Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 965

Wijziging van de Spoorwegwet en enige andere
wetten in verband met de implementatie van
richtlijn 2012/34/EU van het Europees parlement
en de Raad van 21 november 2012 tot instelling
van één Europese spoorwegruimte (PbEU 2012,
L 343/32)

Nr. 20

TWEEDE NADER GEWIJZIGD AMENDEMENT VAN DE LEDEN DE
BOER EN VAN HELVERT TER VERVANGING VAN DAT GEDRUKT
ONDER NR. 18
Ontvangen 2 juni 2015
De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:
I
Artikel I, onderdeel T, komt te luiden:
T
Het opschrift van hoofdstuk 5 wordt vervangen door:
Hoofdstuk 5. Dienstvoorzieningen en diensten
§ 1. Algemeen. Toegang tot dienstvoorzieningen en levering
diensten
II
Na artikel I, onderdeel W, wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Wa
Na artikel 68a wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§ 2. Bijzondere verplichtingen
Artikel 68b
1. Deze paragraaf is uitsluitend van toepassing in geval van een
aanbesteding als bedoeld in hoofdstuk III, paragraaf 4, van de Wet
personenvervoer 2000 van een concessie voor openbaar vervoer per trein,
indien:

kst-33965-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 965, nr. 20

1

a. voor de uitvoering van die concessie sprake is van gebruik van
dienstvoorzieningen of van diensten als bedoeld in bijlage II, punt 2,
onderdelen a, f en i, van richtlijn 2012/34/EU, en
b. een dergelijke dienstvoorziening of dienst op één locatie uitsluitend
bij één exploitant aanwezig is.
2. Onder exploitant van een dienstvoorziening wordt in deze paragraaf
verstaan een exploitant die verantwoordelijk is voor het beheer van een of
meer dienstvoorzieningen of voor het verrichten van een of meer diensten
als bedoeld in het eerste lid.
Artikel 68c
1. Onverminderd het bepaalde bij of krachtens hoofdstuk 5, paragraaf 1,
mag een exploitant van een dienstvoorziening in het kader van een
aanbesteding als bedoeld in artikel 68b, eerste lid, de voorwaarden voor
toegang, bedoeld in artikel 67, eerste lid, onderdeel b, of voor verlening
van diensten, bedoeld in artikel 67, eerste lid, onderdeel c, of de vergoedingen, bedoeld in artikel 68, eerste lid, pas toepassen nadat deze
voorwaarden of vergoedingen zijn goedgekeurd door de Autoriteit
Consument en Markt.
2. De exploitant van een dienstvoorziening doet het verzoek tot
goedkeuring ten minste zes weken voorafgaand aan de datum waarop
een aanbesteding als bedoeld in artikel 61, eerste lid, van de Wet
personenvervoer 2000, is gestart.
3. De Autoriteit Consument en Markt beoordeelt binnen zes weken na
ontvangst van het verzoek of de voorwaarden of vergoedingen, bedoeld
in het eerste lid, in overeenstemming zijn met het bepaalde bij of
krachtens de artikelen 67, eerste of tweede lid, of 68. Indien gegevens die
de Autoriteit Consument en Markt noodzakelijk acht voor een beoordeling
ontbreken, wordt de exploitant van de dienstvoorziening hiervan binnen
een week na ontvangst van het verzoek op de hoogte gesteld. Deze
exploitant wordt in de gelegenheid gesteld deze gegevens binnen een
redelijke termijn alsnog aan te leveren in een door de Autoriteit
Consument en Markt aan te geven vorm.
4. De Autoriteit Consument en Markt kan de termijn, bedoeld in het
derde lid, eerste volzin, eenmaal met zes weken verlengen. Zij doet
hiervan schriftelijk mededeling aan de exploitant van de dienstvoorziening
die het verzoek heeft ingediend.
5. Indien de Autoriteit Consument en Markt van oordeel is dat de
voorwaarden of vergoedingen in overeenstemming zijn met het bepaalde
bij of krachtens de artikelen 67, eerste of tweede lid, of 68, keurt zij de
toepassing hiervan goed.
6. Indien de Autoriteit Consument en Markt van oordeel is dat de
voorwaarden of vergoedingen niet in overeenstemming zijn met het
bepaalde bij of krachtens de artikelen 67, eerste of tweede lid, of 68, doet
zij hiervan mededeling aan de desbetreffende exploitant. Zij deelt hierbij
mede op welke punten niet voldaan is aan het bepaalde bij of krachtens
de artikelen 67, eerste of tweede lid, of 68.
7. De exploitant van de dienstvoorziening deelt de Autoriteit Consument
en Markt binnen vier weken na de datum van de mededeling, bedoeld in
het zesde lid, schriftelijk mede in hoeverre de voorwaarden of vergoedingen worden aangepast aan die mededeling. De Autoriteit Consument
en Markt beoordeelt binnen drie weken na ontvangst van de mededeling
van de exploitant van de dienstvoorziening, bedoeld in de eerste volzin,
op het verzoek tot goedkeuring, of de voorwaarden of vergoedingen in
overeenstemming zijn met het bepaalde bij of krachtens de artikelen 67,
eerste of tweede lid, of 68.
8. Artikel 68a is van toepassing op de voorwaarden of vergoedingen die
op grond van dit artikel zijn goedgekeurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 965, nr. 20

2

9. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen in afwijking van het
eerste lid soorten dienstvoorzieningen of soorten diensten als bedoeld in
bijlage II, punt 2, onderdelen a, f en i, van richtlijn 2012/34/EU uitgezonderd worden van de verplichting, bedoeld in het eerste lid.
10. De voordracht voor een algemene maatregel van bestuur als
bedoeld in het negende lid wordt niet eerder gedaan dan nadat de
Autoriteit Consument en Markt in de gelegenheid is gesteld advies uit te
brengen over het ontwerp van dat besluit en niet eerder dan vier weken
nadat het ontwerp tezamen met het advies van de Autoriteit Consument
en Markt aan beide kamers der Staten-Generaal is overgelegd.
III
In artikel I, onderdeel X, wordt in artikel 70, tweede lid, «68, eerste tot en
met derde lid, en 68a» vervangen door: 68, eerste tot en met derde lid, 68a
en 68c,
IV
In artikel I, onderdeel BB, wordt na «68a» ingevoegd: 68c,.
V
Artikel IV komt te luiden:
ARTIKEL IV
1. In bijlage 1 van de Algemene wet bestuursrecht wordt in de zinsnede
met betrekking tot de Spoorwegwet «artikel 71, derde lid» vervangen
door: hoofdstuk 5, paragraaf 2, en artikel 71, tweede lid.
2. In de artikelen 4, 7 en 11 van bijlage 2 van de Algemene wet
bestuursrecht wordt in de zinsnede met betrekking tot de Spoorwegwet
«71, derde lid» telkens vervangen door: hoofdstuk 5, paragraaf 2, en
artikel 71, tweede lid.
Toelichting
Dit amendement beoogt ex ante toezicht door de Autoriteit Consument
en Markt (hierna: ACM) in te voeren op tarieven en voorwaarden die bij
een aanbesteding door exploitanten van dienstvoorzieningen worden
gehanteerd.
Bij dienstvoorzieningen gaat het om voorzieningen zoals opgenomen in
bijlage II, punt 2, onderdelen a, f en i, van richtlijn 2012/34/EU. Hierbij valt
te denken aan toegang tot passagiersstations, het (mede)gebruik van
stationsportfolio (loketruimte, servicepunten, wachtruimte, plaatsen van
betaalpaaltjes en andere stationsdiensten en activiteiten) en aan andere
diensten en voorzieningen, zoals het leveren van brandstof in deze
voorzieningen, waarvan bijvoorbeeld andere vervoerders afhankelijk zijn
of waarmee een kostenvoordeel behaald kan worden.
Er is voor gekozen om dit toezicht te beperken tot situaties van
aanbesteding waarbij er maar één aanbieder is van de genoemde
dienstvoorzieningen of diensten. Het gaat daarbij om dienstvoorzieningen
of diensten die in de praktijk voornamelijk worden aangeboden door de
grootste marktpartij, momenteel NS, en de grootste beheerder op het
spoor, ProRail. Dit amendement ziet in beginsel op regionaal openbaar
vervoer, maar in de toekomst zou dit ook betrekking kunnen hebben op
landelijk openbaar vervoer indien er sprake is van liberalisering van (delen
van) het hoofdrailnet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 965, nr. 20

3

In het wetsvoorstel krijgt de ACM de mogelijkheid van ex post toezicht
inzake de voorwaarden en tarieven waartegen andere vervoerders gebruik
kunnen maken van dienstvoorzieningen. Hier moet tevens ex ante toezicht
door de ACM op komen, in geval van een aanbesteding waarbij sprake is
van maar één aanbieder van dienstvoorzieningen. Transparante en
evenwichtige prijzen en voorwaarden die op voorhand getoetst zijn door
de ACM, kunnen voorkomen dat er achteraf gerechtelijke procedures
worden opgestart over de hoogte van de vergoeding of het niet tijdig
bieden van transparantie over deze tarieven.
Het is van belang dat een exploitant van dienstvoorzieningen redelijke
tarieven vraagt van de andere vervoerders. Daarbij geldt als minimumvoorwaarde dat een tarief pas redelijk is, als zij efficiënt, transparant en
non-discriminatoir is. De bewijslast daarvoor ligt bij de partij die het tarief
voorstelt. De ACM is bevoegd om de redelijkheid van de tarieven te
toetsen en voorts, om aan de tarieven nadere regels te stellen. Indien
andere vervoerders te hoge of anderszins onredelijke tarieven zouden
betalen voor de dienstvoorzieningen dan heeft dat gevolgen voor het level
playing field.
De ACM heeft de bevoegdheid om beleidsregels vast te stellen met
betrekking tot de haar in het kader van dit ex ante toezicht toekomende
bevoegdheden.
Het wetsvoorstel verplicht NS en Prorail om met een website te komen
waarop de voorwaarden en tarieven voor het gebruik van «stationsportfolio» door andere vervoerders worden opgenomen. Ze worden met dit
wetsvoorstel verplicht om transparantie te bieden. Op zich is dat positief
maar om in het kader van een aanbesteding onenigheid en gerechtelijke
procedures over de toegang en de hoogte van de tarieven te voorkomen
is het goed dat de ACM ex ante toetst in plaats van achteraf.
Dit wordt wetstechnisch vormgegeven door invoeging van een nieuwe
paragraaf in hoofdstuk 5 van de Spoorwegwet. In deze paragraaf 2 wordt
ex ante toezicht door de ACM geregeld.
De exploitant van de dienstvoorziening als bedoeld in bijlage II, punt 2,
onderdelen a, f en i, van richtlijn 2012/34/EU is op basis van het voorgestelde artikel 68c verplicht om bij een aanbesteding de voorwaarden voor
toegang en voor verlening van diensten, bedoeld in artikel 67, eerste of
tweede lid, en de vergoedingen, bedoeld in artikel 68, voorafgaand aan
invoering eerst ter goedkeuring aan de ACM voor te leggen. Deze
verplichting voor de exploitant van de dienstvoorziening geldt indien op
één locatie alleen bij deze exploitant deze dienstvoorzieningen of diensten
aanwezig zijn. De ACM kan op grond van artikel 12j Instellingswet
Autoriteit Consument en Markt een bindende aanwijzing opleggen, indien
deze voorwaarden of vergoedingen niet in overeenstemming zijn
gebracht met de vereisten gesteld bij of krachtens de artikelen 67, eerste
of tweede lid, en 68.
Op grond van lid 9 van artikel 68c kan bij algemene maatregel van
bestuur nader worden bepaald op welke dienstvoorzieningen of aanvullende diensten het ex ante toezicht betrekking heeft. In deze amvb kunnen
uitzonderingen worden gemaakt voor dienstvoorzieningen en diensten
waarop het ex ante toezicht niet van toepassing is. Het gaat dan om
voorzieningen en diensten waarvan in de praktijk is gebleken dat er zich
geen of nauwelijks problemen voordoen op het gebied van concurrentie
en toegang tot voorzieningen. Daarbij worden de ervaringen van de ACM
op dit gebied als richtsnoer genomen. Uitzonderingen bij amvb worden
niet gemaakt dan nadat de Autoriteit Consument en Markt over het
ontwerp van de amvb advies heeft uitgebracht. De ontwerpamvb wordt
vervolgens tezamen met dat advies voorgehangen bij beide kamers van
de Staten-Generaal, zodat parlementaire betrokkenheid is verzekerd en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 965, nr. 20

4

Kamers kennis kunnen nemen van het advies van de ACM (lid 10 van
artikel 68c).
Artikel III regelt dat de ACM belast is met het toezicht op de naleving
van het bepaalde bij of krachtens artikel 68c (door toevoeging van
artikel 68c aan artikel 70, tweede lid, van de Spoorwegwet).
Artikel IV regelt dat de ACM de bevoegdheid krijgt om in geval van
overtreding van het bepaalde in artikel 68c aan de overtreder een
bestuurlijke boete of een last onder dwangsom op te leggen (door
toevoeging van artikel 68c aan artikel 76, tweede lid, van de Spoorwegwet).
Tegen een besluit van de ACM over een klacht in verband met
toepassing van artikel 68c is op grond van de Algemene wet bestuursrecht bezwaar en beroep mogelijk zodat het geruime tijd kan duren
alvorens een oordeel van de ACM over een klacht definitief wordt.
Vanwege het belang van rechtszekerheid en helderheid regelt artikel V
daarom dat rechtstreeks beroep ingesteld kan worden tegen een besluit
van de ACM op een klacht over toepassing van artikel 68c. Daartoe strekt
de voorgestelde aanvulling van bijlage 1 van de Algemene wet bestuursrecht. Dit sluit aan bij de rechtsgang die ook is gekozen in het
wetsvoorstel tot stroomlijning van het markttoezicht door de ACM.
De Boer
Van Helvert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 965, nr. 20

5