Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 318

Geldstromen ontwikkelingssamenwerking

Nr. 3

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 16 april 2010
De commissie voor de Rijksuitgaven1, en de vaste commissie voor
Buitenlandse Zaken2, hebben een aantal vragen voorgelegd aan de
Algemene Rekenkamer over de brief van 17 februari 2010 inzake het
rapport van de Algemene Rekenkamer «Geldstromen ontwikkelingssamenwerking» (Kamerstuk 32 318, nrs. 1 en 2)
De Algemene Rekenkamer heeft deze vragen beantwoord bij brief van
15 april 2010. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Aptroot
De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,
Ormel
De griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Groen

kst-32318-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 318, nr. 3

1

1
Wat bedoelt de Algemene Rekenkamer met de mededeling dat niet
gestreefd is naar volledigheid? Welke gegevens zijn niet in het onderzoek
opgenomen?
De gegevens die we voor onze analyses gebruikt hebben zijn volledig. De
verkenning is uitgevoerd met alle betalingen die het Ministerie van
Buitenlandse Zaken (BuiZa) in 2008 voor ontwikkelingssamenwerking
gedaan heeft. Ook per deelanalyse (zoals van onderwijs) hebben we
alledaarvoor relevantebetalingen betrokken.
Met de mededeling niet te streven naar volledigheid bedoelen we dat wij
ons binnenonze analyses beperkt hebben. Het ging ons er namelijk vooral
om de mogelijkheden voor meer transparantie in de begroting en
verantwoording te laten zien.
Zo hebben wij ons bij de selectie uit de administratie van het ministerie
per betaling beperkt tot vier variabelen, namelijk het land waarin de
ontvanger gevestigd is, de bestemming, het bedrag en de operationele
doelstelling. Verder zijn we in hoofdstuk 4 alleen ingegaan op beleidsartikel 5 (Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling) van
de begroting van het Ministerie van BuiZa, terwijl betalingen voor
ontwikkelingssamenwerking via alle acht artikelen zijn gedaan. Dat we ten
slotte binnen artikel 5 alleen naar onderwijs hebben gekeken, is een ander
voorbeeld van de afbakening van onze analyses.
2
Is de 6% van de € 1,8 miljard die aan organisaties in Nederland is betaald,
de omvang van bedragen waarvan organisaties hebben aangegeven dat
ze in een expliciet land of regio zijn besteed, of zijn dit de gelden die door
het Ministerie van Buitenlandse Zaken zijn geoormerkt voor een expliciet
land of regio?
In het tweede geval, zijn er ook gegevens bekend over de besteding van
de overige gelden door Nederlandse organisaties?
In onze analyses hebben we de gegevens gebruikt zoals die zijn
vastgelegd in de financiële administratie van het ministerie. We hebben
deze gegevens verder niet onderzocht en kunnen daarom niet aangeven
waar de bestemmingen die zijn opgenomen in de administratie hun
oorsprong vinden en hoe die tot stand zijn gekomen. Evenmin hebben we
geverifieerd of de betalingen ook feitelijk op de genoemde bestemming
terecht zijn gekomen.
Informatie over de besteding van Nederlandse organisaties over 2008 is
voor een groot deel te vinden op www.ngo-database.nl. De website is
onderdeel van de IS Academie, een onderzoeksprogramma van het Centre
for International Development Issues Nijmegen (CIDIN) en het Ministerie
van BuiZa.
De besteding van betalingen die het Ministerie van BuiZa voor ontwikkelingssamenwerking aan Nederlandse organisaties heeft gedaan is één van
de onderwerpen waar we ons in ons komende vervolgonderzoek op zullen
richten.
3
Zou het mogelijk en/of wenselijk zijn om betalingen door grote Medefinancieringsstelsel (MFS)-instellingen, op thema’s die als operationele
doelstellingen in de begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
zijn opgenomen, ook op deze operationele doelstellingen te boeken, zoals
ook gebeurt bij betalingen aan kleine MFS-organisaties zoals Stop Aids
Now en het WNF?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 318, nr. 3

2

Dit zou mogelijk moeten zijn. De hierboven genoemde NGO-database van
het CIDIN kent een thematische onderverdeling van de betalingen in het
kader van het Medefinancieringsstelsel (MFS) aan organisaties. Deze
verdeling is gebaseerd op de activiteitencodering die de Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voor ontwikkelingssamenwerking hanteert. Op basis van deze zelfde codering zijn de
betalingen van het ministerie opgenomen in de database van de OESO
(www.oecd.org/dac/stats/idsonline). Hierin zijn de betalingen van een
groot aantal landen en internationale organisaties voor ontwikkelingssamenwerking geregistreerd. Beide onderverdelingen hebben dus een
gemeenschappelijke basis.
Wij vinden het wenselijk dat de begroting en verantwoording van het
ministerie consistenter en transparanter wordt. Maar dit betekent voor
ons niet per definitie dat die begroting een thematische indeling zou
moeten hebben, wel dat de indeling overeenkomt met de sturingsvisie die
de minister heeft voor ontwikkelingssamenwerking en voor MFS.
4
Zou het de transparantie ten goede komen als in vervolgonderzoeken ook
andere (Nederlandse) betalingen per land worden bekeken en meegenomen in de analyse, zoals betalingen door grote MFS-organisaties, remittances en investeringen door bijvoorbeeld de FMO?
Zo ja, bent u van plan deze betalingen mee te nemen in vervolgonderzoek?
Zo nee, waarom niet?
Dit komt de transparantie inderdaad ten goede. We hebben de intentie om
deze betalingen in ons vervolgonderzoek te betrekken.
We hebben beperkte mogelijkheden om onderzoek te doen naar
betalingen die lopen via organisaties buiten het Rijk. Dit geldt bijvoorbeeld voor remittances.
Voor zover de minister subsidie verstrekt aan bijvoorbeeld
MFS-organisaties hebben we wel bevoegdheden bij die organisaties,
maar niet bij de eindgebruikers. Daarvoor zijn we aangewezen op
openbare bronnen en vrijwillige medewerking.
Bij FMO, een rechtspersoon met een wettelijke taak (RWT) van het
Ministerie van BuiZa, hebben we wel onderzoeksbevoegdheden. Een
organisatie is een RWT wanneer er sprake is van een bij of krachtens wet
opgedragen taak en/of financiering uit een wettelijke heffing. Overigens
wordt de RWT-status van het FMO betwist door het ministerie.
5
Worden in vervolgonderzoeken ook bijdragen van andere donoren per
land betrokken? Zo nee, waarom niet?
In bijlage 3 van het rapport hebben we een voorzet gedaan voor de wijze
waarop we de bijdragen van andere landendonoren willen betrekken.
Daar waar de bijdragen van donoren samenkomen met de Nederlandse
bijdragen, zullen we in één van de volgende onderzoeken soms wat
dieper op de gezamenlijke bijdragen in kunnen gaan. Dit speelt bijvoorbeeld bij de budget- en sectorsteun die de gezamenlijke donoren geven.
Alleen al het in kaart brengen van de bijdragen die de Nederlandse
regering via de diverse kanalen en modaliteiten heeft lopen, vergt een
omvangrijke inspanning. Daarnaast hebben we nauwelijks tot geen
bevoegdheden om bij particuliere en internationale organisaties en bij
andere landendonoren onderzoek te doen. Dit beperkt ons in de mogelijkheden om de bijdragen van andere donoren mee te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 318, nr. 3

3

1

Samenstelling:
Leden: Vlies, B.J. van der (SGP), Blok, S.A. (VVD), Hoopen, J. ten (CDA),
Weekers, F.H.H. (VVD), Haersma Buma, S. van (CDA), Nerée tot Babberich,
F.J.F.M. de (CDA), Aptroot, Ch.B. (VVD), Voorzitter, Dezentjé HammingBluemink, I. (VVD), Omtzigt, P.H. (CDA), Koşer Kaya, F. (D66), Luijben,
A.P.M. (SP), Veen, E. Van der (PvdA), Kalma, P. (PvdA), Gerven, H.P.J. Van
(SP), Blanksma-van den Heuvel, P.J.M.G. (CDA), Cramer, E.A. (CU), Dijck,
A.P.C. van (PVV), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Ouwehand, E. (PvdD),
Heijnen, P.M.M. (PvdA), Tang, P.J.G. (PvdA), Vos, M.L. (PvdA), Ondervoorzitter, Bashir, F (SP), Sap, J.C.M. (GL) en Vacature (CDA).
Plv. leden: Staaij, C.G. van der (SGP), Burg, B.I. van der (VVD), Jonker,
C.W.A. (CDA), Snijder-Hazelhoff, J.F. (VVD), Vries, J.M. de (CDA), Hijum,
Y.J. Van (CDA), Beek, W.I.I. van (VVD), Krom, P. de (VVD), Pater-van der
Meer, M.L. de (CDA), Ham, B. van der (D66), Gerkens, A.M.V. (SP), Vermeij,
R. (PvdA), Laaper-ter Steege, S.Th.M. (PvdA), Kant, A.C. (SP), Vacature,
CDA (), Anker, E.W. (CU), Roon, R. de (PVV), Irrgang, E. (SP), Thieme, M.L.
(PvdD), Linhard, P. (PvdA), Besselink, M. (PvdA), Depla, G.C.F.M. (PvdA),
Roemer, E.G.M. (SP), Vendrik, C.C.M. (GL), Mastwijk en J.J. (CDA).
2
Samenstelling:
Leden: Bommel, H. van (SP), Staaij, C.G. van der (SGP), Waalkens, H.E.
(PvdA), Çörüz, C. (CDA), Ormel, H.J. (CDA), Voorzitter, Ferrier, K.G. (CDA),
Velzen, K. van (SP), Nicolaï, A (VVD), Nerée tot Babberich, F.J.F.M. de
(CDA), Haverkamp, M.C. (CDA), Blom, L. (PvdA), Eijsink, A.M.C. (PvdA),
Dam, M.H.P. Van (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink, I. (VVD),
Schippers, E.I. (VVD), Irrgang, E. (SP), Knops, R.W. (CDA), Roon, R. de
(PVV), Voordewind, J.S. (CU), Pechtold, A. (D66), Ondervoorzitter, Broeke,
J.H. Ten (VVD), Raak, A.A.G.M. van (SP), Thieme, M.L. (PvdD), Peters, M.
(GL) en Yücel, K (PvdA).
Plv. leden: Wit, J.M.A.M. de (SP), Vlies, B.J. van der (SGP), Vermeij, R.
(PvdA), Omtzigt, P.H. (CDA), Spies, J.W.E. (CDA), Aasted Madsen-van
Stiphout, J.D.M.P. (CDA), Dijk, J.J. van (SP), Miltenburg, A. van (VVD),
Hoopen, J. ten (CDA), Jonker, C.W.A. (CDA), Boelhouwer, A.J.W. (PvdA),
Leerdam, J.A.W.J. (PvdA), Arib, K. (PvdA), Neppérus, H. (VVD), Griffith,
L.J. (VVD), Lempens, P.P.E. (SP), Schermers, J.P. (CDA), Wilders, G. (PVV),
Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Koşer Kaya, F. (D66), Beek,
W.I.I. van (VVD), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Ouwehand, E. (PvdD), Vendrik,
C.C.M. (GL) en Samsom, D.M. (PvdA).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 318, nr. 3

4