Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3632
Vragen van de leden Van Gerven en Leijten (beiden SP) aan de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de overname van ziekenhuis ’t Lange
Land (LZZ) (ingezonden 5 augustus 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 14 september 2011).
Vraag 1
Wat is uw opvatting over de aangekondigde overname van ’t Lange
Landziekenhuis in Zoetermeer (LLZ) door een coöperatie van het Bronovo
Ziekenhuis, Medisch Centrum Haaglanden en het Groene Hart Ziekenhuis?1
Antwoord 1
‘t Lange Land Ziekenhuis (LLZ) maakt sinds 2008 deel uit van de genoemde
coöperatie. De coöperatie onderzoekt op verzoek van LLZ de mogelijkheden
om voor problemen van LLZ een oplossing te vinden binnen de structuur van
de coöperatie. Aanleiding hiervoor is het onderzoek van LLZ waaruit is
gebleken dat LLZ niet langer in staat is om een algemeen ziekenhuis met de
gebruikelijke functies in stand te houden. Ik heb er niets op tegen dat een
ziekenhuis op zoek gaat naar oplossingen om zo de financiële problemen het
hoofd te bieden en een meer op de toekomst toegespitst zorgaanbod te
realiseren. De wijze waarop hieraan invulling wordt gegeven, valt onder de
bestuurlijke verantwoordelijkheid van het ziekenhuis. Besluitvorming over de
precieze juridische vormgeving heeft overigens nog niet plaatsgevonden.
Vraag 2
Past deze ontwikkeling in uw beleidsdoelstelling van kleinschalige zorg om de
hoek? Zo ja, waarom? Zo nee, wat gaat u ondernemen?
Antwoord 2
Mijn beleid is er op gericht zoveel mogelijk basiszorg in de buurt te behouden. Basiszorg die geleverd wordt door bijvoorbeeld huisartsen, wijkverpleegkundigen of deels door ziekenhuizen. Dit beleidsstreven houdt niet automatisch in dat complete ziekenhuizen met het volledige palet aan ziekenhuiszorg
onder alle omstandigheden in de buurt behouden moeten blijven. Kwaliteitsnormen of de financiële positie van een ziekenhuis kunnen voor een
ziekenhuis aanleiding zijn voor een heroriëntatie op het zorgaanbod. Ik kan
1

ah-tk-20102011-3632
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Het Financieele Dagblad, 4 augustus 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

me voorstellen dat een ziekenhuis hierbij de keuze maakt voor behoud van
bepaalde laagcomplexe zorg met een hoog volume in het ziekenhuis zelf en
te stoppen met de complexe zorg waaraan strenge eisen van kwaliteit en
veiligheid zijn verbonden. Deze ontwikkeling sluit aan bij mijn beleidsdoelstelling van kleinschalige zorg nabij.
Vraag 3
Wilt u toelichten wat de gevolgen zullen zijn voor de bereikbaarheid van de
ziekenhuiszorg in een stad als Zoetermeer met bijna 122 000 inwoners? Bent
u van mening dat de bereikbaarheid binnen de, voor de veiligheid en
volksgezondheid verantwoorde, normen blijft?
Antwoord 3
Er zijn geen normen voor de bereikbaarheid van de totale ziekenhuiszorg. De
bereikbaarheidsnorm van 45 minuten voor de acute zorg is enige norm die
hier van belang is. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
heeft onlangs onderzocht welke SEH-locaties kritisch zijn voor deze bereikbaarheidsnorm. Ik heb u deze analyse op 18 juli 2011 toegestuurd. LLZ in
Zoetermeer is volgens de berekening van het RIVM geen kritische locatie en
er zullen dus met een eventuele sluiting van deze SEH geen inwoners buiten
de normtijd van 45 minuten vallen. Dit heeft te maken met de beschikbaarheid en bereikbaarheid van voldoende ziekenhuizen met een SEH in de regio.
Vraag 4
Verwacht u dat het LLZ een volwaardige Spoedeisende Hulppost (SEH) met
acht basisspecialismen zal behouden? Zo ja, op grond waarvan? Zo nee, wilt
u hiervoor als systeemverantwoordelijke garant staan en wilt u dit antwoord
toelichten?
Antwoord 4
Vooruitlopend op de definitieve plannen heeft LLZ mij laten weten dat zij in
het gewijzigde en afgeslankte profiel 24 uur per dag spoedzorg beschikbaar
zal houden in Zoetermeer. Wat deze spoedzorg exact behelst, is op dit
moment op basis van de huidige plannen nog niet duidelijk aan te geven.
Vraag 5
Hoeveel banen zijn gemoeid met de aangekondigde reorganisatie van het
LLZ? Op welke afdelingen zullen ontslagen vallen?
Antwoord 5
LLZ heeft me hierover de volgende informatie verstrekt. De reductie van het
aantal full time eenheden is vooralsnog berekend op 114 fte’s (152 banen). De
coöperatie beschikt over een zeer recent gezamenlijk met de vakbonden
opgesteld concept-sociaal plan dat ondermeer voorziet in het zoveel mogelijk
herplaatsen van boventallige medewerkers van LLZ bij de andere ziekenhuizen. Verder bestaat bij LLZ de verwachting dat als gevolg van natuurlijk
verloop uiteindelijk een gering aantal personen elders aan een nieuwe baan
geholpen moet worden.
Vraag 6
Wilt u de Kamer een overzicht sturen van het risico dat per ziekenhuis in
Nederland wordt gelopen op faillissement of overname als gevolg van
liquiditeitsproblemen door afwaardering van vastgoed? Welke ziekenhuizen
lopen het grootste risico? Zo nee, waarom bent u hiertoe niet bereid?
Antwoord 6
Ik ga hier uit van de eigen verantwoordelijkheid en belangen van de
betrokken partijen. Aanbieders en hun belanghebbenden, waaronder
zorgverzekeraars/zorgkantoren, banken, cliënten(organisaties) en het
personeel, worden zo optimaal gestimuleerd om alles op alles te zetten om
een faillissement en daarmee discontinuïteit van zorg te voorkomen. Elk van
de genoemde partijen heeft iets te verliezen. Zij hebben daarom belang bij
vroegtijdige signalering en een terugvalplan. Ik zorg dat verzekeraars
verplicht kunnen worden in hun overeenkomsten met zorgaanbieders
afspraken te maken over vroegtijdige signalering van problemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Daarnaast krijgen zorgverzekeraars de plicht om te melden wanneer zij (op
korte termijn) niet meer aan hun zorgplicht kunnen voldoen. De NZa zal daar
actief op toezien.
LLZ heeft aangegeven dat de herwaardering van vastgoed niet doorslaggevend is bij het optredende liquiditeitsprobleem op korte termijn. De hoofdoorzaak bij LLZ is dat de opbrengsten uit de zorg structureel niet in balans zijn
met het kostenniveau.
Vraag 7
Bent u van mening dat de privatisering van het vastgoed van zorginstellingen
mag leiden tot verminderde beschikbaarheid en bereikbaarheid van ziekenhuiszorg? Zo ja, wat is het volgende ziekenhuis dat zal verdwijnen? Zo nee,
op welke wijze gaat u dit voorkomen?
Antwoord 7
Wijzigingen in de eigendomsstructuur van instellingen mogen niet leiden tot
het niet beschikbaar zijn van de zogenaamde cruciale zorgfuncties. Het
monitoren van de beschikbaarheid van deze functies binnen de daartoe
aangegeven normen reken ik tot mijn verantwoordelijkheid. Voor het overige
kunnen wijzigingen in de eigendomsstructuur leiden tot veranderingen in het
daadwerkelijke aanbod van zorg. De verzekeraar heeft hierbij de regie als het
gaat om de invulling van zijn zorgplicht. De raden van bestuur van zorginstellingen zullen onder druk van de veranderende marktordening steeds meer
gedwongen worden het aanbod van zorg zodanig in te richten dat het voldoet
aan de wensen van de verzekerden. Het eigendom en de beschikbaarheid van
het vastgoed zal volgend zijn op deze ontwikkelingen.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het niet ingrijpen door de overheid bij een dreigend
faillissement van een ziekenhuis gelijk staat aan vernietiging van door de
zorgpremie- en belastingbetaler opgebracht kapitaal? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Ik deel die mening niet. Zorgaanbieders hebben zelf de verantwoordelijkheid
om hun bedrijfsvoering op orde te houden. Wanneer hen dat niet lukt, gaan
ze failliet. Het ontbreken van die prikkel en de ondoelmatigheden die daaruit
voortvloeien trekken naar mijn mening een grotere wissel op de premie- en
belastingbetaler. De reële dreiging van een faillissement zal de zorgaanbieders, maar ook andere belanghebbenden zoals zorgverzekeraars, banken en
personeel juist aansporen om hun uiterste best te doen om een faillissement
te voorkomen. De zorgaanbieder kan daartoe zelfs zorgactiviteiten en/of
gebouwen verkopen en met de opbrengst daarvan de zorg en financiën weer
op orde krijgen.
Wanneer de overheid zou ingrijpen bij een dreigend faillissement, heeft de
zorgaanbieder daarentegen geen prikkel meer om verstandig met de premieen belastingmiddelen om te gaan.
Vraag 9
Waarom heeft, indien de zorg in een ziekenhuis van onvoldoende kwaliteit is
of er financiële problemen zijn ontstaan, het simpelweg failliet laten gaan uw
voorkeur boven overheidsingrijpen namens de premiebetaler om de zorg op
het gewenste niveau te brengen? Heeft dit iets te maken met uw geloof in
marktwerking als ordeningsmechanisme voor de gezondheidszorg?
Antwoord 9
Ik ben er van overtuigd dat een reële dreiging van faillissement er voor zal
zorgen dat zorgaanbieders en hun belanghebbenden zullen zorgen dat
financiële problemen worden voorkomen of, wanneer ze zich toch voordoen,
zo snel mogelijk worden opgelost. Indien het de aanbieder niet lukt, wil ik
hem niet belonen door hem alsnog te redden. Ik ontneem dan immers de
kans voor andere zorgaanbieders om de zorg over te nemen en deze wel
rendabel aan te bieden.
Overigens kan en wil ik, via de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), wel
ingrijpen als een zorgaanbieder slechte kwaliteit levert. De IGZ heeft daartoe
diverse instrumenten zoals een aanwijzing, het plaatsen van een zorgaanbieder onder verscherpt toezicht of het geven van een bevel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

Vraag 10
Is het niet ten principale zo dat de zorgbehoefte leidend moet zijn bij het al
dan niet in stand houden van ziekenhuizen of ziekenhuisafdelingen en dat
niet andere redenen als financiële problemen, vermeend eigenbelang en
strategische afwegingen of het worden weggeconcurreerd door andere
ziekenhuizen bij mismanagement, een reden mag zijn voor het verdwijnen
van ziekenhuizen of het sluiten van afdelingen? Zo nee, kunt u dit nader
motiveren?
Antwoord 10
De zorgverzekeraars moeten aan de zorgplicht tegenover hun verzekerden
voldoen. Wanneer de zorgverzekeraar voor het voldoen aan zijn zorgplicht
een bepaalde aanbieder niet (meer) nodig heeft, is er geen reden die
zorgaanbieder in stand te houden. Alleen wanneer blijkt dat er na een
faillissement geen vervangend aanbod voor cruciale zorg kan worden
gevonden, garandeert de overheid dat de zorg, niet de zorgaanbieder, in
stand worden gehouden.
Vraag 11
Wilt u toelichten waarom het College Sanering Zorginstellingen wordt
ondergebracht bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), terwijl deze organisatie nauwelijks toezicht houdt op de financiële situatie van een zorgaanbieder?
Vindt u het, gelet op de huidige en te verwachten problemen met het
vastgoed, verstandig om deze taken aan de NZa over te dragen? Is het niet
veel verstandiger het College Sanering Zorginstellingen vooralsnog in stand
te houden gezien de onzekere situatie van vele zorginstellingen?2
Antwoord 11
Het College sanering zorginstellingen (Csz) heeft momenteel niet de wettelijke
taak toezicht te houden op de financiële situatie van een zorgaanbieder. Ook
de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) houdt geen toezicht op de financiële
situatie van individuele zorgaanbieders. Dit is dus geen argument om het Csz
niet bij de NZa onder te brengen. In de afgelopen jaren heeft het Csz wel in
een aantal gevallen, op verzoek van de minister van VWS, onderzoek gedaan
naar de financiële situatie van een individuele zorgaanbieder. Het betreft hier
echter geen wettelijke taak van het Csz; medewerking door zorgaanbieders
aan dergelijk onderzoek van het Csz gebeurde op basis van vrijwilligheid.
In mijn brief «Waarborgen voor continuïteit van zorg» aan uw Kamer van
27 april 2011 heb ik aangegeven wat mijn verantwoordelijkheid is bij het
waarborgen van de continuïteit van zorg. Onderzoek op mijn verzoek naar de
financiële situatie van een individuele zorgaanbieder past niet meer bij mijn
verantwoordelijkheid zoals ik die in deze brief heb weergegeven.
Nu niet langer sprake is van saneringsbeslissingen door de minister en ook
het bouwregime op grond van de Wtzi inmiddels is afgeschaft, waardoor
meer vrijheden voor zorgaanbieders ten aanzien van hun vastgoed ontstaan,
ligt het in de rede om de resterende taken van het Csz onder te brengen bij
de NZa. Na inwerkingtreding van de Wet cliëntenrechten zorg, de Tijdelijke
wet ambulancezorg en de Wet investeren in zorg door uitkeerbare winst
medisch specialistische zorg, thans nog wetsvoorstellen, gaat het uitsluitend
nog om de saneringsregeling op grond van de Wet op bijzondere medische
verrichtingen (Wbmv). Daarnaast heeft het Csz op grond van het wetsvoorstel
voor en Tijdelijke wet ambulancezorg nog de taak om saneringsaanvragen af
te wikkelen, die op grond van de Wet ambulancevervoer zijn ingediend.
In het kader van de overgang naar integrale tarieven in de cure en de care
zijn er goede overgangsregimes vastgesteld, om problemen met vastgoed te
voorkomen. Bij de uitvoering van deze overgangsregimes speelt het Csz geen
rol. De NZa is hier de aangewezen toezichthouder.
Besloten is de taken van het Csz met het oog op verdere stroomlijning van de
taken van zelfstandige bestuursorganen op het terrein van de zorg te doen
overgaan naar de NZa. Daarmee zal het aantal zelfstandige bestuursorganen
in de zorg met één worden teruggebracht. Dit draagt bij aan de bestuurlijke
vereenvoudiging die de regering voorstaat.

2

http://www.zorgvisie.nl/Ondernemen/Schippers-heft-College-sanering-zorginstellingen-op.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4