Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

>

Retouracires Postbus 20011 2500 OA Den Haag

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
De minister, de heer drs. W. Koolmees
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

Bureau 1CT-Toetsng
Turfmarkt 147
Den Haag
Postbjs 20011
2500 EA Den Haag
www. rijksoverheid. ni
Contactpersoon
BIT@rijksoverheid.ni

Kenmerk
2018-0000126970

r D0 .LU
‘fliO
IU

U T

Datum
Betreft

Definitief BIT-advies project Eén uniforme betaalomgeving
Werkloosheidswet (1 UBO-WW)

Uw kenmerk
2017-0000155340

BiJage(n)
Definitief BIT-advies 1UBO-

Geachte heer Koolmees,
U heeft mij verzocht een toets uit te laten voeren door het Bureau ICT-toetsing
(BIT) op het project “Eén uniforme betaalomgeving, Werkloosheidswet” (1UBOWW) van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen. Het BIT heeft deze
toets inmiddels afgerond. Bijgaand treft u het definitieve advies aan.
In het kader van hoor en wederhoor heb ik u op 5 februari 2018 het concept BIT
advies toegezonden. Op 20 februari 2018 heeft u hierop een reactie gestuurd
waarin u aangeeft dat u geen opmerkingen hebt bij dit concept advies. In het
definitieve advies zijn enkele kleine tekstuele suggesties van uw ambtenaren
verwerkt.
Voor de volledigheid maak ik u erop attent dat nu de periode van vier weken
ingaat waarbinnen het BIT-advies met de bestuurlijke reactie naar de Tweede
Kamer dient te worden gestuurd.
De staa)seretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

drs. R.W. Knops

Pagina 1 van 1

Bureau ICT-toetsing

Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

>

Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag
Bureau la-Toetsing

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
de minister, de heer Drs. W. Koolmees
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

Turimarkt 147
Den Haag
Postbus 20011
2500 EA Den Haag
wwwHjksoverheid. ni

Kenmerk
2018- 0000 127001
Uw kenmerk
2017-0000155340

Datum

21 februari 2018

Betreft

Deflnitief BIT-advies project Eén uniforme betaalomgeving
Werkloosheidswet (1UBO-WW)

Geachte heer Koolmees,
Uw ambtsvoorganger, de heer Asscher, heeft het Bureau ICT-toetsing verzocht
een toets uit te voeren op het project 1UBO-WW, de overgang naar één uniforme
betaalomgeving voor de Werkloosheidswet. Opdrachtgever voor dit project is de
directeur Uitkeren van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV),
Na een korte samenvatting van ons begrip van het project geven we de conclusie
van onze toets en daarna werken we de analyse en adviezen nader uit, In dit ad
vies benoemen we alleen de belangrijkste risico’s voor het welslagen van het pro
j ect.
Het project 1UBO-WW is onderdeel van het traject 1UBO. Dat heeft tot doel het
applicatielandschap van de divisie Uitkeren te vereenvoudigen door de functionali
telt voor bruto-netto berekeningen voor alle wetten samen te brengen in het sys
teem Excasso:
De eerste stap in het traject 1UBO, 1LIBO-AW’, betrof de invoering van één
•
uniforme betaalomgeving voor de Arbeidsongeschiktheidswet. Deze omgeving
is per 1 januari 2018 in productie genomen.
Het project 1UBO-WW is stap twee en beoogt de betaalomgeving voor de uit
•
voering van de werkloosheidsregelingen te verwijderen uit het huidige claimsysteem WWO, en het aangepaste WWO-systeem aan te sluiten op Excasso.
Na 1UBO-WW volgt nog een derde stap waarbij de claimsystemen voor de
•
Ziektewet en een aantal kleinere werkloosheidsregelingen op dezelfde manier
worden aangesloten op Excasso als de systemen voor AW en WW.
Het traject 1UBO is op zijn beurt een belangrijk onderdeel van een veel omvang
rijker rationalisatie- en vernieuwingstraject binnen de divisie Uitkeren van UWV.
Daarbij wordt het appilcatielandschap dat vele tientallen applicaties omvat in
stappen vereenvoudigd en vernieuwd. Het totale traject zal naar verwachting nog
minstens tien jaar in beslag nemen.
-

-

Over dit project heeft het 8ff in 2016 een advies uitgebracht (Kamerstuk 26448,
nr. 573)
Pagina 1 van 5

Bureau la-Toetsing

Datum
21 rebruari 2018

Het project 1UBO-WW is gestart op 1 januari 2017 en is volgens de planning gereed op 1 april 2020. De invoering van de gewijzigde systemen is voorzien per 1
januari 2020. UWV heeft de kosten van 1UBO-WW in september 2017 becijferd op
14,9 miljoen euro. Inclusief risico-opslag is een budget beschikbaar van 16,8 mil
joen euro.
De conclusie van onze toets luidt als volgt:
Het project 1UBO-WW is een volgende logische stap in de door UWV gekozen
aanpak van de vernieuwing van het IT-landschap van de divisie Uitkeren. We zien
op dit moment voor 1UBO-WW geen grote risico’s die de slaag kans bedreigen. Wij
zien wel een aantal beperkte risico’s die tot vertraging en extra kosten van dit
project kunnen leiden.
Uitgaande van de huidige plannen van UWV denken wij dat de bestaande sys
temen nog zeker acht jaar mee moeten kunnen. Wij vinden het dan ook van be
lang te melden dat de continuïteit van de betrokken systemen ons inziens nog
niet voldoende is zeker gesteld.
Wij adviseren aanvullende maatregelen te nemen voor zowel uitvoering van
1UBD-WW als voor de continuïteit van de betrokken systemen.

Wij lichten onze conclusie hieronder toe.
NAAST I.UBO-WW OOK AANDACHT NODIG VOOR ZEKER STELLEN CONTI
NUITEIT HUIDIGE SYSTEMEN

Het project 1UBO-WW is een volgende stap in een veel omvangrijker rationalisa
tie- en vernieuwingstraject waarbij het applicatielandschap van de sector Uitkeren
van UWV in stappen wordt gemoderniseerd. UWV heeft veel ervaring opgedaan in
het project 1UBO-AW. Wij vinden het in dat licht een goede zaak dat 1UBO-WW
grotendeels door hetzelfde team wordt uitgevoerd dat ook 1UBO-AW heeft gerea
liseerd. We zien op dit moment voor 1UBO-WW geen grote risico’s die de slaag
kans bedreigen. Wel zien we nog een aantal belangrijke aandachtspunten, zowel
voor een goede start van 1UBO-WW als voor het verzekeren van de continuïteit
van de betrokken systemen.
A.

Nog aantal beperkte risico’s voor welslagen LIJBO-WW

Binnen het project 1UBO-AW zijn belangrijke lessen geleerd. UWV wil deze lessen
binnen 1UBO-WW toepassen om zo te komen tot een beheerst realisatietraject.
Wij zien een aantal beperkte risico’s die tot vertraging en extra kosten kunnen lei
den:
Overleg tussen UWV en SZW heeft nog niet geleid tot formele afspraken over
een beleidstreeze voor het WW-domein. Deze is noodzakelijk omdat er naast
de uitvoering van het 1UBO-WW project geen ruimte is voor het implemente
ren van substantiële beleidswijzigingen. Ook zijn er nog geen afspraken met
het ministerie van Financiën over mogelijke consequenties voor de voorgeno
men herziening van de inkomstenbelasting.

Pagina 2 van S

Bureau ICT-ToetsinQ
Datum
21 februari 2018

•

Het project wil het voortbrengingsproces voor het WW-domein versnellen en
in lijn brengen met de werkwijze die is ontstaan in de laatste fase van 1UBOAW. Die werkwijze kenmerkt zich door ontwerpen meer iteratief op te stellen,
eerder ketenbreed te testen en eerder releases naar de acceptatleomgeving
te brengen. Deze verbeteringen zien wij voor 1UBO-WW nog onvoldoende uit
gewerkt, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de WW-omge
ving. Mogelijk gaat dit bij aanvang leiden tot onnodige vertraging.
Bij 1UBO-WW is een belangrijke stap gezet doordat alle noodzakelijke sys
teemaanpassingen voor de start van het project zijn geïnventariseerd. We
zien in het project echter nog geen uitgewerkte testaanpak, terwijl de volg
orde van testen mede bepalend is voor de prioritering en de planning van de
softwareontwikkeling. Immers, in het project moeten functionele wijzigingen
in WWO en Excasso synchroon gerealiseerd en getest worden. Bij 1UBO-AW is
dat onvoldoende gebeurd, waardoor extra kosten zijn gemaakt en veel testwerk, waaronder de verschillenanalyses, pas helemaal op het eind konden
worden uitgevoerd. Ook is de testaanpak belangrijk voor zekerheid over de
kostenschatting. De potentieel forse kosten van aanvullende hardware voor
testen bij 1UBO-WW zijn nu slechts globaal geraamd.

0127001

B. Continuïteit systemen ResaFasa, WWO en Excasso nog onvoldoende
verzekerd
UWV gaat in globale plannen uit van vernieuwing van de systemen ResaFasa,
WWO en Excasso binnen zes tot acht jaar vanaf nu. UWV wil op die manier conti
nuïteitsproblemen voor zijn. Het vernieuwen van deze systemen is risicovol, zeker
wanneer gekozen wordt voor volledige nieuwbouw. Wij begrijpen uit de onb,an
gen documenten dat het UWV hier naar neigt, zij het in stappen. Vernieuwing kan
bovendien worden vertraagd als gevolg van wetswijzigingen of andere onvoor
ziene omstandigheden.

Gezien alle onzekerheden denken wij dat UWV de continuïteit van ResaFasa,
WWO en Excasso dan ook voor minstens acht jaar tot 2026 zeker moet stel
len, ongeacht welke vernieuwingsplannen UWV ontwikkelt. Binnen onze toets
hebben wij de continuïteitrisico’s niet uitputtend onderzocht, maar we zien wel dat
de continuïteit van deze belangrijke systemen nog niet is zeker gesteld voor de
komende acht jaar:
Er is onzekerheid over de continuïteit van het applicatieonderhoud van
ResaFasa en WWO. Het contract met de externe partij die ResaFasa en WWO
onderhoudt is in 2016 geëxpireerd. Er is sindsdien sprake van een zoge
noemde ‘technische uitzondering’, waarbij een nieuwe aanbesteding is uitge
steld. UWV hanteert als lijn dat een dergelijke technische uitzondering binnen
vijf jaar moet zijn opgelost. Er zal dus voor 2021 een oplossing moeten zijn
voor het continueren van de dienstverlening, en wij zien hier nog geen duide
lij kheid.
De systemen ResaFasa en WWO zijn gebaseerd op het operating system
•
OpenVMS. De huidige leverancier ondersteunt dit platform nog drie jaar, tot
2021. Op dit moment heeft UWV geen duidelijk inzicht in de continuïteit van
het platform en de daarvan afhankelijke software na 2021. De nieuwe Open
VMS-Ieverancier VMS software heeft een roadmap voor OpenVMS opgesteld
—

-

Pagina 3 van 5

Bureau ICT-Toetsing
Datum

21 februari 2018

•

en het UWV moet de implicaties hiervan voor haar systemen nog onderzoeken. Daardoor is er nog geen duidelijk zicht op stappen die nodig zijn om
de continuïteit van de betreffende systemen voor de middellange termijn te
garanderen, terwijl dit in onze ogen wel urgent is.
In 2016 is het contract met leverancier APG, die het onderhoud uitvoert op
het Excasso-systeem, verlengd tot eind 2020. APG was niet bereid zich voor
een periode langer dan vijf jaar te committeren. UWV voert nu gesprekken
met APG over wie het onderhoud na 2020 gaat uitvoeren en hoe de specifieke
kennis die daarvoor nodig is kan worden behouden. Zolang die gesprekken
niet leiden tot concrete keuzes en afspraken is continuïteit van dit systeem op
de middellange termijn ook onzeker.

QÛ1270O1

ADVIES

De divisie Uitkeren van UWV staat de komende jaren voor de belangrijke uitda
ging om de juiste keuzes te maken bij het vernieuwen van het bestaande IT-sys
temen en tegelijkertijd de continuïteit van de dienstverlening zeker te stellen. De
functionaliteit van deze systemen is complex, onder andere door grote hoeveelhe
den data over langlopende gevallen, in de tijd wijzigende wetgeving, grote volu
mes en omvangrijke ketenafhankelijkheden. Die complexiteit zorgt voor een lange
doorlooptijd bij wijzigingen. Dat vraagt om een aanpak die, ongeacht de keuzes
die gemaakt worden voor (parallel lopende) vernieuwing, altijd de middellange
termijn continuïteit van de bestaande systemen garandeert.
1.

Neem aanvullende maatregelen voor uitvoering van 1UBO-WW

Om de uitvoering van het project 1UBO-WW zo goed mogelijk te beheersen, advi
seren we u om UWV op korte termijn de volgende maatregelen te laten nemen:
•
Formaliseer de beleidsfreeze die voor 1UBO-WW noodzakelijk is in een Kabi
netsbesluit, net als bij 1UBO-AW. Doe dat in elk geval voor uw eigen beleidsterrein en zo mogelijk ook voor de relevante belastingwetgeving.
•
Maak afspraken over de wijze waarop binnen het project in de WW-omgeving
wordt omgegaan met versnelling in het functioneel ontwerpen, het ketenbreed testen en releasemanagement, en voer de nieuwe werkwijze gecontro
leerd in.
•
Werk de testaanpak en testplanning verder uit. Maak een globale invulling
van de vijf geplande releases per systeem waarbij rekening wordt gehouden
met een optimale volgorde van testen. Focus vooral op het sneller kunnen uit
voeren van verschillenanalyses tussen de huidige en de aangepaste sys
temen. Breng op basis hiervan de benodigde hardware voor het testen in
beeld en stel zo nodig de geraamde testkosten bij.
2. Verzeker de middellange termijn continuïteit van de huidige systemen

Zoals hierboven betoogd zal UWV zeker moeten stellen dat ResaFasa, WWO en
Excasso nog minimaal acht jaar mee kunnen. Vraag UWV daarom op korte ter
mijn de continuïteitsrisico’s van deze systemen in kaart te brengen. Onderzoek
daartoe in ieder geval het volgende en neem maatregelen:
Pagina 4 van 5

Bureau ICT-Toetsin
Datum
21 februarî 2018

•

•

Breng de actuele kwaliteit van de programmatuur en documentatie in beeld.
Onderzoek continuïteit van de onderliggende technologie, waaronder de plat
forms (zoals OpenVMS), databases en alle programmatuur die noodzakelijk is
bij de voortbrenging en het gebruik van de systemen, zoals cle compilers en
Excasso-specifieke ontwikkelhulpmiddelen.
Breng leverancierscontracten in beeld en onderzoek mogelijkheden voor het
verlengen van ondersteuning. Neem maatregelen om continuïteit van (ex
terne) dienstverlening zeker te stellen.
Breng de benodigde kennis voor de komende jaren in kaart en zorg dat even
tuele hiaten worden ingevuld.

“00127001

UWV kan dit onderzoek ook gebruiken als basis voor beslissingen over vernieu
wing. Hoewel QpenVMS vandaag de dag bijvoorbeeld minder gangbaar is, wil dit
niet per definitie zeggen dat een systeem opnieuw gebouwd dient te worden. Al
ternatieven zoals een bewuste keuze voor het blijven toepassen van deze techno
logie of conversie naar een meer gangbare technologie kunnen zo ook beter afge
wogen worden tegenover het veel risicovollere nieuwbouwen van een compleet
systeem.

Wij danken UWV voor hun openheid en medewerking. Wij hebben waardering
voor het streven van UWV om via een voorzichtige, evolutionaire aanpak, het be
staande iT-landschap in stapjes te vernieuwen. Dit is in onze ogen de enige juiste
aanpak die past bij de situatie waarin UWV zich bevindt. Wij hopen dat wij met dit
advies een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren van dit streven.
Met de meeste hoog achting,
narens het Bureau ICT-toetsing,

Hns Wanders,
CIO Rijk

Pagina 5 van 5