Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

30 174

Voorstel van wet van de leden Halsema, Kalma
en Van der Ham houdende verklaring dat er
grond bestaat een voorstel in overweging te
nemen tot verandering in de Grondwet,
strekkende tot opneming van bepalingen inzake
het correctief referendum

Nr. 21

BRIEF VAN DE LEDEN HALSEMA, KALMA EN VAN DER HAM
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
’s-Gravenhage, 29 maart 2010
Tijdens de plenaire behandeling van onderhavig voorstel van wet (d.d.
25 maart 2010) hebben de indieners, bij monde van mevrouw Halsema,
gereageerd op het amendement van de leden Anker en Schinkelshoek
(30 174, nr. 19) dat beoogt drempels voor het houden van een referendum
in de Grondwet vast te leggen. Mevrouw Halsema wees daarbij onder
andere op de gevolgen van het wettelijke verankeren van een vereist
opkomstpercentage van 50% wil de uitslag van een referendum bindend
zijn. Mevrouw Halsema gaf een alternatief ter overweging dat naar de
mening van de indieners meer recht doet aan de representativiteit van
een referendum.
Zij gaf ter overweging om in plaats van opkomstpercentage vast te leggen
dat er een minimum vereist percentage van de kiesgerechtigden nodig
moet zijn wil de uitslag van een referendum bindend zijn. In dat geval zou
indien bij een referendum een meerderheid zich tegen het wetsvoorstel
uitspreekt en deze meerderheid ten minste 30% omvat van heb die kiesgerechtigd waren aan het referendum deel te nemen, het wetsvoorstel
vervallen. Op verzoek van enkele leden van uw Kamer sturen wij u hierbij
enkele rekenvoorbeelden die wellicht ter verheldering kunnen dienen.
Bij wijze van voorbeeld wordt aangenomen dat er 10 miljoen kiesgerechtigden zijn.
Volgens het genoemde amendement Anker/Schinkelshoek is behalve een
meerderheid die zich tegen een wetsvoorstel uitspreekt ook een opkomstpercentage van ten minste 50% tegenstemmers (dus 5 miljoen uitgebrachte stemmen) benodigd om een wetsvoorstel te laten vervallen.
De door de indieners voorgehouden variant gaat niet uit van een
opkomstpercentage, maar wel van een meerderheid van de stemmers die
zich tegen een wetsvoorstel uitspreekt die tevens ten minste 30% van de
kiesgerechtigden (in het gebruikte rekenvoorbeeld dus 3 miljoen
personen) omvat.

KST142098
0910tkkst30174-21
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 174, nr. 21

1

Opkomstdrempel 50%

Minimum 30% kiesgerechtigden
tegen wetsvoorstel

opkomst:
tegenstemmen:

5 miljoen
2,8 miljoen

wetsvoorstel vervalt

wetsvoorstel blijft in stand

opkomst:
tegenstemmen:

4 miljoen
3 miljoen

wetsvoorstel blijft in stand

wetsvoorstel vervalt

opkomst:
tegenstemmen:

7 miljoen
3,6 miljoen

wetsvoorstel vervalt

wetsvoorstel vervalt

opkomst:
tegenstemmen:

2,9 miljoen
2,8 miljoen

wetsvoorstel blijft in stand

wetsvoorstel blijft in stand

Naar onze mening biedt de variant waarin gekozen wordt voor een
minimum van het aantal vereiste kiesgerechtigden een betere garantie
voor de representativiteit van een referendum omdat in deze variant een
normale meerderheid van de opgekomen kiezers onvoldoende is om een
wetsvoorstel te doen vervallen. Bovendien sluit dit aan bij eerdere wetsvoorstellen ten aanzien van het correctief referendum1.
Halsema
Kalma
Van der Ham

1

Verandering in de Grondwet, strekkende tot
opneming van bepalingen inzake het correctief Referendum (26 156, nr.1) en de Tijdelijke
Referendumwet (27 034, nr. 1)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 174, nr. 21

2