Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 282

Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector

Nr. 238

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 december 2015
In 2013 heeft het kabinet haar visie op de arbeidsmarkt in de zorg en
ondersteuning uiteengezet (Kamerstuk 29 282, nr. 181). Centrale
elementen daarin zijn een heldere verantwoordelijkheidsverdeling tussen
gemeenten, sociale partners en de rijksoverheid én een drietal uitgangspunten met bijbehorende maatregelen gericht op een verantwoorde
transitie op de arbeidsmarkt.
De afgelopen periode heb ik mede naar aanleiding van de Petitie Red de
Zorg overleg gevoerd met bonden en gemeenten over een toekomstvaste
langdurige zorg en ondersteuning. De uitkomsten van dat overleg vindt u
in de bijlage.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

kst-29282-238
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

1

Uitgangspunten voor een toekomstvaste langdurige zorg en
ondersteuning
Het kabinet neemt het signaal van de Volkspetitie Red de Zorg van de FNV
en het CNV, waar bijna 850 duizend mensen hun handtekening onder
hebben gezet, serieus. Naar aanleiding van de petitie heeft het kabinet de
FNV en het CNV uitgenodigd om te komen praten over de inhoud van de
petitie en wat er naar gezamenlijk oordeel nodig is voor een toekomstvaste langdurige zorg en ondersteuning. Omdat dit vraagstuk enkel in
gezamenlijkheid met gemeenten en werkgevers kan worden opgelost, is
ook met hen gesproken over het gewenste toekomstperspectief en de
actualiteit. De gesprekken hebben geleid tot een drietal gezamenlijke
uitgangspunten en een pakket aan maatregelen waarmee deze uitgangspunten in de praktijk kunnen worden gerealiseerd. Maatregelen die de
kwaliteit van de zorg en ondersteuning in de thuissituatie voor cliënten
waarborgen en bijdragen aan de positie van werknemers in de langdurige
zorg en ondersteuning.
Een toekomstvaste langdurige zorg en ondersteuning vraagt om
verantwoord marktgedrag binnen een heldere verantwoordelijkheidsverdeling. Verantwoord marktgedrag van gemeenten, maar ook van
werkgevers, werknemers en de organisaties die hen vertegenwoordigen.
Dat vraagt om een nieuwe aanpak door alle relevante partijen, zowel op
landelijk als regionaal niveau. Landelijke en regionale «Wmo-kamers»
– naar analogie van «De Werkkamer» en de regionale Werkbedrijven –
kunnen daarin een rol spelen. Het is de verantwoordelijkheid van het Rijk
om te zorgen voor een gelijk speelveld waarbinnen ieder zijn verantwoordelijkheid op een goede en zorgvuldige wijze kan uitoefenen. Op dat
speelveld neemt de Staatssecretaris van VWS met dit pakket maatregelen
zijn verantwoordelijkheid.
Uitgangspunt 1: perspectief creëren en zo snel mogelijk omzetten in
nieuwe werkgelegenheid.
Toekomstperspectief ondersteuning thuis
Nieuwe, brede functies op de grenzen van private persoonlijke dienstverlening, huishoudelijke hulp, begeleiding en persoonlijke verzorging
bieden effectieve en efficiënte vormen van ondersteuning die goed
aansluiten bij de beweging van «zorgen voor mensen» naar «zorgen dat
mensen zelfredzaam blijven en kunnen participeren in de samenleving».
Deze functies kunnen een belangrijke rol spelen in preventie, voorzorg en
vroegtijdige signalering, maar ook in de bestrijding van eenzaamheid en
het voorkomen van schuldenproblematiek. Denk bijvoorbeeld aan het op
tijd inschakelen van de wijkverpleegkundige of huisarts, waardoor hoge
kosten door onnodige inzet van zwaardere ondersteuning en professionele (medische / geestelijke) zorg in een later stadium kunnen zo worden
voorkomen. De ontwikkeling van nieuwe integrale functies op de grenzen
van huishoudelijke hulp, begeleiding en persoonlijke verzorging draagt bij
aan kwaliteitsverbetering op het gebied van maatschappelijke ondersteuning in de thuissituatie. Deze ontwikkeling past binnen de middellange termijn kwaliteitsopgave die de commissie Innovatie Zorgberoepen
& Opleidingen heeft geschetst en het belang dat zij benadrukt aan de
verdere ontwikkeling van gemeenschapszorg. Ook persoonlijke dienstverlening aan mensen met een ondersteuningsvraag biedt kansen voor meer
integrale ondersteuning aan cliënten.
Uiteindelijk kunnen hiermee meer cliënten (integrale) ondersteuning
ontvangen waar huishoudelijke hulp onderdeel van is. Deze nieuwe,
integrale functies kunnen daarmee het arbeidsmarktperspectief in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

2

loondienst voor de huidige huishoudelijke hulpen en andere groepen
medewerkers in het sociaal domein, zoals de medewerkers waarvoor de
gemeente een verantwoordelijkheid draagt vanuit de Participatiewet,
verbeteren. Daarbij gaat het niet alleen om de kans op een reguliere baan,
maar ook om de inhoud van het werk en om ontwikkel- en doorgroeimogelijkheden.
Niet alleen van gemeenten wordt verwacht dat zij in de zorginkoop
werken aan vernieuwing. Ook van sociale partners wordt verwacht dat zij
bijdragen aan de vernieuwingsopgave. Van individuele aanbieders wordt
verwacht dat zij meer toewerken naar integrale arrangementen en van
werkgevers en werknemers wordt verwacht dat zij investeren in de
duurzame inzetbaarheid door om- en bijscholing. Met oog voor het de
geldende verantwoordelijkheidsverdeling – de arbeidsvoorwaardenvorming is het exclusieve domein van sociale partners aan de cao-tafel –
is het van belang dat de ontwikkeling van nieuwe functies ook zijn weg
vindt in de van toepassing zijnde cao en dat eventuele knelpunten voor
nieuwe integrale ondersteuningsvormen zoveel mogelijk worden
weggenomen. Zodat ruimte ontstaat voor vernieuwing van de maatschappelijke ondersteuning.
Gemeenten, sociale partners en het kabinet zullen de verdere uitwerking
met urgentie en voortvarendheid ter hand zullen nemen. Daarbij
benoemen zij een aantal concrete stappen die gezet moeten worden om
ervoor te zorgen dat bovenstaande kansen ook daadwerkelijk worden
vertaald naar de praktijk:
1) Structureel (meer) ruimte voor deze vernieuwing (zie financiële
paragraaf).
2) Vertalen van het toekomstperspectief naar functie-/
competentieprofielen.
3) Om- en bijscholing obv die profielen, evt. via sectorplannen of
vergelijkbare instrumenten.
4) Het starten van lokale projecten waar ervaring wordt opgedaan met
de brede uitvoerende functie van de thuisondersteuner.
5) Genoemde functies vertalen naar de cao: de cao laten aansluiten bij
de inhoudelijke beweging.
Op dit moment wordt onder leiding van de Transitiecommissie Sociaal
Domein (TSD) met de bonden en een aantal koplopers van aanbieders en
gemeenten gewerkt aan de mogelijke contouren van een toekomstvisie
voor de ondersteuning thuis. De TSD zal op korte termijn advies
uitbrengen. Het kabinet zal door middel van pilots een aantal lokale
projecten ondersteunen die mede invulling geven aan dit toekomstperspectief. De ervaring die lokaal wordt opgedaan wordt samengebracht in
een landelijk kennis- en ontwikkelprogramma thuisondersteuning, zodat
de kennis en ervaring met de functie van thuisondersteuner beschikbaar is
voor alle gemeenten en, thuiszorgorganisaties en zorgverzekeraars. De
Wmo-werkplaatsen, waarin gemeenten, professionals, zorg- en welzijnsorganisaties en onderwijsinstellingen regionaal samenwerken kunnen
hierbij een belangrijke rol vervullen. Bijvoorbeeld op het gebied van
deskundigheidsbevordering, bij- en nascholing en trainingen en het
benutten van de mogelijkheden van technologie voor de zelfredzaamheid
van mensen in de thuissituatie.
Investeren in kwaliteit verpleeghuizen
Het kabinet stelt extra middelen beschikbaar voor verbetering van de
kwaliteit verpleeghuizen, waaronder het programma Waardigheid en Trots
(structureel € 210 mln.). Deze middelen zijn bedoeld voor extra dagbesteding voor ouderen en investeringen in de kwalificaties van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

3

personeel. Dat kan er tevens toe leiden dat de werkdruk vermindert. De
middelen worden via de zorgkantoren beschikbaar gesteld aan de
instellingen op basis van een plan, dat zowel door de cliëntenraad, de
verpleegkundige adviesraad als de ondernemingsraad is ondertekend. De
bonden zullen (op verzoek) de ondernemingsraden daarbij ondersteunen.
Het plan dient aanvullend te zijn aan de opleidingsmiddelen die in de cao
zijn vastgelegd (2% van de loonsom). Daarbij gaat het niet zozeer om het
maken van plannen op papier, maar – vanuit een strategische visie op de
toekomst van de instelling – om de analyse en het voeren van de dialoog
over de juiste deskundigheid op alle niveaus binnen de zorginstelling
(strategische personeelsplanning). Het beschikbaar stellen van deze extra
middelen gebeurt in het besef dat zij een onderdeel uitmaken van een
bredere discussie over de beschikbare middelen in de langdurige zorg.
Sociale partners worden bestuurlijk betrokken bij de uitvoering van het
programma Waardigheid en Trots, waaronder de leidraad verantwoorde
personeelssamenstelling.
Kwaliteit van (werk in) de gehandicaptenzorg
Een plan van aanpak kwaliteit kan ook in de gehandicaptenzorg van
meerwaarde zijn. Daarom wordt in 2016 gewerkt aan een plan ter
verbetering van de kwaliteit van de gehandicaptenzorg. Ook daarbij zorgt
het kabinet voor een evenwichtige inbreng van werkgeversorganisaties,
werknemersorganisaties, beroepsverenigingen en (koepels van) zorginkopers bij de totstandkoming van dat plan.
De kwaliteit van werk is van groot belang voor de kwaliteit van zorg. Een
veilige werkomgeving voor professionals in de zorg is daarom voor alle
partijen belangrijk. In de gehandicaptenzorg is deze uitdaging groter dan
in veel andere sectoren. Het is van groot belang dat werknemers zich
veilig voelen om over agressie waar ze mee te maken hebben te kunnen
praten. De bonden kunnen hierin een belangrijke rol vervullen, aangezien
zij veel input van de werkvloer halen. Het CNV neemt hierin het initiatief
met een aantal pilots. Ook de FNV zal hierbij aansluiten. Het kabinet
ondersteunt deze pilots en zal zich inspannen om de resultaten daarvan
structureel in de sector te implementeren.
Perspectief omzetten in nieuwe werkgelegenheid
Alle verzachtingen en in te zetten instrumenten ten spijt, kan niet
uitgesloten worden dat werknemers hun baan (dreigen te) verliezen, met
name in het sociaal domein. Daar wordt extra in geïnvesteerd. Met name
voor de oudere werknemers, die weinig kansen hebben op een andere
baan, is dat van belang. Maar ook voor medewerkers uit de langdurige
zorg die reeds werkloos zijn geworden. Het kabinet zet daarom in op het
van-werk-naar-werk of van-werkloosheid-naar-werk begeleiden van
medewerkers, bijvoorbeeld via een versterking van de regionale arbeidsmarktstructuur, scholingsvouchers en persoonlijke dienstverlening UWV,
zoals beschreven in de recente brief van het kabinet «Doorstart naar
nieuw werk».
De middelen uit het landelijk sectorplan zorg die niet tot besteding zijn
gekomen (€ 28 mln.) gaan naar het UWV en worden ingezet ten behoeve
van werknemers afkomstig uit de zorg. € 10 mln. daarvan is beschikbaar
voor scholingsvouchers ten behoeve van werknemers die met ontslag
bedreigd worden of al ontslagen zijn. Dit kunnen ook flexwerkers zijn of
werknemers met een aflopend tijdelijk contract. De overige € 18 mln.
wordt ingezet voor extra dienstverlening van het UWV aan WW-ers
afkomstig uit de langdurige zorg en ondersteuning. Omdat economiebreed ook nog middelen beschikbaar zijn, waar ook de zorg gebruik van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

4

kan maken, is het mogelijk dat het uiteindelijke beroep van werknemers
uit de zorg op dienstverlening van het UWV, groter wordt dan € 28 mln.,
afhankelijk van het aantal mensen uit de langdurige zorg zijn en het aantal
kandidaten uit overige sectoren in de Nederlandse economie.
De gemeenten, de bonden en het kabinet achten het van belang dat
– vanuit het inhoudelijk perspectief van de toekomstvisie ondersteuning
thuis, de visie op de kwaliteit verpleeghuizen en de kwaliteit gehandicaptenzorg – medewerkers worden toegerust voor en/of begeleid naar een
nieuwe baan met perspectief in de langdurige zorg en ondersteuning. Een
belangrijke uitdaging ligt bij de groep oudere medewerkers. VWS draagt
daarom zorg voor financiering van een zorginhoudelijke project- en
begeleidingsorganisatie (4500/45+), die vanuit de inhoudelijke beweging
aanvullend werkt op de dienstverlening van het UWV. Het CNV neemt
hierin het initiatief. De FNV sluit hierbij aan. De toegevoegde waarde zit in
de specifieke zorginhoudelijke begeleiding van medewerkers, onder
andere via de «Andere handen community». De project- en begeleidingsorganisatie kan voor zowel de scholingsvouchers als de extra dienstverlening kandidaten aanleveren bij UWV.
Uitgangspunt 2: Inkoop op inhoud en kwaliteit, geen concurrentie op
arbeidsvoorwaarden.
Zorginkopers hebben de opdracht om de eigen kracht van de cliënt en
zijn/haar sociale netwerk zo goed mogelijk te benutten. Daar waar de prijs
kan dalen door efficiënter werken of innovatie, wordt dat van harte
toegejuicht en gestimuleerd. Het is echter niet de bedoeling dat bezuinigingen worden gerealiseerd op de arbeidsvoorwaarden of arbeidsrechtelijke positie van de medewerkers, dan wel dat inzet van het gevraagde
deskundigheidsniveau niet mogelijk wordt gemaakt.
Verantwoord marktgedrag van gemeenten
Het kabinet stelt voor nadere regels te stellen gericht ter ondersteuning
van een zorgvuldig inkoopproces en een actieve eigen rol van de
gemeenteraad. Om dit in de praktijk te realiseren, wordt een AMvB
opgesteld op grond van artikel 2.6.6. Wmo 2015 met als strekking:
1) De raad neemt bij de start van een inkoopproces een besluit over de
te hanteren uitgangspunten voor verantwoordelijk marktgedrag,
waarbij de raad duidelijk maakt hoe zij daarbij de uitgangspunten
zoals benoemd in de code verantwoordelijk marktgedrag thuisondersteuning heeft gewogen en betrokken.
2) Het college vertaalt die uitgangspunten in het inkoopproces in een
passend tarief/budget, waarbij tenminste de in de code opgenomen
kostprijselementen zijn uitgewerkt.
3) Het college blijft verantwoordelijk voor het maken van contractafspraken met aanbieders, zoals de hoogte van het tarief/budget.
4) Het college legt verantwoording af aan de gemeenteraad hoe zij de
door de raad vastgestelde uitgangspunten heeft vertaald in een
passend tarief/budget, de procedure waarmee dit tarief/budget is
gerealiseerd en legt hierover publieke verantwoording af.
De AMvB heeft als doel een transparante, heldere en expliciete lokale
democratische besluitvorming over de wijze waarop de gemeente komt
tot een prijs die voldoet aan de wettelijke eisen zoals opgenomen in de
Wmo 2015 (art. 2.6.6.), in de praktijk te realiseren. De AMvB is van
toepassing op nieuwe inkoopcontracten vanaf het moment dat de AMvB
in werking treedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

5

Verantwoord marktgedrag van sociale partners
Niet alleen van gemeenten wordt gevraagd dat zij verantwoord marktgedrag vertonen. Ook van sociale partners. Het arbeidsvoorwaardenoverleg is het exclusieve domein van sociale partners waar sociale
partners bindende afspraken maken in de vorm van een cao. Dit is ook het
uitgangspunt in de Wmo 2015. Wettelijk is vastgelegd dat gemeenten
reële tarieven vaststellen die aanbieders in staat stellen de arbeidsvoorwaarden behorende bij de van toepassing zijnde cao te betalen. Met
bovengenoemde AMvB worden waarborgen aangebracht voor de
zorgvuldigheid van dat inkoopproces.
Van sociale partners wordt verwacht dat zij verantwoord omgaan met de
verantwoordelijkheid die zij hebben voor het arbeidsvoorwaardenoverleg
en de consequenties van de afspraken die zij daarbij maken voor de
inkoopmogelijkheden van gemeenten en de werkgelegenheid in de sector.
De cao speelt tevens een belangrijke rol in het gezamenlijke streven
concurrentie op arbeidsvoorwaarden te voorkomen. Zo kan bijvoorbeeld
het verminderen van het kostenverschil voor werkgevers tussen
medewerkers met een vast contract en medewerkers met een flexibel
contract, bijdragen aan het voorkomen van concurrentie op arbeidsvoorwaarden bij aanbestedingen én bijdragen aan het in stand houden van de
relatie hulpverlener-cliënt.
Van individuele aanbieders wordt verwacht dat zij in het inkoopproces op
reële wijze inschrijven, een kostprijs hanteren waarmee ze kwalitatief
goede hulp kunnen bieden en handelen in lijn met de uitgangspunten van
goed werkgeverschap, de Wet werk en zekerheid, de Wet Normering
Topinkomens en de afspraken die zijn gemaakt in het sociaal akkoord.
Verantwoordelijkheid Rijk
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een goede uitvoering van de wet,
waaronder de inkoop van maatschappelijke ondersteuning. Sociale
partners zijn verantwoordelijk voor het maken van afspraken over de
arbeidsvoorwaarden. Het is de verantwoordelijkheid van het Rijk om te
zorgen voor een gelijk speelveld waarbinnen ieder zijn verantwoordelijkheid op een goede en zorgvuldige wijze kan uitoefenen. Op dat
speelveld neemt de Staatssecretaris van VWS met dit pakket maatregelen
zijn verantwoordelijkheid.
Gemeenteraden stellen de kaders voor het lokale beleid vast en controleren het college van B en W op een goede en zorgvuldige uitvoering van
de wet. Gemeenteraden zijn op basis van de volksvertegenwoordigende
rol voor inwoners direct aanspreekbaar op de uitvoering van de wet
binnen de gemeentegrenzen en dienen gemeenteraden inwoners actief te
betrekken bij de kaderstelling van het lokale beleid. Vanzelfsprekend zal ik
vanuit mijn verantwoordelijkheid de komende periode actief blijven
toezien op een goede uitvoering van de wet door gemeenten blijven
aanspreken op een verantwoorde invulling van hun verantwoordelijkheden. Daar waar de situatie zich voordoet dat het gemeentelijk beleid
strijd oplevert met het wettelijk kader zal ik in overleg treden met het
college. Daar waar een gemeente volhardt in zijn beleid en de gemeenteraad zijn verantwoordelijkheid niet neemt, zal ik niet terughoudend zijn
om de instrumenten in het kader van het bestuurlijk toezicht in te zetten.
Hetzelfde principe past het kabinet toe daar waar sociale partners niet
handelen in lijn met de wettelijke kaders en afspraken in het sociaal
akkoord en de wet werk en zekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

6

Uitgangspunt 3: reguliere banen in loondienst tegen fatsoenlijke
arbeidsvoorwaarden.
Een slechtere rechtspositie van publiek gefinancierde dienstverleners
wordt door kabinet, bonden en gemeenten in beginsel onwenselijk
geacht. Publiek gefinancierde banen moeten reguliere banen zijn tegen
fatsoenlijk arbeidsvoorwaarden. Schijnconstructies zijn verboden en
worden actief bestreden. Cliënten worden niet geconfronteerd met
werkgevers- of opdrachtgeversverplichtingen, tenzij de cliënt bewust en
goed geïnformeerd kiest voor een maatwerkvoorziening PGB (en
vervolgens voor een alfahulp of zzp-er). Alleen daar waar de cliënt
aangeeft dat het aanbod in natura niet passend is voor de persoonlijke
situatie en de cliënt – evt. met behulp van zijn of haar sociale netwerk – in
staat is de met het PGB verbonden (werkgevers-)taken uit te voeren, kan
sprake zijn van gebruik van de Regeling dienstverlening aan huis. Voor
cliënten die een persoonlijke voorkeur hebben voor deze vorm van
dienstverlening (pgb), verandert niets. Het kabinet ziet toe op oneigenlijk
gebruik van de Regeling dienstverlening aan huis.
Verbod op alfahulpen in de algemene voorzieningen
Het kabinet stelt voor de inzet van alfahulpen in de algemene voorzieningen te verbieden per 1 januari 2017. Bij wet wordt geregeld dat de
algemene voorziening enkel een voorziening in natura kan zijn, waarbij er
geen werkgevers- of opdrachtgeversverplichtingen komen te rusten op de
cliënt. Daarmee wordt het gebruik van de Regeling dienstverlening aan
huis (het sociale zekerheidsregime voor alfahulpen) in de Wmo 2015
beperkt tot enkel de pgb-houders in de maatwerkvoorziening. In de
maatwerkvoorziening is een helder onderscheid aangebracht tussen zorg
in natura (geen werkgevers- of opdrachtgeversverplichtingen voor de
cliënt) en het persoonsgebonden budget (pgb). Het gebruik van de
Regeling dienstverlening aan huis is enkel mogelijk indien de cliënt
bewust en goed geïnformeerd kiest voor een pgb, en vervolgens voor een
dienstverlener die werkt op basis van de Regeling. Het risico dat via de
pgb maatwerkvoorziening de inzet van medewerkers op basis van de
Regeling dienstverlening aan huis in potentie zou kunnen groeien door
deze maatregelen. Echter, dat risico wordt voldoende afgedekt via de
hierboven beschreven waarborgen voor de cliënt en de uitvoering door de
SVB. Het kabinet zal de ontwikkeling van het aantal dienstverleners op
basis van de Regeling voor budgethouders Wmo 2015 monitoren.
Financieel
Om gemeenten meer financiële slagkracht te geven bij het realiseren van
de beoogde vernieuwing, worden de HHT-middelen structureel gemaakt
door het in het Regeerakkoord afgesproken budget voor de «verbetering
van de arbeidsmarktpositie van specifieke groepen medewerkers» vanaf
2017 structureel toe te voegen aan de integratie-uitkering Wmo. Dit
budget bedraagt € 40 mln. in 2017 oplopend naar € 100 mln. structureel.
Vanaf 2016 komen tevens de reeds toegezegde middelen voor
vernieuwing van maatschappelijke ondersteuning, zoals begeleiding en
dagbesteding, beschikbaar voor gemeenten. Dit budget voor vernieuwing
bedraagt structureel € 200 mln. per jaar. Het totale gemeentelijke budget
voor vernieuwing van de maatschappelijke ondersteuning komt daarmee
uit op € 200 mln. in 2016, € 240 mln. vanaf 2017 oplopend tot structureel
€ 300 mln. in latere jaren.
Naast de vernieuwingsopgave ligt er ook in de overgangsfase een
uitdaging om de transitie verantwoord te laten verlopen. Het kabinet en
gemeenten hebben bij de toekenning van de HHT-middelen de bestuur-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

7

lijke afspraak gemaakt om te werken aan reguliere banen tegen fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en daarmee te zorgen voor een warme transitie.
Die afspraak staat. Uit de meest recente realisatiecijfers blijkt echter dat de
benutting van die middelen achterblijft bij de verwachtingen. Naar
verwachting komt ongeveer de helft van het HHT-budget voor 2015 niet in
dat jaar tot besteding (ca. € 60 mln.)1. Voor 2016 is ongeveer € 140 mln.
toegekend aan gemeenten. Tezamen betekent dit dat voor gemeenten
incidenteel nog ongeveer € 200 mln. beschikbaar is.
De gemeenten, de bonden en het kabinet hechten eraan dat de besteding
van deze gelden op korte termijn tot effect leiden en dat de gelden daar
worden ingezet, waar deze het meest bijdragen aan een warme transitie.
Daarom spreken betrokken gemeenten, bonden en het kabinet met elkaar
af dat binnen de doelen van de HHT (reguliere werkgelegenheid,
fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en een warme transitie voor cliënten en
medewerkers) de voorwaarden van de HHT worden losgelaten. Zodat
gemeenten naast inzet van de HHT, de ruimte hebben in de overgangsfase
concrete op de lokale situatie afgestemde afspraken te maken waarmee
cliënten, medewerkers en aanbieders worden ondersteund in de transitie.
Daar waar acute problematiek leidt tot risico’s voor de continuïteit van
ondersteuning en de relatie hulpverlener-cliënt, biedt dit gemeenten
tevens de ruimte om lokaal en regionaal afspraken te kunnen maken die
deze continuïteit ten goede komen.
De Wmo-Kamer: landelijke en regionale inbedding
Een voortvarende inzet op de gedeelde uitgangspunten en bijbehorende
maatregelen vraagt om draagvlak en regie op landelijk en regionaal
niveau met oog voor elkaars verantwoordelijkheden. Gemeenten hebben
het voortouw in en de regie op het brede sociale domein, waaronder de
maatschappelijke ondersteuning. Actieve ondersteuning door sociale
partners is daarbij een belangrijke voorwaarde. Dat vraagt om een goede
landelijke en regionale verbinding tussen gemeenten en sociale partners.
De VNG en sociale partners verenigd in de Stichting van de Arbeid
hebben de intentie uitgesproken een zogenoemde landelijke
«Wmo-kamer» op te richten naar analogie van De Werkkamer. In deze
Wmo-kamer zullen VNG en de Stichting van de Arbeid met grote
regelmaat op landelijk niveau bijeen komen om de ontwikkelingen ten
aanzien van het sociale domein en de maatschappelijke ondersteuning
onderling te bespreken en zo nodig gezamenlijke aanbevelingen te doen
aan de eigen achterbannen in de regio of om adviezen te geven aan de
overheid. Daarbij is de wens uitgesproken dat ook de expertise van
derden aanschuift bij het overleg, zoals ook bij De Werkkamer het geval is.
In de regionale Wmo-kamers zullen – naar analogie van de regionale
Werkbedrijven – gemeenten en sociale partners werken aan regionale
samenwerkingsagenda’s en een gezamenlijk perspectief. Daarbij ligt het
voor de hand om ook in kaart te brengen welke verbindingen gelegd
kunnen worden met andere stakeholders en reeds bestaande trajecten
zoals bijvoorbeeld het Zorgpact. De eerste ervaringen met de Werkkamer
en de regionale Werkbedrijven zijn positief.
Het kabinet juicht het toe dat gemeenten en sociale partners op deze wijze
de handen ineen proberen te slaan en heeft toegezegd dat het Ministerie
van VWS bereid is om als adviseur deel te nemen aan de landelijke en
regionale Wmo-kamers.

1

Derde kwartaalrapportage HH(T)-monitor, KIWA Carity, 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

8

Tot slot
Met dit totaalpakket krijgen gemeenten en sociale partners de ruimte,
middelen en mogelijkheden om vanuit het perspectief van de cliënt zowel
in de overgangsfase als structureel te investeren in de kwaliteit van
thuisondersteuning op basis van de Wmo 2015 en in de medewerkers die
deze ondersteuning bij mensen thuis verlenen. Een pakket dat gebaseerd
is op een heldere verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten,
sociale partners en het kabinet en dat bijdraagt aan een verantwoorde
transitie waarin partijen met oog voor elkaars verantwoordelijkheden
bijdragen aan het gezamenlijk belang: kwalitatief goede, betaalbare en
toegankelijke ondersteuning thuis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 282, nr. 238

9