Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1918
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over de vele berichten van ongeregeldheden, excessief geweld en het
nederzettingenbeleid van de nieuwe Israëlische regering in de bezette
Westelijke Jordaanoever (ingezonden 2 maart 2023).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 20 maart
2023).
Vraag 1
Herinnert u zich uw uitspraak in het Commissiedebat Raad Buitenlandse
Zaken d.d. 19 januari 2023 dat de regering de nieuw Israëlische overheid
(geïnstalleerd op 29 december) op haar daden zou moeten beoordelen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met het bericht van 26 februari: «Palestinian killed as settlers
rampage in Huwara after deadly terror attack»?2 Hoe beoordeelt u het feit dat
Bezalel Smotrich, Minister van Financiën en Defensie, de tweet van Samaria
Regional Council Deputy Chief Davidi Ben-Zion liket waarin wordt opgeroepen om Huwara «van de kaart te vegen»?
Antwoord 2
Ja, daarmee ben ik bekend; ik acht deze oproep onacceptabel.

1

Kamerstuk 21 501-02, nr. 2603: «Tegelijkertijd denk ik dat er ook een kern van waarheid zit in
wat de heer Brekelmans zei, gelinkt aan het gezegde: hoe ouder ik word, hoe minder ik kijk naar
wat mensen zeggen en hoe meer ik kijk naar wat ze doen. Dat vind ik hier ook op z’n plaats.»
2
The Times of Israel, 26 februari 2023, «Palestinian killed as settlers rampage in Huwara after
deadly terror attack» (https://www.timesofisrael.com/settlers-said-to-rampage-in-huwara-afterdeadly-attack-set-fire-to-cars-and-homes/)

ah-tk-20222023-1918
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u bekend met het bericht van 22 februari jl.: «Israëlische inval op
Westoever escaleert: elf doden en 102 gewonden gemeld»?3
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4
Bent u bekend met het bericht van 26 februari jl.: «Two Israeli brothers shot
dead in West Bank terror attack – IDF»4
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Hoe oordeelt u over deze aanval en spreekt u de Palestijnse autoriteiten
hierop aan?
Antwoord 5
De huidige spanningen en gebruik van geweld nemen steeds verder toe,
zoals ook blijkt uit de door u genoemde voorbeelden in vragen 3, 5, 6, 7 en 8.
Dit geeft reden tot grote zorg. Het is in het belang van beide partijen om
verdere escalatie te voorkomen. Nederland roept beide partijen hiertoe op,
publiekelijk en in bilaterale contacten. Daarnaast spreekt Nederland zich
nadrukkelijk uit tegen unilaterale stappen die de situatie verder onder druk
zetten. Ook op Europees niveau wordt deze boodschap uitgedragen getuige
de recente verklaring van hoge vertegenwoordiger Borrell en alle 27 lidstaten.5 Nederland steunt in dit kader ook de recente initiatieven van Jordanië,
Egypte en de VS in Aqaba om tot afspraken te komen om de situatie te
de-escaleren.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u de grootschalige inval van het Israëlische leger van
22 februari jl. waarbij geen rekening werd gehouden met de burgerbevolking
en waarbij onschuldige mensen zijn omgekomen? Vindt u dat de Israëlische
krijgsmacht daarbij proportioneel heeft gehandeld?
Antwoord 6
Het hoge aantal slachtoffers als gevolg van de operatie in Nablus en andere
recente operaties en aanslagen die onderdeel vormen van de huidige
negatieve geweldsspiraal, baart Nederland zorgen. Ik heb mijn zorgen geuit
en opgeroepen tot de-escalatie. Nederland roept Israël op terughoudend te
zijn met het gebruik van geweld in veiligheidsoperaties en verwacht van
Israël dat ieder geweldsgebruik proportioneel is.
Vraag 7
Hoe beoordeelt u de inval van het Israëlische leger op 6 februari jl. in een
Palestijns vluchtelingenkamp waarbij vijf Palestijnen om het leven kwamen?
Antwoord 7
Zie antwoorden op vragen 5 en 6.
Vraag 8
Hoe beoordeelt u de aanval van het Israëlische leger op een Palestijns
vluchtelingenkamp op 26 januari jl. waarbij negen Palestijnen op het leven
kwamen?

3

NOS, 22 februari 2023, «Israëlische inval op Westoever escaleert: elf doden en 102 gewonden
gemeld» (https://nos.nl/artikel/2464841-israelische-inval-op-westoever-escaleert-elf-doden-en102-gewonden-gemeld)
4
The Times of Israel, 26 februari 2023, «Two Israeli brothers shot dead in West Bank terror attack
– IDF» (https://www.timesofisrael.com/two-israelis-shot-dead-in-west-bank-suspected-terrorattack/)
5
Israel/Palestine: Statement of the High Representative on behalf of the European Union on the
latest developments – Consilium (europa.eu)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Zie antwoorden op vragen 5 en 6.
Vraag 9
Hoe beoordeelt u de overeenkomst die tussen het Israëlische Ministerie van
Defensie en het Israëlische Ministerie van Financiën is gesloten over het
geldende recht in de bezette gebieden?6
Antwoord 9
Het kabinet heeft kennis genomen van deze overeenkomst. Het kabinet maakt
zich al langere tijd zorgen over ontwikkelingen in Israël die onduidelijkheid
creëren over het bestuur over de door Israël bezette gebieden en die ertoe
bijdragen dat het onderscheid tussen Israël en de bezette gebieden verder
vervaagt en dat is problematisch. Nederland volgt de ontwikkelingen
nauwgezet.
Vraag 10
Hoe beoordeelt u het handelen van de Israëlische overheid van 13 februari jl.
om negen nederzettingen te bouwen op land dat is gestolen van de
rechtmatige eigenaren?7
Antwoord 10
Ik heb mij hier duidelijk tegen uitgesproken. Het legaliseren van onder
Israëlisch recht illegale outposts, net als het goedkeuren en uitbreiden van
nederzettingen in het algemeen, is in strijd met internationaal recht en plaatst
een toekomstige vreedzame oplossing verder op afstand.
Vraag 11
Hoe beoordeelt u het beleid van de Israëlische overheid om het aantal
wapens onder kolonisten te vergroten?8
Antwoord 11
Het huidige wapenbezit in de fragiele veiligheidssituatie is problematisch, niet
alleen onder kolonisten, maar over de gehele breedte in Israël en in de
bezette Palestijnse gebieden. Wapenbezit vergemakkelijken werkt dit verder in
de hand en is daarmee onwenselijk. Het kolonistengeweld is al geruime tijd
aan het toenemen met als dieptepunt de recente gewelddadigheden in
Huwara.
Vraag 12
Hoe beoordeelt u de keuze van de Israëlische overheid om 7.000 woningen
voor kolonisten in de bezette Westelijke Jordaanoever goed te keuren en aan
te kondigen?9
Antwoord 12
Nederzettingen zijn strijdig met het internationaal recht, ondermijnen de
kansen op een twee-statenoplossing en doen spanningen op de grond
toenemen. Nederland blijft zich uitspreken tegen illegale nederzettingen, of
unilaterale acties die een duurzame oplossing verder op afstand plaatsten.
Vraag 13
Hoe beoordeelt u het feit dat het Israëlische leger kinderen gevangen neemt
en inmiddels 160 kinderen in detentie houdt?10
6

Michael Sfard on Twitter, 23 februari 2023 (https://twitter.com/sfardm/status/
1628773117391667205?s=2)
7
BBC News, 13 februari 2023, «Israel legalises nine West Bank settlement outposts» (Israel
legalises nine West Bank settlement outposts – BBC News
8
Middle East Monitor, 30 januari 2023, «Israel: data shows that settlers head list of licensed arms
carriers» (Israel: data shows that settlers head list of licensed arms carriers – Middle East
Monitor)
9
Middle East Monitor, 25 februari 2023, «Plans submitted for 7,000 new settlement units in
occupied West Bank» (https://www.middleeastmonitor.com/20230225-plans-submitted-for-7000new-settlement-units-in-occupied-west-bank/)
10
Roya News, 24 februari 2023, «Israeli Occupation detains six Palestinians» (https://
en.royanews.tv/news/40146/2023-02-24)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 13
Volgens het internationaal recht vormt arrestatie, detentie of gevangenschap
van een kind een maatregel die alleen in een uiterst geval mag worden
ingezet en voor een zo kort mogelijke tijd. Nederland blijft de Israëlische
overheid consistent op haar internationaalrechtelijke verplichtingen aanspreken, waaronder het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en verplichtingen onder internationaal humanitair recht.
Vraag 14
Herinnert u zich de aangenomen motie Sjoerdsma c.s. (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1669) waarin de regering wordt verzocht positieve maatregelen te
formuleren en effectieve drukmiddelen in te zetten om de Israëli’s en
Palestijnen weer aan de onderhandelingstafel te krijgen? Waarom is geen
gehoor gegeven aan deze motie? Bent u bereid dit alsnog te doen?
Antwoord 14
Deze motie is afgedaan middels Kamerstuk 23 432, nr. 484 van 16 juni 2021.
In deze brief is toegelicht dat Nederland hier tijdens de Europese Raad en de
informele bijeenkomst van Ministers van Buitenlandse Zaken op heeft
aangedrongen.
Vraag 15
Herinnert u zich de aangenomen motie Karabulut c.s. (Kamerstuk 32 735,
nr. 301) waarin de regering wordt verzocht opties in kaart te brengen van
(mogelijk) te nemen maatregelen indien Israël overgaat tot annexatie van
Palestijns gebied? Waarom is geen gehoor gegeven aan deze motie? Bent u
bereid dit alsnog te doen?
Antwoord 15
Middels brief, Kamerstuk32 735, nr. 301, is destijds gehoor gegeven aan de
motie. Het Midden-Oosten Vredesproces, inclusief mogelijke annexatie, en de
EU-inzet zijn destijds meermaals besproken in de Raad Buitenlandse Zaken.
De Nederlandse en Europese inzet was en is gericht op het tegengaan van
annexatie en hierover vindt veelvuldig contact plaats met Israël en internationale partners.
Vraag 16
Herinnert u zich de aangenomen motie Servaes c.s. (Kamerstuk 23 432,
nr. 434) die het kabinet oproept om concrete maatregelen te nemen «wanneer
partijen afzien van constructieve deelname aan vredesbesprekingen en
ondermijnend beleid blijven voeren»? Waarom is geen gehoor gegeven aan
deze motie? Bent u bereid dit alsnog te doen?
Antwoord 16
Middels de beantwoording van de feitelijke vragen inzake de begroting
Buitenlandse Zaken voor het jaar 2017 (Kamerstuk 34 550-V, nr. 7)11 is
destijds gehoor gegeven aan de motie. Frankrijk nam het initiatief om een
nieuwe dynamiek in het vredesproces te creëren en de bestaande patstelling
te doorbreken. Nederland heeft zich ingezet om beide partijen te bewegen tot
een constructieve deelname. Destijds is ook aangegeven dat de toekomstige
dimensie van de motie («wanneer partijen afzien van constructieve deelname
aan vredesbesprekingen en ondermijnend beleid blijven voeren, om concrete
maatregelen te nemen, bijvoorbeeld door opschorting van bilaterale of
Europese samenwerkingsovereenkomsten») op dat moment niet aan de orde
was,
omdat er geen sprake was van vredesbesprekingen.
Vraag 17
Herinnert u zich de Kamervragen van de leden Sjoerdsma en Agnes Mulder
(Zaaknummer 2022Z03208) waarin de regering wordt opgeroepen maatregelen te formuleren om o.a. het illegale nederzettingenbeleid van Israël een halt
toe te roepen?

11

Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden.pdf (minbuza.local)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 17
Ja.
Vraag 18
Herinnert u zich artikel 2 van het associatieverdrag met Israel? Vindt u dat de
huidige ontwikkelingen onder reikwijdte van artikel 2 vallen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 18
Respect voor democratie en mensenrechten zijn integraal onderdeel van het
associatieakkoord dat als basis fungeert voor de betrekkingen van de EU en
Israël. Nederland benadrukt in EU-verband het belang van een brede dialoog
met Israël, juist ook om gevoelige thema’s en actuele ontwikkelingen
gezamenlijk te kunnen adresseren als EU, bijvoorbeeld via de Associatieraden.
Vraag 19
Bent u het eens dat het ontmoedigingsbeleid van de Nederlandse regering en
bondgenoten niet succesvol is geweest?
Antwoord 19
De Nederlandse overheid ontmoedigt al jaren economische relaties met
bedrijven in Israëlische nederzettingen in bezet Palestijns gebied. Indien
Nederlandse bedrijven aankloppen bij de overheid, worden zij over dit beleid
geïnformeerd. De Nederlandse overheid verleent geen diensten aan
Nederlandse bedrijven waar het gaat om activiteiten die zij ontplooien in of
ten behoeve van Israëlische nederzettingen in bezet Palestijns gebied. Het
kabinet heeft geen overzicht van de effecten van het ontmoedigingsbeleid.
Het beleid is van toepassing op activiteiten van Nederlandse bedrijven als die
direct bijdragen aan de aanleg en instandhouding van nederzettingen of als
die de aanleg of instandhouding ervan direct faciliteren. Het gaat hierbij om
activiteiten in nederzettingen, activiteiten met bedrijven gevestigd in
nederzettingen en activiteiten buiten nederzettingen die ten gunste komen
aan nederzettingen. In gevallen waarin op voorhand niet duidelijk is of een
activiteit ten gunste komt van nederzettingen raadt het kabinet desgevraagd
Nederlandse bedrijven aan het gesprek aan te gaan met het desbetreffende
Israëlische bedrijf. Het kabinet verwacht van alle Nederlandse bedrijven dat zij
internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen door invulling te
geven aan internationale normen zoals die zijn neergelegd in de OESO
Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen (OESO-richtlijnen), waar de
UN Guiding Principles on Business and Human Rights onderdeel van
uitmaken. Het is vervolgens aan Nederlandse bedrijven zelf om te bepalen
welke activiteiten zij ontplooien en met welke partners zij samenwerken. In
het kader van internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
(IMVO) wordt van Nederlandse bedrijven verwacht dat zij, met inachtneming
van de OESO-richtlijnen, tot een afgewogen besluit komen waarover zij
bereid zijn publiekelijk verantwoording af te leggen.
Vraag 20
Bent u bereid bilateraal en in Europees verband niet alleen grote zorgen uit te
spreken over de huidige ontwikkelingen maar ook concrete drukmaatregelen
voor te stellen om de Israëlische regering te laten stoppen met álle illegale
maatregelen (van nederzettingenbouw tot excessief geweld)? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 20
Nederland staat in goed contact met andere (EU) lidstaten over de huidige
ontwikkelingen en blijft dit doen. Op Europees niveau wordt gesproken, met
de EU-lidstaten en EU Speciaal Vertegenwoordiger voor het Midden-Oosten
Vredesproces, over de wijze waarop de EU kan bijdragen aan de-escalatie.
Vraag 21
Kunt u deze vragen met spoed en afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 21
Er is getracht zo snel mogelijk en afzonderlijk antwoord te geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5