Commissie Borging Energieakkoord voor Duurzame Groei

Sociaal-Economische Raad
Mevrouw drs. M.I. Hamer (voorzitter)
Postbus 90405
2509 LK Den Haag

BETREFT

DEN HAAG
ONS KENMERK

BIJLAGE(N)

1)

akkoord

Uitvoering Energieakkoord voor duurzame groei
21 december 2015
E-MAIL
15.02973
TOESTELNUMMER
Voortgangsrapportage Energieakkoord 2015

Geachte mevrouw Hamer,
Het doet me genoegen u de Voortgangsrapportage Energieakkoord voor duurzame groei
2015 aan te bieden. In deze rapportage brengt de Borgingscommissie verslag uit over de
ontwikkelingen en resultaten op de verschillende onderdelen van het Energieakkoord
gedurende het afgelopen jaar. Speciale aandacht is er voor de mate waarin de afgesproken
doelen binnen bereik zijn. De rapportage is als bijlage bijgevoegd en via de website
www. energieakkoordser. ni voor iedereen beschikbaar.
Het verheugt me u te kunnen melden dat intensieve besprekingen naar aanleiding van de
Nationale Energieverkenning 2015 (NEV 2015) ertoe hebben geleid dat naar de inschatting
van alle betrokkenen het realiseren van de afgesproken vijf hoofddoelstellingen van het
Energieakkoord binnen bereik ligt. Het mag bijzonder worden genoemd dat partijen nu in
2015 op basis van alle genomen maatregelen er vertrouwen in hebben dat de doelen in
2020/23 gehaald worden.
—

—

In deze brief geef ik vanuit mijn ervaring als onafhankelijk commissievoorzitter een oordeel
over het tweede volle jaar van de commissiewerkzaamheden. Ook blik ik vooruit op een
aantal voor het Energieakkoord relevante onderwerpen en ontwikkelingen.
Kantelpunt
Het is hoopgevend dat de NEV 2015 vaststelt dat de Nederlandse energievoorziening zich op
een kantelpunt bevindt. Het herbevestigt de constatering uit de NEV 2014 dat met het
Energieakkoord een onomkeerbaar proces is ingezet naar een duurzame energievoorziening
en meer duurzame groei. De onderbouwing hiervan is terug te vinden in de effecten die aan
het Energieakkoord worden toegerekend. Uit de NEV 2015 blijkt dat drie doelen binnen
bereik zijn. Het tempo van 1,5% energiebesparing per jaar (Europese afspraak) en het
aandeel hernieuwbare energie van l6% in 2023 worden naar verwachting gehaald. De
energietransitie wordt ook zichtbaar in de werkgelegenheidscijfers, met name in de groei
van werkgelegenheid voor hernieuwbare energie en energiebesparing. Realisering van de
beoogde 15.000 voltijdsbanen is dan ook binnen bereik. Voor het realiseren van twee doelen
100 PJ extra energiebesparing in 2020 en een aandeel hernieuwbare energie van 14% in
2020 zijn volgens de NEV 2015 echter extra stappen nodig. Ik kom daar later nog op
terug.
-

-

4

2

Gevarieerd beeld
In 2015 zijn veel afspraken verder geoperationaliseerd en in de uitvoeringsfase
terechtgekomen. Zo meldt de NEV 2015 dat twee maal zoveel afspraken als in 2014 konden
worden doorgerekend. Terugkijkend op het tweede volle jaar van de uitvoering van het
Energieakkoord ontstaat een gevarieerd beeld. Laat ik positief beginnen. Tijdens
werkbezoeken heb ik kennis gemaakt met vele enthousiaste mensen die gloedvol hun
projecten en initiatieven presenteerden. In de Voortgangsrapportage zijn hiervan enkele
voorbeelden opgenomen. Ik denk ook aan de twee werkconferenties die we bij de SER
hebben georganiseerd. Ook hier weer veel mooie praktijkvoorbeelclen die met trots over het
voetlicht werden gebracht. Verder is het bemoedigend dat in veel provincies en gemeenten
het Energieakkoord is aangegrepen om eigen ambitieuze plannen op te stellen. Vaak gaan
die verder dan de nationale ambities. Een ander mooi voorbeeld zijn de waterschappen die
volop bezig zijn om hun afvalstromen via energie- en grondfabrieken in nuttige grondstoffen
om te zetten.
Naast positieve ervaringen blijkt de uitvoering van de afspraken in de praktijk van alledag
soms echter ook taal. In mijn brief bij de vorige Voortgangsrapportage noemde ik drie
hordes. Twee hiervan zijn inmiddels genomen. Zo is er een oplossing gevonden voor de
uitfasering van de jaren tachtig kolencentrales. Verder is in overleg met de belangrijkste
stakeholders in de loop van 2015 de zogenaamde postcoderoosregeling (verlaging van het
belastingtarief voor lokale, hernieuwbare energieopwekking door particulieren) zodanig
aangepast dat hiervan nu snel positieve effecten mogen worden verwacht. De derde horde
betrof de verdere uitrol van windenergie op land. Er zijn inmiddels afspraken gemaakt om
omwonenden en andere direct betrokkenen beter bij de besluitvorming te betrekken, maar
op een aantal plaatsen in het land heeft dit helaas nog niet tot bevredigende uitkomsten
geleid.
Dat de praktijk op onderdelen weerbarstig is, blijkt ook bij de uitvoering van de afspraken
over energiebesparing in de gebouwde omgeving en in de industrie. Er is het afgelopen jaar
uitvoerig overleg tussen de betrokken organisaties gevoerd om de beoogde voortgang te
bereiken. In 2016 moeten de effecten hiervan zichtbaar worden. Het is dan ook zaak zowel
de uitvoering als de beoogde effecten scherp te volgen.
Intensiveringen
De publicatie van de NEV 2015 vormde het startschot voor overleg over gerichte
maatregelen om de 2020-doelstellingen over energiebesparing (100 PJ) en hernieuwbare
energie (l4%) alsnog binnen bereik te krijgen. Er heeft zeer intensief beraad tussen partijen
plaatsgevonden in de periode voorafgaande aan de publicatie van de bijgevoegde
voortgangsrapportage. Het resultaat hiervan is dat betrokkenen volledige overeenstemming
hebben bereikt over diverse intensiveringen waardoor ook de twee genoemde 2020doelstellingen gehaald kunnen worden. Aan intensiveringen is een apart hoofdstuk van de
Voortgangsrapportage gewijd. Het totaalpakket geeft de ondertekenaars van het akkoord
het vertrouwen dat met de inzet van allen alle doelstellingen uit het Energieakkoord binnen
bereik zijn.
Een grote bijdrage verwacht ik van de verduurzaming van onze warmtevoorziening. In
afwachting van de Warmtevisie van het ministerie van Economische Zaken was dit onderdeel
in het Energieakkoord nog onvoldragen. Nu de Warmtevisie is uitgebracht, is een van de
grote opgave deze visie in samenspraak met alle betrokkenen komend jaar om te zetten
in een integrale Uitvoeringsagenda Warmte. Met de uitvoering hiervan kunnen de grote
potenties van kleinschalige en grootschalige warmtenetten fors gaan bijdragen aan een
verduurzaming van ons energiesysteem. Ik sluit zelfs niet uit dat we met een goed pakket
van afspraken boven de doelen van het Energieakkoord uit kunnen komen.
—

—

3

2016: cruciaal jaar voor succesvol vervolg
De ontwikkelingen op het gebied van warmte illustreren het dynamisch karakter van het
Energieakkoord. Door nieuwe inzichten, technologische ontwikkelingen en veranderende
omstandigheden moet het Energieakkoord de nodige flexibiliteit hebben. Tot die
veranderende omstandigheden reken ik uiteraard vooral het Klimaatakkoord en de uitspraak
van de rechter in de Urgenda-zaak. Met het oog op de langere termijn is sowieso het
voorsorteren voor de periode na 2020-2023 relevant. Een langetermijnperspectief is immers
belangrijk met het oog op investeringszekerheid. De NEV 2015 wijst op de urgentie hiervan.
Tegen deze achtergrond vormt het komende Energierapport 2015 van het ministerie van
Economische Zaken over het lange termijn energiebeleid het startschot voor een uitgebreide
consultatieronde. Dit geheel moet uitmonden in een nieuwe beleidsagenda voor de periode
na 2020/2023 met als einddoel een koolstofarme energievoorziening in 2050.

Voor een succesvolle uitvoering van het Energieakkoord is 2016 een cruciaal jaar. Naast de
Voortgangsrapportage 2016 staat in de tweede helft van dat jaar de evaluatie van het
Energieakkoord op de agenda. Voor mij staat die evaluatie in het teken van de drieslag:
verbeteren, versterken en verlengen.
EU- voorzitterschap
In de eerste helft van 2016 is Nederland EU-voorzitter en heeft ons land dus een belangrijke
rol in het mede doordenken en beleidsmatig vormgeven van de gevolgen van het
Klimaatakkoord voor de Europese Unie. Binnen de EU zou Nederland naar mijn mening het
voorzitterschap moeten gebruiken voor een versterking van het Europese systeem voor
emissiehandel (ETS). Dit is cruciaal. Een realistische C0
-prijs verbetert de
2
concurrentiepositie van hernieuwbare energiedragers ten opzichte van fossiele energie, zet
aan tot innovatie en bevordert hernieuwbare energieopwekking. Daarmee levert een goed
werkend ETS een belangrijke bijdrage aan de realisatie van ambitieuze klimaat- en
energiedoelstellingen. Een tweede aandachtspunt voor het Nederlandse Voorzitterschap is de
urgentie van een gezamenlijk energiebeleid, in het bijzonder gaat het dan om de verdere
ontwikkeling van de Energie Unie. Intensieve samenwerking tussen lidstaten is een absolute
vereiste voor een effectieve en efficiënte aanpak van de grote uitdagingen op het terrein van
klimaat en energie. Dit speelt bij vele onderwerpen, zoals voltooiing van de Europese
energiemarkt, interconnectiviteit en samenwerking op gebieden als energieopslag en
systeemintegratie. Overdracht van bevoegdheden is essentieel om de Europese
energiemarkten te laten werken.
Tot slot
De uitvoering van het Energieakkoord komt flink op stoom. Ook in 2016 hebben alle
betrokkenen bij het Energieakkoord de opdracht nieuwe stappen te zetten bij de uitvoering
van de afspraken. Alleen dan kunnen de ambities uit het akkoord worden waargemaakt en
zijn we echt op weg naar een volledig duurzame energievoorziening in 2050.

Ik verzoek u deze brief met de Voortgangsrapportage Energieakkoord 2015 door te geleiden
naar de minister van Economische Zaken.
Met vriendelijke groet,

Ed Nijpels
Voorzitter van de Commissie Energieakkoord voor duurzame groei