale�omgeving�erbij�te�betrekken,�alles�om�verder�ingrijpen�waar�mogelijk�te�voorkomen.�Andere�voorstellen,
waaronder�nogal�wat�voorstellen�in�dit�wetsvoorstel,�lijken�erop�gericht�eerder,�maar�nog�steeds�verplicht�en�stevig�te�kunnen�ingrijpen.�De�grote�vraag�is�of�eerder�ingrijpen�altijd�moet.�In�ernstige�gevallen�–�zie�het�rapport�van
de�Onderzoeksraad�voor�Veiligheid�–�zou�je�willen�dat�eerder�en�effectiever�werd�ingegrepen.�Maar�of�dat�wordt
bevorderd�door�over�de�volle�breedte�eerder�te�kunnen
ingrijpen?�De�werkdruk�in�de�jeugdzorg�staat�al�op�twee
manieren�onder�druk:�er�komen�steeds�meer�kinderen
en�gezinnen�bij�de�jeugdzorg�terecht�en�de�problematiek
wordt�ook�zwaarder.�Cijfers�laten�zien�waartoe�dat�leidt.
Zo�is�het�aantal�ondertoezichtstellingen�tussen�1998�en
2008�met�59%�toegenomen�en�het�aantal�uithuisplaatsingen�in�dezelfde�periode�met�35%.
Op�de�vraag�van�mijn�fractie�of�de�in�dit�wetsvoorstel
gewijzigde�grond�voor�ots�zal�leiden�tot�meer�ingrepen,
antwoordt�de�regering�in�de�nota�naar�aanleiding�van�het
verslag�op�pagina�15�dat�dit�niet�te�zeggen�valt.�Maar�een
pagina�verder�schrijft�de�regering�dat�er�een�stijging�zal
zijn�als�gevolg�van�de�verruiming�van�de�grond�voor�ots.
Er�zal�ook�een�daling�zijn�van�het�aantal�ots'en,�omdat

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

eerder�zal�worden�overgegaan�tot�beëindiging�van�het�gezag,�een�nog�zwaardere�maatregel.�De�conclusie�moet�dus
zijn:�ja,�dit�wetsvoorstel�betekent�dat�wij�nog�meer�zware�ingrepen�kunnen�verwachten.�Daarom�luistert�de�discussie�over�de�definitie�van�de�grondslag�tot�ingrijpen�zo
nauw.�De�wet�zegt�tot�op�heden�dat�er�sprake�moet�zijn
van�ernstige�bedreiging�van�de�ontwikkeling�van�het�kind.
In�dit�wetsvoorstel�wordt�op�drie�plekken�het�woordje
"ernstig"�weggehaald:�een�kleine�wijziging,�maar�met�grote�gevolgen.�Ik�wil�er�uitgebreid�bij�stilstaan.
In�de�memorie�van�toelichting�worden�verschillende
formuleringen�gehanteerd.�De�ene�keer�is�sprake�van�"bescherming�tegen�ouders�die�er�onvoldoende�in�slagen
om�het�recht�op�een�gezonde�en�evenwichtige�ontwikkeling�en�groei�naar�zelfstandigheid�van�hun�kind�te�realiseren".�De�andere�keer�gaat�het�in�de�memorie�van�toelichting�om�opvoed-�en�opgroeiproblemen�die�de�ontwikkeling�van�het�kind�bedreigen.�Dan�lezen�wij�dat�er�sprake�moet�zijn�van�concrete�bedreigingen�en�dan�weer�gaat
het�in�plaats�van�"ontwikkeling"�ineens�over�een�"optimale
ontwikkeling".�Weer�ergens�in�de�memorie�van�toelichting
staat�dat�het�moet�gaan�om�een�opvoedingssituatie�zonder�vermijdbare�bedreigingen.�Ik�vraag�de�staatssecretaris
kritisch�te�kijken�naar�deze�formuleringen�in�de�memorie
van�toelichting,�omdat�ze�echt�onderdeel�zijn�van�de�wet.
Iedereen�die�straks�de�wet�ter�hand�neemt,�zal�ook�kijken
wat�er�wordt�bedoeld�met�bepaalde�formuleringen.�Mogelijk�is�zelfs�een�nota�van�verbetering�nodig�om�de�veelheid�van�de�gebruikte�termen�en�definities�ook�in�de�memorie�van�toelichting�op�te�schonen�en�daarvoor�helderdere�definities�te�hanteren.�In�de�wet�staat�uiteraard�maar
een�definitie:�de�nieuwe�grondslag�in�artikel�255,�onderdeel�h,�betekent�dat�ook�kinderen�met�relatief�lichte�problemen�onder�toezicht�kunnen�worden�gesteld.�Deze�hele�discussie�doet�mij�denken�aan�de�discussie�die�wij�hadden�over�het�wetsvoorstel�voor�de�verwijsindex,�waarin
de�PvdA�en�de�SGP�de�definities�van�de�doelgroep�voor
die�wet,�de�verwijsindex�risicojongeren,�aanscherpte�om
te�voorkomen�dat�de�jeugdzorg�te�ongericht,�te�veel�en�te
snel�alarm�zou�slaan.
De�kwestie�van�de�definitie�van�de�grondslag�is�ook�onderwerp�van�drie�amendementen�van�mevrouw�Van�der
Burg�van�de�VVD. Zij�draait�het�schrappen�van�het�woordje�"ernstig"op�drie�plekken�terug.�De�meeste�sympathie
hebben�wij�bij�voorbaat�voor�het�amendement�op�stuk�nr.
13.�Het�betreft�de�vraag�wanneer�het�gezag�van�ouders
kan�worden�beëindigd;�dat�is�dus�een�zeer�zware�maatregel.�Het�komt�ons�voor�dat�bij�zo'n�maatregel�altijd�sprake
moet�zijn�van�een�ernstige�bedreiging.�Graag�een�nadere
motivatie�van�de�staatssecretaris�waarom�hij�zelfs�in�die
situatie�het�gewenst�vindt�om�de�grondslag�te�versoepelen.
Het�amendement�van�mevrouw�Van�der�Burg�op�stuk
nr.�12�roept�meer�vragen�bij�ons�op.�Ook�hier�brengt�zij
het�woord�"ernstig"�terug�in�de�wet,�maar�wel�in�een�heel
andere�situatie,�namelijk�in�een�situatie�waarin�de�rechter�het�nodig�vindt�om�een�voogdij�te�beëindigen.�Er�is
een�voogd�aangewezen.�Deze�is�verantwoordelijk�gesteld�voor�verzorging�en�opvoeding�van�een�minderjarige.
Maar�nu�blijkt�dat�de�voogd�niet�in�staat�is�deze�verantwoordelijkheid�adequaat�te�dragen.�De�vraag�is�dan�wanneer�de�rechter�de�voogdij�kan�beëindigen:�pas�bij�ernstige�bedreiging�of�ook�bij�een�gewone�of�lichte�bedreiging?
Van�de�staatssecretaris�hoor�ik�graag�aan�welk�type�situatie�wij�hierbij�moeten�denken.�Betekent�het�snel�wisselen�van�de�voogd�bij�een�lichte�bedreiging�niet�opnieuw

2 februari 2011
TK�47

47-5-75

Dijsselbloem
onzekerheid�en�onthechting�voor�de�minderjarige�en�een
verslechtering�van�de�positie�van�de�voogd?�Of�is�het�legitiem�dat,�wanneer�een�toch�al�kwetsbaar�kind�wordt�ondergebracht�bij�een�voogd�en�deze�voogd�niet�voldoet,�wij
dat�snel�kunnen�corrigeren�en�weer�kunnen�ingrijpen?�Ik
neig�op�dit�punt�tot�de�laatste�opvatting.�Ik�wacht�het�antwoord�van�de�staatssecretaris�af,�maar�ik�zal�het�amendement�op�stuk�nr.�12�niet�steunen.
In�haar�amendement�op�stuk�nr.�10�stelt�mevrouw�Van
der�Burg�voor,�de�drempel�voor�het�uitspreken�van�een
ots�niet�te�verlagen�en�ook�hier�het�criterium�"ernstige�bedreiging"�te�handhaven.�Daarmee�kom�ik�op�de�oorsprong
van�dit�wetstraject.�Mijn�fractie�heeft�er�jarenlang�voor�gepleit�om�waar�nodig�eerder�te�kunnen�ingrijpen,�dus�ook
al�voordat�er�sprake�is�van�ernstige�bedreigingen,�maar
dan�zouden�er�ook�lichtere�maatregelen�moeten�kunnen
volgen.�Dat�was�de�koppeling�die�wij�altijd�aanbrachten.
Wij�pleiten�er�bijvoorbeeld�voor�dat�verplichte�opvoedingsondersteuning�wordt�opgelegd.�Op�die�manier�was
het�ook�opgenomen�in�het�regeerakkoord�van�het�vorige
kabinet.�Voor�de�staatssecretaris�is�dat�niet�relevant,�maar
voor�sommige�fracties�misschien�nog�wel.�Het�wetsvoorstel�komt�daar�vandaan;�zo�is�de�gedachte�ontstaan.
Met�het�wetsvoorstel�kan�wel�eerder�worden�ingegrepen,�maar�dat�wordt�niet�per�se�gekoppeld�aan�lichtere
vormen�van�ondersteuning,�lichtere�maatregelen.�Sterker
nog,�ook�de�zwaarste�maatregelen,�zoals�uithuisplaatsing
of�ontzetting�uit�de�ouderlijke�macht,�zijn�straks�al�mogelijk�bij�een�lichte�bedreiging.�Het�houdt�onze�voorkeur�dat
wanneer�wij�in�een�uitzonderingsgeval�zouden�willen�ingrijpen�bij�gewone�of�lichte�bedreigingen,�de�speelruimte�voor�het�type�maatregel�dat�kan�worden�opgelegd,�beperkt�wordt.
Samengevat:�lichte�bedreiging,�dan�ook�licht�ingrijpen.
Op�die�manier�kunnen�wij�werkelijk�maatwerk�verlenen.
Dit�vergt�een�vorm�van�voorwaardelijke�ondertoezichtstelling,�waarbij�de�rechter�kan�uitspreken�dat�een�voorwaardelijke�ots�afhankelijk�is�van�de�deelname�aan�bijvoorbeeld�verplichte�opvoedingsondersteuning.�Ik�vraag�de
staatssecretaris�om�op�deze�benadering�te�reageren.�Een
lichte�bedreiging?�Dan�ook�een�lichte�maatregel.
Mijn�pleidooi�sluit�aan�bij�de�opmerkingen�in�het�advies�van�de�Raad�van�State�(32015,�nr.�4)�op�dit�punt:�"De
vraag�is�naar�het�oordeel�van�de�raad�vooral�waarom�niet
is�gekozen�voor�een�op�het�op�te�lossen�probleem�gerichte�maatregel,�ervan�uitgaande�dat�het�een�reëel�probleem
betreft,�in�plaats�van�voor�verruiming�van�de�mogelijkheden�tot�ots.�De�raad�adviseert�dan�ook�voor�de�gevallen
waarin�het�werkelijk�nodig�is�om�relatief�kortdurend�en
beperkt�dwingend�in�het�gezin�te�moeten�kunnen�ingrijpen,�een�daarop�gerichte�(lichte)�maatregel�te�creëren."
Wij�hebben�geprobeerd�om�op�dit�punt�zelf�een�amendement�te�maken,�maar�dat�is�tamelijk�complex,�want�het
zou�in�feite�een�nieuwe�afdeling�in�de�wet�vragen,�voorafgaand�aan�de�huidige�afdeling�4.�Wij�willen�de�benadering�van�mevrouw�Van�der�Burg�steunen.�Daarmee�brengen�wij�bij�de�ots�het�woord�"ernstig"�terug,�maar�voorafgaand�creëren�wij�een�nieuwe�afdeling�in�de�wet�"Voorwaardelijke�ondertoezichtstelling",�op�grond�waarvan�al�in
een�situatie�van�gewone�bedreiging�kan�worden�ingegrepen,�zij�het�met�een�lichtere�maatregel.�Vanwege�het�belang�van�zorgvuldige�wetgeving�heeft�het�onze�voorkeur
als�de�staatssecretaris�bereid�is�om�een�nota�van�wijziging
op�dit�punt�te�maken.�Er�is�eerder�over�gesproken;�het�kan
niet�helemaal�een�nieuwe�gedachte�zijn.�Anders�zullen�wij
alsnog�een�amendement�op�dit�punt�proberen�te�maken.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�heb�goed�geluisterd�naar�collega�Dijsselbloem�en�dit
was�inderdaad�ooit�het�doel�van�deze�wet.�Zijn�voorstel
is�op�zich�interessant,�maar�aan�welke�lichte�maatregel
denkt�hij�daarbij?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Dat�is�zeer�afhankelijk�van�de�specifieke�situatie.�Ik�heb
het�voorbeeld�genoemd�van�verplichte�opvoedingsondersteuning.�Het�kan�ook�gaan�om�specifieke�vormen�van�begeleiding�in�het�gezin.�De�heer�Voordewind�noemde�het
voorbeeld�van�eetpatronen.�Afhankelijk�van�wat�daarachter�zit,�zou�je�ook�kunnen�zeggen�dat�het�gezin�begeleiding�krijgt�op�het�punt�van�voeding.�Het�kunnen�dus�zeer
specifieke�maatregelen�zijn�die�veel�minder�ver�gaan�dan
een�ots.�In�de�ogen�van�mijn�fractie�is�de�ots�al�een�zware�maatregel.�Er�komt�iemand�in�het�gezin�en�die�kan�met
aanwijzingen�ingrijpen�in�de�gezinssituatie�op�het�totale
front�van�opvoeding�en�verzorging.�Soms�is�dat�niet�nodig.�Soms�kun�je�ook�zeggen�dat�men�moet�meewerken
aan�bijvoorbeeld�begeleiding�of�opvoedingsondersteuning�op�een�bepaald�punt�of�dat�men�moet�deelnemen
aan�een�training�of�coaching.�Als�men�dat�dan�niet�doet,
gaan�wij�verder�en�komt�er�een�ots.�Een�ots�betekent�echter�dat�over�de�volle�breedte�van�het�gezinsleven�de�gezinsvoogd�aanwijzingen�kan�geven.�Dat�gaat�al�behoorlijk
ver.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�constateer�dus�dat�u�met�"een�lichte�maatregel"�bedoelt
dat�de�maatregel�specifiek�is�gericht�op�een�bepaald�probleem.�Die�definitie�geeft�u�daar�dus�aan.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Correct:�passend�bij�het�specifieke�probleem�dat�je�wilt
aanpakken.�Nu�is�er�een�vrij�grote�stap�van�het�vrijwillige
traject�naar�het�verplichte�traject,�want�de�rechter�kan�op
basis�van�de�wet�pas�ingrijpen�wanneer�sprake�is�van�ernstige�bedreiging.�Dan�kan�hij�ook�eigenlijk�alleen�ernstige
maatregelen�nemen,�namelijk�ots,�uithuisplaatsing�of�ontneming�van�het�gezag.�Dat�gaat�allemaal�meteen�ver.�Er
zit�niets�tussen�het�lange�traject�van�vrijwilligheid�en�dan
ineens�de�verplichting,�gepaard�met�heel�stevig�ingrijpen.
De�praktijk�is�nu�–�dat�vinden�wij�soms�ook�gewenst�–�dat
er�wordt�gedreigd�met�die�zware�maatregelen�en�dat�de
jeugdhulpverlening�of�de�jeugdzorg�in�het�staartje�van
"vrijwillig"�kan�zeggen:�als�u�niet�gaat�meewerken,�dan
zullen�wij�…�Dat�kun�je�gewenst�vinden;�je�kunt�zeggen:
als�dat�werkt,�dan�werkt�het.�Mijn�fractie�zou�het�echter
goed�vinden�als�wij�een�trapje�zouden�inbouwen�tussen
dat�lange�vrijwillige�traject�en�die�grote�stap�naar�zware
maatregelen.�Dat�is�wel�verplicht,�maar�gericht.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ik�begrijp�uw�pleidooi,�maar�hoe�meer�stapjes�er�zijn,
hoe�meer�grijze�gebieden,�hoe�meer�problemen�bij�de�afweging�en�hoe�meer�bureaucratie�er�vaak�zijn.�Men�kan
die�afweging�immers�steeds�ingewikkelder�maken:�waar
hoort�dit�bij?�Hoe�kijkt�u�daartegen�aan?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Ik�vind�juist�dat�wij�nu�een�grijs�gebied�toestaan�in�de
sfeer�van�drang�en�dwang,�omdat�het�niet�anders�kan.�In
dat�grijze�gebied�wordt�het�aan�de�individuele�jeugdzorgmedewerker�of�jeugdhulpverlener�overgelaten:�hij�of�zij
kan�beslissen�wanneer�hij�of�zij�gaat�dreigen.�Ik�weet�niet

2 februari 2011
TK�47

47-5-76

Dijsselbloem
of�dat�altijd�gewenst�is.�Ik�heb�liever�dat�in�sommige�situaties�waarin�een�specifiek�probleem�aan�de�orde�is,�waarin�de�vrijwillige�hulpverlening�zo'n�beetje�is�uitgeput�of
waarin�mensen�daar�gewoon�niet�aan�willen�meewerken,
de�jeugdzorg�naar�de�kinderrechter�kan�gaan�en�daar�kan
zeggen:�mijnheer�de�rechter,�we�hebben�hier�een�situatie
waarin�vrijwillige�hulpverlening�niet�werkt�en�waarin�sprake�is�van�een�specifiek�probleem;�we�kunnen�niet�zeggen
dat�er�al�sprake�is�van�ernstige�bedreiging,�maar�er�is�wel
echt�sprake�van�bedreiging�van�de�ontwikkeling;�daarom
verzoeken�wij�u�om�verplicht�een�specifieke�maatregel�op
te�leggen.�Ik�hoef�niet�te�herhalen�waarover�wij�het�dan
hebben.

De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Ik�probeer�een�beetje�mee�te�denken�met�de�heer
Dijsselbloem.�Ik�wil�echter�niet�in�de�fuik�terechtkomen
van�"een�beetje�zwanger".�Dat�kan�immers�niet.�De�heer
Dijsselbloem�gaat�ots-light�iets�te�ver.�Het�is�hem�iets
te�breed.�Hij�wil�het�specifiek�toepassen�bij�een�maatregel.�De�vraag�is�wat�er�gebeurt�als�die�ene�maatregel
niet�werkt�en�een�gezinsvoogd�een�andere�maatregel�wil
nemen.�Komen�wij�dan�toch�niet�in�de�wat�bredere�otslightsituatie�van�het�kabinet�terecht?�Moeten�wij�dan�terug�naar�de�rechter�om�de�volgende�specifieke�maatregel
te�nemen?�Als�er�een�paar�zijn�uitgeprobeerd,�kom�je�toch
weer�uit�bij�de�ots-lightcontext?

De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Ik�heb�twee�korte�vragen.�Op�zich�is�dit�een�interessant
voorstel.�Ik�wil�er�meer�van�weten�voordat�ik�er�echt�een
standpunt�over�kan�innemen,�maar�de�door�u�genoemde
voorbeelden�van�lichte�maatregelen�zijn�volgens�mij�nu�al
mogelijk,�bijvoorbeeld�door�te�dreigen�met�een�echte�ots.
Hoe�kijkt�u�daartegen�aan?�Daarnaast�vraag�ik�u�of�dit�het
kabinet�geen�achterdeur�biedt�om�alsnog�die�verruiming
voor�elkaar�te�krijgen.�In�de�praktijk�kan�dan�immers�eerst
zo'n�lichte�maatregel�worden�opgelegd�en�kan�er�worden
overgeschakeld�naar�de�zwaardere�ots�als�men�niet�meewerkt.

De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
De�heer�Voordewind�vraagt�of,�als�het�niet�werkt,�doorgeschakeld�wordt�naar�zwaardere�maatregelen.�Dat�kan.�Er
wordt�op�basis�van�een�gewone�bedreiging�een�verplichte�specifieke�maatregel�opgelegd�door�de�rechter.�Nu�kan
dat�nog�niet.�Met�deze�wet�kan�de�rechter�dat�wel.�De�heer
Voordewind�vraagt�zich�af�wat�gebeurt�als�die�maatregel
niet�werkt.�Dan�kan�de�rechter�om�een�ander�type�maatregel�worden�gevraagd.�Ook�kan�in�bredere�zin�ingegrepen
worden�als�blijkt�dat�de�ouders�erg�onwillig�zijn.�Dan�kan
een�ots�aangevraagd�worden.�Dan�staat�nog�steeds�in�het
ots-artikel�van�de�wet�de�term�"ernstig".�Op�dat�punt�steun
ik�het�VVD-amendement.�Voordat�die�grote�stap�gezet�kan
worden,�moet�het�gaan�om�aantoonbaar�ernstige�bedreigingen.

De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Nee,�dat�is�de�redenering�van�de�fuik:�als�je�in�de�wet�toestaat�om�iets�te�doen,�zal�de�rest�daarna�automatisch�volgen.�Daar�geloof�ik�niet�per�definitie�in.�Het�zal�een�enkele�keer�gebeuren,�maar�niet�per�definitie.�Ik�denk�dat�wij
het�grijze�gebied�aan�het�staartje�van�"vrijwillig"�–�dat�noemen�wij�"drang�en�dwang"�–�niet�te�groot�moeten�laten
worden.�Dat�begint�vaak,�in�onze�beleving�van�hoe�het
nu�werkt,�erg�groot�te�worden.�Weet�de�heer�Dibi�waarom?�Omdat�de�stap�van�een�vrijwillige�naar�een�verplichte�maatregel�zo�groot�is.�Die�kan�namelijk�pas�als�het�ernstig�is.�Dan�gaat�het�begrijpelijkerwijs�meteen�om�heel
zware�maatregelen.�Het�enige�wat�ik�wil,�is�juist�het�grijze
gebied�verkleinen�en�een�tussenvorm�inbouwen�die�voor
ouders�minder�bedreigend�is.�Een�ots�gaat�veel�verder.
Het�kan�echter�wel�gericht�en�het�kan�noodzakelijk�zijn�om
het�verplicht�te�maken.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Als�die�lichte�maatregel�en�die�tussenstap�niet�bevredigend�werken,�wat�gebeurt�er�dan?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Dan�kan�altijd�een�volgende�stap�volgen.�Dat�is�nu�ook
het�geval.�Als�iemand�in�het�vrijwillige�traject�niet�meewerkt,�en�als�drang�en�dwang�niet�meer�werken,�wordt
de�kinderrechter�ingeschakeld�voor�ots.�Leidt�dat�ook�nergens�toe,�dan�kan�iemand�uit�huis�worden�geplaatst.�Dat
zal�altijd�zo�zijn.�Als�voorliggende�maatregelen�niet�werken,�kan�het�betekenen�dat�verdergegaan�wordt.�De�vraag
is�of�er�voldoende�opties�zijn�en�of�voldoende�maatwerk
mogelijk�is�met�de�voorliggende�maatregelen.�Ik�ben�op
zoek�naar�meer�maatwerk.�Ik�noem�dat�het�inbouwen�van
een�extra�trapje,�zodat�meer�maatwerk�mogelijk�is�en�niet
meteen�doorgeschakeld�hoeft�te�worden�naar�ingrijpende
maatregelen.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Dat�begrijp�ik.�Als�het�om�een�andere�maatregel�gaat,�zou
het�op�hetzelfde�niveau�afgedaan�kunnen�worden.�Beschrijft�de�heer�Dijsselbloem�het�dan�als�een�soort�otslight?�Ik�vraag�dat�voor�mijn�begrip.�Het�is�dan�een�ots
met�een�lagere�drempel�en�alleen�voor�een�specifiek�geval.�Begrijp�ik�dat�goed?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Het�gaat�om�een�specifiek�geval.�Het�gaat�bij�een�gewone�bedreiging�om�een�specifieke�maatregel�die�dus�ook
niet�zo�zwaar�is�als�een�ots�et�cetera.�De�heer�Voordewind
vraagt�eigenlijk�of�deze�voorwaardelijke�ots�niet�zodanig�herhaaldelijk�ingevuld�en�aangevuld�zal�worden�dat
wij�in�feite�terug�zijn�bij�het�wetsvoorstel�van�het�kabinet.�Als�hij�daarvoor�bang�is,�moeten�wij�in�de�nota�van
wijziging�vragen�om�hierbij�een�beperking�aan�te�brengen.�Dat�kan�een�beperking�in�de�tijd�zijn.�Een�voorwaardelijke�maatregel�kan�hoogstens�één�keer�worden�verlengd�of�één�keer�worden�vervangen.�Dat�zijn�allemaal
zorgvuldigheidswaarborgen.�Daarover�wil�ik�graag�met�de
heer�Voordewind�meedenken.�Ook�ik�vind�niet�dat�het�een
openeinderegeling�moet�worden�waarbij�wij�met�lichter
criterium�eindeloos�veel�maatregelen�kunnen�nemen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�heb�goed�geluisterd.�Ik�begrijp�niet�helemaal�goed�dat
de�heer�Dijsselbloem�om�het�woord�"ernstig"�weer�in�de
wet�terug�te�brengen.�Mijn�fractie�steunt�het�wetsvoorstel
op�grond�van�dezelfde�overwegingen�als�die�van�de�heer
Dijsselbloem.�Wij�zien�het�als�een�breekijzer,�dat�de�rechter�de�mogelijkheid�moet�bieden�om�een�kortere�ondertoezichtstelling�uit�te�spreken.�Kan�de�heer�Voordewind
dat�verhelderen?

2 februari 2011
TK�47

47-5-77

Dijsselbloem
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Mijn�fractie�beschouwt�ots,�net�als�uithuisplaatsing�en�gezagsontneming,�echt�als�een�zware�maatregel.�Ook�op
grond�van�deze�wet�moet�het�pas�mogelijk�zijn�om�op
een�zware�manier�in�te�grijpen�als�er�sprake�is�van�ernstige�bedreiging.�Ik�zit�echter�dicht�bij�u�als�het�gaat�om�de
vraag�of�er�iets�voor�zit.�Wij�zien�de�professionals�worstelen�in�gevallen�waarin�het�vrijwillige�traject�eigenlijk�is�uitgeput,�maar�zij�de�ernstige�bedreiging�nog�niet�hard�kunnen�maken,�waarin�zij�die�zien�aankomen�en�wel�iets�willen�doen.�Nu�gaat�dat�in�de�sfeer�drang�en�dwang,�wat
een�schimmig�gebied�is.�De�individuele�medewerker�moet
dan�maar�gaan�dreigen,�op�eigen�gezag.�Er�is�niemand
die�het�toetst.�Niemand�ziet�dat�dreigen�gebeuren�en�bekijkt�of�het�terecht�is.�Dan�heb�ik�liever�dat�de�jeugdzorgmedewerker�de�mogelijkheid�heeft�om�naar�de�rechter
te�gaan,�al�dan�niet�via�de�raad.�Hij�kan�daar�stellen�dat
er�nog�geen�sprake�is�van�ernstige�bedreiging,�dus�dat
zwaar�ingrijpen�nog�niet�nodig�is�en�kan�dan�vragen�om
verplicht�een�specifieke�aanpak�op�te�leggen�omdat�er�een
sprake�is�van�een�specifiek�probleem.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�probeer�mee�te�denken.�Ik�voel�dat�wij�op�dezelfde�golflengte�zitten�en�dezelfde�analyse�maken,�maar�wij�kiezen
voor�een�andere�oplossing.�Je�kunt�ervoor�kiezen�om�het
woordje�"ernstig"�te�schrappen�bij�de�ondertoezichtstelling,�zodat�je�een�breekijzer�hebt�en�om�bij�de�zwaardere
maatregelen,�zoals�uithuisplaatsing�en�de�voogdijmaatregel,�het�woordje�"ernstig"�erin�te�houden.�Wij�zouden�ervoor�kunnen�kiezen�om�de�kinderrechter�de�mogelijkheid
te�bieden�om�een�wat�lichtere�ondertoezichtstelling�op�te
leggen,�zodat�deze�als�breekijzer�kan�fungeren.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
In�de�huidige�wet�noch�in�het�wetsvoorstel�bestaat�nu�zoiets�als�een�lichtere�ots.�Dan�is�het�gewoon�een�ots.�Zoals
gezegd,�vindt�mijn�fractie�een�ots�al�een�behoorlijk�ingrijpende�maatregel.�Daarom�zoek�ik�naar�een�andere�vorm.
U�noemt�dat�een�lichtere�ots�en�ik�een�voorwaardelijke
ots.�Die�ots�is�voorwaardelijk�in�de�zin�dat�er�pas�sprake�is
van�een�ots�als�men�aan�de�specifieke�maatregel,�die�dan
verplicht�wordt�opgelegd,�geen�medewerking�verleent.
Dan�kan�er�alsnog�een�ots�komen.
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�voel�dat�wij�dicht�bij�elkaar�zitten.�Stemt�u�wel�in�met
het�wetsvoorstel�enkel�voor�het�deel�inzake�ondertoezichtstelling,�om�dat�breekijzer�dat�wij�samen�zoeken�te�bewerkstelligen?�Wilt�u,�net�als�wij,�de�rechter�de�mogelijkheid�geven�om�die�ondertoezichtstelling�voor�een�korte
duur,�bijvoorbeeld�drie�maanden,�op�te�leggen?�Na�die
termijn�kan�een�tussenevaluatie�plaatsvinden�en�kan�worden�gekeken�of�vrijwillige�hulpverlening�weer�mogelijk�is.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Ik�kijk�even�of�ik�uw�vraag�begrijp.�In�de�wet�zit�ook�een
mogelijkheid�om�van�dat�maximum�af�te�komen.�Bedoelt
u�dat�aspect?
Mevrouw�Kooiman�(SP):
Ik�zal�mijn�vraag�verduidelijken.�Je�kunt�er�ook�voor�kiezen�om�het�woordje�"ernstig"�eruit�te�halen�waar�het�gaat
om�ondertoezichtstelling,�zoals�in�de�wet�wordt�beoogd,
en�waar�het�gaat�om�uithuisplaatsing�of�een�voogdijmaatregel�het�woordje�"ernstig"�niet�te�schrappen.�In�dat�geval

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

kan�een�rechter�een�ondertoezichtstelling�opleggen�voor
bijvoorbeeld�drie�maanden�en�na�deze�termijn�bekijken�of
deze�maatregel�als�breekijzer�heeft�gefunctioneerd�en�of
eventueel�verder�kan�worden�gegaan�in�het�vrijwillige�kader.�Daarom�zal�de�SP-fractie�voor�dit�wetsvoorstel�stemmen.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Ik�zit�er�toch�een�slag�anders�in,�maar�misschien�kunnen
wij�elkaar�gaande�het�debat�nog�naderen.�Een�ots�is�een
ots.�Je�kunt�die�wel�beperken�in�de�tijd,�zoals�u�nu�voorstelt:�doe�het�kort�en�kom�dan�terug�bij�de�rechter.�Het
blijft�echter�in�de�ogen�van�mijn�fractie�een�zware�maatregel�waarbij�degene�die�deze�moet�uitvoeren�over�de�volle
breedte�aanwijzingen�kan�geven�en�in�het�gezinsleven�kan
interveniëren.�Soms�is�dat�gewoon�niet�nodig�in�de�volle�breedte.�Dan�is�er�op�één�punt�aandacht�of�begeleiding
nodig.�Soms�kan�het�gewenst�zijn�dat�die�verplicht�wordt
opgelegd.�Dat�is�waar�ik�naar�zoek.�Ik�zoek�dus�niet�naar
een�beperking�in�de�duur�van�de�ots.�Een�ots�is�een�ots,�in
onze�ogen.�Onze�vraag�is�waarom�de�kinderrechter�niet�in
voorliggende�situaties,�waarin�het�probleem�nog�niet�ernstig�is,�voorliggende�maatregelen�kan�opleggen.�Ik�vind
de�wet�in�die�zin�te�beperkt.�De�kinderrechter�kan�pas�iets
doen�als�het�ernstig�is�en�dan�meteen�met�een�heel�forse
maatregel.�Ik�vind�dat�de�kinderrechter�soms�–�u�hebt�daar
een�mooi�voorbeeld�van�gegeven�–�in�staat�zou�moeten
zijn�om�eerder�te�interveniëren,�maar�dan�met�een�lichtere
maatregel.�Ik�zoek�naar�een�manier�om�dat�in�de�wet�in�te
bouwen.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Ik�wil�het�niet�nog�ingewikkelder�maken.�Wat�de�heer
Dijsselbloem�noemt,�is�ook�al�een�hele�tijd�een�worsteling
van�de�CDA-fractie.�Daarom�heeft�mijn�collega�Çörüz�iedere�keer�zo�gehamerd�op�de�voorwaardelijke�ots.�Ik�lees�in
de�stukken�dat�dit�volgens�de�staatssecretaris�al�lang�kan,
dat�er�al�een�voorwaardelijke�ots�is.�Wij�begrepen�daar
niets�van,�dus�ik�kom�daar�nog�op�terug�op�mijn�inbreng.
Ik�zou�hiervan�graag�nog�een�bevestiging�krijgen.�Is�dit
uiteindelijk�datgene�waarop�wij�eigenlijk�altijd�hebben�gehamerd,�volgens�mij�samen�met�de�Partij�van�de�Arbeid,
namelijk�de�noodzaak�om�eens�goed�te�kijken�naar�een
voorwaardelijke�ondertoezichtstelling?�Blijkbaar�kan�zo'n
voorwaardelijke�ondertoezichtstelling�al.�Kinderrechters
kunnen�zeggen:�komt�u�over�drie�maanden�maar�terug;�ik
wil�dat�dit�gebeurt�en�over�drie�maanden�kunnen�wij�het
alsnog�doen.�Zouden�wij,�als�wij�die�bevestiging�van�de
staatssecretaris�hebben,�er�niet�al�voor�een�stuk�zijn�in�het
voorliggende,�lichtere�veld?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Dan�is�het�nog�steeds�zo�dat�het�om�een�ots�gaat,�en�in
dit�wetsvoorstel�wordt�nog�steeds�voorgesteld�om�een
ots�al�mogelijk�te�maken�bij�een�gewone�bedreiging.�Ik
verval�nu�in�herhaling,�maar�ik�probeer�recht�te�doen
aan�wat�mevrouw�Van�Toorenburg�zei.�De�fractie�van�de
Partij�van�de�Arbeid�blijft�ots�als�een�zware,�ingrijpende
maatregel�in�het�gezinsleven�beschouwen.�Mevrouw�Van
Toorenburg�heeft�gelijk:�je�kunt�het�in�de�tijd�beperken;
ook�de�SP-fractie�zei�dat.�Ik�zoek�echter�naar�mogelijkheden�om�in�bepaalde�situaties�al�eerder�de�rechter�in�te
schakelen.�Dan�wil�ik�ook�dat�het�type�maatregel�dat�kan
worden�opgelegd,�beperkter�of�specifieker�of�gerichter�is.
Daar�ben�ik�naar�op�zoek.

2 februari 2011
TK�47

47-5-78

Dijsselbloem
Mevrouw�Van�Toorenburg�en�naar�ik�meen�ook�mevrouw�Kooiman�bepleiten�het�beperken�van�de�ots�door
na�drie�maanden�al�terug�te�komen.�Dat�is�inderdaad�ook
een�beperking,�maar�ik�zoek�het�meer�in�een�inhoudelijke�beperking.�De�Raad�van�State�stelt�dat�ook�voor.�De�argumentatie�van�de�regering,�ook�tegenover�de�Raad�van
State,�om�het�niet�te�doen�heeft�mij�verre�van�overtuigd.
Ik�denk�echt�dat�het�mogelijk�is�om�dit�in�de�wet�in�te�bouwen.�Als�ik�de�mening�van�de�verschillende�fracties�goed
heb�beluisterd,�willen�sommige�fracties�dit�deel�van�de
wet�echt�niet�–�ik�geloof�dat�er�nu�een�meerderheid�is�die
het�"ernstig"�gewoon�in�de�wet�wil�houden�–�en�vinden
andere�fracties�dat�er�soms�situaties�zijn�waarin�je�toch
eerder�wilt�ingrijpen.�Ik�zeg�het�niet�om�een�compromis
te�zoeken,�maar�het�is�wel�een�tussenvorm.�Er�kunnen�namelijk�situaties�zijn�waarin�je�wel�eerder�de�rechter�wilt
inschakelen�maar�dan�niet�meteen�met�dit�soort�zware
maatregelen.�Ik�hoop�dat�dit�een�tussenvorm�is�waarbij
meerdere�fracties�zich�thuis�zullen�voelen.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Om�het�af�te�hechten:�wij�begrijpen�heel�goed�de�aarzeling�bij�echte�uithuisplaatsingen.�Wij�dachten�echter�gerust�te�kunnen�zijn�omdat�een�voorwaardelijke�ondertoezichtstelling�al�kan.�Wij�zullen�de�staatssecretaris�daarop
bevragen.�Dit�is�precies�wat�met�de�motie-Çörüz�werd�beoogd.�Als�wij�geen�bevredigend�antwoord�krijgen,�zullen
wij�daarop�doorpakken.�Dit�moet�er�komen.
De�voorzitter:
Wilt�u�uw�eigen�betoog�afronden,�mijnheer�Dijsselbloem?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Afronden,�voorzitter,�bent�u�al�zover?
De�voorzitter:
Ik�wel.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Ik�nog�niet!
Een�van�de�middelen�die�een�gezinsvoogd�ter�beschikking�heeft�om�ouders�weer�in�staat�te�stellen,�de�verantwoordelijkheid�voor�de�zorg�en�de�opvoeding�op�zich�te
nemen,�is�de�schriftelijke�aanwijzing.�Dit�wetsvoorstel
geeft�de�gezinsvoogd�de�mogelijkheid�om�een�schriftelijke�aanwijzing�ter�bekrachtiging�aan�de�rechter�voor�te
leggen.�Hierbij�kan�tevens�een�door�de�wet�toegelaten
dwangmiddel�worden�verzocht.�Het�eerste�deel,�de�bekrachtiging,�is�een�toevoeging�die�wij�niet�goed�begrijpen.�De�rechterlijke�uitspraak�waarbij�ots�wordt�opgelegd,
geeft�immers�de�aangewezen�voogd�of�voogdijinstelling
al�de�bevoegdheid�om�schriftelijke�aanwijzing�op�te�leggen.�Die�bevoegdheid�is�er�dus�al.�Het�mogelijk�maken
van�de�bekrachtiging�lijkt�dan�dubbelop.�Wij�vrezen�dat�dit
nog�wel�eens�tot�het�tegenovergestelde�effect�zou�kunnen
leiden,�namelijk�dat�ouders�de�aanwijzing�alleen�dan�serieus�gaan�nemen�wanneer�er�ook�nog�eens�een�bekrachtiging�van�de�aanwijzing�is�geweest.�Er�is�dus�een�ots�opgelegd�en�eigenlijk�is�daarmee�de�mogelijkheid�van�aanwijzing�geregeld;�maar�nu�moet�de�voogd�straks�ook�nog
eens�per�aanwijzing�een�bekrachtiging�gaan�halen�bij�de
rechter,�want�anders�zeggen�de�ouders:�laat�je�bekrachtiging�maar�zien.�Goed�bedoeld,�maar�het�lijkt�contraproductief.�Graag�krijg�ik�hierop�een�reactie�van�de�staatssecretaris.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

In�een�voorontwerp�van�de�wet�is�een�geschillenregeling�overwogen.�De�uitvoerders�van�de�maatregelen�in�de
jeugdzorg�voelden�daar�niet�voor,�maar�ouders,�pleegouders�en�cliënten�waren�er�wel�voor.�Ook�de�inspectie�verwachtte�een�positief�effect�van�zo'n�geschillenregeling.
Hét�argument�om�de�regeling�toch�niet�op�te�nemen,�is
dat�men�wil�vasthouden�aan�de�scheiding�tussen�rechtspraak�en�uitvoering.�Op�dit�moment�zijn,�zoals�ik�het
zie,�de�geschillencommissies�allemaal�onderdeel�van�de
verschillende�Bureaus�Jeugdzorg;�ergo,�onderdeel�van
de�uitvoering.�Dat�is�nu�juist�het�bezwaar�van�ouders�en
cli‍ënten.�De�vraag�is�of�er�niet�toch�een�nieuwe�landelijke
regeling�in�de�Wet�op�de�jeugdzorg�zou�moeten�komen,
zodat�wij�in�ieder�geval�naar�een�landelijk�uniform�en�onafhankelijk�stelsel�van�geschillencommissies�komen.
Ik�kom�te�spreken�over�enkele�andere�onderdelen�die
onze�steun�verdienen.�Het�verlengen�van�een�ots�zonder�perspectief�op�terugplaatsing�bij�de�ouders�wordt�onmogelijk.�Na�twee�jaar�moet�worden�overwogen�wat�de
gevolgen�zijn�van�aanhoudende�onzekerheid�voor�het
kind.�Dan�dient�gezagsbeëindiging�te�worden�overwogen,
waarbij�het�gezag�zo�mogelijk�wordt�overgedragen�aan
de�feitelijke�opvoeders,�zoals�de�pleegouders.�Dit�is�wat
ons�betreft�een�belangrijke�verbetering.�Verder�regelt�het
wetsvoorstel�dat�de�kinderrechter�bij�het�uitspreken�van
een�ots�de�concrete�bedreigingen�waar�het�om�gaat�in�de
beschikking�moet�opnemen,�alsmede�de�daarbij�passende
duur�van�de�ots.�Dat�maakt�het�voor�de�gezinsvoogd,�de
ouders�en�de�minderjarige�inzichtelijk�waaraan�gewerkt
moet�worden.�Dat�is�prima.�Ook�wordt�de�maatregel�tot
beëindiging�van�gezag�geïntroduceerd,�in�plaats�van�ontheffing�en/of�ontzetting.�Ook�dat�lijkt�ons�een�verheldering
en�een�verbetering.
Het�wetsvoorstel�maakt�het�mogelijk�om�het�gezag�van
ouders�te�beëindigen�in�die�gevallen�waarin�gerede�twijfel
bestaat�over�de�bereidheid�van�ouders�om�hun�kind�duurzaam�in�een�pleeggezin�te�laten�opgroeien.�Het�gaat�om
situaties�waarin�de�ouders�wel�vrijwillig�meewerken�aan
plaatsing�in�een�pleeggezin�en�waarin�tot�op�heden,�vanwege�dit�vrijwillig�meewerken,�het�gezag�niet�kon�worden�beëindigd.�Een�ander�onderwerp�in�het�wetsvoorstel
is�de�verbetering�van�de�positie�van�pleegouders.�Zij�krijgen�een�blokkaderecht�indien�zij�een�kind�al�een�jaar�of
langer�onder�hun�hoede�hebben.�Het�kind�mag�niet�langer
zonder�toestemming�van�de�pleegouders�of�vervangende
toestemming�van�de�kinderrechter�door�jeugdzorg�uit�het
pleeggezin�worden�gehaald.�Dit�is�een�waardevolle�verbetering.
Verder�heeft�mijn�fractie�veel�sympathie�voor�enkele
voorstellen�van�mevrouw�Kooiman,�zoals�het�voorstel�van
spreekrecht�voor�ouders�bij�de�kinderrechter�en�de�plicht
voor�betrokken�hulpverleningsorganisaties�om�gericht�gevraagde�informatie�daadwerkelijk�te�verstrekken.
Wij�hebben�bij�interruptie�al�even�gesproken�over�het
amendement�van�de�heer�Voordewind�over�de�Eigen
Krachtconferenties.�Mijn�fractie�is�ervan�overtuigd�dat�het
van�belang�is�om�dit�instrument�een�plek�te�geven�in�de
wet.�Voor�professionals�biedt�deze�wet�niet�alleen�een�opdracht�en�een�kader,�maar�ook�een�instrumentendoos,
een�gereedschapskist.�Juist�daarom�is�het�zo�belangrijk
om�de�Eigen�Kracht�Centrale�ook�in�deze�wet�op�te�nemen.�Het�geeft�daarmee�een�plek�aan�dit�belangrijke�instrument�in�de�volgorde�van�maatregelen.�Er�zal�getoetst
moeten�worden�of�het�een�kansrijk�instrument�is�in�het
specifieke�geval.�Wij�denken�dat�er�veel�meer�gebruik�van
gemaakt�kan�worden.

2 februari 2011
TK�47

47-5-79

Dijsselbloem
Ik�vestig�tot�slot�de�aandacht�op�het�enorme�belang�van
scholing.�Ook�de�heer�Dibi�heeft�hierover�gesproken.�Wij
hebben�vanochtend�een�AO�gehad�over�pleegzorg.�Ik�heb
toen�ook�gezegd�dat�wij�de�professionals�graag�in�een�positie�brengen�waarin�zij�de�ruimte�hebben�om�hun�werk�te
kunnen�doen.�Daar�praten�wij�vaak�over�met�elkaar.�Om
dit�vertrouwen�te�kunnen�onderbouwen,�te�kunnen�staven�en�vol�te�houden,�moeten�de�professionals�goed�geschoold�zijn,�bij�de�start�en�in�de�loop�van�hun�carrière.
Op�dit�vlak�gebeurt�er�veel�in�de�sector,�maar�het�hangt�allemaal�ook�nog�wel�een�beetje.�Er�zijn�ontwikkelingen�in
de�richting�van�een�register�voor�werkenden�in�de�jeugdzorg.�Organisaties�zijn�bezig�met�initiatieven,�maar�wanneer�komt�het�register?�Wanneer�is�het�er?�Moet�het�niet
een�wettelijke�basis�krijgen,�zodat�iedereen�weet�dat�hij
hierbij�ingeschreven�hoort�te�zijn?�Hetzelfde�geldt�voor
het�tuchtrecht.�De�Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid�maakt
daarover�opmerkingen�waarmee�wij�het�niet�eens�zijn.�Wij
denken�dat�tuchtrecht�een�belangrijk�onderdeel�is�van�de
professionele�standaard.�Dit�geldt�ook�voor�het�toetsen
van�professionaliteit�waar�dit�nodig�is.�In�het�onderwijs
kennen�we�de�Wet�BIO. In�de�gezondheidszorg�kennen
we�de�Wet�BIG. Maar�waar�is�de�wet�voor�beroepen�in�de
jeugdzorg�of�de�wet�voor�onderwijs�in�de�jeugdzorg?�Er
gebeurt�veel�in�de�sector,�maar�wij�vinden�dit�onderwerp
zo�belangrijk�dat�dit�zou�moeten�eindigen�in�een�wettelijke
basis�voor�de�kwaliteit�van�de�werkende�in�de�jeugdzorg.

Mevrouw�Arib�(PvdA):
Voorzitter.�Mijn�inbreng�heeft�vooral�betrekking�op�het
kindermishandelingsrapport�van�de�Onderzoeksraad�Voor
Veiligheid.�Op�13 januari�van�dit�jaar�bracht�de�Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid�een�rapport�uit�over�kindermishandeling,�waaruit�blijkt�dat�de�overheid�onder�de�huidige
omstandigheden�onvoldoende�in�staat�is�om�haar�verantwoordelijkheid�voor�de�veiligheid�van�jonge�kinderen�tussen�nul�en�twaalf�jaar�binnen�gezinnen�waar�te�maken.�In
eerste�instantie�zijn�de�ouders�verantwoordelijk�voor�onder�andere�de�gezondheid�en�veiligheid�van�hun�kinderen.
Als�ouders�aan�deze�taak�geen�of�onvoldoende�inhoud�geven,�heeft�de�overheid,�mede�gebaseerd�op�het�Verdrag
inzake�de�Rechten�van�het�Kind�de�verantwoordelijkheid
om�deze�kinderen�te�beschermen.�Als�melding�wordt�gedaan�over�mogelijke�kindermishandeling�of�als�er�zelfs�al
sprake�lijkt�te�zijn�van�letsel�bij�een�kind,�blijven�de�betrokken�professionals�van�jeugdzorg�de�medewerking�van�de
ouders�naar�de�mening�van�de�onderzoeksraad�te�lang
vooropstellen�en�wordt�aan�de�verantwoordelijkheid�van
de�overheid�onvoldoende�invulling�gegeven.�Verder�zijn
andere�beroepskrachten�die�hulp�verlenen�aan�het�gezin,
zoals�huisartsen,�maatschappelijk�werkers�en�ggz-medewerkers,�niet�verplicht�om�mee�te�werken�aan�het�onderzoek�van�de�jeugdzorg.
De�conclusies�uit�het�rapport�zijn�niet�nieuw.�Al�jaren
worden�verschillende�onderzoeken�en�rapporten�gepresenteerd�waaruit�blijkt�dat�de�aanpak�van�kindermishandeling�en�seksueel�misbruik�in�Nederland�onvoldoende
is,�evenals�de�bescherming�door�de�overheid�van�deze
kwetsbare�groep�kinderen.�Zo�bleek�onlangs�uit�een�rapport�van�de�Inspectie�voor�de�Gezondheidszorg�naar�de
rol�van�huisartsen�bij�kindermishandeling,�dat�geen�enkele�huisartsenpost�voldeed�aan�alle�gestelde�normen�om
kindermishandeling�te�signaleren.�Dit�terwijl�wij�al�jaren
roepen�dat�huisartsen�de�eersten�zijn�die�alert�moeten�zijn

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

op�signalen,�omdat�ouders�altijd�naar�de�huisarts�gaan�als
er�iets�is�met�het�kind.
Al�jaren�is�bekend�dat�tussen�de�100.000�en�170.000
kinderen�slachtoffer�zijn�van�kindermishandeling�en�dat
kindermishandeling�ernstige�gevolgen�heeft�voor�de�ontwikkeling�van�het�kind�en�een�groot�maatschappelijk�probleem�en�volksgezondheidsprobleem�is.�Nog�steeds�worden�kinderen�begraven�of�gecremeerd�zonder�dat�wij�weten�wat�de�doodsoorzaak�is.�Verschillende�schriftelijke
vragen�zijn�hierover�gesteld,�debatten�zijn�hieraan�gewijd
en�moties�ingediend.�Je�zou�verwachten�dat�dit�kabinet
gelijk�daadkracht�zou�vertonen,�maar�helaas,�elk�gevoel
van�urgentie�ontbreekt.
We�hebben�deze�week�twee�brieven�achter�elkaar�ontvangen.�In�de�brief�van�tien�pagina's�van�de�staatssecretaris�van�31 januari�met�de�reactie�op�het�rapport�van�Van
Vollenhoven�staat�niets.�Zij�blijft�steken�in�overleggen,�het
veld�stimuleren�en�vooral�veel�vertrouwen�hebben�in�de
professionals.�Vandaag�hebben�we�een�brief�ontvangen
waarin�de�staatssecretaris�wel�maatregelen�aankondigt.
Je�vraagt�je�af�waarom�vandaag�pas�en�waarom�eerst�een
nietszeggende�brief�van�tien�pagina's.�Ik�ga�nu�alleen�in
op�de�brief�die�wij�vandaag�hebben�ontvangen�en�dus
niet�op�de�brief�van�31 januari.
Ik�dacht�dat�de�staatssecretaris�eindelijk�met�concrete
maatregelen�zou�komen�en�over�zou�gaan�tot�actie.�Maar
helaas,�ook�uit�deze�brief�spreekt�weinig�daadkracht.�Allereerst�is�er�sprake�van�een�babylonische�spraakverwarring�over�meldplicht,�meldcode,�meldrecht�enzovoort.�Helaas�wordt�soms�alles�door�elkaar�gehaald�zonder�na�te
gaan�wat�precies�wordt�bedoeld�en�wat�de�consequenties
zijn�van�al�deze�type�meldingen.
Ik�begin�met�de�meldplicht.�Ik�hoor�de�staatssecretaris�al�zuchten.�Ik�doel�op�de�meldplicht�voor�kindermishandeling�of�seksueel�misbruik�die�door�de�zorgverleners
aan�wie�kinderen�zijn�toevertrouwd,�wordt�gepleegd.�Ik
denk�dan�aan�kinderen�die�worden�misbruikt�binnen�de
kinderopvang,�de�geestelijke�gezondheidszorg,�de�gehandicaptenzorg�enzovoort.�Hierover�schrijft�de�staatssecretaris�dat�er�eigenlijk�al�een�meldplicht�bestaat:�de�meldplicht�kindermishandeling.�Deze�meldplicht�is�opgenomen
in�de�Wet�op�de�jeugdzorg.�Dat�klopt.�Dat�is�niet�nieuw,
want�het�was�een�amendement�van�mij�en�collega�Van
Vliet�van�D66�in�2002�bij�de�behandeling�van�de�Wet�op
de�jeugdhulpverlening.�Dat�amendement�is�opgenomen
in�de�wet.�Maar�weet�de�staatssecretaris�hoeveel�meldingen�sinds�de�invoering�van�de�meldplicht�zijn�gedaan?�Ik
wil�haar�laten�weten�dat�er�nul�komma�nul�meldingen�zijn
gedaan.�Ik�krijg�graag�een�reactie�van�de�staatssecretaris
daarop.
Ook�wil�ik�weten�waardoor�het�komt�dat�er�ondanks
de�meldplicht�geen�meldingen�worden�gedaan,�waar�de
staatssecretaris�kennelijk�alle�vertrouwen�in�heeft.�Sterker�nog,�er�werken�nog�steeds�mensen�die�zich�aan�kinderen�hebben�vergrepen,�in�de�pleegzorg,�zoals�onlangs�ook
bleek�uit�het�rapport�van�de�commissie-Samson.�Wij�lezen
bijna�dagelijks�in�de�kranten�dat�kinderen�nog�steeds�worden�misbruikt�in�instellingen,�zoals�in�de�gehandicaptenzorg,�justitiële�jeugdinrichtingen,�maar�ook�bijvoorbeeld
onlangs�in�Amsterdam�in�de�kinderopvang.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
De�vragen�die�u�stelt,�onderschrijf�ik,�maar�ik�heb�een�andere�vraag.�Vond�u�het�ook�niet�raar�dat,�als�er�dan�toch
een�meldplicht�komt�voor�professionals,�die�meldplicht�in
het�onderwijs�anders�wordt�ingevuld�dan�in�andere�sec-

2 februari 2011
TK�47

47-5-80

Arib
toren?�Die�is�namelijk�alleen�voor�seksueel�misbruik.�Er
wordt�gezegd�dat�dit�volstaat.�Is�dat�niet�inconsequent?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�kom�straks�te�spreken�over�de�meldcode�en�de�meldplicht.�Bij�het�onderwijs�ligt�het�toch�wat�anders�dan�bijvoorbeeld�bij�huisartsen,�ziekenhuizen�of�de�jeugdgezondheidszorg.�Ondanks�dat�kinderen�worden�mishandeld,
blijken�hun�ouders�toch�met�hen�naar�de�huisarts�te�gaan.
Het�argument�is�dat�invoering�van�een�meldplicht�ertoe
leidt�dat�de�ouders�niet�meer�met�het�kind�naar�de�huisarts�gaan.�Ik�ben�het�daarmee�eens.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Dat�was�mijn�vraag�niet.�De�meldplicht�voor�professionals
wordt�in�enkele�sectoren�voorgesteld�en�niet�de�sectoren
die�u�noemt,�zoals�de�huisartsen.�Voor�het�onderwijs�is
die�meldplicht�beperkter�dan�voor�bijvoorbeeld�crèchemedewerkers.�In�het�ene�geval�gaat�het�alleen�om�geweld�en
in�het�andere�geval�gaat�het�ook�om�seksueel�misbruik.
Vindt�u�dat�niet�inconsequent?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Dat�is�zeker�inconsequent.�Ik�ben�voor�een�meldplicht
voor�die�instellingen�voor�kindermishandeling�en�seksueel�misbruik�van�kinderen.�Wat�dat�betreft,�zijn�wij�het
eens.
Er�zijn�ook�verschillende�moties,�schriftelijke�vragen
en�een�debat�aan�de�meldcode�gewijd.�Iedereen�is�het�erover�eens�dat�de�verplichte�meldcode�er�allang�had�moeten�zijn.�Het�vorige�kabinet�had�dit�al�toegezegd�en�ook
aangekondigd.�De�staatssecretaris�schrijft�dat�dit�voor�de
zomer�naar�de�Kamer�komt.�Waarom�niet�eerder?�Waarom�niet�voor�1 maart�aanstaande?�Ik�begrijp�dat�er�al�een
wetsvoorstel�ligt.�Waarom�kan�dat�niet�meteen�richting
Kamer?�Met�een�verplichte�meldcode�kan�ervoor�gezorgd
worden�dat�alle�instellingen�waar�kinderen�verblijven�signalen�van�kindermishandeling�en�-misbruik�oppakken�en
dat�er�interne�richtlijnen�zijn�voor�de�wijze�waarop�daarmee�moet�worden�omgegaan.�Door�de�wettelijke�verplichting�wordt�de�aanpak�van�kindermishandeling�niet
afhankelijk�gemaakt�van�de�bereidheid�van�instellingen,
zoals�nu�nog�het�geval�is.�Ik�noem�het�voorbeeld�van�een
Riagg�in�Rotterdam.�Wethouder�Jantine�Kriens�heeft�de
meldcode�ingevoerd�door�een�convenant�te�sluiten�met
alle�instellingen�die�met�kinderen�werken.�De�Riagg�weigert�daar�echter�aan�mee�te�werken.�Daarop�wil�Rotterdam�als�sanctie�het�bedrag�van�€ 300.000�niet�uitkeren.
Nu�dreigt�de�Riagg�naar�de�rechter�te�stappen.�Dit�soort
situaties�willen�wij�niet.�Door�de�verplichte�meldcode�worden�alle�instellingen�daartoe�verplicht.
De�staatssecretaris�kondigt�aan�de�verplichte�meldcode
te�willen�invoeren�voor�instellingen�voor�gehandicaptenzorg�en�voor�de�ggz.�Maar�huisartsen�en�de�jeugdgezondheidszorg,�met�name�consultatieartsen,�zijn�te�terughoudend�met�het�melden�van�kindermishandeling.�De�staatssecretaris�moet�daar�iets�aan�doen.�De�Landelijke�Huisartsen�Vereniging�en�de�KNMG�verzetten�zich�hevig�tegen�de
meldplicht,�maar�doen�weinig�om�deze�beroepsgroep�ertoe�te�bewegen�om�actief�mee�te�werken�aan�het�tegengaan�van�kindermishandeling.�Graag�een�reactie�van�de
staatssecretaris�op�het�punt�van�de�verantwoordelijkheid
van�huisartsen�en�met�name�van�jeugdartsen.
Dan�de�strafrechtelijke�kant�van�de�aanpak�van�kindermishandeling.�Van�Montfoort�heeft�onderzoek�gedaan
naar�de�inzet�van�strafrecht�bij�de�bestrijding�van�kinder-

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

mishandeling.�In�oktober�vorig�jaar�is�daar�een�zeer�interessant�rapport�over�uitgebracht.�Daaruit�blijkt�dat�het
aantal�aangiften�zeer�hoog�is.�Er�wordt�geschat�dat�er�per
jaar�ongeveer�817�keer�aangifte�van�kindermishandeling
wordt�gedaan.�Er�zijn�echter�aanwijzingen�dat�het�gemiddelde�aantal�aangiften�per�jaar�in�werkelijkheid�hoger�ligt.
De�aangiften�zijn�gedaan�door�het�slachtoffer,�een�van�de
ouders�of�een�enkele�keer�door�een�professionele�instelling.�Professionals�doen�eigenlijk�weinig�aangifte.�Als�reactie�op�dit�rapport�hebben�wij�een�brief�van�de�staatssecretaris�gehad�waarin�zijn�schrijft�dat�zij�de�inhoudelijke�reactie�op�dit�rapport�zal�betrekken�bij�de�reactie�die
wij�vandaag�hebben�gekregen�op�het�rapport-Van�Vollenhoven.�In�de�brief�van�2 februari�wordt�echter�met�geen
woord�gerept�over�het�rapport-Van�Montfoort.�Graag�ook
hierop�een�reactie�van�de�staatssecretaris.
Tot�slot�kom�ik�terug�op�een�onderwerp�dat�ik�jarenlang
heb�geagendeerd�en�dat�ik�via�een�wetsvoorstel�wilde�realiseren,�namelijk�het�standaard�inschakelen�van�een�forensisch�arts�bij�het�overlijden�van�een�minderjarige.�Het
vorige�kabinet�heeft�80%�van�mijn�wetsvoorstel�overgenomen,�maar�de�zogenaamde�NODO-procedure,�nader
onderzoek�doodsoorzaak,�die�gevolgd�zou�moeten�worden�bij�onverwacht�en�onverklaard�overlijden�van�een
minderjarige,�is�nog�steeds�niet�ingevoerd.�Uit�het�rapport�van�de�Onderzoeksraad�Voor�Veiligheid�blijkt�dat�bij
veel�kinderen�nog�steeds�de�doodsoorzaak�niet�bekend�is.
Vaak�bestaat�het�vermoeden�dat�het�gaat�om�kindermishandeling.�Al�verschillende�malen�heb�ik�de�minister,�in
dit�geval�de�staatssecretaris,�gevraagd�of�er�nu�voldoende�waarborgen�bestaan�om�te�voorkomen�dat�gevallen
van�verwaarlozing�of�mishandeling�van�minderjarigen�onopgemerkt�blijven.�Uit�onderzoek�blijkt�ook�dat�er�twijfel
over�bestaat�of�huisartsen�en�andere�zorgverleners�over
voldoende�kennis�en�ervaring�beschikken�om�een�niet-natuurlijke�dood�ten�gevolge�van�verwaarlozing�of�mishandeling�in�alle�gevallen�te�herkennen.�Zonder�NODO-procedure�bestaat�de�kans�dat�de�arts�of�de�lijkschouwer�ook
bij�twijfel�een�verklaring�van�natuurlijke�dood�zal�afgeven.
Ik�vraag�de�staatssecretaris�van�Veiligheid�en�Justitie�nadrukkelijk�om�zo�snel�mogelijk�de�NODO-procedure�in�te
voeren�en�ervoor�te�zorgen�dat�artsen�en�hulpverleners
over�voldoende�kennis�beschikken�om�verwaarlozing�en
mishandeling�in�zo'n�vroeg�stadium�te�kunnen�herkennen.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Mijn�vraag�gaat�over�het�vorige�punt.�U�constateerde�dat
professionals�kindermishandeling�heel�weinig�melden.
Vond�u�het�ook�zo�schokkend�om�te�lezen�dat�bij�strafrechtelijke�kindermishandeling,�dus�bij�de�ergste�gevallen,
maar�7%�door�professionals�werd�gemeld?�En�dat�nota
bene�het�kind�zelf�bijna�50%�meldt?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ja.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Vindt�u�dan�niet�dat�wij,�politici,�een�keer�onze�verantwoordelijkheid�moet�nemen�en�door�moeten�pakken,�bijvoorbeeld�met�een�meldplicht�kindermishandeling?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
De�kwestie�die�u�aansnijdt,�is�een�andere.�Bij�wat�door
Van�Montfoort�naar�voren�wordt�gebracht,�gaat�het�echt
om�ernstige�mishandelingen;�dat�is�gewoon�strafbaar.�7%
daarvan�wordt�door�professionals�aangegeven.�Ik�vind

2 februari 2011
TK�47

47-5-81

Arib
dat�–�die�vraag�had�ik�ook�willen�stellen,�maar�heb�ik�in
de�snelheid�overgeslagen�–�bij�zulke�situaties�zou�moeten
worden�nagegaan�of�zo'n�professional�niet�ook�gesanctioneerd�zou�moeten�worden.�Het�staat�ook�in�de�wet.�Het
gebeurt�echter�in�de�praktijk�te�weinig;�het�is�net�alsof�je
iemand�niet�helpt�die�in�nood�is.�Dat�is�volgens�mij�ook
strafbaar.�Ik�vind�dat�zorgverleners�aangifte�moeten�doen
als�ze�dit�merken.�Dat�is�echter�wat�anders�dan�de�meldplicht�waar�mevrouw�Van�der�Burg�op�doelt.�Het�gaat�toch
om�aangifte?
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Ja,�het�gaat�om�aangifte,�maar�als�je�niet�de�plicht�hebt
om�aangifte�te�doen,�kun�je�ook�geen�sanctie�opleggen.
Ik�heb�nog�een�andere�vraag�voor�u.�Als�50%�van�dit
soort�meldingen�van�het�kind�zelf�moet�komen,�hoe�erg
moet�het�dan�niet�zijn?�Ik�heb�zelf�kinderen;�kinderen�zullen�loyaal�zijn�–�dat�is�uit�alle�onderzoeken�bekend�–�tot
het�echt�niet�meer�te�houden�is.�Hoe�ver�laten�wij�die�kinderen�dan�in�de�steek?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�ben�het�met�u�eens�dat�het�schokkend�is�dat�hulpverleners�nog�steeds�doen�alsof�ze�niets�zien.�Je�merkt�echter�wel�dat�waar�heel�actief�met�die�meldcode�wordt�gewerkt,�de�meldingen�ook�toenemen.�Onze�inzet�is:�eerst
die�verplichte�meldcode�invoeren,�het�liefst�zo�snel�mogelijk,�daarna�bekijken�hoe�dat�gaat�werken;�de�ervaring
van�Rotterdam�leert�dat�dit�heel�goed�werkt.�Vervolgens
kunnen�we�heel�veel�signalen�oppikken�en�er�iets�mee
doen.�Het�voert�voor�ons�nu�echter�te�snel�en�te�ver�om
een�meldplicht�in�te�voeren�voor�alle�zorginstellingen.
Mevrouw�Van�der�Burg�(VVD):
Nog�één�keer.�Hoelang�gaat�u�nog�wachten?�Hoeveel�kinderen�moeten�hiervan�nog�het�slachtoffer�worden?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�hoop�dat�geen�enkel�kind,�zeker�als�het�gaat�om�vermijdbare�zaken,�mishandeld�wordt�en�dat�wij�een�ambitie
met�elkaar�formuleren.�Ik�hoop�dat�zeker�dit�kabinet�een
ambitie�formuleert�voor�een�bepaalde�termijn,�zodat�het
aantal�van�170.000�binnen�een�jaar�misschien�met�de�helft
kan�worden�teruggedrongen.�Dat�is�iets�anders�dan�zeggen�dat�het�probleem�is�opgelost�als�we�een�meldplicht
invoeren.�Daaraan�zijn�consequenties�verbonden.�Ik�denk
dat�je�kinderen�daarmee�kunt�helpen,�maar�voor�hetzelfde�geld�gaan�ouders�niet�meer�naar�de�huisarts�of�de�eerste�hulp.�Dan�zijn�we�helemaal�ver�van�huis.�Daarom�vinden�wij�dat�we�zo�snel�mogelijk�een�verplichte�meldcode
moeten�invoeren.�Je�moet�vervolgens�goed�in�de�gaten�te
houden�of�het�werkt.�De�ervaringen�uit�Rotterdam�leren
dat�het�heel�goed�werkt.�Als�er�signalen�zijn�dat�zelfs�dat
niet�helpt,�wil�ik�zeker�met�mevrouw�Van�der�Burg�bekijken�of�we�tot�een�meldplicht�moeten�overgaan.
De�voorzitter:
Ik�zie�dat�mevrouw�Van�der�Burg�nog�een�vraag�wil�stellen,�maar�het�is�mooi�geweest.�U�hebt�overigens�grotendeels�gedebatteerd�over�een�brief�waarover�vanochtend
is�afgesproken�dat�daarover�een�apart�AO�zal�worden�gehouden.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Dat�is�mij�ontgaan.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

De�voorzitter:
U�was�daar�inderdaad�niet�bij.

Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Voorzitter.�Een�goede�jeugdbescherming�is�wat�de�CDAfractie�betreft,�en�wat�de�gehele�Kamer�betreft,�een�topprioriteit.�Vandaag�staat�behalve�het�wetsvoorstel�ook�het
rapport�van�Van�Vollenhoven�op�de�agenda.�Daarin�wordt
snoeihard�gesteld�dat�de�overheid�tekortschiet�in�haar
taak�kinderen�te�beschermen.�Dat�is�een�harde�conclusie.
Er�worden�echter�goede�aanbevelingen�gedaan.�Wat�ons
betreft�moeten�die�zo�spoedig�mogelijk�worden�overgenomen.�Daarom�verheugt�het�ons�dat�het�kabinet�tot�dezelfde�slotsom�is�gekomen�blijkens�de�brief�die�wij�mochten�ontvangen.�Met�name�de�informatie-uitwisseling�en
de�professionalisering,�waarmee�al�een�begin�is�gemaakt,
moeten�hoog�op�de�agenda�blijven�staan.
De�brief�ging�ook�over�het�rapport�van�de�inspectie.�Wij
stemmen�in�met�de�lijn�hoe�een�en�ander�wordt�opgepakt.
We�hebben�wel�een�vraag.�In�het�rapport�staat�dat�er�goede�afspraken�zijn�tussen�de�Raad�voor�de�Kinderbescherming�en�Bureau�Jeugdzorg�in�Rotterdam.�Als�het�daar�zo
goed�werkt,�vraag�ik�me�af�of�de�staatssecretaris�ermee
bezig�is�ervoor�te�zorgen�dat�zulke�afspraken�ook�elders�in
het�land�gaan�werken.
In�het�rapport�van�Van�Vollenhoven�wordt�gesteld�dat
er�een�te�grote�afhankelijkheid�van�ouders�is.�We�begrijpen�wel�dat�je�aan�de�ene�kant�terughoudend�moet�zijn,
maar�we�zijn�het�ook�met�de�opstellers�van�het�rapport
eens�dat�je�niet�te�terughoudend�moet�zijn.�Wij�begrijpen
dat,�maar�dan�komt�wel�de�behoefte�aan�een�goede�en
snelle�risicotaxatie�bovendrijven.�Is�die�nu�op�orde?�We
lezen�daar�verschillende�dingen�over.�We�zouden�hierover
graag�duidelijkheid�krijgen�van�de�staatssecretaris.�Is�de
risicotaxatie�op�orde�zodat�we�vrij�snel�een�inschatting
kunnen�maken�van�het�gevaar?�Laten�we�direct�–�we�blijven�daarop�hameren�–�overgaan�tot�onaangekondigde
huisbezoeken.�Als�er�iets�aan�de�hand�dreigt�te�zijn�in�een
gezin�en�er�een�gezinsvoogd�is,�moet�die�niet�alleen�aangekondigd�komen.�Ik�weet�dat�het�formeel�al�kan,�maar
het�gebeurt�niet.�We�hebben�het�geverifieerd:�van�onaangekondigde�huisbezoeken�is�nauwelijks�sprake.�Het�is�inderdaad�een�inbreuk,�maar�er�is�waarschijnlijk�een�aanleiding.
In�de�brief�staat�dat�er�geen�wettelijke�belemmeringen
zijn�voor�informatieoverdracht.�Dat�brengt�me�toch�in�verwarring.�We�hebben�niet�voor�niets�samen�met�de�SPfractie�een�amendement�op�dit�punt�ingediend.�Is�dat�nu
overbodig?�We�willen�graag�weten�wat�de�staatssecretaris
vindt�van�het�amendement�over�de�informatieoverdracht
in�relatie�tot�het�wetsvoorstel�dat�mevrouw�Kooiman�samen�met�ons�heeft�ingediend.�We�lezen�dat�de�staatssecretaris�gaat�spreken�met�het�veld.�Dat�is�helemaal�goed
natuurlijk.�Kunnen�we�daarvan�een�terugkoppeling�verwachten?
Er�wordt�ook�gesproken�over�baby's�en�kinderen.�Van
die�alinea�begrijpen�wij�niets.�We�gaan�eerder�inzetten,�direct�melden�aan�de�Raad�voor�de�Kinderbescherming�en
er�is�geen�rol�voor�het�AMK�meer.�Is�dat�er�helemaal�uitgeschreven�dan?�Graag�krijgen�we�hierop�een�toelichting
van�de�staatssecretaris.
Eenzelfde�onbegrijpelijke�zin�staat�bij�aanbeveling�2a
over�professionaliseren:�de�definitie�"kindermishandeling"

2 februari 2011
TK�47

47-5-82

Van�Toorenburg
staat�niet�in�de�weg�aan�interveniëren�als�fysieke�veiligheid�wordt�bedreigd.�Graag�krijg�ik�ook�hier�uitleg�over.
Vervolgens�wordt�er�ingegaan�op�het�toestemmingsvereiste.�Het�is�heel�belangrijk�dat�professionals�die�met
ouders�werken�en�die�zien�dat�het�gevaarlijk�wordt�voor
kinderen,�ingrijpen.�Wat�doen�wij�eigenlijk�als�er�nog�geen
ondertoezichtstelling�is?�Hoe�organiseren�wij�dan�het�toestemmingsvereiste?�Aan�wie�meldt�men�dan?�Wij�moeten
bovendien�leren�van�voorvallen.�Waarom�zou�alleen�de�Inspectie�jeugdzorg�zich�beter�moeten�richten�op�het�onderzoek�naar�calamiteiten?�Bureau�Jeugdzorg�moet�dat�toch
ook�doen,�evenals�het�AMK�en�de�Raad�voor�de�Kinderbescherming?�Indertijd�hebben�wij�met�het�Openbaar�Ministerie�gesproken.�Als�er�dwalingen�zijn�bij�het�OM,�wordt
er�van�alles�aan�gedaan�om�intern�tegenspraak�te�organiseren�en�zichzelf�25�keer�tegen�het�licht�te�houden.�Wij
zien�dit�eigenlijk�niet�als�er�iets�misgaat�bij�de�jeugdzorg.
Kan�de�staatssecretaris�daarop�ingaan?�Laten�wij�bovendien�duidelijk�zijn.�Wat�het�CDA�betreft,�gaat�het�niet�alleen�over�professionalisering,�maar�ook�over�tuchtrecht.
Tuchtrecht�is�een�wezenlijk�onderdeel.�Wij�geloven�daar
in,�maar�dan�wel�naast�de�professionalisering.
In�de�brief�wordt�nog�één�punt�expliciet�genoemd:�de
meldcode�en�de�meldplicht.�Wij�hebben�daarover�net�al
een�discussie�mogen�aanhoren.�Ik�kan�hier�kort�over�zijn,
want�wij�hebben�al�heel�vaak�gezegd�dat�wij�ervan�overtuigd�zijn�dat�je�de�problemen�niet�oplost�met�een�meldplicht.�Wij�zijn�overtuigd�door�de�argumenten.�Een�meldplicht�is�niet�effectief.�Als�je�de�zaak�internationaal�bekijkt,
is�die�plicht�zelfs�bewezen�ineffectief.�Hoe�kan�een�professional�gewoon�zijn�werk�doen,�als�hij�moet�melden�zodra�hij�een�vermoeden�heeft?�Dan�kan�hij�er�dus�niet�echt
naar�kijken;�hij�kan�het�dan�niet�inschalen�en�mag�zijn�professionaliteit�niet�gebruiken.�Hij�zal�dan�uit�angst�maar
melden�en�vervolgens�alles�uit�zijn�handen�laten�vallen.
Het�gaat�erom�dat�professionals�kunnen�zien�wat�er�gebeurt.�Terecht�wordt�daar�vandaag�op�gewezen.�Dit�schiet
inderdaad�tekort�ten�aanzien�van�de�huisartsen.�De�huisartsen�zeggen�dit�zelf�ook.�Men�tekent�niet�eens�in�voor�de
cursussen�om�het�te�signaleren.�Hoe�is�dit�mogelijk?�Deze�dingen�moeten�wij�oplossen.�Mensen�moeten�weten
wat�zij�kunnen�zien.�Zij�moeten�kunnen�instappen�als�er
iets�aan�de�hand�is.�Zij�moeten�weten�waar�zij�dan�moeten
zijn.�Dit�moet�je�echter�niet�oplossen�met�een�plicht.�Net
werd�een�voorbeeld�genoemd.�Als�een�kind�aangeeft�dat
het�mishandeld�is,�kan�het�niet�zo�zijn�dat�iedereen�achteroverleunt.�Dit�los�je�niet�op�met�een�meldcode�of�een
meldplicht.�Wij�hebben�immers�een�melding.�Wat�doen
daarmee?�Daar�gaat�het�ons�om.
Ik�kom�nu�op�de�bespreking�van�het�wetsvoorstel.�Kinderen�hebben�recht�op�een�gezonde�en�evenwichtige�ontwikkeling�in�hun�groei�naar�zelfstandigheid.�Ouders�zijn
hiervoor�als�eerste�verantwoordelijk.�Het�kind�hoort�in
principe�bij�de�ouders�thuis�te�wonen.�Als�zich�binnen
het�gezin�echter�problemen�voordoen�en�dit�recht�ernstig
wordt�aangetast,�dan�moet�er�worden�ingrepen.�Het�gezin�moet�snel�hulp�op�maat�worden�aangeboden.�Wij�komen�in�dit�verband�allereerst�bij�een�stokpaardje�van�het
CDA,�namelijk�de�Centra�voor�Jeugd�en�Gezin.�Wij�kunnen�het�over�van�alles�hebben,�maar�feitelijk�hebben�wij
het�hier�over�het�oplossen�van�een�drama.�Dat�moeten
wij�tegen�elkaar�blijven�zeggen.�Wat�wij�ook�en�nog�veel
meer�moeten�doen,�is�dit�soort�drama's�voorkomen.�Wij
blijven�ervan�overtuigd�–�daarom�zijn�wij�ook�blij�dat�dit
zo�voortvarend�is�opgepakt�door�het�vorige�kabinet�en�het
nu�ook�voortgaat�–�dat�de�Centra�voor�Jeugd�en�Gezin�in

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

de�kern�van�de�samenleving�goed�functioneren.�Mensen
die�eigenlijk�onmachtig�zijn�en�niet�zo�goed�weten�hoe�zij
dingen�moeten�aanpakken,�moeten�snel�ergens�terechtkunnen�om�ervoor�te�zorgen�dat�zij�bij�machte�zijn�om�een
goede�opvoeding�te�bieden.�Op�die�manier�ben�je�zoveel
vóór.
Wij�moeten�onze�ogen�echter�niet�sluiten.�Soms�moeten�wij�hier�ook�spreken�over�kinderbescherming.�De
gronden�voor�kinderbescherming�liggen�in�de�wet�vast.
De�kinderrechter�zal�steeds�in�het�concrete�geval�beoordelen�of�een�kind�zodanig�wordt�bedreigd�dat�er�aan�de
grond�is�voldaan�en�een�kinderbeschermingsmaatregel
dus�gerechtvaardigd�is.�Als�de�ouders�de�aangeboden
hulp�niet�vrijwillig�accepteren,�zal�de�overheid�maatregelen�moeten�nemen�om�kinderen�te�beschermen.�Deze�in
een�memorie�van�toelichting�geformuleerde�uitgangspunten�vormen�de�basis�van�de�wijzigingsvoorstellen�die�wij
vandaag�bespreken.�Zij�worden�door�de�CDA-fractie�volledig�onderschreven.
Over�welke�verbeteringen�hebben�wij�het�dan?�Over
een�betere�formulering�van�de�gronden�voor�gezagbeperkende�en�bedreigende�maatregelen�en�over�een�verplichting�voor�de�rechter�om�in�de�beschikking�de�concrete�bedreigingen�in�de�ontwikkeling�van�het�kind�op�te�nemen,�waardoor�zo'n�ots�gericht�kan�worden�uitgevoerd.
Dit�bevordert�ook�de�transparantie�en�het�vertrouwen�van
ouders�om�uiteindelijk�weer�zelf�ouder�te�kunnen�zijn.�Zij
zien�dan�namelijk�beter�waar�het�schort.�Een�andere�verbetering�is�het�recht�van�Bureau�Jeugdzorg�om�informatie�bij�derden�te�vragen,�buiten�de�ouders�om.�Er�ligt�een
amendement�van�ons�voor�om�daar�nog�een�verbreding
in�uit�te�voeren.�Verder�is�er�de�bepaling�over�de�verantwoording�over�de�uitvoering�van�de�voogdij�door�de�Raad
voor�de�Kinderbescherming.�Het�is�ook�een�verbetering
dat�de�burgemeester�de�mogelijkheid�heeft�om�de�Raad
voor�de�Kinderbescherming�bij�verschil�van�mening�te
dwingen�om�de�zaak�voor�de�rechter�voor�te�leggen.�Verder�zijn�we�blij�met�de�uitvoering�van�de�motie-Çörüz�om
wanneer�dat�noodzakelijk�is�ook�overige�kinderen�mee�te
nemen�in�de�ondertoezichtstelling.
Omdat�het�CDA�er�in�de�vorige�periode�erg�mee�bezig�is�geweest,�zijn�we�helemaal�blij�met�de�versterking
van�de�positie�van�pleegouders,�maar�ook�van�gewone
ouders.�Vandaar�onze�notitie�over�de�pleegzorg.�We�zijn
blij�met�de�mogelijkheden�voor�ouders�en�pleegouders
tot�medezeggenschap,�tot�het�indienen�van�klachten,�tot
beroep�tegen�een�rechterlijke�beschikking�en�tot�het�inschakelen�van�deskundigen�voor�een�second�opinion.�Ik
begrijp�dat�daarover�wat�verwarring�is.�Ik�heb�de�mogelijkheid�tot�een�second�opinion�wel�in�het�voorstel�gelezen,�maar�mevrouw�Van�der�Burg�vraagt�zich�af�of�die�erin�staat.�Het�zou�goed�zijn�als�de�staatssecretarissen�daarover�vandaag�helderheid�konden�scheppen.
Wij�waren�echter�nog�niet�helemaal�tevreden.�Daarom
hebben�wij�enkele�amendementen�mede�ondertekend�en
hebben�wij�ook�zelf�een�amendement�ingediend.�De�wijzigingsvoorstellen�hebben�een�lange�weg�afgelegd.�Veel
mensen�hebben�geadviseerd�en�in�de�Kamer�is�op�verschillende�momenten�over�voorstellen�gesproken.�Toch
hebben�wij�nog�een�paar�punten.
Het�gaat�vandaag�terecht�over�de�vraag�of�het�woordje
"ernstig"�moet�blijven�staan�of�niet.�Ook�voor�de�CDA-fractie�is�dit�een�worsteling.�Aan�de�ene�kant�geloven�wij�in
verruiming�van�de�gronden�voor�ots.�Daarom�stond�die�in
het�vorige�coalitieakkoord�en�hebben�wij�er�zo'n�punt�van
gemaakt.�Je�moet�niet�hoeven�wachten�tot�de�zaak�uit�de

2 februari 2011
TK�47

47-5-83

Van�Toorenburg
hand�loopt;�het�is�belangrijk�om�eerder�in�te�grijpen.�Ook
in�relatief�lichte�situaties�zou�je�dus�moeten�kunnen�ingrijpen.�Ik�begrijp�de�aarzelingen�hierover.�Daarom�vind�ik
het�heel�verstandig�dat�er�een�amendement�voorligt.�Misschien�moet�je�de�uitbreiding�van�de�gronden�inderdaad
niet�direct�doorschakelen�naar�uithuisplaatsing.�Toch�kan
ik�me�die�uitbreiding�voor�ondertoezichtstelling�wel�voorstellen.
Daarnaast�worstel�ik�nog�met�het�antwoord�van�de
staatssecretaris�over�de�motie-Çörüz.�We�hebben�steeds
gezegd�dat�we�voorwaardelijke�ondertoezichtstellingen
willen.�De�staatssecretaris�heeft�gezegd�dat�dit�allang�kan
en�gebeurt�en�dat�er�dus�geen�enkel�probleem�is.�Ik�denk
dat�dit�niet�zo�is.�We�moeten�hier�opnieuw�over�spreken.
Vandaag�is�weer�duidelijk�geworden�dat�er�behoefte�is�om
in�lichte�situaties�niet�meteen�te�hoeven�terugvallen�op
een�ondertoezichtstelling.�Je�moet�in�de�voorwaardelijke
sfeer�al�iets�kunnen�doen.�We�willen�dus�nieuw�licht�op�de
motie-Çörüz.�We�vinden�dit�namelijk�belangrijk.�Anders
zullen�we�met�een�motie�komen�of�alsnog�een�amendement�indienen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Mevrouw�Van�Toorenburg�zegt�dat�ze�het�amendement
van�de�heer�Bontes�en�mevrouw�Van�der�Burg�waarin
wordt�voorgesteld�om�"ernstig"�erin�te�houden,�interessant�vindt.�Het�is�echter�niet�door�het�CDA�ondertekend,
terwijl�het�van�een�coalitiepartij�en�de�gedoogpartij�komt.
Waarom�niet?
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Omdat�wij�een�zelfstandige�afweging�maken.�Wij�vinden
het�belangrijk�dat�eerder�kan�worden�ingegrepen.�Er�moet
niet�hoeven�te�worden�gewacht�tot�er�een�hoop�ellende�is,
waardoor�iemand�ernstig�wordt�bedreigd�in�zijn�ontwikkeling.�Wij�willen�dus�wel�dat�er�eerder�wordt�ingegrepen.�Ik
begrijp�echter�dat�niet�meteen�moet�worden�opgeschaald
naar�uithuisplaatsing.�Niet�voor�niets�heeft�de�minister
van�Justitie�het�in�2006�in�een�brief�aan�de�Kamer�over
aanpassen�van�de�gronden,�zodanig�dat�de�maatregel�ook
voor�relatief�lichte�zaken�kan�worden�aangevraagd.�Dat�is
noodzakelijk�voor�onbedreigd�opgroeien,�maar�het�gaat
daarbij�wel�over�het�treffen�van�lichte�maatregelen.�Wij
hebben�ons�altijd�in�die�koppeling�herkend,�maar�die�lijkt
er�nu�uit�te�zijn.�Wij�willen�dat�eerder�kan�worden�opgetreden,�maar�er�moet�niet�per�definitie�meteen�kunnen�worden�doorgeschakeld�naar�uithuisplaatsing.�Daar�aarzelen
wij�dus.�Wij�zijn�ervoor�om�"ernstig"�eruit�te�halen�bij�de
ondertoezichtstelling,�maar�willen�expliciet�horen�dat�de
voorwaardelijke�ondertoezichtstelling�mogelijk�is.�Dan�zijn
de�stapjes�er�die�wij�willen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Wij�verschillen�van�mening,�maar�ik�begrijp�dat�dit�het
CDA-standpunt�is.�Dat�is�prima,�maar�dit�betekent�een�stijging�van�het�aantal�ots'en.�De�caseload�van�gezinsvoogden�zal�toenemen�en�de�kinderrechters�zullen�met�meer
zaken�te�maken�krijgen.�Op�dat�vlak�moet�het�CDA�dan
ook�leveren.�Gaat�mevrouw�Van�Toorenburg�daar�nog�op
in?�Wat�vraagt�de�CDA-fractie�van�het�kabinet�aan�investeringen�in�die�kant�van�de�zaak?
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
We�hebben�in�de�procedurevergadering�gesproken�over
het�feit�dat�jeugdzorg�en�jeugdbescherming�uit�elkaar�zijn
gehaald.�Eigenlijk�voelt�dat�niet�gelukkig.�Dat�merken�we

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

vandaag�weer.�We�hebben�het�over�jeugdbescherming.
Daarbij�gaat�het�over�maatregelen�op�het�minieme�gebied
waarop�snel�wordt�ingegrepen,�maar�eigenlijk�draait�het
natuurlijk�om�de�Kamerbrede�vaststelling�dat�er�veel�meer
moet�worden�geïnvesteerd�in�preventie.�Het�is�dus�en/en.
Dat�stuk�moeten�wij�erbij�betrekken�om�–�dat�willen�wij
met�elkaar,�ook�met�de�heer�Dibi�–�ervoor�te�zorgen�dat
wij�bij�die�Centra�voor�Jeugd�en�Gezin�sneller�kunnen�ingrijpen,�zodat�je�dit�traject�minder�snel�nodig�hebt.�Als�het
nodig�is,�moeten�wij�ze�kunnen�inzetten;�daarvoor�hebben�wij�deze�wet.�Maar�wij�denken�niet�dat�er�daardoor
per�definitie�vreselijk�veel�meer�ondertoezichtstellingen
en�uithuisplaatsingen�komen,�omdat�wij�ook�dat�voorveld
beter�regelen.
De�heer�Dibi�(GroenLinks):
Wij�zijn�het�op�veel�punten�eens,�maar�mevrouw�Van
Toorenburg�loopt�weg�van�de�gevolgen�van�haar�keuze.�Zij�zegt:�wij�willen�de�gronden�voor�de�ots�verruimen.
Dat�betekent,�of�wij�het�leuk�vinden�of�niet,�een�toename
van�het�aantal�ots'en,�een�extra�stijging�van�de�caseload
van�de�gezinsvoogden�en�meer�werk�voor�kinderrechters.
Op�dat�punt�blijft�het�akelig�stil,�dus�ik�vraag�het�nog�een
keer.�Wat�gaat�zij�daarin�investeren?�Of�zegt�zij:�wij�gaan
het�verruimen�en�wat�dat�vervolgens�betekent�voor�de
professionals�kan�ons�niet�zoveel�schelen?
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
De�toon�wordt�een�beetje�hoger,�maar�ik�herken�het�probleem�niet.�Als�je�iets�eerder�ingrijpt,�hoef�je�het�iets�later
niet�te�doen.�Ik�denk�niet�dat�er�direct�meer�gevallen�komen.�Ik�denk�dat�je�eerder�kunt�ingrijpen�waardoor�je�misschien�wel�sneller�klaar�bent;�dat�blijkt�ook�uit�de�Deltamethode.�Misschien�worden�het�wel�minder�ots'en.�Laten
wij�de�vinger�aan�de�pols�houden,�maar�ik�herken�het�probleem�niet.�Ik�wil�dat�wij�niet�gaan�zitten�wachten�totdat
problemen�heel�groot�zijn,�waardoor�je�heel�zware�middelen�moet�inzetten.�Wij�moeten�de�preventie�beter�op�orde
hebben�en�eerder�ingrijpen.�Dat�is�wel�duidelijk.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Ik�kom�even�terug�op�de�voorwaardelijke�ots.�Mevrouw
Van�Toorenburg�citeert�de�staatssecretaris�en�zegt:�het
kan�al.�De�staatssecretaris�bedoelt�dat�de�rechter�een�verzoek�tot�ots�kan�terugwijzen:�kom�over�zoveel�maanden
nog�maar�eens�terug�en�kijk�nog�maar�eens�of�er�dan�wel
"vrijwillig"�is�meegewerkt.�Dat�kan,�maar�daarmee�hebben�wij�niet�–�dat�was�oorspronkelijk�wel�de�bedoeling�–
in�de�wet�geformaliseerd�dat�bij�een�lichtere�bedreiging
ook�een�lichtere�maatregel�verplicht�kan�worden�opgelegd.�Dat�doet�de�rechter�dan�niet.�Hij�zegt�niet:�u�moet�nu
gewoon�aan�deze�maatregel�meewerken.�Hij�zegt:�gaat�u
nog�maar�eens�terug,�over�zoveel�maanden�zie�ik�u�weer,
maar�u�gaat�nog�even�verder�in�het�vrijwillige�traject.�Ook
dat�vind�ik�een�vorm�van�drang�en�dwang.�Ik�zeg�niet�dat
het�niet�toegestaan�is.�Natuurlijk�kan�alles�in�de�sfeer�van
drang�en�dwang,�maar�ook�dat�is�een�informele�manier
van�omgaan�met�de�wet.�In�de�wet�zelf�bestaat�niet�zoiets�als�een�formele�voorwaardelijke�ots.�In�de�wet�en�ook
in�het�wetsvoorstel�wordt�niet�formeel�de�mogelijkheid
gecreëerd�om�bij�een�lichtere�bedreiging�ook�een�lichtere�maatregel�rechtstreeks�op�te�leggen.�Is�mevrouw�Van
Toorenburg�dat�met�mij�eens?

2 februari 2011
TK�47

47-5-84

Van�Toorenburg
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Ja,�dat�is�ook�precies�de�reden�waarin�ik�de�motie-Çörüz
volgens�mij�voor�de�derde�keer�afstof.�Wij�blijven�iedere
keer�weer�in�dat�cirkeltje�draaien:�kan�het�nou,�is�het�echt
bijna�een�wettelijke�mogelijkheid�omdat�het�er�ligt,�maar
even�niet�wordt�ingezet?�Daarom�willen�wij�er�vandaag
opnieuw�aandacht�aan�besteden.�Laat�ik�er�heel�duidelijk�over�zijn.�Wij�willen�eerst�gewoon�vrijwillige�hulp�en
dan�een�voorwaardelijke�ondertoezichtstelling�zodat�mensen�wat�dwang�voelen.�Dan�kan�er�een�ots�komen,�ook�bij
lichtere�maar�niet�meteen�die�zware�bedreigingen�en�dan
kunnen�wij�opschalen.�Volgens�mij�zijn�wij�het�er�allemaal
over�eens�dat�wij�deze�volgorde�erin�moeten�brengen.�Het
is�inderdaad�onderwerp�van�debat�hoe�wij�het�beste�daaruit�kunnen�komen.�Daarop�hoor�ik�graag�de�reactie�van�de
staatssecretaris,�want�ik�ben�eigenlijk�niet�tevreden�met
zijn�reactie�op�het�opnieuw�in�stelling�brengen�van�de�motie�van�het�CDA.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Mevrouw�Van�Toorenburg�heeft�in�de�kantlijn�een�opmerking�gemaakt�dat�het�toch�wel�jammer�is�dat�jeugdzorg�en
jeugdbescherming�uit�elkaar�zijn�getrokken.�Het�is�jammer
dat�mevrouw�Van�Toorenburg�dat�nu�pas�zegt,�want�zij
had�dat�misschien�moeten�doen�in�de�coalitieonderhandelingen�of�bij�het�verdelen�van�de�posten�om�vooral�zo'n
minister�voor�Jeugd�en�Gezin�te�bewaren,�want�die�hadden�wij�daar�toch�juist�voor.�Maar�goed,�dat�is�verleden
tijd;�dat�kunnen�wij�niet�meer�terugdraaien.�Wij�proberen
dat�natuurlijk�wel�te�doen�in�de�commissie�voor�Jeugdzorg�om�de�integraliteit�vast�te�houden.
Mevrouw�Van�Toorenburg�pleit�er�erg�voor�om�dit�wetsvoorstel�grotendeels�te�ondersteunen.�Onder�welke�omstandigheden�ziet�zij�dit�gebeuren?�Kan�zij�zelf�een�voorbeeld�geven�van�die�"ots�light"?
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Laat�ik�het�voor�de�toeschouwer,�zo�die�er�nog�is�om�kwart
over�tien,�eenvoudig�houden.�Wij�hebben�een�interruptiedebatje�gehad�met�de�PVV�waarin�wij�zien�dat�wij�vaak
stevige�taal�spreken�wanneer�kinderen�huishouden�in
de�straten�zonder�dat�zij�direct�megacriminaliteit�plegen,
maar�totaal�ontspoord�zijn.�Ouders�spelen�geen�enkele
rol.�Is�er�dan�sprake�van�een�ernstige�bedreiging?�Daarover�kun�je�discussiëren,�maar�ik�wil�die�discussie�niet.
Ik�wil�gewoon�dat�wij�heel�kritisch�kijken�naar�ouders�die
hun�verantwoordelijkheid�niet�nemen.�Mevrouw�Dijkstra
gaf�net�een�voorbeeld�waarin�er�ook�al�sprake�is�van�een
soort�verwaarlozing.�Misschien�kunnen�wij�eerder�optreden.�Dat�staat�ook�in�de�memorie�van�toelichting.�Dat
hebben�wij�al�eerder�met�elkaar�bedacht,�ook�in�de�vorige
coalitieonderhandelingen�met�de�ChristenUnie.�Die�lichtere�opvoedondersteuning�kun�je�dan�wat�meer�gedwongen
inzetten.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Mevrouw�Van�Toorenburg�zegt�die�discussie�niet�te�willen,
maar�daar�gaat�dit�hele�wetsvoorstel�om.�Zij�geeft�een
voorbeeld�van�jongeren�die�laat�op�straat�lopen.�Als�wij
die�van�de�straat�moeten�halen�en�daar�een�ots-light�voor
moeten�gaan�organiseren,�dan�krijgt�de�Staat�het�heel�erg
druk.�Ik�mag�toch�hopen�dat�zij�voor�dergelijke�jongeren
geen�ots�wil�opleggen?

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Ik�ben�het�er�niet�mee�eens�dat�wij�het�dan�enorm�druk
krijgen.�Ik�ben�het�er�zeer�zeker�mee�eens�dat�wij�dit�wél
doen.�Ik�ben�niet�voor�niets�vele�jaren�directeur�van�een
jeugdinrichting�geweest.�Ik�heb�al�die�kinderen�zien�binnenkomen�en�gedacht:�waarom�is�er�nou�toch�niet�eerder�ingegrepen,�waarom�hebben�wij�met�de�armen�over
elkaar�zitten�kijken�hoe�zo'n�kind�zichzelf�de�vernieling�in
helpt�en�zijn�wij�pas�gaan�optreden�toen�het�de�boel�ging
slopen?�Uiteindelijk�komt�zo'n�kind�dan�via�een�strafrechtelijke�maatregel�in�een�instelling�terecht.�Dat�willen�wij
gewoon�niet�meer.�Laten�wij�nou�toch�eens�eerder�ingrijpen�met�elkaar.
De�heer�Voordewind�(ChristenUnie):
Het�kan�natuurlijk�een�andere�cultuur�zijn�om�laat�op
straat�rond�te�lopen.�Ouders�moeten�vooral�in�het�vrijwillige�kader�erop�worden�aangesproken�dat�die�kinderen
misschien�overlast�geven,�voordat�wij�overgaan�tot�een
ots.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Dat�heb�ik�ook�gezegd.�Dat�is�precies�het�stapje�dat�wij
willen�zetten.�Daarom�zijn�wij�als�CDA�zo�bezig�en�heeft
uw�voorman�dat�nog�netjes�voor�ons�uitgewerkt�in�die
Centra�voor�Jeugd�en�Gezin.�Daar�begint�die�vrijwillige
hulpverlening.�Natuurlijk�ga�je�daar�beginnen.�Wij�weten�allemaal�dat�er�categorieën�van�mensen�zijn�die�daar
niet�komen,�die�zich�daar�niet�mee�bezig�willen�houden.
Er�zijn�mensen�die�zich�eigenlijk�niets�van�hun�kinderen
aantrekken.�Je�kunt�in�eerste�instantie�proberen�om�daar
vrijwillig�binnen�te�komen.�Daarna�kun�je�een�stok�achter
de�deur�zetten�en�dan�kun�je�opschalen,�net�zolang�tot�ouders�gewoon�weer�verantwoordelijkheid�nemen,�net�zolang�tot�zíj�weer�met�hun�kinderen�aan�de�slag�gaan�en
niet�de�politie.
Wij�willen�die�geschillenregeling�misschien�toch�weer
terug�in�de�wet�hebben.�Er�is�verschil�van�mening.�De
rechters�zeggen:�niet�doen,�want�anders�krijgen�wij�weer
die�vermenging�van�uitvoering�en�rechtspraak.�Jeugdzorg�Nederland�is�er�ook�niet�zo'n�voorstander�van.�De
cli‍ënten�zijn�er�echter�heel�erg�enthousiast�over.�Pleegouders�en�inspectie�vinden�het�ook�een�goed�idee.�De�motivering�in�de�stukken�is�een�beetje�arm.�Het�zijn�allemaal
pragmatische�redenen�waarom�wij�dat�niet�zouden�willen�doen,�terwijl�ik�het�argument�van�de�inspectie�heel�valide�vind.�Zij�zegt�dat�de�hulpverlening�op�deze�manier
beter�op�gang�kan�worden�gebracht.�De�geschillen�gaan
een�goed�einde�van�de�ots�niet�in�de�weg�zitten.�Wij�horen�graag�van�het�kabinet�wat�de�inhoudelijke�argumenten�zijn�om�niet�op�de�schreden�terug�te�keren�en�de�geschillenregeling�weer�op�te�nemen.�Wij�vinden�de�geschillenregeling�in�ieder�geval�interessant�genoeg�om�haar�in
een�amendement�voor�te�leggen.
Ik�kom�op�het�serieus�nemen�van�de�ouders�als�belanghebbende.�In�de�beantwoording�van�onze�vragen�op�dit
punt�staat�dat�ouders�heel�erg�serieus�worden�genomen.
Er�wordt�gesproken�over�onderzoek�van�de�Raad�voor�de
Kinderbescherming�en�over�kinderbeschermingsmaatregelen�en�procedures�voor�de�kinderrechter.�Voor�de�kwaliteit�van�het�raadsonderzoek�wordt�verwezen�naar�het
kwaliteitskader�en�de�protocollen,�die�een�gedetailleerde
beschrijving�geven�van�hoe�het�allemaal�moet.�Gaan�wij
het�serieus�nemen�van�de�ouders�alleen�maar�in�protocollen�verwerken?�Gaan�wij�door�een�enorme�bureaucratie
ineens�zeggen:�langs�dit�protocolletje�gaan�wij�afvinken

2 februari 2011
TK�47

47-5-85

Van�Toorenburg
of�wij�papa�en�mama�erbij�hebben�betrokken?�Wij�hikken
hiertegen�aan.
Over�de�voorwaardelijke�ondertoezichtstelling�heb�ik�al
het�een�en�ander�gezegd.�De�CDA-fractie�is�er�ook�erg�gelukkig�mee�dat�een�andere�motie�van�de�CDA-fractie,�over
de�"flex"-ondertoezichtstelling,�eindelijk�een�basis�krijgt
in�de�wet.�Daarmee�zal�er�meer�van�worden�uitgegaan
dat�er�wel�een�problematiek�is�waaraan�iets�gedaan�moet
worden,�maar�dat�dit�niet�automatisch�gedurende�een
jaar,�steeds�gevolgd�door�verlenging,�gebeurt.�Er�moet
veel�meer�maatwerk�komen.�Daarover�hebben�wij�zojuist
met�elkaar�gediscussieerd:�opschalen�met�stapjes.�Daarbij
gaat�het�dus�niet�alleen�om�de�ernst�en�de�zwaarte,�maar
ook�om�de�tijd.�De�motie�van�de�CDA-fractie�wordt�dus
eindelijk�ook�op�dit�punt�uitgevoerd.�Onze�conclusie�is�dus
dat�wij�zeer�blij�zijn�dat�het�werk�dat�wij�de�afgelopen�jaren�hebben�verricht�om�het�kabinet�op�het�punt�van�de
jeugdbescherming�goed�op�de�rails�te�krijgen,�zijn�vruchten�begint�af�te�werpen.�Er�zijn�nog�wel�wat�dingetjes�die
verbeterd�kunnen�worden,�maar�ga�zo�door!

De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Voorzitter.�De�heer�Van�der�Staaij�hoopt�de�tweede�termijn
te�doen,�maar�kan�vanwege�andere�verplichtingen�nu�niet
aanwezig�zijn.�Ik�ben�woordvoerder�op�het�terrein�van�vijf
ministeries.�Ik�had�niet�per�se�de�behoefte�om�daar�een
zesde�aan�toe�te�voegen,�maar�het�gaat�wel�om�een�heel
belangrijk�onderwerp�waar�wij�waarde�aan�hechten.�Weinig�gebeurtenissen�zijn�immers�zo�ingrijpend�en�spanningsvol�als�het�inbreken�van�de�overheid�in�de�natuurlijke�band�van�het�gezin.�Normaliter�biedt�dat�gezin�juist
de�basale�bescherming�die�noodzakelijk�is�voor�een�evenwichtige�ontwikkeling�van�kinderen.�Het�gezin�biedt�ook
bescherming�tegen�de�macht�en�de�invloed�van�de�Staat;
in�feite�is�dat�precies�het�tegenovergestelde�van�waar�wij
het�nu�over�hebben.�Daarom�is�het�juist�ingrijpend�als�het
gezin�een�ernstige�bedreiging�voor�het�kind�wordt.�Ingrijpen�door�de�overheid�kan�dan�helaas�noodzakelijk�zijn.
Voor�ons�is�van�cruciaal�belang�dat�de�overheid�zoveel
mogelijk�terughoudendheid�betracht.�Juist�op�dit�punt
hebben�wij�grote�bezwaren�tegen�het�wetsvoorstel.�De
amendementen�van�de�fracties�van�de�PVV�en�de�VVD�beschouwen�wij�als�een�noodzakelijke�voorwaarde�voor�onze�steun�aan�het�wetsvoorstel.
Dit�wetsvoorstel�kent�een�bijzondere�geschiedenis,�die
het�afgelopen�decennium�gekleurd�is�door�schokkende
gezinsdrama's.�Gevoelens�van�onbegrip,�frustratie�en�verbijstering�komen�boven.�Die�gevoelens�zijn�herkenbaar�en
begrijpelijk�en�hebben�doorgewerkt�in�het�beleid.�Sinds
2004�is�stevig�ingezet�met�het�actieprogramma�Beter�beschermd.�De�Raad�voor�de�Rechtspraak�deed�in�dat�jaar
ook�het�voorstel�om�de�eis�van�een�ernstige�bedreiging
te�laten�vervallen.�Die�inzet�is�uiteindelijk�in�het�coalitieakkoord�van�het�kabinet-Balkenende�IV�gekomen.�Het�is
belangrijk�om�te�benoemen�dat�dit�wetsvoorstel�zich�juist
niet�richt�op�ernstige�gevallen,�maar�op�de�lichte.�Het�is
de�vraag�of�dit�wetsvoorstel�voldoende�getuigt�van�evenwicht�en�bezonkenheid.�Nog�in�2001�constateerde�de�regering�en�de�Gezinsraad�immers�dat�een�lichtere�rechtsgrond�voor�ingrijpen�in�het�gezin�onhaalbaar�was.�Ook
vinden�in�de�loop�der�tijd�correcties�plaats�op�de�beweging�die�met�Beter�beschermd�is�ingezet.�In�het�actieplan
was�bijvoorbeeld�de�oneigenlijke�tegenstelling�te�vinden
dat�niet�langer�het�belang�van�de�ouders�maar�het�belang

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

van�het�kind�centraal�staat.�De�regering�neemt�daar�in�de
nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�inmiddels�afstand
van,�maar�mijn�vraag�is�of�dit,�als�je�dit�doortrekt,�juist
niet�voldoende�aanleiding�zou�moeten�zijn�om�de�amendementen�van�de�fracties�van�de�VVD�en�de�PVV�op�dit
punt�te�omarmen.
Voor�de�overheid�is�het�eerder�een�taak�om�ongeluk
van�burgers�te�voorkomen�dan�om�geluk�van�burgers
te�bevorderen.�De�SGP-fractie�vindt�dat�de�overheid�niet
een�te�grote�broek�moet�aantrekken�op�het�punt�van�de
gezondheid�en�kansen�van�kinderen,�omdat�zij�deze�verwachtingen�niet�kan�waarmaken.�Er�is�al�het�een�en�ander
gewisseld�over�de�effectiviteit�en�er�zijn�diverse�studies
aangehaald,�maar�het�gaat�juist�om�een�verbreding.�Dan
heeft�het�niet�veel�zin�om�naar�Nederlandse�studies�te�kijken.�Van�de�internationale�literatuur�word�je�niet�heel�vrolijk.�Kelly�en�Ramsey�concludeerden�in�2009�bijvoorbeeld
dat�internationaal�gezien�de�totale�effecten,�kosten�en�baten�nauwelijks�bekend�zijn.�Ja,�blijkens�internationale�vergelijkende�studies�die�gebruik�hebben�gemaakt�van�vele
observaties,�zijn�er�zelfs�negatieve�effecten.�Je�kunt�je�dus
afvragen�wat�die�effectiviteit�precies�is.�Zolang�je�goede
alternatieven�hebt,�moet�je�dit�niet�gebruiken.�De�stelling
van�pedagoog�Levering�dat�het�wetsvoorstel�een�fundamentele�wijziging�betekent�van�de�pedagogische�taak�van
de�overheid,�lijkt�onbetwistbaar.�Het�verschil�tussen�een
ernstige�bedreiging�en�een�bedreiging�is�geen�nuance.�De
opvatting�van�de�regering�dat�kinderen�moeten�opgroeien�zonder�vermijdbare�bedreigingen�is�bijvoorbeeld�zorgwekkend.�Dat�is�namelijk�simpelweg�onmogelijk.�Onderkent�de�staatssecretaris�het�risico�dat�deze�onrealistische
doelstelling�het�vizier�gaat�kleuren�van�degenen�die�in�de
jeugdbescherming�werkzaam�zijn?
Als�de�SGP-fractie�de�regering�goed�heeft�begrepen,
wil�zij�de�ondertoezichtstelling�in�zeker�zin�van�kleur�laten�verschieten�door�meer�maatwerk�mogelijk�te�maken.
Ook�voor�lichtere�gevallen�is�ondertoezichtstelling�mogelijk,�omdat�de�duur�ervan�beperkt�wordt.�Dat�klinkt�sympathiek,�maar�deze�glijdende�schaal�staat�op�gespannen
voet�met�de�principiële�grens�die�met�opleggen�van�een
ondertoezichtstelling�wordt�overschreden,�zeker�in�de
beeldvorming�en�de�beleving�van�de�ouders.�Hoe�houdt
de�regering�rekening�met�deze�realiteit?
In�het�commentaar�bij�het�wetsvoorstel�betoogt�professor�Wortmann�terecht�dat�jeugdzorg�eerst�haar�bestaande
taken�behoorlijk�moet�uitvoeren�voordat�aan�nieuwe�taken�wordt�begonnen.�Hoe�heeft�de�regering�dit�uitgangspunt�bij�het�wetsvoorstel�betrokken?�Wij�zijn�verontrust
door�de�conclusie�van�de�inspectie�dat�de�zorgvuldigheid
waarmee�de�Raad�voor�de�Kinderbescherming�en�Bureau
Jeugdzorg�beslissingen�nemen�over�een�onderzoek�onvoldoende�is.�De�regering�verwoordt�omfloerst�dat�verbeteringen�nodig�zijn,�maar�is�het�gelet�op�deze�fundamentele
kritiek�niet�verstandiger�om�eerst�het�actieplan�uit�te�voeren�waarmee�de�bestaande�problemen�aangepakt�worden
voordat�wij�de�ondertoezichtstelling�verruimen?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
De�heer�Dijkgraaf�gebruikt�meerdere�argumenten,�die�zich
onderling�slecht�verhouden.�Zijn�eerste�redenering�is�dat
verruiming�van�de�grondslag�om�in�te�grijpen�ten�principale�niet�gewenst�is.�Zijn�tweede�redenering�is:�zolang�de
zaak�niet�op�orde�is,�moeten�wij�het�niet�doen.�Dat�roept
de�vraag�op�wat�de�heer�Dijkgraaf�wil�als�wij�over�een
paar�jaar�de�zaak�wel�op�orde�hebben.�Vindt�hij�dan�dat

2 februari 2011
TK�47

47-5-86

Dijkgraaf
het�criterium�kan�worden�versoepeld?�Ik�vind�deze�vermenging�van�argumenten�niet�sterk.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Ik�kan�mij�daarbij�iets�voorstellen.�Het�geeft�aan�dat,
mocht�iemand�het�al�willen,�het�in�ieder�geval�niet�nu
moet�gebeuren.�Die�moet�het�dan�voor�zich�uit�schuiven
en�wachten�tot�de�boel�op�orde�is.�Dat�is�echter�zonder
meer�een�andere�discussie.
De�regering�geeft�aan�dat�dit�wetsvoorstel�afzonderlijk�van�de�herziening�van�het�stelsel�van�jeugdzorg�behandeld�kan�worden.�Naar�onze�mening�zorgt�juist�de�uitbreiding�van�bevoegdheden�in�dit�wetsvoorstel�ervoor
dat�dit�niet�het�geval�is.�De�kans�dat�een�ondertoezichtstelling�uitgesproken�wordt�bij�gebrek�aan�alternatieven
neemt�door�dit�voorstel�verder�toe.�Ook�dat�is�een�reden
voor�uitstel.�Onderzoek�van�DSP�geeft�aan�dat�nu�al�regelmatig�ondertoezichtstellingen�uitgesproken�worden�omdat�aanbod�voor�vrijwillige�hulpverlening�ontbreekt.�Het
zou�zelfs�met�10%�tot�20%�kunnen�dalen�als�dat�wel�op�orde�is.�Waarom�zet�de�regering�dan�de�deur�open�naar�nog
meer�ondertoezichtstellingen,�terwijl�de�ondersteuningsstructuur�nog�niet�op�orde�is?�Is�het�niet�verstandig�om
eerst�de�nieuwe�structuur�van�de�jeugdzorg�fatsoenlijk�te
regelen?
De�jeugdbescherming�moet�zo�veel�mogelijk�aansturen
op�hulpverlening�in�vrijwillig�kader.�Het�onderzoek�van
DSP�laat�zien�dat�er�wat�dat�betreft�nog�een�aantal�drempels�is.�Zo�wordt�bij�beëindiging�van�de�ondertoezichtstelling�niet�gekeken�of�begeleiding�in�vrijwillig�kader�kan
worden�voortgezet.�Er�is�bij�voogden�ook�weinig�zicht�op
mogelijkheden�binnen�het�vrijwillige�kader.�Hoe�wil�de
staatssecretaris�de�alertheid�hierop�vergroten?
Ook�wordt�geconstateerd�dat�bij�verlenging�van�de�ondertoezichtstelling�de�bereid�van�de�ouders�om�in�vrijwillig�kader�hulp�te�ontvangen�nauwelijks�wordt�gewogen.
Bij�ouders�die�geheel�bereid�zijn�tot�medewerking�is�dat
slechts�in�twee�derde�van�de�gevallen�zo.�Hoe�reageert�de
staatssecretaris�op�deze�cijfers�en�deze�conclusie?
In�diverse�adviezen�wordt�aangegeven�dat�een�toekomstbestendige�jeugdzorg�zich�meer�moet�richten�op
de�eigen�kracht�van�sociale�netwerken.�De�Raad�voor�de
Kinderbescherming�blijkt�echter�het�informele�netwerk
in�veel�gevallen�onbetrouwbaar�te�vinden.�Hoe�kijkt�de
staatssecretaris�tegen�deze�paradoxale�situatie?�Wordt
aan�informele�netwerken�voldoende�rechtgedaan?
De�SGP-fractie�heeft�bedenkingen�bij�de�manier�waarop�de�uitvoerende�tak�van�de�jeugdbescherming�is�ingericht.�Wij�vinden�die�behoorlijk�onlogisch�en�bureaucratisch.�Dat�wordt�door�het�wetsvoorstel�alleen�maar�versterkt.�Er�worden�allerlei�verplichtingen�en�mogelijkheden
geïntroduceerd�voor�de�Raad�voor�de�Kinderbescherming
en�Bureau�Jeugdzorg�om�elkaar�de�maat�te�nemen,�terwijl
zij�beide�deel�zijn�van�de�uitvoerende�macht.�Dat�is�wat
ons�betreft�dubbel�werk.�Deze�instanties�moeten�elkaar
niet�controleren,�want�dat�is�de�taak�van�de�rechter.�Het
getuigt�bovendien�van�wantrouwen�in�het�systeem.�Als�de
Raad�voor�de�Kinderbescherming�is�aangewezen�om�verzoeken�te�toetsen,�is�het�merkwaardig�om�Bureau�Jeugdzorg�de�bevoegdheid�te�geven�de�raad�te�omzeilen�als�de
uitkomst�hem�niet�bevalt.�Waarom�gaat�de�regering�verder�op�dit�pad?�In�veel�andere�landen�bestaat�één�instantie�voor�jeugdbescherming.�Waarom�hebben�wij�er�in�Nederland�per�se�twee�nodig?
Dit�wetsvoorstel�voorziet�in�een�bevoegdheid�voor�de
burgemeester�om�een�verzoek�te�doen�aan�de�Raad�voor

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

de�Kinderbescherming.�Normaal�is�zo'n�verzoek�verbonden�aan�een�probleem�met�betrekking�tot�de�openbare�orde.�Daarvan�is�hier�echter�hier�geen�sprake,�tenzij�wij�het
vergroten�naar�Gouda.�Dat�laatste�lijkt�mij�niet�de�meest
ideale�oplossing�en�ook�niet�de�bedoeling�van�dit�wetsvoorstel.�In�dit�soort�gevallen�is�meestal�geen�sprake�van
een�probleem�met�de�openbare�orde.�Moeten�wij�de�burgemeester�dan�wel�opzadelen�met�de�taak�van�probleemoplosser?�Wij�ontmoeten�heel�veel�burgemeesters�die
zeggen:�jullie�komen�er�niet�uit,�jullie�weten�niet�precies
hoe�het�moet�en�dus�moeten�wij�het�maar�doen.�Als�wij
het�al�bij�de�gemeente�willen�leggen,�zou�dan�de�wethouder�jeugdzaken�niet�geschikter�zijn�om�die�taak�uit�te�voeren�of�denkt�de�staatssecretaris�dat�dit�binnen�de�structuur�mogelijk�is?
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Ik�heb�niet�in�het�wetsvoorstel�gelezen�dat�de�burgemeester�iets�moet.�Het�betreft�een�situatie�waarin�de�burgemeester�iets�wil.�Volgens�mij�kan�dat�wel�degelijk�te�maken�hebben�met�problemen�met�de�openbare�orde,�waarbij�het�achterliggende�probleem�ook�in�het�gezin�zit.�Het
kan�bijvoorbeeld�zijn�dat�ouders�niet�optreden.�Het�is�natuurlijk�een�noodverband,�zo�zeg�ik�er�in�alle�eerlijkheid
bij,�voor�een�situatie�waarin�geen�van�de�betrokken�hulpverleners�heeft�doorgepakt,�niemand�heeft�doorgeëxerceerd�en�niemand�echt�heeft�ingegrepen�in�het�gezin.
Daarom�is�het�een�noodverband.�In�die�noodsituatie�moet
een�burgemeester�aan�de�bel�kunnen�trekken�en�vragen
om�in�te�grijpen�in�het�gezin,�bijvoorbeeld�vanwege�de
openbare�orde.
De�heer�Dijkgraaf�(SGP):
Het�zou�mij�al�helpen�als�de�staatssecretaris�morgen�antwoordt�dat�dit�tot�uitzonderingen�beperkt�is,�bijvoorbeeld
in�relatie�tot�de�openbare�orde.�Op�dat�gebied�heeft�de
burgemeester�immers�een�heel�duidelijke�taak.�Ik�ontmoet
echter�ook�veel�onvrede�bij�burgemeesters.�Zij�zeggen�dat
het�in�de�wet�wel�zo�kan�zijn�dat�zij�niets�moeten,�maar
dat�het�netwerk�ondertussen�wel�een�beroep�op�ze�gaat
doen.�Zij�stellen�dat�zij�de�professionaliteit�en�de�achtergrond�niet�hebben�om�tot�een�beslissing�te�komen.�Ik�ben
benieuwd�naar�de�visie�van�de�staatssecretaris�hierop.�De
vraag�is�of�dit�niet�verder�groeit�dan�wij�eigenlijk�zouden
moeten�willen.
De�verhouding�tussen�de�rechter�en�Bureau�Jeugdzorg
is�vaak�lastig�af�te�bakenen.�Eigenlijk�moet�het�uitgangspunt�zijn�dat�Bureau�Jeugdzorg�zich�houdt�aan�de�uitspraken�van�de�rechter.�In�de�praktijk�komen�wij�echter�gevallen�tegen�waarin�dat�niet�zo�is.�Ik�heb�bijvoorbeeld�een�casus�gezien�waarin�een�gezinsvoogd�expliciet�tegen�de�vader�zei�dat�het�naleven�van�de�door�de�rechter�bekrachtigde�omgangsregeling�naar�haar�mening�niet�wenselijk�was
en�dus�niet�zou�gebeuren.�Wat�is�de�reactie�van�de�staatssecretaris�op�dergelijke�signalen?�Hoe�wordt�dit�tegengegaan?�Naast�het�gegeven�dat�de�wereld�voor�betrokkene
al�behoorlijk�schudt,�moet�de�rechtszekerheid�in�elk�geval
als�een�huis�staan.
De�SGP-fractie�steunt�graag�verbeteringen�in�het�stelsel�van�jeugdbescherming.�Het�wetsvoorstel�bevat�mooie
aanknopingspunten.�Kort�samengevat�zijn�er�drie�verbeteringen�nodig�voor�onze�steun.�Allereerst�is�het�opnemen
van�de�ernstige�bedreiging�noodzakelijk.�Dat�wordt�via
de�amendementen�geregeld.�Verder�zou�de�burgemeester�niet�met�jeugdzorg�moeten�worden�belast,�of�zou�in
elk�geval�een�beantwoording�in�die�richting�moeten�dui-

2 februari 2011
TK�47

47-5-87

Dijkgraaf
den�zoals�ik�net�heb�geduid.�Tot�slot�is�het�wat�ons�betreft
wenselijk�om�nu�al�werk�te�maken�van�de�structuur�van�de
jeugdbescherming,�al�besef�ik�dat�het�inhoudelijke�debat
hierover�in�het�kader�van�de�toekomst�van�de�jeugdzorg
moet�worden�gevoerd.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geschorst.
De�voorzitter:
Dit�was�de�eerste�termijn�van�de�Kamer.�Morgenavond
hopen�wij�de�eerste�termijn�van�de�regering�te�kunnen
houden.�Ik�wens�de�staatssecretarissen�en�hun�staven
succes�met�de�voorbereiding�daarvan.
Mevrouw�Van�Toorenburg�(CDA):
Voorzitter,�u�sprak�zo�expliciet�over�de�eerste�termijn.
Betekent�dit�dat�u�er�niet�van�uitgaat�dat�wij�morgen�de
tweede�termijn�van�de�Kamer�hebben?�Het�zou�ons�eigenlijk�wel�een�lief�ding�waard�zijn�om�die�iets�uit�te�stellen,�zodat�wij�kunnen�nadenken�over�eventuele�moties�of
amendementen.
De�voorzitter:
De�planning�is�dat�"de�rest"�zal�plaatsvinden,�zoals�het�geagendeerd�is,�dus�inclusief�de�tweede�termijn,�maar�uiteindelijk�gaat�u�daar�straks�zelf�over.�Op�het�moment�dat
er�van�de�kant�van�de�regering�is�geantwoord,�kunt�u�altijd�nog�afwegen�of�u�vindt�dat�de�tweede�termijn�direct
moet�plaatsvinden�of�niet.�Als�onpartijdig�luisteraar�naar
dit�debat�vanavond,�zou�ik�zeggen�dat�ik�er,�met�de�kennis�van�nu,�eerst�nog�een�schriftelijke�ronde�aan�vooraf
had�laten�gaan,�want�ik�vind�dat�er�ook�wel�heel�veel�feitelijk�vragen�zijn�gesteld.�Ik�heb�nu�zelf�het�gevoel�dat�het
niet�helemaal�klaar�was�voor�behandeling.�Maar�goed,�dit
houdt�in�dat�er�dus�een�heel�uitgebreid�antwoord�zal�komen.�Dan�moet�u�zelf�morgenavond�de�afweging�maken.
De�heer�Dijsselbloem�(PvdA):
Dit�wordt�even�een�ordedebatje.�Laat�ik�daarin�alvast
het�signaal�afgeven�dat�ik�neig�naar�wat�mevrouw�Van
Toorenburg�zojuist�zei,�namelijk�dat�het�vanwege�de�zorgvuldigheid�misschien�wel�te�verkiezen�zou�zijn�om�onze
tweede�termijn�bijvoorbeeld�volgende�week�te�doen.
De�voorzitter:
Nogmaals,�daar�gaat�u�zelf�over.�Dat�kan�morgenavond
dus�zo�besloten�worden.
Sluiting�22.41�uur.

Tweede�Kamer

Herziening�maatregelen
kinderbescherming

2 februari 2011
TK�47

47-5-88