Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

24 587

Justitiële Inrichtingen

Nr. 606

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2014
Hierbij ontvangt u mijn antwoord op het verzoek van de vaste commissie
voor Veiligheid en Justitie inzake de reactie van Spirit en Amsterbaken op
mijn schrijven van 3 september 20141. Spirit geeft aan dat deze brief,
waarin ik aangeef dat er geen alternatief is voor sluiting van de justitiële
jeugdinrichting (JJI) Amsterbaken, een deel van het proces weergeeft.
Verder vraagt Spirit specifieke aandacht voor een tweetal doelgroepen
namelijk de nachtdetentiegroep en de doelgroep die gecontroleerde
resocialisatie behoeven. Vooruitkijkend ziet Spirit een tweetal sporen voor
de nabije toekomst.
Voordat ik inhoudelijk inga op de voorstellen van Spirit, geef ik een
toelichting op het proces en de daarbij gestelde kaders.
Proces
Op 2 juli 2014 sprak ik met de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie
naar aanleiding van mijn brief van 14 mei 2014 betreffende de sluiting van
de JJI Amsterbaken per 1 januari 20162. Tijdens dit Algemeen Overleg
(AO) heb ik, in navolging van mijn reactie3 op de schriftelijke vragen van
de commissie, gesproken over de overwegingen die ten grondslag liggen
aan dit besluit. De afnemende capaciteitsbehoefte in de JJI’s in combinatie met de financiële problematiek van de Dienst Justitiële Inrichtingen
maakt dat ik dit besluit heb genomen. Tijdens het AO heb ik aangegeven
dat ik in overleg zou gaan met de sector om nogmaals te kijken of er
alternatieven zijn.
Naar aanleiding van de motie van het lid van Toorenburg heb ik in het
Voortgezet Algemeen Overleg (VAO) d.d. 3 juli 2014 de toezegging gedaan
dat mijn ministerie actief en constructief zal deelnemen aan het onder1

Kamerstuk 24 587, nr. 597.
Kamerstuk 24 587, nr. 580.
3
Kamerstuk 24 587, nr. 592.
2

kst-24587-606
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 24 587, nr. 606

1

zoeken van een alternatief voor sluiting van JJI Amsterbaken. Tijdens het
AO heb ik toegelicht dat de keuze deze keer niet op een rijksinrichting viel
maar op een particuliere inrichting. Dit heeft alles te maken met het feit
dat bij eerdere sluitingen al behoorlijk is gesneden in de rijksinrichtingen.
Daarbij voer ik ook de maatregel uit zoals opgenomen in het Masterplan
DJI om de overblijvende rijksinrichtingen te fuseren tot één jeugdinrichting, waardoor de overhead wordt beperkt. Een traject dat ingrijpend,
maar financieel noodzakelijk is en doorkruist zou worden als nu één van
deze rijksinrichtingen alsnog zijn deuren moet sluiten. De omvang van de
bezuiniging die ik onder meer realiseer door de samenvoeging van de
rijksinrichtingen, zou hierdoor niet haalbaar meer zijn.
Zoals ik tijdens de hiervoor genoemde overleggen met uw Kamer heb
aangegeven, diende bij de uitwerking van een alternatief plan voor de
sluiting van Amsterbaken rekening gehouden te worden met in ieder
geval de volgende criteria: een daling van de capaciteit met 80 plaatsen
waardoor de JJI-capaciteit uitkomt op 520 operationele JJI-plaatsen en 89
reserveplaatsen; een structurele besparing van € 16,4 miljoen op jaarbasis
met ingang van 2016; het plan heeft geen nadelige financiële effecten
voor samenvoeging rijks-JJI’s; geen verlies van justitiële werkgelegenheid
in de krimpregio’s (Noord- en Zuid-Nederland) conform de eerder
ingediende moties van Kamerleden Heijnen/Van Raak4 en Segers/
Schouw5; het plan moet draagvlak hebben bij alle JJI-directeuren. De
algemeen directeuren zijn hierover ingelicht na afloop van het VAO.
In mijn brief van 3 september 20146 informeerde ik u dat het overleg met
de sector niet tot reële alternatieven leidde voor de sluiting van de JJI
Amsterbaken. De sector heeft verschillende voorstellen de revue laten
passeren, maar dit leverde niet de structurele financiële besparing op
vanaf 2016.
Analyse risico’s na sluiting: focus op 2 doelgroepen
Spirit stelt een analyse op van de risico’s voor de regio na de sluiting van
JJI Amsterbaken. Spirit legt hierbij de focus op de nachtdetentiegroep en
de groep jongeren die gecontroleerde resocialisatie behoeven (de PIJ
jongeren). Voor beide doelgroepen heeft Spirit een «satelliet» voor ogen
om deze jongeren goed te controleren c.q. te begeleiden. Naar ik begrijp
zou dit een nieuwe voorziening zijn die in de gemeente Amsterdam
gehuisvest zou moeten zijn.
Het is interessant om te verkennen wat de opvangmogelijkheden zijn bij
de verschillende insluitingstitels7. Dit is ook wat vernieuwend is aan het
plan «JJI in transformatie». Wellicht dat een deel van de jeugdigen die
momenteel op titel van voorlopige hechtenis in Amsterbaken verblijft via
huisarrest en toepassing van EC, gecombineerd met een stevige
ambulante aanpak, buiten een JJI kan blijven. In dat kader financier ik ook
de huidige pilot forensische pleegzorg in Amsterdam. Zowel dit initiatief
als de geschetste plannen van Spirit passen in het constante streven om
de toepassing van voorlopige hechtenis zoveel mogelijk te beperken. Over
de inzet van EC als alternatief voor voorlopige hechtenis ben ik in gesprek
met de expertgroep jeugd van de Raad voor de Rechtspraak.

4

Kamerstuk 33 000 VII, nr. 9.
Kamerstuk 33 400 VI, nr. 46.
6
Kamerstuk 24 587, nr. 597.
7
Preventieve hechtenis, jeugddetentie en PIJ maatregel.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 24 587, nr. 606

2

Op initiatief van het Forensisch Consortium Adolescenten (ForCA)8 starten
binnenkort pilots vanuit JJI Amsterbaken en JJI Den Hey-Acker gericht op
intersectorale samenwerking. Focus ligt op het ontwikkelen van een
overdraagbare werkwijze voorzien van maatwerk en zoveel mogelijk
continuïteit van zorg- en hulpverlener. Dit om een succesvolle resocialisatie en re-integratie te bevorderen voor PIJ-jongeren waarbij intramuraal
gestart wordt wat extramuraal voortgezet kan worden. Aan JJI Intermetzo
en JJI Teylingereind is gevraagd te participeren in de pilot vanuit JJI
Amsterbaken. Dit is een innovatief traject waarin ik veel vertrouwen heb.
De eerste resultaten komen medio 2015 beschikbaar.
Tot slot
Spirit eindigt haar schrijven met het idee van een tweetal sporen: 1. het
bijstellen van de kaders om te komen tot een alternatief voor sluiting JJI
Amsterbaken of 2. het besluit aanvaarden onder voorwaarde dat Spirit de
eerder beschreven doelgroepen de zorg mag blijven bieden. Het besluit
om JJI Amsterbaken te sluiten is een gegeven. Met betrekking tot het
tweede spoor heb ik overleg met de gemeente Amsterdam om te
verkennen wat mogelijke alternatieven zijn voor bepaalde groepen
jongeren. Het is op dit moment echter nog wel te vroeg om te definiëren
welke doelgroep het exact betreft, wat de juridische verankering is en
welke voorziening daarbij haalbaar is. Onderdeel van deze verkenning zijn
tevens het inzichtelijk maken van de huidige samenwerkingsverbanden
tussen de ketenpartners en mogelijke toekomstige samenwerkingsstructuren. Ik heb vertrouwen in dit traject waarbij de resultaten van de
verkenning mogelijk in de praktijk getoetst worden. Ik zal u voor de zomer
2015 informeren over de voortgang c.q. resultaten van deze verkenning en
eventuele concrete vervolgstappen.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

8

ForCA is een samenwerkingsverband tussen JJI’s, 3RO, het NIFP, centra voor kinder- en
jeugdpsychiatrie en instellingen voor wetenschap en onderzoek. Het is gericht op beter zicht
krijgen op jongeren met een strafrechtelijke of civielrechtelijke maatregel, ernstige gedrags- en
andere problemen; die mogelijk een delict hebben gepleegd of waarvoor een hoog risico
bestaat en waarbij preventief werken voorop staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 24 587, nr. 606

3