Bestuursovereenkomst Toekomst Afsluitdijk

Partijen:
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, J.J. Atsma handelend in zijn hoedanigheid van
bestuursorgaan, als rechtsgeldige vertegenwoordiger van de Staat der Nederlanden, verder te
noemen: “de Staat”;
De provincie Fryslân, en voor zover het hun publiekrechtelijke bevoegdheden betreft
Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door
gedeputeerde C. Schokker-Strampel, daartoe gemachtigd op grond van artik el 176 Provinciewet
bij besluit van van de Commissaris van de Koningin in de provincie Fryslân respectievelijk bij
besluit van het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân hierna gezamenlijk te
noemen: “de provincie Fryslân”;
De provincie Noord-Holland, en voor zover het hun publiekrechtelijke bevoegdheden betreft
Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd
door gedeputeerde J. Geld hof, daartoe gemachtigd op grond van artikel 176 Provinciewet bij
besluit van de Commissaris van de Koningin in de provincie Noord-Holland respectievelijk bij
besluit van het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland, hierna
gezamenlijk te noemen: “de provincie Noord-Holland”;
De gemeente Súdwest Fryslân en voor zover het hun publiekrechtelijke bevoegdheden betreft het
college van burgemeester en wethouders respectievelijk de gemeenteraad van de gemeente
Súdwest Fryslân, allen te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door burgemeester H.H.
Apotheker, daartoe gemachtigd op grond van artikel 171 Gemeentewet en bij besluiten van het
college van burgemeester en wethouders van de gemeente Súdwest Fryslân en de gemeenteraad
van Súdwest Fryslân, hierna gezamenlijk te noemen: “de gemeente Súdwest Fryslân”;
De gemeente Wieringen en voor zover het hun publiekrechtelijke bevoegdheden betreft het
college van burgemeester en wethouders respectievelijk de gemeenteraad van de gemeente
Wieringen, allen te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door burgemeester M.J.P. van KampenNouwen, daartoe ge machtigd op grond van artikel 171 Gemeentewet en bij besluiten van de het
college van burgemeester en wethouders van de gemeente Wieringen en de gemeenteraad van
Wieringen, hierna gezamenlijk te noemen: “de gemeente Wieringen”;
Hierna te noemen: Partijen

1

Overwegende dat:
a) in 2006 is vastgesteld dat de Afsluitdijk niet meer voldoet aan de eisen voor waterveiligheid.
Om deze reden dient de waterkerende functie van de dijk (dijklichaam en kunstwerken) snel
op orde te worden gebracht;
b) de Afsluitdijk voorts een icoon is van verleden, heden en toekomst, met toekomstpotentie
voor duurzaamheid en innovatie. Bovendien: een aantrekkelijk(er) gebied om te komen en te
zijn en een visitekaartje voor de Nederlandse waterbouwtraditie;
c) er een gezamenlijke ambitie van Partijen is om de Afsluitdijk en omgeving vanuit een bredere
optiek te ontwikkelen. Met als perspectief dat de Afsluitdijk zich kan ontwikkelen tot de
drager van nieuwe Ambities voor duurzaamheids initiatieven, innovatie, recreatie & toerisme,
natuur en bereikbaarheid en daarmee een economische impuls geeft aan de regio;
d) de Sneller & Beter aanpak en het MIRT-spelregelkader van toepassing zijn;
e) op basis van de integrale verkenning Toekomst Afsluitdijk er eind 2011 een MIRTVoorkeursbeslissing is genomen, die is vastgelegd in de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk.
De Voorkeurbeslissing betreft maatregelen om de dijk en kunstwerken op orde te brengen en
biedt ruimte aan de ontwikkeling van Ambities;
f) Partijen 'schouder aan schouder' optrekken in het gezamenlijk realiseren van de
Voorkeursbeslissing met inachtneming van de eigen verantwoordelijkheid van Partijen;
g) de noodzaak voor het vlot op orde brengen van de waterveiligheid leidend is voor het tempo
van de Planuitwerking en start van de Realisatie;
h) op 30 juni 2011 een motie in de Tweede Kamer is aangenomen [Kamerstukken II, 20102011, 27625 nr. 223] die uitspreekt dat Rijk en regio maximaal uitwerking en uitvoering
geven aan de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk binnen het geschetste financiële kader van
circa € 600 miljoen waarbij de hoogwaterbescherming en veiligheidsmaatregelen de eerste
prioriteit zijn;
i) in het project Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk wordt onderzocht op welke manier het beste
invulling kan worden gegeven aan de opgave om de waterafvoercapaciteit van het IJsselmeer
te vergroten en dat deze besluitvorming nauwgezet zal worden gevolgd zodat tijdig mogelijke
kansen in de uitvoering of de planvoorbereiding kunnen worden onderkend waarbij
onderlinge afstemming van de werkzaamheden het uitgangspunt is.

Zijn overeengekomen als volgt:
Artikel 1 – Voorrang en begripsomschrijvingen
1.1

Deze Bestuursovereenkomst bestaat uit:
- de tekst van deze Bestuursovereenkomst;
- Bijlage I, begrippen.

1.2

Bij strijdigheid van hetgeen is opgenomen in de Bestuursovereenkomst en de Bijlagen
gaat hetgeen in de Bestuursovereenkomst is opgenomen voor hetgeen is opgenomen in de
Bijlagen.

In deze Bestuursovereenkomst gelden de in bijlage I opgenomen omschrijvingen van gebruikte
begrippen, welke met een hoofdletter worden aangeduid.
2

Artikel 2 – Het doel van het bestuurlijk samenwerken
2.1

Het doel van de Bestuursovereenkomst is het maken van afspraken over de bestuurlijke
samenwerking, financiering, taken, rollen en verantwoordelijkheden tijdens de
Planuitwerkingsfase van het Project Toekomst Afsluitdijk.

2.2

De samenwerking tussen Partijen dient te leiden tot:
- Realisatie van de Voorkeurbeslissing;
- Benutten van kansen voor de Ambities;
- Afstemming van de publiekrechtelijke bevoegdheden en taken van de bevoegde
gezagen;
- Het ter beschikking stellen van voldoende capaciteit door Partijen voor het doorlopen
van de Planuitwerkingsfase;
- Bevorderen en behouden van maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak;
- Meerwaarde voor een goede bestuurlijke verantwoording binnen de eigen
(bestuurlijke) organisatie;
- Een duidelijke en transparante rolverdeling in de samenwerking tussen Partijen.

2.3

De Bestuursovereenkomst geeft een doorkijk naar de Realisatiefase van het Project
Toekomst Afsluitdijk. Na afronding van de Planuitwerkingsfase, uitmondend in een
Projectbeslissing, zal, indien wenselijk, een samenwerkingovereenkomst worden gesloten
ten behoeve van de Realisatiefase. Zonodig wordt een beheerovereenkomst gesloten na de
oplevering met het oog op de beheerfase.

Artikel 3 – Reikwijdte van de Planuitwerking
3.1

Partijen ondersteunen de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk.

3.2

De vaststelling van de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk markeert de start van de
Planuitwerkingsfase.

3.3

De nieuwe toekomst voor de Afsluitdijk komt niet in één keer tot stand. Een splitsing is
aangebracht in zogenoemde Beleidskeuzen en O ntwikkelingsperspectieven.

3.4

In de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk zijn de volgende Beleidskeuzen en
Ontwikkelperspectieven opgenomen (tabel 1).

3

Tabel 1. Beleidskeuzen en Ontwikkelperspectieven Toekomst Afsluitdijk in lijn met de
Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk
Thema
Waterveiligheid &
bereikbaarheid

Beleidskeuze
- Realisatie
overslagbestendige dijk
- Renovatie kunstwerken
(sluizen)

Ruimtelijke kwaliteit

-

Aandacht voor beeldkwaliteit
Een groene (vegetatie)
uitstraling van de dijk

Natuur

-

Ruimte voor zoetzoutovergang &
vispasseerbaarheid bij
kunstwerken of op
alternatieve plekken
Ruimte voor natuurlijke
land/waterovergangen bij de
koppen
Ruimte voor pilots duurzame
energie (Blue energy, zonneen getijdenenergie en zilte
teelt/aquacultuur
Ruimte voor eerste stap
fysiek duurzaamheidscentrum
Ruimte voor recreatieve
voorzieningen op de knopen
Verkennen fietspad(en) met
zicht naar beide zijden van
de dijk

Duurzaamheidsinitiatieven

-

-

Recreatie en Toerisme

-

Ontwikkelingsperspectief
- Aanpassing dijklichaam
halverwege deze eeuw
- Nieuwbouw kunstwerken
(sluizen) halverwege deze
eeuw
- Bouw naviducten (bij
nieuwbouw kunstwerken,
halverwege deze eeuw)
- Aandacht voor vormgeving
en ruimtelijke kwaliteit per
maatregel
- Als kunstwerken hun functie
verliezen dan worden
mogelijkheden onderzocht
voor een passende nieuwe
functie
- Versterking
natuurvoorzieningen na
onderzoek (zoals
vispasseerbaarheid, zoetzoutovergangen,
brakwaterzones, ecologische
spui, kwelderontwikke ling,
vlucht- en broedplaatsen)
- Uitbouw tot grootschalige
productie
- Uitbouw duurzaamheidscentrum

-

Als kunstwerken hun functie
verliezen dan worden
mogelijkheden bezien voor
een nieuwe functie zoals
recreatie en natuur

Legenda bij tabel 1:
- Groen: basis voor de Planuitwerking ten behoeve van de waterveiligheid
- Blauw: ruimtelijke kwaliteit te betrekken in Planuitwerking
- Geel: Ruimte voor Ambities. Aansluiting van deze Ambities bij Planuitwerking en Realisatie
is mogelijk o.b.v. artikel 3.6 en 3.7
- Roze: Ontwikkelingsperspectieven spelen op langere termijn een rol en maken daarom
vooralsnog geen onderdeel uit van deze Planuitwerkingsfase

4

3.5

Basis voor de Planuitwerking
De volgende Beleidskeuzen van de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk behoren tot de
basis van de Planuitwerking:
- Realisatie overslagbestendige dijk met een groene (vegetatie) uitstraling;
- Renovatie kunstwerken (sluizen);
- Verkennen mogelijkheid voor Ambitie fietspad(en) met zicht op beide zijden.
In de Planuitwerkingsfase worden gebruikerseisen geïnventariseerd, nader uitgewerkt en
afgewogen. Daarbij kunnen optimalisaties worden geïdentificeerd, bijvoorbeeld voor het
verbeteren van de doorstroming over weg en water en van zo et-zoutovergangen bij de
kunstwerken. Daarbij bestaat de mogelijkheid om deze optimalisaties mee te nemen in de
verdere uitwerking indien deze niet tot meerkosten voor de Planuitwerking en Realisatie
leiden voor de Staat dan wel er kostendragers voor de meerkosten van de Planuitwerking
en de Realisatie zijn vanuit de Regionale Partijen en/of Initiatiefnemers. Voorwaarde is
voorts dat optimalisaties niet leiden tot vertraging van de Waterveiligheidsmaatregelen en
de eventuele risico’s beheersbaar zijn.

3.6

Aansluiting Ambities bij de Planuitwerking
De samenhang tussen de basis van de Planuitwerking (artikel 3.5) en de Beleidskeuzen
voor de Ambities ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit, natuur, duurzaamheidsinitiatieven
en recreatie en toerisme is een belangrijk aandachtspunt in de Planuitwerking. Het tempo
voor het op orde brengen van de waterveiligheid is leidend voor de afweging of
samenloop van de Beleidskeuzen voor de Ambities in de Planuitwerking en
marktbenadering (ten behoeve van Realisatie) kan plaatsvinden.
Ambities, die tevens Beleidskeuzen zijn, waarvoor geldt dat:
- ten tijde van het sluiten van deze overeenkomst sprake is van een plan met Zicht op
financiering van de desbetreffende Ambitie in de periode 2012-2020;
- de desbetreffende Ambities een aantoonbare ontwerptechnische, procedurele en/of
markttechnische afhankelijkheid hebben met de in artikel 3.5 vermelde basis, dit aan
te tonen door de Initiatiefnemer;
- de Planuitwerking en Realisatie van de desbetreffende Ambitie niet leidt tot vertraging
van de Waterveiligheidsmaatregelen en de risico’s beheersbaar zijn.
zullen voor wat betreft de afhankelijkheden met de in artikel 3.5 vermelde basis onderdeel
gaan uitmaken van de Planuitwerking.

3.7

Latere aansluiting Ambities
Voor een Ambitie, waarvoor op het moment van het sluiten van deze overeenkomst nog
niet aan de in artikel 3.6 vermelde randvoorwaarden is voldaan, geldt dat deze in een later
stadium nog wél mee kunnen lopen in de Realisatie indien uiterlijk 4 maanden voor de
Start van de aanbesteding voldaan is aan de in artikel 3.6 vermelde randvoorwaarden. In
dat geval dienen uitwerking en eventuele benodigde (vergunnings)procedures zelfstandig
door de Initiatiefnemer te zijn doorlopen.

5

3.8

Beeldkwaliteitsplan
Partijen stellen gezamenlijk een Beeldkwaliteitsplan op. Bij de uitwerking daarvan
worden het College van Rijksadviseurs en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
betrokken. Partijen nemen dit Beeldkwaliteitsplan in acht bij het nemen van de benodigde
besluiten, ondermeer door het doorvertalen daarvan in ve rordeningen en/of beleidsregels.
Voorwaarde is dat het gezamenlijk opstellen van dit plan niet leidt tot vertraging van de
Waterveiligheidsmaatregelen en de eventuele risico’s beheersbaar zijn.

3.9

Partijen kunnen binnen de kaders van deze overeenkomst afspraken maken met
maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven over de Realisatie van (onderdelen
van) bovengenoemde Ambities.

Artikel 4 – Taken en verantwoordelijkheden van partijen tijdens de Planuitwerkingsfase
4.1

In de Planuitwerkingsfase zijn de taken van de betrokken Partijen als volgt:
- De Staat draagt zorg voor de uitwerking van:
• de overslagbestendige dijk;
• een groene uitstraling (vegetatie) van de dijk;
• de renovatie van de kunstwerken;
• fietspad(en) met zicht op beide zijden (verkenning samen met de regionale
partijen);
• mogelijke combinatie van de Ambitie duurzaamheidscentrum (fase 2, eerste
fysieke stap) met een informatiecentrum en/of projectbureau (verkenning
samen met de regionale partijen);
• het Beeldkwaliteitsplan, samen met de regionale partijen op te stellen.
- De Regionale Partijen dragen zorg voor de uitwerking van de Ambities:
• natuurlijke land/waterovergangen bij de koppen;
• vispasseerbaarheidsmaatregelen en zoetzoutovergangen anders dan KRWmaatregelen van de Staat;
• pilots duurzame energie (vervolgstappen voor blue energy en zonne-energie en
pilot getijdenenergie);
• zilte teelt;
• duurzaamheidscentrum (fase 2, eerste fysieke stap);
• recreatieve voorzieningen op de knopen.
Partijen spannen zich in voor een, waar mogelijk en wenselijk, goede koppeling van
Waterveiligheidsmaatregelen en Ambities.

4.2

Samenhangend met de Planuitwerking lopen reeds de volgende initiatieven ten aanzien
van de Ambities:
- De Staat draagt zorg voor de voorbereiding en realisatie van de vispasseerbaarheidsmaatregelen voortvloeiende uit de Kaderrichtlijn Water;

6

-

De Regionale Partijen en/of Initiatiefnemers dragen zorg voor:
• Voorbereiding voor blue energy testcentrum op de Breezanddijk;
• Voorbereiding programma van eisen voor stromingsenergie en realisatie (in
2014) in relatie tot ESA;
• Voorbereiding voor pilot met zonnepanelen op locaties Breezanddijk en
Waddendijk Friese kant;
• Tidal test centre bij Den Oever (loopt al);
• Organisatie en virtueel duurzaamheidscentrum (fase 1).

4.3

Partijen spannen zich maximaal in om publiekrechtelijke en privaatrechtelijke
medewerking te verkrijgen en/of te verlenen voor de Realisatie van het
Voorkeursalternatief onverminderd de publieke (wettelijke) taken en
verantwoordelijkheden die Partijen binden en daarvoor de benodigde besluiten zodanig
vast te stellen respectievelijk te nemen, dat de uitvoering van deze Bestuursovereenkomst
mogelijk wordt gemaakt.

4.4

De benodigde besluiten voor Realisatie van het Voorkeursalternatief omvatten mede
(maar zijn niet beperkt tot):
het vaststellen van een herzien bestemmingsplan;
het verlenen van een omgevingsvergunning ingevolge artikel 2.1 en artikel 2.2 van
de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht;
de vaststelling en goedkeuring van het projectplan Waterwet;
het verlenen van een vergunning ingevolge de Natuurbeschermingswet 1998
(artikel 19j en/of artikel 19d) al dan niet via toepassing van artikel 2.19 Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht;
het verlenen van een ontheffing ingevolge de Flora- en Faunawet (artikel 75) al
dan niet via toepassing van artikel 2.19 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.

4.5

Partijen zullen daarbij zoveel mogelijk, doch met inachtneming van wettelijke procedures
en te betrachten zorgvuldigheid jegens derden, bevorderen dat de procedure s tot het
nemen van publiekrechtelijke besluiten met voortvarendheid worden doorlopen.

4.6

De in het kader van deze Bestuursovereenkomst door Partijen te verlenen
publiekrechtelijke medewerking laat de publiekrechtelijke positie en bevoegdheden van
Partijen onverlet.

4.7

De Initiatiefnemer van een onderdeel van de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk is
verantwoordelijk voor het verkrijgen van de benodigde financiële middelen voor de
Realisatie, het onderhoud en het beheer van dat onderdeel van de Structuurvisie Toekomst
Afsluitdijk en het aanvragen van de benodigde vergunningen en toestemmingen voor
zover deze niet in de Planuitwerking zijn meegenomen.

4.8

Partijen spannen zich in om een Initiatiefnemer zoveel mogelijk te ondersteunen bij het
realiseren van het desbetreffende onderdeel van de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk.
Dit laat de verantwoordelijkheid van de Initiatiefnemer zoals genoemd in artikel 4.7
onverlet.

7

Artikel 5 – Financiële afspraken
5.1

Voor de bekostiging van de in artikel 3.5 vermelde Waterveiligheidsmaatregelen en de in
artikel 4.2 vermelde vispasseerbaarheidsmaatregelen voortvloeiende uit de Kaderrichtlijn
Water ligt de verantwoordelijkheid bij de Staat. Voor de Waterveiligheidsmaatregelen is
circa 600 miljoen euro gereserveerd. Voor de vispasseerbaarheidsmaatregelen
voortvloeiende uit de Kaderrichtlijn Water is circa 3 miljoen euro gereserveerd.

5.2

Regionale Partijen dragen zorg voor de financiering van de Ambities. De financiering van
de Ambities volgt uit de Agend a Ambities Afsluitdijk (versie 31 oktober 2011).

5.3

De Staat zal zich inspannen de Regionale Partijen en Initiatiefnemers te ondersteunen bij
mogelijkheden voor de Ambities. Deze inspanning heeft betrekking op :
- desgevraagd procesmatig ondersteunen bij het vinden van
financieringen/subsidies uit lopende nationale en EU-subsidieprogramma’s en
ondersteuning vanuit het Koplopersloket (ministerie van EL&I);
- verkennen van mogelijkheden voor synergievoordelen door (gedeeltelijke)
functiecombinaties (werk met werk).

Artikel 6 – Organisatie
6.1

Partijen zullen gezamenlijk optrekken in de Planuitwerkingsfase. Uitgangspunten
daarvoor zijn:
- Partijen dragen zorg voor het instellen van projectorganisatie(s) voor de
planuitwerking van de waterveiligheid respectievelijk de verdere
verkenning/uitwerking van de Ambities:
• De Staat stelt de projectorganisatie voor de Waterveiligheidsmaatregelen in;
• De Regionale Partijen stellen de projectorganisatie voor de Ambities in.
- De Partijen nemen de uitvoering van de benodigde onderzoeken en de Planuitwerking
ter hand. Elk der Partijen vaardigt indien noodzakelijk in deze projectorganisaties één
of meer vertegenwoordigers af.
- De Partijen kunnen vakinhoudelijke werksporen of groepen vormen en instellen voor
specifieke uitwerkingen van het Project Toekomst Afsluitdijk. De projectorganisatie
voor de waterveiligheid staat onder leiding van een namens Rijkswaterstaat
aangewezen projectdirecteur. De projectorganisatie voor de Ambities staat onder
leiding van een namens de Regionale Partijen aangewezen projectdirecteur.
- De projectorganisaties stellen een gezamenlijke bestuurlijke Stuurgroep in. Deze
stuurgroep bestaat uit de bestuurlijke vertegenwoordigers van Partijen en wordt
voorgezeten door een (ambtelijk) vertegenwoordiger van de Staat. Dit bestuurlijk
overleg bespreekt de knelpunten in de samenwerking van Partijen, afstemming tussen
waterveiligheid en Ambities, belangrijke beslissingen en periodieke voortgang. Dit
bestuurlijk overleg wordt door Partijen gezamenlijk voorbereid.

8

-

-

De projectorganisaties kennen een gezamenlijk directeurenoverleg voor de
afstemming tussen de Waterveiligheidsmaatregelen en de Ambities en de coördinatie
van de samenwerking. In dit overleg nemen de projectdirecteur waterveiligheid en de
projectdirecteur Ambities deel.
Alle Partijen dragen de eigen kosten voor deelname aan de benodigde overleggen en
het verrichten van de eigen werkzaamheden.
Partijen stellen een gezamenlijke communicatiestrategie op en stemmen
communicatie-uitingen met elkaar af.
Indien vanwege de in artikel 3 genoemde afhankelijkheden tot integratie van de
uitvoering van verschillende onderdelen wordt besloten, dan zal het budget voor de
uitvoering van die onderdelen aan de desbetreffende projectorganisatie worden
overgedragen middels een separate overeenkomst. De uitvoering vindt dan integraal
plaats waarbij de partij die het onderdeel heeft bekostigd beslissende invloed houdt in
de uitvoering. Partijen zullen daarbij zorg dragen voor een verantwoording van de
uitgaven die aansluit bij de daarvoor geldende regels van de financier.

Artikel 7 – Bekostiging planuitwerkingsfase
7.1

De bekostiging van de Planuitwerking voor de waterveiligheid is voor rekening van de
Staat. De Regionale Partijen dragen zorg voor de bekostiging van de Planuitwerking van
de Ambities. Daar waar gezamenlijke Planuitwerking plaats vindt zullen Partijen naar rato
voor de bekostiging daarvan zorgdragen.

Artikel 8 – Planning
8.1

Partijen spannen zich in dat de Planuitwerkingsfase aanvangt 1 januari 2012.

8.2

Uitgangspunt is dat in circa 2015, of zoveel eerder als mogelijk, kan worden gestart met
de Realisatiefase.

8.3

De uitvoering kan voor wat betreft de Waterveiligheid en Ambities gedifferentieerd in de
tijd dat wil zeggen modulair plaatsvinden. Daar waar mogelijk wordt synergie in de
marktbenadering en uitvoering nagestreefd. Het snel op orde brengen van de
waterveiligheid is prioritair en leidend.

8.4

Partijen streven er naar het Voorkeursalternatief in ieder geval, voor zover het de
Waterveiligheidsmaatrege len betreft, voor 31 december 2020 te realiseren.

9

Artikel 9 – Onvoorziene omstandigheden
9.1

Een onvoorziene omstandigheid die met zich meebrengt dat ongewijzigde uitvoering van
(enige bepaling van) deze Bestuursovereenkomst naar maatstaven van redelijk heid en
billijkheid niet (meer) kan worden vereist, kan leiden tot (gedeeltelijke) wijziging of
(gedeeltelijke) opzegging van deze Bestuursovereenkomst.

9.2

Ingeval de in artikel 4.3 bedoelde procedures ertoe leiden dat de uitvoering van de
Bestuursoveree nkomst niet of althans niet op de door Partijen bij het aangaan van de
Bestuursovereenkomst voorgestane wijze kan worden uitgevoerd bezien Partijen of deze
Bestuursovereenkomst wijziging ofwel (gedeeltelijke) beëindiging behoeft.

9.3

De Partij, aan wiens zijde een omstandigheid als bedoeld in artikel 9.1 en/of 9.2 opkomt,
is gehouden de Partijen daarvan onmiddellijk schriftelijk in kennis te stellen en in overleg
te treden om de ontstane situatie en de consequenties daarvan te beperken en zo mogelijk
in onderling overleg op te lossen in de geest van deze Bestuursovereenkomst.

9.4

Dit overleg zal plaatsvinden binnen 30 dagen nadat een Partij de wens hiertoe aan de
andere Partijen schriftelijk kenbaar heeft gemaakt.

9.5

Ingeval het overleg niet binnen twee maanden tot overeenstemming heeft geleid geldt de
beëindigingsregeling zoals deze is opgenomen in artikel 12 van deze
Bestuursovereenkomst.

Artikel 10 – Wijziging
10.1

Elke Partij kan, onverminderd de eventuele andere aan Partijen toegekende rechten tot
wijziging, de andere Partij(en) schriftelijk verzoeken de overeenkomst te wijzigen. De
wijziging behoeft de schriftelijke instemming van alle Partijen.

10.2

Partijen treden in overleg binnen 1 maand nadat een Partij de wens daartoe aan de andere
Partij(en) schriftelijk heeft medegedeeld.

10.3

De overeenkomst wordt in afschrift als bijlage aan de overeengekomen wijziging en de
eventuele verklaring (verklaringen) tot instemming gehecht.

Artikel 11 – Looptijd
11.1

Deze bestuursovereenkomst treedt in werking op de dag na (laatste) ondertekening en
eindigt op het moment dat de Planuitwerkingsfase is afgerond door vaststelling van de
Projectbeslissing of op het moment dat de Partijen besluiten dat het Project Toekomst
Afsluitdijk (vooralsnog) geen doorgang vindt.

10

11.2

Rechtsgevolgen die voortvloeien uit deze Bestuursovereenkomst en die naar hun aard
geacht worden door te werken of eventueel ontstaan na beëindiging van deze
overeenkomst, worden afgehandeld conform het bepaalde in deze overeenkomst.

11.3

Deze overeenkomst eindigt als de Uitvoeringsbeslissing door de Minister is genomen.

11.4

In afwijking op het gestelde in artikel 11.3 kunnen partijen afspreken deze overeenkomst of delen ervan - te verlengen in stappen van één jaar.

Artikel 12 – Beëindiging
12.1

Beëindiging van de Bestuursovereenkomst kan plaatsvinden door opzegging of
ontbinding.
Opzegging

12.2

Elke Partij kan de Bestuursovereenkomst met inachtneming van een opzegtermijn van 2
maanden (tussentijds) opzeggen, indien een zodanige verandering van omstandigheden is
opgetreden dat deze Bestuursovereenkomst billijkheidshalve op korte termijn behoort te
eindigen. De opzegging moet de verandering in omstandigheden vermelden.

12.3

Wanneer een Partij de Bestuursovereenkomst opzegt, blijft de Bestuursovereenkomst
voor de overige Partijen in stand voor zover de inhoud en de strekking ervan zich
daartegen niet verzetten.
Ontbinding

12.4

Onverminderd he tgeen overigens in de Bestuursovereenkomst is vastgelegd, kan elk van
de Partijen de Bestuursovereenkomst door middel van een aangetekend schrijven buiten
rechte geheel of gedeeltelijk ontbinden indien de andere Partij in verzuim is dan wel
nakoming blijvend of tijdelijk onmogelijk is.

12.5

Indien een der Partijen gedurende een bij deze Bestuursovereenkomst te bepalen periode
ten gevolge van overmacht haar verplichtingen op grond van dit convenant niet kan
nakomen, heeft de andere Partij het recht dit convenant door middel van een aangetekend
schrijven met onmiddellijke ingang buiten rechte geheel of gedeeltelijk te ontbinden.

Artikel 13 –Escalatie- of Geschillenregeling
13.1

Deze Bestuursovereenkomst is niet in rechte afdwingbaar.

13.2

Partijen zullen voorkomen dat er handelingen, maatregelen of besluiten worden genomen
die de belangen van een of meerdere partijen schaden.

11

13.3

Eventuele geschillen in verband met de uitvoering van deze Bestuursovereenkomst
worden, met uitsluiting van de rechter, in onderling overleg tot een oplossing gebracht,
waarbij Partijen niet tussentijds over het geschil met derden, met uitzondering van een
Initiatiefnemer, zullen communiceren. Een geschil is aanwezig indien een der Partijen dat
stelt.

Artikel 14 – Publicatie
14.1

Binnen tien werkdagen na ondertekening van deze Bestuursovereenkomst wordt de
zakelijke inhoud van de Bestuursovereenkomst door de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu gepubliceerd in de Staatscourant.

14.2

Wijzigingen van de Bestuursovereenkomst dan wel van deelnemende Partijen zullen
overeenkomstig via de Staatscourant worden bekendgemaakt.

12

Aldus opgemaakt en ondertekend in vijfvoud te Kornwerderzand op 23 december 2011.
De Staat
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu

J.J. Atsma

De provincie Fryslân
Voor deze de gedeputeerde Water

C. Schokker-Strampel

De provincieNoord-Holland
Voor deze de gedeputeerde Water

J. Geldhof

De gemeente Súdwest Fryslân
Voor deze de burgemeester

H.H. Apotheker

De gemeente Wieringen
Voor deze de burgemeester

M.J.P. van Kampen-Nouwen

13

Bijlage I. Begripsomschrijvingen
Ambities:

Die onderdelen van de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk die
geen betrekking hebben op de Realisatie van de waterveiligheid
maar op duurzaamheidsinitiatieven, natuur, recreatie & toerisme en
bereikbaarheid.

Beeldkwaliteitsplan: Een plan waarin eisen en aanbevelingen zijn opgenomen om de
kwaliteit van het aangezicht van het gebied waarop de
Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk betrekking heeft, te
waarborgen.
Beleidskeuze:

De maatregelen en voorzieningen van het voorkeursalternatief zijn
beschreven en aangemerkt als ‘beleidskeuzen’. De beleidskeuzen
voldoen aan twee voorwaarden:
1. De effecten op de omgeving zijn in het Plan-MER, waaronder
de Passende Beoordeling, afdoende in beeld gebracht en de
implicaties zijn bestuurlijk afgewogen
2. Bij de vaststelling van de structuurvisie bestaat voldoende zicht
op Realisatie. Voldoende zicht op Realisatie bestaat als;
- Het rijk zelf de verantwoordelijkheid neemt voor de
uitvoering en daartoe de nodige voorzieningen treft
conform de MIRT-spelregels. Volgens de spelregels van het
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
volgt na de verkenning een planuitwerkingsfase die
uitmondt in een projectbeslissing.
- Het rijk de ruimtelijke mogelijkheden biedt voor Realisatie
door of onder regie van de decentrale overheden. In dat
geval maakt het rijk over de Realisatie afspraken met de
decentrale overheden in de Bestuursovereenkomst.

Bestuursovereenkomst: Onderhavige overeenkomst, inclusief Bijlagen.
Bijlagen:

De bijlagen zoals opgenomen in de Bestuursovereenkomst en
daarvan deel uitmakend.

College van Rijksadviseurs: Het college bestaat uit vier deskundigen die elk zijn
aangesteld door hun toenmalig eigen departement: de
Rijksbouwmeester (VROM), de Rijksadviseur voor het Landschap
(LNV), de Rijksadviseur voor de Infrastructuur (VenW) en de
Rijksadviseur voor het Cultureel Erfgoed (OCW). Zij adviseren het
rijk gevraagd en ongevraagd over belangrijke ruimtelijke
onderwerpen en ontwerpthema's.

14

ESA:

Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk, een separaat project dat dient te
voorzien in de Realisatie van voldoende waterafvoercapaciteit van
het IJsselmeer.

Initiatiefnemer:

Het bestuursorgaan of de (rechts)persoon die een onderdeel van de
Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk wil rea liseren en daartoe de
beschikbaarheid van financiële middelen voor Realisatie,
onderhoud en beheer zeker heeft gesteld.

Integrale verkenning: Integrale gebiedsgerichte opgaven of kansen (zoals het combineren
van woningbouwprogramma en aanleg van nieuwe infrastructuur,
waterbeheerproject en natuurontwikkeling of een
knooppuntontwikkeling zoals een sleutelproject). In het
onderhavige geval gaat het om het verbinden van de
waterveiligheidsopgave met de duurzaamheids- en
innovatiethema’s.
Koplopersloket

Het Koplopersloket Energie Onderzoek Subsidie is een
gespecialiseerd interdepartementaal netwerk van ambtenaren, dat
koplopers met complexe vraagstukken intensief begeleidt.

MIRT:

Het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport. In
het MIRT staan projecten en programma’s waarbij sprake is van
een ruimtelijke ingreep en waar de rijksoverheid direct financieel
bij betrokken is. Doel van het MIRT is zorgen voor beter
afgestemde en inhoudelijk samenhangende investeringen in het
ruimtelijk fysieke domein.

MIRT-spelregels:

Afspraken vastgelegd in het MIRT-spelregelkader. Het MIRTspelregelkader vult vooral het ‘wat’ binnen het proces in. Wat moet
je doen om de verkenningsfase goed in te richten? Bijvoorbeeld
welke informatie moet beschikbaar zijn om een besluit (ook
financieel) te kunnen nemen?

Ontwikkelingsperspectief:
Een ontwikkelingsperspectief geeft een kansrijk geachte
optie weer, zonder dat thans zicht bestaat op Realisatie en zonder
dat een keuze wordt vastgelegd die andere ontwikkelingen uitsluit.
Een ontwikkelingsperspectief is voor natuur,
duurzaamheidsinitiatieven en recreatie & toerisme op te vatten als
de uitnodiging aan decentrale overheden en marktpartijen om
initiatieven te ontplooien, die bijdragen aan de ontwikkeling van
het gebied van en rond de Afsluitdijk.
Planuitwerking:

De nadere uitwerking van het Voorkeursalternatief tot een
Projectbeslissing

15

Planuitwerkingsfase: De planuitwerking van het Voorkeursalternatief voorafgaande aan
de Realisatiefase.
Projectbeslissing:

De beslissing die wordt genomen na de Planuitwerkingsfase waarin
de uitvoeringswijze van het Project Toekomst Afsluitdijk wordt
vastgelegd.

Realisatie:

Start van de uitvoeringswerkzaamheden.

Realisatiefase:

De fase na de Planuitwerkingsfase waarin de Projectbeslissing ten
uitvoer wordt gebracht door de markt die het project buiten
realiseert. Deze fase loopt vanaf de Uitvoeringsbeslissing tot de
opleverbeslissing. Vanuit de principes van Sneller en Beter wordt
vaak gekozen om de Start van de aanbesteding vooraf aan de
Uitvoeringsbeslissing te starten met een partieel uitvoeringsbesluit
(PUB).

Regionale Partij

Partijen anders dan de Staat.

Rijksbouwmeester:

De Rijksbouwmeester is eerste adviseur van de directeur-generaal
van de Rijksgebouwendienst en de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) voor het
Rijkshuisvestingsbeleid. De Rijksbouwmeester bevordert en
bewaakt van de architectonische kwaliteit en de
stedenbouwkundige inpassing van rijksgebouwen. De
Rijksbouwmeester is voorzitter van het College van Rijksadviseurs,
het regeringsadviesorgaan voor (landschaps)architectuur,
infrastructuur en cultureel erfgoed en vervult een centrale functie
bij de voorbereiding en uitvoering van het rijksarchitectuurbeleid.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staat
voor de bescherming van het roerende en onroerende erfgoed van
nationaal belang. Met specialistische kennis stimuleert de dienst
een goede zorg voor archeologie, monumenten, cultuurlandschap,
beeldende kunst en kunstnijverheid.
Rijkswaterstaat

Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu die in opdracht van de minister en de staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu het nationale netwerk van wegen en
vaarwegen beheert en ontwikkelt.

Sneller & Beter:

De aanpak en instrumenten die zijn uitgewerkt n.a.v. het rapport
Sneller&Beter van de commissie Elverding. Zie ook
www.snellerenbeter.nl.

Start van de aanbesteding: Het moment van publicatie van de aankondiging van de
aanbesteding.
16

Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk: Een structuurvisie conform artikel 2.3 Wet
ruimtelijke ordening, waarin ten behoeve van een goede nationale
ruimtelijke ordening de hoofdlijnen van de voorgenomen
ontwikkeling van de Afsluitdijk zijn vervat. De concept
Voorkeursbeslissing maakt onderdeel uit van de Structuurvisie
Toekomst Afsluitdijk.
Uitvoeringsbeslissing De beslissing die volgt op de Projectbeslissing ten uitvoer van het
project.
Voorkeursalternatief: Het voorkeursalternatief is het gekozen alternatief voor de
uitvoering van het project. Het voorkeursalternatief is onder meer
onderbouwd met een Milieueffectrapport (Plan-MER), waar een
Passende Beoordeling (PB) deel van uitmaakt, en met andere
onderzoeken, waaronder een kosteneffectiviteitsanalyse (KEA).
Door middel van een Voorkeursbeslissing wordt bepaald welk
Voorkeursalternatief overgaat naar de Planuitwerkingsfase.
Voorkeursbeslissing: De beslissing van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
om het Project Toekomst Afsluitdijk al dan niet op te nemen in het
MIRT na de Verkenningsfase. De beslissing kan ook inhouden dat
de opgave of onderdelen daarvan, die onderzocht zijn in de
Verkenning, niet worden opgenomen in het MIRT. Voor de
onderdelen, die kunnen worden opgenomen in de
Voorkeursbeslissing, is zicht op financiering noodzakelijk. De
Voorkeursbeslissing beschrijft het Voorkeursalternatief en de
onderbouwing daarvan.
Waterveiligheidsmaatregelen: Realisatie van de overslagbestendige dijk met groene
(vegetatie) uitstraling en renovatie van de kunstwerken (sluizen).
Zicht op financiering: Gereserveerd budget ten behoeve van de Realisatie van de
maatregelen en voorzieningen die onderdeel zijn van de
Voorkeursbeslissing.

17