Inhoud

Interim-auditrapport 2023
Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid (XV)

2

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding

Colofon

Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Titel:

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie

Datum:
Kenmerk:

Interim-auditrapport 2023 Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)
27 oktober 2023
2023-0000242995

Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling

Inlichtingen: Auditdienst Rijk
Korte Voorhout 7
2511CW Den Haag

Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

3

Inhoud

Samenvatting

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Aanbieding
Dit is het interim-auditrapport dat wij voor u hebben opgesteld in het kader
van de uitvoering van onze wettelijke taak over 2023 bij het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), begrotingshoofdstuk XV. In dit
rapport beschrijven wij de stand van zaken van bevindingen en signaleren we
nieuwe ontwikkelingen en risico’s waar we uw aandacht voor vragen.

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling

Opvolging bevindingen auditrapport 2022
Over 2022 hebben we een langjarige bevinding over het beheer
gerapporteerd. Dit betreft het financieel beheer van de unit SZW in Caribisch
Nederland. SZW heeft twee experts gevraagd om te rapporteren over de
knelpunten die aan deze bevindingen ten grondslag liggen om de juiste
verbeterpunten in gang te kunnen zetten. Wij geven een aantal suggesties ter
aanscherping van de gerapporteerde actiepunten waarmee SZW deze
langjarige bevinding structureel wil oplossen.
Nieuwe ontwikkelingen in 2023
Deze ontwikkelingen hebben betrekking op de onderbouwing van de
aanpassing van het toezichtbeleid van SZW wat belangrijk is voor het
rechtmatig verantwoorden van de aan UWV en SVB verstrekte voorschotten.
Wij gaan verder in op het financieringsverzoek aan de Europese Commissie in
het kader van het Herstel- en Veerkrachtplan, de subsidieregeling Individuele
Plaatsing en Steun en het Tijdelijk Noodfonds Energie.

Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

4

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen

Samenvatting bevinding 2022, nieuwe ontwikkelingen en
risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing
toezichtbeleid nodig
SZW overweegt om voor het toezicht op
UWV en SVB geen gebruik meer te
maken van reviews door accountants,
maar in plaats daarvan zelf meer
onderzoek te doen. Deze wijziging in het
toezichtbeleid moet onderbouwd worden
en afgestemd met betrokkenen.

Financieel beheer
Rijksdienst Caribisch Nederland unit SZW
Bevindingen uit eerdere jaren zijn
samengevat in een rapport van 2
experts, aanscherping
verbetermaatregelen is mogelijk zodat
effectiviteit verbetermaatregelen kan
toenemen en het financieel beheer
RCN-unit structureel kan verbeteren.

Herstel- en Veerkrachtplan
SZW beschikt nog niet over voldoende
specifiek gemaakte procesbeschrijvingen
en heeft de eerste- en
tweedelijnscontroles nog niet toereikend
uitgewerkt. Verder dienen de gegevens
in het systeem van de EU gecorrigeerd
en aangevuld te worden.

Verantwoording Tijdelijk
Noodfonds Energie
Er is nog geen controle-informatie
uitgevraagd over de specifieke
rechtmatigheidsvoorwaarden en de
privacyrisico’s zijn mogelijk niet
allemaal toereikend afgedekt.

Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening

Richt verantwoordingstraject regeling
Individuele Plaatsing en Steun in
De wijze van verantwoorden en het inregelen van
de M&O-aspecten vragen nog aandacht.

Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

5

Inhoud

Inleiding

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen

U leest het interim-auditrapport 2023 over de tussentijdse uitkomsten van
onze controle van de verantwoording van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid. In dit rapport richten wij ons vooral op de kwaliteit van de
interne beheersingsmaatregelen omdat een goede interne beheersing een
belangrijke basis vormt voor het handelen volgens de regels.

We gaan in op onze “gemiddelde bevinding” uit 2022 over Caribisch Nederland
en rapporteren met name over bevindingen en risico’s die de aandacht
behoeven, zodat mogelijk nog tijdig maatregelen ter verbetering of beheersing
kunnen worden getroffen.
Ook in 2023 hebben SZW en de uitvoeringsorganisaties weer veel werk verzet
om werknemers, ondernemers en uitkeringsgerechtigden zo goed mogelijk te
ondersteunen. Om de ambitieuze plannen op het gebied van bijvoorbeeld de
arbeidsmarkthervormingen of de aanpak van armoede en schulden te kunnen
realiseren, is het aantal ambtenaren bij SZW weer met zo’n 10% toegenomen.
In de departementale top is dit jaar een nieuwe secretaris-generaal benoemd
en is er een Programma-Directeur-Generaal ‘Werk aan uitvoering’ aangesteld.
Laatstgenoemde richt zich op het overheidsbreed verbeteren van de publieke
dienstverlening. Hierbij wordt bijvoorbeeld bezien hoe er beter rekening
gehouden kan worden met ‘de menselijke maat’ bij het uitvoeren van regels.

Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling

Ons onderzoek is nog niet gereed. In dit rapport beschrijven wij onze
bevindingen tot medio september. Onze definitieve bevindingen rapporteren
wij in maart 2024 in het auditrapport SZW 2023.

M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening

Wij danken de medewerkers van het departement voor de constructieve
samenwerking tijdens de uitvoering van onze werkzaamheden en lichten ons
rapport graag nader toe.

Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

6

Inhoud

Financiële omvang

Doelgroepen

Samenvatting

In deze rapportage is uitgegaan van de

De ADR is de interne auditdienst van het Rijk. Dit rapport is
opgesteld voor de ministers van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en wordt tevens verstrekt aan de leden van het
Audit Committee van SZW, de directeur Financieel-Economische
Zaken en de Algemene Rekenkamer.

Samenvatting bevinding 2022, nieuwe

begrotingscijfers tot en met de eerste suppletoire begroting 2023.

ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen

Leeswijzer

Contractvormen

Wij gaan in op de langjarige financieel beheerbevinding Caribisch
Nederland, ‘nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023’ en
‘aandachtspunten’. De financieel beheerbevinding Caribisch
Nederland is een bevinding uit onze eerdere auditrapporten. De
‘nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023’ hebben betrekking op zaken
die nog van invloed kunnen zijn op de verantwoording 2023 en
waarop nog bijgestuurd kan worden. De ‘aandachtspunten’ hebben
betrekking op zaken die beperkte invloed hebben op de financiële
verantwoording 2023 of waarop niet meer kan worden bijgestuurd.

Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport

Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

7

Inhoud

Voortgang bevinding 2022

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Achtergrondschets
Sinds 2016 merken wij de tekortkomingen in het financieel beheer van de
uitkeringen door de RCN-unit SZW op de BES-eilanden aan als een bevinding
vanwege ontoereikende interne beheersing. In 2021 hebben wij deze bevinding
opgeschaald van 'licht' naar 'gemiddeld' door het ontbreken van afdoende
voortgang en verbeterkracht.
In ons interim-auditrapport van vorig jaar adviseerden wij om pas op de plaats
te maken, alle gebruikerservaringen met de nieuwe applicaties Loonderving en
Kinderbijslag in beeld te brengen en terug te blikken op de eerder uitgebrachte
rapporten van onder andere het CIO-office en de ADR om daaruit lering te
trekken. Dat advies heeft SZW opgevolgd.

Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling

Voor de verbetering van het financieel beheer, de IT daarbij inbegrepen, zijn
begin 2023 twee experts ingehuurd die vanaf april 2023 ter plaatse de
problematiek nader zouden inventariseren en waar mogelijk concrete acties in
gang zouden zetten. Het rapport van de experts bestaat voornamelijk uit een
gedegen samenvatting van eerder verstrekte adviezen uit de afgelopen jaren
met een koppeling naar te ondernemen verbetermaatregelen. Het biedt een
mooi uitgangspunt om het financieel beheer bij de RCN-unit van SZW te
verbeteren.
Een oorzakenanalyse om dieper inzicht te krijgen in het ontstaan van de
problemen om vervolgens effectieve maatregelen te kunnen treffen blijkt niet
uit het rapport. Zo’n analyse is belangrijk omdat er sinds 2016 meerdere
verbeterplannen zijn opgesteld en uitgevoerd, zonder dat die hebben geleid tot
een toereikend financieel beheer bij de RCN-unit SZW.

Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan

Samen verantwoord verder
Het rapport getiteld ‘Nos ta sigui huntu na un manera responsable Samen verantwoord verder’ begint met een Indiaanse parabel over
een grote brand in het bos. Terwijl alle dieren doodsbang op de
vlucht slaan, vliegt een kolibrie steeds over de hoofden van de
vluchtende dieren heen en weer tussen het vuur en een nabijgelegen
meer. Met zijn snavel drinkt hij water om op het vuur te gooien om
het te blussen. Ondanks dat de kolibrie weet dat dat niet werkt, vindt
hij het toch belangrijk zijn bijdrage te leveren. Moraal van het
verhaal is dat de vluchtende dieren zich richten op het hier en nu en
hun vege lijf willen redden. De kolibrie daarentegen richt zich op het
duurzame, het onvergankelijke en wil zijn ziel redden, in de
wetenschap dat hij onderdeel van het grote geheel is. Het verhaal
loopt uiteindelijk goed af doordat de bosgeesten medelijden met de
kolibrie krijgen en regen sturen die het vuur dooft.

IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling

Het heeft een paar keer herlezen gevergd, maar wij werden met
grote trots vervuld toen wij uiteindelijk door hadden dat de kolibrie
symbool stond voor de ADR. In de afgelopen zeven jaren hebben wij
niet-aflatend geadviseerd om het financieel beheer van de RCN-unit
SZW te versterken, met als doel een rechtmatige
uitkeringsverstrekking en een goede verantwoording daarover. Ook
bij ons was er soms twijfel of het zou gaan lukken, maar wij bleven
positief adviseren en zijn ook optimistisch over de inspanningen van
SZW, zowel van de RCN-unit als van het kerndepartement. Het blijft
lastig omdat naast het verbetertraject de reguliere
uitvoeringsprocessen van de RCN-unit SZW onverminderd moeten
doorgaan, maar wij hebben er nog steeds alle vertrouwen in dat het
uiteindelijk goed komt.

M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport

Wij blijven graag met SZW in gesprek over het verbeteren van het
financieel beheer van de RCN-unit SZW zodat we -met inachtneming
van ieders verantwoordelijkheden- samen verantwoord verder
kunnen komen.

Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

8
Bespiegelingen over het rapport
Wij geven een aantal suggesties om de verschillende
verbetermaatregelen in het rapport scherper te formuleren.
Allereerst vinden wij een juiste focus nodig. Op veel plaatsen in het
rapport wordt gewezen op het belang van het voorkómen van
opmerkingen van de ADR, terwijl naar onze inschatting een
rechtmatige dienstverlening aan de klant en het versterken van het
financieel beheer en het adequaat afleggen van verantwoording
daarover centraal zou moeten staan.
Zijn de maatregelen in het rapport nu voldoende concreet? Is nu
duidelijk wat er precies moet gebeuren?
In aanvulling op het rapport is inmiddels een bijlage opgesteld
waarmee de maatregelen verder zijn uitgewerkt en meer SMART zijn
gemaakt. Wat er precies moet gebeuren wordt logischerwijs soms
pas in de toekomst duidelijk en dit kan dan van invloed zijn op de
doorlooptijd.
Belangrijk is dat het tijdschema van het verbetertraject realistisch en
onderbouwd is. Gezien de snelheid van oplossen in het verleden, lijkt
het erg optimistisch om ervan uit te gaan dat het moment van ‘in
control zijn’ op financieel beheer op 1 november 2023 zou kunnen
samenvallen met het de Go-live van release 2 voor de
loondervingsapplicatie en de applicatie Kinderbijslag (incl. koppeling
naar MCS van de Belastingdienst CN). Overigens hebben wij
inmiddels begrepen dat de Go-live een maand is uitgesteld en
denken wij dat het moment van ‘in control zijn’ pas aan het eind van
het traject zal liggen wanneer de verbetermaatregelen adequaat
doorgevoerd zijn. Meer concreet lijken de korte termijn
verbeteracties vooral te bestaan uit het signaleren en corrigeren van
fouten en moeten er voor de middellange termijn (aanvullende)
acties worden geformuleerd. Voor de ICT-ontwikkeling is volgens het
rapport op korte en middellange termijn binnen de directie
Werknemersregelingen onvoldoende kennis en capaciteit aanwezig.

9

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening

De kritische kanttekeningen van de experts bij het Agile werken
onderschrijven wij. Is de methode voor softwareontwikkeling wel
geschikt voor de RCN-unit SZW? De tegenhanger van Agile
softwareontwikkeling is de “watervalmethode”, die een ontwikkeling
kent in opeenvolgende fasen zoals ontwerp, testen, implementatie en
onderhoud.
De watervalmethode is meer gestructureerd en vereist een
gedetailleerd voorafgaand plan voordat de ontwikkeling begint.
Voor een applicatie die de rechtmatige verstrekking van uitkeringen
ondersteunt, gebaseerd op wet- en regelgeving die tamelijk stabiel
is, lijkt dit een goede aanpak vanwege:
1. Stabiliteit van vereisten: omdat de wet- en regelgeving tamelijk
stabiel is, zullen ook de vereisten voor de applicatie stabiel zijn. Dit
maakt het gemakkelijker om een uitgebreid, gedetailleerd plan op te
stellen en te volgen.
2. Risicobeheersing: de watervalmethode biedt strikte controle over
elk ontwikkelingsstadium. Dit kan helpen om risico’s te beperken en
dat is belangrijk wanneer de naleving van wet- en regelgeving
cruciaal is.
3. Grondige documentatie: de watervalmethode legt veel nadruk op
uitgebreide documentatie, wat nuttig kan zijn bij de uitvoering van
de werkzaamheden, bij audits en bij het aantonen van naleving van
regels en voorschriften.
4. Voorspelbaarheid: de watervalmethode is over het algemeen
voorspelbaar in termen van tijdlijnen en budgetten.
Uiteraard kan ook een hybride aanpak, waarbij elementen van zowel
de watervalmethode als agile softwareontwikkeling worden
gecombineerd, nuttig zijn.

Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

Ten slotte denken wij dat het belangrijk is om alle
verbetermaatregelen te voorzien van een actiehouder en een
verantwoordelijke, zodat de betrokkenheid van personen toeneemt
en mensen ook kunnen worden aangesproken op de voortgang van
de verbetermaatregelen.
Uiteindelijk zal SZW, op basis van (de nadere uitwerking van) de
maatregelen uit het rapport, de gewetensvraag moeten
beantwoorden of dit nu alle maatregelen zijn en of de RCN-unit SZW
na de uitvoering van de maatregelen ‘in control’ zal zijn.

10

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe

Goede afweging acties van belang voor verbeteren financieel
beheer RCN

ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Bevinding

Op 30 juni 2023 heeft de stuurgroep het rapport van de experts over het Onderzoek naar het Financieel beheer en de
ICT-ontwikkeling bij de RCN-unit SZW vastgesteld. Het rapport bevat voornamelijk een gedegen samenvatting van de
belangrijkste adviezen die in de afgelopen jaren door onderzoeksteams zijn verstrekt over het verbeteren van het
financieel beheer en de ontwikkeling van uitkeringsapplicaties bij de RCN-unit SZW. Hieraan zijn verbetermaatregelen
gekoppeld. Het rapport biedt een mooi uitgangspunt om het financieel beheer bij de RCN-unit van SZW te verbeteren.
Het rapport bevat geen oorzakenanalyse. Wat er precies moet gebeuren wordt logischerwijs soms pas in de toekomst
duidelijk en dit kan dan van invloed zijn op de doorlooptijd.

Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023

Om tot een goede en concrete aanpak van de beoogde verbetering te komen, is het belangrijk het rapport (nogmaals)
goed op zijn merites te beoordelen. Zonder adequate beoordeling en eventuele bijstelling van de acties uit het rapport
bestaat het risico dat je je eigen teleurstelling organiseert en het verbetertraject niet op gang komt of uiteindelijk weer in
de tijd gaat schuiven. Dit zal demotiverend zijn voor alle betrokkenen die, soms al jarenlang, aan het verbeteren van het
financieel beheer van de RCN-unit SZW werken.

Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen

Risico

Contractvormen
•
•

Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening

•
Handelingsperspectief

Koppel actiehouders en verantwoordelijken aan alle verbetermaatregelen.
Ga na of het plan de juiste focus heeft, voldoende concreet is, een realistisch tijdschema kent en weeg af of de
software-ontwikkelmethode de meest geschikte is voor SZW.
Stel, als verdieping op het voorliggende rapport, een oorzakenanalyse op om dieper inzicht te krijgen waarom
problemen langere tijd onopgelost zijn gebleven, zodat effectieve (verbeter)maatregelen benoemd kunnen worden.

Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

11

Inhoud

Tabel voortgang bevinding 2022

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding

Bevinding

Verantwoordelijk
organisatieonderdeel

2020

2021

2022

Ontwikkeling 2023

Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023

Financieel beheer Caribisch
Nederland

RCN-unit SZW

Nog niet bekend 1)

Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan

Licht

Gemiddeld

Ernstig

Opgelost

IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023

1) Om de medewerkers van de RCN-unit SZW de ruimte te geven bij de uitvoering van de verbeteringen in het financieel beheer hebben
wij aan SZW aangegeven dat wij onze controles over 2023 later in het jaar uitvoeren. Zo zijn de financiële controles ter plaatse medio
oktober gestart en vinden de ICT-controles plaats vanaf medio november.

Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

12

Inhoud

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s
2023

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023

Inleiding
Op de volgende pagina’s behandelen wij enkele nieuwe ontwikkelingen en
risico’s die wij zien in onze controle 2023. Waar mogelijk geven wij
handelingsperspectief mee.
Het betreft de volgende onderwerpen:
• onderbouwing van de aanpassing van het toezichtbeleid SZW;
• verantwoording van het Herstel-en Veerkrachtplan;
• inrichting van het verantwoordingstraject subsidieregeling Individuele
Plaatsing en Steun (IPS) trajecten voor de gemeentelijke doelgroep;
• het Tijdelijk Noodfonds Energie.

Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling

Kopje
Voetnoot/quote

M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

13

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe

Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid nodig voor
rechtmatige afrekening voorschotten aan SVB en UWV

ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan

Bevinding

IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023

Het UWV en de SVB voeren op basis van de Wet SUWI taken uit voor SZW. SZW houdt hierop toezicht. Bij het uitvoeren
van toezicht steunt SZW onder andere op de werkzaamheden van de interne en externe accountants van het UWV en de
SVB. In het toezichtbeleid van SZW is opgenomen dat bij beide ZBO’s elke drie jaar een review van de werkzaamheden
van hun accountants uitgevoerd wordt. Een goed toezicht op de accountants van UWV en SVB is belangrijk voor het
rechtmatig afrekenen van de aan UWV en SVB verstrekte voorschotten.
Vanwege capaciteitsproblemen kon de ADR de geplande review over 2021 niet uitvoeren.
Vanuit de toezichtrol heeft SZW daarom aanvullend de interne en externe kwaliteitstoetsingen van de
controlewerkzaamheden van de accountants van UWV en SVB bestudeerd en is daarover met hen in gesprek gegaan.
SZW heeft uiteindelijk geconcludeerd dat de kwaliteit van de werkzaamheden van de accountants toereikend is en een
formele review niet meer nodig is. SZW geeft aan het toezichtbeleid te heroverwegen en de reviews te willen vervangen
door jaarlijks zelf onderzoek te doen naar de controlewerkzaamheden van de accountants van UWV en SVB.

Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Een toereikend toezicht is een belangrijke voorwaarde voor het rechtmatig afrekenen van de aan UWV en SVB
voorgeschoten bedragen. Indien de wijziging van het toezichtbeleid niet afdoende onderbouwd is, kan dat invloed hebben
op de toereikendheid van het toezicht.

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen

Risico

Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening

Handelingsperspectief

Voor het rechtmatig afrekenen van de aan UWV en SVB verstrekte voorschotten dient SZW:
•
de mogelijke wijziging in het toezichtbeleid gedegen te onderbouwen en afspraken te maken over de aanlevering van
informatie door UWV en SVB;
•
de wijziging af te stemmen met de ZBO’s en andere partijen zoals de AR en de ADR;
•
het toezichtbeleid vervolgens eventueel aan te passen.
SZW werkt aan de opvolging van deze punten.

Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

14

Inhoud

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s
2023 - vervolg

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023

In onze voorgaande rapportages hebben wij erop gewezen om ook bij kleine of
complexe regelingen voorafgaand aan het starten van die regelingen te zorgen
voor een goede analyse van de risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik
(M&O) van de regeling die uitmondt in heldere en efficiënte
verantwoordingseisen. Dan ontstaat goed zicht op de rechtmatige besteding
van de gelden en kan het ministerie vaststellen of de gelden volgens de regels
zijn besteed.

Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening

Kopje
Voetnoot/quote

In de praktijk blijkt dit nog steeds lastig om te realiseren. Wij gaan in op:
• De verantwoording van het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP). Dat plan is op
4 oktober 2022 goedgekeurd door de ministers van Financiën van de
lidstaten van de Europese Unie. Met dit plan maakt Nederland aanspraak op
€ 4,7 miljard uit de Europese Herstel- en Veerkracht Faciliteit (HVF). Met de
HVF werkt Europa gezamenlijk aan duurzaam economisch herstel na de
coronacrisis. Het HVP telt 49 maatregelen verdeeld over 10 verschillende
begrotingen. SZW geeft uitvoering aan 5 maatregelen die betrekking hebben
op het versterken van de arbeidsmarkt en het pensioenstelsel. SZW is
verantwoordelijk voor de rechtmatige besteding van de middelen en het
effectief functioneren van de beheers- en controlesystemen voor de
geselecteerde maatregelen uit het HVP.
• De nieuwe subsidieregeling ‘Individuele Plaatsing en Steun (IPS) trajecten
voor de gemeentelijke doelgroep’ waarbij vooraf te weinig aandacht is
besteed aan de wijze van verantwoorden.
• De verantwoording van het Tijdelijk Noodfonds Energie, dat is ingesteld om
te helpen voorkomen dat mensen energieschulden opbouwen.

Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

15

Inhoud

Verantwoording Herstel- en Veerkrachtplan complex en weerbarstig

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023

Herstel- en Veerkrachtplan

Zowel door SZW als de ADR is vastgesteld dat het voor de investeringsmaatregel ‘Regionale mobiliteitsteams’ (RMT’s) niet
mogelijk was om te voldoen aan de gestelde verantwoordingsvereisten. SZW heeft deze maatregel teruggetrokken en
vervangen door een nieuwe maatregel ‘Scholingsbudget WW’.
Momenteel beschikt SZW nog niet over voldoende specifiek gemaakte procesbeschrijvingen voor de maatregelen uit het
plan en zijn de 1e en 2e lijnscontroles nog niet voldoende uitgewerkt. Ten slotte zijn de in het systeem van de EU
opgenomen gegevens (bijv. van eindbegunstigden/eindontvangers) niet volledig en soms ook niet juist.
Wij zullen nog een steekproef uitvoeren op de mijlpaal van de investeringsmaatregel ‘Nederland leert door’ en daarover
terugkoppelen.

IPS-regeling

Over de gedetailleerde bevindingen van de controle-uitkomsten heeft de ADR de directeur FEZ afzonderlijk geïnformeerd.

Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Bevinding

Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023

Wanneer SZW het behalen van mijlpalen en doelstellingen niet (geheel) en volgens de uitvoeringsvoorschriften kan
vaststellen bestaat er geen recht op steungelden van Europa. Bovendien loopt Nederland de kans op boetes bij het niet
behalen van mijlpalen.

Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en

Risico

betalingen

•

Contractvormen

•

Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling

•
Handelingsperspectief

•

Toets vooruitlopend op de komende betaalverzoeken ook de nieuwe maatregel op haalbaarheid (aantoonbaarheid met
een heldere audittrail) om toekomstige aanpassingen in het HVP te voorkomen.
Maak de procesbeschrijvingen specifiek door te beschrijven hoe SZW met behulp van de gegevens over de
eindbegunstigden gaat toetsen op fraude, corruptie, dubbele financiering en belangenverstrengeling.
Beschrijf de 1e en 2e lijnscontroles diepgaander en leg de uitvoering van de controles te zijner tijd zichtbaar en
navolgbaar vast.
Corrigeer de gegevens in het systeem van de EU en vul deze aan.

Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

16

Inhoud

Richt verantwoordingstraject IPS-regeling in

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023

Bevinding

Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023

Risico

Specifieke uitkeringen

•

Onderbouwing verplichtingen en

Contractvormen

Bij nieuwe kleine of complexe regelingen bestaat het risico op noodzakelijke reparaties achteraf als er vooraf geen
adequate risicoanalyse plaatsvindt. Bij de subsidieregeling ‘Individuele Plaatsing en Steun (IPS) trajecten voor de
gemeentelijke doelgroep’ is vooraf niet afdoende nagedacht over de wijze van verantwoorden en het inregelen van de
M&O-aspecten. Daarnaast is in de regeling een inconsistentie geslopen, waardoor het moment van de boekhoudkundige
verwerking van de vaststelling van de programmagelden geruime tijd eerder ligt dan het daadwerkelijke
beschikkingsmoment van vaststellen.

•

Rijksschoonmaakorganisatie

betalingen

Bij de subsidieregeling ‘Individuele Plaatsing en Steun (IPS) trajecten voor de gemeentelijke doelgroep’ is vooraf te weinig
aandacht besteed aan de wijze van verantwoorden.
Met ingang van 1 maart 2023 is het mogelijk om een beroep te doen op deze subsidieregeling (€ 10,75 mln.). De
bedragen per beschikking/klant zijn van een beperkte omvang (< € 25.000), waardoor verantwoording over de bedragen
en controle erop -als uitkomst van een adequate risicoanalyse- niet verplicht is. SZW heeft vanwege het totaalbedrag van
de regeling ervoor gekozen een extra onderzoek te willen (laten) uitvoeren om alsnog vast te stellen dat de bedragen in
overeenstemming met de regeling zijn besteed.

Handelingsperspectief

•

Stem de huidige inzichten rond risico’s en processen af met de betrokken organisaties zoals gemeenten, GGZinstellingen en UWV om het verantwoordingstraject en de boekhoudkundige verwerking goed in te richten.
Geef de uitgangspunten voor het onderzoek naar misbruik en oneigenlijk gebruik vorm en regel dit met de betrokken
partijen in.
Ga na of het opportuun is de regeling aan te passen om het boekhoudkundige vaststellingstijdstip in lijn te brengen
met de daadwerkelijke vaststelling na afloop van de IPS-trajecten.

Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

17

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe

Verantwoording over de nader gestelde verplichtingen voor
het Tijdelijk Noodfonds Energie nog niet geregeld

ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022

In de beschikking subsidieverlening Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE) zijn specifieke rechtmatigheidsvoorwaarden
genoemd. De controle-informatie die SZW hierover van de accountant wil ontvangen is nog niet uitgevraagd.

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan

Bevinding

Voor de start van de subsidieverlening zijn de privacyrisico’s geanalyseerd, zodat beheersmaatregelen konden worden
getroffen. Het proces is in de loop der tijd echter gewijzigd. Zo maakt de stichting TNE inmiddels gebruik van een externe
partij voor de check op persoons- en inkomensgegevens.

IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie

Om de subsidie rechtmatig te kunnen vaststellen is door een accountant gecontroleerde informatie over de
rechtmatigheid nodig.

Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Risico

Doordat het uitvoeringsproces achteraf is gewijzigd, bestaat het risico zich nu andere privacyrisico’s voordoen die moeten
worden beperkt, of dat de eerder geanalyseerde privacyrisico’s niet meer voldoende worden beperkt door passende
beheersmaatregelen.

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen

•

Contractvormen

•

Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling

Handelingsperspectief

Maak afspraken met de stichting TNE en de accountant om alsnog controle-informatie over de specifieke
rechtmatigheidsvoorwaarden te verkrijgen zodat SZW de naleving hiervan kan vaststellen.
Zorg voor een geactualiseerde analyse van de privacyrisico’s op basis van de definitief ingerichte processen.

In verband met de 2e ronde van het TNE in 2024 is van het belang om dit alsnog goed te regelen.

Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

18

Inhoud

Aandachtspunten 2023

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023

Inleiding
In de volgende pagina’s behandelen wij enkele aandachtspunten naar
aanleiding van onze controle. Waar mogelijk geven wij handelingsperspectief
mee.
Het betreft de volgende onderwerpen:
• specifieke uitkeringen SZW;
• voorschotbetalingen door de Rijksschoonmaakorganisatie;
• onderbouwing verplichtingen en betalingen;
• gelijker speelveld voor contractvormen.

Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling

Kopje
Voetnoot/quote

M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

19

Inhoud

Specifieke uitkeringen SZW: panacee voor verantwoording?

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding

Specifieke uitkeringen zijn instrumenten om medeoverheden (provincies, gemeenten en gemeenschappelijke regelingen)
te financieren voor een specifiek doel waarover na afloop verantwoording door de uitvoerder moet worden gelegd.

Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling

Bevinding

De afgelopen jaren is het aantal specifieke uitkeringen aanzienlijk toegenomen. Waar er in 2019 bij SZW nog sprake was
van 2 specifieke uitkeringen, is er inmiddels in 2023 sprake van 8. Deze trend is ook rijksbreed zichtbaar. Ter illustratie
lag het aantal verstrekte specifieke uitkeringen van 2015 tot 2018 door het Rijk rond de 20. Vanaf 2019 is dit aantal
sterk toegenomen tot 137 verstrekte specifieke uitkeringen in 2022 (zie ook het onderhoudsrapport specifieke uitkeringen
(OSU) 2022).

150
100
Aantal cf SZW

50
0

2

3

4

6

8

2019

2020

2021

2022

2023

Aantal cf OSU

Voorbeelden van relatief nieuwe specifieke uitkeringen bij SZW zijn de Wet Inburgering en de aanvullende specifieke
uitkering regeling onderwijsroute. Laatstgenoemde vloeit voort uit bestuurlijke afspraken die eind 2021 gemaakt zijn.
Deze specifieke uitkering zou eenmalig tot en met 2023 worden verstrekt totdat de bekostiging van de onderwijsroute
structureel geborgd was. Onlangs is door het kabinet toegezegd om aanvullende middelen beschikbaar te stellen voor de
onderwijsroute tot 2029 waarvan de details nog verder uitgewerkt moeten worden.

Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

20

Inhoud

Specifieke uitkeringen SZW: panacee voor verantwoording?

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Risico

Tijdelijk Noodfonds Energie

Het risico bestaat dat gemeenten het beleid niet zorgvuldig kunnen uitvoeren dan wel niet voldoende tijd krijgen om
adequaat verantwoording over de bestede gelden af te leggen. Bij elke nieuwe specifieke uitkering moeten gemeenten
steeds meer gegevens vastleggen, waarbij iedere specifieke uitkering weer andere eisen stelt. Ook voor de accountant
wordt het steeds moeilijker om de controleactiviteiten uit te voeren binnen een beperkt tijdsbestek. Deze toenemende
drukte bij de accountants en bij de door hen gecontroleerde medeoverheden beschreven wij eerder in ons rapport
‘Reviews accountantscontrole SiSa 2021’.

•

Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen

Handelingsperspectief

•

Maak een weloverwogen keuze of een specifieke uitkering het meest geëigende instrument is om een
beleidsdoelstelling te realiseren. De keuze voor een uitkeringsvorm wordt in toenemende mate bepaald door
overwegingen die samenhangen met de financiële rechtmatigheid. Een alternatief zou kunnen zijn om middelen via
decentralisatie-uitkeringen beschikbaar te stellen aan gemeenten. In dat geval zouden de bestuurlijke afspraken rond
de toekenning van decentralisatie uitkeringen geen voorwaarden moeten bevatten.
Houd bij het verstrekken van nieuwe specifieke uitkeringen ook rekening met de verantwoordings- en controlelasten
bij de medeoverheden en hun accountants, zodat de maatschappelijke kosten van verantwoording en controle in
balans zijn met de maatschappelijke baten.

Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

21

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe

Voorschotbetalingen door Rijksschoonmaakorganisatie
leveren opschoonwerk op

ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Bevinding

Tijdelijk Noodfonds Energie

Het betalen van voorschotten levert echter risico’s op.
Enerzijds heeft de administratie de uitbetaalde voorschotten geregistreerd en dienen deze tijdig en juist tegen geboekt te
worden. Anderzijds bestaat er het risico dat een volledige jaarorder is uitbetaald terwijl feitelijk een deelfactuur had
moeten worden uitbetaald, omdat er geen IT-control is ingeregeld die dit voorkomt.

Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

De Rijksschoonmaakorganisatie (RSO) maakt sinds 2023 gebruik van het inkoopsysteem Elektronisch Contracten
Bestellen en Factureren (eCBF) van het Uitvoeringsbedrijf Rijksoverheid (OB&F), wat onderdeel is van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Gedurende 2023 hebben zich functionele problemen voorgedaan met gevolgen
voor de tijdigheid van bestellingen en betalingen. Dat heeft de dienstverlening door OB&F en de
bedrijfsvoeringsprocessen van de RSO verstoord. Hierdoor konden leveranciers niet uitbetaald worden voor de producten
of diensten die zij hadden geleverd. Om de facturen toch (gedeeltelijk) tijdig te betalen heeft RSO voorschotten
uitgekeerd aan leveranciers.

Risico

Onderbouwing verplichtingen en
Wikkel de voorschotten bij voorkeur voor jaareinde af en maak per jaareinde goed inzichtelijk hoe deze situatie is
afgewikkeld. Wij verwachten ten minste een overzicht van alle uitbetaalde voorschotten en de bijbehorende
factuurbedragen.

betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling

Handelingsperspectief

M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

22

Inhoud

Onderbouwing verplichtingen en betalingen soms een zoekplaatje

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022

Bij de controle van de materiële uitgaven blijkt dat getekende overeenkomsten bij verplichtingen en/of nadere
onderbouwingen van prestatieverklaringen bij betalingen niet altijd in de financiële administratie aanwezig zijn.
Bij navraag kon achteraf altijd voldoende en geschikte controle-informatie worden opgeleverd.

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Bevinding
Het risico bestaat dat het op langere termijn (langer dan één boekjaar) steeds lastiger wordt om de rechtmatigheid van
transacties te onderbouwen.

Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen

Risico

Rijksschoonmaakorganisatie

Zorg voor eenduidige en consistente dossiervorming voor de onderbouwing van de rechtmatigheid van verplichtingen en
betalingen, zodat deze onderbouwing ook (jaren) later nog kan worden opgeleverd.

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022

Handelingsperspectief

M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim auditrapport Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

23

Inhoud

Gelijker speelveld voor contractvormen blijft een uitdaging

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022

Uit onze controle blijkt dat SZW bij de inhuur van zzp’ers vaak contracten afsluit van 52 weken * de gemiddelde
arbeidstijd, dus zonder rekening te houden met verlof. Ook blijken zzp’ers naar onze inschatting niet altijd in
zelfstandigheid en onder eigen verantwoordelijkheid te werken aan resultaatgerichte opdrachten.

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Bevinding

Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen

Risico

De jarenlange groei van het aantal zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) brengt naast positieve effecten ook
belangrijke uitdagingen met zich mee. De politieke druk om deze groei in goede banen te leiden is hierdoor
toegenomen. De minister schrijft in de voortgangsbrief ‘werken met en als zelfstandige(n)’ uit december 2022 dat
het kabinet onder andere inzet op een gelijker speelveld voor contractvormen. Ondernemers genieten eenmaal
minder wettelijke bescherming en kunnen daarom gemakkelijker worden uitgebuit door hun opdrachtgever.
Een concreet voorbeeld van minder wettelijke bescherming is dat in het contract van een werknemer in loondienst
het maximaal aantal uur per week wordt vastgelegd, terwijl er bij de zzp-er uitgegaan wordt van het gemiddeld
aantal uur per week. Het risico bestaat dat de zelfstandige, bijvoorbeeld na opname van verlof, de uren in een
latere periode door middel van overwerk compenseert of moet compenseren. De vraag is of dat wenselijk is.
Om inzicht te krijgen in het werkelijk aantal gewerkte uren gedurende het jaar hebben wij een data-analyse op de
inhuurkrachten bij SZW uitgevoerd. Wij hebben daarbij geen noemenswaardige overschrijdingen van de reguliere
werktijden geconstateerd.

Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening

Handelingsperspectief

Op dit moment vindt de internetconsultatie van het wetsvoorstel ‘werken met en als zelfstandige(n)’ plaats.
Wij adviseren SZW om:
•
scherp te blijven op het gebruik van de zzp-constructie en adviseren erop toe te zien dat sociale wet- en
regelgeving ook door zzp’ers wordt nageleefd;
•
af te wegen of de contracten met zzp’ers aangepast dienen te worden door niet meer te spreken van een
gemiddeld aantal uren per week maar van een maximaal aantal uren per week.

Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

24

Inhoud

Opvolging aandachtspunten 2022

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023

Inleiding
In onze interim-auditrapporten SZW 2021 en 2022 hebben wij aanbevolen om
het effect van de getroffen maatregelen om M&O te beperken goed en tijdig te
evalueren, zodat daaruit lering kon worden getrokken. Op die manier kan het
ministerie tijdig bepalen welke onderdelen van het M&O-beleid aangepast
kunnen worden en kan de minister eventueel voorstellen doen tot aanpassing
van wet- en regelgeving, waaronder het accountantsprotocol. Daarnaast
verschaft een goede evaluatie inzichten in de “lessons learned” die toegepast
kunnen worden bij nieuwe regelingen.

Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling

Kopje
Voetnoot/quote

M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

25

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe

Beleid Misbruik en Oneigenlijk gebruik STAP-regeling is verder
aangescherpt

ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Houd het M&O-beleid actueel door dit steeds aan te scherpen op basis van praktijksignalen. Zo kan de minister tijdig
bepalen welke onderdelen van het M&O-beleid aangepast moeten worden en kan de minister eventueel voorstellen doen
tot aanpassing van wet- en regelgeving.

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Handelingsperspectief

Tijdelijk Noodfonds Energie

De STAP-regeling betreft een lerende regeling. De initiële risicoanalyse in 2022 had vooral betrekking op IT-risico’s en
ook het toetsingskader werd pas later opgezet, maar gedurende 2022 is er steeds ingespeeld op nieuwe risico’s en
praktijksignalen. Dat heeft zich in 2023 verder doorgezet. Op basis van ervaringen van eerdere rondes is het M&O-beleid
in 2023 steeds opnieuw bezien en verder aanpast. Zo wordt adequaat ingespeeld op de M&O-risico’s.

Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen

Bevinding

Signalen waarop onder andere is geacteerd en maatregelen die al zijn getroffen:
•
het terugbrengen van het aantal scholingen;
•
het aanschrijven van opleiders;
•
het instellen van een verleningsgrens (maximum aantal toekenningen) voor met name de online opleidingen;
•
het uitvoeren van externe onderzoeken naar de ervaringen van zowel opleiders als gebruikers van de STAP-regeling;
•
het aanpassen van de prijzen van online STAP-opleidingen.

Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

26

Inhoud

Tijdlijn M&O-aanpak rond de NOW is geactualiseerd

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Onze aanbeveling vorig jaar was om de tijdlijn over de M&O-aanpak te blijven actualiseren. Juist in het begin van 2022,
rond het uitkomen van het rapport over de uitgevoerde NOW-reviews, is er veel discussie geweest met accountants en de
NBA. Nadere analyse daarvan kan goede inzichten opleveren voor het aanpassen van het M&O-beleid, de regelgeving
en/of de accountantsprotocollen.

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Handelingsperspectief

Met een geactualiseerde tijdlijn blijft het mogelijk om voortdurend te evalueren en snel aanpassingen in de praktijk te
brengen.

Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023

Om de M&O-aanpak rond de NOW-regeling inzichtelijk te maken heeft de Directie Werknemersregelingen ook over 2022
de tijdlijn over de M&O-aanpak geactualiseerd.

Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en

Bevinding

betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

27

Inhoud

Reparatie regeling crisisdienstverlening niet meer mogelijk

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
In eerdere jaren hebben we gerapporteerd over de Tijdelijke regeling aanvullende crisisdienstverlening COVID-19
(regeling crisisdienstverlening). Bij deze regeling is niet afdoende ingeregeld hoe de subsidieontvangers, waaronder
regionale mobiliteitsteams (RMT’s) moeten aantonen dat de gelden volgens de regels zijn besteed. Onze aanbeveling was
om deze regeling zo aan te passen dat SZW die zekerheid alsnog kon verkrijgen.

Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling

Handelingsperspectief

Tijdelijk Noodfonds Energie
SZW heeft onderzoek gedaan naar mogelijkheden om alsnog afdoende zekerheid over de rechtmatigheid van de gelden te
verkrijgen. Reparaties blijken gezien de hoge verantwoordingslasten echter niet mogelijk. SZW ziet daarom af van het
inregelen van een aanvullende verantwoording voor de RMT’s voor 2023 en 2024. Nu wordt geen zekerheid verkregen
over de daarmee gemoeide subsidiebedragen. Het gaat in 2023 naar verwachting om een bedrag van € 45,6 miljoen aan
betalingen en een bedrag van € 40,9 miljoen aan afgerekende voorschotten.

Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en

Bevinding

betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

28

Inhoud
Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding

Ondertekening

Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan

Plaats:

Den Haag

Datum:

27 oktober 2023

IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

29

Inhoud

Bijlage: Verantwoording interim-auditrapport SZW 2023

Samenvatting
Samenvatting bevinding 2022, nieuwe
ontwikkelingen en risico’s 2023
Inleiding
Voortgang bevinding 2022
Nieuwe ontwikkelingen en risico’s 2023
Onderbouwing aanpassing toezichtbeleid

Herstel- en Veerkrachtplan
IPS-regeling
Tijdelijk Noodfonds Energie
Aandachtspunten 2023
Specifieke uitkeringen
Rijksschoonmaakorganisatie

Onderbouwing verplichtingen en
betalingen
Contractvormen
Opvolging aandachtspunten 2022
M&O-beleid STAP-regeling
M&O-aanpak NOW-regeling
Regeling crisisdienstverlening
Ondertekening
Verantwoording interim-auditrapport

Doel en doelgroepen
In dit rapport doen wij tussentijds verslag van de belangrijkste
uitkomsten van de werkzaamheden van onze wettelijke taak over de
eerste maanden van 2023 voor het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV).
Wij verrichten deze werkzaamheden als interne auditdienst van het
Rijk conform artikel 6 van het Besluit ADR. Onze onderzoeken
bevinden zich in wisselende stadia van uitvoering. Onze interimbevindingen geven geen volledig tussentijds beeld van de stand van
zaken, maar zijn afhankelijk van de bij elk departement passende
mix van procesgerichte en cijfermatige controles voor zover deze op
dit moment zijn uitgevoerd en geëvalueerd. Onze definitieve
bevindingen, die in maart 2024 worden gerapporteerd in het
auditrapport 2023, kunnen daarom afwijken van onze tussentijdse
uitkomsten.
In dit Interim-auditrapport 2023 willen wij met name bevindingen en
risico’s signaleren die de aandacht behoeven zodat in 2023 nog
maatregelen ter verbetering kunnen worden getroffen. Wij focussen
ons daarbij op de bevindingen in het beheer. In dit Interimauditrapport 2023 melden we ook eventuele significante
tekortkomingen in de interne beheersing die wij tot dusverre op basis
van onze controlewerkzaamheden hebben geïdentificeerd.
Onze controle is gericht op het verstrekken van een oordeel bij de
financiële overzichten over het gehele jaar 2023. Wij betrekken
hierbij de interne beheersing die voor het opstellen van de financiële
overzichten van belang is. Wij geven geen oordeel over de
effectiviteit van de interne beheersing.
Interim-auditrapport 2023 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)

Het rapport is opgesteld voor de ministers en de secretaris-generaal
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en wordt
ook verstrekt aan de leden van het Audit Committee, de directeur
Financieel-Economische Zaken en de Algemene Rekenkamer.
De ADR is de interne auditdienst van het Rijk. Dit rapport is primair
bestemd voor het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Voor openbaarmaking van door de ADR aan een ministerie
uitgebrachte rapporten gelden de voorschriften uit de Wet open
overheid. De minister van Financiën stuurt elk halfjaar een overzicht
naar de Tweede Kamer met de titels van door de ADR uitgebrachte
rapporten.
De minister van Financiën heeft de collega-ministers verzocht om de
interim-rapportages, zodra deze beschikbaar zijn, naar de vaste
Kamercommissies te sturen. De ministers kunnen in hun
aanbiedingsbrief aan de Kamer zo nodig een managementreactie
geven op de interim-rapportage.