Plan van Aanpak Kinderrechten
“Eerste Aanzet”
20 november 2014

Interlandelijke Taskforce Kinderrechten, zoals ingesteld bij de
Koninkrijksconferentie van 2 april 2014

Inleiding
In mei 2013 heeft UNICEF een zestal rapporten gepresenteerd, getiteld
“Koninkrijkskinderen: kinderrechten in het Koninkrijk der Nederlanden”. Uit de rapporten
komt naar voren dat aandacht voor kinderrechten nodig is en dat samenwerking daarbij van
essentieel belang is. Gelet op de goede initiatieven die in de verschillende delen van het
Koninkrijk reeds in gang zijn gezet en de winst die behaald kan worden door de
kinderrechtenproblematiek zoveel mogelijk in samenhang op te pakken, hebben Aruba,
Curaçao, Nederland en Sint Maarten de samenwerking op het gebied van kinderrechten
besproken in de Koninkrijksconferentie 2014.
Tijdens de Koninkrijksconferentie is onderschreven dat elk kind van het Koninkrijk recht
heeft op een goede jeugd zoals beoogd met het Internationaal Verdrag inzake de Rechten
van het Kind. De Conferentie heeft uitgesproken dat zij het noodzakelijk acht dat alle
relevante sectoren van de maatschappij daarbij worden betrokken. Tevens heeft de
Conferentie besloten tot de instelling van een Taskforce die de taak heeft gekregen om
enerzijds de samenwerking in het Koninkrijk ten aanzien van de Kinderrechten te
bevorderen en anderzijds een actieplan dient op te stellen ten behoeve van deze
samenwerking.
Eerste aanzet Actieplan Kinderrechten
De Taskforce is verantwoordelijk voor de eerste aanzet van het actieplan dat voor u ligt, in
het vervolg “actieplan” genoemd. Het betreft “de eerste aanzet” die als gevolg van het
besluit van de Koninkrijksconferentie uiterlijk op 20 november 2014 aan de regeringen van
de Landen van het Koninkrijk wordt aangeboden. Op 20 november 2014 bestaat het
Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind 25 jaar.
Doel
Het actieplan Kinderrechten heeft tot doel vast te leggen op welke thema’s en op welke
wijze de Taskforce de samenwerking tussen de Landen in het Koninkrijk der Nederlanden wil
stimuleren om de kinderrechtensituatie binnen het Koninkrijk te verbeteren. Samenwerking
staat centraal zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de eigen verantwoordelijkheid van de
afzonderlijke Landen in het Koninkrijk voor dit thema: elk Land moet zijn eigen plan trekken
hoe in zijn eigen Land de kinderrechten te verbeteren.
Het actieplan omvat de samenwerking op een aantal speerpunten voor het gehele
Koninkrijk. De Taskforce ziet zichzelf daarnaast als een infrastructuur om op allerlei thema’s
op het gebied van kinderrechten ervaringen en kennis te delen. De leden van de Taskforce
onderkennen daarbij dat bilaterale en trilaterale samenwerking tussen Landen van het
Koninkrijk ook een bijdrage kan leveren aan het verbeteren van de kinderrechten in het
Koninkrijk. Dit zal zich in de komende jaren verder moeten uitkristalliseren.

2

Speerpunten
De Taskforce zoals die is ingesteld tijdens de Koninkrijksconferentie van 2 april 2014 met het
oog op het bevorderen van de samenwerking op het terrein van kinderrechten binnen het
Koninkrijk, heeft op basis van de UNICEF rapporten een vijftal thema’s geïdentificeerd die
volgens de leden van de Taskforce in alle Landen in het Koninkrijk urgent en prioritair zijn:
1.
Door integraal werken het gezin centraal stellen;
2.
Geweld tegen kinderen;
3.
Safety net /op ontwikkeling gerichte tijdsbesteding naast het onderwijs;
4.
Rol ouders in de opvoeding;
5.
Randvoorwaarden en infrastructuur.
De thema’s vormen tevens de hoofdstukindeling in dit actieplan.
Parallel aan de totstandkoming van dit actieplan loopt de verantwoording van de Landen
richting het internationaal comité voor de kinderrechten met betrekking tot het
Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK). Ten tijde van het verschijnen van
deze eerste aanzet van het actieplan in november heeft dit comité de zogenaamde “list of
issues” opgesteld met vragen over de werking van het Verdrag in hun Land. Begin 2015
zullen de Landen naar aanleiding van deze list of issues schriftelijk rapporteren. Deze
rapportage betreft het Koninkrijk der Nederlanden als geheel. Wanneer in april 2015 het
definitieve actieplan gereed is voor verzending naar de Koninkrijksconferentie, zullen de
acties en initiatieven die in deze rapportage vermeld worden en die samenwerking binnen
het Koninkrijk betreffen, in het definitieve actieplan zijn meegenomen. Een eerste
vergelijking tussen de thema’s in het actieplan en de thema’s in de list of issues leert dat er
behoefte is aan duidelijkheid over prioriteiten en coördinatie van beleid evenals behoefte
aan beleid om geweld tegen kinderen en huiselijk geweld (geweld in de omgeving van
kinderen) tegen te gaan. In hoofdstuk 2 van deze eerste aanzet tot een plan van aanpak
wordt nader ingegaan op het thema geweld tegen kinderen.
Werkwijze Taskforce en leeswijzer actieplan
In de voorliggende eerste aanzet van het actieplan staan de eerste opbrengsten vermeld van
de Taskforce, die sinds de Koninkrijksconferentie in april 2014 regelmatig met elkaar heeft
gesproken per videoconferentie en eind september 2014 bijeen is gekomen te Curaçao. Bij
deze bijeenkomst waren ook de leden van de Taskforce Kinderrechten en Huiselijk Geweld
Caribisch Nederland aanwezig1. Zij hebben ook voluit meegepraat en –gedacht en

1

In de Taskforce Kinderrechten en huiselijk geweld Caribisch Nederland hebben vertegenwoordigers van
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba alsmede vertegenwoordigers van de Nederlandse
rijksoverheid zitting. Deze Taskforce heeft onder andere als doel in kaart te brengen hoe de
kinderrechtensituatie op de drie eilanden verbeterd kan worden, als onderdeel van de Nederlandse aanpak om
kinderrechten te verbeteren.

3

onderschrijven volledig de benadering zoals neergelegd in dit actieplan.
Zoals in de inleiding is vermeld, betreft de opbrengst de uitwerking van een vijftal thema’s
die volgens de leden van de Taskforce in alle Landen in het Koninkrijk urgent en prioritair
zijn.
De Taskforce beschouwt het echter als haar hoofdtaak om niet alleen deze thema’s
beleidsmatig in te vullen, maar vooral te stimuleren dat beleid daadwerkelijk omgezet
wordt in verandering die leidt tot concrete verbeteringen voor kinderen in het Koninkrijk.
Beleid moet zorgen voor beweging. Zoals bij de geboorte van een kind een ouder instinctief
zijn en/of haar gedrag verandert om vorm te geven aan dit nieuwe leven, zo moet ook de
samenleving instinctief reageren wanneer een kind zorg of hulp nodig heeft. Die instinctieve
reactie is er nu naar de mening van de Taskforce nog onvoldoende, maar met behulp van de
Taskforce en het plan van aanpak kan een eerste stap die richting uit gezet worden. De kunst
is om daarbij (zoals bij de opvoeding van een kind) niet enkel valkuilen en risico’s te zien,
maar om ook oog te hebben voor kansen en potentie. In de Landen van het Koninkrijk zijn
goede initiatieven ontwikkeld die we met elkaar kunnen delen. Daarnaast zijn er
gezamenlijke acties die we op kunnen pakken ter versterking van de eigen
verantwoordelijkheid van elk afzonderlijk Land. We richten ons op de toekomst, op de stip
op de horizon waarbij elk kind in het Koninkrijk recht heeft op een goede jeugd zoals beoogd
met het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Dat is niet van vandaag op
morgen gerealiseerd, maar we kunnen en moeten wel snel stappen zetten tot verbetering
in het belang van de toekomst van onze samenlevingen.
Het voorliggende actieplan is daarbij, zoals hiervoor gezegd, een eerste aanzet. De Taskforce
zal de komende tijd verder werken aan het gestalte geven aan samenwerking op het terrein
van kinderrechten. Het zal de reacties op het actieplan hierbij betrekken.

4

1. Gezin centraal
Intrinsiek heeft ieder Land de wens om integraal te werken aan de verbetering van de
situatie van (probleem)gezinnen. Een betere samenwerking tussen (keten)partners is hierin
onontbeerlijk, zelfs op de kleinere eilanden in de Caraïbische Zee.
1.1 Situatie/probleembeschrijving
In alle Landen van het Koninkrijk wordt gewerkt aan integraal jeugdbeleid. Een knelpunt is
vaak de hoge verwachtingen die gemoeid zijn met het verschijnen en implementeren van
het integraal jeugdbeleid. De implementatie blijkt vaak weerbarstig: professionals en
instellingen weten elkaar veel minder vanzelfsprekend te vinden dan je zou verwachten. De
overheid moet daarom meer sturen op samenhang en vooral op samenwerking. De
overheid dient hierin kaderstellend en sturend op te treden: zij moet zorgen voor een
systeem waarin het onmogelijk is een andere werkwijze te hanteren dan één gezin, één
plan, één regisseur. Daarvoor is het noodzakelijk om intensief het gesprek aan te gaan over
beelden en definities die gemoeid zijn met het integraal jeugdbeleid: een helder kader is een
noodzakelijke voorwaarde voor het slagen van het werkelijk centraal stellen van het gezin.
Alleen zo kunnen professionals rondom het gezin eenduidig en in goede samenwerking
invulling geven aan het centraal stellen van het gezin. Om echt het gesprek aan te gaan met
een gezin en met hen in kaart te brengen wat nodig is voor een goede ontwikkeling van de
kinderen is het “achter de voordeur” komen essentieel. Gezocht wordt naar “haakjes” om de
gezinnen te benaderen en het gesprek aan te gaan. Op Bonaire gebeurt dit bijvoorbeeld
door het bezoeken van gezinnen die huurachterstand hebben, op Sint Maarten wordt door
het aanbrengen verbeteringen op het fysieke domein, zoals de aanleg van wegen getracht
de wijk in kaart te brengen en zo te bepalen welke gezinnen hulp behoeven. Dit programma
heet het Intergrated Neighbourhood Development Program. Daarnaast wordt
geconstateerd dat hulpverlening het liefst zo dicht mogelijk (fysiek) in de buurt van het
gezin beschikbaar moet zijn, op de plekken waar gezinnen en kinderen zijn: op school, in
de buurt en thuis. In het verlengde van de “haakjes” om bij de gezinnen binnen te komen
ligt het vraagstuk over het bereik van de hulpverlening. Oplettendheid voor de keuze voor
welke haakjes gebruikt worden om binnen te komen, alsook de nabijheid van hulpverlening
en mate van informatievoorziening/preventie is onontbeerlijk. Met name het laatste punt is
onderbelicht. Vaak is – misschien wel vanwege de complexiteit en omvang van de
problematiek – de aandacht vooral gericht op de achterkant. Door de aandacht meer te
richten op preventie, kan aan de achterkant ruimte ontstaan en intergenerationele
overdracht van problemen voorkomen worden.
Door de afstand die overheden ten aanzien van uitvoering van de hulpverlening hebben
genomen hebben uitvoerende organisaties veel vrijheid gekregen. Dit is voor enkelvoudige
ondersteuning vaak alleen maar goed gebleken. Maar als het gaat om gezinnen die
samenwerking behoeven in de keten moet hier een duidelijke kentering in komen. Niet de
taken van de afzonderlijke organisaties mogen voorop staan, maar het sturen op

5

samenwerking en samenhang. Na het gezamenlijk benoemen wat een gezin nodig heeft aan
ondersteuning moet dit integraal worden opgepakt, ‘wrapped around’ het gezin.
1.2 Wat is nodig
Om te zorgen dat er niet enkel op papier, want geduldig, plannen worden geproduceerd,
maar ook in de praktijk beweging ontstaat, zijn er handelingen nodig:
De ambitie voor dit speerpunt kan omschreven worden als “één gezin, één plan, één
regisseur”. Overheden treden richtinggevend en kaderstellend op: zij zorgen dat één gezin,
één plan, één regisseur in de praktijk wordt gebracht. Dit doen zij intensief door het gesprek
over beelden, definities en invulling beleid binnen de eigen organisatie als bij betrokken
partners te initiëren en begeleiden. De overheden creëren zo randvoorwaarden voor het
centraal stellen van het gezin (‘wrapped around care’) en rekenen hier organisaties op af.
Samenwerking wordt geformaliseerd en voorgeschreven: er is een regiemodel dat leidend is
in de aanpak één gezin, één plan, één regisseur. Middels twinning wordt zowel specifiek in
de Caribische regio als met het Europese deel van het Koninkrijk ingezet op kennis en
expertise uitwisseling en professionalisering van de hulpverlening. De mindset waar de
betrokken organisaties en samenleving naar streeft, is uitgaan van zoveel mogelijk eigen
kracht en verantwoordelijkheid van het gezin.
1.3 Samenwerking en kansen
Er zijn de nodige ervaringen binnen de Landen hoe omgegaan kan worden met het concept
“één gezin, één plan, één regisseur”. Op verschillende vlakken is daarom uitwisseling van
kennis en ervaring mogelijk:
•
•
•

Uitwisselen van ervaringen hoe de overheid kan sturen op het centraal stellen van het
gezin.
Uitwisselen van ervaringen op over de werkwijze één gezin, één plan, één regisseur.
Uitwisselen van ervaringen om ‘achter de voordeur’ te komen bij een gezin.

6

2. Geweld tegen kinderen
Kindermishandeling, maar ook het gebruik van geweld in de omgeving van het kind wordt
door alle leden van de Taskforce als een groot probleem ervaren en als grote prioriteit voor
verbetering van kinderrechten gezien.
2.1 Situatie/probleembeschrijving
Op het terrein van geweld tegen kinderen is er sprake van grote verschillen tussen Europees
Nederland en de andere delen van het Koninkrijk. Hoewel ook in Europees Nederland het
bestrijden van geweld tegen en rondom kinderen nog veel inzet vergt, is er sprake van een
geweldsverbod en een infrastructuur om het bestrijden van geweld tegen kinderen ter hand
te nemen. In de andere delen van het Koninkrijk is dit niet of minder het geval.
Kaders stellen
Opvoeden is onder andere kaders stellen, oftewel een vorm van disciplineren. In het
Caribische deel van het Koninkrijk wordt niet genoeg over opvoeding gesproken. Lastige
situaties die in de opvoeding voor kunnen komen worden daarmee beperkt met elkaar
gedeeld, tussen ouders onderling en als ouder(s) met het kind. Dit maakt het voor opvoeders
lastig om alternatieve handelingswijzen te ontdekken of te ontwikkelen voor het stellen van
kaders, wanneer bestaande handelingswijzen niet blijken te werken of onwenselijk zijn. De
beelden wisselen wat een goede effectieve opvoeding zou moeten inhouden. Niet alleen
intercultureel en interlandelijk, maar ook binnen de Landen zelf. Wat we als Landen in het
Koninkrijk echter delen, zijn de uitgangspunten van het Verdrag inzake de Rechten van het
Kind. Dit Verdrag hebben we als destijds nog Nederland (1995), de Nederlandse Antillen
(1998) en Aruba (2001) ondertekend en geratificeerd.
Infrastructuur in de Landen
In de meeste Landen is er een Advies en Meldpunt Kindermishandeling. Wel is dat in ieder
Land op eigen wijze ingevuld. Zo zullen de gemeenten in Nederland op grond van de nieuwe
Jeugdwet per 1 januari 2015 de Advies- en Meldpunten Kindermishandeling samen moeten
voegen met de Steunpunten Huiselijk Geweld, heeft Aruba één Advies en Meldpunt
Kindermishandeling en heeft Curaçao er twee (één bij de Stichting Kinderbescherming en
één bij de Voogdijraad). Soms blijken de Advies en Meldpunten Kindermishandeling
onderbezet.
Niet alle professionals kunnen en durven te handelen wanneer kindermishandeling wordt
vermoed of geconstateerd. Enerzijds is er soms sprake van handelingsverlegenheid,
anderzijds is er soms sprake van het niet herkennen van de signalen. Op Curaçao wordt dit
laatste opgepakt door bijvoorbeeld een Expertisebureau op te richten waar trainingen
worden verzorgd specifiek voor het herkennen van kindermishandeling. In Europees
Nederland wordt gewerkt met wettelijk verplichte Meldcodes Kindermishandeling en
Huiselijk Geweld. Aruba is voornemens een landelijke meldcode kindermishandeling in te

7

voeren. In Sint Maarten wordt op dit moment nagedacht over het formuleren van een
Nationaal Protocol voor Kindermishandeling met meldcodes.
2.2 Wat is nodig
Elk Land heeft een infrastructuur nodig die benut kan worden voor advies hoe te handelen
bij geweld tegen of rondom kinderen en om melding te kunnen doen van dergelijk geweld
waarna tot actie overgegaan kan worden om het geweld te stoppen en de gevolgen ervan
zoveel mogelijk te beperken. Dit betreft de functie van advies- en meldpunt, kennis van het
signaleren van (mogelijke) kindermishandeling en afspraken over het handelen bij het
signaleren van (mogelijke) kindermishandeling.
Om een dergelijke infrastructuur goed in te kunnen zetten moet genormeerd worden wat
kindermishandeling is. Alleen dan kan de het alert zijn op geweld en het tegengaan ervan
goed ter hand worden genomen. De Taskforce heeft hier uitgebreid bij stilgestaan. Het door
alle Landen van het Koninkrijk geratificeerde Internationale Verdrag voor de Rechten van het
Kind is hier heel helder over: geen enkele vorm van geweld is toegestaan. Dus ook niet wat
wel wordt genoemd ‘een pedagogisch tik’. De Taskforce ziet geen alternatief voor een
andere lijn in de Landen van het Koninkrijk, ook omdat het volstrekt onmogelijk is helder en
in de praktijk hanteerbaar onderscheid aan te brengen tussen wanneer iets nog net een
‘acceptabele’ pedagogische tik is en wanneer iets overgaat tot ‘onacceptabel’ geweld tegen
kinderen. Er is dus naar de stellige overtuiging van de Taskforce maar één mogelijkheid: elke
vorm van geweld tegen en rondom kinderen moet uitgebannen worden.
De Taskforce ziet daarbij een grote verantwoordelijkheid voor de kabinetten van de Landen
en voor lokale politici. Zij moeten niet alleen normeren en geweld tegengaan. Om gedrag in
de samenlevingen te veranderen is voorbeeldgedrag van politici en andere rolmodellen in de
samenleving noodzakelijk. De Taskforce vindt het van groot belang dat ‘they walk the way
they talk’. Daarbij is het noodzakelijk dat de aanpak die in een bepaald leefterrein van het
kind wordt gedaan, ook in de andere leefwerelden doorgang vindt. Een voorbeeld van hoe
het niet moet: op school wordt het kind benaderd en gestimuleerd vanuit een houding
waarin het kind zichzelf en de wereld om zich heen mag ontdekken met bijbehorende
rolmodellen, terwijl in het gezin discipline en gehoorzaamheid centraal staat.
De Taskforce vindt het belangrijk dat het tegengaan van geweld tegen en rondom kinderen
niet tot gevolg heeft dat kinderen niet meer gedisciplineerd worden, dat zij zonder kaders
opgroeien. De Landen zullen hier oog voor moeten hebben: opvoeders moet gewezen
worden op alternatieve handelingswijzen om kinderen binnen acceptabele en verantwoorde
kaders op te laten groeien.
De Taskforce vindt het van het grootste belang dat de Landen (voor zover nog niet geregeld)
het volgende oppakken:
1. Normeer in regelgeving dat geen enkele vorm van geweld tegen en rondom kinderen
is toegestaan;

8

2. Walk the way you talk: voorbeeldgedrag van personen met bestuurlijke en
maatschappelijke functies is belangrijk. Draag het tegengaan van geweld uit. Straal
uit dat fenomenen als “sugar daddies” niet normaal gevonden moeten worden.
3. Zorg ervoor dat ouders en andere opvoeders andere mogelijkheden dan geweld
aangereikt krijgen om kaders te stellen aan kinderen.
4. Op termijn (nadat de samenleving zich heeft kunnen aanpassen): sanctioneer civielof strafrechtelijk als er geweld tegen of rondom kinderen plaatsvindt.
2.3 Samenwerking en kansen
Uitwisseling van ervaringen ten aanzien van advies/meldpunten en meldcodes op het terrein
van geweld tegen en rondom kinderen. Aruba, dat bezig is met de introductie van een
meldcode, en Nederland, dat al werkt met meldcodes, zullen bijvoorbeeld informatie over
de meldcode(s) kindermishandeling met de andere Landen delen.
Uitwisseling van ervaringen op het terrein van het signaleren van kindermishandeling. Op
Curaçao worden bijvoorbeeld interview trainingen gegeven voor hulpverleners en
politiepersoneel om kindermishandeling boven water te halen. Curaçao maakt gebruik van
National Children’s Advocacy Centre uit de Verenigde Staten en zal daarover de nodige
informatie delen met de andere Landen in de Taskforce.
Uitwisseling van ervaringen in handelingsalternatieven om kaders te stellen aan kinderen. In
Aruba is gekozen om gebruik te maken van het concept “Conscious Discipline” van Becky
Bailey dat goed past in de Caribische context. Deze methode wordt vanuit verschillende
invalshoeken aangeboden, op sommige scholen, op de naschoolse opvang en middels
oudercursussen. Aruba zal informatie hierover delen met de andere Landen.
Uitwisselen van ervaringen hoe de samenwerking tussen artsen gestimuleerd kan worden op
het terrein van de aanpak kindermishandeling.

9

3. Safety net
In elk Land zijn hier andere benamingen voor. Het gaat om activiteiten die kinderen (kunnen)
doen om zichzelf te ontplooien voor en naast het reguliere onderwijs. Hierdoor kan de
vrijetijdsbesteding van kinderen worden benut om de positieve ontwikkeling van kinderen te
stimuleren.
3.1 Situatie/probleembeschrijving
De aansluiting tussen school en vrijetijdsbesteding, waaronder buiten (voor- en na-)schoolse
opvang, is nog lang niet altijd optimaal. Te vaak worden kinderen buiten schooltijd niet
maximaal gestimuleerd zich te ontwikkelen, zowel in de leeftijd 0-4 jaar als op latere leeftijd
buiten schooltijd. Te vaak hebben kinderen al een achterstand voordat zij in het primair
onderwijs starten.
Daarnaast hebben kinderen te vaak te maken met verschillende opvattingen over de manier
van opvoeden en participeren in de samenleving: er is geen doorlopende pedagogische lijn
tussen gezin, school en vrije tijd. Daarnaast worden nu en dan afwegingen gemaakt in de
keuze voor school/(niveau van) onderwijs die niet in overeenstemming zijn met de
behoeften en mogelijkheden van het kind. Hierdoor krijgen kinderen niet voldoende de
mogelijkheid zich maximaal te ontwikkelen.
3.2 Wat is nodig
De Taskforce vindt het belangrijk dat de Landen niet alleen kijken naar het tegengaan van
problemen en risico’s bij kinderen. Juist ook de positieve ontwikkeling van kinderen, het
optimaal benutten van hun mogelijkheden en kansen, moet centraal staan in het Koninkrijk.
Er is een doorlopende pedagogische lijn nodig tussen gezin, school en vrije tijd. Het concept
van een safety net voor in ieder geval kinderen van 0-12 jaar is gericht op het aanbieden van
een doorlopende leerlijn. In Curaçao is conform de verordening voor het funderend
onderwijs ten behoeve van het volgen van onderwijs, de voorschoolse educatie vanaf 2 jaar
verplicht gesteld om zodoende te voorkomen dat kinderen al vroeg een achterstand
oplopen.
Allereerst zal overeenstemming moeten bestaan over nut en noodzaak van het concept
safety net. De Taskforce ziet meerdere voordelen aan het breed invoeren van het safety net
concept:
- Naast voldoende aandacht voor de leerprestaties van het kind is er de mogelijkheid
om (andere) talenten te identificeren en te ontwikkelen.
- Door het invoeren van het safety net concept wordt gezorgd dat kinderen die thuis
niet goed/voldoende te eten krijgen dit in ieder geval overdag wel krijgen (ontbijt en
lunch).
- Werkende ouders worden op deze manier ontlast.

10

Daarbij vindt de Taskforce het belangrijk dat er zorg is voor een zo goed mogelijke welvaart
en welzijn bij burgers zodat er voldoende aandacht is voor de kinderen en verleidingen als
de criminaliteit minder groot worden.
Afhankelijk van de specifieke knelpunten en behoeften per Land kan invulling gegeven
worden aan het concept waarbij op z’n minst wordt voorzien in een sluitend aanbod van ’s
ochtends vroeg tot het einde van de middag qua educatie, maaltijdvoorziening en
buitenschoolse activiteiten zoals sport/drama/muziek. Dit alles dient plaats te vinden binnen
omgeving waarin de opvatting over aanpak op elkaar is afgestemd met een duidelijke
pedagogische visie op het concept. Er zijn gedurende de hele dag professionals/getrainde
vrijwilligers aanwezig die de kinderen begeleiden. Samenwerking vindt plaats onder regie
van één van de organisaties die (een deel van) het aanbod gedurende de dag op zich neemt.
Ouders worden structureel bij de ontwikkeling van het kind betrokken. Van de ouders wordt
daarnaast een (inkomensafhankelijke) bijdrage gevraagd.
Praktisch moet er een vorm van maaltijdvoorziening en vervoer tussen de verschillende
voorzieningen geregeld zijn. Er zal naar creatieve manieren gezocht moeten worden om het
programma te kunnen vullen met voldoende toegewijde professionals/vrijwilligers.
Bijvoorbeeld door ambtenaren voor een deel van hun tijd vrij te stellen voor begeleiding in
de naschoolse opvang zoals dat in Aruba gebeurt.
3.3 Samenwerking en kansen
De organisatie van een praktische werkconferentie safety net voor de Landen en Caribisch
Nederland, kan praktische handvatten geven voor het invoeren van een succesvolle safety
net structuur in het Koninkrijk. Europees Nederland zal de informatie over het brede schoolconcept dat in Europees Nederland wordt gebruikt, delen met de andere Landen en
Openbare Lichamen in het Koninkrijk.

11

4. Rol ouders in opvoeding
4.1 Situatie/probleembeschrijving
Er zijn veel verschillende gezinssamenstellingen. Variërend van 1-oudergezinnen, 2oudergezinnen tot kinderen die door opa en/of oma op worden gevoed. Veel van de 1oudergezinnen bestaan uit een moeder met kinderen.
Er is op dit punt een verschil tussen Europees Nederland en de rest van het Koninkrijk. In het
Caribische deel van het Koninkrijk is er vanwege de historische ontwikkelingen veel vaker
dan in Europees Nederland sprake van een afwezigheid van de vader bij het opvoeden. Een
van de redenen hiervoor is dat de samenlevingen in de Caribische regio worden omschreven
als matriarchale samenlevingen. Het systeem is voor het grootste deel gericht op vrouwen
als moeders en verantwoordelijken voor de opvoeding en opvang van de kinderen.
Daarnaast is de opvatting over de rol van vaders in de opvoeding onderhevig aan
uiteenlopende opvattingen en invulling van een rol (enkel) als kostwinner, tot weinig/niet
betrokken bij de opvoeding van hun kinderen. Hierbij zijn vaders te onderscheiden die niet
betrokken willen zijn bij de opvoeding en vaders die wel graag betrokken zouden willen zijn.
De aanwezigheid van vaders in de opvoeding is voor de ontwikkeling van kinderen erg
belangrijk.
4.2 Wat is nodig
De Taskforce is van mening dat niet goed invulling gegeven kan worden aan de vraag hoe de
aanwezigheid van vaders in de opvoeding te stimuleren als er geen opvatting is over wat de
rol is van de ouders in de opvoeding. De Taskforce is van mening dat er geen goede
opvatting te geven is over de rol van de ouders als niet benoemd is wat kinderen nodig
hebben om zich maximaal te ontwikkelen. De Taskforce is van mening dat er geen goede
opvatting te geven is over wat kinderen nodig hebben om zich maximaal te ontwikkelen als
niet is benoemd waartoe de samenleving vindt dat kinderen zich moeten ontwikkelen.
De Taskforce is van mening dat de Landen op deze terreinen een visie moeten hebben als
deze nog niet aanwezig is. Zij denkt dat het goed mogelijk is de Landen hierover medio 2015
van een voorzet te voorzien, opgesteld door deskundigen uit de verschillende Landen op
basis van het vele materiaal dat op dit terrein voorhanden is.
Naast zo’n visie vindt de Taskforce het belangrijk dat bekend is wie de vader is van elk kind.
Dit alleen al omdat kinderen vaak vroeg of laat de behoefte hebben om hun biologische
ouder(s) te kunnen traceren en te leren kennen.

12

4.3 Samenwerking en kansen
Het wetsvoorstel van SEDA Curaçao voor verplichte registratie vaders, biedt wellicht een
mogelijkheid voor de andere eilanden om soortgelijke wetgeving te ontwikkelen.
Een pedagogische visie(hoe kunnen ouders invulling geven aan behoeften kind) kan wellicht
een basis vormen van waaruit een discussie gevoerd kan worden hoe ouders invulling
kunnen geven aan de behoeften van hun kind. Bezien wordt of medio 2015 een voorzet
voor een pedagogische visie opgesteld kan zijn door een groep deskundigen uit de
verschillende Landen, met gebruikmaking van het vele materiaal dat hierover bestaat.

13

5. Randvoorwaarden/infrastructuur
Dit speerpunt richt zich met name op (de aanwezigheid van) organisaties/structuren zoals
een kinderombudsman, kindertelefoon, jeugdparlement en de (manier van) registratie van
data omtrent kinderen/jeugd.
5.1 Situatie/probleembeschrijving
Er is weinig bekend over de effectiviteit van beleid gericht op kinderen. Kindvolgsystemen
zijn er nauwelijks tot niet, of ze zijn gericht op indicatoren die (te) weinig zeggen. Daarnaast
zijn belangrijke voorzieningen zoals de kindertelefoon/kinderombudsman onvoldoende
aanwezig/ingericht. Om te komen tot het adequaat invulling geven aan de kinderrechten in
het koninkrijk is de aanwezigheid van dergelijke voorzieningen en een goede
kennisinfrastructuur randvoorwaardelijk van belang.
5.2 Wat is nodig, samenwerking en kansen
Dit speerpunt is geheel anders van aard dan de andere vier speerpunten: het is minder
inhoudelijk en daarnaast meer een verzameling van geheel uiteenlopende zaken. De
Taskforce heeft daarom ten aanzien van dit speerpunt minder de mogelijkheid om eenduidig
aan te geven wat nodig is. Wel is de Taskforce van mening dat het nuttig is als de Landen
uitwisselen hoe zij invulling geven aan beleidsinformatie en (andere) randvoorwaardelijke
voorzieningen. De Taskforce is voornemens uit te werken of en hoe de kindertelefoon in alle
Landen van het Koninkrijk beschikbaar kan komen.
De Taskforce denkt dat het daarbij heel nuttig is als hij relevante instellingen zoals de
Kindertelefoon, Kinderrechtswinkel, de Kinderombudsman en het CBS met elkaar in contact
brengt. De Taskforce is voornemens dit verder uit te werken.

14

6. Hoe verder
De Taskforce Kinderrechten werkt de komende periode tot de volgende
Koninkrijksconferentie in april 2015 deze eerste aanzet van het Plan van Aanpak verder uit.
Ze zal daarbij gebruik maken van de input en reacties van maatschappelijke organisaties,
andere betrokkenen en kinderen zelf zoals die bijvoorbeeld door het organiseren van ronde
tafelbijeenkomsten naar voren worden gebracht.
De Taskforce zal conform de conclusies van de Koninkrijksconferentie 2014, de stand van
zaken met betrekking tot de kinderrechten in het Koninkrijk kenbaar maken en indien zo
gewenst door de regeringen van de Landen, presenteren tijdens de Koninkrijksconferentie in
april 2015. Ten tijde van de Koninkrijksconferentie 2015 zal Nederland eveneens conform de
conclusies van de Koninkrijksconferentie 2014 het voorzitterschap van de Taskforce
overdragen naar een ander Land van het Koninkrijk.
Indien bij de regeringen van de Landen in het Koninkrijk daartoe de behoefte bestaat, kan de
Taskforce ook in de jaren daarna een ondersteunende en stimulerende rol blijven spelen bij
het verbeteren van de Kinderrechten in het Koninkrijk.

15