Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2078
Vragen van het lid Ypma (PvdA) aan de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de positie van cluster 1 en 2 leerlingen
(ingezonden 25 april 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 27 mei 2014).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de brief waarin ouders van cluster 1 en 2
leerlingen aangeven zich zorgen te maken over de ondersteuning van cluster
1 en 2 leerlingen in het reguliere onderwijs?1
Antwoord 1
Ja, ik heb kennisgenomen van de brief.
Vraag 2
Welke maatregelen gaat u nemen of heeft u al genomen om ervoor te zorgen
dat leerlingen met zicht- en gehoorbeperkingen (TOS2 ondersteuning en
begeleiding krijgen op een reguliere school?
Antwoord 2
Instelling cluster 1 en 2 krijgen met ingang van 1-8-2014 de wettelijke taak om
leerlingen met een visuele, respectievelijk een auditieve of communicatieve
beperking in het reguliere onderwijs te ondersteunen.
Voor deze begeleiding krijgen de instellingen het totale budget dat in de
huidige situatie is verdeeld over het reguliere en het speciale onderwijs.
Concreet betekent dit dat de instellingen voor cluster 1 ook de middelen
ontvangen die nu omgaan in de regelingen visueel gehandicapten in het
regulier onderwijs (primair en voortgezet onderwijs). De instellingen in cluster
2 krijgen de volledige middelen voor leerlinggebonden financiering voor het
primair en voortgezet onderwijs, zowel het deel dat in de huidige situatie
naar het reguliere onderwijs gaat als de middelen voor de ambulante
begeleiding.

1

www.netwerkouderinitiatieven.nl/site/e107_files/downloads/
brief_ouders_passend_onderwijs_cluster_1_en_2.pdf
2
TOS: taalontwikkeling stoornis

ah-tk-20132014-2078
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe gaat u de onafhankelijkheid waarborgen van de commissies van
onderzoek binnen cluster 1 en 2 scholen die gaan beoordelen of een leerling
binnen het speciaal onderwijs of binnen het reguliere onderwijs (met
ambulante begeleiding en ondersteuning) les moet krijgen?
Antwoord 3
Om de onafhankelijkheid te waarborgen zijn de voorwaarden waaraan een
commissie van onderzoek moet voldoen, wettelijk voorgeschreven. Zo moet
de commissie naast de vertegenwoordiger van de instelling bestaan uit ten
minste een academisch gevormd psycholoog of pedagoog, een maatschappelijk werker en een arts die vertrouwd is met het onderzoek van kinderen met
een visuele, auditieve en/of communicatieve beperking. Hiermee is ook
voldoende deskundigheid geborgd om te beoordelen of een kind gezien zijn
handicap voor het onderwijs op de instelling in aanmerking komt, dan wel in
aanmerking komt voor begeleiding door de instelling op een school in het
primair of voortgezet onderwijs.
Vraag 4
Hoe gaat u ervoor zorgen dat er uniforme voorwaarden worden gesteld door
de commissies van onderzoek met betrekking tot het toelaten van leerlingen
binnen cluster 1 en 2 scholen (speciaal onderwijs)? Op welke manier worden
de voorwaarden voor het toelaten van leerlingen en de uitvoering van deze
voorwaarden gecontroleerd en in de gaten gehouden?
Antwoord 4
Ik ga er niet voor zorgen dat er uniforme voorwaarden worden gesteld door
de commissie van onderzoek. Met de invoering van passend onderwijs
komen de wettelijk vastgelegde indicatiecriteria te vervallen en wordt deze
verantwoordelijkheid bij de instellingen neergelegd. Wel zijn er vanuit cluster
1 en 2 handreikingen opgesteld onder andere over de procedure van toelaten.
De instelling of de reguliere school waar de leerling is aangemeld of staat
ingeschreven vraagt de toelaatbaarheid tot een instelling aan bij de commissie van onderzoek. Deze commissie beoordeelt of een leerling is aangewezen
op onderwijs op de instelling of op ondersteuning vanuit de instelling. Zij
geeft ook een oordeel over de duur van de toelaatbaarheid en het begeleidingsaanbod. De komende jaren zal het aantal verwijzingen naar de
instellingen cluster 1 en 2 en de ondersteuningsarrangementen in het regulier
onderwijs worden gevolgd.
Vraag 5
Welke mogelijkheden hebben ouders die het niet eens zijn met het oordeel
van commissies van onderzoek?
Antwoord 5
Ouders van leerlingen cluster 1 en 2 worden vanaf het begin betrokken bij de
invulling van het ondersteuningsarrangement voor hun kind. Trajectbegeleiding van ouders is ook één van de wettelijke taken van de instelling. Na
overleg met ouders wordt door de commissie van onderzoek bepaald welk
onderwijs en ondersteuningsaanbod aansluit bij de onderwijsbehoefte van
hun kind. Ook vindt er regelmatig evaluatie van het ondersteuningsaanbod
plaats.
Mocht er toch een verschil van opvatting ontstaan, dan staan voor ouders
verschillende wegen open. Ouders kunnen bezwaar maken tegen een besluit
over toelating of verwijdering van hun kind bij het bevoegd gezag van de
instelling. Verder sluiten de instellingen cluster 1 en 2 aan bij de landelijke
geschillencommissie passend onderwijs. Deze landelijke geschillencommissie
oordeelt over een geschil tussen ouders en bevoegd gezag over (de
weigering van) toelating van leerlingen die extra ondersteuning behoeven, de
verwijdering van alle leerlingen en het ontwikkelingsperspectief. Bij de
voordracht van de leden en/of bij relevante casuïstiek kan ook expertise
vanuit cluster 1 en 2 worden betrokken, zoals is vermeld in de toelichting bij
de amvb passend onderwijs.
Bij problemen rondom de schoolplaatsing van een leerling, kunnen ouders
zich ook wenden tot de onderwijsconsulenten. Als er een geschil ontstaat
tussen ouders en school over de invulling van de extra ondersteuning, dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

kunnen ouders een beroep doen op de klachtenregeling van de school of op
de Tijdelijke landelijke geschillencommissie. Van de procedures hebben de
sectororganisaties en het ministerie een overzicht beschikbaar gesteld op:
www.geschillenpassendonderwijs.nl.
Vraag 6
Hoe wordt de medezeggenschap van ouders van leerlingen met ambulante
begeleiding en ondersteuning vanuit cluster 1 en 2 geregeld? Op welke
manier kunnen deze ouders meepraten over het beleid en de invulling van
deze ondersteuning bij de instellingen voor cluster 1 en 2?
Antwoord 6
Ouders en in het voortgezet (speciaal) onderwijs ook leerlingen hebben
inspraak op het beleid van de school waar de leerling ingeschreven staat. De
medezeggenschap van ouders van leerlingen met begeleiding en ondersteuning loopt daarmee via de medezeggenschapsraad van de school en niet via
de medezeggenschapsraad van de instelling van waaruit zij begeleiding
ontvangen. Hetzelfde geldt voor leerlingen die op een reguliere school
onderwijs volgen met begeleiding vanuit het (voortgezet) speciaal onderwijs.
Ouders en leerlingen die een rechtstreekse band hebben met een school die
verplicht is aangesloten bij een samenwerkingsverband passend onderwijs,
kunnen afgevaardigd worden naar de ondersteuningsplanraad.
Vraag 7
Hoe gaat u voorkomen dat ouders en leerlingen vanaf augustus 2014 de dupe
worden van een financiële strijd tussen cluster 1 of 2 scholen en het reguliere
onderwijs? Wat doet u als het regulier onderwijs stelt dat de school in staat is
deze leerlingen goed onderwijs te geven maar cluster 1 en 2 de benodigde
ondersteuning daarbij niet wil of kan bieden/bekostigen? Betekent dat voor de
betreffende leerlingen dat ze dan aangewezen zijn op speciaal onderwijs?
Antwoord 7
Cluster 1 en 2 hebben een wettelijke plicht tot het ondersteunen van
leerlingen met een visuele, auditieve en/of communicatieve stoornis in het
regulier onderwijs. De commissie van onderzoek bepaalt welke ondersteuning
een leerling in het regulier onderwijs nodig heeft. Het reguliere onderwijs
heeft zorgplicht. Indien een reguliere school de ondersteuning onvoldoende
vindt, kan de school de zorgplicht niet waarmaken en zal de school het
gesprek met de instelling hierover aangaan. Indien dit niet tot een bevredigend resultaat leidt, kan de school aan de ouders melden dat de zorgplicht
niet waargemaakt kan worden. De ouders kunnen zich dan wenden tot de
geschillencommissie. Deze kan een oordeel uitspreken over de aangeboden
ondersteuning.
Indien een leerling is aangewezen op een zwaarder arrangement, moet de
commissie van onderzoek de leerling toelaatbaar verklaren tot het speciaal
onderwijs. Pas dan kan de leerling worden ingeschreven bij een instelling
cluster 1 of 2. Het is voor cluster 1 en 2 financieel niet voordeliger om een
leerling naar het speciaal onderwijs te verwijzen dan de leerling ondersteuning te bieden op het regulier onderwijs.
Vraag 8
Wat is de reden dat de bekostiging voor cluster 1 en 2 voor schooljaar
2014–2015 op basis van teldatum 1-10-2011 gaat plaatsvinden, terwijl
samenwerkingsverbanden de bekostiging voor cluster 3 en 4 voor dit
schooljaar ontvangen op basis van teldatum 1-10-2013?
Antwoord 8
Cluster 2 heeft er voor gekozen om aan te sluiten bij de landelijke systematiek
van cluster 1 en niet bij de regionale aanpak zoals die geldt voor het regulier
onderwijs en de clusters 3 en 4. De landelijke en regionale systematiek wijken
op een aantal punten af, zoals de bekostiging. Dat betekent voor cluster 2 dat
met ingang van 1-8-2014 zowel het reguliere deel van de leerlinggebonden
financiering als het budget voor ambulante begeleiding naar de instellingen
gaan. Cluster 2 gaat daarmee volledig over op de nieuwe bekostigingssystematiek, (normbekostiging, een vast ondersteuningsbudget en de teldatum

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

1-10-2011). Cluster 1 werkt al jaren met budgetbekostiging en kent geen
leerlinggebonden financiering.
Bij de bekostiging van de samenwerkingsverbanden is gekozen voor een
overgangsjaar, waarbij de middelen voor ambulante begeleiding cluster 3 en
4 nog niet naar de samenwerkingsverbanden gaan, maar bij de scholen van
(voortgezet) speciaal onderwijs blijven. Hierdoor wordt er nog niet overgegaan op de nieuwe bekostigingssystematiek met normbekostiging en een
vast ondersteuningsbudget en wordt de teldatum op 1-10-2013 nog gehanteerd. Per 1 augustus 2015 gaan ook de middelen voor ambulante begeleiding naar de samenwerkingsverbanden en gaat de nieuwe bekostigingssystematiek van start.
Indertijd is er met de stichting Siméa, die optreedt namens de besturen van
cluster 2, gesproken over de mogelijkheid om ook voor cluster 2 een
overgangsjaar te hanteren. Daar is toen van afgezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4