Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

278
Vragen van het lid Van Gerven (SP)
aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het dreigende
faillissement van zeven apotheken.
(Ingezonden 14 september 2009)
1
Wat is uw reactie op het nieuws dat
zeven apotheken failliet dreigen te
gaan door het overheidsbeleid?1
2
Onderschrijft u de conclusie van de
Koninklijke Nederlandse
Maatschappij ter bevordering van de
Pharmacie (KNMP), dat apothekers
vanwege het wegvallen van
inkomsten door het preferentiebeleid
van verzekeraars de kwaliteit van de
zorg niet meer kunnen garanderen?
Zo, nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat
u dit oplossen?
3
Vindt u het acceptabel als door het
huidige beleid de twee apotheken in
Wijk bij Duurstede failliet zouden
gaan en verdwijnen? Zo ja, kunt u dit
toelichten? Zo nee, hoe gaat u dat
voorkomen?
4
Wat is uw reactie op het feit dat jonge
apotheken in grote problemen zijn
gekomen vanwege de goodwill
waarvoor voor de invoering van het
preferentiebeleid bijvoorbeeld wel tot
1,5 maal de jaaromzet van een

KVR37928
2009Z16388
0910tkkvr278
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

praktijk werd betaald, zijnde een
goodwill van circa 7,5 miljoen euro
voor de twee apotheken in Wijk bij
Duurstede?2
5
Wat is de rol van de zorgverzekeraar
in deze in het kader van de
zorgplicht?
6
Kunt u aangeven hoeveel jonge
apothekers met vergelijkbare
problemen kampen? Dreigt niet
hierdoor de continuïteit en kwaliteit
van de geneesmiddelenzorg van
apothekers in Nederland in het
geding te komen doordat willekeurig
her en der nu apotheken (dreigen) te
gaan?
7
Wat is uw reactie op het nieuws dat
verantwoorde zorgverlening in
apotheken niet meer mogelijk is,
vanwege wurgcontracten opgelegd
door zorgverzekeraars aan
apothekers omdat u de regie volledig
kwijt lijkt?3
8
Hoe beoordeelt u de thans aan de
apothekers aangeboden contracten
voor 2010 van Achmea (IDEA of
Preferentie), die beschouwd worden
als «wurgcontracten», waarbij
apothekers kunnen kiezen uit
«kwaad» of «erger»? Vindt u het reële
contracten op basis waarvan

apothekers goede zorg kunnen
blijven bieden? Zo ja, kunt u dit
toelichten? Zo nee, waarom niet?
9
Is het u bekend dat er sinds de
invoering van het preferentiebeleid
diverse terugroepacties op generieke
geneesmiddelen zijn geweest als
gevolg van problemen met de
kwaliteit/veiligheid van de
betreffende middelen? Zo nee, bent u
bereid dit te gaan onderzoeken? Zo
ja, wat gaat u doen om te garanderen
dat de veiligheid van alle
geneesmiddelen te allen tijde is
gegarandeerd, zodat apothekers, als
eindverantwoordelijken voor de
kwaliteit van hetgeen zij afleveren,
niet verantwoordelijk worden voor
kwaliteitsverliezen ten gevolge van
een door zorgverzekeraars
ontketende prijzenslag in de
geneesmiddelmarkt?
10
Is het bij u bekend dat het
zogenaamde «onder couvert»
aanbesteden van zorgverzekeraar
UVIT bij het middel Pantozol er toe
leidt, dat patiënten van deze
verzekeraar 30 euro moeten betalen
via hun eigen risico terwijl er
Pantozol producten beschikbaar zijn
die slechts 3 euro kosten? Is het bij u
bekend dat de verzekerden van UVIT
opdraaien voor dit prijsverschil? Wat
denkt u daaraan te gaan doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

601

11
Hoe is de stand van zaken met
betrekking tot het onderzoek van de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
over kostendekkende tarieven voor
apothekers?
12
Waarom laat de uitkomst van dat
onderzoek zo lang op zich wachten?
13
Is er geen sprake van onbehoorlijk
bestuur en gebrek aan regie van uw
zijde als niet voor 1 oktober a.s. de
kostendekkende tarieven bekend zijn,
zodat de grote onzekerheid en
problemen die thans bij alle
betrokkenen worden veroorzaakt
kunnen worden weggenomen?
14
Bent u bereid om voor 1 oktober a.s.
met voorstellen voor een
kostendekkende
receptregelvergoeding te komen? Zo
nee, waarom niet?
15
Hoe beziet u de huidige
ontwikkelingen in het licht van de
door de Kamer aangenomen motie4
om een regeling te treffen voor jonge
apothekers die vanwege recente
investeringen in de problemen
dreigen te komen? Bent u bereid de
motie alsnog uit te voeren?
16
Onderschrijft u de uitkomst dat om
goede farmaceutische zorg te kunnen
verlenen er op elke 5000 patiënten
één apotheker nodig is? Momenteel
is er in een gemiddelde apotheek 1,6
fte apotheker aanwezig. Hoe kunt u
de kwaliteit en de continuïteit van de
geneesmiddelenzorg nog garanderen
als er door de huidige ontwikkelingen
veel tweede apothekers hun baan
dreigen te verliezen?
17
Op welke wijze garandeert u de
bereikbaarheid van de
geneesmiddelenzorg geleverd door
(jonge) apothekers?
18
Kunt u de vragen nog deze maand
beantwoorden, dat wil zeggen vóór
het algemeen overleg
Geneesmiddelenbeleid op 8 oktober
a.s.?
1

NRC, 6 september 2009: «Zeven apotheken
mogelijk failliet».
2
Algemeen Dagblad, 8 september 2009:
«Toekomst apotheek onduidelijk».

3

Haarlems Dagblad, 8 september 2009:
«Heemsteedse apotheek op randje
faillissement».
4
Kamerstuk 29 477, nr. 59.

Antwoord
Antwoord van minister Klink
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 8 oktober 2009)
1
De melding in de NRC dat 7 Medsen
apotheken uitstel van betaling zullen
vragen is onjuist. Niet de betrokken
onderliggende B.V.’s met de 7
individuele apotheken hebben uitstel
van betaling gevraagd, maar een
overkoepelende holding BV: AIO XI
BV. De 7 apotheken hebben zich ook
niet tot de Nederlandse Zorgautoriteit
of zorgverzekeraars gewend voor
financiële bijstand. Interim-directeur
van de Medsen-groep Hans Preijde
heeft in het Pharmaceutisch
Weekblad van 11 september 2009
laten weten dat hij hoopvol is
gestemd om de 7 apotheken op een
andere manier onder te kunnen
brengen in de holding en dat de
geneesmiddelenvoorziening is
gewaarborgd.
De situatie bij Medsen is zeker niet
exemplarisch voor de hele sector. De
Medsen-groep heeft blijkens een
artikel in het Pharmaceutisch
Weekblad van 27 februari 2009
«Medsen in zwaar weer», een belang
in 61 apotheken en bestaat verder uit
de Centrale Bereidings Apotheek
Nederland, Medsen Central Filling en
Medizorg, dat gespecialiseerd is in
onder meer unieke geneesmiddelen.
Onder het kopje: «Wat is er mis met
Medsen?» geeft interim-directeur
Hans Preijde aan:
«Een combinatie van factoren. Interne
strubbelingen, het ontbreken van
actuele financiële informatie,
aandeelhouders die niet op een lijn
zitten en ook nog belangen hebben in
groothandel Regifarm. En daar komt
het preferentiebeleid bij. Dat laatste
heeft een forse druk gezet op de
inkomende geldstroom, maar is niet
de enige oorzaak van de problemen.
Als we onze zaken op orde hadden
gehad, waren de gevolgen van het
overheidsbeleid makkelijk op te
vangen geweest. Ik vind het iets te
makkelijk dat de KNMP stelt dat
Medsen door het overheidsbeleid in
de problemen is gekomen. Dat klopt
niet voor 100%.
Want ook wij hebben tegen te hoge
prijzen bedrijven gekocht. Er zijn ook

eenmansbedrijven in de problemen.
Alle apotheken die de laatste drie jaar
door zelfstandige apothekers zijn
gekocht met externe financiering
moeten liquiditeitsdruk hebben».
Ik heb het volledige artikel uit het
Pharmaceutisch Weekblad
bijgevoegd zodat de aangehaalde
opmerkingen in hun volledige context
kunnen worden gelezen.1
2
Nee. De Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) stelt het (gemiddelde) tarief
vast aan de hand van een onderzoek
naar praktijkkosten en
inkoopvoordelen. Daarbij houdt de
NZa zoveel mogelijk rekening met
recente ontwikkelingen. Binnenkort
zal de NZa een beslissing nemen of
het huidige tarief op basis hiervan
aangepast moet worden en hoe hoog
het tarief 2010 moet worden
vastgesteld. De huidige
tariefstructuur gaat sinds enige tijd
uit van een flexibele
prestatiebekostiging en biedt juist
meer ruimte om (betere) kwaliteit te
belonen.
3
Het is niet aannemelijk dat de
betrokken apotheken door het
huidige beleid failliet zullen gaan en
verdwijnen. De exploitatie van de
apotheken is op zich zelf rendabel.
Het probleem ligt bij de hoogte van
de betaalde goodwill en de duur van
de financiering. Mocht de
farmaceutische zorg in Wijk bij
Duurstede onverhoopt toch in gevaar
komen dan zal ik zorgverzekeraars
aan hun zorgplicht houden.
Zorgverzekeraars hebben mij
inmiddels toegezegd in dat geval
maatregelen te nemen, al dan niet in
de tarievensfeer, om de
farmaceutische zorg in Wijk bij
Duurstede te waarborgen.
4
Ik ben het eens met de hierboven
aangehaalde opmerking van de heer
Preijde dat er apotheken tegen te
hoge prijzen zijn gekocht. Goodwill in
de orde van grootte van 1,5 maal de
omzet is al tijden zeer hoog, gezien
het al jaren geleden ingezette beleid
om de kortingen en bonussen te
vervangen door structurele
prijsverlagingen (al vóór het
Geneesmiddelenconvenant in 2004).
Mijn ambtsvoorgangers ik en hebben
op die ontwikkeling geattendeerd.
Hierbij valt de vraag te stellen naar
het realiteitsgehalte van het advies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

602

van financiële adviseurs voorzover
die dergelijke constructies hebben
aanbevolen. Zeker als de financiering
van de goodwill er op zou zijn
afgestemd om die goodwill in
bijvoorbeeld slechts 7 tot 10 jaar op
te brengen uit de inkomsten uit
kortingen en bonussen.
5
Zorgverzekeraars hebben de plicht
farmaceutische zorg voor hun
verzekerden in voldoende mate te
waarborgen. Zie ook het antwoord op
vraag 3.
6
Ik beschik niet over dergelijke
informatie. Er hebben zich geen jonge
apothekers gemeld bij de NZa met
een formeel verzoek tot financiële
ondersteuning. Wel hebben enkele
apothekers bij de NZa geïnformeerd
en zijn er contacten geweest waaruit
bleek dat er sprake was van hoge
goodwillsommen. Van willekeurige
her en der faillissementen van
apotheken is ook geen sprake. Zie
ook de antwoorden op vragen 1, 2, 3,
4 en 15.
7 en 8
Een apotheekhoudende zal een
afweging moeten maken of hij op
dergelijke voorwaarden een contract
wil aangaan. Voor de ene
apotheekhoudende zal dit anders uit
pakken dan voor de andere. Het staat
apotheekhoudenden in beginsel vrij
om al of niet een overeenkomst aan
te gaan met een zorgverzekeraar.
Voor zover geen contract tot stand
komt gelden de maximum-tarieven
van de Nederlandse Zorgautoriteit
waarmee het leveren van
verantwoorde zorg mogelijk moet
zijn. Als een apotheekhoudende wel
een IDEA contract met Achmea sluit2
hanteert Achmea een verhoogde
receptregelvergoeding (op dit
moment tot het verhoogde maximum
dat de NZa toestaat: € 7,94,
daarnaast wordt voor «multi source»
geneesmiddelen de clawback feitelijk
«afgeschaft»). Conform de
tariefbeschikking van de NZa wordt
de in rekening gebrachte vergoeding
voor inkoopkosten met maximaal
9,33% verhoogd om de
clawback-korting van 8,53%
ongedaan te maken.
Op dit moment beziet de NZa de
hoogte van het huidige tarief. De NZa
neemt daarbij de actuele

ontwikkelingen mee. Zie ook de
antwoorden op de vragen 11 en 12.
9
Terugroepacties vinden plaats
wanneer het geneesmiddel niet
voldoet aan de registratie-eisen en er
mogelijk een risico is voor de patiënt.
Terugroepacties beperken zich niet tot
generieke geneesmiddelen of
geneesmiddelen die onder het
preferentiebeleid vallen. Doordat er
een wereldwijd netwerk van
inspectiediensten bestaat, informeren
de inspectiediensten elkaar na het
signaleren van een gebrek snel en
kan een terugroepactie volgen als dat
nodig is om potentieel risico uit te
sluiten. In Nederland legt de Inspectie
voor de Gezondheidszorg in
voorkomende gevallen een bedrijf op
een terugroepactie uit te voeren. Het
feit dat producten soms worden
teruggeroepen laat zien dat het
(mondiale) toezicht op de kwaliteit en
veiligheid goed werkt. Overigens is
de veiligheid van patiënten op geen
enkel manier in gevaar geweest bij de
meer recente terugroepacties waar u
op doelt, aldus het College ter
beoordeling van geneesmiddelen.
10
Dit is onjuist. Zorgverzekeraar UVIT
heeft mij aangegeven de in het kader
van het preferentiebeleid
aangewezen geneesmiddelen,
waaronder Pantozol, in het geheel
niet ten laste van het eigen risico van
de verzekerde te brengen.
11
De NZa neemt voor het Algemeen
Overleg van 8 oktober een besluit of
het tarief 2009 voor
apotheekhoudenden al of niet moet
worden aangepast.
12
Het cijfermatige onderzoek is al enige
tijd geleden afgerond. De uitkomsten
van het onderzoek moeten worden
vertaald naar het jaar 2009. De NZa
doet dat heel zorgvuldig en betrekt
daarbij ook de opmerkingen die
betrokken partijen, waaronder de
KNMP, nog in de laatste
klankbordgroep op 29 augustus 2009
hebben gemaakt. Zie ook het
antwoord op vraag 2.
13
Nee. Zie verder het antwoord op
vraag 14.

14
Nee. De Nederlandse Zorgautoriteit is
de wettelijke tariefinstantie, ik ben
daar niet toe bevoegd. De NZa is
onderhevig aan het toezicht van de
rechter. Uiteindelijk beslist de rechter
in conflicten over een door de NZa
vastgesteld tarief. Het beroep van de
KNMP tegen de hoogte van het
tarief 2008 heeft het College van
Beroep voor het Bedrijfsleven op 18
juni 2009 ongegrond verklaard.3 Ook
tegen het tarief 2009 heeft de KNMP
beroep ingesteld bij het College van
Beroep voor het Bedrijfsleven. Dat
beroep is nog niet behandeld.
15
Het steunbeleid van de NZa is er ten
algemene op gericht om de
noodzakelijke zorg in stand te houden
en niet om elke zorginstelling cq
zorgverlener een financieel
bestaansrecht te garanderen,
ongeacht de grootte, lokatie en
kwaliteit van (in dit geval) de
apotheek. In het steunbeleid van de
NZa hebben zorgverzekeraars een
cruciale rol. Zij moeten immers hun
zorgplicht ten opzichte van hun
verzekerden waarmaken. Mede om
dit te kunnen faciliteren bevat de
huidige tariefstructuur sinds
1-01-2009 een vrij te onderhandelen
tariefcomponent. Zonodig kan
daardoor een meer op de situatie
toegesneden tarief worden
overeengekomen.
Er hebben zich geen (jonge)
apothekers met een formeel verzoek
om financiële ondersteuning tot de
NZa gewend. Voor zover er contacten
waren met de NZa betrof het
apothekers die te kampen hebben
met de hoogte van goodwill en niet
zozeer met de bekostiging van de
farmaceutische zorg op zichzelf.
Financiering van goodwill is echter
geen onderdeel van de
tariefonderbouwing van vrije
beroepsbeoefenaren derhalve ook
niet van steunverlening.
Volledigheidshalve merk ik op dat er
blijkens gegevens van de Stichting
Farmaceutische Kengetallen per
saldo een toename is geweest van
het aantal apotheken van ruim 300
apotheken sinds 1 januari 2002 (van
1629 apotheken naar 1943 apotheken
per 1-01-2009). Zie verder het
antwoord op vraag 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

603

16
Nee, die uitkomst onderschrijf ik niet.
Het aantal apothekers zal afhankelijk
zijn van o.a. de samenstelling van de
populatie van patiënten die worden
bediend, de wijze van organisatie van
de farmaceutische zorg, eventuele
specialisatie op zorginhoudelijke
taken (specifieke ziektebeelden,
medication review e.d.), en de wijze
van distributie van geneesmiddelen.
17
Via de zorgplicht die zorgverzekeraars
hebben ten opzichte van hun
verzekerden. Het flexibele tarief geeft
hen daar ruimte voor.
18
Ja.
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer.
Zie ook persbericht op www.achmea.nl van
18 september 2009.
3
Het College geeft in haar persbericht aan
dat: «De geschillen zagen op
tariefbeschikkingen voor de periode 1 januari
2008 tot 1 juli 2008 respectievelijk 1 juli 2008
tot 31 december 2008. In deze
tariefbeschikkingen is vastgelegd welk bedrag
apothekers in rekening mogen brengen voor
geleverde medicijnen. Volgens KNMP is de
vergoeding ontoereikend en daarmee in strijd
met de Wet marktordening gezondheidszorg.
Het College deelt dat standpunt niet. De NZa
mag volgens het College bij de vaststelling
van het tarief rekening houden met door de
apothekers genoten inkoopvoordelen. De door
de NZa in dat verband gehanteerde aannames
konden volgens het College worden gebruikt
als grondslag voor de bepaling van de
tariefhoogte.»
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

604