Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2159
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Het bos is vogelvrij» (ingezonden 7 maart
2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 4 april 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Het bos is vogelvrij»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat er in Nederland bospercelen worden gekapt waarbij de gehele
bosgrond wordt bewerkt om plaats te maken voor nieuw bos? Zo ja, hoe
beoordeelt u dit?
Antwoord 2
Het is bekend dat in het verleden dergelijke beheeractiviteiten wel voorkwamen. Tegenwoordig wordt door veel beheerders gebruik gemaakt van
natuurlijke verjonging of van kleinschalige kap- en aanplant, zonder of met
beperkte verwijdering van ondergroei of bodembewerking. Het is niet uit te
sluiten dat grootschaliger kappen en het geheel verwijderen van de bodemvegetatie sporadisch nog voorkomen. Dit is vanuit het perspectief van klimaat
zeker niet optimaal. De methode van boskap en -verjonging wordt niet
landelijk gemonitord. Beheerders hebben weliswaar een goed inzicht in welke
bospercelen worden gekapt, en provincies hebben daar ook een beeld van uit
kapmeldingen, maar er is een veelheid aan methoden om bos te verjongen.
De keuze is maatwerk en sterk afhankelijk van de plaatselijke uitgangssituatie.
Dat geldt ook voor de omgang met de aanwezige overige vegetatie, waarbij
beheerders de balans moeten vinden tussen succesvolle bosverjonging en
effecten op de groeiplaats.
Het is belangrijk dat beheerders keuzes gefundeerd kunnen maken. In het
kader van de klimaatenveloppe Bos en Natuur wordt momenteel gewerkt aan
een «gereedschapskist klimaatslim bos- en natuurbeheer». Voorts heeft de

1

ah-tk-20182019-2159
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NRC, 2 maart 2019; https://www.nrc.nl/nieuws/2019/03/01/het-bos-is-vogelvrij-a3861875

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

WUR ten behoeve van de beheerpraktijk kennis ontwikkeld over de relatie
tussen houtoogst en bodemvruchtbaarheid. De sector is, onder meer via het
Kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit (OBN) nauw betrokken
bij de verspreiding van die kennis.
Vraag 3, 4
Klopt het dat de gedragscode voor kaalkap en herbeplanting uit 2010 nog
steeds wordt gebruikt als richtlijn en dat deze, ondanks de nieuwe Wet
natuurbescherming, niet is geactualiseerd?
Hoe beoordeelt u de oude gedragscode ten opzichte van de Wet natuurbescherming?
Antwoord 3, 4
Er bestaat geen gedragscode voor kaalkap en herbeplanting. Mogelijk doelt u
op de gedragscode Bosbeheer, die handelt over bosbeheer in relatie tot
soortenbescherming. Deze gaat over het zorgvuldig handelen jegens
beschermde dier- en plantensoorten bij regulier bosbeheer. Dit is geen
gedragscode die voorschrijft hoe bosbeheer als zodanig moet plaatsvinden,
en op welke wijze herbeplanting bosbouwkundig verantwoord dient plaats te
vinden.
De gedragscode Bosbeheer is opgesteld in het kader van de Flora- en
faunawet en gericht op het verkrijgen van vrijstelling van de soortenbeschermingsbepalingen daarvan en is wat dat betreft ook in overeenstemming met
de Wet natuurbescherming. Vellingen die in het kader van de gedragscode
gebeuren, hebben dus geen ontheffing nodig van het soortenbeschermingsregime, maar zijn niet vrijgesteld van de meld- en herbeplantingsplicht.
In het overgangsrecht van de Wet natuurbescherming is bepaald dat
gedragscodes, die onder de Flora- en faunawet zijn goedgekeurd, hun
werking behouden voor de duur waarvoor ze zijn goedgekeurd. Op dit
moment ben ik in overleg met de Vereniging van Bos- en Natuureigenaren
(VBNE) over een actualisatie van de huidige gedragscode. De actualisatie
gebeurt met name om de formulering op een aantal onderdelen, waaronder
kap ten behoeve van verjonging, te verbeteren. Ik verwacht dit jaar tot
overeenstemming komen met de VBNE over de actualisatie van de huidige
gedragscode.
Vraag 5
Wat wordt verstaan onder het verantwoord bosbouwkundig handelen dat in
de Wet natuurbescherming is opgenomen en hoe verhoudt het huidige
handelen zich tot deze passage?
Antwoord 5
De Wet natuurbescherming spreekt over «herbeplanting op bosbouwkundig
verantwoorde wijze» en binnen een termijn van drie jaar na vellen. Deze is
gericht op de duurzame instandhouding van bos met in achtneming van
belangrijke aanwezige waarden en is situatie-afhankelijk. Over het algemeen
geldt dat de herbeplanting plaats vindt op gronden met ten minste dezelfde
kwaliteit en oppervlakte als de grond waarop de gevelde houtopstand zich
bevond. Om een jonge beplanting te laten slagen, kan het helpen bodembewerking toe te passen en strooisel en bodemvegetatie te verwijderen, maar
de mate en schaal maakt of dit wel of niet gepast is in een bepaalde situatie.
Verantwoord bosbouwkundig handelen is situatie-afhankelijk. Gedeputeerde
staten van de provincie zijn hiervoor bevoegd gezag en kunnen hier per
situatie een oordeel over vellen.
Provinciale staten kunnen op grond van de Wet natuurbescherming nadere
regels stellen over een bosbouwkundig verantwoorde wijze van herbeplanten.
Ook indien wordt gewerkt op basis van een door de Minister goedgekeurde
gedragscode met betrekking tot het vellen en herbeplanten van houtopstanden, is verzekerd dat sprake is van verantwoord bosbouwkundig handelen.
Vraag 6
Wanneer wordt een nieuwe gedragscode voor kaalkap en herbeplanting
verwacht waar de eisen van de Wet natuurbescherming in geborgd zijn?
Antwoord 6
Zie mijn antwoord op de vragen 3 en 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe ziet u de huidige manier van bosbewerking met het oog op de klimaatdoelstellingen?
Antwoord 7
Zie mijn antwoord op vragen 2 en 5. Bossen spelen een belangrijke rol in het
klimaatsysteem, omdat ze CO2 uit de atmosfeer kunnen vastleggen en
langdurig opslaan in hout en bodem. Het beheer van bos is hierop van
invloed en vindt nog niet altijd op de meest klimaatoptimale wijze plaats. De
manier van bosbeheer is meestal maatwerk en varieert per situatie. In het
kader van het klimaatakkoord zet ik met de provincies, de sector en andere
stakeholders in op ontwikkelen van kennis en methoden voor beheer van bos
en natuur dat ook zo optimaal mogelijk de klimaatdoelstellingen nastreeft. Ik
doe dat via de klimaatpilots en de «gereedschapskist bos- en natuurbeheer».
Ook streef ik in datzelfde kader en met diezelfde partners naar aanleg van
meer bomen en bos en naar tegengaan van ontbossing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3