Position Paper ten behoeve van het ronde tafelgesprek Toegang tot ov-data
10 september ’19 – Tweede Kamer
Goed gebruik en ontsluiting van ov-data maakt de reis van de reiziger eenvoudiger. Daarom
is dit een belangrijk onderwerp. Gelijktijdig is het onderwerp ook zeer breed. Daarom
onderscheidt Reizigersvereniging Rover drie verschillende soorten data/informatie.
Basisinformatie: Reisinformatie
De reiziger heeft allereerst behoefte aan reisinformatie. Het betreft de dienstregeling, de
actuele aankomsttijden, het type voertuigen, de prijs van een rit etc. Deze data is via de
zogenaamde NDOV-loketten voor iedereen beschikbaar als open data. Bij deze
basisinformatiestromen worden geen gegevens van de reiziger gedeeld. Het beschikbaar
stellen van deze data heeft gezorgd voor het makkelijker plannen van de deur-tot-deurreis.
Toepassingen die met de open data zijn ontwikkeld door een niet-OV-partij zijn steeds vaker
terug te vinden in de apps van de vervoerders. Voorbeelden zijn de treinradar en informatie
over toegankelijkheid van haltes. Over het algemeen is dit goed geregeld. Het is een
doorlopend proces om nieuwe basisinformatiestromen open beschikbaar te maken.
Grootste aandachtspunt is het verbeteren van de kwaliteit van de data bij verstoringen.
Beleidsinformatie: Rit- en reisgegevens
Voor de ontwikkeling van het openbaar vervoer is het nodig om inzicht te hebben in de
reizigersstromen. Hiermee kunnen door reizigers gemiste overstappen worden verbeterd en
abonnementen worden ontwikkeld die beter aansluiten bij de wens van de reiziger. Voor
deze operationele vraagstukken is het nodig om gegevens van verschillende vervoerders aan
elkaar te koppelen om zo te komen tot reisgegevens. Daarnaast zijn deze gegevens nodig
voor beleidsmatige keuzes. Het geeft namelijk inzicht waar infra-uitbreidingen nodig zijn en
gecombineerd met data van andere modaliteiten, waar de modal split achterblijft. Alle
informatie moet er voor zorgen dat de reiziger makkelijker en vaker kan reizen.
Het is bij het delen van rit- en reisgegevens evident dat privacy gewaarborgd wordt door
data alleen beschikbaar te stellen op een geaggregeerd niveau.
Dergelijke informatie kan verkregen worden via TransLink Systems door een
informatieverzoek in te dienen. Daarmee is er echter nog geen sprake van open data.
Bovendien is de data altijd een momentopname. Om een actueel beeld te houden is het
wenselijk om een deel van de ‘beleidsdata’ automatisch als open en actuele
data beschikbaar te stellen. Omdat is afgesproken dat rit- en reisdata alleen
beschikbaar kan zijn nadat het informatieverzoek is getoetst, is het noodzakelijk
dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat haar regierol pakt en een
flink aantal aanvragen doet om deze informatie beschikbaar te maken.
Hierdoor kan het hele stelsel van openbaar vervoer worden verbeterd.

Reizigersvereniging Rover
Postbus 2132, 3800 CC Amersfoort
Utrechtseweg 59, 3818 EA Amersfoort

T 033 422 04 50
Bank NL23 INGB 0002 3950 21

M secretariaat@rover.nl
I www.rover.nl

MaaS-data
Mobility as a Service (MaaS) brengt plannen, boeken en betalen van vervoer bij elkaar.
MaaS-aanbieders kunnen vervoersdiensten van verschillende vervoerders verkopen.
Daarvoor is het noodzakelijk dat er informatie wordt gedeeld tussen deze partijen. Een
reiziger mag van die uitwisseling geen last ondervinden. Het is vooral een technische
oplossing die niet zichtbaar is voor de reiziger.
Regievoering vanuit de overheid is noodzakelijk op de volgende punten:
•

Dwing standaardisatie van de technische laag af, al dan niet via regelgeving. Zonder
regie van de overheid op deze technische laag ontstaat bovendien een ongelijk
speelveld. Het ontwikkelen van een dergelijke technische laag in een vrije markt kan
namelijk als effect hebben dat een grote partij een technische standaard opdringt aan
andere partijen. Gebrek aan standaardisatie maakt het voor de reiziger bovendien
onoverzichtelijker en kan overstappen tussen MaaS-aanbieder bemoeilijken.

•

De reiziger blijft eigenaar van de data. Een reiziger is producent van data. Middels checkin en outs wordt data over het gebruik van een specifieke reiziger geproduceerd. Het is
logisch en vanzelfsprekend dat de producent ook eigenaar van de data is en blijft. Een
van de gedachten achter MaaS is dat persoonlijke aanbiedingen worden gedaan op basis
van reisgedrag. De app waar de reiziger klant is, heeft altijd een voordeel. Zij kennen
immers het reisgedrag het beste. Wil een reiziger wisselen dan staat de andere
aanbieder altijd achter omdat deze geen inzage heeft in het reisgedrag. Een reiziger
moet zijn data daarom mee kunnen nemen naar een andere MaaS-aanbieder. Deze
controle over de eigen data zou uitgangspunt moeten zijn bij MaaS. Een reiziger zou ook,
zodra de betaling is gedaan, het recht moeten hebben al zijn eigen data te laten
verwijderen bij de MaaS-aanbieder. Dit moet op een toegankelijke manier worden
aangeboden.

•

Garandeer de privacy van de reiziger. De data die de reiziger aan een MaaS-aanbieder
toevertrouwd, mag alleen in dat kader gebruikt worden. De reiziger die zijn reisdata
levert aan een MaaS-partij krijgt daar een reismogelijkheid voor terug. Het is echter zaak
dat de reiziger te beschermen tegen uitwassen van grote databedrijven waarbij het
verzamelen van data voorop staat in plaats van de reis van de reiziger.