Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 343

Handhaving milieuwetgeving

Nr. 281

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 juni 2012
In het Algemeen Overleg d.d. 2 februari 2012 (Kamerstuk 22 343, nr. 280)
vroeg het lid Leegte (VVD) mij aan te geven welke vervolging mogelijk is
voor schoolbesturen die onzorgvuldig handelen met asbest. Ik had
toegezegd onderzoek te doen naar de juridische mogelijkheden voor het
aanpakken van schoolbesturen. Mede namens de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, kan ik u daarover het volgende
melden.
Onzorgvuldig handelen met asbest
Er zijn diverse juridische mogelijkheden om natuurlijke of rechtspersonen
die verwijtbaar anderen in gevaar brengen daar op aan te spreken. Dat
kan via het privaatrecht, het bestuursrecht en het strafrecht. In praktijk
worden al deze mogelijkheden ook ingezet.
– Privaatrecht. Volgens artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek pleegt
iemand een onrechtmatige daad door te handelen of na te laten in
strijd met een wettelijke plicht. Een wettelijke plicht is in dit kader
bijvoorbeeld de zorgplicht in artikel 1a van de Woningwet. Volgens dit
artikel draagt de eigenaar van een gebouw of degene die uit andere
hoofde bevoegd is tot het treffen van voorzieningen er zorg voor dat
als gevolg van de staat van dat bouwwerk geen gevaar voor de
gezondheid of veiligheid ontstaat dan wel voortduurt. Deze verplichting strekt zich ook uit tot degene die een bouwwerk laat gebruiken,
voor zover dat in diens vermogen ligt. Een nadeel van een civiele actie
is dat dit kostbaar is en lang duurt. Verder resulteert een onrechtmatige daad in een plicht tot het vergoeden van schade. Die schade moet
zich eerst hebben voorgedaan, en bij asbest is het streven juist dat te
vermijden. Een eventuele acute blootstelling aan asbest is met zo’n
civiele actie niet meteen beëindigd.
– Strafrecht. Voor de strafrechtelijke afdoening van asbestovertredingen
is voornamelijk het Asbestverwijderingsbesluit 2005 van belang.
Normadressaat van dit besluit zijn particulieren en opdrachtgevers,

kst-22343-281
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 343, nr. 281

1

–

met uitzondering van artikel 6 dat regelt dat bepaalde handelingen
alleen verricht mogen worden door een gecertificeerd bedrijf.
Voor bedrijven/werkgevers zijn de Arbeidsomstandighedenwet en het
Arbeidsomstandighedenbesluit van toepassing. Deze wetgeving wordt
in beginsel bestuurlijk gehandhaafd door de Inspectie-SZW met een
bestuurlijke boete. Deze wetgeving wordt alleen strafrechtelijk
gehandhaafd in geval van overtreding van artikel 32 Arbeidsomstandighedenwet en bij andere overtredingen in geval van recidive. Artikel
32 bevat het verbod voor de werkgever om handelingen te verrichten
of na te laten in strijd met de Arbeidsomstandighedenwet of de daarop
berustende bepalingen, indien daardoor levensgevaar of ernstige
schade aan de gezondheid van één of meer werknemers ontstaat of te
verwachten is.
Daarnaast kunnen ook bepaalde overtredingen van de Woningwet, de
wet milieubeheer, Wet bodembescherming en het Wetboek van
Strafrecht asbestfeiten betreffen. Artikel 173a en/of artikel 173b van het
Wetboek van Strafrecht worden ten laste gelegd als de verdenking
bestaat dat opzettelijk danwel aan schuld to wijten is dat, wederrechtelijk, asbest in de bodem, in de lucht of in het oppervlaktewater is
gebracht, indien daarvan gevaar voor de openbare gezondheid of
levensgevaar voor anderen to duchten is.
Bestuursrecht. Bestuursrecht, waaronder veel wetgeving valt waarbij
de overheid op de naleving toeziet, bevat vaak mogelijkheden om op
kortere termijn corrigerend op te treden. Zo staan het gemeentebestuur dwangmiddelen ten dienste om op grond van hoofdstuk 5 van de
Algemene wet bestuursrecht de naleving van artikel 1a van de
Woningwet te waarborgen. Daarnaast geldt dat arbogrenswaarden niet
mogen worden overschreden. Bij acute blootstelling van werknemers
aan asbest in een schoolgebouw kunnen werknemers de Inspectie
SZW inschakelen, als het schoolbestuur niet uit zichzelf afdoende
maatregelen neemt. Na invoering van het wetsvoorstel aanscherping
handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving kan zelfs vaker een last
onder bestuursdwang worden opgelegd.

Het afdwingen van een asbestinventarisatie
Een asbestinventarisatie is bedoeld om helderheid te krijgen over de
aanwezigheid van asbestmateriaal in een gebouw, ter bescherming van
de (ver)bouwers en slopers. Het laten uitvoeren van een asbestinventarisatie in situaties waar geen verbouw- of sloopwerkzaamheden gepland
zijn is geen wettelijke plicht in het Asbestverwijderingsbesluit. Een
asbestinventarisatie is een administratieve verplichting en zal in veel
gevallen situaties beschrijven in gebouwen die op zichzelf geen gevaar
opleveren voor werknemers en (bij scholen) voor leerlingen. Voor de
situatie dat alleen sprake is van de wens tot het inventariseren van asbest
zonder dat gesloopt gaat worden, en zonder dat op dat moment sprake is
van blootstelling, bestaat op dit moment geen harde juridische
verplichting.
Mogelijkheden m.b.t. scholen
Een schoolbestuur draagt de verantwoordelijkheid voor de leerkrachten
die in een school werkzaam zijn en voor de leerlingen die aan haar zorg
zijn toevertrouwd. De werkgever heeft bovendien een wettelijke zorgplicht
ten opzichte van de docenten en er gelden wettelijke grenswaarden voor
de maximaal toegestane asbestvezels op een werkplek en meer algemene
zorgplichtbepalingen. Deze grenswaarden zijn streng en worden verder
aangescherpt. Zo lang werknemers, dus in het geval van scholen de
docenten, geen blootstellingrisico lopen, zal dat over het algemeen ook
voor leerlingen gelden en zijn geen aanvullende maatregelen nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 343, nr. 281

2

Indien ouders en leerkrachten desondanks de behoefte voelen een
schoolbestuur te vragen inzicht te geven in de mogelijke aanwezigheid
van asbest staat het hun uiteraard vrij om via hun inspraakorganen
invloed uit te oefenen op een schoolbestuur. Speciaal om het inventariseren van mogelijke asbest(problemen), zonder dat al sprake is van een
actuele blootstelling, te faciliteren, is begin 2012 een speciale asbestinventarisatiemethode ontwikkeld die ouders de zekerheid biedt dat een
vrijwillige inventarisatie op een kwalitatief goede wijze wordt uitgevoerd.
Een ander hulpmiddel is de «Atlas leefomgeving», waar is aangegeven
(naar de stand van begin 2012) van welke scholen niet bekend is dat er
een asbestinventarisatie heeft plaatsgevonden
(zie www.atlasleefomgeving.nl).
Deze mogelijkheden laten onverlet dat ook ik het afgelopen jaar de
scholen, schoolbesturen en gemeenten heb aangeschreven en aangemoedigd tot het doen van een asbestinventarisatie. We hebben de acties
uitgebreid besproken in het AO van 2 februari jl. (TK 22 343, nr. 280). Veel
scholen hebben hieraan gevolg gegeven. In mijn brief van 26 januari jl
(22 343, nr. 277) heb ik uw Kamer al toegezegd dat ik begin volgend jaar
de resultaten zal terugkoppelen op basis van de voortgang die blijkt uit
het Asbestvolgsysteem.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 343, nr. 281

3