TUSSENEVALUATIE
CORONASTEUNPAKKET
SPORTSECTOR
EINDRAPPORTAGE

KLANT
KENMERK
AUTEUR(S)
DATUM
VERSIE

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - directie Sport
WO/jve/002856
Michiel Blom, Joost van Gemeren, Gert van Leeuwen,
Wouter Oosterom en Elliott Thijssen
1 maart 2022
Definitief

INHOUDSOPGAVE

Inhoudsopgave
1

2

3

Inleiding

6

1.1

Achtergrond en aanleiding

6

1.2

Doelstelling, scope en onderzoeksvragen

6

1.3

Onderzoeksaanpak

7

1.4

Leeswijzer

10

Vormgeving en bereik steunpakket

11

2.1

Vormgeving steunpakket gericht op compenseren verliezen amateursport

11

2.2

Totstandkoming van het steunpakket met betrokkenheid van een groot aantal partijen

15

2.3

Bereik steunpakket is het grootst voor de SPUK IJZ en het kleinst voor de TASO

17

Inzet steunmaatregelen en ervaringen van gebruikers

21

3.1

Algemene bevindingen over het gehele aanvraagproces

21

3.2

Ervaringen van amateursportverenigingen met het aanvragen van TASO

21

3.3

Ervaringen van particuliere verhuurders, gemeenten en sportbedrijven met het aanvragen van TVS
24

4

5

A.

3.4

Ervaringen van gemeenten met het aanvragen van SPUK IJZ

28

3.5

Borgstelling vanuit Stichting Waarborgfonds Sport

30

Doeltreffendheid van het steunpakket

32

4.1

Doel steunpakket wordt behaald voor de gebruikers ervan

32

4.2

Het steunpakket bereikt niet de gehele amateursport

34

4.3

De langetermijneffecten zijn nog onzeker en onduidelijk

35

Doelmatigheid: twee zijden van de medaille

37

5.1

Doeltreffend versus ruimhartig

37

5.2

Snel versus haastig

40

5.3

Uniforme regeling versus maatwerk

40

5.4

Flexibel versus grillig

41

5.5

Op vertrouwen versus risico op onrechtmatig gebruik

42

5.6

Aanjager versus decentrale uitvoerder

43

Figuren enquête

44

A.1

Figuren proces TASO

44

A.2

Figuren proces TVS

46

A.3

Figuren proces SPUK IJZ

48

Samenvatting
Dit onderzoek is een tussenevaluatie van het sportspecifieke coronasteunpakket

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft tijdens de coronacrisis een steunpakket opgesteld
om de financiële schade bij de amateursport en sportinfrastructuur te compenseren, en zo bij te dragen aan het in stand
houden van de sportinfrastructuur. Dit pakket bestaat uit drie regelingen: de Tegemoetkoming Amateursportorganisaties
(TASO), de Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties (TVS) en de Specifieke Uitkering IJsbanen en
Zwembaden (SPUK IJZ). Daarnaast is het borgstellingskapitaal bij de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) aangevuld
om borgstellingen te kunnen bieden bij kortlopende noodkredieten voor sportverenigingen. Bij de totstandkoming van
het steunpakket is een groot aantal partijen, vooral vertegenwoordigers uit de amateursport en van gemeenten,
betrokken geweest.

Deze evaluatie is bedoeld om het optreden van VWS (beleid en uitvoering) tegen het licht te houden en om
verbeteringen in de (uitvoering van de) regelingen voor mogelijke toekomstige crises en steunpakketten te identificeren.
De evaluatie is begin oktober 2021 gestart en liep tot februari 2022. Bij aanvang van de evaluatie was het nog de
verwachting dat het sportspecifieke steunpakket in de tweede helft van 2021 zou aflopen. De realiteit is dat in december
2021 voor de sportsector nieuwe coronamaatregelen van kracht zijn geworden, waarbij tegelijkertijd een nieuwe ronde
steunmaatregelen is aangekondigd. Deze nieuwe ronde steunmaatregelen valt niet binnen de scope van dit onderzoek.
Deze evaluatie moet daarom gezien worden als een tussenevaluatie.

Significant APE heeft de volgende evaluatiemethoden ingezet:
a.

We hebben een groot aantal (groeps-)interviews gehouden met partijen die de regelingen hebben opgezet (en
partijen die hier een bijdrage in hebben gehad), uitgevoerd, gecommuniceerd, of die hiervan gebruik hebben
gemaakt;

b.

Vijf klantreissessies met gebruikers van de verschillende regelingen. Hierbij zijn we dieper ingegaan op
ervaringen van gebruikers in het gehele proces vanaf het bekend raken van potentiële aanvragers met de
regelingen tot aan de financiële afhandeling en verantwoording;

c.

We hebben een integrale enquête uitgezet onder alle gebruikers van de regelingen van het sportspecifieke
steunpakket. De respons op deze enquête was zeer hoog, waardoor we een breed beeld hebben gekregen van
alle gebruikersgroepen van de regelingen.

Bereik steunpakket is het grootst voor de SPUK IJZ en het kleinst voor de TASO

Het bereik van de regelingen uit het steunpakket voor de sport is als volgt:
a.

Ongeveer 26% van de sportverenigingen heeft gebruikgemaakt van de TASO. Kanttekening hierbij is dat dit
percentage niets zegt over de grootte van de vereniging gemeten in het aantal leden. Vooral verenigingen vanuit
de veel beoefende sporten, zoals voetbal, tennis en hockey, hebben aanvragen gedaan;

b.

Minimaal 55% van de sportaccommodaties is bereikt. Omdat een TVS-aanvraag over meerdere
sportaccommodaties kan gaan, ligt dit percentage in de praktijk waarschijnlijk hoger;

c.

Voor ongeveer 96% van de ijsbanen (24 ijsbanen zijn in de regeling aangewezen) en zwembaden (625
zwembaden die in gemeentelijk beheer zijn of subsidie van de gemeente ontvangen), is een aanvraag gedaan
voor SPUK IJZ;

d.

Drie amateursportverenigingen hebben gebruikgemaakt van een noodkrediet met borgstelling vanuit de Stichting
Waarborgfonds Sport.

3

Ervaringen met het aanvraagproces zijn overwegend positief

Het gehele proces van aanvragen tot het ontvangen van steun wordt overwegend als positief ervaren, voor alle
regelingen. Ook het contact met uitvoerder DUS-I ervaren gebruikers als overwegend positief. Desondanks kraken
respondenten in het onderzoek ook een aantal kritische noten:
a.

Vooral over het proces van verantwoorden achteraf zijn respondenten kritisch. Ze noemen dat het
verantwoordingsproces ingewikkeld of tijdrovend is;

b.

Veel respondenten zijn kritisch op de controle van de juiste inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK). Niet
alle amateursportverenigingen hebben zich op de juiste manier geregistreerd, waardoor sommige
sportverenigingen buiten de boot zijn gevallen die wel een evident maatschappelijk belang hebben;

c.

De wisselwerking tussen regelingen vanuit het sportspecifieke steunpakket en het generieke steunpakket van de
overheid (NOW, TVL1) riep bij respondenten vragen en ongenoegen op. Zo gelden ontvangsten op basis van de
SPUK IJZ, vaak verkregen als subsidie van de aanvragende gemeente, als omzet voor de NOW;

d.

Aanvragers hebben soms deadlines voor de aanvraag van tranches gemist. Ze noemen dat ze niet altijd goed
op de hoogte waren en dat er weinig coulance was wanneer de aanvraagtermijn verlopen was.

Doeltreffendheid: doelen zijn behaald voor gebruikers, maar niet de hele amateursport is bereikt en de
langetermijneffecten zijn nog onzeker

Zoals gezegd is het doel van het steunpakket om de financiële schade in de sportsector als gevolg van corona en de
coronamaatregelen te beperken, daarmee de (financiële) continuïteit van sportorganisaties te borgen en zo de
sportinfrastructuur zoveel mogelijk in stand te houden. We concluderen dat het steunpakket deze doelen heeft behaald
voor gebruikers van het pakket, maar dat het pakket niet de gehele amateursport bereikt en de langetermijneffecten nog
onzeker en onduidelijk zijn.

In de meeste gevallen is het sportspecifieke steunpakket toereikend geweest om de financiële continuïteit van de
gebruikers van het steunpakket te borgen. Immers: de gebruikers zijn over het algemeen tevreden over de
tegemoetkoming, en de ontvangen steun wordt door 70% van de gebruikers als toereikend benoemd. Het steunpakket
was ook nodig om de continuïteit te borgen. In meer dan de helft van de gevallen heeft de steun een zichtbare of
doorslaggevende rol gespeeld bij het voortbestaan van de begunstigde sportorganisaties. Deze conclusie wordt
ondersteund vanuit de interviews die wij voor het onderzoek hebben gevoerd. Hieruit komt het beeld naar voren dat
sportorganisaties blij zijn met de ontvangen steun en dat deze zeker heeft bijgedragen aan hun continuïteit, en daarmee
aan het in stand houden van de sportinfrastructuur. Ook heeft het steunpakket bijgedragen aan het bieden van
(financiële) zekerheid en rust in de onzekere eerste fase van de corona-uitbraak en het wekken van vertrouwen binnen
de sportsector dat het ‘financieel in orde komt’.

Als we kijken naar het doelbereik van de regelingen, dan is er vooral bij de TASO, en in mindere mate bij de TVS, ook
een grote groep sportorganisaties die geen gebruik heeft gemaakt van het steunpakket. Onbekend is wat de precieze
reden voor het niet-gebruik zijn. Naast de doelgroep van het steunpakket zijn er ook onderdelen van de amateursport
die geen gebruik hebben kunnen maken van het pakket, omdat deze buiten de reikwijdte van de regeling vallen. We
onderscheiden twee groepen ‘anders georganiseerde’ amateursport:
a.

‘Informele’ sportverbanden die niet zijn ingeschreven bij de KvK en ook niet zijn aangesloten bij een sportbond of
koepelorganisatie. Deze sportverbanden zijn, door hun diversiteit, moeilijker te bereiken;

b.

Maatschappelijke organisaties waar sport een belangrijk onderdeel is van de aangeboden activiteiten. Denk
hierbij aan scholen, zorginstellingen of ouderenverenigingen.

Beide vormen van anders georganiseerde amateursport vallen buiten de doelgroep van het steunpakket en daarmee
ook buiten de reikwijdte van deze evaluatie. Naar de aard is niet bekend hoeveel sport wordt bedreven in deze
1

NOW: Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid; TVL: Tegemoetkoming Vaste Lasten MKB.

4

sportverbanden. Ook is niet bekend hoe zij er financieel voorstaan. Duidelijk is wel dat zij een belangrijk onderdeel zijn
van de sportinfrastructuur. Ook commerciële en ondernemende sportaanbieders behoren niet tot de doelgroep van het
steunpakket. Deze sportaanbieders zijn aangewezen op de minder ruimhartige generieke steunmaatregelen van de
overheid. Zeker is dat de commerciële en ondernemende sportaanbieders ook maatschappelijk wenselijke (en dus
subsidiabele) diensten leveren en dus gerekend zouden kunnen worden tot de sportinfrastructuur in Nederland.

We hebben geconcludeerd dat het steunpakket doeltreffend is geweest voor de gebruikers ervan: gemiddeld genomen
lijkt de amateursport er financieel niet slechter voor te staan dan voor corona. De langetermijneffecten van corona en de
coronamaatregelen zijn echter nog onzeker en onduidelijk. Ten eerste is er onzekerheid over het voortduren van de
pandemie. Niemand weet hoelang deze nog duurt, en het is nog ongewis wat de langetermijneffecten ervan zijn voor de
amateursport, bijvoorbeeld voor het aantal beoefenaars van binnensporten en contactsporten. In de tweede plaats is er
onzekerheid over de financiële effecten op de langere termijn. In de interviews die we voor deze evaluatie hebben
gehouden, horen we terug dat hierover zorgen bestaan. Zo wijzen respondenten erop dat sportorganisaties nu soms
voor financiële continuïteit hebben gezorgd door investeringen of groot onderhoud uit te stellen. Dergelijke kosten
moeten wellicht op een later moment alsnog gemaakt worden. Ook zijn er zorgen over een mogelijke terugloop van
ledenaantallen als gevolg van corona en lagere inkomsten uit contributies en abonnementen. Ook wijzen respondenten
op het risico dat sponsoren zich terugtrekken. Tot slot zijn er ook zorgen over niet-financiële effecten die gevolgen
hebben voor de continuïteit van de amateursport. We horen hierbij vooral over het mogelijk afhaken van vrijwilligers
vanwege een minder sterke binding met de vereniging. Het afhaken van vrijwilligers kan op termijn een bedreiging
vormen voor het behoud van de sportinfrastructuur.

Doelmatigheid: twee zijden van de medaille

Doelmatigheid gaat over efficiëntie en zegt iets over de verhouding tussen de input die is gestoken in het steunpakket
en het effect (de doeltreffendheid) ervan. Input gaat in dit geval over de hoeveelheid geld, maar ook over
uitvoeringstechnische inzet, administratieve lasten, neveneffecten, et cetera. Het ligt het meest voor de hand om
doelmatigheid te beoordelen door te kijken of de opzet en de uitvoering op onderdelen efficiënter hadden kunnen zijn.
We concluderen dat het sportspecifieke steunpakket meerdere elementen bevat die zorgen voor meer doelmatigheid.
Tegelijkertijd hebben deze elementen vaak ook een duidelijke keerzijde. Het is een politieke afweging om een
evenwichtige balans te vinden tussen de voor- en nadelen. Er is geen sprake van evidente ‘no- regretopties’ om de
doelmatigheid te bevorderen.

We zien de volgende elementen die raken aan doelmatigheid:
a.

Het pakket is, zoals gezegd, doeltreffend voor de bereikte groep, maar soms is de steun ruimhartiger dan nodig
om het gewenste doel te bereiken;

b.

De hoge handelingssnelheid om te komen tot het steunpakket geeft snel rust en zekerheid, maar door de haast
sluiten de verschillende steunpakketten niet naadloos op elkaar aan;

c.

Het pakket is voor een afgebakende, brede doelgroep vormgeven, maar de keerzijde is dat er weinig maatwerk
mogelijk is voor ‘speciale gevallen’;

d.

Het pakket beweegt mee met de actuele ontwikkeling van de pandemie (werkelijk geleden schade) en met
voortschrijdende inzichten over de parameters van de regeling, maar organisaties moeten daardoor soms lang
wachten op (zekerheid over) ontvangst van de steun en de precieze spelregels kunnen tussentijds wijzigen;

e.

Uitvoering van de regeling op basis van vertrouwen past in een filosofie van laagdrempeligheid. De keerzijde is
een hoger risico op onnodig of onrechtmatig gebruik van de steun;

f.

Het aanvragen van steun via tussenpersonen (verhuurder en/of gemeente) beperkt het niet-gebruik van het
steunpakket, maar zorgt wel voor hoge administratieve lasten en onevenwichtige financiële belangen voor grote
gemeenten en sportbedrijven.

5

1 Inleiding
1.1

Achtergrond en aanleiding

Het ministerie van VWS heeft tijdens de coronacrisis een steunpakket opgesteld om de financiële schade bij de
amateursport en sportinfrastructuur te compenseren. Dit pakket bestaat uit drie regelingen: de Tegemoetkoming
Amateursportorganisaties (TASO), de Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties (TVS) en de Specifieke
Uitkering IJsbanen en Zwembaden (SPUK IJZ). Daarnaast is het borgstellingskapitaal bij de Stichting Waarborgfonds
Sport (SWS) aangevuld om borgstellingen te kunnen bieden bij kortlopende noodkredieten voor sportverenigingen.
VWS heeft Significant APE gevraagd dit steunpakket te evalueren.

1.2

Doelstelling, scope en onderzoeksvragen

De doelstelling van deze evaluatie is om inzicht te krijgen in:
a.

De doelmatigheid en doeltreffendheid van de steunregelingen;

b.

De ervaringen van gebruikers en niet-gebruikers (die wel binnen de doelgroep vielen) van de verschillende
regelingen;

c.

De wijze waarop het tegemoetkomingsinstrument en het instrument van achterborgstellingen zijn ingezet om de
financiële schade bij de amateursport en sportinfrastructuur te beperken, en of andere instrumenten mogelijk
beter zouden hebben gefunctioneerd;

d.

Welke verbeteringen mogelijk zijn in de regelingen om deze doelmatiger en/of doeltreffender te krijgen.

De evaluatie is bedoeld om het optreden van VWS (beleid en uitvoering) tegen het licht te houden en om verbeteringen
in de (uitvoering van de) regelingen voor mogelijke toekomstige crises en steunpakketten te identificeren. Ook dient de
evaluatie als externe verantwoording aan de Tweede Kamer.

De evaluatie is begin oktober 2021 gestart en liep tot februari 2022. Bij aanvang van de evaluatie was het nog de
verwachting dat het sportspecifieke steunpakket in de tweede helft van 2021 zou aflopen. De realiteit is dat in december
2021 voor de sportsector nieuwe coronamaatregelen van kracht zijn geworden, waarbij tegelijkertijd een nieuwe ronde
steunmaatregelen is aangekondigd. Deze nieuwe ronde steunmaatregelen valt niet binnen de scope van dit onderzoek.
Deze evaluatie moet daarom gezien worden als een tussenevaluatie. De onderzoekers hebben voorlopige inzichten
gedeeld met VWS ten behoeve van de vormgeving van de nieuwe steunronde. Naast het sportspecifieke steunpakket
zijn ook generieke steunmaatregelen van kracht waarop sommige sportorganisaties een beroep hebben kunnen doen.
Denk aan de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW), de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen
Sectoren COVID-19 (TOGS), de Tegemoetkoming Vaste Lasten MKB (TVL, de opvolger van de TOGS), de Tijdelijke
Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo) en uitstel van belastingbetaling. Deze generieke
steunmaatregelen vallen buiten de scope van deze evaluatie. Wel hebben we de raakvlakken met deze generieke
maatregelen onderzocht.

De volgende onderzoeksvragen waren leidend voor de onderzoekers. Ten aanzien van de doeltreffendheid en de
doelmatigheid:
1.

In hoeverre zijn de steunmaatregelen doeltreffend?
a.

In hoeverre zijn de beoogde doelgroepen bereikt? In hoeverre hebben de verschillende doelgroepen
ervoor gekozen gebruik te maken van de regelingen (waarom wel/niet)? Hoe is dat verdeeld over
verschillende subgroepen? Welk deel van de aanvragen is gehonoreerd?

b.

In hoeverre hebben de verschillende steunmaatregelen bijgedragen aan het beperken van de financiële
schade en borging van de (financiële) continuïteit van sportverenigingen, amateursportorganisaties,

6

verhuurders van sportaccommodaties en beheerders/exploitanten van ijsbanen en zwembaden? Welke
elementen in het steunpakket waren hierbij doorslaggevend? En waren de effecten duurzaam?
2.

In hoeverre is het steunpakket doelmatig? In hoeverre was het steunpakket noodzakelijk om de doelen te
realiseren? En in hoeverre zouden andere instrumenten mogelijk beter hebben gefunctioneerd?

3.

Welke verbeteringen zijn mogelijk in de regelingen om deze doelmatiger en/of doeltreffender te krijgen?

Ten aanzien van de wijze waarop de verschillende instrumenten zijn ingezet:
4.

Op welke wijze zijn het tegemoetkomingsinstrument en het instrument van achterborgstellingen ingezet? Welke
keuzes lagen hier (vooraf) aan ten grondslag? Wie zijn bij de vormgeving betrokken geweest? In hoeverre zijn
verwachtingen uitgekomen?

5.

Op welke wijze is het steunpakket gecommuniceerd aan de doelgroep? Welke rol hadden sportkoepels, andere
vertegenwoordigende gremia en gemeenten hierin? In hoeverre is een breed bereik en gebruik van het
steunpakket gestimuleerd?

6.

Op welke wijze is gezorgd voor een toegankelijke regeling, ook voor verenigingen met een lage
professionaliseringsgraad? Hoe is voor ondersteuning van de aanvragers gezorgd en was dit afdoende?

7.

Wat zijn de ervaringen met de verschillende instrumenten?
a.

Wat zijn de ervaringen van gebruikers van de regelingen, vooraf, tijdens en na afloop van het
aanvraagproces?

b.

Wat zijn de ervaringen van niet-gebruikers van de regelingen?

c.

Wat zijn de ervaringen van bij de uitvoering betrokken organisaties van de regelingen? Welke signalen
over (de uitvoering van het steunpakket) hebben zij ontvangen?

d.

1.3

1.3.1

Welke verbeteringen met betrekking tot de uitvoering zijn mogelijk?

Onderzoeksaanpak
‘Logic Model’ als basis voor het toetsen van het steunpakket op doeltreffendheid en doelmatigheid

Om het steunprogramma op doeltreffendheid en doelmatigheid te kunnen toetsen, hebben we eerst een beleidstheorie
opgesteld. Immers, evalueren is het beoordelen van in de praktijk bereikte resultaten aan de hand van vooraf gestelde
(beleids)doelen. De beleidstheorie is hiervoor een geschikte basis en is door ons ingezet als leidraad voor de evaluatie.
Dit kader hebben we uitgewerkt aan de hand van het zogeheten Logic Model2. Dit model (zie figuur 1) hielp om het
evaluatieonderzoek uit te voeren door het beleid te analyseren aan de hand van de verschillende beleidsonderdelen:
input, throughput, output, outcome en impact. Deze onderdelen vormen samen een keten, waarbij de hypothese is dat
het ene onderdeel logisch voortvloeit uit het vorige. Per onderdeel hebben we gekozen voor passende (kwalitatieve
en/of kwantitatieve) indicatoren.

Het doel van de verschillende regelingen binnen het steunpakket, het beperken van financiële schade om de
doelgroepen van de regelingen financieel zo ongeschonden mogelijk door de coronacrisis te laten komen, vormt het
startpunt van deze keten. De verankering van dit doel in beleid, de uitwerking tot een sportspecifiek steunpakket, vormt
de input. Het betreft hier de middelen die beschikbaar zijn gesteld, maar ook de ‘spelregels’ en voorwaarden voor de
verschillende regelingen. De uitwerking van het steunpakket maakt de uitvoering van de regelingen mogelijk
(throughput). De output betreft het directe resultaat van de verschillende regelingen, zoals het aantal (of het aandeel
van alle sport-) organisaties dat steun heeft ontvangen. Een belangrijke onderzoeksvraag is of de gerealiseerde output
daadwerkelijk heeft bijgedragen aan het doel bij de betreffende doelgroep (outcome), oftewel de directe effecten van het
steunpakket. Effecten zijn idealiter gelijk aan de doelen, in dit geval financiële continuïteit waarborgen bij organisaties
en verenigingen. Ten slotte hebben we, voor zover mogelijk, met dit model ook gekeken naar de impact en de

2

Dit model is ontwikkeld door USAID voor het monitoren en evalueren van de effectiviteit en impact van
ontwikkelingssteun. Zie Rosenberg, L.J. et al. (1970) Project evaluation and the project appraisal reporting system.
Fry Consultants Inc.

7

(maatschappelijke) effecten van de inzet van het steunpakket: mensen kunnen ook na de coronacrisis blijven sporten
doordat er nog steeds een goede sportinfrastructuur is. De maatschappelijke effecten zijn echter geen expliciet
onderdeel van deze evaluatie.

Maatschappelijke effecten
(instandhouding sportinfrastructuur met
het oog op een gezond en vitaal NL)

Scope onderzoek

Doelen

Outcome

(beperken
financiële schade)

(effect/doelbereik bij
doelgroep)

Input
(middelen,
voorwaarden
steunpakket)

Throughput
(activiteiten,
uitvoering, etc.)

Output
(direct resultaat:
aantal gebruikers
steunpakket)

Figuur 1. Logic Model als basis voor deze evaluatie

Beleid of een (steun)maatregel kan alleen doelmatig zijn als het doeltreffend is. Daarom is het van belang om eerst naar
de doeltreffendheid (effectiviteit) te kijken. Doeltreffendheid gaat over de mate waarin de beoogde effecten (outcome)
optreden als gevolg van het steunpakket. Doelmatigheid gaat over efficiëntie en zegt iets over de verhouding tussen de
input die is gestoken in het steunpakket en het effect ervan. Om de doelmatigheid te kunnen vaststellen is een
referentiekader nodig. Dit bestaat, voor zover bekend, echter niet voor dit bijzondere geval van een coronacrisisgerelateerd steunpakket. Doelmatigheid kun je echter ook beoordelen door te kijken of de opzet en de uitvoering op
punten efficiënter had kunnen zijn.

1.3.2

Ingezette evaluatiemethoden

Groepsinterviews: we hebben verschillende groepsinterviews gehouden met partijen die de regelingen hebben opgezet
(en partijen die hier een bijdrage in hebben gehad), uitgevoerd, gecommuniceerd, of die hiervan gebruik hebben
gemaakt:
a.

Om zicht te krijgen op de totstandkoming van de regelingen hebben we gesproken met betrokkenen vanuit de
beleidsdirectie Sport, de directie Financieel Economische Zaken (FEZ) en de directie Wetgeving en Juridische
zaken (WJZ) van het ministerie van VWS, de Inspectie Rijksfinanciën (IRF), en de Stichting Waarborgfonds
Sport;

b.

Om zicht te krijgen op de uitvoering van de verschillende regelingen hebben we meerdere groepsinterviews
gevoerd met de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I) en de directie Wetgeving en Juridische
Zaken;

c.

Ook hebben we met verschillende (branche)partijen en bonden gesproken die betrokken waren bij de
totstandkoming van het steunpakket of een belangrijke rol hadden in de communicatie over de regelingen, te
weten: NOC*NSF, G5-gemeenten, de Vereniging Sport en Gemeenten, het Platform voor Ondernemende
Sportaanbieders, NL Actief, en verschillende sportbonden (KNVB, KNHB, KNGB, KNSB, KNZB);

d.

We hebben gesproken met verschillende gebruikers of begunstigden van de regelingen:
i.

Grote sportondernemers, te weten Optisport, Sportfondsen en WIZZ over TVS en SPUK IJZ;

ii.

Twee particuliere beheerders van tennishallen;

iii.

Een schaatsbaan;

8

iv.

Drie gemeentelijke sportbedrijven en een gemeente over TVS en SPUK IJZ.

Vijf klantreissessies met gebruikers van de verschillende regelingen. Hierbij zijn we dieper ingegaan op ervaringen van
gebruikers in het gehele proces vanaf het bekend raken van potentiële aanvragers met de regelingen tot aan de
financiële afhandeling en verantwoording. Vanwege de coronamaatregelen hebben we de klantreissessies digitaal
moeten houden:
a.

We hebben twee klantreissessies gehouden gericht op sportverenigingen die TASO hebben aangevraagd.
Hieraan namen in totaal acht sportverenigingen deel (twee voetvalverenigingen, tennisvereniging,
korfbalvereniging, handbalvereniging, schietvereniging, baseballvereniging, rugbyvereniging);

b.

We hebben een klantreissessie gehouden met drie particuliere verhuurders die TVS hebben aangevraagd;

c.

We hebben een klantreissessie gehouden met drie gemeenten en een gemeentelijk sportbedrijf die TVS hebben
aangevraagd;

d.

We hebben een klantreissessie gehouden met drie gemeenten die SPUK IJZ hebben aangevraagd.

We hebben geen interviews of klantreizen gevoerd over de borgstelling van Stichting Waarborgfonds Sport. Ten tijde
van dit onderzoek waren er drie sportverenigingen die gebruik hebben gemaakt van deze regeling. Zij zijn benaderd in
het kader van dit onderzoek, maar hebben niet deelgenomen.

Voor de SPUK IJZ-regeling hebben we ook gesproken met gemeenten die geen gebruik hebben gemaakt van de
regeling. Voor de TASO en TVS hebben we alleen met gebruikers van de regelingen gesproken. De niet-gebruikers van
deze regelingen waren moeilijk vindbaar in het kader van dit onderzoek. Wel hebben we het niet-gebruik van deze
regelingen besproken in de verschillende groepsinterviews.

Enquête onder gebruikers van het steunpakket: we hebben een integrale enquête uitgezet onder alle gebruikers van de
regelingen van het sportspecifieke steunpakket. De respons op deze enquête was, in vergelijking met andere enquêteonderzoeken, zeer hoog, waardoor we een breed beeld hebben gekregen van alle gebruikersgroepen van de
regelingen. Via deze weg zijn verschillende organisaties in de diverse sportbranches bereikt en hebben we een
representatief beeld kunnen ophalen. In de enquête hebben we vragen opgenomen over het proces van aanvraag tot
verantwoording, over de ervaringen in dit proces en over eventuele knel- en verbeterpunten. Ook vroegen we in
hoeverre het steunpakket heeft bijgedragen aan het beperken van de financiële schade en aan de continuïteit van de
vereniging of voorziening. De vragenlijst is geprogrammeerd in een online omgeving en digitaal (via een link) verspreid.
In onderstaande tabellen vindt u het totale aantal aanvragen3 en de responsaantallen en -percentages van de
verschillende regelingen, perioden en gebruikers. De responspercentages zijn voor alle regelingen hoog genoeg om te
kunnen spreken van een representatieve respons:
a.

De totale respons voor TASO is 27% (5963 aanvragers tegenover een respons van 1587);

b.

De totale respons voor TVS is 35% (1920 aanvragers tegenover een respons van 673);

c.

De totale respons voor SPUK IJZ is 49% (284 aanvragers tegenover een respons van 143).

TASO
periode

Totaal aantal aanvragen
amateursportverenigingen

Respons
amateursportverenigingen

Q2 & Q3 2020

3856

763 ; 20%

Q4 2020

3572

1184 ; 33%

Q1 2021

2776

1148 ; 41%

Q2 2021

1941

820 ; 42%

Tabel 1. Respons TASO op enquête ten opzichte van het totale aantal aanvragen per aanvraagperiode

3

TASO, SPUK IJZ: Cijfers verkregen van DUS-I, ministerie van VWS; TVS: Mulier Instituut (2021). Monitor sport en

corona IV.

9

TVS

Respons
particulieren

Totaal aantal
aanvragen
gemeenten

Respons
gemeenten

Totaal aantal
aanvragen
sportbedrijven

Respons
sportbedrijven

periode

Totaal aantal
aanvragen
particulieren

Q2 2020

676

208 ; 31%

302

155 ; 51%

307

96 ; 31%

Q4 2020

590

279 ; 47%

264

158 ; 60%

217

113 ; 52%

Q1 2021

564

288 ; 51%

259

151 ; 58%

203

120 ; 59%

Q2 2021

445

207 ; 47%

241

146 ; 61%

158

98 ; 62%

Tabel 2. Respons TVS op enquête ten opzichte van het totale aantal aanvragen per aanvraagperiode en type
aanvrager (particuliere verhuurders, gemeenten en gemeentelijke sportbedrijven)

SPUK IJZ
periode

Totaal aantal aanvragen gemeenten

Respons gemeenten

Q2, Q3, Q4 2020

279

131 ; 47%

Q1, Q2, 2021

284

143 ; 49%

Tabel 3. Respons SPUK IJZ op enquête ten opzichte van het totale aantal aanvragen per aanvraagperiode

We zijn iedereen die heeft deelgenomen aan het onderzoek, op welke manier dan ook, zeer erkentelijk voor hun
waardevolle en constructieve input en bijdragen. Omwille van de privacy van de deelnemers zijn de
onderzoeksbevindingen in dit rapport niet herleidbaar tot individuele personen of organisaties.

1.4

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 werken we de doelen van het steunpakket uit, en de vormgeving ervan. Ook kijken we naar het bereik
van het steunpakket (onderzoeksvragen 1 en 4).

In hoofdstuk 3 laten we zien hoe de steunmaatregelen zijn ingezet en wat ervaringen van gebruikers van het
steunpakket zijn. We baseren ons daarbij zowel op de gegevens uit de enquête als op de input vanuit de
groepsinterviews en klantreizen. We beantwoorden in dit hoofdstuk de onderzoeksvragen ten aanzien van de wijze
waarop de verschillende instrumenten zijn ingezet (vragen 4 tot en met 7).

In hoofdstuk 4 beantwoorden we de onderzoeksvragen ten aanzien van de doelmatigheid en doeltreffendheid van het
steunpakket (vragen 1 tot en met 3). Ook hier kijken we naar zowel de uitkomsten van de enquête als input uit de
groepsinterviews en klantreizen.

10

2 Vormgeving en bereik
steunpakket
In dit hoofdstuk gaan we achtereenvolgens in op de volgende onderwerpen:
a.

Het doel en de vormgeving van het steunpakket, de keuzes die daarbij zijn gemaakt en wijzigingen in het
steunpakket in de loop der tijd;

2.1

2.1.1

b.

Het totstandkomingsproces van het steunpakket en de daarbij betrokken partijen;

c.

Aantallen aanvragers en het bereik van het steunpakket.

Vormgeving steunpakket gericht op compenseren verliezen amateursport

Doel van steunpakket: in stand houden sportinfrastructuur
Op 1 mei 20204 kondigde het kabinet het sportspecifieke steunpakket aan. Het doel van het pakket was om de
(financiële) continuïteit van de Nederlandse amateursportinfrastructuur overeind te houden in een periode van
pandemie met bijbehorende contactbeperkingen. “Competities zijn vroegtijdig beëindigd, clubhuizen en kantines zijn
gesloten en sporters boven de 18 jaar kunnen niet trainen op de club.” Zo konden “sportclubs hun belangrijke dragende
rol in de Nederlandse samenleving [blijven] vervullen.” Dit steunpakket heeft uiteindelijk vorm gekregen in twee
regelingen: de Tegemoetkoming Amateursportorganisaties (TASO) en de Tegemoetkoming Verhuurders
Sportaccommodaties (TVS). Daarnaast is het borgstellingskapitaal bij de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS)
aangevuld om borgstellingen te kunnen bieden bij kortlopende noodkredieten voor sportverenigingen.
Later kwam daar de Specifieke Uitkering IJsbanen en Zwembaden (SPUK IJZ) bij. Op 16 december 20205 maakte het
kabinet bekend dat er 100 miljoen gereserveerd werd voor een specifieke uitkering ter compensatie van
exploitatieverliezen van zwembaden en ijsbanen. In de toelichting bij de regeling6 is het doel als volgt omschreven:
“Zwembaden en ijsbanen zijn […] een essentieel onderdeel van de basisinfrastructuur van de sport. Om dit onderdeel
van de basisinfrastructuur te behouden is tijdelijke financiële hulp noodzakelijk.” Hiermee heeft de SPUK IJZ eenzelfde
doel als de TASO en TVS, zij het voor een andere tak van de amateursport. Meer informatie over de totstandkoming en
achtergrond van het steunpakket staat in paragraaf 2.2.

2.1.2

TASO: tegemoetkoming die in de tijd veranderd is

Criteria en voorwaarden TASO Q2 en Q3 2020
De eerste regeling TASO (2020 Q2 Q3) bevatte twee categorieën amateursportverenigingen7:
a.

Amateursportorganisaties met doorlopende lasten van meer dan € 500,- en minder dan € 4.000,-;

b.

Amateursportorganisaties met een sportaccommodatie in eigendom en doorlopende lasten van ten minste
€ 8.000,- na aftrek van een ontvangen tegemoetkoming of subsidie op grond van de TOGS of de TVL.

4

Link naar de Kamerbrief.

5

Link naar de Kamerbrief.

6

Link naar de ministeriële regeling.

7

Een amateursportvereniging is “een privaatrechtelijke rechtspersoon met volledige rechtsbevoegdheid zonder

winstoogmerk die als doelstelling heeft amateursport voor lokale gebruikers aan te bieden, met de daarbij behorende
code van de Standaard Bedrijfsindeling [SBI]” (tekst uit de beleidsregels). De SBI is een hiërarchische indeling van
economische activiteiten.

11

De amateursportorganisaties kregen een tegemoetkoming afhankelijk van de hoogte van de doorlopende lasten
volgens de staffels in de beleidsregels in de periode in kwestie (1 maart tot 31 mei of 1 juni tot 31 augustus 2020, niet
beide) volgens tabel 4. Daarnaast waren er meer criteria zoals minimaal 20% omzetverlies in de periode in kwestie.
Bovendien mochten personele lasten die reeds door de NOW of Tozo gedekt werden, niet nogmaals opgevoerd worden
voor compensatie. Verenigingen hadden kans om steekproefsgewijs gecontroleerd te worden. Daarbij moesten zij
bewijsmateriaal aanleveren in de vorm van facturen, jaarrekeningen en dergelijke. Deze eerste TASO-tranches zijn
gebaseerd op de systematiek van de TOGS.
Categorie a
Doorlopende lasten per periode
€ 501,- t/m € 1.500,€ 1.501,- t/m € 2.500,€ 2.501,- t/m € 3.999,Categorie b
Doorlopende lasten per periode, na aftrek van
compensatie of subsidie op grond van de TOGS en
TVL
€ 8.000,- t/m € 13.999,€ 14.000,- t/m € 19.999,€ 20.000,- en hoger

Tegemoetkoming (forfaitair) per periode
€ 1.500,€ 2.500,€ 3.500,Tegemoetkoming (forfaitair) per periode
€ 4.000,€ 5.000,€ 6.000,-

Tabel 4. Staffels tegemoetkomingen TASO Q2 en Q3 2020. Bron: Beleidsregels TASO

Criteria en voorwaarden TASO Q4 2020
Voor het vierde kwartaal van 2020 paste de wetgever de beleidsregels TASO aan8. Er was niet langer onderscheid
tussen categorieën sportverenigingen. De posten die mochten worden meegeteld voor het financiële verlies, werden
geconcretiseerd en vastgelegd. De TASO mocht niet worden opgevoerd voor personeelskosten (overige vaste lasten)
als hiervoor reeds NOW of Tozo (TVL) was toegekend. Het vereiste omzetverlies werd gezet op 10% en de minimale
financiële schade kwam op € 1.500,-. Bovendien kwamen er meer staffels in de tegemoetkoming dan in de vorige
regeling, naar mate van financiële schade (tabel 5). Op deze wijze ging de TASO lijken op de systematiek van de TVL.
Financiële schade in Q4 2020
€ 1.500,- t/m € 5.000,€ 5.001,- t/m € 8.500,€ 8.501,- t/m € 12.000,€ 12.001,- t/m € 15.500,€ 15.501,- t/m € 19.000,€ 19.001,- t/m € 23.000,€ 23.001,- t/m € 27.500,€ 27.501,- en hoger

Tegemoetkoming (forfaitair)
€ 1.500,€ 3.000,€ 4.500,€ 6.000,€ 7.500,€ 9.000,€ 10.500,€ 12.500,-

Tabel 5. Staffels tegemoetkomingen TASO Q4 2020. Bron: Beleidsregels TASO en TVS

Criteria en voorwaarden TASO Q1 2021 en Q2 2021
Voor het eerste kwartaal van 20219 werd de regeling uit Q4 2020 verlengd, met wederom nieuwe staffels (tabel 6). Het
minimale verliesbedrag werd € 1.000,-, de staffels werden fijnmaziger en de bedragen hoger voor de grootste
verenigingen. Verder werden de criteria in min of meer dezelfde vorm voortgezet. De TASO voor het tweede kwartaal
van 202110 had vergelijkbare voorwaarden aan dat van het eerste kwartaal.
Financiële schade in Q1 of Q2 2021
€ 1.000,- t/m € 3.000,€ 3.001,- t/m € 5.000,€ 5.001,- t/m € 8.500,€ 8.501,- t/m € 12.000,€ 12.001,- t/m € 15.500,8

Zie de website van DUS-I en de beleidsregels.

9

Zie de website van DUS-I en de beleidsregels.

10

Tegemoetkoming (forfaitair)
€ 1.000,€ 2.000,€ 3.000,€ 4.500,€ 6.000,-

Zie de website van DUS-I en de beleidsregels.

12

Financiële schade in Q1 of Q2 2021
€ 15.501,- t/m € 19.000,€ 19.001,- t/m € 23.000,€ 23.001,- t/m € 27.000,€ 27.001,- t/m € 32.000,€ 32.001,- t/m € 37.000,€ 37.001,- t/m € 42.000,€ 42.001,- t/m € 48.000,€ 48.001,- t/m € 54.000,€ 54.001,- en hoger

Tegemoetkoming (forfaitair)
€ 7.500,€ 9.000,€ 10.500,€ 12.500,€ 14.500,€ 16.500,€ 18.500,€ 21.000,€ 24.000,-

Tabel 6. Staffels tegemoetkomingen TASO Q1 en Q2 2021. Bron: Beleidsregels TASO en TVS

Overzicht van tranches en tijdpad TASO

In figuur 2 is een overzicht te zien van de verschillende tranches van de TASO met mijlpalen op een tijdlijn. Te zien is
dat er soms drie verschillende tranches, in verschillende stadia, in uitvoering waren. Zo waren verenigingen op 29 juni
2021 in afwachting van de beslissing van TASO Q4 2020, konden ze een aanvraag doen voor Q1 2021 en liep de
periode van Q2 2021 nog door.

15-sep
1-mrt

31-mei

4-okt

6-dec

Q2 2020

4-okt

6-dec

Q3 2020

15-sep
1-jun

31-aug

Q3 2020

19-feb
1-okt

31-dec

5-apr

Q4 2020

5-jul

Q4 2020

17-mei
1-jan

31-mrt

11-jul

10-okt

Q1 2021

Q1 2021
26-jul
1-apr

2020
Start periode

Einde periode

30-jun

19-sep

19-dec

Q2 2021

2021
Start aanvraag

Einde aanvraag

Beslissing

Figuur 2. Overzicht van de tranches TASO in een tijdlijn. De definitieve vaststelling is niet in de figuur opgenomen.
Vaststelling tranche Q2 en Q3 2020: uiterlijk medio 2021. Q4 2020: uiterlijk 1 augustus 2022. Q1 2021: uiterlijk
25 juli 2022. Q2 2021: 25 november 2022

2.1.3

TVS compenseert voor kwijtschelding huur

Criteria en voorwaarden TVS Q2 2020

De TVS werd beschikbaar gesteld voor verhuurders van sportaccommodaties (gemeenten, sportbedrijven en
particuliere verhuurders) die de huur aan amateursportorganisaties11 hebben kwijtgescholden in de onderhavige
periode12. In principe alle kwijtgescholden huur aan verenigingen binnen de doelgroep kon teruggevraagd worden via de
TVS. Er was geen recht als er reeds een tegemoetkoming op grond van de TOGS is ontvangen voor de verloren
inkomsten. Alle tegemoetkomingen hoger dan € 100.000,- worden door DUS-I gecontroleerd. Tegemoetkomingen
kleiner dan dat bedrag worden steekproefsgewijs gecontroleerd. Bij een controle leveren verhuurders onder meer
bewijsmateriaal aan over hoeveel huren kwijtgescholden zijn, en dat de huurders onder de doelgroep vallen.

11

Voor de TVS gold een iets andere definitie van amateursportverenigingen dan bij de TASO. Bij TVS gold namelijk

geen vereiste SBI-code.
12

Zie de beleidsregels.

13

Criteria en voorwaarden TVS Q4 2020
In de tranche van het vierde kwartaal 202013 kwam er een onderscheid tussen gebruiksgebonden en nietgebruiksgebonden huur. Gebruiksgebonden huur is de huur die per uur of per dag(deel) verschuldigd is. Nietgebruiksgebonden huur is huur die ongeacht het gebruik verschuldigd is: een vast huurbedrag per tijdvak. Het
onderscheid werd gemaakt omdat er met name bij buitensportverenigingen in deze periode nog in enige mate
sportactiviteiten konden plaatsvinden; buitensportverenigingen betalen doorgaans een niet-gebruiksgebonden
huurbedrag voor de sportaccommodatie14. De TVS gaf recht op tegemoetkoming voor maximaal 45% van het bedrag
aan niet-gebruiksgebonden huur, omdat verenigingen naar schatting 45% van het kwartaal in kwestie geen sport
konden aanbieden. Er was volledige compensatie voor de kwijtgescholden gebruiksgebonden huur. De overige
voorwaarden bleven in beginsel gelijk.

Criteria en voorwaarden TVS Q1 2021
In de tranche van het eerste kwartaal 202115 zijn kleine aanpassingen gedaan ten opzichte van de tranche daarvoor. Zo
is de vergoeding voor niet-gebruiksgebonden huur verhoogd naar 75%. Bovendien is vanaf deze tranche bepaald dat
alle particuliere verhuurders reeds bij een aanvraag een overzicht moeten geven van kwijtgescholden huur. Voor de
overige verhuurders geldt dit enkel (steekproefsgewijs) ten behoeve van de vaststelling.

Criteria en voorwaarden TVS Q2 2021

TVS-tranche Q2 2021 lijkt veel op de tranche ervoor. Het verschil is dat de vergoeding voor niet-gebruiksgebonden huur
weer naar 45% ging16.

Overzicht van tranches en tijdpad TVS

In de figuur 3 is een overzicht te zien van de verschillende tranches van de TVS met mijlpalen op een tijdlijn.

15-sep

1-mrt

31-mei

15-okt

Q2 2020

28-jan

9-mrt
1-okt

31-dec

3-mei

Q4 2020

2-aug

17-mei
1-jan

31-mrt

11-jul

Q1 2021

10-okt

26-jul
1-apr

2020
Start periode

Einde periode

30-jun

19-sep

19-dec

Q2 2021

2021
Start aanvraag

Einde aanvraag

Beslissing

Figuur 3. Overzicht van de tranches TVS in een tijdlijn. De definitieve vaststelling is niet in de figuur opgenomen.
Vaststelling tranche Q2 en Q3 2020: uiterlijk 1 juli 2021. Q4 2020: uiterlijk 12 november 2022. Q1 2021:
uiterlijk 12 december 2022. Q2 2021: uiterlijk 31 december 2022

13

Zie de website van DUS-I en de beleidsregels.

14

Zie de toelichting bij de beleidsregels.

15

Zie de website van DUS-I en de beleidsregels.

16

Zie de website van DUS-i en de beleidsregels.

14

2.1.4

SPUK IJZ voorkomt dat ijsbanen en zwembaden verliezen leiden
De SPUK IJZ17 compenseert alle exploitatietekorten als gevolg van de pandemie en contactbeperkingen voor
kunstijsbanen en ‘zwembaden die van de gemeente direct of indirect een doorlopende exploitatiebijdrage ontvangen’.
Het exploitatietekort kan ontstaan door gederfde inkomsten of hogere uitgaven. Een tegemoetkoming uit hoofde van
bijvoorbeeld de NOW geldt daarbij als exploitatieopbrengst. Voor de tranche van 2020 wordt gekeken naar het totale
exploitatieresultaat over het jaar 2020 volgens de winst- en verliesrekening. De tranche van 2021 ziet op de eerste helft
van 2021.

De gemeente dient de aanvraag SPUK IJZ in, om vervolgens de uitkering door te geleiden naar de exploitatie van het
zwembad of de ijsbaan. De gemeente geeft hiertoe een onderbouwd overzicht van het exploitatieresultaat. Het
zwembad of de ijsbaan kan door de gemeente zelf geëxploiteerd worden, of door een derde. In geval van een externe
exploitant heeft de gemeente autonomie om te bepalen hoe de middelen over te dragen, bijvoorbeeld door middel van
een huurkorting of een (aanvullende) subsidie. De gemeente legt verantwoording over de ondervangen steun af via de
reguliere SiSa-verantwoordingssystematiek.

Overzicht van tranches en tijdpad SPUK IJZ

In figuur 4 is een overzicht te zien van de verschillende tranches van de SPUK IJZ met mijlpalen op een tijdlijn.

1-apr
1-jan

31-dec

31-mei

2020

30-aug

16-aug
1-jan

2020
Start periode

Einde periode

30-jun

17-okt

2021
Start aanvraag

Einde aanvraag

16-jan

2021

2022
Beslissing

Figuur 4. Overzicht van de tranches SPUK IJZ in een tijdlijn. De verantwoording en de definitieve vaststelling zijn niet in
de figuur opgenomen. De verantwoording is uiterlijk op 15 juli in het jaar na dato. De vaststelling vindt uiterlijk
37 weken na de verantwoording plaats: ultimo maart twee jaar na dato

2.1.5

Borgstelling noodkrediet bij Stichting Waarborgfonds Sport (SWS)

Sportorganisaties hebben de mogelijkheid om een noodkrediet bij een bank af te sluiten indien zij in
liquiditeitsproblemen komen door de pandemie en contactbeperkingen. De bank vraagt daarbij om een borgstelling van
de sportorganisatie. De Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) heeft € 10 miljoen beschikbaar om die borgstellingen
voor noodkredieten te verlenen, voor maximaal zeven jaar en € 250.000,- per vereniging18. De stichting hanteert
hiervoor enkele voorwaarden. Zo moet de vereniging of organisatie aangesloten zijn bij een sportbond, verenigd onder
NOC*NSF. Bovendien moet de vereniging de financiële schade kunnen onderbouwen en relateren aan COVID-19.
Jaarlijks rapporteert de sportorganisatie vervolgens de financiële staat aan de SWS. Daarnaast gelden ook de
voorwaarden (inclusief rente) van de bank die het krediet verstrekt. Met deze € 10 miljoen aan borgstelling kon SWS
naar verwachting voor circa € 30 miljoen aan door banken verleende noodkredieten borg staan.

2.2

Totstandkoming van het steunpakket met betrokkenheid van een groot aantal partijen

Op grond van de interviews kunnen we, terugkijkend, het volgende zeggen over het totstandkomingsproces van het
steunpakket voor de sportsector.

17

Zie de website van DUS-I en de ministeriële regeling.

18

Zie de website van SWS.

15

2.2.1

Steunpakket aanvullend op generieke steunmaatregelen en gericht op de amateursport

De eerste plannen voor een steunpakket voor de sportsector kwamen bij de directie Sport van VWS aan het begin van
de eerste lockdown, in maart 2020. Elders in Den Haag werden in hoog tempo generieke steunpakketten ontwikkeld.
Denk aan de NOW, de TOGS (later de TVL), en de Tozo. VWS constateerde dat daar, vanuit het perspectief van de
amateursport, lacunes in zaten. Daaruit is het sportspecifieke steunpakket voortgekomen.

De generieke steunmaatregelen, primair gericht op bedrijven en ondernemers, hebben als uitgangspunt dat de schade
als gevolg van de coronamaatregelen deels tot het ondernemersrisico behoort. Amateursportorganisaties zijn echter
naar hun aard geen commerciële ondernemingen en zouden dus minder financieel risico moeten dragen. Daarnaast
was het voor veel sportverenigingen niet mogelijk om aan de voorwaarden voor generieke steun te voldoen. Zodoende
zijn aanvullende steunpakketten voor enkele maatschappelijke sectoren ontwikkeld, waaronder behalve voor de
amateursport bijvoorbeeld ook voor de cultuursector. Dat laat overigens onverlet dat een deel van de
amateursportorganisaties (ook) in aanmerking kwam voor de generieke steunmaatregelen, bijvoorbeeld als zij
personeel in loondienst hadden.

De commerciële sportaanbieders vielen nadrukkelijk buiten het steunpakket voor de sportsector, omdat deze werden
gezien als ondernemers, vergelijkbaar met andere (economische) sectoren. Deze commerciële partijen waren daarom
aangewezen op de generieke steunmaatregelen vanuit de ministeries van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Dit is een politieke keuze geweest. De ambtenaren van VWS geven aan dat
hier ook een andere keuze verdedigbaar was geweest, omdat de commerciële sportaanbieders ook maatschappelijk
wenselijke (en dus subsidiabele) diensten leveren en gerekend kunnen worden tot de sportinfrastructuur in Nederland.

Voor het sportspecifieke steunpakket werd de TASO, als generieke tegemoetkoming voor sportverenigingen,
oorspronkelijk op de leest van de TOGS geschoeid. De TASO was wel ruimhartiger van aard (lagere drempel, hogere
vergoeding). Daarnaast bleek bij de amateursport dat de uitgaven aan accommodatiehuur vaak een grote kostenpost
vormen. Veel verhuur van accommodaties vindt plaats door gemeenten en sportbedrijven, maar ook door private
verhuurders. Het kwijtschelden van huur heeft daardoor een grote (positieve) impact op de financiën van
amateursportverenigingen. Hieruit is de TVS voortgekomen, waarbij de verhuurder schulden kwijtscheldt en de
kwijtgescholden huur vervolgens via de TVS terug kan vragen. De verhuurder is daardoor bij de TVS in zekere zin de
intermediair tussen VWS en de uiteindelijke begunstigden (de amateursportorganisaties). Als derde onderdeel werd
besloten om € 10 miljoen extra beschikbaar te stellen voor de borgstelling van noodkredieten via de SWS. Deze
noodkredieten waren bedoeld voor amateursportorganisaties die, ook na aanvraag van TASO en TVS, in zwaar
financieel weer verkeerden.

De SPUK IJZ tot slot was bedoeld voor weer een andere doelgroep. In eerste instantie zwembaden die voor een
belangrijk deel leunen op inkomsten uit abonnementen. IJsbanen (deels commercieel) zijn hier vervolgens aan
toegevoegd. Dit zijn sportaccommodaties met hoge vaste lasten; het openhouden van de accommodaties met de
contactbeperkingen was economisch niet rendabel, en de NOW en TVL boden onvoldoende soelaas om het verlies te
compenseren. VWS geeft aan dat de SPUK IJZ de meest ruimhartige van de regelingen uit het sportspecifieke
steunpakket is. De SPUK IJZ kwam als laatste regeling tot stand.

Nadat het steunpakket in de steigers was gezet en de uitgangspunten bekend waren, werd de juridische basis gelegd
door de directie WJZ van VWS. Het steunpakket werd in concrete regelgeving en beleidsregels vertaald. DUS-I deed
hierbij een toets op uitvoerbaarheid en eventuele uitvoeringsrisico’s. Medewerkers van WJZ geven aan dat door de
grote tijdsdruk de samenloop met andere regelingen in eerste instantie niet goed in beeld is gekomen, waardoor bij de
start van de uitvoeringsfase hiaten en overlap tussen regelingen zijn ontstaan, zowel binnen het sportspecifieke
steunpakket als met de generieke steunmaatregelen. Zo waren er onder andere definitieverschillen ontstaan tussen
verschillende regelingen.

16

Tot slot gold dat de generieke steunmaatregelen voorliggend waren aan specifieke steunmaatregelen als die voor de
amateursport. Concreet: een sportorganisatie die al TOGS/TVL of NOW ontving, had dan geen recht meer op TASO
(voor dat deel). Dat had ook te maken met de timing van het sportpakket: de generieke steunmaatregelen waren op dat
moment al in regelgeving vertaald. Overigens trokken veel verenigingen hun TOGS-aanvraag in (en zagen ze later af
van een TVL-aanvraag) toen ze een beroep konden doen op de ruimhartigere TASO. Verder was er sprake van een
specifieke wisselwerking tussen de generieke steunmaatregelen (NOW, TVL) en de SPUK IJZ. Ontvangsten op basis
van de SPUK IJZ, vaak verkregen als subsidie van de aanvragende gemeente, gelden als omzet voor de NOW.
Hierover meer in hoofdstuk 3.

2.2.2

Nauwe betrokkenheid van vertegenwoordigers amateursport en gemeenten

De directie Sport van VWS heeft het sportspecifieke steunpakket in eerste instantie, mede vanwege tijdsdruk, in
samenspraak met een kleine vertegenwoordiging vanuit de sportsector ontwikkeld. Hier waren NOC*NSF en enkele
grotere sportbonden bij betrokken. Deze partijen kijken positief terug op de open communicatie, betrokkenheid en
nauwe samenwerking met VWS. De gesprekken gingen onder andere over de hoogte van de tegemoetkoming die
nodig was, de afbakening van de doelgroep van de regelingen en de precieze voorwaarden voor steun. Specifiek voor
de TASO zijn deze partijen ook betrokken geweest bij de vormgeving van latere tranches, waarin wijzigingen zijn
doorgevoerd ten opzichte van de eerste TASO-tranche. Ook is er richting de tweede tranche een bijeenkomst geweest
met een aantal sportverenigingen om hun input te horen.

SWS is ook in een vroegtijdig stadium betrokken bij de ontwikkeling van het steunpakket voor de uitwerking van de
borgstelling voor noodkredieten voor sportorganisaties. De stichting bracht bijvoorbeeld de nodige gegevens in over de
financiële positie van verenigingen. Uitgangspunt voor de noodkredieten was dat er weinig randvoorwaarden werden
gesteld en dat alle sportverenigingen er gebruik van moesten kunnen maken.

Voor de TVS en de SPUK IJZ is, in een latere fase (vanaf juni 2020), overleg gevoerd met de Vereniging Sport en
Gemeenten (VSG) en vertegenwoordigers van de grootste vijf gemeenten (G5). Het aantal gesprekspartners van VWS
nam dus toe naarmate de pandemie voortduurde. Met de VSG en de G5 werd onder andere gesproken over de
precieze voorwaarden en afbakening van de regelingen. Hoewel VWS niet alle inbreng van deze partijen heeft
overgenomen - zo had de G5 liever niet dat de aanvragen via gemeenten liepen en wilde de VSG meer beleidsvrijheid
in de ondersteuning van sport - zijn de VSG en G5 positief over de nauwe betrokkenheid bij de totstandkoming van de
TVS en SPUK IJZ.

De commerciële sportorganisaties zijn slechts beperkt betrokken geweest bij de ontwikkeling van het sportspecifieke
steunpakket, mede doordat deze grotendeels buiten de doelgroep van dit steunpakket vielen. Desondanks geeft het
Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) aan tevreden te zijn over de mogelijkheid om het standpunt van
ondernemende sportaanbieders voor het voetlicht te brengen bij VWS. Bovendien werden zij op regelmatige basis
geïnformeerd over bijvoorbeeld aanstaande nieuwe contactbeperkingen.

2.3

Bereik steunpakket is het grootst voor de SPUK IJZ en het kleinst voor de TASO

Hieronder werken we het bereik van de verschillende steunmaatregelen uit. In de vierde rapportage Monitor sport en
corona noemen de onderzoekers van het Mulier Instituut dat 48% van de sportverenigingen die deelnamen aan het
onderzoek gebruik hebben gemaakt van steunmaatregelen in 2020 of 2021. Het kan daarbij gaan om generieke
steunmaatregelen, zoals de NOW, maar ook om de specifieke steunmaatregelen gericht op de sport. Van sommige
steun maken zij indirect gebruik, doordat de huur bijvoorbeeld kwijtgescholden wordt door de exploitant (TVS). De
SPUK IJZ-regeling richt zich in directe zin op het compenseren van de exploitanten en niet de sportverenigingen. Wel
kunnen de exploitanten zelf beslissen amateursportverenigingen tegemoet te komen die gebruikmaken van hun
zwembaden of ijsbanen.

17

Samengevat is het bereik van de regelingen uit het steunpakket voor de sport als volgt. We werken dit in het vervolg
van dit hoofdstuk per regeling verder uit:
e.

Ongeveer 26% van de sportverenigingen heeft gebruikgemaakt van de TASO. Kanttekening hierbij is dat dit
percentage niets zegt over de grootte van de vereniging gemeten in het aantal leden. Uit de cijfers van DUS-I
blijkt verder dat vooral verenigingen vanuit de veel beoefende sporten, zoals voetbal, tennis en hockey,
aanvragen hebben gedaan;

f.

Minimaal 55% van de sportaccommodaties is bereikt. Omdat een TVS-aanvraag over meerdere
sportaccommodaties kan gaan, ligt dit percentage in de praktijk waarschijnlijk hoger;

g.

Voor ongeveer 96% van de ijsbanen (24 ijsbanen zijn in de regeling aangewezen) en zwembaden (625
zwembaden die in gemeentelijk beheer zijn of subsidie van de gemeente ontvangen), is een aanvraag gedaan
voor SPUK IJZ.

2.3.1

Bereik TASO: circa 26% van de amateursportverenigingen
Nederland kent ongeveer 22.700 amateursportverenigingen19. Er zijn 5.963 unieke TASO-aanvragers geweest over alle
aanvraagperioden heen. Ongeveer 26% van de amateursportverenigingen heeft dus minstens voor een tranche een
TASO-aanvraag ingediend.

In tabel 7 is het aantal aanvragen uitgesplitst naar verschillende aanvraagperioden en sporten. Daarnaast is ook de
omvang van de aanvragen weergegeven in euro’s. Een groot deel van de aanvragen, en van het aangevraagde budget,
is afkomstig van de meest beoefende sporten zoals voetbal, tennis en hockey. Tegelijkertijd zijn niet alle sporten goed
bereikt. Een vertegenwoordiger van de KNGU (gymnastiekbond) gaf bijvoorbeeld aan dat een klein aantal verenigingen
een beroep heeft gedaan op steun, terwijl veel verenigingen het boekjaar negatief hebben afgesloten. Een
vertegenwoordiger van de handboogbond gaf ook aan dat de kleine verenigingen, met bijvoorbeeld soms 30 leden,
slechter bereikt zijn. Dat heeft meerdere oorzaken. De verenigingen komen ten eerste niet altijd boven de
grensbedragen uit die als drempel gelden. Ook noemde de vertegenwoordiger dat verenigingen soms te bescheiden
waren: verenigingen dachten in eerste instantie dat een aanvraag niet nodig was, maar bij nader inzien hadden ze er
wel gebruik van kunnen maken. Verenigingen konden ook niet overzien hoelang de coronamaatregelen zouden duren.
Tot slot zijn penningmeesters bij kleinere verenigingen niet altijd voldoende onderlegd om zelfstandig een aanvraag in
te kunnen dienen. Dit kan leiden tot handelingsverlegenheid en het afzien van een aanvraag.
Sport

Totaal aantal
sportverenigingen

Totaal

22.700

Voetbal

Aantal en omvang (in miljoenen euro’s ) van TASO-aanvragen20
Q2 Q3 2020
3856

21,9m

Q4 2020
3572

17m

Q1 2021

Q2 2021

2776

13,9m

1941

10,6m

2917

1005

6,6m

820

5,7m

Tennis

1645

440

2m

311

1,4m

Hockey

321

112

1,4m

75

0,9m

Gymnastiek

905

116

0,6m

68

0,4m

Korfbal

472

103

0,4m

75

0,2m

Atletiek

417

76

0,3m

46

0,2m

Schieten

641

96

0,3m

52

0,1m

Handbal

367

84

0,2m

47

0,2m

Tafeltennis

515

80

0,2m

67

0,2m

Jeu de Boules

178

70

0,2m

41

0,1m

Geen gegevens beschikbaar

Tabel 7. Bereik TASO

19

NOC*NSF (2021). Zo sport Nederland.

20

Cijfers ontvangen van DUS-I.

18

Over alle perioden heen zijn in totaal 12.145 aanvragen gedaan, waarvan ten tijde van dit onderzoek, 0,2% van de
aanvragen herzien is, en 0,7% afgewezen. Deze percentages kunnen nog stijgen omdat nog niet van alle
sportorganisaties die in de controlesteekproef vielen het verantwoordingsproces is afgerond.

2.3.2

Bereik TVS: minimaal 55% van de sportaccommodaties
Nederland kende volgens het CBS in 2018 3.480 sportaccommodaties21. In totaal hebben 1.920 particuliere
verhuurders, gemeenten en sportbedrijven die een gemeentelijke bijdrage ontvangen een aanvraag ingediend in een of
meerdere aanvraagperioden. Een TVS-aanvraag kan betrekking hebben op meerdere sportaccommodaties. Het is
onbekend voor hoeveel sportaccommodaties precies aanvragen zijn gedaan. Als elke aanvraag slechts één
sportaccommodatie zou betreffen, dan zou voor 55% van de sportaccommodaties een aanvraag zijn ingediend.
Hoogstwaarschijnlijk ligt het daadwerkelijke bereik dus hoger, omdat aanvragen meerdere sportaccommodaties kunnen
betreffen. Over alle perioden heen zijn in totaal 4.228 aanvragen gedaan, waarvan ten tijde van dit onderzoek, 0,1% van
de aanvragen herzien is, en 1,0% afgewezen. Deze percentages kunnen nog stijgen.

Totaal aantal
sportaccommodaties

Totaal aantal aanvragen TVS

3480

Totaal

1285

47,1m

1071

27m

1026

41,1m

844

21,3m

Particuliere
verhuurders

676

10,7m

590

6,5m

564

10,2m

445

4,3m

Gemeenten

302

26,6m

264

15,1m

259

21,7m

241

12,8m

Sportbedrijven

307

9,8m

217

5,5m

203

9,3m

158

4,2m

Q2 2020

Q4 2020

Q1 2021

Q2 2021

Tabel 8. Bereik TVS

2.3.3

Bereik SPUK IJZ: 96% van de zwembaden en ijsbanen

In 2020 waren er in Nederland 625 zwembaden bekend die in eigendom zijn van een gemeente of gesubsidieerd
worden door gemeenten 22. Daarnaast staat in de SPUK IJZ-regeling dat 24 ijsbanen in aanmerking komen voor de
regeling23, waarmee de doelgroep van SPUK IJZ in totaal 649 exploitanten betreft. In 2020 werden voor 625
exploitanten van zwembaden en ijsbanen aanvragen gedaan, tegenover 618 in 2021. Ongeveer 96% van de doelgroep
die in aanmerking kwam voor steun van SPUK IJZ is daarmee bereikt. Mogelijk zijn er nog meer zwembaden dan de
genoemde 625 die in aanmerking komen voor SPUK IJZ, maar die op voorhand nog niet bekend waren bij VWS. DUS-I
heeft bij de communicatie over SPUK IJZ richting gemeenten een lijst met mogelijke exploitanten gecommuniceerd.
Gemeenten hadden echter ook de optie om zelf nog zwembaden toe te voegen. Sommige gemeenten gaven aan dat de
zwembaden waarvoor zij SPUK IJZ konden aanvragen, niet op die lijst stonden. Dit betreft echter een kleine groep.

21

CBS StatLine. 2018. Exploitanten sportaccommodaties. Definitie sportaccommodatie: “Sportaccommodaties van

commerciële (eenmanszaken, nv’s en bv’s) en niet-commerciële organisaties (stichtingen) die staan ingeschreven bij de
Kamer van Koophandel, met als hoofdactiviteit de exploitatie van een of meerdere accommodaties. Het betreft
zwembaden en overige sportaccommodaties (overdekte sportaccommodaties en openluchtsportaccommodaties).”
22

Mulier Instituut (2021). Factsheet aantal zwembaden in Nederland.

23

Art. 1.1 van de Regeling specifieke uitkering zwembaden en ijsbanen COVID-19.

19

Totaal aantal ijsbanen en
zwembaden dat in aanmerking
komt voor SPUK IJZ

Totaal aantal exploitanten in aanvragen
SPUK IJZ in 2020

Totaal aantal exploitanten in aanvragen
SPUK IJZ in 2021

649
a.
b.

625

618

84,1m

72,3m

IJsbanen: 24
Zwembaden: 625

Tabel 9. Bereik SPUK IJZ
We hebben met enkele gemeenten gesproken die geen SPUK IJZ-aanvraag hebben gedaan voor exploitanten van
zwembaden en ijsbanen. Zij gaven aan dat een aanvraag niet nodig was, bijvoorbeeld omdat de exploitant geen
exploitatietekort had. Geen van de aanvragen van SPUK IJZ is geheel afgewezen. Wel zijn er enkele aanvragen
geschrapt of ingetrokken, bijvoorbeeld omdat er per abuis een dubbele aanvraag was gedaan. Bij 12% van de
aanvragen zijn de bedragen tijdens het proces aangepast.

20

3 Inzet steunmaatregelen en
ervaringen van gebruikers
In dit hoofdstuk gaan we in op de ervaringen die gebruikers hebben met het aanvragen van steun uit het sportspecifieke
steunpakket. In paragraaf 3.2 kijken we naar de ervaringen van amateursportverenigingen met TASO. In 3.3 gaan we in
op de ervaringen van particuliere verhuurders, gemeenten en (gemeentelijke) sportbedrijven met het aanvragen van
TVS. In paragraaf 3.4 beschrijven we de ervaringen van gemeenten (en exploitanten van zwembaden en ijsbanen als
eindgebruiker) met het aanvragen van SPUK IJZ. We starten in paragraaf 3.1 met een aantal algemene bevindingen.

We hebben de ervaringen van gebruikers opgehaald uit de enquête en de klantreizen, waarin het proces van
communicatie tot de verantwoording over ontvangen steun centraal stond. In bijlage A staan per regeling figuren over
de verschillende stappen in het proces. In dit hoofdstuk laten we alleen figuren zien die ondersteunend zijn aan de tekst.
Daar waar relevant beschrijven we ook ervaringen vanuit de groepsinterviews.

3.1

Algemene bevindingen over het gehele aanvraagproces

Het proces van aanvragen tot het ontvangen van steun wordt overwegend als positief ervaren voor alle regelingen. Ook
het contact met uitvoerder DUS-I ervaren gebruikers als overwegend positief. Desondanks kraken respondenten ook
een aantal kritische noten:
e.

Vooral over het proces van verantwoorden achteraf zijn respondenten kritisch. Dit betreft respondenten die in de
controlesteekproef terecht zijn gekomen. Ze noemen dat het verantwoordingsproces ingewikkeld of tijdrovend is;

f.

Veel respondenten zijn kritisch op de controle van de juiste inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK). Niet
alle amateursportverenigingen hebben zich op de juiste manier bij de KvK geregistreerd, waardoor volgens
respondenten sommige verenigingen binnen de sportsector buiten de boot zijn gevallen die wel een evident
maatschappelijk belang hebben. Dit heeft tijdens het aanvraagproces regelmatig tot afbakeningsdiscussies
geleid;

g.

De eerder genoemde wisselwerking tussen regelingen vanuit het sportspecifieke steunpakket en het generieke
steunpakket (NOW, TVL) riep bij respondenten vragen en ongenoegen op;

h.

Aanvragers hebben soms deadlines voor de aanvraag van tranches gemist. Ze noemen dat ze niet altijd goed
op de hoogte waren en dat er weinig coulance was wanneer de aanvraagtermijn verlopen was.

Deze punten worden verder toegelicht in de paragrafen over de verschillende regelingen.

3.2

Ervaringen van amateursportverenigingen met het aanvragen van TASO

Het algemene oordeel van sportverenigingen over het aanvragen van TASO-steun is positief, zo blijkt ook uit figuur 5.
We hebben dit beeld teruggekregen uit zowel de enquêtes, de interviews als de klantreissessies, ongeacht de tak van
sport en de omvang van een vereniging. Ongeacht de omvang leunen veel van deze verenigingen op vrijwilligers,
waarbij het is opgevallen dat het kennisniveau van degenen die verantwoordelijk zijn voor het aanvraagproces
behoorlijk uiteen liep. De grote gemene deler is dat het proces omtrent het aanvragen van de TASO-regeling helder en
relatief eenvoudig was. Gedurende de interviews en klantreissessies is desalniettemin een aantal punten van aandacht
benoemd.
Communicatie
over steun
3,9

Aanvragen
van steun
3,9

Uitkeren
van steun
4,0

Verantwoording
over steun
3,4

Figuur 5. Gemiddelde rapportcijfers TASO op een vijfpuntschaal per fase van het proces

21

3.2.1

Ondersteuning is goed, maar kan proactiever

Het aanvraagproces en de communicatie daarover is als goed ervaren; belangrijk als een dergelijke regeling wordt
opgezet. Dit heeft verenigingen ook geholpen om rust te creëren. Sommige verenigingen geven echter aan dat er
tranches zijn gemist, omdat zij onvoldoende op de hoogte waren. Een aantal geïnterviewden geeft aan dat zij zelf
internet in de gaten moesten houden, omdat ze anders het gevoel hadden een aanvraagronde te missen. Een
proactievere houding van DUS-I, bijvoorbeeld via een herinneringsbericht, zou hen hierbij ondersteunen.

“Je moet steeds zelf op internet zoeken of er weer een nieuwe aanvraag mogelijk is; hierdoor ben ik de laatste
periode misgelopen.” - Aanvrager TASO

3.2.2

Meer coulance

Gerelateerd aan het hierboven benoemde punt is de geopperde wens voor een coulantere houding bij de
aanvraagprocedure. Verenigingen hebben aangegeven dat zij rondes hebben gemist door een korte aanvraagperiode
die bijvoorbeeld samenviel met een vakantieperiode. Hiervoor bestaat geen coulanceregeling. Gezien het hoge
vrijwilligersgehalte bij sportverenigingen ligt de verantwoordelijkheid voor dit proces vaak bij één persoon en dat maakt
deze sportverenigingen kwetsbaar. Respondenten hadden hiervoor meer begrip verwacht.

“Jammer dat de sluitingsdatum een fatale datum was. Hierdoor misten we als vrijwilligers een kwartaal” - Aanvrager
TASO

3.2.3

Proces TASO: aanvragers zijn positief over aanvragen, maar kritischer over de verantwoording

Communicatie over TASO: sportverenigingen zijn via verschillende kanalen bekend geraakt met de TASO-regeling en
ondersteund. Een groot deel is door de sportbond (als eerste) op de hoogte gesteld over de maatregelen, gevolgd door
het NOC*NSF en de Rijksoverheid. Ook het eigen netwerk en de gemeente heeft een substantiële bijdrage geleverd als
communicatiekanaal. De kwaliteit van de communicatie is over het algemeen goed of zelfs heel goed beoordeeld. De
communicatie vanuit informele kanalen (zoals het eigen netwerk of andere media) wordt relatief het minst goed
beoordeeld. Dit pleit voor een optimaal bereik via de formele kanalen.

22

Via welke weg is uw organisatie op de hoogte gesteld van de maatregelen? - afgezet tegen
de tevredenheid over de communicatie van de maatregelen

Weet ik niet (N=18)

1

Anders, namelijk (N=35)

10
4

7

16

10

3

2

Brieven van Rijksoverheid (N=43)

10

29

4

Communicatie vanuit het lokale of regionale
sportservicebureau (N=121)

32

75

10 4

Andere (nieuws)media( N=124)

21

84

18

1

Persconferenties van Rijksoverheid( N=193)

39

128

24

2

Communicatie vanuit de gemeente( N=326)

59

232

34 1

Uit eigen netwerk( N=364)

51

Websites van Rijksoverheid( N=481)

227

72

108

323

131
48 2

Communicatie door NOC*NSF of een andere
koepelorganisatie( N=502)

96

336

64

Communicatie door de sportbond (N=919)

159

628

120 12

0%
Heel goed

Goed

6

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Niet slecht, maar ook niet goed

Slecht

Heel slecht

Figuur 6. Communicatiebronnen voor TASO en tevredenheid over de communicatie

Aanvragen van TASO: het overgrote deel heeft de regeling aangevraagd omdat er volgens hen sprake was van een
dreigend financieel probleem (circa 87%). Voor 9% van de responderende verenigingen was een acuut financieel
probleem de aanleiding om een aanvraag in te dienen.

Wat waren uw overwegingen om TASO aan te vragen? (N=1555)
1600
1400
1200
1000
800
600
400
200
0

1351

141

63

TASO
Dreigend financieel probleem

Acuut financieel probleem

Weet ik niet

Figuur 7. Overwegingen om TASO aan te vragen

De helderheid van de voorwaarden heeft een duidelijk positieve invloed op de aanvraagprocedure. De
aanvraagprocedure ervaart men over het algemeen als eenvoudig, het proces was duidelijk en dat er geen
uitgebreidere onderbouwing nodig is, geeft vertrouwen over de uitkering. Een aantal verenigingen gaf in de interviews
en klantreissessie aan dat zij zich afvroegen of het niet té eenvoudig was, omdat dit in hun ogen ook tot misbruik kan
leiden. Een substantiële minderheid van de respondenten geeft aan dat zij het niet eenvoudig of zelfs moeilijk vond. Een
van de genoemde minpunten was het feit dat de voorwaarden van verschillende aanvraagperioden op sommige vlakken

23

van elkaar afweken. Dit zorgde voor verwarring en wat extra uitzoekwerk. Tegelijkertijd gaf het eenmaal hebben
doorlopen van een aanvraagperiode vertrouwen voor de opvolgende perioden. Sportverenigingen twijfelden soms of het
aangevraagde bedrag ook het uiteindelijk toegekende bedrag zou worden, mede omdat niet bekend was of de
subsidiepot een plafond heeft.

Vragen over aanvragen van TASO (1= meest negatief, 5= meest positief)
Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=1380)

232

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=1540)

226

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk?
(N=1548)

240

925

796

202

451

994

62

265

46

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
5

4

3

2

1

Figuur 8. Vragen over aanvragen van TASO

Uitkeren van steun: veel respondenten ervaren de periode tussen de aanvraag en het uitbetalen als (te) lang, soms
meer dan vier maanden. Ook is er bij uitbetaling nog geen definitieve zekerheid, omdat niet duidelijk is of men in de
controlesteekproef valt. Dit levert ‘begrotingstechnische’ uitdagingen op voor sportverenigingen.

Verantwoording over de ontvangen steun: verenigingen die in de steekproef vielen en verantwoording moesten
afleggen, vonden dit een tijdrovende klus, des te meer omdat zij vrijwilliger zijn en er weinig sparringmogelijkheden zijn.
Het contact met DUS-I over het verantwoordingsproces, en dat geldt ook voor de andere stappen, is overigens in ruime
mate als positief beoordeeld.

Vragen over verantwoording steun TASO

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=232)

23

151

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren 7
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=238)

73

50

86

60

71

12

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
5

4

3

2

1

Figuur 9. Vragen over verantwoording over steun TASO

3.3

Ervaringen van particuliere verhuurders, gemeenten en sportbedrijven met het aanvragen van TVS

Aanvragers van de TVS-regeling zijn over het algemeen ook positief over het proces van communicatie tot
verantwoording over de regeling (zie figuur 10). De doelgroep die een aanvraag kan indienen voor steunmaatregelen
hebben we onderverdeeld in drie aparte groepen: particuliere verhuurders, gemeenten en (gemeentelijke)
sportbedrijven. De respondenten geven het laagste oordeel over de verantwoording over de ontvangen steun. Als we
de verschillende groepen met elkaar vergelijken, zijn de gemeenten het meest kritisch. (Gemeentelijke) sportbedrijven
zijn het meest positief.

24

Communicatie
over steun
3,9

Aanvragen
van steun
3,8

Uitkeren
van steun
4,1

Verantwoording
over steun
3,6

Figuur 10. Gemiddelde rapportcijfers TVS op een vijfpuntschaal per fase van het proces

3.3.1

Particuliere verhuurders zijn een lastig te bereiken doelgroep

Zowel in de open antwoorden van de enquête als uit de interviews met particuliere verhuurders bleek dat zij soms
aanvraagperioden gemist hadden, omdat zij pas later op de hoogte kwamen van de steunmaatregelen. Ook geven
enkele respondenten aan dat er geen herinneringsmails zijn verstuurd voor nieuwe aanvraagperioden. In figuur 10 is te
zien dat veel particuliere verhuurders op de hoogte zijn gebracht over de regeling door het eigen netwerk. Bij
gemeenten en sportbedrijven, maar ook bij TASO en SPUK IJZ zijn relatief minder respondenten op de hoogte gebracht
via het eigen netwerk. Daar waren een sportbond of de VSG de belangrijkste kanalen. De groep particuliere
verhuurders is lastiger te bereiken voor DUS-I, omdat zij minder georganiseerd zijn in groepsverband.
Sportverenigingen zijn bijvoorbeeld vaak aangesloten bij een sportbond. Desondanks blijkt uit de enquête dat
particuliere verhuurders tevreden zijn over de communicatie van de maatregelen. Ze waarderen dit met een 3,8.

“Ik had graag een e-mailherinnering ontvangen dat er een nieuwe mogelijkheid was om tegemoetkoming aan te
vragen.” “De eerste regeling is alleen naar bonden/sportverenigingen gecommuniceerd en niet naar (particuliere)
sportaccommodaties. Bij toeval is de mogelijkheid tot aanvragen in een laat stadium bij ons bekend geworden.” Particuliere verhuurder die TVS heeft aangevraagd

TVS particuliere verhuurders: Via welke weg is uw organisatie op de hoogte gesteld van de
maatregelen?
Communicatie door Platform Ondernemende
Sportaanbieders (POS)

3

Weet ik niet

5

Brieven van Rijksoverheid

12

Anders, namelijk

22

Andere (nieuws)media

23

Communicatie door de Vereniging Sport en
Gemeenten (VSG)

26

Persconferenties van Rijksoverheid

40

Communicatie door de NOC*NSF

55

Communicatie door sportbond(en)

100

Websites van Rijksoverheid

117

Communicatie vanuit de gemeente

123

Uit eigen netwerk

127
0

20

40

60

80

100

120

140

Figuur 11. Communicatiebronnen TVS voor particuliere verhuurders

3.3.2

De administratieve last bij (grotere) gemeenten, sportbedrijven en sportondernemingen was hoog

In de gesprekken met grotere gemeenten, sportbedrijven en sportondernemingen lieten respondenten zich meermaals
kritisch uit over de hoge administratieve lasten van het doen van een aanvraag. In figuur 12 is te zien dat met name
gemeenten minder positief zijn over het doen van een aanvraag. Het doen van de aanvraag was niet zozeer

25

ingewikkeld voor hen, maar wel tijdrovend. Zij moesten vaak voor een groot aantal sportverenigingen een aanvraag
doen. Het was veel werk om bijvoorbeeld voor elke vereniging het juiste KvK-nummer op te zoeken, en bovendien bleek
niet elke vereniging waarvoor een aanvraag was gedaan, geregistreerd te staan met de vereiste volledige
rechtsbevoegdheid. Dit leidde tot discussies over voor wie de maatregelen bedoeld zijn. In paragraaf 3.3.3 gaan we hier
verder op in. Ook de mandaten en ondertekening door de burgemeester werden door gemeenten meermaals benoemd
als belastend.

Particuliere
verhuurders

Gemeenten

Sportbedrijven

Vragen over aanvragen TVS (1= meest negatief, 5= meest positief)
Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=135)

24

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=140)

33

83

20 3

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=139)

30

81

22

5

29

8

85

22

3

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=163)

23

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=164)

19

80

49

14

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=166) 10

91

48

15

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=334)

64

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=362)

63

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=364)

55

102

219
170

46 5
111

17

76

17

212

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%
5

4

3

2

1

Figuur 12. Vragen over aanvragen TVS

3.3.3

Het onderscheid tussen verenigingen waarvoor wel/geen steun kon worden aangevraagd was onduidelijk en discutabel

Veel respondenten laten zich kritisch uit over het onderscheid maken op hoe sportverenigingen ingeschreven staan bij
de Kamer van Koophandel (rechtsbevoegdheid). Bij het doen van de aanvraag was het niet altijd duidelijk voor welke
vereniging nu wel of niet een aanvraag kon worden gedaan. Bovendien werd dit onderscheid pas bij een latere tranche
ingevoerd. Dit heeft bij meerdere partijen tot teleurstelling geleid als achteraf bleek dat de vereniging waarvoor een
aanvraag was gedaan, niet over de juiste KvK-inschrijving beschikte. Dit heeft er in de praktijk toe geleid dat sommige
sportverenigingen of andere verenigingen met een maatschappelijk (sport-)belang, buiten de boot zijn gevallen.
Sommige gemeenten gaven aan al huren kwijtgescholden te hebben, waarvoor zij nu geen TVS-vergoeding meer
krijgen. Een deel van de gemeenten ervaart dit onderscheid als te rigide en had hier liever als gemeente zelf bepaald
welke verenigingen wel/niet in aanmerking komen voor TVS. Ook het onderscheid tussen wel- en nietgebruiksgebonden huur riep onduidelijkheid op bij TVS-aanvragers.

“Ik voorspel je dat de gemiddelde vereniging zich niet bezighoudt met hun rechtsbevoegdheid. Maar nu krijg je een
situatie waarvan twee legitieme verenigingen de een het wel kreeg en de ander niet.” - Grote sportondernemer
“Het onderscheid tussen gebruiksgebonden en niet-gebruiksgebonden huur is naar mijn mening niet altijd juist. Bij
niet-gebruiksgebonden huur heeft de gemeente ervoor gekozen het gehele bedrag kwijt te schelden om huurders
niet in de problemen te brengen.” - Gemeente

26

3.3.4

Proces TVS: relatief veel gemeenten vinden het proces van aanvragen ingewikkeld

Communicatie over de regeling: zoals eerder vermeld was de groep particuliere verhuurders minder makkelijk te
bereiken. Een groot deel van hen is via het eigen netwerk bekend geraakt met de TVS-regeling. Gemeenten zijn vooral
op de hoogte geraakt van de regeling via de VSG/VNG, daar waar sportbedrijven meerdere kanalen hebben die veel
gebruikt zijn (websites van de Rijksoverheid, uit het eigen netwerk en vanuit de gemeente). De respondenten zijn over
het algemeen positief over hoe er gecommuniceerd is over de maatregelen.

Aanvragen van TVS: uit de enquête blijkt dat bij gemeenten, sportbedrijven en particuliere verhuurders de belangrijkste
beweegreden voor een aanvraag is om huurders tegemoet te komen, maar zonder op voorhand te weten of zij een
financieel probleem hadden. Bij de sportbedrijven is er nog een relatief gelijke groep die een dreigend financieel
probleem ziet. Deze groep is ook bij de particuliere verhuurders en gemeenten hoog. Weinig respondenten geven aan
dat er sprake is van een acuut financieel probleem bij sportverenigingen.

Wat waren uw overwegingen om TVS aan te vragen? (N=856)
250

220

200

159
132

150

78

77

100
42

50

20

18

71
19

5

15

0
TVS Particulieren

TVS Gemeenten

TVS Sportbedrijven

Om huurders van sportaccommodaties tegemoet te komen (zonder op voorhand te weten of zij een
dreigend of acuut financieel probleem hadden)
Dreigend financieel probleem
Acuut financieel probleem
Anders
Figuur 13. Overwegingen om TVS aan te vragen

Gemeenten zijn het minst positief over het aanvragen van TVS (zie figuur 12). Dit hangt mogelijk samen met het
gegeven dat zij voor meerdere verenigingen aanvragen moeten doen en/of omdat zij het niet eens zijn met de
afbakening van de doelgroep (op basis van rechtsbevoegdheid).

Uitkeren van steun: respondenten hebben weinig opmerkingen over de wijze waarop de steun is uitgekeerd en zijn over
het algemeen positief. In een groepsinterview kwam wel aan bod dat verhuurders niet gecompenseerd worden voor het
feit dat sommige huurders hun contract tussentijds opzeggen.

Verantwoording over de ontvangen steun: uit figuur 14 blijkt dat met name gemeenten het proces van verantwoording
ingewikkeld vinden, en sommigen zelfs heel ingewikkeld. Ook de particuliere verhuurders zijn kritisch. Ze noemen
hierbij feitelijk dezelfde redenen als die ook genoemd zijn bij het aanvragen van steun. Sommige aanvragers hoorden
bijvoorbeeld pas in de verantwoordingsfase dat verenigingen zonder de juiste KvK-inschrijving niet in aanmerking
kwamen voor de regeling, hetgeen tot frustratie heeft geleid bij sommige TVS-aanvragers.

27

Particuliere
verhuurders

Gemeenten

Sportbedrijven

Vragen over verantwoording steun TVS

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=53)

6

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=52)

7

28

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=93)

11

54

37

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren 1
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=94)
Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=91)

4

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=94)

4

30

8

11

41

4 2

23

41

16

6

71

49

2

14

32

2

8 1

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%
5

4

3

2

1

Figuur 14. Vragen over verantwoording steun TVS

3.4

Ervaringen van gemeenten met het aanvragen van SPUK IJZ

Het algemene oordeel van gemeenten over het aanvraagproces bij SPUK IJZ verschilt weinig ten opzichte van de
oordelen over de processen bij TVS en bij TASO. Ook hier is een duidelijk positief beeld te zien (zie figuur 15).
Desondanks zijn er in de interviews en de open vragen in de enquête ook kritiekpunten genoemd. Daarbij hebben we
ook gekeken naar het perspectief van de exploitanten, als eindgebruiker van de regeling. In de interviews hebben we
ook met een schaatsbaan, vertegenwoordigers van de KNZB en KNSB en enkele grote sportondernemers gesproken.
In de enquête hebben we geen vraag gesteld over de verantwoording, omdat dit niet via DUS-I loopt, maar via de
reguliere gemeentelijke SiSa-verantwoording en deze controle pas later plaatsvindt24. In de klantreizen en
groepsinterviews zijn wel enkele punten genoemd over de verantwoording, die aan bod komen in 3.4.3.
Communicatie
over steun
4,0

Aanvragen
van steun
3,7

Uitkeren
van steun
4,0

Figuur 15. Gemiddelde rapportcijfers SPUK IJZ op een vijfpuntschaal per fase van het proces

3.4.1

Gemeenten voelen zich een doorgeefluik, maar dragen wel een financieel risico

Een van de belangrijkste punten van kritiek van gemeenten is dat zij zich een doorgeefluik voelen voor exploitanten van
zwembaden en ijsbanen. Deze gemeenten hadden liever gezien dat exploitanten zelf een aanvraag voor SPUK IJZ
konden doen. Nu ligt er namelijk een financieel risico bij gemeenten. Wanneer zij, na het doen van een SPUK IJZaanvraag, middelen ontvangen en deze overmaken naar exploitanten, bestaat het risico dat zij dit moeten
terugvorderen als achteraf blijkt dat er fouten in de aanvraag zijn gemaakt. Gemeenten achten het echter niet realistisch

24

Gemeenten moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze specifieke uitkeringen hebben besteed. Dit

doen zij via de methodiek SiSa: Single information, Single audit. Dit betekent eenmalige informatieverstrekking, met een
eenmalige accountantscontrole. Deze verantwoording is onderdeel van de jaarstukken die gemeenten opstellen.

28

om geld terug te vorderen, waardoor zij in dat geval zelf een financieel gat moeten opvullen. Sommige gemeenten
gaven daarom aan te wachten met het overmaken van SPUK IJZ-steun totdat deze door de SiSa-verantwoording is
gekomen. Dit heeft als ongewenst effect dat exploitanten langer moeten wachten op steun. Gemeenten vinden
bovendien dat de definitieve vaststelling te lang duurt (in 2023 over de tweede aanvraagperiode SPUK IJZ).

“Vreemd dat het via de gemeente moest en niet rechtstreeks via de exploitant kon.” - Gemeente
“Waar wij in de praktijk tegenaan liepen, is dat deze regeling per definitie via de gemeente liep. Daarmee ben je
afhankelijk van alle gemeenten waarmee je samenwerkt. Iedere gemeente geeft een net wat andere interpretatie
aan de regeling.” - Grote sportondernemer

3.4.2

Er zit een ongewenste wisselwerking tussen SPUK IJZ en andere steunmaatregelen

Exploitanten van zwembaden en ijsbanen hebben ervaren dat er bij SPUK IJZ ongewenste wisselwerking optrad met
andere steunmaatregelen, zoals de NOW en subsidies van gemeenten. We wezen hier eerder op. Ze komen in een
impasse wanneer ze de SPUK IJZ-middelen nog niet kunnen vaststellen, maar voor de verantwoording over andere
steunmaatregelen wel een vastgestelde jaarrekening nodig hebben. Bovendien heeft de SPUK IJZ betrekking op de
accommodaties binnen gemeentegrenzen, maar kan deze door wisselwerking met de NOW, ook effect hebben op
aanvragen voor steunmaatregelen in andere gemeenten waar een exploitant actief is. Beide hebben namelijk betrekking
op het exploitatietekort (of omzetverlies).

“Een SPUK IJZ-aanvraag in Amsterdam had gevolgen voor de NOW-aanvraag in Dokkum. Dat maakte dat ik een
verlies had in Dokkum door mijn SPUK-aanvraag in Amsterdam.” - Grote sportondernemer
“De wisselwerking tussen SPUK IJZ en NOW. Daar zitten vreselijk ingewikkelde systematieken achter die het leven
niet makkelijker maken. Ik heb veel gesprekken met accountants over hoe hiermee om te gaan.” - Grote
sportondernemer

3.4.3

Proces SPUK IJZ: ten opzichte van TASO en TVS zijn er bij SPUK IJZ meer aanvragers die aangeven dat een acuut
financieel probleem aanleiding was om een aanvraag te doen

Communicatie over SPUK IJZ: veruit het belangrijkste communicatiekanaal voor gemeenten is de VSG, maar
gemeenten zijn ook bereikt via brieven en websites van de Rijksoverheid. De respondenten die brieven van de
Rijksoverheid hebben ontvangen, zijn relatief het meest positief over de wijze van communicatie, maar ook bij andere
communicatie.

Aanvragen van SPUK IJZ: ten opzichte van de TASO en de TVS zijn er bij SPUK IJZ relatief meer respondenten die
aangeven dat een acuut financieel probleem aanleiding was om SPUK IJZ aan te vragen. Mogelijk komt dit door de
hogere kapitaallasten van zwembaden en ijsbanen ten opzichte van andere accommodaties. Een net zo grote groep
respondenten geeft aan de aanvraag gedaan te hebben zonder op voorhand te weten of er een dreigend of acuut
financieel probleem was. De meeste respondenten noemen dat een dreigend financieel probleem aanleiding was voor
een aanvraag.

29

Wat waren uw overwegingen om SPUK IJZ aan te vragen? (N=169)
75

80
60

44

44

40
20

6

0
SPUK IJZ
Om huurders van sportaccommodaties tegemoet te komen (zonder op voorhand te
weten of zij een dreigend of acuut financieel probleem hadden)
Dreigend financieel probleem
Acuut financieel probleem
Anders
Figuur 16. Overwegingen om SPUK IJZ aan te vragen

Meer dan 80% van de respondenten ervaart het contact met DUS-I als zeer positief (17%) of positief (63%). De
respondenten zijn iets minder positief over het proces van aanvragen en de duidelijkheid over de voorwaarden, maar
ook hierover zijn de meeste respondenten tevreden.

Vragen over aanvragen SPUK IJZ (1= meest negatief, 5= meest positief)

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=131)

23

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=137)

18

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=141)

83

70

8

85

18

6

36

13

35

12

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
5

4

3

2

1

Figuur 17. Vragen over aanvragen SPUK IJZ

Uitkeren van steun: respondenten zijn tevreden over de snelheid waarmee de middelen werden uitgekeerd. Sommige
respondenten geven echter aan dat zij deze middelen nog niet overgemaakt hebben naar de exploitant, vanwege het
eerder genoemde financiële risico voor gemeenten dat daaraan kleeft. Exploitanten moeten daardoor wachten op steun.

Verantwoording over de ontvangen steun: sommige respondenten noemen dat zij liever een snellere vaststelling
hadden over de ontvangen middelen. Zo wordt het financiële risico dat gemeenten lopen beperkt. Bovendien kunnen
jaarrekeningen van exploitanten sneller worden afgesloten, waardoor de verantwoording over andere steunmaatregelen
niet in de knel komt.

3.5

Borgstelling vanuit Stichting Waarborgfonds Sport

Ten tijde van de uitvoering van dit onderzoek hebben drie amateursportverenigingen gebruikgemaakt van een
noodkrediet met borgstelling vanuit de Stichting Waarborgfonds Sport. In ons onderzoek hebben we deze gebruikers
van de borgstelling niet kunnen spreken. Wel hebben amateursportverenigingen vragen hierover ingevuld in de

30

enquête. Uit figuur 18 blijkt dat minder dan 35% van de amateursportverenigingen op de hoogte was van de
mogelijkheden van een noodkrediet via de SWS. Van de verenigingen die niet op de hoogte waren van deze
mogelijkheden, zou een klein deel toch overwogen hebben om hier gebruik van te maken als ze ervan hadden geweten.
Daarnaast heeft zeker een derde hier ‘Weet ik niet’ geantwoord. Hoewel de mogelijkheden van het noodkrediet met
borgstelling onbekend zijn bij veel verenigingen, is er dus wel een groep die hier (mogelijk) geïnteresseerd in was
geweest. Het kan dus waardevol zijn om deze mogelijkheid in de toekomst breder onder de aandacht te brengen van
amateursportverenigingen.

Vragen over noodkrediet Stichting Waarborgfonds Sport

Heeft u gebruikgemaakt van deze noodkredieten met
2
'borgstelling?' (N=510)

Zou u hebben overwogen om een noodkrediet met
borgstelling aan te vragen voor uw organisatie, als u
wel van deze optie had gehoord? (N=1018)

508

59

570

Wist u dat uw organisatie bij dreigende
betalingsproblemen door corona (onder voorwaarden)
ook een Noodkrediet bij uw bank kan aanvragen, waar
de stichting Waarborgfonds Sport garant voor staat?
(N=1520)

389

508

1012

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Ja

Nee

Weet ik niet

Figuur 18. Vragen over noodkrediet Stichting Waarborgfonds Sport

Van de verenigingen die wel op de hoogte waren van de mogelijkheid tot een noodkrediet met borgstelling, maar die
hier geen gebruik van hebben gemaakt, laten veruit de meesten weten dat dit niet nodig was (of leek), of dat andere
tegemoetkomingen al voldoende steun boden. Een flinke groep sluit überhaupt liever geen noodkrediet af (uit principe).

Waarom heeft u geen gebruikgemaakt van een noodkrediet met 'borgstelling?' (meerdere
antwoorden mogelijk) (N=753)
Ik weet het niet

2

Geen tijd / drukte

5

Ons netwerk raadde het af

7

Vanwege de ingewikkelde aanvraagprocedure

11

Vanwege de eisen die stichting SWS stelt (of lijkt te
stellen) aan borgstelling

13

Anders, namelijk: ...

25

Vanwege de rente en/of aflossingsverplichting

36

Wij sluiten liever geen noodkrediet af (uit principe)

94

Andere tegemoetkomingen waren voldoende

231

Het was (of leek) niet nodig

329
0

50

100

150

200

250

300

350

Figuur 19. Redenen waarom respondenten geen gebruik hebben gemaakt van een noodkrediet met borgstelling

31

4 Doeltreffendheid van het
steunpakket
Zoals gezegd in hoofdstuk 2 is het doel van het sportspecifieke steunpakket om de financiële schade in de sportsector
als gevolg van corona en de coronamaatregelen te beperken, daarmee de (financiële) continuïteit van sportorganisaties
te borgen en zo de sportinfrastructuur zoveel mogelijk in stand te houden. In dit hoofdstuk gaan we in op de vraag in
hoeverre de steunmaatregelen doeltreffend zijn geweest. Doeltreffend (of effectief) betekent dat het doel (de effecten)
van het steunpakket is (zijn) gerealiseerd, als gevolg van het steunpakket. We concluderen op hoofdlijnen het volgende:

Het steunpakket behaalt de doelen voor gebruikers, maar het pakket bereikt niet de gehele
amateursport en de langetermijneffecten ervan zijn nog onzeker en onduidelijk

In het vervolg van dit hoofdstuk onderbouwen wij deze conclusie.

4.1

Doel steunpakket wordt behaald voor de gebruikers ervan

Hoe heeft het steunpakket voor de gebruikers ervan uitgepakt? Hierover kunnen we een aantal dingen uitlichten. In de
eerste plaats is de tevredenheid van de gebruikers over de hoogte van de ontvangen tegemoetkoming hiervoor een
goede graadmeter. In figuur 20 zien we dat de tevredenheid hierover bij alle regelingen hoog is: circa 4 punten op een
schaal van 1 tot en met 5. De verschillen in de mate van tevredenheid over de regelingen heen zijn klein. Het meest
tevreden zijn de Sportbedrijven die TVS hebben aangevraagd (4,2), relatief het minst tevreden zijn gemeenten die TVS
hebben aangevraagd (3,9).

Hoe tevreden bent u over de hoogte van de tegemoetkoming
die u uit deze maatregel heeft ontvangen?
SPUK-IJZ (N=122)

4,0

TVS Sportbedrijven (N=133)

4,2

TVS Gemeenten (N=157)

3,9

TVS Particulieren (N=344)

4,1

TASO (N=1424)

4,0
0,0

1,0

2,0

3,0

4,0

5,0

Figuur 20. Tevredenheid met de hoogte van de ontvangen tegemoetkoming, per regeling

De bevindingen in figuur 21 ondersteunen dit beeld. Over het geheel genomen was het toegekende bedrag voor
gebruikers van de TASO en de SPUK IJZ meestal (bij circa 70% van de aanvragers) toereikend of zelfs meer dan
toereikend om de verliezen te dekken die het gevolg waren van de (gedeeltelijke) sluiting van accommodaties. Voor
29% van de TASO-aanvragers en 18% van de aanvragers van SPUK IJZ was de tegemoetkoming net of ruim
onvoldoende. Deze vraag is niet gesteld bij de TVS, vanwege de andere aard van de regeling (meerdere begunstigde
huurders).

32

Was de omvang van het toegekende bedrag toereikend om de verliezen te dekken die het
gevolg waren van de (gedeeltelijke) sluiting van accommodaties?
80%
70%

64%

69%

60%
50%
40%
30%

21%
16%

20%
10%

6%

13%

8%
2%

2%

1%

0%
Meer dan toereikend

Toereikend

Net onvoldoende
toereikend

TASO (N=1470)

Ruim onvoldoende
toereikend

Weet ik niet

SPUK IJZ (N=128)

Figuur 21. Mate van toereikendheid van het toegekende bedrag voor gebruikers van de TASO en SPUK IJZ

We hebben tevens uitgevraagd in hoeverre de ontvangen steun heeft bijgedragen aan het voortbestaan van de
aanvragende organisatie (TASO) of van de organisaties waaraan de aanvrager sportfaciliteiten (TVS) of middelen
(SPUK IJZ) ter beschikking stelt. Te zien is dat de regelingen doorgaans een ‘zichtbare’ (of soms ‘beperkte’) invloed
hadden op het voortbestaan van de begunstigde organisatie, maar dat deze slechts soms ‘doorslaggevend’ waren. In
het geval van SPUK IJZ was de regeling iets vaker ‘doorslaggevend’ dan bij andere regelingen. Bij de TASO valt op dat
bij een relatief groot aantal aanvragers (circa 40%) de bijdrage ‘beperkt’ heeft bijgedragen aan het voortbestaan van de
organisatie. Bij de overige regelingen was de invloed vaker ‘zichtbaar’. Bij een beperkt aantal organisaties die
begunstigde waren van de TASO en SPUK IJZ (respectievelijk 14 en 13%) was er ‘geen invloed’ op het voortbestaan
van de organisatie.

Heeft de aangevraagde regeling bijgedragen aan het voortbestaan van uw organisatie (TASO)
of van organisaties waaraan u sportfaciliteiten verhuurt (TVS, SPUK IJZ)? (N=2256)
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Doorslaggevend voor Zichtbare invloed op Beperkte bijdrage
Geen invloed op
het voortbestaan van het voortbestaan van aan het voortbestaan voorbestaan van de
de organisatie
de organisatie
van de organisatie
organisatie
TASO

TVS Particulieren

TVS Gemeenten

TVS Sportbedrijven

Weet ik niet

SPUK IJZ

Figuur 22. Mate waarin de aangevraagde regeling heeft bijgedragen aan het voortbestaan van de aanvragende
organisatie (TASO) of van de organisaties waaraan de aanvrager sportfaciliteiten verhuurt (TVS en SPUK IJZ)

Op basis van de drie bovenstaande figuren kunnen we concluderen dat in de meeste gevallen het sportspecifieke
steunpakket toereikend is geweest om de financiële continuïteit van de gebruikers van het steunpakket te borgen.
Immers: de gebruikers zijn over het algemeen tevreden over de tegemoetkoming, en de ontvangen steun wordt door
70% als toereikend benoemd. Het steunpakket was ook nodig om de continuïteit te borgen. In meer dan de helft van de

33

gevallen heeft de steun een zichtbare of doorslaggevende rol gespeeld bij het voortbestaan van de begunstigde
sportorganisaties.

Deze conclusies worden ondersteund vanuit de interviews die wij voor het onderzoek hebben gevoerd. Hieruit komt het
beeld naar voren dat sportorganisaties blij zijn met de ontvangen steun en dat deze zeker heeft bijgedragen aan hun
continuïteit, en daarmee aan het in stand houden van de sportinfrastructuur. Ook heeft het steunpakket bijgedragen aan
het bieden van (financiële) zekerheid en rust in de onzekere eerste fase van de corona-uitbraak en het wekken van
vertrouwen binnen de sportsector dat het ‘financieel in orde komt’.

Er zijn nog enkele aanwijzingen dat sportorganisaties er, ondanks de coronabeperkingen, gemiddeld genomen niet
financieel op achteruit zijn gegaan:
a.

In hoofdstuk 3 gaven we aan dat er slechts drie aanvragen geweest zijn bij de SWS voor borgstelling bij de
verlening van een noodkrediet door banken. Dat is aanzienlijk minder dan verwacht; VWS had € 10 miljoen extra
overgeheveld naar SWS om borgstellingen te realiseren. Dat hiervan maar beperkt gebruik is gemaakt, kan een
signaal zijn dat sportorganisaties geen noodkrediet nodig hadden, omdat zij er financieel voldoende gezond
voorstaan. Hier zijn echter kanttekeningen bij te plaatsen. In hoofdstuk 3 bleek ook dat sportorganisaties relatief
onbekend waren met de mogelijkheid van de borgstelling, of om andere redenen terughoudend waren in het
aanvragen ervan;

b.

De SWS, die zich baseert op financiële cijfers van een groot aantal sportorganisaties, stelt dat het ‘financieel niet
slechter gaat met de verenigingen’ dan voor corona25. De directeur van de SWS zegt verder: “Ik weet natuurlijk
ook niet hoelang dit gaat duren. En hoelang en in welke mate er wordt gecompenseerd. Het enige wat ik
concludeer is over de eerste golf of misschien ook wel de tweede golf (…) dat wij zien dat op financieel gebied
de verenigingen er gewoon niet slechter van zijn geworden";

c.

Ook het Mulier Instituut concludeerde recent dat sportverenigingen er op dit moment relatief goed voorstaan.
65% van de sportverenigingen ‘beschouwt zichzelf als financieel (zeer) gezond26’. Ook concludeert het Mulier
Instituut in dezelfde publicatie dat er ‘geen signalen zijn dat het aantal faillissementen in de sport toeneemt’.

We kunnen dus, op grond van deze paragraaf, concluderen dat het steunpakket doeltreffend was voor de gebruikers
ervan, in die zin dat het heeft bijgedragen aan de (financiële) continuïteit binnen de (amateur-)sportsector.

4.2

Het steunpakket bereikt niet de gehele amateursport

Op het bereik van het steunpakket zijn we in hoofdstuk 2 al ingegaan. Samenvattend:
a.

Ongeveer 26% van de sportverenigingen heeft minstens eenmaal gebruikgemaakt van de TASO;

b.

Minimaal 55% van de sportaccommodaties is met de TVS bereikt. Omdat een TVS-aanvraag over meerdere
sportaccommodaties kan gaan, ligt dit percentage in de praktijk waarschijnlijk hoger;

c.

Voor ongeveer 96% van de ijsbanen en zwembaden is een aanvraag gedaan voor SPUK IJZ.

Het steunpakket is, zo zagen we in paragraaf 4.1, doeltreffend geweest voor de sportorganisaties die hiervan gebruik
hebben gemaakt. Als we kijken naar het doelbereik van de regelingen, dan is er vooral bij de TASO, en in mindere mate
bij de TVS, ook een grote groep sportorganisaties die geen gebruik heeft gemaakt van het steunpakket. Bij de TASO is
het niet-gebruik naar onze inschatting (zie ook hoofdstuk 2) 16.000 sportverenigingen (74%). Onbekend is wat de
precieze reden voor het niet-gebruik zijn. Hadden sportverenigingen geen financiële steun nodig, omdat ze er goed
voorstaan? Kwamen ze niet boven de drempelbedragen die golden voor TASO, of was er geen sprake van 10%
omzetverlies? Of waren de sportverenigingen niet goed op de hoogte van de mogelijkheid om hiervan gebruik te

25

Zie bijvoorbeeld https://www.sportenstrategie.nl/sport-corona/voorzichtig-optimisme-over-financiele-situatie-

sportclubs/
26

Mulier Instituut (2021). Monitor sport en corona IV.

34

maken? Het zal een combinatie van factoren zijn. Duidelijk is in ieder geval dat het steunpakket, met uitzondering van
de SPUK IJZ, ook een flink deel van de beoogde amateursport niet bereikt.

We hebben het hierbij over het deel van de amateursport dat in principe behoort tot de doelgroep van het steunpakket,
en (dus) beschikt over de juiste inschrijving bij de KvK, de juiste SBI-code en de juiste rechtsbevoegdheid.

Naast de doelgroep van het steunpakket zijn er ook onderdelen van de amateursport die geen gebruik hebben kunnen
maken van het pakket. Dit zouden we de ‘anders georganiseerde’ amateursport kunnen noemen. We onderscheiden
hierbij twee groepen:
c.

‘Informele’ sportverbanden die niet zijn ingeschreven bij de KvK en ook niet zijn aangesloten bij een sportbond of
koepelorganisatie. Deze sportverbanden zijn, door hun diversiteit, moeilijker te bereiken;

d.

Maatschappelijke organisaties waar sport een belangrijk onderdeel is van de aangeboden activiteiten. Denk
hierbij aan scholen, zorginstellingen of ouderenverenigingen.

Beide vormen van anders georganiseerde amateursport vallen buiten de doelgroep van het steunpakket en daarmee
ook buiten de reikwijdte van deze evaluatie. Naar de aard is niet bekend hoeveel sport wordt bedreven in deze anders
georganiseerde sportverbanden. Ook is niet bekend hoe deze er financieel voorstaan. Duidelijk is wel dat zij een
belangrijk onderdeel zijn van de sportinfrastructuur.

Tot slot hebben we eerder, in hoofdstuk 2, toegelicht dat commerciële en ondernemende sportaanbieders niet behoren
tot de doelgroep van het steunpakket. Deze sportaanbieders zijn aangewezen op de minder ruimhartige generieke
steunmaatregelen van de overheid. Dit is een politieke keuze geweest. Zeker is dat de commerciële en ondernemende
sportaanbieders ook maatschappelijk wenselijke (en dus subsidiabele) diensten leveren en dus gerekend zouden
kunnen worden tot de sportinfrastructuur in Nederland.

4.3

De langetermijneffecten zijn nog onzeker en onduidelijk

In paragraaf 4.1 hebben we geconcludeerd dat het sportspecifieke steunpakket doeltreffend is geweest voor de
gebruikers ervan: het heeft bijgedragen aan de (financiële) continuïteit binnen de (amateur-)sportsector. Gemiddeld
genomen lijkt de amateursport er financieel niet slechter voor te staan dan voor corona. De langetermijneffecten van
corona en de coronamaatregelen voor de amateursport zijn echter nog onzeker en onduidelijk.

Ten eerste is er onzekerheid over het voortduren van de pandemie. Niemand weet hoelang deze nog duurt, en het is
nog ongewis wat de langetermijneffecten ervan zijn voor de amateursport. Hoe ziet sporten eruit als we moeten ‘leren
leven met corona’? Welke verschillen tussen sport kunnen daardoor ontstaan? Uit dit onderzoek komt bijvoorbeeld het
beeld naar voren dat er een verschuiving in leden en sporters plaatsvindt van binnensporten naar (individuele) sporten
die buiten kunnen worden beoefend, zoals tennis en golf. De coronamaatregelen zijn daarbij minder beperkend. Als de
pandemie langer aanhoudt, wat betekent dit dan voor de continuïteit van de binnensporten en contactsporten?

In de tweede plaats is er onzekerheid over de financiële effecten op de langere termijn. In de interviews die we voor
deze evaluatie hebben gehouden, horen we terug dat hierover zorgen bestaan. Zo wijzen respondenten erop dat
sportorganisaties nu soms voor financiële continuïteit hebben gezorgd door investeringen of groot onderhoud uit te
stellen. Dergelijke kosten moeten wellicht op een later moment alsnog gemaakt worden. Ook zijn er zorgen over een
mogelijke terugloop van ledenaantallen als gevolg van corona en de lagere inkomsten uit contributies en abonnementen
die daar het gevolg van zijn. Tot slot wijzen respondenten erop dat het risico bestaat dat sponsoren zich terugtrekken.
Deels doordat sponsoren het zelf wellicht vaker financieel zwaarder hebben. Maar ook doordat de binding van
sponsoren met de sportvereniging minder sterk kan worden. Zo zijn er door coronamaatregelen bijvoorbeeld minder
momenten van ontmoeting en minder toernooien, die voor de sponsorbinding juist belangrijk zijn. Dit kan bij
sportverenigingen op de langere termijn tot lagere inkomsten leiden. De omvang van de financiële effecten op de
langere termijn zijn op dit moment nog niet in te schatten.

35

Tot slot zijn er ook onzekerheid en zorgen over niet-financiële effecten die gevolgen hebben voor de continuïteit van de
amateursport op langere termijn. We horen hierbij vooral over het mogelijk afhaken van vrijwilligers vanwege een
minder sterke binding met de vereniging. We hebben dit teruggehoord in diverse interviews met vertegenwoordigers
van bonden en sportorganisaties. De directeur van de SWS zegt hierover bijvoorbeeld: “Als een vrijwilliger altijd op de
vereniging komt en daar dan een bepaalde binding heeft, maar door corona nauwelijks meer aanwezig kan zijn, dan
kan dat inhouden dat hij afhaakt. (…) Dat vind ik een veel groter gevaar dan het voorlopige optimisme over de
financiën27.” Het afhaken van vrijwilligers kan op termijn een bedreiging vormen voor het behoud van de
sportinfrastructuur. Dit hangt uiteraard ook af van hoe lang de coronabeperkingen nog nodig zijn.

Concluderend zijn de langetermijneffecten voor de amateursport, zowel de financiële als niet-financiële, nog onzeker en
onduidelijk. Dit roept de vraag op in hoeverre ondersteuning van de amateursport op langere termijn nodig blijft, ook als
de coronabeperkingen op een zeker moment verleden tijd zijn.

27

https://www.sportenstrategie.nl/sport-corona/voorzichtig-optimisme-over-financiele-situatie-sportclubs/

36

5 Doelmatigheid: twee zijden van de
medaille
Doelmatigheid gaat over efficiëntie en zegt iets over de verhouding tussen de input die is gestoken in het steunpakket
en het effect (de doeltreffendheid) ervan. Input gaat in dit geval over de hoeveelheid geld, maar ook over
uitvoeringstechnische inzet, administratieve lasten, neveneffecten, et cetera. Het ligt het meest voor de hand om
doelmatigheid te beoordelen door te kijken of de opzet en de uitvoering op onderdelen efficiënter hadden kunnen zijn.
Deze analyse presenteren we in dit hoofdstuk. We concluderen op hoofdlijnen het volgende:

Het steunpakket bevat elementen die doelmatigheid bevorderen, maar die hebben een keerzijde

We concluderen dat het sportspecifieke steunpakket meerdere elementen bevat die zorgen voor meer doelmatigheid.
Tegelijkertijd hebben deze elementen vaak ook een duidelijke keerzijde. Zoals een beroemd voormalig sporter zou
zeggen: “Elk voordeel heb zijn nadeel.” In de komende paragrafen benoemen we deze elementen. Het is een politieke
afweging om een evenwichtige balans te vinden tussen de voor- en nadelen. Er is geen sprake van evidente ‘noregretopties’ om de doelmatigheid te bevorderen.

5.1

5.1.1

Doeltreffend versus ruimhartig

Het pakket is doeltreffend voor de bereikte groep

Een voorwaarde voor doelmatigheid is dat het steunpakket ook doeltreffend is. In het vorige hoofdstuk hebben we reeds
vastgesteld dat het pakket voor de bereikte groep doeltreffend is.

5.1.2

Keerzijde: soms was de steun mogelijk ruimhartiger dan nodig om het doel te bereiken

Had een minder ruimhartig pakket de amateursport ook overeind kunnen houden? Achteraf gezien lijkt dat in sommige
gevallen inderdaad zo. Voor deze gevallen had het geld aan andere doelen besteed kunnen worden, of in de schatkist
kunnen blijven.

Ten eerste laten recente cijfers zien dat de meeste sportverenigingen financieel nog geen gevaar lopen. 63% van de
amateursportverenigingen behaalde in 2021 een financieel gunstiger resultaat dan het jaar ervoor (cijfers Stichting
Waarborgfonds Sport), ondanks de contactbeperkingen (zie ook hoofdstuk 4)28. Uit onze enquête blijkt dat de hoogte
van de steun aan sportverenigingen in een aantal gevallen ‘meer dan toereikend’ was (figuur 21). Dat geldt in iets
mindere mate voor de grootste sportverenigingen dan voor middelgrote verenigingen (figuur 23). Gesprekspartners
noemden soms anekdotes van sportclubs die de tegemoetkoming vanuit de TASO aan andere doeleinden konden
besteden dan enkel het dekken van coronagerelateerde verliezen.

28

Zie ook https://www.sportenstrategie.nl/sport-corona/voorzichtig-optimisme-over-financiele-situatie-sportclubs/

37

Was de omvang van het toegekende bedrag toereikend om de verliezen te dekken die het
gevolg waren van de (gedeeltelijke) sluiting van accommodaties? - Afgezet tegen de grootte
van de vereniging in leden (N=1436)
Meer dan 1000

4

44

750-1000

3

43

500-750

13

109

400-500

10

67

300-400

7

118

200-300

15

134

39

20

100-200 17

220

82

23

50-100

9

140

49

12

20-50 2

50

16

5

0-20

14
25

20%

6
30

21

1
40%

60%

8

12
35

8
0%

14

8

Meer dan toereikend
Toereikend

Net onvoldoende toereikend
Ruim onvoldoende toereikend

3
80%

100%

Figuur 23. Mate van toereikendheid van de TASO naar omvang in ledenaantallen

Ten tweede lijken de steunmaatregelen van waarde, maar doorgaans niet essentieel voor het behoud van de
sportinfrastructuur (figuur 22). Volgens het Mulier Instituut29 zegt 21% van de verenigingen zonder steunmaatregelen (in
den brede) niet te kunnen overleven. Een reden hiervoor is dat er nog andere mogelijkheden waren om de verliezen te
compenseren of beperken, buiten het sportspecifieke steunpakket om. Verenigingen (figuur 24) geven aan dat zij
bijvoorbeeld de contributie hadden kunnen verhogen, reserves konden aanspreken en/of in de kosten hadden kunnen
snijden, als er geen of minder steun was geweest. Een deel van de verhuurders van sportaccommodaties (figuur 25)
stelt dat zij amateursportorganisaties ook zonder TVS hadden willen ondersteunen. Een deel zou ook zonder TVS de
huur hebben kwijtgescholden of verlaagd, of de huurders via een lening of uitstel van betaling hebben ondersteund. Dat
is vooral bij gemeentelijke verhuurders het geval, maar ook breder. Ook in het geval van zwembaden en ijsbanen
zouden gemeenten (figuur 26) nog andere mogelijkheden hebben ingezet om te ondersteunen. Vaak hebben deze
zwembaden en ijsbanen al een subsidierelatie met de gemeente.

Tot slot is bij de SPUK IJZ de vergoeding voor exploitatieverliezen 100%. Exploitanten worden (via de gemeente)
volledig gecompenseerd. Hiermee lopen de exploitanten binnen de aanvraagperiode in principe geen financieel
neerwaarts risico van de coronacrisis meer. Binnen de noodsteunpakketten van de Rijksoverheid is de SPUK IJZ daarin
een uitzondering. In principe geldt namelijk dat begunstigden van de regelingen een (klein) deel van het financieel risico
zelf dragen. Een dergelijk ‘eigen risico’ gaat verspilling tegen; het noodpakket kan immers geen onderscheid maken
tussen verliezen door de coronapandemie of door slechte bedrijfsvoering (zie paragraaf 5.3). Bij de SPUK IJZ is de
prikkel tot ‘goed’ financieel management dus minder dan bij andere steunmaatregelen.

29

Mulier Instituut (2021). Monitor sport en corona IV.

38

Wat had u zonder de TASO gedaan of moeten doen om de periode van sluiting te
overbruggen? (meerdere antwoorden mogelijk) (N=3018)
Weet ik niet.

33

Anders, namelijk: …

79

Niets, verliesbeperkende maatregelen waren niet
voorhanden of zouden niet voldoende soelaas bieden;

85

Een lening afsluiten of bestaande lening verhogen;

128

Niets, het voortbestaan van de organisatie was niet in
het geding;

155

Clubacties opzetten, zoals een loterij;

337

In de kosten snijden;

666

(Meer) contributie of bijdragen van leden vragen;

712

Geld uit andere budgetten of reserves van de
organisatie aanspreken;

823
0

100

200

300

400

500

600

700

800

900

Figuur 24. Wat verenigingen hadden gedaan zonder TASO

Wat had u zonder de TVS gedaan of moeten doen om huurders van sportaccommodaties
financieel te ondersteunen? (meerdere antwoorden mogelijk) (N=905)

Niets, verliesbeperkende maatregelen waren niet
voorhanden of zouden niet voldoende soelaas bieden;
Niets, het voortbestaan van de huurder(s) was niet in
het geding;

23 27

Middels een subsidie huurders van
sportaccommodaties financieel tegemoetkomen;

34

Anders, namelijk: …

30

Weet ik niet.

38

22 11
26 8

Alsnog de huur kwijtschelden (zonder dat daar
tegemoetkoming van TVS voor te krijgen);

109

Mijn organisatie zou huurders van sportaccommodaties
financieel niet meer kunnen ondersteunen. De huur zou
doorbetaald moeten worden;

81

Alsnog de huur kwijtschelden (zonder daar
tegemoetkoming van TVS voor te krijgen);

88

Middels een lening of uitstel van betaling huurders van
sportaccommodaties financieel tegemoetkomen;

52

61

De huur verlagen (zonder dat daar tegemoetkoming
van TVS voor te krijgen);

48

38

111
0

TVS Particlieren

4 32

TVS Gemeenten

50

43
100

37
150

200

250

TVS Sportbedrijven

Figuur 25. Wat verhuurders hadden gedaan zonder TVS

39

Wat had u zonder de SPUK IJZ gedaan of moeten doen om ijsbanen en zwembaden
financieel te ondersteunen? (meerdere antwoorden mogelijk) (N=187)
Een lening afsluiten of bestaande lening verhogen (in
het geval dat de gemeente zelf exploitant is van de…

3

Niets, het voortbestaan van de sportaccommodatie(s)
was niet in het geding;

9

Niets, met het risico dat het voortbestaan van de
sportaccommodatie(s) in gevaar zou komen;

11

In de kosten snijden (in het geval dat de gemeente zelf
exploitant is van de zwembaden of ijsbanen)

15

Anders, namelijk: …

15

Weet ik niet.

20

Middels een subsidie of lening exploitanten van
sportaccommodatie(s) financieel tegemoetkomen (in…

56

Geld uit andere budgetten of reserves van de
gemeente aanspreken

58
0

10

20

30

40

50

60

70

Figuur 26. Wat gemeenten hadden gedaan zonder SPUK IJZ

5.2

5.2.1

Snel versus haastig

Hoge handelingssnelheid geeft snel rust en zekerheid

Na de start van de crisis is snel geschakeld om te komen tot een steunpakket voor de sport (zie hoofdstuk 2.2). Onder
respondenten van binnen en buiten de Rijksoverheid is hier tevredenheid over. Doordat er snel een pakket kon worden
toegezegd, ontstond er meer financiële zekerheid voor de amateursport. In het begin werd er ‘min of meer blindelings
bevoorschot’ (zie ook 5.1.5). Dit verbetert niet alleen de financiële verwachtingen, maar geeft ook een signaal van
commitment dat bijdraagt aan rust en continuïteit in de sector. Dit kwam expliciet naar voren in de gesprekken die wij
hebben gevoerd.

5.2.2

Keerzijde: door de haast sluiten verschillende steunpakketten niet naadloos aan

Door de abrupte crisissituatie moesten steuninstrumenten in recordtijd ontwikkeld worden. Vanwege de tijdsdruk
hebben ministeries gekozen om parallel aan elkaar te bouwen aan steunpakketten. Ieder ministerie gebruikte daarbij de
infrastructuur, achterban, definities en werkwijzen die zij gewend zijn te betrekken. Hiermee is de afstemming tussen de
ministeries in eerste instantie beperkt geweest. Gevolg is dat de verschillende steunpakketten niet altijd goed op elkaar
aansluiten. Definities wijken onderling af, wat verwarrend werkt. Daarnaast ontstond, zoals eerder aangegeven, een
wisselwerking tussen verschillende regelingen, binnen en buiten het sportpakket (zie hoofdstuk 3.4.2 voor een
voorbeeld over SPUK IJZ).

5.3

5.3.1

Uniforme regeling versus maatwerk

Het pakket is voor een afgebakende, brede doelgroep vormgegeven

Het steunpakket is gericht op het gros van de amateursportverenigingen en zwembaden en ijsbanen. Om een zo groot
mogelijke doelgroep te bereiken (in korte tijd), koos de wetgever voor algemene beleidsregels zonder grote
wetstechnische complexiteit. Dit is passend voor het doel op nationaal niveau. Bovendien is de beperkte complexiteit

40

goed voor de uitlegbaarheid, uitvoerbaarheid en duidelijkheid. De afbakening van de doelgroep is vastgelegd in de
regelgeving.

5.3.2

Keerzijde: weinig maatwerk mogelijk
Respondenten konden geen betere instrumenten
In den brede geldt: hoe algemener de beleidsregels, hoe minder

bedenken

ruimte voor maatwerk. In sommige gevallen was meer maatwerk
wenselijk geweest. Zo gaf een respondent het voorbeeld bij de
TVS dat een bridgeclub wél recht had op een tegemoetkoming,
maar een andere bridgeclub niet, vanwege een verschil in KvKregistratie. Hier was de wetgeving duidelijk, maar de wet sloot
niet naadloos aan bij de praktijk. Ook de afbakening van de
doelgroep in SBI-codes en de voorwaarde van volledige
rechtsbevoegdheid werden vaak genoemd als negatieve punten.
Bovendien waren deze definities de belangrijkste redenen voor
hen indienen van bezwaren. DUS-I heeft verenigingen die tot de
doelgroep behoorde maar niet de juiste rechtsbevoegdheid of
SBI-code hadden, wel de mogelijkheid gegeven om dit binnen
vier weken te herstellen. Echter, wanneer aanvragers niet tot de

We hebben in het gros van de interviews aan
respondenten voorgelegd hoe het beleid beter had
gekund. De respondenten noemden verschillende
verbeteringen binnen het huidige pakket. Andere,
betere beleidsinstrumenten of tegemoetkomingen zijn
niet genoemd. Wel is bijvoorbeeld gesuggereerd om de
TVS te vervangen door een ‘SPUK IJZ voor
sportaccommodaties’. In feite worden dan de
exploitatietekorten van alle typen sportaccommodaties
(niet alleen ijsbanen en zwembaden) via een specifieke
uitkering vergoed. Dit zou een forse verruiming van het
steunpakket aan verhuurders betekenen.

doelgroep behoorden, had DUS-I geen mogelijkheid tot
coulance; er was niet gekozen voor hardheidsclausules in de TASO en TVS.

5.4

5.4.1

Flexibel versus grillig

Het pakket beweegt mee met actuele informatie en de ontwikkeling van de pandemie

De vormgeving van het steunpakket en de werkwijze daaromheen zorgen ervoor dat de steun meebeweegt met de
actualiteit. Dit komt vanwege drie aspecten, waarvan de twee laatste ook gelden voor de andere noodsteunpakketten
van de Rijksoverheid.

Ten eerste stellen de wetgever en uitvoerder zich adaptief en lerend op. Bij de eerste tranche werd gekozen voor een
pakket op hoofdlijnen, zodat de steun zo snel mogelijk beschikbaar was (subparagraaf 5.1.2 en 5.1.3). Het is dan te
verwachten dat er nog ‘kinderziekten’ in de vormgeving van het pakket zitten. Zo was voor de uitvoerder en het veld niet
direct duidelijk welke kostenposten wel en niet onder de TASO vielen. Gedurende die eerste fase werden lessen
geleerd en onderling uitgewisseld, zodat de tweede en latere tranches beter afgebakend waren en meer aansloten bij
de praktijk.

Een tweede aspect hangt hiermee samen: de vormgeving van de noodsteun in tranches. Doordat iedere tranche een
afgebakende periode besloeg, dwingt de wetgever zichzelf om iedere keer te overwegen of en op welke wijze
verlenging nodig is. Dit zijn bovendien geijkte momenten om verbeteringen in het steunpakket aan te brengen, en om de
actuele informatie te verwerken.

Tot slot beweegt het steunpakket automatisch mee met de pandemische situatie. Als de omzetverliezen of de
exploitatietekorten groter zijn (door meer ziektegevallen of intensievere contactbeperkingen), dan wordt de steun
automatisch hoger bij TASO en SPUK IJZ. Ook worden sportbranches die meer last hebben van contactbeperkingen,
zoals contactsporten en de binnensport, automatisch meer gecompenseerd dan (buiten-)sportverenigingen die minder
omzetverliezen hebben, zoals in de golfsport.

41

5.4.2

Keerzijde: doorlooptijd is lang en parameters zijn soms grillig

Ook deze aspecten hebben een keerzijde, en ook dit geldt breder voor andere steunpakketten. Omdat de steunomvang
gebaseerd is op werkelijke omzet- of exploitatieverliezen, moet de periode eerst voorbij zijn voordat steun kan worden
aangevraagd. De definitieve vaststelling laat nog veel langer op zich wachten (hoofdstuk 2.1). Dikwijls is het definitieve
bedrag pas langer dan een jaar na dato bekend. Bij SPUK IJZ is de doorlooptijd het langst. Dit komt de tijdigheid (en
zekerheid) van de steun niet ten goede.

Daarnaast past de wetgever de hoogte van de vergoedingsparameters (met name van de TVS) regelmatig aan bij de
start van een nieuwe tranche (zie paragraaf 2.1). Dit kan goede inhoudelijke of politieke redenen hebben, maar kan tot
verwarring en onbegrip leiden in het veld. Ook juridisch gezien zaten er kleine verschillen tussen de tranches, wat de
afhandeling van bezwaren bemoeilijkt.

5.5

Op vertrouwen versus risico op onrechtmatig gebruik

Uitvoerbaarheid volgens DUS-I
We hebben de medewerkers van DUS-I gevraagd in

5.5.1

Het is bekend dat werken op basis van goed vertrouwen samengaat

hoeverre zij de verschillende regelingen binnen het

met een hoger risico op misbruik en oneigenlijk gebruik. Deze afruil

steunpakket sport in de praktijk goed uitvoerbaar

geldt ook bij dit steunpakket.

vonden.

Uitvoering op basis van vertrouwen past in de filosofie van

TASO

laagdrempeligheid

De TASO is volgens medewerkers goed uitvoerbaar
door de ‘heldere kaders’. Dit was wel na een initiële

Het noodsteunpakket moest volgens betrokkenen laagdrempelig

periode waarin er nog onduidelijkheden waren over wat

zijn, gericht op een zo hoog mogelijk bereik. Zeker in de eerste

wel en niet onder de regeling viel.

tranche werd veel op vertrouwen bevoorschot. Ook de uitvoering
hanteert dit uitgangspunt richting de doelgroep. Met name op het

TVS

gebied van de TASO is dit te verdedigen, omdat de meeste

DUS-I beoordeelt de TVS als minder goed uitvoerbaar

penningmeesters van sportverenigingen vrijwilligers zijn. Uitvoerder

en ‘arbeidsintensief’. Medewerkers vinden het moeilijk

DUS-I geeft aan deze verenigingen meerdere ‘kansen’ te geven om

objectief te beoordelen of de omschrijving van het type

een juiste aanvraag in te dienen, en geeft daarbij waar nodig

huurder wel of niet valt onder de definitie van een

aanwijzingen en toelichting. Op deze manier wordt het gebruik

amateursportvereniging: ‘een paardensportvereniging

gestimuleerd30.

wel, en een hondensportvereniging niet’. Zij hadden
hierover graag meer richtlijnen van de wetgever gehad.

Maar ook breder in de meeste gevallen gekozen om uit te voeren

Daarnaast was het onderscheid tussen

vanuit goed vertrouwen. Zo lag er bijvoorbeeld voor een groot deel

gebruiksgebonden en niet-gebruiksgebonden huur in

van de kleinere organisaties geen grote verantwoordingslast, omdat

de praktijk soms onduidelijk. Al met al was er behoorlijk

zij buiten de steekproef vielen (zie 2.1). Ook werd bij aanvragen van

wat grijs gebied in deze regeling (zie 3.3.2 en 3.3.3).

bijvoorbeeld SPUK IJZ doorgaans het voordeel van de twijfel
gegeven zolang gemeenten geen evident onjuiste informatie

SPUK IJZ

hadden aangeleverd.

DUS-I stelt dat de regeling SPUK IJZ goed uitvoerbaar
is, met dezelfde kanttekeningen als bij de TASO. Er

5.5.2

Keerzijde: hoger risico op onnodig of onrechtmatig gebruik

zitten weinig haken en ogen aan de regeling, met
enkele kanttekeningen (beschreven in paragrafen 3.4.2

Meerdere gesprekspartners geven aan dat in dit steunpakket een

en 5.5.2) . Het is een ‘begrijpelijke regeling, rechttoe-

risico bestaat op niet-gedetecteerde fraude. En: ‘er zijn altijd figuren

rechtaan’.

die overal een slaatje uit willen slaan’. Bij de SPUK IJZ is soms een
30

Dit is overigens voor professionele organisaties bij de TVS en SPUK IJZ minder het geval. Van deze organisaties

werd meer verwacht van de expertise van aanvragers (zie ook paragraaf 5.6.2). Ook van organisaties die binnen de
steekproef vallen, wordt meer werk verwacht.

42

‘grijs gebied’ aanwezig in welke verliesposten of bedrijfsonderdelen mogen worden betrokken bij een aanvraag. Welk
deel van de exploitatie van een groot sportcomplex kun je toerekenen aan het zwembad (als dat een onderdeel is van
het grote geheel)? Dat is niet zwart-wit; daarom kan een exploitant terecht of onterecht verliesposten in het zwembad
‘verstoppen’. Ook bij de TVS heeft DUS-I geconstateerd dat er soms laks wordt omgegaan met regels, en dat
verhuurders soms bewust of onbewust een onjuist onderscheid maken tussen de doelgroep en de niet-doelgroep (zie
5.1.6). Bij de TASO is bijvoorbeeld een mogelijkheid dat verenigingen die niet gecontroleerd zijn, onterecht steun
hebben ontvangen uit meerdere bronnen. Bij dit alles moet gezegd worden dat de controles die wel hebben
plaatsgevonden, volgens DUS-I niet vaak blijk geven van evidente fraude. Maar in den brede geeft DUS-I aan niet
overal en alles te kunnen verifiëren.

5.6

Aanjager versus decentrale uitvoerder

Een bijzonder element van de SPUK IJZ en de TVS is dat de aanvrager een tussenpersoon is en niet de uiteindelijke
begunstigde. Zo vroegen gemeenten SPUK IJZ-steun aan voor exploitanten van zwembaden en ijsbanen, en vroegen
verhuurders TVS-steun aan voor de amateursportverenigingen die de accommodatie huren.

5.6.1

Aanvragen via tussenpersoon beperkt het niet-gebruik

De constructie met een tussenpersoon beperkt het niet-gebruik van het steunpakket, omdat de tussenpersoon optreedt
als aanjager. Bij de TVS is er een sterke prikkel voor de intermediair om het niet-gebruik te beperken. Immers: de
verhuurder lijdt financieel onder het kwijtschelden van de huur, tenzij de verhuurder hiervoor een TVS aanvraagt
(namens de amateursportvereniging). Bij de SPUK IJZ speelt dit belang van een aanvraag indirect ook, omdat de
gemeente een maatschappelijk belang heeft bij het overeind houden van lokale zwembaden en ijsbanen. In het geval
van de SPUK IJZ zit het financiële belang van een aanvraag bij de exploitant. Bij SPUK IJZ is er dus vanaf zowel de
gemeente als de exploitant een goede reden om een aanvraag te doen. Als meerdere partijen een belang hebben, is de
kans kleiner dat de kans op een aanvraag wordt gemist. Bij de TASO speelt een dergelijke getrapte constructie in
beginsel niet, maar er zijn voorbeelden waarbij een sportbond aanvragen heeft gedaan namens de achterban.

5.6.2

Keerzijde: hoge administratieve lasten voor grote partijen en onevenwichtige financiële belangen

Grote gemeenten en grote sportbedrijven beklagen zich over hoge administratieve lasten van met name de TVS en ook
de SPUK IJZ. Zij voelen zich soms een ‘doorgeefluik’, omdat zij weinig financieel belang hebben bij een aanvraag, maar
wel de last van de uitvoering dragen. Sommige verhuurders hebben hierdoor mogelijk afgezien van een TVS-aanvraag;
zij zagen het financiële belang niet (indien zij de huren niet zouden kwijtschelden), maar hadden wel de lasten te
dragen.

In het geval van de TVS moet een verhuurder van alle sportaccommodaties in zijn beheer een lijst opstellen van alle
hurende amateursportverenigingen, en controleren of zij de juiste KvK-registratie et cetera hebben. Verhuurders
moesten dit soms twee keer doen: een keer bij de aanvraag en een keer bij de verantwoording. Elke accommodatie
heeft vele huurders. Sommige grotere sportbedrijven en grote gemeenten hebben tientallen accommodaties in beheer.
Dan telt de administratieve last al snel op, en de systemen zijn niet op een TVS-aanvraag ingericht.

Bij de SPUK IJZ zijn de administratieve lasten ook een aandachtspunt. Ook speelde de samenloop met de NOW (zie
3.4.2) een belangrijke rol bij grote organisaties, waardoor zij veel rekenwerk moesten doen om te komen tot de juiste
berekening van exploitatietekorten. Bovendien moesten grotere exploitanten van zwembaden of ijsbanen met meerdere
gemeenten schakelen, die elk een eigen werkwijze hadden. Andersom geldt dit ook: sommige grotere gemeenten
hadden te maken met meerdere verschillende zwembaden en/of ijsbanen.

43

A. Figuren enquête
In deze bijlage vindt u verschillende figuren die betrekking hebben op het proces van TASO, TVS en SPUK IJZ.
Sommige van deze figuren hebben we ook in de tekst van hoofdstuk 3 gebruikt, maar niet alle. Door ze hier in
chronologische volgorde van het aanvraagproces te plaatsen (eerst communicatie, dan aanvraag, tot slot
verantwoording), krijgt u een compleet beeld van hoe respondenten gereageerd hebben op de enquête.

A.1

Figuren proces TASO
Via welke weg is uw organisatie op de hoogte gesteld van de maatregelen? - afgezet tegen
de tevredenheid van de communicatie over de maatregelen

Weet ik niet (N=18)

1

Anders, namelijk (N=35)

10
4

7

16

10

3

2

Brieven van Rijksoverheid (N=43)

10

29

4

Communicatie vanuit het lokale of regionale
sportservicebureau (N=121)

32

75

10 4

Andere (nieuws)media( N=124)

21

84

18

1

Persconferenties van Rijksoverheid( N=193)

39

128

24

2

Communicatie vanuit de gemeente( N=326)

59

232

34 1

Uit eigen netwerk( N=364)

51

Websites van Rijksoverheid( N=481)

227

72

108

323

131
48 2

Communicatie door NOC*NSF of een andere
koepelorganisatie( N=502)

96

336

64

Communicatie door de sportbond (N=919)

159

628

120 12

0%
Heel goed

Goed

6

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Niet slecht, maar ook niet goed

Slecht

Heel slecht

Wat waren uw overwegingen om TASO aan te vragen? (N=1555)
1600
1400
1200
1000
800
600
400
200
0

1351

141

63

TASO
Dreigend financieel probleem

Acuut financieel probleem

Weet ik niet

44

Vragen over aanvragen van TASO (1= meest negatief, 5= meest positief)
Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=1380)

232

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=1540)

226

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk?
(N=1548)

240

925

796

202

451

994

62

265

46

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
5

4

3

2

1

Vragen over verantwoording steun TASO

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=232)

23

151

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren 7
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=238)

73

50

86

60

71

12

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
5

4

3

2

1

45

Figuren proces TVS
Via welke weg is uw organisatie op de hoogte gesteld van de maatregelen? - afgezet tegen
de tevredenheid van de commnunicatie over de maatregelen
Brieven van Rijksoverheid (N=11)

Sportbedrijven

Anders, namelijk (N=11)

3

8

1

7

Andere (nieuws)media (N=11)

Communicatie door de VNG, de VSG, of
vertegenwoordigers van de sportsector (N=39)
Communicatie vanuit de gemeente (via andere
afdelingen van de gemeente) (N=49)

1
4

7

17

2

10

26

3

4

33

9

21

5

33

11

2

Websites van Rijksoverheid (N=67)

16

44

Weet ik niet (N=1)

6 1

1

Anders, namelijk (N=5)

2

Andere (nieuws)media (N=8)
Gemeenten

2

7

Persconferenties van Rijksoverheid (N=26)

Uit eigen netwerk (N=51)

2

1

5

Persconferenties van Rijksoverheid (N=21)

3

5

12

4

Communicatie vanuit de gemeente (via andere
afdelingen van de gemeente) (N=27)

2

Uit eigen netwerk (N=29)

3

20

5

1

Brieven van Rijksoverheid (N=49)

5

32

10

11

Websites van Rijksoverheid (N=75)

9

50

15

1

10

92

22

21

Communicatie door de VNG, de VSG, of
vertegenwoordigers van de sportsector (N=127)
Communicatie door Platform Ondernemende
Sportaanbieders (POS) (N=3)

16

7

2

Weet ik niet (N=5)

11

1
4

Brieven van Rijksoverheid (N=12)

Particuliere verhuurders

A.2

1

3

Anders, namelijk (N=22)

2

Andere (nieuws)media (N=23)

2

6
9

6

2

1

3

2

15

Communicatie door de Vereniging Sport en
Gemeenten (VSG) (N=26)

6

19

Persconferenties van Rijksoverheid (N=40)

6

Communicatie door de NOC*NSF (N=55)

7

Communicatie door sportbond(en) (N=100)

16

Websites van Rijksoverheid (N=117)

6
26

1
6

2

12

1

63

16

41

18

75

21

3

Communicatie vanuit de gemeente (N=123)

19

78

20

51

Uit eigen netwerk (N=127)

15

27

31

35

81

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Heel goed

Goed

Niet slecht, maar ook niet goed

Slecht

Heel slecht

46

Wat waren uw overwegingen om TVS aan te vragen? (N=856)
250

220

200

159

132

150

78

77

100
42

50

20

18

71
19

5

15

0
TVS Particulieren

TVS Gemeenten

TVS Sportbedrijven

Om huurders van sportaccommodaties tegemoet te komen (zonder op voorhand te weten of zij een
dreigend of acuut financieel probleem hadden)
Dreigend financieel probleem
Acuut financieel probleem
Anders

Particuliere
verhuurders

Gemeenten

Sportbedrijven

Vragen over aanvragen TVS (1= meest negatief, 5= meest positief)
Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=135)

24

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=140)

33

83

20 3

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=139)

30

81

22

5

29

8

85

22

3

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=163)

23

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=164)

19

80

49

14

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=166) 10

91

48

15

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=334)

64

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=362)

63

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=364)

55

102

219
170
212

46 5
111

17

76

17

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%
5

4

3

2

1

47

Particuliere
verhuurders

Gemeenten

Sportbedrijven

Vragen over verantwoording steun TVS

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=53)

6

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=52)

7

28

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=93)

11

54

37

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren 1
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=94)
Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (uitvoerende
organisatie van de tegemoetkoming) rondom het
verantwoordingsproces? (N=91)

4

Hoe ingewikkeld vond u het proces van
verantwoording, zoals het opzoeken en aanleveren
van gegevens, facturen en dergelijke? (N=94)

4

8

11

30

2

4 2

23

41

16

6

41

71

14

49

32

2

8 1

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%
5

A.3

4

3

2

1

Figuren proces SPUK IJZ
SPUK IJZ: Via welke weg is uw organisatie op de hoogte gekomen van de maatregelen? afgezet tegen de tevredenheid over de commnunicatie over de maatregelen

Weet ik niet (N=3)

2

Andere (nieuws)media (N=3)

1

1

Anders, namelijk (N=11)

2
11

Persconferenties van Rijksoverheid (N=12)

2

8

Communicatie vanuit de gemeente (via andere
afdelingen van de gemeente) (N=30)

6

19

Uit eigen netwerk (N=30)

2

1

24

Brieven van Rijksoverheid (N=50)

12

33

1
4

1

3

1
4 1

Websites van Rijksoverheid (N=51)

8

38

5

Communicatie door de VNG, de VSG, of
vertegenwoordigers van de sportsector (N=105)

15

76

13

0%
Heel goed

Goed

1

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Niet slecht, maar ook niet goed

Slecht

48

Wat waren uw overwegingen om SPUK IJZ aan te vragen? (N=169)
75

80
60

44

44

40
20

6

0
SPUK IJZ
Om huurders van sportaccommodaties tegemoet te komen (zonder op voorhand te
weten of zij een dreigend of acuut financieel probleem hadden)
Dreigend financieel probleem
Acuut financieel probleem
Anders

Vragen over aanvragen SPUK IJZ (1= meest negatief, 5= meest positief)

Hoe beoordeelt u het contact met DUS-I (Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen)? (N=131)

23

Hoe eenvoudig vond u het proces van aanvragen?
(N=137)

18

In hoeverre waren de voorwaarden duidelijk? (N=141)

83

70

8

85

18

6

36

13

35

12

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
5

4

3

2

1

49