Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

26 234

Vergaderingen Interim Committee en
Development Committee

Nr. 133

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 maart 2013
Ten behoeve van het algemeen overleg op woensdag 10 april over het
IMF en op donderdag 11 april over de Wereldbank zend ik u, mede
namens de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, de geannoteerde agenda voor de vergaderingen van het
International Monetary and Financial Committee (IMFC) en het
Development Committee (DC), die op 20 april 2013 plaatsvinden in
Washington DC.
De minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-26234-133
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

1

Geannoteerde agenda voor het algemeen overleg in de Tweede
Kamer over de inzet van het Koninkrijk der Nederlanden tijdens
de vergaderingen van het International Monetary and Financial
Committee (IMFC) en het Development Committee (DC) op 19 en
20 april 2013.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

Inleiding IMF
Economische situatie
Rol IMF in de crisis
IMF quota en governance
IMF surveillance
Recente ontwikkelingen IMF middelen
IMF middelen en instrumentarium voor lage inkomenslanden
Inleiding Wereldbank
Ontwikkelingsagenda
Moderniseringsagenda

2
2
4
5
6
7
8
9
9
12

De Voorjaarsvergadering van het IMF/Wereldbank, die op 19 en 20 april in
Washington DC zal plaatsvinden, komt dit keer bijeen tegen de achtergrond van een fragiel en traag mondiaal herstel, aanhoudende mondiale
onevenwichtigheden, en hoge schuldposities van de grootste
economieën.
Dit is de eerste Voorjaarsvergadering in de nieuwe kiesgroepsamenstelling bij het IMF. De samenstelling van de Wereldbank kiesgroep is
onveranderd. België zal als IMFC-lid de gezamenlijke IMF-kiesgroep
vertegenwoordigen bij de IMFC onderdelen. De ministers van Financiën
van België en Nederland zijn lid van het IMFC op een jaarlijks roterende
basis. In 2014 is Nederland IMFC-lid. België en Nederland leveren
daarnaast beurtelings de bewindvoerder van de kiesgroep voor een
periode van vier jaar. Nederland levert tot 2016 de eerste bewindvoerder.
De inzet van het Koninkrijk tijdens het IMFC wordt in goed overleg met
België en de andere kiesgroeplanden opgesteld.
Onderstaand komen eerst de voor het IMF relevante onderwerpen aan de
orde. Daarna wordt ingegaan op de relevante zaken ten aanzien van de
Wereldbank.
1. Inleiding IMF
De Voorjaarsvergadering staat voor het IMF in het teken van de internationale financieel-economische situatie en de IMF quota en governance
hervormingen. Hieronder worden deze onderwerpen en de inzet van het
Koninkrijk besproken. Daarnaast wordt ingegaan op de rol van het IMF in
de crisis en wordt een overzicht gegeven van de financiële middelen van
het IMF. Tot slot wordt ingegaan op de IMF middelen voor lage
inkomenslanden.
2. Economische situatie
Het mondiale economische herstel verloopt aarzelend en blijft voorlopig
fragiel. De groeiramingen voor de wereldeconomie voor 2013 zijn licht
naar beneden bijgesteld tot 3,5%. Het eurogebied verkeert in een milde
recessie. Ook de groei van andere ontwikkelde landen blijft achter bij de
verwachtingen. In de opkomende landen, vooral in Azië, is de economische motor krachtiger, waardoor deze landen een belangrijker deel van
de mondiale groei trekken. Opkomende economieën moeten echter
waken voor de opbouw van nieuwe financiële risico’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

2

Hoewel het herstel in het eurogebied aarzelender verloopt dan gehoopt en
verwacht, is de situatie op de financiële markten sinds eind 2012 sterk
verbeterd. De goedkeuring van het tweede Griekse programma, de
aanpak van de problemen in de Spaanse bankensector, de versterking van
de financiële vangnetten met de inwerkingtreding van het ESM en niet in
de laatste plaats de aankondiging van Outright Monetary Transactions
(OMT) door de ECB waren hier mede debet aan. Maar belangrijker voor de
lange termijn groeivooruitzichten is dat in de eurozone een begin is
gemaakt met het noodzakelijke balansherstel om de hoge schulden in de
private en publieke sector af te bouwen. Tegelijkertijd hebben veel
eurolanden structurele hervormingen in gang gezet om het groeivermogen van de economie duurzaam te verstevigen. De ontwikkeling naar
een solide herstel is niet gemakkelijk en moet worden geplaatst in een
perspectief van zeker enkele jaren.
Tabel 1: Voorspellingen reële bbp-groei wereldeconomie en belangrijkste economieën
Meest recente raming

Wereld (ECB)
Wereld (OECD)
Wereld (IMF)
Eurogebied
VS
Japan
China

Herziening tov
vorige raming

2012

2013

2014

2013

3,1
2,9
3,3
–0,4
2,3
2,0
7,8

3,3
3,4
3,5
–0,2
2,0
1,2
8,2

4,0
4,2
4,1
1,0
3,0
0,7
8,5

–0,2
–0,8
–0,3
–0.3
–0.1
0.0
0.0

Ramingen wereldeconomie: ECB sept/dec 2012; OECD mei/nov; IMF WEO updates juli 2012 / jan
2013. Ramingen grootste economieën: IMF WEO update jan 2013.

Voornaamste risico’s voor de wereldeconomie
De risico’s voor de wereldeconomie zijn nog steeds grotendeels
neerwaarts. Het verloop van de Europese schuldencrisis blijft een duidelijk
risico. Hoewel de acute stress op de financiële markten is afgenomen
kunnen onverwachte tegenvallers ervoor zorgen dat de onzekerheid en
nervositeit op de markten tijdelijk weer toenemen.
De onzekere budgettaire situatie in de VS vormt een tweede belangrijk
risico. De groei in de VS is weliswaar krachtiger dan in andere ontwikkelde
economieën, tegelijkertijd zijn er een aantal onderliggende kwetsbaarheden in de economie die neerwaartse risico’s vormen. De overheidsfinanciën zijn met een geraamd begrotingstekort van 8,3% bbp over 2012
en een geraamde staatsschuld van 106,7% bbp niet gezond. Een geloofwaardig budgettaire consolidatiestrategie voor de middellange en lange
termijn ontbreekt vooralsnog. Het gedeeltelijke akkoord in januari over het
stopzetten van de belastingenverlagingen heeft het risico op een grote en
abrupte consolidatie (de fiscal cliff) aanzienlijk verminderd, maar de
onzekerheid is echter nog niet voorbij. De komende maanden is nieuwe
besluitvorming nodig over onder andere het schuldenplafond. Ten slotte
is het huidige akkoord onvoldoende om de Amerikaanse overheidsfinanciën op een houdbaar pad te brengen.
Een derde risico zijn de effecten van langdurig lage rentes en ruim
monetair beleid. De centrale banken van de grootste ontwikkelde landen
maken op dit moment gebruik van onconventionele maatregelen,
gemotiveerd door de zwakke economische vooruitzichten en landenspecifieke ontwikkelingen, zoals hoge werkloosheid in de VS, risico’s van
deflatie in Japan en een verstoord monetair transmissiemechanisme in
het eurogebied. Onconventioneel monetair beleid moet echter niet in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

3

plaats komen van structurele hervormingen bedoeld om economieën op
een duurzaam pad te krijgen. Dit geldt voor alle landen. Daarnaast
brengen deze maatregelen ook neveneffecten en risico’s met zich mee,
zoals excessieve risicobereidheid op financiële markten en spanningen op
de valutamarkt. Opkomende economieën zijn kwetsbaar voor hernieuwde
sterke kapitaalinstromen omdat deze binnenlandse financiële onevenwichtigheden kunnen vergroten, bijvoorbeeld in de vorm van hoge
kredietgroei, tekorten op de lopende rekening en/of zeepbellen op de
onroerend goedmarkt. Hoewel deze onevenwichtigheden ook binnenlandse oorzaken kunnen hebben, kan de kapitaalinstroom de risico’s
vergroten.
Beleidsprioriteiten
Om de risico’s voor de wereldeconomie te verminderen is het in de eerste
plaats nodig dat individuele landen zich structureel versterken. Een
geloofwaardige budgettaire consolidatiestrategie is essentieel om het
vertrouwen van financiële marktpartijen terug te winnen of te behouden.
Dit geldt vooral voor de kwetsbare landen in het eurogebied, maar zeker
ook voor andere ontwikkelde economieën zoals de VS en Japan. Naast
deze noodzakelijke consolidatie is het cruciaal dat landen hun groei- en
concurrentievermogen versterken met structurele hervormingen, met
name op arbeids- en productmarkten. Daarnaast maakt de hoge
werkloosheid in veel ontwikkelde economieën hervormingen op de
arbeidsmarkt een beleidsprioriteit. Overigens is een hoger structureel
groeivermogen, ook tegen de achtergrond van de vergrijzingproblematiek, voor veel landen van belang.
Daarnaast is de voortgang van crisisresolutie en regelgeving voor de
financiële sector cruciaal. Op korte termijn dient transparantie over de
omvang van slechte activa de basis te bieden voor herkapitalisaties of
afwikkeling van zwakke instellingen. Op middellange termijn moeten
verhoogde kapitaaleisen (bijvoorbeeld voor banken onder Bazel III en voor
verzekeraars onder Solvency II), stevige resolutie en herstelplannen en
macroprudentiële raamwerken worden geïmplementeerd om toekomstige
crises te vermijden of te mitigeren. Deze prioriteiten gelden niet alleen
voor Europa, maar voor alle ontwikkelde en opkomende landen. Het IMF
moet in samenwerking met andere organisaties als de FSB waken over
deze voortgang en een gelijk internationaal speelveld.
3. Rol IMF in de crisis
Het IMF speelt een cruciale rol in de bestrijding van de crisis. Het
Koninkrijk benadrukt het belang van IMF-betrokkenheid bij probleemlanden, gegeven zijn specifieke expertise, onafhankelijke adviesrol en blik
op mondiale economische en financiële stabiliteit.
In het eurogebied speelt het IMF, in samenwerking met Europese partners,
een belangrijke rol in de programmalanden Griekenland, Portugal en
Ierland. Hier hebben de langjarige ervaring met het ontwikkelen van
beleidsconditionaliteit en de co-financiering van het IMF bijgedragen aan
stevige en geloofwaardige aanpassingsprogramma’s. Versterkte surveillance van Spanje ondersteunt het ESM-programma voor de Spaanse
bankensector. Het Financial Sector Assessment Program (FSAP) van de
EU biedt een kans om de huidige architectuur voor financiële stabiliteit en
recente voorstellen, bijvoorbeeld voor een bankenunie, kritisch door een
externe partij te laten toetsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

4

Ook in het Midden-0osten en Noord-Afrika speelt het IMF samen met
andere internationale financiële instellingen een constructieve rol in het
begeleiden van landen in hun transformatieproces en het stabiliseren van
de economie. Het IMF heeft naar aanleiding van de Arabische lente in de
afgelopen maanden programma’s afgesloten met twee landen in de regio
(Marokko en Jordanië) en staat gereed met technische assistentie en
eventuele programma’s voor andere kwetsbare landen.
4. IMF quota en governance
In IMFC- en G20-verband was er het afgelopen halfjaar veel aandacht voor
de ratificatie en implementatie van het pakket van quota en governance
hervormingen (14e quotaherziening) dat de Raad van Gouverneurs eind
2010 is overeengekomen. Deze hervormingen zijn bedoeld om de
legitimiteit en effectiviteit van het IMF verder te vergroten.
Verdubbeling quotamiddelen en verschuiving stemgewichten
Afgesproken is de quotamiddelen te verdubbelen en de New Arrangements to Borrow (NAB), het noodfonds van het IMF, gelijktijdig en
overeenkomstig te verkleinen. De quotaverhoging brengt tevens een
verschuiving van de stemgewichten teweeg, maar wordt pas effectief
indien voldoende IMF-leden instemming van hun parlementen hebben
verkregen.1 Het streven was om in het najaar van 2012 de hervormingen
te effectueren. Deze deadline is niet gehaald door het ontbreken van de
noodzakelijke instemming door de VS. Het Koninkrijk heeft de benodigde
stappen voor de ratificatie doorlopen en vraagt andere landen dit ook
spoedig te doen.2
Reductie Europese vertegenwoordiging in Raad van Bewindvoerders
Tijdens de IMF Jaarvergadering in oktober 2012 stond de viering van de
nieuwe IMF kiesgroep centraal. De kiesgroep – bestaande uit landen uit de
voormalige Nederlandse kiesgroep, België en Luxemburg – is in
november 2012 van start gegaan.3 Nederland en België hebben hiermee
invulling gegeven aan de afspraak dat twee stoelen van ontwikkelde
Europese economieën in de IMF-Board vrij worden gemaakt voor
opkomende economieën. Ondanks dat ook drie andere Europese
kiesgroepen een bijdrage hebben aangekondigd4, is de hervorming van
de IMF-board nog niet afgerond. Het Koninkrijk heeft verantwoordelijkheid
genomen en door zich proactief op te stellen, hebben Nederland, België
en Luxemburg zich verzekerd van een stevige, toekomstbestendige
kiesgroep die een leidende rol behoudt.
1

De quotaverhoging wordt pas effectief indien 70 procent van het stemgewicht heeft ingestemd
met de quotaverhoging en 85 procent van het stemgewicht en 3/5 van de 188 landen heeft
ingestemd met de wijzigingen in de Articles of Agreement. Deze wijziging van de Articles of
Agreement is nodig om de verschuiving in de Raad van Bewindvoerders te faciliteren. Begin
februari 2013 had 77% van het lidmaatschap met de quotaverhoging ingestemd. Met de
wijziging van de Articles of Agreement heeft 71 procent van het lidmaatschap en 133 van de
landen ingestemd.
2
De Tweede Kamer is via kamerbrief 26 234 nr. 110 geïnformeerd over de quotaverhoging en het
nieuwe Nederlandse aandeel, dat vervolgens is verwerkt in de eerste suppletoire begroting van
2011. Het Koninkrijk heeft na de goedkeuring van de Staten Generaal van de eerste suppletoire
begroting 2011 het IMF laten weten met het nieuwe Nederlandse quotum te kunnen
instemmen. De wijzigingen in de Articles of Agreement zijn via de stilzwijgende procedure aan
de Staten Generaal voorgelegd, instemming daarmee is op 12 december 2011 bereikt. Op
25 januari 2012 is het IMF geïnformeerd over de instemming.
3
De Tweede Kamer is hierover via kamerbrief 26 234 – nr 125 geïnformeerd.
4
Zwitserland deelt zijn stoel met Polen. In de kiesgroep met Noordse landen roteren de Baltische
staten mee op de stoel van bewindvoerder. In de kiesgroep met Oostenrijk zullen vanaf 2014
Turkije, Tsjechië en Hongarije beurtelings de bewindvoerder gaan leveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

5

Algemene quotaherziening
Afgesproken is dat de volgende (15e) quotaherziening in januari 2014
moet zijn afgerond. Het quotum bepaalt de financiële bijdrage en het
stemgewicht van landen in het IMF en dient als richtlijn voor de toegang
van landen tot financiële steun.5 Het afgelopen jaar heeft een review
plaatsgevonden van de formule die de basis vormt voor het vaststellen
van de quota. Uit het verslag van de Raad van Bewindvoerders over de
review blijkt dat de posities na intensieve discussies nog ver uit elkaar
liggen, al kon enige overeenstemming bereikt worden over de
bouwstenen voor een aangepaste formule. Mede naar aanleiding van de
IMFC Deputies-vergadering van 8 januari jl. heeft de Raad van Bewindvoerders op 30 januari besloten om de discussie over de herziening van
de quotaformule te continueren en deze samen te nemen met de 15de
quotaherziening. Het Koninkrijk verwelkomt het samenvoegen van de
herziening van de formule met de algemene quotaherziening.
Tijdens de onderhandelingen heeft het Koninkrijk zich opgesteld als
constructieve partner en ingezet op een simpele en transparante formule
die een goede reflectie geeft van de financieel economische positie van
landen in de wereld. De huidige quotaformule, waarin BBP en openheid
een grote rol spelen, zorgt op dit moment al voor een stevige
verschuiving van quota naar opkomende economieën. Grote veranderingen in de quotaformule lijken daarom niet noodzakelijk om een juiste
weerspiegeling van de financieel economische positie van landen weer te
geven. Het Koninkrijk zal zich inzetten voor een succesvolle afronding van
de 15e quotaherziening in januari 2014.
5. IMF surveillance
IMF-surveillance staat aan de basis van mondiale crisispreventie en is
daarom een prioriteitsgebied voor het Koninkrijk. Het IMF heeft sinds de
crisis al een aantal stappen genomen om zijn surveillance te versterken.
Belangrijkste hiervan is de in 2012 geïntroduceerde Integrated Surveillance Decision (ISD), die een basis biedt voor het IMF en het lidmaatschap
om elkaar te kunnen aanspreken op beleid met grensoverschrijdende
effecten door middel van peer pressure. Daarnaast heeft de IMF Board in
december ingestemd met een raamwerk (institutional view) om
problemen op het terrein van kapitaalstromen en de kapitaalrekening op
een gecoördineerde en consistente wijze te kunnen aanpakken.
IMF-advies zal in eerste instantie focussen op de stappen die landen zelf
kunnen zetten – op het gebied van macro-economisch beleid, financiële
regelgeving en macroprudentieel beleid – om risico’s als gevolg van
volatiele kapitaalstromen tegen te kunnen gaan. Pas als deze stappen zijn
genomen maar niet effectief blijken, kan de mogelijkheid van tijdelijke,
transparante en gerichte kapitaalrestricties overwogen worden. Deze
restricties mogen echter niet leiden tot uitstel of afstel van benodigde
macro-economische aanpassingen. Landen die hun kapitaalrekening
liberaliseren dienen rekening te houden met de volgtijdelijkheid van
hervormingen (sequencing) om financiële risico’s te vermijden. Het
Koninkrijk verwelkomt de verduidelijking van de rol van het IMF op het
terrein van kapitaalstromen en kapitaalrekeningen, waar multilaterale
coördinatie de kans vergroot dat landen voldoende rekening houden met
de grensoverschrijdende gevolgen van beleid. Het Koninkrijk kijkt tevens
uit naar de operationalisering van dit raamwerk in het kader van reguliere
bilaterale en multilaterale surveillance. Naar verwachting zal de discussie
hierover in het voorjaar in de IMF Board plaatsvinden.
5

Om de quota-aandelen te bepalen wordt een formule gebruikt die momenteel bestaat uit de
variabelen BBP, openheid, variabiliteit en reserves.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

6

In lijn met de recente evaluatie van IMF programma’s in de periode van
2002 tot september 2011, zal het IMF zich de komende maanden buigen
over het ontwikkelen van betere risico- en schuldhoudbaarheidanalyses.
In het licht van de recente schuldencrisis verwelkomt het Koninkrijk de
inspanningen van het Fonds om zijn analyse van begrotingsbeleid en
overheidschuld te versterken waardoor risico’s tijdig kunnen worden
geïdentificeerd. Tegen deze achtergrond zet het Koninkrijk in op de
verbetering van onderliggende aannames van schuldhoudbaarheidanalyses (met betrekking tot groei, primair saldo en rentevoet). Daarnaast is
het van belang dat gevoeligheidsanalyses meer rekening houden met
landspecifieke factoren.
Tevens is het Koninkrijk van mening dat IMF-advies op het gebied van
mondiale economische en financiële stabiliteit verder kan worden
verbeterd. Daarom verwelkomt het Koninkrijk een aantal studies over
macroprudentieel beleid die na de Voorjaarsvergadering zullen worden
gepresenteerd. Deze zullen de interactie tussen de financiële sector en de
reële economie beter in kaart brengen en richting kunnen geven aan de
vraag hoe onevenwichtigheden in het systeem te herkennen en ondervangen zijn. Het is van cruciaal belang dat de rol van het Fonds zelf en zijn
surveillance-instrumenten op dit gebied worden verduidelijkt.
6. Recente ontwikkelingen IMF middelen
Aanhoudende spanningen op mondiale markten, die in grote mate
voortvloeiden uit problemen in Europa, vroegen eind 2011 om een
aanvullende gecoördineerde beleidsreactie ten einde een diepe mondiale
crisis te voorkomen. Hoewel daadwerkelijke beleidsaanpassingen en
preventie de eerste verdedigingslinie blijven, is het wat het Koninkrijk
betreft belangrijk een geloofwaardig, stevig en mondiaal financieel
vangnet te hebben. Via EFSF en ESM heeft het eurogebied daartoe zelf
belangrijke stappen gezet. Tegelijkertijd heeft het IMF ook een verantwoordelijkheid, voor de financiering van mogelijke programma’s voor zowel
eurolanden als ook voor landen buiten de eurozone die kunnen worden
geraakt. Het Koninkrijk heeft daarom eind 2011 ingezet op een tijdelijke
ophoging van de IMF middelen; eurolanden besloten tijdens de Europese
Raad van 9 december 2011 om EUR 150 miljard aan nieuwe bilaterale
leningen aan het IMF te verstrekken. Door aanvullende leningen van
andere IMF leden, bedraagt de overeengekomen tijdelijke middelenuitbreiding van het IMF thans USD 461 miljard. Inmiddels hebben 21 landen
de onderliggende bilaterale leenovereenkomsten met een totale waarde
van USD 391 miljard getekend. Het Koninkrijk spreekt de verwachting uit
dat overige landen dit voorbeeld voor aanvang van de IMF/WB Voorjaarsvergadering volgen. Het Koninkrijk draagt EUR 13,61 miljard bij aan de
tijdelijke ophoging van de IMF middelen.
Totaal

Nederlandse bijdragen (na in werking
treden XIVe hervorming)
wisselkoers 21 feb 2013
SDR mld.

Quota-middelen huidig (SDR 238 mld)
Extra quota-middelen na XIVe hervorming (SDR
238 mld)
NAB na XIVe hervorming
Nieuwe bilaterale tijdelijke lening (USD 461 mld)
PRGT-lening
PRGT subsidie
PRGT ESAF

EUR mld.
5,16

5,88

3,57
4,59
11,94
0,50
0,0095
0,45

4,07
5,23
13,61
0,57
0,01
0,51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

7

7. IMF middelen en instrumentarium voor lage inkomenslanden
De IMF Board heeft begin 2012 formeel ingestemd met de afspraak uit
2009 om SDR 0,7 miljard (EUR 0,8 miljard, huidige wisselkoers) aan
buitengewone opbrengsten uit de IMF goudverkoop in te zetten voor het
Poverty Reduction and Growth Trust (PRGT) om concessionele leningen
aan lage inkomenslanden (LICs) te kunnen faciliteren. In 2012 heeft
Nederland haar aandeel hierin toegezegd aan het PRGT (SDR 15,18 mln /
EUR 17,39 mln). Begin 2013 is besloten de resterende additionele
opbrengsten (SDR 1,75 mrd / EUR 2,00 mrd), waarvan het aandeel van het
Koninkrijk SDR 40 mln (EUR 45,82 mln) is – ook in te zetten voor het PRGT.
Nederland was aanvankelijk voorstander van het inzetten van (een deel
van) de opbrengsten van de goudverkoop voor het versterken van de
Precautionary Balances (PBs), een interne buffer van het Fonds, omdat
onduidelijk was in hoeverre er sprake was van een tekort aan
PRGT-middelen. Uit een aanvullende IMF analyse bleek dat de opbouw
van de PBs voldoende wordt geacht terwijl de PRGT vanaf 2014 over
onvoldoende middelen beschikt. Het Koninkrijk kon daarom instemmen
met het inzetten van goudverkoopopbrengsten voor het versterken van de
PRGT.
De discussie over de financiering van het PRGT na 2014 zal de komende
tijd gevoerd moeten worden. Het inzetten van de opbrengsten van de
goudverkoop is niet afdoende om aan de verwachte vraag naar concessionele leningen te kunnen voldoen. In april 2013 zal er in de Board over dit
onderwerp gesproken worden en zal het IMF een raming maken van de
benodigde middelen. Een andere mogelijke financieringsbron is nieuwe
bilaterale bijdragen. Omdat het Koninkrijk al een belangrijke donor is, zet
het in op toezeggingen van andere traditionele en nieuwe donorlanden
zodat evenredig wordt bijgedragen door alle donoren. Daarnaast zullen de
selectiecriteria om in aanmerking te komen voor de concessionele
financieringsinstrumenten van invloed zijn op de verwachte vraag. Ook zal
er in april een aanvullende evaluatie plaatsvinden van de ervaringen met
het instrumentarium naar aanleiding van de evaluatie die in 2012
plaatsvond. Deze zal zich met name richten op een aantal opties die het
IMF zal uitwerken voor de aanpassing van de selectiecriteria van de
leenfaciliteiten zodat deze flexibeler kunnen worden ingezet. Daarbij zal er
nadrukkelijk aandacht zijn voor de macro-economische uitdagingen in
(zeer) kleine landen (minder dan 1,5 miljoen inwoners) en hoe zij
passende ondersteuning van het IMF kunnen krijgen De economische
ontwikkeling in deze landen is relatief volatiel en vermindering van
kwetsbaarheden vereist maatwerk. Tenslotte is bij de evaluatie van het
instrumentarium de herziening van het beleid van IMF en Wereldbank op
het gebied van schuldenlimieten van belang (debt limits policy). Dit beleid
is gebaseerd op het gezamenlijke Debt Sustainability Framework (DSF)
van het IMF en de Wereldbank. Het ziet erop toe dat de wijze waarop
landen zich financieren aansluit bij hun draagkracht en de institutionele
capaciteiten van een land (o.a. schuldmanagement). IMF en Wereldbank
zullen in maart een aantal opties aan de Board presenteren voor nadere
uitwerking.
Het Koninkrijk ziet de evaluatie van de leenfaciliteiten voor LICs en de
aanverwante discussies graag tegemoet. Het zal haar inzet baseren op de
uitkomst van de studies van het IMF. In deze discussies blijft het Koninkrijk
voorstander van het flexibeler inzetten van een aantal leenfaciliteiten,
zodat de leningen beter aansluiten bij de behoeften van LICs, boven het
creëren van nieuwe leeninstrumenten. Hierbij dient het IMF binnen zijn
mandaat te blijven, welke is gericht op korte en middellange termijn
betalingsbalansschokken. Een nauwe samenwerking met de Wereldbank
is hierbij van belang aangezien zij elkaar op dit gebied kunnen aanvullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

8

8. Inleiding Wereldbank
De verwachting is dat president Kim tijdens de bijeenkomst van het
Development Committee (DC) de eerste contouren van zijn strategie voor
de Wereldbank Groep (WBG) uiteen zal zetten. Op 1 juli is hij een jaar in
functie. Hij heeft de afgelopen periode benut om binnen en buiten de
organisatie input te vergaren over het functioneren en de rol van de Bank
in een veranderende wereld.
Het Koninkrijk ziet uit naar de visie van president op de uitdaging voor de
WBG om zelfredzaamheid van ontwikkelingslanden te bestendigen en te
versterken. De WBG, als mondiale speler en leverancier van (technische)
kennis en financiële producten voor zowel midden- als lage inkomenslanden, vormt een belangrijk deel van het fundament van de internationale ontwikkelingsinspanning. Hoewel nieuwe geldstromen en actoren
steeds belangrijker worden, kan de Wereldbank door kennis en schaalvoordelen op innovatieve wijze leiderschap blijven tonen binnen de
internationale hulparchitectuur.
Het Koninkrijk zet daarom in op een effectieve en relevante WBG. Het
Koninkrijk roept de WBG daarbij op oog te houden voor beleidscoherentie
en complementariteit, zowel binnen de Groep als met andere actoren. Dat
betekent ook zaken, waar andere actoren meer expertise hebben, aan hen
overlaten. Het Koninkrijk verwacht dat de WBG zichzelf blijft uitdagen in
het formuleren van ontwikkelingsdoelstellingen. In dit licht verwelkomt
het Koninkrijk reeds informeel gedane uitspraken van president Kim dat
hij de overkoepelende missie van de Wereldbank – een wereld zonder
armoede – via drie (meetbare) doelstellingen wil bereiken:
1. Einde van extreme armoede: het percentage mensen dat leeft van
minder dan USD 1,25 per dag moet in 2027 zijn afgenomen tot 3%.
Dit vergt continuering van de lineaire trend in de bestrijding van
armoede die in 1981 ca. 52% bedroeg en in 2008 nog ca. 22%.
2. Werken aan gedeelde welvaart: inkomensgroei voor de onderste 40%
van de bevolking moet minimaal gelijk zijn aan de gemiddelde
economische groei in een land.
3. Economische ontwikkeling op duurzame basis: hiervoor is nog geen
kwalitatieve indicator voorgesteld.
Het is van belang dat deze agenda aansluit bij de post-2015 agenda van de
millennium ontwikkelingsdoelen (MDGs) die in de VN wordt geformuleerd. Het Koninkrijk verwelkomt de benoeming van een Wereldbankgezant voor dit proces. De onderwerpen die het Koninkrijk tijdens deze
voorjaarvergadering bij de Wereldbank onder de aandacht wil brengen,
worden in onderstaande paragrafen nader toegelicht. Ze zijn gevat onder
de ontwikkelingsagenda (w.o. armoedebestrijding, global governance en
economische ontwikkeling), en de moderniseringsagenda (resultaten,
effectiviteit en interne organisatie). IDA (het zachte leningenloket) staat
tijdens de voorjaarsvergadering niet zelfstandig op de agenda. Het
Koninkrijk zal de bijeenkomst wel benutten om en marge van de vergadering met verschillende partijen te spreken over de onderhandelingen
van de volgende middelenaanvulling IDA-17.
9. Ontwikkelingsagenda
Inleiding
Internationale samenwerking is in beweging. Klassieke ontwikkelingshulp
voor arme landen komt niet meer alleen uit het Noorden/Westen en is niet
langer de enige geldstroom. Nieuwe vormen en actoren worden steeds
belangrijker. De Wereldbank staat voor de taak hierop in te spelen en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

9

eigen relevantie waar te blijven maken. Het Koninkrijk is ervan overtuigd
dat de WBG in staat is om een toonaangevende en coördinerende rol te
blijven spelen op armoedebestrijding en global governance.
In het kader van armoedebestrijding zet het Koninkrijk sterk in op
onderwerpen die ruime aandacht verdienen, zoals duurzaamheid, gender
(en Seksuele Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR)), vrede en
veiligheid, en werkgelegenheid. Dit overlapt in grote mate met de
onderwerpen die de Wereldbank in de laatste edities van het World
Development Report aansneed: klimaatverandering (2010), conflict en
veiligheid (2011), gendergelijkheid (2012), en werkgelegenheid (2013). De
convergentie van doelstellingen mag echter niet leiden tot gemakzucht.
Het Koninkrijk blijft daarom actief bijdragen aan beleidsdiscussies binnen
de Wereldbank. Over twee jaar verloopt de 2015-deadline voor de
millennium ontwikkelingsdoelen (MDGs) en zal de internationale
gemeenschap zich moeten gaan richten op post-2015 doelen. Niet alle
MDGs zullen in 2015 zijn bereikt, met name in fragiele staten. Hier ziet het
Koninkrijk een belangrijke toekomstige rol voor de Wereldbank. Voor het
Koninkrijk zijn de volgende speerpunten van belang.
Armoedebestrijding
Het Koninkrijk streeft in fragiele staten een benadering na die gericht is op
herstel van onderling vertrouwen op korte termijn en opbouw van
instituties en inclusieve politieke processen op lange termijn. Dit vereist
voorspelbaarheid en lokale presentie. Het Koninkrijk blijft bij de Bank
pleiten voor gekwalificeerde capaciteit in het veld. Het regionale kantoor
in Nairobi functioneert goed en zou als voorbeeld kunnen dienen voor
verdere veldpresentie. Het Koninkrijk steunt de betrokkenheid van de
WBG bij de New Deal on Engagement in Fragile States. Dit breed
gedragen initiatief verdient blijvende steun. Fragiele staten vormen een
speciaal aandachtspunt tijdens de aanstaande IDA-17 onderhandelingen.
Hier zal het Koninkrijk ook inzetten op bovenstaande punten en streven
naar een goede balans tussen flexibiliteit en prudente besteding van
middelen.
Waterbeheer behoort tot de kerncompetenties van het Koninkrijk, of het
nu gaat om beheer en inrichting van stroom- en kustgebieden, om
duurzame irrigatie- en drainagetechnologie, of om de preventie van, en
verlichting na, humanitaire noodsituaties. Tijdens de voorjaarsvergadering zal het Koninkrijk met de Wereldbank een side event organiseren
ter markering van de start van de tweede fase van het Water Partnership
Program. Het Water Partnership Program heeft tot doel: (i) verhoging van
de waterproductiviteit in de landbouw, (ii) veilige delta’s en verbeterd
stroomgebied beheer en (iii) toegang tot veilig drinkwater en sanitaire
voorzieningen. Het Koninkrijk kan zo haar waterkennis aan de Wereldbank
tonen en het testen van innovatieve concepten bevorderen.
Het Koninkrijk hecht er zeer aan dat de Wereldbank zich blijft inzetten om
de uitdagingen ten aanzien van gender equality aan te gaan. Zoals ook in
het World Development Report 2012 verwoord, zet het Koninkrijk in op
gelijke economische kansen. De WBG kan hiervoor in ontwikkelingslanden
het nodige draagvlak ontwikkelen door succesvolle voorbeelden in
verschillende landen te introduceren. Het is hierbij wel van belang dat
succes niet wordt afgemeten aan het feit dat over gender is nagedacht in
de totstandkoming van programma’s. Het meenemen en adresseren van
genderaspecten dient tot betere ontwikkelingsresultaten te leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

10

Het waarborgen van voedselzekerheid op langere termijn vraagt om een
brede aanpak, omdat het gaat over zowel voldoende voedselproductie en
de toegang van mensen tot voedsel, als de kwaliteit van het voedselpakket. In dat kader vraagt het Koninkrijk vooral aandacht voor de
productieketen van de agrarische sector (boer(inn)en, verwerkende
bedrijven). Daarbij zijn goed functionerende marktmechanismen
essentieel, niet alleen om fysieke toegankelijkheid (distributie, logistiek,
opslag) te waarborgen, maar ook vanwege het belang van goede
prijsvorming. Het Koninkrijk steunt de rol van de WBG bij de ontwikkeling
van de private landbouwsector in ontwikkelingslanden. Via de International Finance Corporation (IFC), de private sectorarm van de Wereldbank,
verschaft het Koninkrijk middelen die de toegang voor boer(inn)en tot
financiële diensten en producten verbeteren.
Global Governance en Internationaal Publieke Goederen
Naast armoedebestrijding ziet het Koninkrijk een rol voor de WBG op het
terrein van Global Governance en Internationaal Publieke Goederen
(IPGs). Het wereldwijde netwerk en de brede aandeelhouderschapstructuur bieden goede kansen voor het ontwikkelen van de noodzakelijke
kennis en kunde om, als fundament in de internationale hulparchitectuur,
grensoverschrijdende IGP doelstellingen te realiseren en fragmentatie te
voorkomen.
Een voorbeeld is klimaat. De internationale gemeenschap werkt toe naar
een mondiaal groen klimaatfonds. Zolang dit fonds nog niet operationeel
is, is klimaatfinanciering verspreid over een groot aantal (kleinere)
fondsen. De WBG speelt hierbij een belangrijke rol. De Bank «heeft
projecten op het gebied van mitigatie en adaptatie en het beheert de
Climate Investment Funds, het Adaptatiefonds en de Global Environmental Facility (GEF). Het Koninkrijk hecht aan duurzame klimaatdoelstellingen en onderzoekt hoe deze doelstellingen kunnen worden bereikt,
mede op basis van innovatieve financieringsmechanismen met de private
sector. Het Koninkrijk zal tijdens de voorjaarsvergadering, o.a. tijdens de
Ministerial High Level bijeenkomst over duurzame klimaatfinanciering,
benadrukken dat openheid en inclusiviteit verder moeten worden
verbeterd wil de WBG haar toegevoegde waarde op dit terrein kunnen
waarmaken. Tevens zal het belang van aandacht voor gender en goed
bestuur bij de klimaatfondsen worden benadrukt.
Economische ontwikkeling en enabling environment
In de relatie met middeninkomenslanden zet het Koninkrijk in op een
combinatie van armoedebestrijding en economische ontwikkeling. De
verschillende onderdelen van de WBG spelen hierbij een rol. Via
overheids- en private sectorleningen en garanties kan de Bank bijdragen
aan het behalen van het demographic dividend, het realiseren van
economisch groei door toename van het arbeidspotentieel. Het Koninkrijk
zet vooral in op private sector ontwikkeling (PSO) en good financial
governance, waaronder bij de heffing en inning van belastingen. Daarbij
ziet het Koninkrijk ook een rol weggelegd voor de Wereldbank om landen
in bijvoorbeeld de Eurozone te ondersteunen bij benodigde hervormingen. Het Koninkrijk is van mening dat de Wereldbank veel kennis en
expertise in huis heeft die toepasbaar is in landen die structurele
hervormingen willen doorvoeren, ongeacht het niveau van economische
ontwikkeling. In dit licht steunt het Koninkrijk de betrokkenheid van de
Wereldbank bij verbetering van het ondernemingsklimaat in Griekenland.
Deze technische assistentie gebeurt op basis van zogenaamde fee-based
service (betaalde dienstverlening).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

11

Private sector ontwikkeling draagt bij aan zelfredzaamheid van mensen in
ontwikkelingslanden. Economische groei is uiteindelijk een optelsom van
vele ondernemingen die inkomen en werkgelegenheid creëren. Een goed
ondernemingsklimaat is van belang voor zowel lokaal opererende
bedrijven als voor internationaal opererende bedrijven. Het Koninkrijk zet
in op een aantal pijlers, zoals verbetering van (handels)wet- en regelgeving; infrastructuurontwikkeling; en financiële sector ontwikkeling. Op
al deze terreinen wordt nauw met de WBG samengewerkt via specifieke
trust funds. De groei van de private sector moet met zorg voor mens en
milieu gebeuren. Het Koninkrijk zal de WBG-loketten daarom blijven
wijzen op het belang van internationaal maatschappelijk verantwoord
ondernemen (IMVO) en een duurzaam aanbestedingenbeleid.
Een goed functionerend belastingsysteem is een belangrijke randvoorwaarde voor economische ontwikkeling en een betrouwbaar investeringsklimaat. Voordelen van economische groei komen niet altijd op
evenwichtige wijze ten goede aan de bevolking, wat de bijdrage aan
armoedevermindering beperkt. Het Koninkrijk benadrukt het belang van
good financial governance zodat belastinginning eerlijk en transparant
verloopt en ten goede komt aan publieke goederen of achtergestelde
bevolkingsgroepen. Hierdoor wordt ontwikkelingshulp minder noodzakelijk. De Wereldbank en het IMF ondersteunen landen hierbij.
10. Moderniseringsagenda
Het Koninkrijk vraagt continu aandacht voor klantgerichtheid en effectiviteit van de Wereldbank Groep. Daartoe steunt het Koninkrijk de stappen
die de Wereldbank zet om de resultaatgerichtheid van de organisatie en
het instrumentarium te verbeteren. Tegelijkertijd zet het Koninkrijk in op
versobering van het beloningsbeleid.
Resultaatgerichtheid en value for money
De focus op resultaten van de WBG sluit nauw aan bij de Nederlandse
inzet. De financiële inspanning moet uitmonden in aantoonbare vermindering van armoede. Value for money is een verdieping van de resultatenagenda: de druk op de begroting dwingt tot een focus op die resultaten,
die het meeste opleveren. Doel daarbij is zowel het maximaliseren van
ontwikkelingsimpact, als het kostenefficiënt inzetten van middelen.
In dit kader heeft president Kim reeds aanzetten gegeven die de Bank
moeten moderniseren. De eerste indrukken zijn positief en worden door
het Koninkrijk ondersteund.
De WBG moet «the master clinicians of development» voortbrengen. De
Bank moet niet alleen «diagnoses» stellen, maar juist ook kunnen
«opereren». Succesvolle programma’s uit het veld worden dan ook
maatgevender dan briljante analyses in het hoofdkantoor (evidence-based
solutions).
De efficiëntie van de organisatie kan worden verbeterd door het bureaucratische proces kritisch tegen het licht te houden. Nu duurt het soms
twee jaar voordat een project daadwerkelijk wordt geïmplementeerd. De
Wereldbank Groep streeft met een meer resultaatgerichte benadering ook
een andere risicobenadering na: minder strikt afvinken van een reeks van
voorwaarden, meer verantwoording achteraf op basis van (al dan niet)
behaalde resultaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

12

Verder vindt een fundamentele herziening van het aanbestedingsbeleid
plaats, middels de zogenaamde Procurement Review. Het Koninkrijk is
sinds de start van het herzieningsproces nauw betrokken. Het Koninkrijk
beschouwt een effectief en efficiënt aanbestedingsproces als een
onmisbaar element voor ontwikkelingsimpact. Kwaliteit moet een
belangrijkere plek als gunningscriterium krijgen in aanbestedingsprocessen en er moet meer aandacht komen voor innovatieve manieren van
aanbesteden, waarbij technische kwaliteit, standaarden en IMVO-criteria
meespelen. Zodoende kan worden gewaarborgd dat een klantland waar
voor zijn geld krijgt. Tegelijkertijd geeft een beter aanbestedingsproces
een eerlijkere kans voor het Nederlandse bedrijfsleven om aanbestedingen te winnen. De WBG is momenteel bezig de contouren van het
nieuwe beleid op te schrijven, waarna consultaties zullen volgen. Het
nieuwe aanbestedingsbeleid zal in het voorjaar van 2014 ter goedkeuring
worden voorgelegd aan de Raad van Bewindvoerders.
Beloningsbeleid
Het Koninkrijk blijft zich inzetten voor een beloningsbeleid dat concurrerend is, maar ook de doelstellingen van de Wereldbank als een publieke
ontwikkelingsinstelling weerspiegelt. De Wereldbank is net als het IMF en
andere IFIs niet in staat geweest de indruk weg te nemen dat het
beloningsbeleid het beste van twee werelden verenigt: private sector
salarissen met publieke sector arbeidsvoorwaarden. Dit geldt vooral voor
werknemers met een vast contract. Daarom spoort het Koninkrijk de
Wereldbank aan om de arbeidsvoorwaarden te versoberen. Dit wordt
gedaan met gelijkgezinde landen. Met deze landen heeft het Koninkrijk
zich sinds 2011 stelselmatig tegen loonsverhogingen gekeerd. De alliantie
is echter (nog) te klein om loonsverhogingen tegen te houden. Wel is in
2012 de voorgestelde loonsverhoging van bewindvoerders, mede door
een Nederlandse tegenstem, zowel bij de Wereldbank als het IMF niet
doorgegaan. Dit was voor het eerst ooit. Beloningsbeleid bij internationale
instellingen, zoals de Wereldbank, blijft echter een ingewikkelde en
gevoelige discussie. Dit komt doordat niet alle donorlanden eensgezind
zijn en veel ontwikkelingslanden en opkomende economieën, de
klantlanden van de Bank, achter een relatief genereus beloningsbeleid
staan. Zij vrezen dat versobering van de arbeidsvoorwaarden zal leiden tot
minder gekwalificeerd personeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 234, nr. 133

13