Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1606
Vragen van de leden Kröger en Renkema (beiden GroenLinks) aan de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het AO «Vliegen over
Conflictgebieden» (ingezonden 31 januari 2020).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg), mede namens de Minister
van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 4 februari 2020).
Vraag 1
Bij wie ligt de afweging en het besluit om vluchten naar China op te
schorten? Klopt de uitspraak van de Minister van Buitenlandse Zaken in het
RTL nieuws d.d. 29 januari dat dit een afweging van de luchtvaartmaatschappijen zelf is?
Antwoord 1
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 2
In hoeverre vindt u het wenselijk dat een commerciële partij deze afweging
zelf maakt, terwijl de veiligheid van Nederland of Nederlandse burgers in het
geding is?
Antwoord 2
Luchtvaartmaatschappijen zijn verantwoordelijk voor aanpassingen in het
vluchtschema om de gezondheid van personeel en passagiers te waarborgen.
Luchtvaartmaatschappijen gebruiken informatie van nationale en internationale gezondheids- en luchtvaartinstanties, waaronder het RIVM, de WHO en
de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie ICAO, die dagelijks informatie
verschaft via een speciaal programma, het Collaborative Arrangement for the
Prevention and management of public health events in Civil Aviation
(CAPSCA). De EU geeft via het Healthy Gateways programma, waarin het
RIVM participeert, operationele adviezen aan luchtvaartmaatschappijen met
betrekking tot het Coronavirus.
Op grond van de luchtvaartovereenkomsten tussen staten geldt dat luchtvaartmaatschappijen onder andere moeten voldoen aan alle nationale
voorschriften voor de toelating, verblijf en vertrek van passagiers en vracht.
Dit betreft onder andere verplichtingen aan vervoersexploitanten op grond
van de Wet Publieke Gezondheid. Ook is het is de verantwoordelijkheid van

ah-tk-20192020-1606
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

transportondernemingen om de reizigersadviezen van Buitenlandse Zaken te
betrekken bij hun operationele afwegingen.
Voor de gezondheid en veiligheid van Nederlandse burgers volgen wij de
adviezen van Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Europees Centrum
voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). De WHO roept expliciet op om
geen disproportionele maatregelen te nemen. Restricties op reizen of handel
moeten aan de WHO gemeld worden met een onderbouwing en de WHO kan
de lidstaat, als zij de onderbouwing onvoldoende vinden, vragen deze
maatregelen terug te draaien.
Vraag 3
Op basis van welke informatie wordt de afweging door een luchtvaartmaatschappij gemaakt? Is het reisadvies vanuit Buitenlandse Zaken hierin leidend?
Welke rol speelt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en
de adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie (World Health Organization – WHO) hierbij?
Antwoord 3
Zoals in het antwoord op vraag 2 aangegeven gebruiken luchtvaartmaatschappijen informatie van nationale en internationale gezondheids- en
luchtvaartinstanties, waaronder het RIVM, de EU, de WHO en ICAO. Het RIVM
adviseert, op basis van de adviezen van de WHO en het ECDC, toegespitst op
de Nederlandse situatie, ook over maatregelen t.a.v. reizigers. Luchtvaartmaatschappijen nemen ook het reisadvies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken mee in hun overweging.
Vraag 4
Welke rol speelde de Britse en Duitse overheid in het besluit van British
Airways en Lufthansa, om alle vluchten naar China te staken?
Antwoord 4
In zijn algemeenheid geldt dat luchtvaartmaatschappijen, ook in het Verenigd
Koninkrijk en Duitsland, hun eigen afweging maken.
Vraag 5
Onder welke omstandigheden heeft Nederland wel de mogelijkheid om het
vliegverkeer naar China op te schorten? Bij welke overheidsinstantie of
bewindspersoon ligt deze afweging?
Antwoord 5
In het, zeer onwaarschijnlijke, geval dat de WHO of het ECDC zou adviseren
om het vliegverkeer naar een land of regio op te schorten, kan hiervoor
noodwetgeving in het leven geroepen worden.
Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de Minister voor
Medische Zorg en Sport, omdat hier sprake is van een A-ziekte, de bevoegdheid om, via de voorzitter van de veiligheidsregio, voor het nieuwe coronavirus in specifieke gevallen verplichtingen op te leggen aan de gezagvoerder
van een vliegtuig of aan een vervoersexploitant. Het gaat dan niet om
algemene maatregelen ten aanzien van de luchtvaart, maar om specifiek op
de situatie toegeschreven maatregelen, zoals het informeren van de
verkeerstoren over ziektegevallen, het omleiden van een vliegtuig naar een
aangewezen vliegveld, het verstrekken van informatie aan passagiers of het
nemen van quarantainemaatregelen.
Vervoerstoestemmingen die luchtvaartmaatschappijen op grond van de
luchtvaartverdragen hebben, kunnen alleen worden ingetrokken wanneer
exploitanten de nationale voorschriften voor de toelating, verblijf en vertrek
van passagiers en vracht niet opvolgen. Dit vereist overleg met het andere
verdragsland. Gelet op het bovenstaande vergen de gezondheidsvoorschriften op dit moment geen intrekking van vervoerstoestemmingen.
Vraag 6
Klopt het, dat KLM uit eigen overweging vooral die vluchten heeft geschrapt
waarvoor ze toch al geen tickets meer konden verkopen of lag hier een
maatschappelijke overweging aan ten grondslag?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Zoals toegelicht in het antwoord op vraag 2 gebruiken luchtvaartmaatschappijen informatie van diverse nationale en internationale gezondheids- en
luchtvaartinstanties om te komen tot een overweging, daarnaast spelen
commerciële redenen een rol. Op 29 januari gaf de KLM aan op dat moment
nog geen aanleiding te zien om de gehele operatie naar China op te schorten
maar wel het netwerk aan te passen aan de terugloop van de boekingen. Op
30 januari kondigde de KLM aan na het weekend tot 9 februari ook de
vluchten naar Beijing en Shanghai op te schorten.
Vraag 7
Welke mogelijkheid heeft Nederland om arriverende passagiers uit risicogebieden bij aankomst medisch te screenen? Ligt hier een plan voor klaar? Wie
neemt een dergelijk besluit en wie voert dit uit?
Antwoord 7
Experts zijn van mening dat het bij aankomst medisch screenen van
arriverende passagiers uit risicogebieden geen effectieve maatregel is. Als op
dit moment reizigers op Nederlandse luchthavens gecontroleerd worden op
koorts, zullen vooral mensen met griep of een verkoudheid worden opgespoord. Epidemieën in het verleden hebben laten zien dat dit niet werkt. Ter
illustratie: ten tijde van de SARS-uitbraak van 2002–2003 zijn er geen gevallen
vastgesteld bij entry screening van 2.963.286 vliegpassagiers. Ook in deze
epidemie blijkt de entry-screening het optreden van gevallen in bijvoorbeeld
het Verenigd Koninkrijk, Canada en de VS niet te hebben voorkomen.
Vraag 8
Kunt u de beantwoording van deze vragen meenemen in de bij het algemeen
overleg Vliegen over Conflictgebieden (d.d. 29 januari 2020) toegezegde brief
of in elk geval beantwoorden voor 6 februari 2020?
Antwoord 8
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3