Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 183 (R 1975)

Goedkeuring van het op 9 december 2011 te
Brussel tot stand gekomen Verdrag tussen het
Koninkrijk België, de Republiek Bulgarije, de
Tsjechische Republiek, het Koninkrijk
Denemarken, de Bondsrepubliek Duitsland, de
Republiek Estland, de Helleense Republiek, het
Koninkrijk Spanje, de Franse Republiek, Ierland,
de Italiaanse Republiek, de Republiek Cyprus, de
Republiek Letland, de Republiek Litouwen, het
Groothertogdom Luxemburg, de Republiek
Hongarije, de Republiek Malta, het Koninkrijk
der Nederlanden, de Republiek Oostenrijk, de
Republiek Polen, de Portugese Republiek,
Roemenië, de Republiek Slovenië, de Slowaakse
Republiek, de Republiek Finland, het Koninkrijk
Zweden, het Verenigd Koninkrijk van
Groot-Brittannië en Noord-Ierland (lidstaten van
de Europese Unie), en de Republiek Kroatië
betreffende de toetreding van de Republiek
Kroatië tot de Europese Unie (met Akte,
Protocol en Bijlagen); Trb. 2012, 24

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 3 april 2012
De vaste commissie voor Europese Zaken, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit wetsvoorstel, brengt als volgt verslag uit van haar
bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen en gemaakte
opmerkingen tijdig en voldoende zal hebben beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van dit wetsvoorstel genoegzaam
voorbereid.
1. Algemeen deel (hoofdstuk één van de memorie van
toelichting)
Paragrafen 1.1 tot en met 1.4
De leden van de fractie van de VVD hebben kennisgenomen van het
EU-toetredingsverdrag van Kroatië. Het verdrag dat nu voorligt, is het
eindresultaat van een lange onderhandelingsperiode die begon in 2005.

kst-33183-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

1

Het proces van toetreding begon nog veel eerder, met het aangaan van
een stabilisatie- en associatieverdrag met Kroatië in 2001. De leden van de
VVD-fractie willen weten wat volgens de regering geleerd is van de
onderhandelingen met Kroatië over toetreding tot de EU. Wat zijn zaken
die in de toekomst beter moeten en wat zijn zaken die juist tot tevredenheid zijn verlopen?
De nadruk lag in de laatste fase van de onderhandelingen met name op
justitie en grondrechten (hoofdstuk 23). De leden van de VVD-fractie
hebben gedurende het proces altijd strikt erop toegezien dat Kroatië
hierop de gewenste vooruitgang boekte en ook erop gereageerd wanneer
dit niet zo was. De VVD-fractie onderstreept dat Kroatië de afgelopen jaren
stappen in de goede richting heeft gezet. Tegelijkertijd zijn de leden van de
VVD-fractie van mening dat Kroatië de eindstreep nog niet gehaald heeft.
Zo zijn er nog enkele honderden zaken van lokale berechting van
verdachten van oorlogsmisdaden die nog niet zijn afgerond. Wat is hierbij
de stand van zaken? Heeft de regering vertrouwen in de afloop hiervan?
De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat Kroatië in het verleden niet
altijd constructief heeft samengewerkt met het Joegoslavië-tribunaal
wanneer het ging om vervolging van oorlogsmisdadigers.
Daarnaast spreekt de VVD-fractie haar zorg uit over de corruptie in
Kroatië. Ook hier zijn belangrijke stappen gezet, maar de VVD-fractie is
van mening dat er nog meer vooruitgang moet worden geboekt voordat
Kroatië lid kan worden van de Europese Unie. Heeft de regering er
vertrouwen in dat dit zal gebeuren? Welke stappen worden ondernomen
wanneer dit niet het geval is?
De leden van de fractie van de PvdA stellen vast dat met de toetreding van
Kroatië tot de Europese Unie de zesde uitbreidingsronde van de Europese
Unie wordt voltooid. Volgens de planning wordt Kroatië op 1 juli 2013 het
28ste lid van de EU. De leden van de PvdA-fractie hebben er vertrouwen
in dat er voldoende grond bestaat voor vertrouwen dat Kroatië bij
toetreding aan zijn verplichtingen, die voortvloeien uit lidmaatschap van
de EU, kan voldoen. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat
Kroatië een waardevolle, stabiele nieuwe lidstaat zal zijn en dat de
toetreding van het land zal bijdragen aan stabiliteit op de Westelijke
Balkan.
De leden van de fractie van de PVV stellen dat de geplande uitbreiding
van de Europese Unie met Kroatië volgend jaar het volgende hoofdstuk
richting de Verenigde Staten van Europa vormt. Met de toetreding van
Kroatië zal de zesde uitbreidingsronde van de Unie worden voltooid: een
stap verder richting Europese integratie. Sociaaleconomische en culturele
verschillen vormen geen enkele belemmering meer als de uitbreiding van
de Europese Unie daarmee gediend is. De Europese Unie is echter al veel
te groot. De PVV is daarom pertinent tegen elke vorm van EU-uitbreiding
en zal in de toekomst ook tegen elke vorm van uitbreiding stemmen.
Naast deze principiële opstelling heeft de PVV enkele inhoudelijke vragen.
Kennelijk is het absorptievermogen in de ogen van velen nog steeds niet
uitgeput na de toetreding van tien nieuwe lidstaten in mei 2004. De leden
van de PVV-fractie willen weten wat hierin het standpunt van de Nederlandse regering is. Acht de regering tevens, evenals de meerderheid van
de Nederlandse Europarlementariërs, dat toekomstige toetreding van
Servië, Kosovo, Montenegro en Turkije tot de Europese Unie wenselijk is?
En hoe beoordeelt de regering het absorptievermogen van de Europese
Unie op dit moment, ook in het licht van de toekomstige toetreding van
Kroatië? Slechts 11% van de Nederlanders steunt verdere uitbreiding van
de Europese Unie, 73% van de Nederlanders vindt de Europese Unie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

2

momenteel groot genoeg (TNS NIPO). Voor de Europese Commissie is
uitbreiding een doel op zich en spreekt daarom van een uitbreidingsstrategie. De strategie dient de uitbreiding; uitbreiding is het primaire doel.
Hoe deze tot stand komt is secundair, als deze maar plaatsvindt. Acht de
regering zichzelf nog geloofwaardig als het instemt met toetreding van
Kroatië terwijl een meerderheid van de Nederlanders hier niet op zit te
wachten?
De leden van de fractie van het CDA hebben met instemming kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat de
Republiek Kroatië in hoge mate is voorbereid om te voldoen aan de
verplichtingen die horen bij het EU-lidmaatschap.
De leden van de CDA-fractie hebben nog wel een aantal feitelijke vragen.
De regering stelt dat zij tevreden was over het feit dat de Europese
Commissie in haar conclusies en aanbevelingen goed rekening hield met
de ervaringen die waren opgedaan in eerdere uitbreidingsrondes en met
de opvattingen die door diverse lidstaten naar voren werden gebracht.
Ziet de regering desondanks toch nog punten van verbetering in dit
proces tussen lidstaten, de Commissie, de Raad en het Europees
Parlement?
Kan de regering aangeven hoe het gesteld is met de andere mensen- en
fundamentele rechten die blijvend aandacht nodig hebben: de minderheden (Kroatische Serviërs) en de problematiek van de terugkeer naar
gebieden waaruit zij verdreven zijn? De regering refereert op pagina 4 van
de memorie van toelichting ook kort aan het deels gedwongen vertrek van
ongeveer 200 000 etnische Serviërs uit de zelfverklaarde Republiek
Krajina.
Punt 3 van de verscherpte uitbreidingsstrategie houdt in dat de EU niet
meer ruim van te voeren toetredingsdata zal vaststellen. Het noemen van
een streefdatum voor toetreding zal pas geschieden wanneer de onderhandelingen zich nabij het moment van afronding bevinden. Wanneer is
de datum van 1 juli 2013 voor Kroatië in zicht gekomen? Is dit verenigbaar
met punt 3?
Tot december 2010 was er nog sprake van onvoldoende samenwerking
van Kroatië met het Joegoslavië Tribunaal. Dat is nog relatief recent. Zijn
na de veroordeling van Gotovina door het Joegoslavië Tribunaal op
15 april 2011 nog andere rechtszaken te verwachten waarin Kroatië dient
samen te werken met het Joegoslavië Tribunaal? Is de huidige samenwerking onomkeerbaar van de juiste kwaliteit? Hoe staat het met de
vervolging door lokale rechtbanken van personen die verdacht worden
van oorlogsmisdaden? Is hierop vooruitgang geboekt?
Wat is het verschil tussen een streefdatum en een technischhypothetische toetredingsdatum?
De leden van de fractie van de SP hebben respect voor de inspanning die
Kroatië heeft geleverd om lid te worden van de Europese Unie. Deze leden
hebben altijd het perspectief op lidmaatschap voor het land onderschreven. De Europese Unie legt de lat terecht hoog voor nieuwe
lidstaten, wat de beste garantie is voor een vreedzame en welvarende
gezamenlijke toekomst. Deze leden wijzen er op dat Kroatië het eerste
land is dat toetreedt nadat er ernstige tekortkomingen zijn geconstateerd
bij de laatste toetreding van Bulgarije en Roemenië. Deze toetreding is
volgens hen dan ook een belangrijke test om te zien of er voldoende
lessen uit die eerdere toetreding zijn getrokken. Eén van die lessen betreft
het blijven monitoren van de voortgang die het land maakt op het gebied

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

3

van de rechtsstaat tijdens het ratificatieproces. Het land dient zich op een
aantal punten tijdens de ratificatieprocedure nog te bewijzen, wat het
moment van daadwerkelijke toetreding nog enigszins kan vertragen. De
leden van de SP-fractie zullen de monitoring met belangstelling volgen.
Wel hebben ze nog enkele vragen over het toetredingsproces en het
toetredingsverdrag.
De regering verwijst naar het grensconflict met Slovenië over de Baai van
Piran. De leden van de SP-fractie vinden het belangrijk dat bilaterale
conflicten met buurlanden die ook een perspectief op toetreding hebben
zo goed als mogelijk worden opgelost voordat een land lid wordt. Anders
vrezen deze leden dat het EU-toetredingsproces wordt vervuild met
bilaterale conflicten, wat de geloofwaardigheid van het toetredingsproces
aantast. Zij vragen de regering of er nog bilaterale conflicten tussen
Kroatië en buurlanden zijn die later voor problemen kunnen zorgen.
De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorstel van Rijkswet houdende goedkeuring van het op
9 december 2011 te Brussel tot stand gekomen Verdrag tussen de
Europese Unie (EU) en de Republiek Kroatië betreffende de toetreding van
de Republiek Kroatië tot de EU, met memorie van toelichting. Zij hebben
een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de D66-fractie onderschrijven de wenselijkheid van volledige
integratie van de landen in de Westelijke Balkan in de structuren van de
EU. Historisch, cultureel en geopolitiek kan de Westelijke Balkan niet van
de rest van Europa gescheiden worden. Het lidmaatschapsperspectief kan
daarnaast bijdragen aan noodzakelijke hervormingen in de regio. Deze
leden hebben kennis genomen van de positieve oordelen van de
Europese Commissie en het Europees Parlement van 12 oktober 2011
respectievelijk 1 december 2011 ten aanzien van de toetreding van
Kroatië.
Ten aanzien van de getrokken lessen uit de EU-toetreding van Bulgarije en
Roemenië en de principes van de verscherpte uitbreidingsstrategie
kunnen de leden van de D66-fractie zich in grote lijnen vinden in de
regeringsopstelling. Toetreding op basis van het committeren aan een
datum zonder dat aan de gestelde toetredingsvoorwaarden vervulling is
gegeven, is onwenselijk. Kandidaat-lidstaten moeten volledige invulling
hebben gegeven aan de voorwaarden voordat toetreding kan plaatsvinden. Het noemen van streefdata moet plaatsvinden wanneer de
onderhandelingen zich nabij het moment van afronding bevinden.
Commissaris Füle heeft voorgesteld om moeilijke hoofdstukken zoals de
hoofdstukken openbaar bestuur en gerechtelijk apparaat als eerste te
gaan behandelen. Ook de regering heeft aangegeven hier een voorstander
van te zijn. Is dit het vierde principe van de verscherpte uitbreidingsstrategie? Zo neen, wat is het verschil tussen de twee posities?
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met instemming
kennisgenomen van de goedkeuring van het toetredingsverdrag.
GroenLinks is een voorstander van uitbreiding van de Europese Unie op
voorwaarde dat de kandidaat-lidstaat volledig aan de Kopenhagencriteria
voldoet. Dit is in het wederzijds belang van de EU en de kandidaatlidstaat. Deelt de regering deze mening en is zij bereid deze ook actief uit
te dragen? Ook de monitoring kan op de steun van GroenLinks rekenen,
met dien verstande dat het hier niet om extra criteria gaat, maar om een
langdurigere controle van het voldoen aan de voorwaarden. Deelt de
regering deze interpretatie? De leden hebben nog enkele aanvullende
vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

4

Voelt de regering zich, wat de historische achtergrond betreft, gebonden
aan de conclusies van de Europese Raad te Thessaloniki van 2003 en is
het regeringsbeleid daarmee in overeenstemming?
Naast het bekende grensdispuut met betrekking tot de Baai van Piran,
hebben de leden van de GroenLinks-fractie kennisgenomen van kleinere
grensconflicten, onder andere met Servië. Zijn alle grensconflicten op dit
moment opgelost?
Paragraaf 1.5: Monitoring
De leden van de fractie van de VVD achten het van belang dat een
kandidaat-lidstaat wanneer deze toetreedt tot de EU niet alleen het acquis
communautaire heeft overgenomen, maar ook al bewezen heeft dit in de
praktijk toe te passen en zo een duurzaam en onomkeerbaar track record
opgebouwd te hebben. Is de regering van mening dat dit bij Kroatië op
eerder geconstateerde kritieke punten zoals bescherming van minderheden, corruptiebestrijding en onafhankelijkheid van de rechterlijke macht
inmiddels het geval is? Zo nee, is er voldoende vooruitgang om in juli
2013 wel positief van oordeel te zijn met betrekking tot track records op
deze punten? Op welke punten gaat dit volgens de regering moeizaam?
De leden van de VVD-fractie willen weten hoe het voor het eerst gehanteerde monitoringsproces van Kroatië verloopt en of er al signalen zijn
ontvangen hierover. In het geval van Kroatië is het nog mogelijk aan de
noodrem te trekken wanneer het land niet voldoet aan de gestelde eisen.
In welke gevallen zal de Nederlandse regering van deze noodrem gebruik
maken?
De leden van de fractie van de PvdA nemen er kennis van dat de EU
zekerheden heeft willen inbouwen voor de periode tussen afronding van
de toetredingsonderhandelingen en daadwerkelijke EU-toetreding. Het
heeft hiertoe een verscherpt monitoringsinstrument ingezet. De regering
heeft hier in Brussel op aangedrongen. De leden van de PvdA-fractie zien
de noodzaak en de voordelen van een strikte monitoring. De ingezette
hervormingen moeten verduurzamen en de Commissie moet hier op
toezien. De leden van de PvdA-fractie zijn met de regering van mening dat
bij terugval en/of structurele problemen er maatregelen moeten volgen. In
het uiterste geval zal er sprake kunnen zijn van uitstel van de toetredingsdatum. Eerdere ervaringen met uitbreiding leren immers dat de periode
voor de toetreding beter benut kan en moet worden om daadwerkelijke
verbeteringen te realiseren. In die context plaatsen de leden van de
PvdA-fractie de verscherpte monitoring.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de regering, bij monde van
de minister van Buitenlandse Zaken (Raad Algemene Zaken en Raad
Buitenlandse Zaken, 21 501–20, nr. 1067), heeft aangegeven dat versterkte
monitoring voor de periode tussen de afronding van de onderhandelingen
en de daadwerkelijke toetreding een «verzekeringspolis» is, en dat bij
terugval de mogelijkheid bestaat om de daadwerkelijke toetreding van
Kroatië «simpelweg uit te stellen». De regering stelt dat zij een huwelijk is
aangegaan onder huwelijkse voorwaarden. De leden van de PvdA-fractie
willen graag een toelichting van het kabinet over de «huwelijkse
voorwaarden» en vragen zich af welke gebeurtenissen of tekortkomingen
volgens de regering zouden moeten leiden tot uitstel van toetreding van
Kroatië tot de EU.
De leden van de PvdA-fractie hechten grote waarde aan de monitoring
van de voortgang aangaande maatregelen genomen ten behoeve van
onderhandelingshoofdstuk 23: de hervorming van de rechterlijke macht,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

5

het tegengaan van corruptie, de rechtsstatelijkheid en de positie van de
politie. De leden van de PvdA-fractie vragen zich af hoe de regering het
«track record» van Kroatië aangaande dit hoofdstuk beoordeelt. Tevens
willen de leden van de PvdA-fractie weten wat de resultaten zijn van de
Nederlandse inzet om de voortgang ten aanzien van hoofdstuk 23 mee te
nemen in de beoordeling of Kroatië in aanmerking komt voor toetreding
tot de Schengenzone.
De leden van de fractie van het CDA nemen er kennis van dat de regering
onder paragraaf 1.5 van de memorie van toelichting het monitoringsysteem toelicht voor de periode tussen afronding van de toetredingsonderhandelingen en de daadwerkelijke EU-toetreding. Hoe is op dit
verscherpte toezicht door Kroatië gereageerd?
Kan door de regering worden aangegeven hoe Kroatië scoort op het
terrein van de rechterlijke macht en fundamentele rechten, justitie en
veiligheid en mededinging in vergelijking met Bulgarije en Roemenië op
dit moment?
Wordt de nieuwe «robuuste» monitoringsstructuur, samen met de in 2006
aangescherpte methodiek van de toetredingsonderhandelingen, ook van
toepassing op alle komende, toekomstige, uitbreidingen?
Onder de provisies van onderhandelingshoofdstuk 23 valt ook de strijd
tegen corruptie, zoals de wetten op het gebied van belangenverstrengeling, vrije toegang tot informatie en de nieuwe politiewet. Kan de
regering een toelichting geven op hoe de voortgang op deze wetten is?
Heeft de regering al een positie ingenomen ten aanzien van de vraag of zij
gebruik zal maken van de algemene vrijwaringclausule en de twee
specifieke vrijwaringclausules?
De leden van de SP-fractie hechten er veel belang aan om te zien of
maatregelen die Kroatië heeft genomen op het gebied van rechterlijke
macht, fundamentele rechten en justitie en veiligheid ook resulteren in
tastbare resultaten. Zij vinden het echter een ongemakkelijke situatie dat
zij nu moeten oordelen over de toetreding van het land terwijl tegelijkertijd duidelijk is met het monitormechanisme dat de duurzaamheid van
bepaalde maatregelen nog moet worden aangetoond. Indien de eerste
rapportage van de Europese Commissie hen teleurstelt overwegen zij om
ervoor te pleiten de ratificatie op te schorten tot na de volgende
rapportage.
Tijdens de monitoring wordt ook gelet op de naleving van de mededingingsregels, specifiek de hervorming van de staalindustrie en scheepswerven. De leden van de SP-fractie zijn benieuwd naar de laatste stand
van zaken. Zij willen met name weten in welke mate de EU bijdraagt aan
een nieuw perspectief op werk voor de werknemers die door de EU-eisen
hun baan kwijtraken. Verder schrijft de regering dat de Kroatische
economie «structureel kwetsbaar» is. Wijst dit erop, vragen deze leden
zich af, dat het maar de vraag is of Kroatië duurzaam kan voldoen aan de
toetredingscriteria? Indien neen, kan de regering uitleggen wat ze met
deze passage bedoelt?
De leden van de fractie van D66 vinden monitoring voor het waarborgen
van de gereedheid van toetreding van groot belang. Zij kijken uit naar de
rapportages, waaronder de separate, zesmaandelijkse rapportages over
de rechterlijke macht, fundamentele vrijheden en justitie en veiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

6

De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering of de bescherming
van minderheden ook onder het monitoringsinstrument valt. Als dit niet
het geval is, is de regering dan van plan om Kroatië hier zo nodig op een
andere wijze op aan te spreken?
Paragrafen 1.6 tot en met 1.10
In april 2011 was nog maar 35% van de Kroaten voor toetreding van hun
land tot de Europese Unie, stellen de leden van de PVV-fractie. De
veroordeling van twee Kroatische generaals viel volledig verkeerd;
Europese vlaggen werden vertrapt en verscheurd door boze Kroaten.
Inmiddels is de krachtige Eurofiele lobby doorgedrongen, want in januari
stemde een meerderheid van de 44% opkomst voor toetreding tot de EU.
Veel nationale politici hebben de Kroaten opgeroepen «ja» te stemmen.
Zelfs oorlogsmisdadiger Gotovina, held van veel nationalisten, riep vanuit
zijn cel in Den Haag op tot instemming met EU-toetreding.
De PVV acht dit zeer begrijpelijk, want het komt de Kroaten immers
hartstikke goed uit: de Europese structuur- en cohesiefondsen gaan
vermoedelijk nog meer worden ingezet in de armste regio’s en Kroatië
gaat hiervan profiteren. De Unie haalt bij de feitelijke toetreding van
Kroatië wederom een dramatisch land binnen met de nodige problemen.
Ruim 17% van de bevolking is werkloos. Meer dan 140 000 banen
verdwenen de afgelopen twee jaar en het einde is voorlopig nog niet in
zicht. Naar verwachting zal de werkloosheid nog fors toenemen dit jaar.
De PVV vindt het daarom belachelijk dat er louter positieve betekenissen
worden toegekend aan de toetreding van Kroatië (zie pagina’s 17 en 18
van de memorie van toelichting). Zo wordt gesteld dat de Kroaten relatief
hoog zijn opgeleid en dat Kroatië bij toetreding op een paar landen na niet
de «armste lidstaat» zal zijn. De werkloosheid en belabberde financiële
situatie worden echter niet beschreven bij de argumenten voor toetreding.
Wat is de mening van de regering ten aanzien van de dramatische
economische situatie in Kroatië? Is dit geen reden om onmiddellijk op de
rem te trappen?
In het Europees Parlement is vorig jaar al ingestemd met toetreding
terwijl de politieke en economische hervormingen nog moesten gaan
plaatsvinden in Kroatië. Er wordt momenteel niet voldaan aan de
Kopenhagencriteria. Tijdens de Split Pride van vorig jaar ging het faliekant
mis en braken er rellen uit. In meerdere Midden- en Oost-Europese
landen, zowel binnen als buiten de Europese Unie, blijkt helaas maar al te
vaak dat het slecht is gesteld met de homo-emancipatie. Van Kroatische
en Nederlandse kant is na de rellen in Split toegezegd dat samengewerkt
zal worden om homofobie te bestrijden. Zoveel is er de Nederlandse
regering er dus aan gelegen om Kroatië bij de Europese familie te krijgen,
maar in hoeverre zijn de rechten van minderheden momenteel beschermd
in Kroatië?
Kroatië hoopt op haar blauwe ogen de eurozone in te mogen. Er wordt
nauwelijks gerept over ontslagen, ombuigingen of offers die het hele land
zal moeten brengen om aan de Europese richtlijnen te voldoen. Wat vindt
de regering van dit vooruitzicht? Toetreding tot de EU is toch een
gegarandeerde voorbode voor toetreding tot de Eurozone op de langere
termijn?
Kroatië zou tot de EU-familie kunnen toetreden op 1 juli 2013, dit is begin
2011 al bepaald. Dit gaat volledig in tegen de bewering van de Europese
Commissie dat de EU niet meer ruim van tevoren toetredingsdata zal
vaststellen. Het verleden leert dat bij het vaststellen van een toetredingsdatum de regels en criteria niet meer zo secuur gehandhaafd worden in
Brussel (zie de EU-toetreding door Bulgarije en Roemenië). De geschie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

7

denis lijkt zich te herhalen, de resultaten van Kroatië zijn nu immers ook
onder de maat en het eerste Kopenhagencriterium wordt niet eens
gehaald. Waarom is de regering van mening dat het allemaal wel in orde
zal komen?
Kroatië moet nu onder andere bewijzen dat corruptie van hoog tot laag
wordt bestraft, de corruptie is van hetzelfde niveau als Zuid-Afrika. Hoe
beoordeelt de Nederlandse regering op dit moment de corruptie en
georganiseerde misdaad in Kroatië? En wat zijn daarvan de gevolgen voor
Nederland mocht dit toetredingsverdrag definitief worden geratificeerd?
De PVV zet het Nederlands belang voorop. Als de Nederlandse regering
daadwerkelijk lessen wil trekken uit de toetreding van Bulgarije en
Roemenië, dan trapt de regering nu op de rem. Dan maar niet het braafste
jongetje van de klas, maar wel oog voor het nationale, Nederlandse
belang en dat van onze burgers. Minister Rosenthal van Buitenlandse
Zaken stelde begin vorige maand dat er nog veel werk aan de winkel is
voor Kroatië. Als Nederland echter deze zomer instemt met het Verdrag, is
er toch geen weg meer terug en ligt het initiatief om aan de noodrem te
trekken enkel nog in Brussel?
De leden van de fractie van het CDA constateren dat de regering schrijft
dat Kroatië een functionerende markteconomie is die een zeer vergaande
mate van vrijhandel kent met de EU en dat het, beter dan de overige
landen in de regio, in staat is geweest het hoofd te bieden aan de
economische crisis van 2008. Daarbij noemt de regering ook een aantal
kwetsbaarheden. Is deze bewering nog steeds correct? Immers, Kroatië
kent momenteel economisch een zeer moeilijke periode.
Kan de regering een toelichting geven op de cashflowcapaciteit van 75
miljoen euro in 2013 en 28,6 miljoen euro in 2014 om de nettopositie van
Kroatië te ondersteunen? Wat houdt deze post precies in?
De regionale grensbewaking is een enorme uitdaging voor Kroatië, in
zowel financieel, economisch als organisatorisch opzicht. Welke steun
krijgt het daarbij van de EU? Kan de regering een toelichting geven op de
opmerking «dat de kosten voor het onderdeel burgerschap, vrijheid en
rechtvaardigheid relatief hoog uitvallen, omdat zij gebaseerd zijn op een
verdeelsleutel die rekening houdt met de relatief lange buitengrens van
Kroatië bij toetreding»? Welke kosten betreft dit specifiek? Kan de regering
ingaan op de risico’s van de lange buitengrens van Kroatië?
Kan de regering een toelichting geven op de inzet op regionale bestrijding
van criminaliteit? Kan zij toelichten welke rol Kroatië kan vervullen in het
ondersteunen van andere Balkanlanden om zich rechtsstatelijk te
versterken? Met de toetreding van Kroatië ontstaat een nieuwe, harde
buitengrens van de EU in de Balkanregio. Kan de regering aangeven
welke effecten de toetreding van Kroatië zal hebben op de regionale
economische samenwerking op de Balkan?
De regering stelt op pagina 17 van de memorie van toelichting dat de
kosten van toetreding van Kroatië (na verrekening van EU-bijdragen en
EU-afdrachten) 180 miljoen euro bedragen voor de periode 2007–2013. Is
het mogelijk een indicatie te geven van de kosten van toetreding van
Bulgarije en Roemenië? En zo ja, waar liggen de verschillen tussen deze
drie landen?
Voor welke Nederlandse economische sectoren is de uitbreiding van de
EU met Kroatië met name interessant?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

8

Onder de politieke criteria wordt ook het respect voor de bescherming van
seksuele minderheden geschaard, zo stellen de leden van de GroenLinksfractie. Zij hebben de regering meerdere keren kritisch aangesproken over
de positie van seksuele minderheden in Kroatië. De leden van deze fractie
betreuren het dat er in de memorie van toelichting geen woord aan
gewijd is. Kan de regering zeggen wat de huidige staat is van de strijd
tegen de homofobie in Kroatië en in welke vorm Nederland daar
ondersteuning aan heeft geleverd?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben de indruk dat er in Nederland
veel misverstanden bestaan over toetreding van Kroatië. Deelt de regering
de mening van GroenLinks dat het belangrijk is dat de Nederlandse
bevolking op de hoogte is van de achtergrond en verwachte impact van
de toetreding van Kroatië? Is de regering van plan de in paragraaf 1.8
genoemde punten actief in de media uit te dragen?
Overigen
De leden van de D66-fractie constateren dat Nederland – en enkele andere
lidstaten – een zogenaamde «noodstop» voor toetreding wilden
inbouwen. Kan de regering aangeven waar deze noodstopprocedure
precies terug te vinden is in de memorie van toelichting?
2. Artikelsgewijze toelichting op het Toetredingsverdrag en de
Toetredingsakte (hoofdstuk twee van de memorie van
toelichting)
Artikelen van het Toetredingsverdrag
Als de leden van de SP-fractie het goed begrijpen dan worden met de
ratificatie van het toetredingsverdrag ook tegelijkertijd protocollen
goedgekeurd inzake de uitzondering van Tsjechië met betrekking tot het
Handvest van grondrechten en over de bezwaren van Ierland tegen het
Verdrag van Lissabon. Zij vinden dit een oneigenlijke vermenging van
zaken. Zij vragen de regering aan te geven wat de gevolgen zijn indien
deze protocollen met dit verdrag niet worden goedgekeurd.
Artikel 4 van de Toetredingsakte: Schengenacquis
Voor toetreding tot de Schengenzone zal de Europese Commissie een
apart rapport opstellen dat meegewogen wordt bij het besluit van de Raad
over toetreding van Kroatië, zo stellen de leden van de PvdA-fractie vast.
De regering heeft aangegeven dat Kroatië moet «ver-Schengen». De leden
van de PvdA-fractie vragen de regering hier meer uitleg over te geven en
aan te geven welke voorwaarden voor toekomstige toetreding van Kroatië
tot de Schengenzone zij het meest belangrijk of doorslaggevend vindt.
Tevens vragen de leden van de PvdA-fractie de regering welke maatregelen Kroatië volgens haar nu prioriteit moet geven in het traject van
«ver-Schengen» (Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken,
21 501-20, nr. 1067).
De leden van de fractie van de SP vragen of de regering kan bevestigen
dat als voorwaarde voor de opheffing van grenscontroles voor Kroatië
geldt dat er ook sprake moet zijn van een effectieve criminaliteitsbestrijding en effectief justitieoptreden. De leden van de SP-fractie vinden dit
een goede zaak. Kan de regering aangeven hoe na toetreding te zijner tijd
zal worden vastgesteld dat dit het geval is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

9

Artikel 5 van de Toetredingsakte: Economische en Monetaire Unie
De leden van de SP-fractie stellen vast dat toetreding tot de euro nu niet
aan de orde is volgens de regering. Volgens de leden van de SP-fractie is
met de crisis duidelijk geworden dat het voor sommige landen zelfs
onverstandig is om de euro in te voeren, zowel voor het land zelfs als voor
de rest van de EU. Sommige lidstaten hebben zelfs besloten helemaal niet
deel te nemen ondanks ze wel aan de voorwaarden voldoen en volgens
het toetredingsverdrag zouden moeten. Deze leden vragen zich dan ook af
of het niet geloofwaardiger en realistischer zou zijn geweest om de plicht
om de euro op termijn in te voeren los te laten? Daarnaast zijn deze leden
benieuwd hoe het land scoort op de «scoreboard» van macroeconomische onevenwichtigheden.
Artikel 15 van de Toetredingsakte: Aanpassingen secundaire wetgeving
De leden van de fractie van het CDA nemen er kennis van dat Kroatië
vanaf toetreding ook recht heeft op betalingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). De regering geeft daarvoor een berekening
op pagina 26 van de memorie van toelichting. Kan zij toelichten hoe groot
de Kroatische landbouwsector is in verhouding tot andere recentelijk
toegetreden EU-lidstaten?
De leden van de SP-fractie stellen vast dat Kroatië een derogatie heeft
zodat daar ondernemingen met een jaaromzet tot € 35 000,- zijn vrijgesteld van BTW in tegenstelling tot de rest van de EU waar de grens ligt op
€ 5 000,-. Kan de regering aangeven wat hiervoor de reden is? De leden
van de SP-fractie vinden het een aanzienlijk verschil. Gaat dit niet in
vooral de grensstreken voor concurrentieverschillen zorgen, vragen deze
leden zich af.
Artikel 18 van de Toetredingsakte: Overgangsmaatregelen
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat de regering aangeeft dat er
een overgangsregime inzake het werknemersverkeer in deze Toetredingsakte is ingesteld. Dit overgangsregime is identiek aan het overgangsregime dat in de Toetredingsakte van 2005 is opgenomen. Na de
toetreding van de tien Midden-Europese lidstaten (2004) en van Bulgarije
en Roemenië (2007) heeft Nederland gebruik gemaakt van deze
overgangsbepalingen. De regering schrijft dat Nederland hiervan ook
gebruik zal maken na de toetreding van Kroatië. Kan zij aangeven welke
andere EU-lidstaten ook gebruik zullen maken van deze overgangsbepalingen voor Kroatië?
Hoe zijn de fundamentele rechten van seksuele minderheden gewaarborgd en de vrijheid van uitoefening gewaarborgd in Kroatië? Wat is de
inzet van de Europese Unie op dit onderwerp, vragen de leden van de
CDA-fractie.
De leden van de SP-fractie vragen de regering welke definitie zij hanteert
om te bepalen of er straks sprake is van een ernstige verstoring op de
nationale arbeidsmarkt.
Deelt de regering de mening van GroenLinks dat het onwenselijk is dat
Duitsland en Oostenrijk een uitzonderingspositie hebben bedongen op het
vrij verkeer van diensten? Waarom is de regering hiermee akkoord
gegaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

10

Artikel 21 van de Toetredingsakte: Commissie
De leden van de SP-fractie missen duidelijkheid over de gevolgen voor de
Europese Commissie als na toetreding weer een extra lid toetreedt. Wat
zal zijn of haar taak zijn, vragen deze leden zich af.
Artikelen 36 tot en met 39 van de Toetredingsakte: Monitoringsmechanisme en vrijwaringsclausules
Zie hiervoor de inbreng behorend bij paragraaf 1.5 van de memorie van
toelichting.
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Van Haaster

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 183 (R 1975), nr. 4

11