verzoekt�de�regering�voorts,�te�onderzoeken�of�en�zo�ja,
hoe�deze�taken�zonder�product-�en�bedrijfschappen�zouden�kunnen�worden�ondergebracht;

2
PBO�SER
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�verslag�van�een�algemeen�overleg�met�de�minister
van�Sociale�Zaken�en�Werkgelegenheid�over�het�toezichtverslag�PBO�SER�2009�(32500-XV,�nr. 56).
De�beraadslaging�wordt�geopend.

De�heer�Aptroot�(VVD):
Voorzitter.�Ik�wil�beginnen�met�de�oppositiepartijen�hartelijk�te�bedanken,�want�zij�gunden�ons�geen�vervolgoverleg�met�de�minister�over�zijn�recente�brief�voorafgaand
aan�dit�VAO. Dus�was�er�geen�andere�mogelijkheid�voor
de�twee�regeringsfracties�en�de�gedoogfractie�om�dan�zelf
bijeen�te�komen.�Ons�uitgangspunt�daarbij�is�dat�het�dossier�product-�en�bedrijfschappen�tot�een�conclusie�moet
leiden�op�basis�van�de�feiten�en�mogelijkheden.�De�VVD�–
dat�zal�niet�nieuw�zijn�–�wil�af�van�de�verplichte�ondemocratische�organisatie�en�hoge�heffingen,�maar�dan�moet
je�wel�aangeven�hoe�je�de�wettelijke�taken,�de�medebewindstaken�onderbrengt.�Daarnaast�zijn�er�enkele�aanvullende�taken�die�in�het�belang�van�ondernemers�moeten
blijven,�zoals�de�functies�van�het�Diergezondheidsfonds.
De�vraag�is�hoe�die�onder�te�brengen�en�verantwoord�te
financieren.
De�VVD�wil�met�andere�fracties�tot�de�beste�keuze�komen.�Iedereen�heeft�zijn�eigen�uitgangspunten�maar�bindend�is�dat�er�een�verantwoord�besluit�moet�komen�waarbij�de�mogelijkheden�goed�zijn�afgewogen.�Dat�betekent
voor�de�VVD�–�ik�spreek�namens�die�ene�fractie�–�zo�min
mogelijk�regelen.�En�als�er�dan�toch�wat�geregeld�moet
worden,�dan�zo�sober�mogelijk�en�volledig�democratisch
georganiseerd�en�gecontroleerd.
Om�de�keuze�op�de�kortst�mogelijke�termijn�mogelijk�te
maken,�zetten�wij�de�regering�aan�het�werk.�Dat�doen�wij
op�basis�van�een�motie�die�ervoor�zorgt�dat�wij�het�beste
besluit�kunnen�nemen�over�de�wettelijke�taken,�de�zogenaamde�medebewindstaken,�en�over�de�vraag�of�en,�zo
ja,�welke�andere�taken�voor�ondernemers�onmisbaar�zijn
en�hoe�je�deze�twee�soorten�taken�kunt�onderbrengen.�Of
dat�dan�leidt�tot�gelijkgestemdheid�van�de�drie�fracties�die
de�motie�indienen,�weet�ik�niet,�maar�wel�staat�voor�de
VVD�vast�dat�dit�de�beste�mogelijkheid�biedt�om�tot�een
goed�besluit�over�de�product-�en�bedrijfschappen�te�komen,�waarbij�wij�zelf�uitgaan�van�onze�lijn�van�het�afgelopen�jaar�in�ons�verkiezingsprogramma.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�het�bestaansrecht�van�de�product-�en
bedrijfschappen�ter�discussie�staat;
verzoekt�de�regering,�te�onderzoeken�welke�taken�naast
de�medebewindstaken�onmisbaar�zijn;

Tweede�Kamer

PBO�SER

verzoekt�de�regering,�dit�onderzoek�binnen�zes�maanden
uit�te�voeren�en�aan�de�Kamer�voor�te�leggen,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Aptroot,
Koopmans�en�Van�den�Besselaar.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de
indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�62�(32500-XV).
De�heer�Ulenbelt�(SP):
De�heer�Aptroot�was�een�fervent�voorvechter�van�het�opheffen�van�de�schappen,�maar�ik�zie�dat�in�de�motie�helemaal�niet�terugkomen.�Waarom�is�dat?
De�heer�Aptroot�(VVD):
Het�standpunt�van�de�VVD�was�en�is�opheffen�van�de
schappen.�Maar�ik�merk�dat�bij�de�discussie�elke�keer�er
toch�geen�duidelijke�meerderheid�hier�in�de�Kamer�ontstaat�omdat�dan�terecht�wordt�gezegd�dat�je�niet�zomaar
helemaal�zonder�kunt�en�dat�je�medebewindstaken�moet
onderbrengen.�Ik�noem�als�voorbeeld�het�Diergezondheidsfonds,�waarvan�wij�de�indruk�hebben�dat�dat�een
van�de�onderdeeltjes�van�de�product-�en�bedrijfschappen
is,�die�ook�volgens�de�VVD�in�het�belang�van�de�ondernemers�zijn�en�die�zij�ook�willen�handhaven.�Daar�gaat
meer�dan�100�mln.�per�jaar�in�om,�dus�dat�zul�je�op�een
nette�manier�moeten�onderbrengen.�Het�aardige�is�dat
wij�nu�niet�direct�vanuit�de�ideologie�redenerend�zeggen
"afschaffen",�maar�dat�wij�echt�willen�kijken�wat�nu�echt
strikt�noodzakelijk�is�en�wat�in�ieder�geval�op�een�goede
manier�moet�worden�ondergebracht.�De�VVD�heeft�weleens�gezegd�dat�het�wat�het�Diergezondheidsfonds�betreft
bijvoorbeeld�zou�kunnen�gaan�om�een�agentschap�van
het�ministerie�van�Economische�Zaken,�Landbouw�en�Innovatie.�Als�wij�daarnaar�kijken,�hebben�wij�uiterlijk�over
een�half�jaar�al�die�feiten�en�alternatieven�op�tafel�en�dan
gaan�wij�een�besluit�nemen.�Ons�uitgangspunt�is�en�blijft
dat�wij�graag�zonder�de�schappen�doorwillen.
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Ik�constateer�dat�de�VVD-fractie�op�dit�moment�geen�voorstellen�doet�voor�het�afschaffen�of�veranderen�van�de�Wet
op�de�publieke�bedrijfsorganisatie,�enkel�en�alleen�omwille�van�de�coalitiepartner.�Of�is�dat�niet�zo?
De�heer�Aptroot�(VVD):
Nee,�het�is�omwille�van�het�feit�dat�wij�vinden�dat�we�dit
jaar�eindelijk�tot�een�definitief�besluit�moeten�komen.�Ik
ben�ervan�overtuigd,�en�dat�wordt�breder�gedragen,�dat
we�dat�het�beste�kunnen�als�we�redeneren�vanuit�wat�er
in�de�toekomst�per�se�voor�het�bedrijfsleven�georganiseerd�moet�worden�en�wat�de�alternatieven�zijn�om�dat�te
organiseren.�Je�zult�zien�dat�sommige�dingen�dan�wellicht
door�moeten,�maar�dat�een�heleboel�andere�dingen�in�de
ogen�van�de�VVD�absoluut�gestopt�kunnen�worden.�Wat
ons�betreft�worden�zij�ondergebracht�op�een�manier�zonder�product-�en�bedrijfschappen,�maar�daarover�zal�wel
verschillend�worden�gedacht�in�de�Kamer.

16 februari 2011
TK�53

53-2-2

Aptroot
De�heer�Verhoeven�(D66):
De�heer�Aptroot�zegt�dat�er�geen�duidelijke�meerderheid
is�voor�de�voorstellen�die�hij�eerder�heeft�gedaan.�Hij
heeft�in�2010�een�motie�ingediend.�Als�je�de�Kamerzetels
die�deze�motie�destijds�steunden�doorrekent�naar�de�huidige�situatie,�zou�er�een�meerderheid�voor�zijn�van�92�van
de�150�zetels.�Waarom�dient�de�heer�Aptroot�niet�gewoon
een�motie�in�voor�het�afschaffen�van�de�schappen,�zoals
hij�het�liefst�zou�willen?�Staat�hier�niet�een�enorm�teleurgestelde�VVD'er,�die�een�soort�coalitieklem�aan�zijn�voeten�heeft?
De�heer�Aptroot�(VVD):
Nee,�want�een�coalitieklem�is�er�niet.�Het�is�heel�simpel;
het�staat�niet�in�het�regeer-�en/of�gedoogakkoord,�dus
het�is�op�zichzelf�een�vrije�kwestie.�Toch�vinden�wij�dat�er
nu�eindelijk�een�besluit�moet�worden�genomen.�De�heer
Verhoeven�heeft�een�motie�hierover�voorbereid�en�rondgemaild.�Dan�merk�je�dat�door�het�ontbreken�van�concrete�oplossingen�in�zo'n�motie,�een�fractie�die�net�als�de
VVD�zegt�van�de�schappen�af�te�willen,�die�motie�toch�niet
gaat�steunen.�We�dreigen�in�een�impasse�te�komen�en
dat�willen�we�niet.�Wij�willen�gewoon�over�een�halfjaar
een�aantal�alternatieven�op�tafel�en�dan�nemen�we�een
besluit.�Een�coalitieklem�is�er�niet,�want�het�staat�–�ik�zou
haast�zeggen:�gelukkig�–�niet�in�het�regeer-�en�gedoogakkoord.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Mooie�woorden.�Ik�kijk�nu�even�niet�terug�maar�vooruit.
Stel�dat�uw�motie�over�een�halfjaar�het�gaat�halen,�want
er�zijn�76�stemmen�voor,�gaat�u�dan�wel�doorpakken�en
met�enige�durf�en�lef�zorgen�dat�er�wat�ruimte�en�vrijheid
voor�ondernemers�komt?�Of�gaat�u�dan�weer�allerlei�tussenvormen�bedenken,�waardoor�wij�uiteindelijk�nooit�tot
de�ideale�oplossing�komen?
De�heer�Aptroot�(VVD):
Ons�standpunt�is�duidelijk.�U�kunt�dat�in�ons�verkiezingsprogramma�lezen.�D66�was�overigens�de�eerste�partij�die
onze�strijd�tegen�de�product-�en�bedrijfschappen�ging
steunen,�twee�periodes�geleden,�lof�daarvoor.�Ik�ben�er
heel�blij�mee�dat�zij�dit�volhoudt.�Er�was�altijd�een�discussie,�waarvoor�wij�ook�geen�complete�oplossing�hadden,
over�de�vraag�wat�je�dan�doet�met�de�wettelijke�taken.�Ik
heb�namens�de�VVD�geroepen�dat�het�een�agentschap
zou�kunnen�zijn,�democratisch�gecontroleerd�door�de�Kamer,�want�de�minister�is�daarvoor�verantwoordelijk.�Wat
doe�je�bijvoorbeeld�met�het�Diergezondheidsfonds?�Het
aardige�is�dat�dit�kabinet�en�deze�minister�in�een�halfjaar
die�alternatieven�op�tafel�moeten�leggen.�Zij�weten�dat�er
ten�minste�één�alternatief�bij�moet�zitten�zonder�producten�bedrijfschappen,�want�dat�willen�wij,�maar�anderen
denken�er�anders�over.�Op�basis�van�die�alternatieven�en
het�afwegen�of�een�taak�overboord�kan�of�echt�moet�blijven,�kunnen�wij�dan�een�besluit�nemen.

helemaal�de�vrije�hand�heeft,�maar�deze�wordt�niet�gebruikt�en�laat�zich�binden.�Daarom�dien�ik�twee�moties�in.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�product-�en�bedrijfschappen�aan�ondernemingen�verplichte�heffingen�opleggen�zonder�dat�er
democratische�besluitvorming�plaatsvindt�over�besteding
van�de�middelen;
verzoekt�de�regering�om�de�product-�en�bedrijfschappen
op�te�heffen,
verzoekt�de�regering�voorts�om�in�overleg�met�betrokkenen�een�reorganisatieplan�te�maken�zodat�noodzakelijk
geachte�activiteiten�elders�zijn�ondergebracht�op�het�moment�dat�de�product-�en�bedrijfschappen�daadwerkelijk
worden�opgeheven,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Ulenbelt.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�63�(32500-XV).
De�heer�Koopmans�(CDA):
Voorzitter.�Ik�wil�de�heer�Ulenbelt�de�volgende�vraag�voorleggen:�valt�binnen�de�reorganisatie�waarover�hij�het
heeft,�ook�het�zoeken�naar�een�oplossing�voor�de�financiering�van�tal�van�projecten,�bijvoorbeeld�van�het�Diergezondheidsfonds?
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Daar�gaat�mijn�tweede�motie�voor�een�deel�over.�In�het
algemeen�overleg�heb�ik�gezegd�dat�taken�die�van�algemeen�belang�zijn,�natuurlijk�moeten�worden�uitgevoerd;
wat�ons�betreft�door�de�overheid,�dus�ten�laste�van�de�belastingbetaler.�Andere�taken�kunnen�door�ondernemersorganisaties�worden�uitgevoerd,�weer�andere�horen�thuis
op�de�cao-tafel,�waar�moet�worden�onderhandeld�of�dit
gebeurt�via�een�sociaal�fonds�of�op�een�andere�manier.
Voorzitter.�Mijn�tweede�motie�luidt�als�volgt.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�er�voldoende�gronden�zijn�om�de�product-�en�bedrijfschappen�op�te�heffen;

De�heer�Ulenbelt�(SP):
Voorzitter.�Het�kan�vandaag�een�bijzondere�dag�worden.
Er�is�een�meerderheid�in�dit�parlement�voor�het�afschaffen�van�de�product-�en�bedrijfschappen,�dacht�ik�toen�ik
op�weg�hiernaartoe�was.�De�afgevaardigde�van�de�VVD
neemt�nu�een�heel�andere�positie�in.�Het�staat�niet�in�het
regeer-�en�gedoogakkoord.�Je�zou�zeggen�dat�de�VVD�dan

verzoekt�de�regering�om�te�inventariseren�welke�taken
van�de�verschillende�schappen�in�het�algemeen�belang
worden�uitgevoerd�en�overgenomen�zouden�moeten�worden�door�de�overheid,�welke�activiteiten�kunnen�worden
overgelaten�aan�de�cao-partijen�en�sociale�fondsen�in
de�bedrijfstak�en�welke�activiteiten�tot�taak�van�ondernemersorganisaties�gerekend�moeten�worden,

Tweede�Kamer

16 februari 2011
TK�53

PBO�SER

53-2-3

Ulenbelt
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Ulenbelt.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�64�(32500-XV).
De�heer�Koopmans�(CDA):
Voorzitter.�Heeft�de�SP�zelf�ook�een�idee�over�hoe�dat�zou
kunnen?�Laten�we�een�voorbeeldje�pakken:�het�meeste
geld�gaat�naar�het�Diergezondheidsfonds,�ter�financiering
van�de�bestrijding�van�dierziekten,�zo'n�90�mln.�per�jaar.
Hoe�wil�de�SP�dit�gaan�financieren?
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Deze�regering�houdt�ondernemers�een�plan�voor�de�vennootschapsbelasting�voor.�Als�we�daar�nou�eens�van�afzagen,�zouden�we�een�veelvoud�hebben�van�het�bedrag
dat�nodig�is�om�in�het�algemeen�belang�dierziekten�te�bestrijden.�De�bestrijding�van�dierziekten�is�niet�in�de�eerste
plaats�een�zaak�van�de�bedrijfstak;�daarmee�is�de�volksgezondheid�gediend�en�daarom�zou�dit�een�overheidstaak
moeten�worden.
De�heer�Koopmans�(CDA):
Dan�lijkt�het�me�een�goed�idee�als�de�heer�Ulenbelt�dat
ook�eens�zou�vertellen�aan�de�heer�Van�Gerven,�want�die
pleit�in�debatten�altijd�voor�het�"de�vervuiler�betaalt"-principe.�Met�alle�respect,�van�mij�mogen�twee�SP-meningen,
maar�zoiets�geeft�weinig�duidelijkheid.
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Het�is�een�beetje�flauw�om�te�suggereren�dat�de�SP�nu
met�twee�monden�zou�spreken.�Ik�vraag�in�mijn�motie
nadrukkelijk�om�te�inventariseren�welke�taken�in�het�algemeen�belang�moeten�worden�uitgevoerd.�Als�daaruit
komt�dat�de�bescherming�van�de�bevolking�tegen�dierziekten�wordt�beschouwd�als�een�overheidstaak�van�algemeen�belang,�is�het�logisch�om�die�uit�de�algemene�middelen�te�financieren.
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Voorzitter.�We�praten�vandaag�over�de�product-�en�bedrijfschappen.�Daarbij�gaat�het�over�400.000�bedrijven�en�1
miljoen�werknemers.�We�kennen�de�SP�als�een�strijdster
voor�en�met�werknemers.�Straks�worden�1�miljoen�werknemers�het�bos�in�gestuurd.�Zaken�als�arbeidsomstandigheden,�het�tegengaan�van�geweld�in�de�detailhandel
enzovoort,�dus�alles�wat�wordt�geregeld�voor�de�werknemers,�laat�de�heer�Ulenbelt�liggen.�Hoe�is�dat�te�rijmen
met�zijn�hart�voor�werknemers?
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Ik�laat�dat�helemaal�niet�liggen.�We�hebben�geen�productschappen�nodig�om�veiligheid�op�het�werk�en�gezonde�arbeidsomstandigheden�te�regelen,�anders�zouden�we�in
het�vervoer�helemaal�niks�hebben�of�in�de�chemische�industrie.�Daarom�zeg�ik�nadrukkelijk:�in�andere�bedrijfstakken�worden�die�zaken�gewoon�geregeld�aan�de�cao-tafel.
Ik�zie�niet�in�waarom�deze�taak�zou�moeten�liggen�bij�de
productschappen;�dit�kan�prima�in�de�cao�voor�de�tuinbouw�en�noem�alle�sectoren�in�Nederland�maar�op.�Ik�laat
dus�geen�werknemers�in�de�steek.�Nee,�ik�help�ze,�want
aan�de�cao-tafel�zijn�de�vakbonden�sterker�dan�in�het�productschap.

Tweede�Kamer

PBO�SER

Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Dan�constateer�ik�dat�er�een�duidelijk�verschil�is�tussen
hoe�de�SP�hiertegen�aankijkt�en�de�vakbonden.�De�vakbonden�zijn�namelijk�erg�benauwd�dat�de�werknemers�zo
dadelijk�in�de�kou�staan.
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Dat�is�een�constatering,�maar�een�onjuiste�constatering.�Ik
vraag�u�aan�iedere�willekeurige�werknemer�te�vragen�wat
een�productschap�is,�en�wat�daarin�gebeurt.�Ik�weet�zeker
dat�maar�0,01%�zou�weten�waarover�het�gaat.

Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Voorzitter.�Het�is�al�weer�tweeënhalve�maand�geleden�dat
het�algemeen�overleg�over�de�PBO's�werd�gevoerd.�Vanaf�deze�plaats�wil�ik�nogmaals�benadrukken�dat�de�PvdA
al�sinds�jaren�de�activiteiten�van�de�product-�en�bedrijfschappen�nauwgezet�volgt.�De�product-�en�bedrijfschappen�zijn�enkele�jaren�geleden�begonnen�met�hun�moderniseringsslag.�De�afgelopen�jaren�zijn�ze�in�aantal�van�39
naar�17�teruggegaan�en�is�het�toezicht�verscherpt.�Er�is
een�aparte�toezichtkamer�binnen�de�SER�gekomen�die�erop�moet�toezien�dat�het�beter�gaat�met�de�product-�en�bedrijfschappen.
De�moderniseringsslag�is�overigens�niet�vrijblijvend.�In
april�2009�hebben�wij�de�wet�veranderd�om�daar�alles�in
te�verankeren.�Voor�de�PvdA�was�deze�wetswijziging�heel
belangrijk�en�met�name�van�de�draagvlaktoets�verwachten�wij�veel.�Het�gaat�immers�om�de�wens�van�de�ondernemers�en�de�draagvlaktoets�moet�uitwijzen�of�ondernemers�product-�en�bedrijfschappen�nog�wel�zien�zitten.
Wij�zien�graag�dat�de�draagvlaktoets�in�2011�wordt�uitgevoerd.�Denkt�de�minister�dat�dit�gaat�lukken?
De�PvdA-fractie�steunt�de�minister�bij�het�vervroegen
van�het�evaluatieonderzoek.�Wij�willen�ook�een�gedegen
analyse,�want�wij�zien�vaak�dat�het�debat�plaatsvindt�op
basis�van�emotie,�terwijl�wij�graag�zowel�de�maatschappelijke�als�de�financiële�analyse�van�de�PBO's�zien.�Daarom�de�volgende�motie.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�de�discussie�over�het�bestaansrecht
van�product-�en�bedrijfschappen�(PBO's)�niet�voldoende
inhoudelijk�wordt�gevoerd;
constaterende�dat�een�analyse�van�de�financiële�en�maatschappelijke�gevolgen�van�het�opheffen�van�een�individueel�product-�of�bedrijfschap�in�de�discussie�ontbreekt;
constaterende�dat�voorkomen�moet�worden�dat�een�product-�of�bedrijfschap�moet�worden�opgeheven,�terwijl
daar�geen�onderbouwing�voor�is;
constaterende�dat�departementen�te�maken�krijgen�met
inkrimping�als�gevolg�van�de�bezuinigingsplannen�van
het�kabinet;

16 februari 2011
TK�53

53-2-4

Smeets
overwegende�dat�de�voorgestelde�analyse�van�het�PBOstelsel�geen�inzicht�geeft�in�de�maatschappelijke�en�financiële�consequenties�van�het�opheffen�van�een�individueel
schap;
verzoekt�de�regering,�de�analyse�van�het�stelsel�zodanig
op�te�zetten�dat:�1.�per�schap�een�helder�overzicht�beschikbaar�komt�van�de�maatschappelijke�en�financiële�kosten
en�baten�anno�nu;�2.�per�schap�een�overzicht�beschikbaar
komt�van�de�maatschappelijke�kosten�en�baten�van�het
opheffen�van�het�schap,�waarbij�de�kosten�van�het�overhevelen�van�taken�nadrukkelijk�in�de�analyse�wordt�betrokken;
verzoekt�de�regering,�binnen�zes�maanden�aan�de�Kamer
te�rapporteren�over�de�eerste�zes�PBO's,�waaronder�Productschap�Tuinbouw,�Productschap�Margarine,�Vetten�en
Oliën�en�Hoofdbedrijfschap�Ambachten,�en�binnen�twaalf
maanden�over�de�overige�PBO's,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Smeets.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�65�(32500-XV).
De�heer�Verhoeven�(D66):
De�PvdA�ziet�veel�in�de�draagvlaktoets.�Nu�zijn�er�al�veel
draagvlaktoetsen�geweest�en�ik�heb�al�eens�eerder�gezegd�dat�de�uitkomst�meestal�een�soort�Noord-Koreaanse
verkiezingsuitslag�is,�omdat�iedereen�hosanna�juicht.�Dat
komt�omdat�die�onderzoeken�niet�op�een�onafhankelijke
manier�onder�aselect�geselecteerde�ondernemers�worden
gehouden.�Kortom,�het�is�een�wassen�neus.�Laat�de�PvdA
zich�nu�ook�weer�zand�in�de�ogen�strooien�of�staat�zij�voor
een�heel�eerlijke�en�open�draagvlaktoets�waarbij�de�mening�van�ondernemers�van�Nederland�wordt�gehoord�en
niet�van�een�paar�nauw�bij�de�PBO's�betrokkenen?
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Het�stelt�mij�teleur�dat�D66�wederom�niet�goed�geïnformeerd�is.�De�heer�Verhoeven�heeft�mij�dit�de�vorige�keer
ook�gevraagd.�Ik�heb�hem�er�toen�op�gewezen�dat�er�helemaal�nog�geen�draagvlaktoetsen�zijn�geweest�omdat�een
draagvlaktoets�nog�niet�in�de�wet�was�opgenomen.�Hij�is
dus�abuis.�Dat�kan�gebeuren,�maar�een�tweede�keer�vind
ik�dat�wat�onzorgvuldig.�In�de�Code�Goed�Bestuur�staat
precies�beschreven�hoe�een�toets�eruit�moet�zien:�onafhankelijk,�door�een�accountant�gecontroleerd.�Verder�wijs
ik�de�D66-woordvoerder�er�ook�nog�maar�op�dat�wij�op
10 maart�met�elkaar�praten�over�de�ministeriële�regeling
draagvlaktoets.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Mevrouw�Smeets�zegt�dat�ik�abuis�ben�en�maakt�er�een
woordenspelletje�van.�In�het�verleden�zijn�tal�van�onderzoeken�door�de�product-�en�bedrijfschappen�gedaan.�Die
organisaties�bestaan�al�tientallen�jaren�en�ze�staan�ook�al
tientallen�jaren�ter�discussie.�Uiteraard�zijn�er�allerlei�onderzoeken�geweest,�zij�het�misschien�geen�draagvlaktoetsen�zoals�nu�letterlijk�in�de�wet�staat.�En�elke�keer�kwam
eruit:�Oh,�wat�zijn�die�schappen�fantastisch!�Als�de�PvdAfractie�in�plaats�van�de�perfectie�van�draagvlaktoetsen�en
alle�lettertjes�op�de�juiste�plek�eens�een�keer�in�het�land
zou�gaan�luisteren�naar�de�ondernemers,�dan�krijgt�zij�het

Tweede�Kamer

PBO�SER

beste�onderzoek�naar�de�mening�van�de�ondernemers�dat
zij�zich�maar�kan�wensen.
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Uw�mailbox�zal�de�laatste�dagen�ongetwijfeld�ook�zijn
volgelopen�met�mailtjes�van�ondernemers�die�dit�debat
aangrijpen�om�ons�te�overtuigen�van�het�belang�van�de
schappen.�Dat�is�één.�Twee�is�dat�er�inderdaad�al�veel�onderzoeken�zijn�gedaan�en�daarin�vinden�wij�elkaar�dan
ook.�Je�kunt�je�afvragen�of�die�onafhankelijk�waren�en
juist�daarom�zijn�wij�blij�dat�wij�het�in�de�wet�hebben�kunnen�opnemen.
De�heer�Aptroot�(VVD):
Mevrouw�Smeets�heeft�gelijk�met�haar�opmerking�dat�wij
wat�mails�hebben�gekregen.�Zo�heb�ik�de�afgelopen�dagen�opeens�mails�gekregen�met�de�boodschap�dat�het
een�ramp�zou�zijn�wanneer�het�Hoofdbedrijfschap�Detailhandel�zou�worden�opgeheven.�Ik�prijs�het�HBD�voor�die
actie,�maar�het�is�wel�voor�het�eerst�in�acht�jaar�dat�ik�dit
soort�georganiseerde,�positieve�geluiden�hoor.�Meestal
hoor�ik�namelijk�wel�wat�anders.
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Die�ondernemers�zijn�altijd�hard�aan�het�werk.
De�heer�Aptroot�(VVD):
U�hebt�het�over�een�maatschappelijke�kosten-�en�batenanalyse�van�de�schappen.�Wat�wilt�u�nu�precies?�Moeten
wij�het�hele�Nederlandse�winkelende�publiek�en�de�koeien�in�de�wei�soms�vragen�wat�ze�vinden�van�de�producten�bedrijfschappen?�Of�kunt�u�zich�aansluiten�bij�de�aanpak�die�in�mijn�motie�wordt�voorgesteld,�een�motie�die�ik
mede�namens�twee�andere�fracties�heb�ingediend?�Waarom�onderzoeken�wij�met�andere�woorden�niet�een�keer
kritisch�welke�taken�zo�noodzakelijk�en�nuttig�zijn�voor�ondernemers�dat�wij�ermee�door�moeten�gaan?�Waarom
gaan�wij�niet�uit�van�de�ondernemers?�Al�die�anderen�tellen�toch�zeker�niet�echt�mee?
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Met�maatschappelijk�draagvlak�bedoel�ik�wat�de�ondernemers�zelf�vinden�en�willen.�Ik�heb�bijvoorbeeld�heel�veel
e-mails�gekregen�van�ondernemers�die�ontzettend�blij�zijn
dat�ze�gesteund�worden�bij�de�bestrijding�van�criminaliteit.�Ik�noem�dat�ook�maatschappelijk�draagvlak.�Het�gaat
mij�dus�niet�om�de�koeien�in�de�wei�of�de�mening�van�willekeurige�consumenten�op�straat,�maar�om�de�ondernemers.�Daarbij�moet�bovendien�niet�alleen�naar�de�financiële,�maar�ook�naar�de�maatschappelijke�kant�worden�gekeken.
De�heer�Aptroot�(VVD):
Wat�is�een�maatschappelijke�kosten-�en�batenanalyse�van
product-�en�bedrijfschappen?�Ik�kan�mij�voorstellen�dat�je
onderzoekt�wat�een�ondernemer�eraan�heeft�en�wat�het
hem�kost.�Maar�wat�wilt�u�nu�nog�meer�laten�uitzoeken?
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Dat�is�nu�net�het�verschil�tussen�de�VVD�en�de�PvdA. Wij
willen�de�ondernemer�laten�kiezen�en�daarom�zijn�wij�niet
op�voorhand�tegen�de�PBO's.�Wij�willen�dat�wij�straks�een
afgewogen�oordeel�voor�hebben�liggen.

16 februari 2011
TK�53

53-2-5

Verhoeven

De�heer�Verhoeven�(D66):
Voorzitter.�Fijn�dat�wij�dit�VAO�toch�nog�hebben�kunnen
organiseren!�De�collega's�van�VVD�en�CDA�gaven�de
voorkeur�aan�uitstel,�maar�gelukkig�wordt�opportunisme
niet�altijd�beloond.
D66�staat�voor�vrij�en�modern�ondernemerschap,�dus
voor�winkelen�op�zondag,�en�voor�de�bevrijding�van�allerlei�verplichte�heffingen�van�de�Kamer�van�Koophandel�en�de�product-�en�bedrijfschapen.�De�schappen�zijn
organisaties�waaraan�bedrijven�verplicht�aan�betalen�via
heffingen.�Die�organisaties�doen�vervolgens�dingen�met
dat�geld�waar�de�meeste�bedrijven�niets�van�terugzien�en
niets�aan�hebben.�Het�speelt�al�jaren.�Ondernemers�zijn
er�klaar�mee.�Mijn�mailbox�stroomde�inderdaad�vol.�Maar
deze�instituten�lijken�wel�onuitroeibaar�en�daar�doen�de
dappere�pogingen�van�de�destijds�nog�liberale�VVD�niets
aan�af.
De�VVD-fractie�heeft�in�2010,�2009�en�2005�moties�ingediend�over�de�PBO's�met�als�strekking:�schaf�ze�af.�Deze�moties�hebben�het�niet�gehaald.�De�motie�van�2010
kreeg�echter�wel�de�steun�van�D66,�VVD,�PVV,�PvdD�en�de
SP. Dat�zijn�in�totaal�82�zetels.�Vandaag�doet�GroenLinks
ook�met�ons�mee�en�daarmee�komen�wij�uit�op�92�zetels.
Ik�verwacht�dan�ook�dat�een�ruime�meerderheid�van�de
Kamer�voor�de�volgende�motie�gaat�stemmen!
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
overwegende�dat�dit�kabinet�de�lasten�voor�ondernemers
wil�verkleinen;
overwegende�dat�ondernemers�jaarlijks�verplicht�een�bijdrage�moeten�betalen�aan�product-�of�bedrijfschappen
(PBO's)�en�dat�dit�de�PBO's�een�jaaromzet�van�270�mln.
geeft�waarmee�de�PBO's�allerlei�taken�uitvoeren�waar�de
meeste�ondernemers�niet�om�gevraagd�hebben;
verzoekt�de�regering,�de�voor�ondernemers�verplichte
heffing�van�de�PBO's�om�te�zetten�naar�een�vrijwillige�bijdrage�en�zo�de�lasten�voor�ondernemers�te�verlichten�met
270�mln.,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Verhoeven�en
Braakhuis.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�66�(32500-XV).
De�heer�Koopmans�(CDA):
De�SP�wil�geen�werknemersbetrokkenheid�meer,�maar�de
rekening�voor�het�afschaffen�van�de�productschappen�laten�betalen�door�de�ondernemers,�alle�ondernemers.�Alsof�dat�trouwens�vrijwillig�is!�Hoe�denkt�D66�de�voeding
van�bijvoorbeeld�het�Diergezondheidsfonds�te�regelen�als
deze�motie�wordt�uitgevoerd?

Tweede�Kamer

PBO�SER

De�heer�Verhoeven�(D66):
Hierover�hebben�we�eerder�gediscussieerd.�D66�wil�het
een�beetje�simpeler�maken.�Zij�wil�dus�niet�allerlei�hybride�tussenlagen,�maar�of�de�overheid,�of�vrijwillig�georganiseerde�ondernemers.�U�noemt�dierveiligheid�als
voorbeeld.�Iets�dergelijks�moet�de�overheid�hetzij�dwingend�opleggen,�hetzij�toevertrouwen�aan�bedrijven�die
het�vrijwillig�collectief�regelen,�maar�dan�bijvoorbeeld�in
de�regio�waar�iets�speelt.�Een�ondernemer�in�Friesland�die
niets�te�maken�heeft�met�wat�er�in�Limburg�gebeurt,�is�nu
wel�verplicht�om�mee�te�betalen�aan�de�oplossing�via�de
constructie�van�de�schappen.�Daarvan�wil�D66�af.�Zij�wil
dat�mensen�niet�meer�verplicht�worden�meegesleurd�in
allerlei�zaken�waarmee�zij�niets�te�maken�hebben.
De�heer�Koopmans�(CDA):
Voorzitter.�Ik�waag�nog�een�poging.�Varkenspest�en�monden�klauwzeer�zijn�dierziekten�die�enorme�financiële�consequenties�kunnen�hebben,�ook�voor�de�overheid.�We�hebben�meegemaakt�dat�dergelijke�ziekten�miljarden�kostten.�Daarvoor�sparen�ondernemers�elk�jaar�via�het�Diergezondheidsfonds.�De�vraag�aan�de�heer�Verhoeven�is:
waarvandaan�wil�hij�dat�het�geld�voor�het�Diergezondheidsfonds�komt,�dat�nu�wettelijk�gevoed�wordt�middels
een�heffing�op�de�inkomsten�van�alle�ondernemers?�Dat
kan�of�door�een�verplichte�heffingssystematiek,�of�door
belastingen,�dus�een�van�beide,�want�vrijwillig�doet�niemand�daaraan�mee,�kan�ik�hem�zeggen.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Allereerst�denk�ik�dat�de�heer�Koopmans�"vrijwillig"�te
snel�afschrijft.�Hij�heeft�geen�vertrouwen�in�de�verantwoordelijkheid�van�ondernemers,�maar�er�zijn�heel�veel
ondernemers�die�daaraan�best�willen�meebetalen.�Maar
goed,�laten�we�zeggen�dat�de�heer�Koopmans�gelijk�heeft
en�dat�men�verplicht�moet�worden,�een�bijdrage�te�leveren.�De�overheid�heft�belastingen.�De�overheid�kan�ook�allerlei�verplichte�heffingen�organiseren�om�dingen�te�voorkomen.�Daarvoor�hebben�we�geen�schimmige�tussenlagen�nodig�in�de�vorm�van�organisaties�die�ooit�zijn�ontstaan�en�vervolgens�een�taak�hebben�gekregen�om�maar
aan�het�werk�te�kunnen�blijven.�Laten�we�wel�zijn:�ik�zie
best�in�dat�bepaalde�taken�die�nu�toevallig�door�een�productschap�worden�uitgevoerd,�een�vervolg�moeten�krijgen.�Dat�kan�prima�op�een�andere�manier.�Dit�is�niet�het
argument�om�deze�organisaties�maar�op�de�been�te�houden.
De�heer�Koopmans�(CDA):
Tot�slot,�voorzitter.�We�kennen�de�heer�Koolmees�als�held
op�het�vlak�van�degelijke�overheidsfinanciën.
De�heer�Verhoeven�(D66):
De�heer�Koolmees�is�een�van�de�helden�van�de�…
De�voorzitter:
Nee,�niet�door�elkaar�praten.
De�heer�Koopmans�(CDA):
U�slaat�nu�een�gat�van�10�mln.�in�de�begroting.�Gaat�D66
die�rekening�via�belastingen�aan�de�samenleving�presenteren?
De�heer�Verhoeven�(D66):
Nu�hebben�we�het�ineens�over�de�begroting,�terwijl�we
het�hebben�over�de�heffingsstructuur�van�PBO's!�De�hef-

16 februari 2011
TK�53

53-2-6

Verhoeven
fingen�van�PBO's,�waarom�het�D66�gaat,�zitten�niet�in�de
rijksbegroting,�zoals�de�heer�Koopmans�weet.
De�heer�Koopmans�(CDA):
De�voeding�van�het�Diergezondheidsfonds�wel.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Het�fonds�en�de�heffing�daarvoor�zullen�best�hun�weerslag�hebben,�maar�het�gaat�D66�om�de�verplichte�heffingen�voor�de�PBO's.�Daarvan�wil�zij�af.�Daarom�zegt�zij:
maak�die�vrijwillig,�geef�ondernemers�de�ruimte�en�doe
niet�alsof�we�zonder�PBO's�niet�verder�kunnen�leven�in
een�gezond�Nederland,�want�dat�is�echt�flauwekul.
De�heer�Aptroot�(VVD):
De�VVD�vindt�dat�als�er�voor�een�sector�iets�blijft�bestaan,
bijvoorbeeld�een�diergezondheidsfonds,�de�sector�voor�de
kosten�daarvan�moet�opdraaien�en�niet�alle�ondernemers,
niet�bijvoorbeeld�een�winkelier�in�Appelscha.�Dat�kan
niet�als�je�zo'n�fonds�botweg�opheft�en�er�niets�voor�in�de
plaats�stelt.�Maar�ik�heb�een�andere�vraag�aan�D66.�Zij�wil
de�PBO's�niet�opheffen,�maar�ze�laten�bestaan�zonder�verplichte�bijdrage.�Dat�vind�ik�heel�aantrekkelijk,�maar�de
VVD�vindt�het�absoluut�onjuist�dat�D66�verordeningen�wil
laten�opstellen�en�subsidie�wil�laten�verdelen�door�een
niet-democratische�organisatie.�Dat�democratische�gat�is
er�nu�wel�degelijk.�Waarom�zegt�D66�niet:�hef�ze�helemaal
op�en�laat�bevoegdheden�naar�het�ministerie�gaan,�wat
meer�in�de�VVD-lijn�past?�Dan�kunnen�wij�de�minister�gewoon�ter�verantwoording�roepen.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Hierin�schuilt�nu�precies�het�subtiele�verschil�tussen�liberaal�en�extra�liberaal.�D66�is�extra�liberaal.�Wij�laten�de
ondernemers�zelf�beslissen�of�zij�die�factuur�willen�betalen�en�of�zij�meerwaarde�zien�in�die�organisaties.�Dan
maak�je�het�automatisch�democratisch,�want�de�ondernemer�kiest�of�hij�betaalt�of�niet.�Als�de�ondernemer�betaalt,�is�dat�ook�gelijk�een�vorm�van�draagvlak.�Dan�is�het
enthousiasme�er,�dan�heeft�hij�inspraak,�dan�zal�hij�zeggen:�ik�doe�dat�met�plezier.�Nu�is�het�verplicht.�U�wilt�dat
afschaffen,�maar�dat�is�een�weinig�creatieve�manier�van
aanpak.�Laat�die�ondernemers�het�nu�beslissen.�Er�zijn
ondernemers�–�van�hen�heb�ik�mailtjes�van�gekregen,�dat
geef�ik�toe�–�die�zeggen:�mijnheer�Verhoeven,�u�gaat�wel
erg�kort�door�de�bocht.�Ik�zie�het�in�dit�geval�als�een�compliment,�maar�daar�heb�ik�wel�oog�voor.�Aan�de�andere
kant�zijn�er�ondernemers�die�smeken:�zet�nu�alsjeblieft
een�keer�door,�help�ons�van�die�schappen�af.�Er�zijn�dus
verschillende�opvattingen.�Wat�is�er�nu�democratischer
dan�elke�ondernemer�zelf�te�laten�beslissen�of�hij�wel�of
niet�die�factuur�betaalt?�Een�prachtige,�simpele�oplossing,
waarbij�iedereen�recht�wordt�gedaan.
De�heer�Aptroot�(VVD):
Kort�door�de�bocht�is�geen�probleem,�maar�je�moet�wel
op�de�weg�blijven�en�niet�in�de�sloot�raken.
De�heer�Verhoeven�(D66):
En�niet�met�130,�want�dan�vliegt�u�eruit.
De�voorzitter:
Nee,�de�heer�Aptroot�is�aan�het�woord.

Tweede�Kamer

PBO�SER

De�heer�Aptroot�(VVD):
Ik�begrijp�de�redenering.�Er�zit�heel�veel�aantrekkelijks
in�geen�verplichte�heffingen,�los�van�het�feit�dat�bijvoorbeeld�het�Diergezondheidsfonds�echt�door�de�desbetreffende�ondernemers�zou�moeten�worden�betaald�en�niet
door�alle�ondernemers�in�het�land.�Mij�gaat�het�erom�dat
de�product-�en�bedrijfschappen�–�als�je�ze�laat�bestaan,�zoals�u�wilt�–�verordeningen�maken�en�subsidies�verdelen.
Daar�gaan�zij�over.�Wilt�u�dat�dan�gewoon�laten�bestaan
bij�niet-democratische�organisaties?�Dat�begrijpt�de�VVD
niet.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Ik�heb�het�net�al�gezegd.�Wij�willen�het�vrijwillig�maken.�Daarmee�is�het�automatisch�democratisch.�Die�organisaties�zullen�daardoor�nog�een�aantal�jaren�in�een
steeds�kleinere�vorm�blijven�voortbestaan.�Dat�is�het�beste�draagvlakonderzoek�dat�je�maar�kunt�bedenken,�zou�ik
bijna�tegen�mevrouw�Smeets�willen�zeggen.�Dan�laat�je
ondernemers�stuk�voor�stuk�bepalen:�ik�krijg�een�factuur
van�een�organisatie�waar�ik�nog�nooit�van�gehoord�heb,
laat�ik�die�eens�niet�betalen.�Prachtig,�dan�maak�je�het
simpel.�Dan�zullen�die�subsidiepotten,�al�die�ondemocratische�verdelingsmechanismen�waarmee�u�zo�veel�moeite�hebt,�steeds�minder�groot�en�steeds�minder�problematisch�worden.�Een�heel�praktische�oplossing�dus,�dat�is
het�punt.
De�voorzitter:
Laatste�vraag,�en�kort�graag.
De�heer�Aptroot�(VVD):
Ik�krijg�tot�nu�toe�geen�antwoord�op�mijn�vraag.�Wat�doet
u�met�het�feit�dat�deze�ondemocratische�organisaties�regels�aan�branches�opleggen?�Wat�doet�u�met�het�feit�dat
de�product-�en�bedrijfschappen�gelden,�ook�vanuit�Europa,�verdelen?�Je�kunt�dat�toch�niet�laten�doorgaan?
De�heer�Verhoeven�(D66):
Ik�zie�het�probleem�gewoon�niet�zo�dat�de�heer�Aptroot
zo�graag�wil�accentueren.�Hij�wil�dat�accentueren�omdat
hij�zelf�vastgeketend�zit�aan�een�coalitie�waardoor�hij�niet
kan�doen�wat�hij�echt�wil,�en�daarom�maar�gaat�inhakken
op�iets�wat�hij�bijna�wil.�Ik�snap�dat,�maar�ik�zeg�nog�een
keer:�een�vrijwillige�heffing�betekent�dat�je�het�gewoon
zelf�kunt�bepalen�als�ondernemer.�Daardoor�worden�alle
problemen�die�de�heer�Aptroot�noemt�vanzelf�over�de�jaren�heen�kleiner,�en�kunnen�wij�op�een�geleidelijke�manier
naar�de�wenselijke�situatie�toe.�Maar�ondernemers�beslissen�dan.
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Nu�begint�het�debat�toch�wel�erg�bizar�te�worden,�want�nu
zegt�de�voorvechter�van�het�opheffen�van�de�schappen,
die�daarvoor�nu�geen�voorstel�doet,�tegen�iemand�dat�hij
de�schappen�niet�zal�opheffen.�Mijnheer�Verhoeven,�aan�u
de�vraag:�indertijd�hebt�u�ook�voor�de�moties�van�de�heer
Aptroot�gestemd�voor�opheffing.�Betekent�dit�dat�u�nog
steeds�dat�standpunt�huldigt�en�in�dit�geval�dus�ook�de
SP-motie�die�daartoe�strekt�zult�steunen?�Want�dan�is�uw
positie�helder�dat�u�voor�opheffing�bent.
De�heer�Verhoeven�(D66):
U�wilt�mij�het�mes�op�de�keel�zetten.

16 februari 2011
TK�53

53-2-7

Verhoeven
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Nee,�nee.

Minister�Kamp:
Voorzitter.�Ik�spreek�graag�weer�over�de�kwestie�van�de
productschappen�en�de�bedrijfschappen,�omdat�dit�een
interessant�onderwerp�is.�Deze�schappen�bestaan�al�zeer
lang�en�dekken�zo'n�400.000�bedrijven�af.�Bij�die�bedrijven
zijn�vele�honderdduizenden�werknemers�werkzaam.�De
schappen�zijn�met�name�actief�in�de�agrarische�sector.�Die
sector�is�een�van�de�motoren�van�onze�economie.�Het�is
een�sector�die�erin�slaagt�om�de�tweede�exporteur�van�de
wereld�te�zijn.�Ik�ben�er�niet�van�overtuigd�dat�de�agrarische�sector�dat�ook�zou�hebben�bereikt�zonder�schappen.
Als�je�nadenkt�over�het�belang�van�de�agrarische�sector,�is

het�heel�nuttig�om�ook�na�te�denken�over�het�belang�van
de�schappen�en�de�mogelijke�betekenis�die�deze�schappen�hebben�gehad�voor�deze�sector�en�daarmee�voor�ons
land.
De�schappen�zijn�bezig�met�een�grote�moderniseringsslag.�Het�aantal�schappen�is�gehalveerd.�Mevrouw
Smeets�zei�dit�al.�Het�aantal�verordeningen�is�tot�een�derde�teruggebracht.�De�kosten�van�de�schappen�zijn�met
60%�gereduceerd.�De�hoogte�van�de�heffingen�is�met�40%
gedaald.�Op�dit�moment�organiseren�acht�van�de�elf�resterende�productschappen�samen�één�backoffice.�Zij�willen
ook�de�medebewindstaken�gezamenlijk�gaan�uitvoeren.
Deze�acht�productschappen�dekken�het�overgrote�deel
van�de�sector�af.�Het�is�niet�moeilijk�om�je�voor�te�stellen
dat�deze�voornemens�tot�verdere�samenwerking�zullen
leiden�tot�een�verdere�reductie�van�de�kosten�en�dus�van
de�heffingen.�De�resterende�productschappen,�die�hieraan
niet�meedoen,�hebben�of�geen�medebewindstaken,�of�ze
onderzoeken�of�ze�hun�medebewindstaken�alsnog�bij�deze�nieuwe�organisatie�kunnen�onderbrengen.
Er�gebeurt�dus�op�dit�moment�erg�veel�bij�de�schappen.
Ik�vermoed�dat�dit�ook�is�beïnvloed�door�de�wijze�waarop�de�Kamer�hiermee�is�omgegaan.�Zij�heeft�in�2009�samen�met�het�kabinet�een�wet�vastgesteld�die�nu�in�uitvoering�is.�In�deze�wet�staat�onder�andere�dat�er�draagvlakonderzoeken�en�een�evaluatie�moeten�komen.�Die�worden�op�dit�moment�voorbereid.�Mijn�lijn�zou�zijn�dat�wij
daarmee�doorgaan.�Dat�betekent�dat�de�draagvlakonderzoeken�ingesteld�worden.�Ik�heb�toegezegd�om�dit�allemaal�dit�jaar�nog�te�doen�en�om�deze�onderzoeken�voor
het�einde�van�dit�jaar�tot�een�conclusie�te�laten�leiden.�Ik
heb�gezegd�dat�we�de�evaluatie�die�voor�volgend�jaar�is
gepland,�terug�kunnen�halen�naar�dit�jaar.�We�kunnen�ervoor�zorgen�dat�we�die�evaluatie�gelijk�op�laten�lopen�met
de�draagvlakonderzoeken.�Ik�heb�ook�gezegd�dat�ik�bereid
ben�om�op�schrift�te�stellen�hoe�een�en�ander�op�een�andere�manier�zou�kunnen�worden�georganiseerd�in�een�situatie�waarin�er�geen�schappen�meer�zouden�zijn.�Dat�hele�pakket�zou�ik�eerst�aan�mezelf�willen�aanbieden,�om�er
zelf�een�besluit�over�te�kunnen�nemen.�Daarna�had�ik�het
aan�de�ministerraad�willen�aanbieden,�om�het�daarin�tot
een�besluit�te�laten�leiden.�Vervolgens�had�ik�het�hele�pakket�voor�1 april�2012�naar�de�Kamer�willen�sturen,�zodat�zij
dit�besluit�van�het�kabinet�zou�kunnen�beoordelen�en�zou
kunnen�bezien�of�zij�het�daarmee�eens�kon�zijn.
Een�overgrote�meerderheid�van�de�Kamer�maakt�nu
echter�duidelijk�dat�ze�het�er�op�de�een�of�andere�manier
niet�mee�eens�is.�Een�deel�van�de�Kamer�is�van�mening
dat�de�schappen�direct�zouden�moeten�worden�opgeheven.�Een�ander�deel�is�van�mening�dat�de�bijdragen�aan
de�schappen�vrijwillig�in�plaats�van�verplicht�zouden�moeten�worden.�Dan�zet�je�de�bijl�wel�aan�de�wortel�van�de
schappen,�want�het�gaat�er�juist�om�dat�er�een�verplichting�is�waardoor�je�de�lasten�kunt�verdelen�over�iedereen�die�ervan�profiteert.�Zodra�je�het�op�basis�van�vrijwilligheid�doet,�is�er�een�aantal�bedrijven�dat�wel�profiteert,�maar�niet�meebetaalt.�Dat�is�natuurlijk�het�grote�probleem.�Dat�is�de�opvatting�van�een�deel�van�de�Kamer.
Een�ander�deel�van�de�Kamer�laat�via�de�motie-Aptroot/
Koopmans/Van�den�Besselaar�weten�dat�men�niet�tot
1 april�2012�wil�wachten;�men�vindt�dat�er�eerder�een�uitkomst�moet�komen.�Ik�kan�het�evaluatieonderzoek�eerder
doen,�dus�niet�in�2012,�maar�binnen�zes�maanden,�in�2011.
Wanneer�ik�de�evaluatie�voor�1 september�aanstaande�afrond,�tot�conclusies�kom�en�deze�aan�de�Kamer�voorleg,
dan�geef�ik�daarmee�invulling�aan�de�motie.�Dat�betekent

Tweede�Kamer

16 februari 2011
TK�53

De�heer�Verhoeven�(D66):
Ik�weet�dat�dat�goed�bedoeld�is�en�dat�u�duidelijkheid�wilt.
Die�kan�ik�u�ook�gewoon�geven.�Als�ik�moet�kiezen�tussen
het�afschaffen�van�de�schappen�en�het�behouden�van�de
schappen�–�dat�is�indirect�misschien�ook�een�antwoord
aan�de�heer�Aptroot�–�dan�kies�ik�voor�het�afschaffen�van
de�schappen.�Maar�omdat�er�een�nog�betere�gedachtegang�is,�zoals�wij�ook�bij�de�Kamers�van�Koophandel�hebben�gezegd,�waarvan�sommige�mensen�zeggen:�zij�moeten�blijven,�zij�zijn�zo�belangrijk,�terwijl�andere�mensen
zeggen:�help�mij�er�van�af,�want�zij�zijn�waardeloos,�hebben�wij�gezegd:�het�allersubtielste�en�het�allerslimste�is
ze�vrijwillig�maken.�Vandaar�dat�wij�vandaag�dat�optimale�voorstel�bij�motie�hebben�ingediend.�Maar�als�u�zegt:
het�moet�zwart�of�wit,�want�wij�willen�duidelijkheid�–�dat
hoort�ook�bij�de�SP,�wij�kijken�soms�wat�subtieler�–�dan
kies�ik�voor�het�afschaffen�van�de�schappen�als�de�andere�keuze�behouden�is.�Dan�steun�ik�uw�motie,�mijnheer
Ulenbelt,�zonder�enig�probleem.

De�heer�Koopmans�(CDA):
Voorzitter.�Wij�hadden�liever�dit�VAO�iets�later�gehad�omdat�de�Kamer�ook�besloten�had�om�nog�een�algemeen
overleg�te�houden�met�deze�minister,�waarin�wij�nog�tal
van�vragen�hadden�kunnen�stellen.�Echter,�vanwege�het
feit�dat�dit�VAO�nu�plaatsvindt�en�dat�door�fracties�ook
eindconclusies�worden�voorgelegd,�hebben�wij�in�elk�geval�geen�behoefte�meer�aan�dat�algemeen�overleg.�Dat
zullen�wij�in�een�procedurevergadering�nog�moeten�organiseren.�Ik�heb�er�ook�geen�behoefte�meer�aan�om�de�ministeriële�regeling�nog�te�bespreken.�Wel�wil�ik�de�minister�daarover�nog�een�vraag�stellen.�Ik�zal�dat�straks�doen.
Wij�weten�dat�het�bestaansrecht�van�product-�en�bedrijfschappen�ter�discussie�staat.�Daarom�vindt�mijn�fractie�het�een�goed�idee�dat�de�regering�onderzoekt�welke�taken�behalve�de�medebewindstaken�onmisbaar�zijn.
Wij�vinden�het�dus�ook�een�goed�idee�dat�de�regering
voorts�onderzoekt�of,�en�zo�ja,�hoe�deze�taken�zonder�product-�en�bedrijfschappen�zouden�kunnen�worden�ondergebracht.�Daarom�hebben�wij�de�motie�gesteund�die�de
heer�Aptroot�heeft�opgesteld.
Over�de�ministeriële�regeling�wil�ik�de�minister�de�volgende�vraag�stellen.�Kiest�hij�ervoor�om�alle�contribuanten�bij�de�draagvlaktoets�te�bevragen,�of�wil�hij�aselect
toetsen?�Ik�weet�dat�bijvoorbeeld�de�PVV�een�groot�voorstander�is�van�de�eerste�manier.

PBO�SER

53-2-8

Kamp
wel�dat�ik�aan�het�andere�deel,�de�draagvlakonderzoeken,
niet�toekom.�Ik�kan�die�draagvlakonderzoeken�niet�binnen
zes�maanden�gereed�hebben.�Daarvoor�heb�ik�het�gehele�jaar�nodig�en�wanneer�die�binnen�zes�maanden�gereed
moeten�zijn,�gebeurt�het�op�een�onverantwoorde�manier.
Dan�wordt�het�afraffelen�en�dat�is�niet�het�resultaat�dat�de
wetgever�destijds�heeft�bedoeld.�Ik�zal�dus�van�de�draagvlakonderzoeken�moeten�afzien�als�deze�motie�wordt�aangenomen.�Wel�haal�ik�de�evaluatie�naar�voren�en�zal�ik�het
eindresultaat�via�de�ministerraad�aan�de�Kamer�aanbieden,�zodat�daaruit�conclusies�getrokken�kunnen�worden.
Dat�is�mijn�reactie�op�de�motie�Aptroot/Koopmans/Van
den�Besselaar.
De�heer�Aptroot�(VVD):
Wij�spreken�ons�niet�uit�over�de�draagvlakonderzoeken.
Als�dat�als�verplichting�in�de�wet�staat,�dan�moeten�die
gewoon�een�keer�worden�gedaan.�De�VVD-fractie�heeft
daar�indertijd�tegen�gestemd,�maar�de�wet�moet�voorlopig�worden�uitgevoerd.�De�motie�vraagt�echter�nadrukkelijk�om�te�komen�met�een�voorstel�of�voorstellen�hoe
medebewindstaken�en�andere�noodzakelijk�geachte�taken
ondergebracht�kunnen�worden�zonder�product-�en�bedrijfschappen.�Het�verzoek�van�de�drie�fracties�is�dus�om�binnen�een�halfjaar�met�een�alternatief�te�komen.
Minister�Kamp:
Ik�kan�naar�aanleiding�van�de�interventie�van�de�heer
Aptroot�mijn�reactie�op�de�motie�nog�wat�beter�formuleren.�Wij�halen�de�evaluatie�naar�voren�en�op�grond�van
die�evaluatie�die�binnen�zes�maanden�wordt�afgerond,
krijgt�de�Kamer�de�informatie�waarover�zij�de�beschikking�wil�hebben.�Wat�ik�zelf�ook�wil�doen,�is�het�geven�van
een�beschrijving�van�hoe�de�zaak�anders�georganiseerd
zou�kunnen�worden,�hoe�het�anders�ingevuld�zou�kunnen
worden;�ook�dat�zal�ik�in�die�zes�maanden�doen.�Ik�kan
dus�in�die�zes�maanden�zowel�een�evaluatieonderzoek
als�een�alternatieve�beschrijving,�een�alternatieve�invulling�klaar�hebben�en�het�dan�via�het�kabinet�aan�de�Kamer
presenteren.�Ik�denk�daarmee�goed�invulling�te�geven�aan
de�motie.�Ik�ben�echter�niet�bereid�tot�het�andere�punt�van
de�heer�Aptroot,�namelijk�het�doorgaan�met�de�draagvlakonderzoeken.�Ik�doe�die�draagvlakonderzoeken�alleen�als
dat�op�een�verantwoorde�manier�kan�gebeuren.�Ik�ga�echter�geen�draagvlakonderzoeken�in�gang�zetten�en�daarvoor�veel�geld�uitgeven�als�de�Kamer�misschien�al�in�september�met�een�conclusie�komt,�terwijl�de�draagvlakonderzoeken�pas�in�december�klaar�zijn.�Dan�zijn�die�draagvlakonderzoeken�helemaal�waardeloos�en�weggegooid
geld.�Dat�doe�ik�niet�en�ik�geef�alleen�geld�uit�als�het�verantwoord�is.�Het�uitvoeren�van�de�motie�houdt�dus�in�dat
ik�van�die�draagvlakonderzoeken�afzie.�Dat�is�niet�mijn
voorkeur,�want�mijn�voorkeur�is:�draagvlakonderzoeken
en�evaluatie�en�alternatieve�beschrijving,�zo�gauw�mogelijk,�te�weten�voor�1 april�2012.
De�heer�Aptroot�(VVD):
Ik�begrijp�dat�de�minister�in�ieder�geval�voldoet�aan�het
verzoek�in�deze�motie�om�binnen�zes�maanden�te�kijken
naar�alternatieven�zonder�product-�en�bedrijfschappen.
Dan�kunnen�we�oordelen�over�hoe�de�wettelijke�en�enkele�andere�taken�worden�ondergebracht.�Met�betrekking�tot�de�draagvlakonderzoeken�moeten�de�andere�fracties�maar�aangeven�wat�ze�willen.�De�VVD-fractie�heeft�er
nooit�waarde�aan�gehecht,�omdat�zij,�zelfs�als�60%�of�65%
wil�doorgaan,�die�andere�40%�of�35%�niet�wil�dwingen.

Tweede�Kamer

PBO�SER

Minister�Kamp:
Ik�ben�het�eens�met�de�uitleg�die�de�heer�Aptroot�aan�zijn
motie�geeft.�Als�de�Kamer�deze�motie�aanneemt,�dan�zal
ik�het�op�die�wijze�doen.�Wat�hij�zegt,�is�hetzelfde�als�wat
ik�zojuist�heb�gezegd:�de�evaluatie�en�de�beschrijving�naar
voren�halen�en�zorgen�dat�de�zaak�voor�1 september�is
afgerond.�Ik�zal�dat�doen.�Het�is�interessant�wat�de�heer
Aptroot�en�zijn�fractie�van�de�draagvlakonderzoeken�vinden,�maar�ik�vind�het�interessanter�wat�de�wetgever�in�de
wet�van�2009�heeft�vastgelegd.�Daarin�staat�dat�er�draagvlakonderzoeken�moeten�komen.�Als�de�Kamer�deze�motie�zou�aannemen,�kan�ik�dat�onderdeel�van�de�wet�niet
uitvoeren.�Voortschrijdend�inzicht�is�altijd�mogelijk.�Daar
gaat�de�Kamer�zelf�over.�Ik�wil�de�motie�uitvoeren,�maar�ik
kan�de�draagvlakonderzoeken�dan�niet�doen.
De�heer�Koopmans�(CDA):
In�de�redenering�van�de�minister�met�betrekking�tot�de
draagvlakonderzoeken�zit�een�inconsistentie.�Hij�stelt�terecht�dat�de�wet�de�wet�is.�De�motie�is�geformuleerd�zoals
die�is�geformuleerd.�Dat�wil�zeggen�dat�wij�eraan�hechten
dat�de�draagvlakonderzoeken�gewoon�doorgaan.�Ik�verzoek�de�minister�zelfs�om�daar�meer�spoed�achter�te�zetten.�Ik�ben�ervan�overtuigd�dat�het�mogelijk�is�om�die�onderzoeken,�met�de�wet�in�de�hand,�op�een�verantwoorde
manier�af�te�ronden�in�dezelfde�tijd�die�voor�de�uitvoering
van�de�motie�staat.
Minister�Kamp:
Het�is�belangwekkend�welke�inschatting�de�heer
Koopmans�op�dit�punt�maakt,�maar�in�dit�geval�vind�ik�het
nog�belangwekkender�wat�ik�er�zelf�van�vind.�Ik�moet�de
AMvB�in�maart�nog�met�de�Kamer�bespreken.�Vervolgens
moet�de�ministeriële�regeling�verder�worden�uitgewerkt.
Het�uitvoeren�van�draagvlakonderzoeken�kan�pas�daarna
plaatsvinden,�maar�om�dat�op�een�verantwoorde�manier
te�doen�heb�ik�negen�maanden�nodig.�Het�lijkt�mij�niet�dat
het�mogelijk�is�om�de�draagvlakonderzoeken�voor�1 september�aanstaande�op�een�verantwoorde�manier�afgerond�te�hebben�en�het�resultaat�bij�de�Kamer�te�hebben.
Ik�loop�dan�het�risico�dat�de�Kamer�in�september�een�uitspraak�doet�als�gevolg�waarvan�het�geld�voor�de�draagvlakonderzoeken�die�dan�nog�gaande�zijn,�weggegooid
geld�is.�Ik�vind�dat�niet�verantwoord.�Ik�ben�niet�bereid
om�dat�geld�weg�te�gooien.�Ik�ben�ook�niet�bereid�om�de
draagvlakonderzoeken�af�te�raffelen.
De�heer�Koopmans�(CDA):
Ik�heb�het�niet�over�afraffelen.�De�motie�zet�de�wet�ook
niet�buiten�werking.�De�minister�doet�net�alsof�dat�wel�het
geval�is,�maar�dat�is�niet�de�bedoeling�van�de�indieners
van�de�motie.�Wij�vragen�de�minister�om�hiermee�door
te�gaan.�Ik�zal�zelf�het�initiatief�nemen�om�hierover�snel
een�procedurevergadering�bij�elkaar�te�roepen,�nadat�wij
het�debat�en�de�stemmingen�hebben�gehad.�Dan�kunnen
wij�een�besluit�nemen�met�betrekking�tot�de�AMvB�en�de
ministeriële�regeling,�zodanig�dat�de�minister�meer�tijd
krijgt.�Hij�kan�dan�in�elk�geval�aan�de�slag�en�dan�heeft�hij
die�tijd�al�gewonnen.�Die�gunnen�wij�hem�en�vooral�ook
de�schappen.
Minister�Kamp:
Die�tijd�is�voor�mij�niet�genoeg.�Ik�heb�aangegeven�op
welke�wijze�ik�dit�verantwoord�kan�doen,�namelijk�voor
1 april�2012.�De�periode�van�zes�maanden�die�de�heer
Koopmans�mij�geeft,�heeft�niet�mijn�voorkeur.�Ik�heb�dat

16 februari 2011
TK�53

53-2-9

Kamp
ook�niet�bedacht.�Als�ik�zes�maanden�de�tijd�krijg,�kan
ik�de�evaluatie�houden,�ik�kan�de�alternatieve�beschrijving�ook�doen,�maar�de�draagvlakonderzoeken�zijn�dan
nog�niet�klaar.�Ik�ben�echter�niet�bereid�om�draagvlakonderzoeken�in�gang�te�zetten�als�de�uitkomst�ervan�helder
wordt�als�al�is�besloten�om�de�schappen�op�te�heffen.
Daar�heb�ik�geen�zin�in.
De�heer�Koopmans�(CDA):
Deze�motie�zegt�niet�dat�de�schappen�moeten�worden�opgeheven.�De�motie�zegt�ook�niet�dat�ze�niet�moeten�worden�opgeheven.�De�motie�zegt�wat�er�staat.�Daar�moet�de
minister�niet�op�vooruitlopen.
Minister�Kamp:
De�heer�Koopmans�heeft�ten�minste�zo�veel�politiek�inzicht�als�ik.�Hij�weet�ook�hoe�de�verhoudingen�in�de�Kamer�liggen.�Er�is�een�reële�mogelijkheid�dat,�als�ik�de�evaluatie�en�de�alternatieve�beschrijving�heb�gerealiseerd,�de
Kamer�besluit�een�en�ander�op�een�alternatieve�wijze�in
te�vullen�en�de�schappen�op�te�heffen.�Ik�moet�rekening
houden�met�die�mogelijkheid.�Gegeven�die�reële�mogelijkheid�vind�ik�het�niet�verantwoord�om�draagvlakonderzoeken�in�gang�te�zetten�die�ik�wellicht�niet�tijdig�kan�afronden.
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Voorzitter.
De�voorzitter:
Ja,�mevrouw�Smeets,�u�stond�eerder�bij�de�interruptiemicrofoon,�maar�ik�denk�dat�de�heer�Van�den�Besselaar�een
vraag�wil�stellen�over�de�motie�waar�zijn�naam�ook�onder
staat.
De�heer�Van�den�Besselaar�(PVV):
Dank�u.�Even�inhakend�op�wat�de�minister�zo-even�aangaf�ten�aanzien�van�de�draagvlaktoetsen:�de�PVV�vindt�het
inderdaad�niet�nodig�dat�deze�worden�uitgevoerd�als�de
minister�de�motie�uitvoert�zoals�zij�geformuleerd�is.�Het
zou�inderdaad�onzinnig�zijn�om�daar�nog�extra�geld�aan�te
spenderen.�Bovendien�–�voor�dit�argument�dat�de�minister�hanteert,�ben�ik�ook�erg�gevoelig�–�kunnen�deze�draagvlaktoetsen�niet�mee�wegen�in�de�besluitvorming�die�rond
september�gaat�plaatsvinden.

deze�draagvlakonderzoeken�niet�nu�in�gang�zet,�maar�ik
doe�het�andere�wel�en�de�Kamer�zou�in�september�besluiten�om�de�schappen�op�te�heffen,�dan�heb�ik�niet�in�strijd
met�de�wet�gehandeld.�Als�ik�echter�–�maar�ik�herhaal�mijzelf�dan�en�dat�is�niet�nodig�–�de�draagvlakonderzoeken
nu�in�gang�zet,�maar�ze�niet�op�tijd�klaar�heb�en�de�Kamer
besluit�om�de�schappen�op�te�heffen,�dan�is�al�het�werk
voor�niets�geweest.�Dan�de�stelling�van�mevrouw�Smeets
dat�als�je�geen�draagvlakonderzoeken�doet,�je�niet�beschikt�over�de�informatie�die�aan�kan�geven�of�er�voldoende�draagvlak�is�bij�ondernemers�voor�de�schappen.�Dat�is
juist.�Daarom�heeft�het�ook�mijn�voorkeur�om�deze�draagvlakonderzoeken�wel�te�doen�en�om�dit�jaar�te�evalueren,
alternatieven�te�beschrijven�en�op�1 april�2012�te�beslissen.�Dat�is�dus�wat�later�dan�1 september�2011,�maar�je
praat�wel�over�een�organisatie�die�al�50�of�60�jaar�bestaat
en�die�verweven�is�met�de�Nederlandse�samenleving.�Als
je�deze�organisatie�opheft,�mag�je�voor�een�zorgvuldige
procedure�kiezen.
Overigens�ben�ik�niet�van�mening�dat�de�procedure
die�uit�de�motie�van�de�heer�Aptroot,�de�heer�Koopmans
en�de�heer�Van�den�Besselaar�naar�voren�komt,�als�een
apert�onzorgvuldige�procedure�beschreven�kan�worden.
Ook�dat�is�een�procedure�waarvoor�ik�de�verantwoordelijkheid�wil�nemen�wat�de�uitvoering�betreft,�indien�de�Kamer�daartoe�besluit.
De�heer�Ulenbelt�(SP):
Het�laatste�dat�wij�van�de�minister�kunnen�verwachten�is
dat�hij�een�wet�niet�uitvoert.�De�minister�kan�zeggen:�ik
ben�het�met�die�wet�niet�eens�en�ik�doe�een�voorstel�aan
de�Kamer�om�hem�te�veranderen.�Maar�niet�uitvoeren?
Dat�doen�ze�in�een�bananenrepubliek,�maar�dat�kan�deze
minister�toch�niet�gaan�doen?�De�minister�moet�dan�een
voorstel�doen�tot�wetswijziging,�dat�is�de�koninklijke�weg.
Dit�is�bijna�een�beetje�staatsgreepachtig.

Minister�Kamp:
Wat�dat�laatste�betreft,�handel�ik�niet�in�strijd�met�de
wet.�In�de�wet�staat�dat�er�draagvlakonderzoeken�moeten�komen,�en�wel�in�een�bepaalde�periode.�Het�is�echter�niet�noodzakelijk�dat�ze�er�dit�jaar�komen.�Dus�als�ik

Minister�Kamp:
Ik�moet�mij�er�iedere�keer�weer�even�toe�zetten�om�hier
een�reactie�op�te�geven.�Ik�heb�net�gezegd�dat�het�volgens�de�wet�niet�noodzakelijk�is�dat�die�draagvlakonderzoeken�al�dit�jaar�worden�gedaan.�Die�draagvlakonderzoeken�moeten�worden�gedaan,�binnen�een�bepaalde�periode.�Echter,�als�ik�ze�dit�jaar�niet�doe�maar�iets�later,�handel�ik�niet�in�strijd�met�de�wet.�Ik�heb�dat�zo-even�al�uitgelegd�en�ik�begrijp�niet�goed�waarom�ik�dat�voor�een�tweede�keer�moet�uitleggen.�Stel�dat�op�1 september�het�pakket�aan�de�Kamer�wordt�voorgelegd�en�ikzelf,�de�ministerraad�en�de�Kamer�zouden�tot�de�conclusie�komen�dat�op
grond�hiervan�instandhouding�van�de�schappen�mogelijk�een�gewenste�uitkomst�is�en�dat�dit�nader�onderzocht
zou�moeten�worden.�Dan�is�het�mogelijk�–�de�Kamer�zou
hiertoe�kunnen�besluiten�–�dat�na�1 september�alsnog�die
draagvlakonderzoeken�gedaan�worden�en�dat�op�grond
van�de�uitkomst�van�de�evaluatie,�op�grond�van�de�alternatieve�beschrijving�en�op�grond�van�die�dan�nog�in�te
stellen�draagvlakonderzoeken,�in�tweede�instantie�het�definitieve�besluit�kan�volgen.�Dat�zijn�een�paar�varianten
die�mogelijk�zijn.�De�Kamer�kan�op�1 september�2011�besluiten�dat�er�een�eind�aan�komt.�De�Kamer�kan�dan�ook
besluiten�dat�de�schappen�in�stand�blijven.�De�Kamer�kan
ook�besluiten�dat�de�beslissing�vooruitgeschoven�wordt
en�dat�eerst�draagvlakonderzoeken�gedaan�moeten�worden.�Dat�zijn�allemaal�mogelijkheden�die�denkbaar�zijn.
Wij�zullen�zien�waar�het�verkeer�tussen�kabinet�en�Kamer
uiteindelijk�toe�leidt.

Tweede�Kamer

16 februari 2011
TK�53

Minister�Kamp:
Dank�voor�deze�uitleg�van�de�motie.�Deze�uitleg�komt
overeen�met�wat�ik�net�heb�gezegd,�daar�kan�ik�dus�mee
uit�de�voeten.
Mevrouw�Smeets�(PvdA):
Wij�denken�dat�het�onzorgvuldig�is�om�binnen�een�halfjaar�een�evaluatieonderzoek�te�doen.�Wij�waren�het�met
de�minister�eens�dat�dit�beter�in�2012�afgerond�kan�worden.�Als�wij�deze�draagvlaktoetsen�niet�gaan�uitvoeren,
betekent�dit�dat�ondernemend�Nederland�hier�geen�uitspraak�over�kan�doen.�Heb�ik�het�bij�het�juiste�eind?�Ik
merk�verder�op�dat�wij�nu�even�op�een�ochtend�via�een
motie�een�wet�buiten�werking�stellen.

PBO�SER

53-2-10

Kamp
De�heer�Ulenbelt�(SP):
De�minister�zegt:�ik�doe�die�draagvlakonderzoeken�niet
omdat�ik�geen�geld�wil�weggooien.�Op�dit�moment�zijn
de�productschappen�bezig�tournees�te�maken,�boekjes
te�drukken�en�hun�achterban�te�overtuigen�waarom�ze�zo
goed�zijn.�Er�is�voor�tonnen�geld�besteed�aan�het�voorbereiden�van�die�draagvlakonderzoeken.�De�coalitie�heeft
het�over�"geen�geld�weggooien"�maar�zij�zorgt�ervoor�dat
geld�dat�al�is�uitgegeven,�echt�wordt�weggegooid.�Die
draagvlakonderzoeken�houden�nog�iets�van�de�mogelijkheid�in�dat�de�sectoren�zich�kunnen�uitspreken.�Als�door
de�motie�van�de�heer�Aptroot�een�halfjaartje�naar�voren
wordt�gehaald�wat�de�minister�al�van�plan�was,�en�hij�ondernemers�ook�nog�hun�invloed�ontneemt�–�hij�is�kennelijk�ook�verrast�dat�het�draagvlakonderzoek�niet�doorgaat
–�dan�is�hij�toch�bezig�om�het�geld�van�ondernemers�door
het�putje�te�spoelen?
De�voorzitter:
En�de�vraag�is�gericht�aan?
De�heer�Koopmans�(CDA):
Ik�had�het�gevoel�dat�die�aan�mij�gericht�was.
De�voorzitter:
Nee,�mijnheer�Koopmans.
De�heer�Koopmans�(CDA):
Dat�dacht�ik�echt.�Ik�dacht:�waar�komen�deze�tranen�nou
vandaan?�Ongelooflijk.
Minister�Kamp:
Wat�de�maatregelen�betreft,�er�moet�nog�een�Algemene
Maatregel�van�Bestuur�besproken�worden�met�de�Kamer.
Daarna�moet�ik�nog�een�ministeriële�regeling�uitwerken
en�vaststellen.�Als�dat�allemaal�positief�uitpakt,�moeten
de�verschillende�schappen�vervolgens�offertes�aanvragen
bij�onderzoeksbureaus�om�onderzoeken�in�te�stellen.�Dat
moet�allemaal�nog�gebeuren.�Als�op�dit�moment�besloten
wordt�om�die�draagvlakonderzoeken�niet�of�later�te�doen,
wordt�dus�niet�onverantwoord�gehandeld.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Ik�kan�de�reactie�van�de�minister�op�de�draagvlakonderzoeken�wel�begrijpen.�Hij�heeft�nog�een�aantal�stappen�te
zetten�en�denkt�dat�hij�dat�niet�redt.�Wij�van�D66�hebben
helemaal�niet�zo�veel�behoefte�aan�die�draagvlakonderzoeken,�dus�daar�volgen�wij�de�minister�wel�in.�Ik�wil�hem
wel�een�suggestie�doen.�Jaarlijks�sturen�al�die�schappen
hun�facturen�naar�al�die�ondernemers.�Je�zou�een�briefje�kunnen�meesturen�met�de�volgende�tekst:�als�u�het�zelf
zou�mogen�beslissen,�zou�u�deze�factuur�dan�wel�of�niet
betalen?�Dat�is�de�simpelste�draagvlaktoets�die�er�bestaat.
De�uitkomst�van�dat�onderzoek�is�de�draagvlaktoets�die�je
nodig�hebt.�Die�suggestie�wil�ik�hier�wel�gedaan�hebben.
Minister�Kamp:
Als�je�iemand�een�vraag�voorlegt,�dan�is�het�belangrijk
dat�de�consequenties�van�het�antwoord�duidelijk�zijn.�Dat
je�de�varianten�en�de�consequenties�van�de�verschillende�varianten�inzichtelijk�maakt,�en�dat�je�op�basis�daarvan�een�antwoord�krijgt�waar�je�je�voor�de�toekomst�op
kunt�baseren,�is�juist�de�gedachte�achter�het�draagvlakonderzoek.�Dat�is�ook�de�gedachte�die�achter�de�wetstekst
schuilgaat.�Ik�zou�die�graag�willen�uitvoeren�als�het�tot�uit-

Tweede�Kamer

PBO�SER

voering�van�die�draagvlakonderzoeken�zou�moeten�komen.
De�voorzitter:
Ik�wil�dit�debat�heel�even�onderbreken�om�onze�Kroatische�gasten�van�harte�welkom�te�heten.
Dames�en�heren,
Ik�wil�vandaag�graag�welkom�heten�Zijne�Excellentie�de
heer�Gordan�Jandrokovic,�vicepremier�en�minister�van
Buitenlandse�Zaken�van�de�Republiek�Kroatië.
De�heer�Jandrokovic�is�vandaag�en�morgen�in�Nederland�voor�besprekingen�met�vertegenwoordigers�van�de
Nederlandse�regering.�Ook�zullen�er�besprekingen�worden�gevoerd�met�leden�van�de�Eerste�en�de�Tweede�Kamer�der�Staten-Generaal,�onder�andere�over�de�politieke
en�economische�samenwerking�tussen�Kroatië�en�Nederland,�in�het�bijzonder�over�de�stand�van�zaken�met�betrekking�tot�de�onderhandelingen�tussen�Kroatië�en�de�Europese�Unie�over�de�toelating�van�Kroatië�tot�de�EU.
Ik�wil�de�heer�Jandrokovic�graag�danken�voor�zijn�bezoek.�Wij�gaan�nu�verder�met�het�debat.
(applaus)
De�voorzitter:
Het�woord�is�wederom�aan�minister�Kamp.
Minister�Kamp:
Ik�heb�daarmee�de�motie-Aptroot�(32500-XV,�nr.�62)�behandeld.
In�de�motie-Ulenbelt�(32500-XV,�nr.�63)�wordt�de�regering�verzocht�om�een�reorganisatieplan�te�maken.�Op�dit
moment�is�de�keuze�als�volgt.�Enerzijds�is�er�de�lijn�die
ik�aangegeven�heb,�en�de�lijn�die�naar�voren�is�gebracht
door�drie�fracties�die�samen�de�meerderheid�van�de�Kamer�vormen.�Anderzijds�kunnen�wij�overgaan�tot�het�opstellen�van�een�reorganisatieplan.�Dat�laatste�lijkt�mij�de
zaak�alleen�maar�verder�te�compliceren.�Dat�lijkt�mij�niet
verstandig.�Daarom�kan�ik�de�Kamer�niet�aanbevelen�deze
motie�aan�te�nemen.
In�zijn�motie�op�stuk�nr.�64�verzoekt�de�heer�Ulenbelt�de
regering�om�een�inventarisatie�te�maken.�Voor�zover�er
sprake�zou�moeten�zijn�van�een�inventarisatie,�lijkt�het�mij
het�meest�zinvol�dat�ik�de�inventarisatie�maak�zoals�ik�eerder�heb�aangekondigd;�dan�blijft�deze�ook�binnen�de�lijnen�van�de�motie-Aptroot�c.s.
In�haar�motie�verzoekt�mevrouw�Smeets�de�regering
om�een�analyse�per�schap�op�te�stellen�en�hierover�te
rapporteren�binnen�zes�maanden�voor�een�deel�van�de
schappen�en�binnen�twaalf�maanden�voor�de�rest.�Er�is
een�lange�discussie�geweest;�dat�brengt�onduidelijkheid
met�zich�voor�de�schappen.�Het�lijkt�mij�beter�dat�de�Kamer�kiest�uit�de�twee�opties�die�nu�als�meest�reëel�naar
voren�komen�uit�het�overleg�met�de�Kamer�en�dat�zij�op
die�manier�richting�aan�het�kabinet�geeft.�Om�die�reden
denk�ik�dat�ik�beter�geen�aanbeveling�kan�geven�voor�de
analyse�waar�mevrouw�Smeets�om�vraagt.
Dat�geldt�ook�voor�de�motie�van�de�heren�Verhoeven
en�Braakhuis.�Als�je�overgaat�van�een�verplichte�heffing
op�een�vrijwillige�heffing,�haal�je�de�basis�weg�onder�het
systeem�van�de�schappen.�Dan�moeten�de�lasten,�waar
uiteindelijk�iedereen�van�profiteert,�over�een�kleinere
groep�worden�verdeeld.�Voor�die�groep�zullen�de�heffingen�dus�aanmerkelijk�omhooggaan.

16 februari 2011
TK�53

53-2-11

Kamp
Ik�hoop�hiermee�naar�behoren�te�hebben�gereageerd
op�hetgeen�de�woordvoerders�naar�voren�hebben�gebracht.
De�heer�Verhoeven�(D66):
Ik�begrijp�de�redenering�van�de�minister:�als�minder�mensen�gaan�betalen,�gaat�voor�degenen�die�wel�blijven�betalen�het�niveau�omhoog.�Daarin�heeft�de�minister�volstrekt
gelijk.�Hij�moet�er�echter�wel�het�volgende�bij�zeggen.�Als
mensen�kunnen�kiezen�of�zij�de�heffing�wel�of�niet�betalen,�blijft�het�een�vrijwillige�keuze�voor�iedereen�om�te�betalen,�ook�al�is�de�heffing�veel�hoger.�Waarom�is�de�minister�zo�ontzettend�overtuigd�van�het�feit�dat�het�verplichte�karakter�van�de�heffing�zo�belangrijk�is?�Is�het�niet�veel
mooier�en�geeft�het�niet�echt�draagvlak�als�het�op�een
vrijwillige�manier�wordt�georganiseerd?
Minister�Kamp:
Er�is�een�alternatieve�invulling�mogelijk,�bijvoorbeeld�de
invulling�die�de�heer�Verhoeven�en�de�heer�Aptroot�voorstaan.�Ik�kan�mij�daar�best�iets�bij�voorstellen.�Ik�ben�bereid�om�dit�alternatief�te�beschrijven�en�het,�als�de�Kamer
daarvoor�kiest,�ook�uit�te�voeren.�Ik�vind�dat�niet�onverantwoord.
De�heer�Verhoeven�is�liberaal;�er�zijn�meer�mensen�liberaal.�Er�is�ook�zoiets�als�het�algemeen�belang�waar�je�voor
moet�opkomen.�Het�algemeen�belang�kan�vergen�dat�je
de�lasten�van�een�bepaalde�sector�waarin�dingen�moeten�gebeuren�die�voor�die�sector�als�geheel�belangrijk�zijn
en�die�betekenis�hebben�voor�het�land�en�voor�de�bevolking�als�geheel,�verdeelt�over�degenen�die�profiteren,�namelijk�de�bedrijven�die�onderdeel�uitmaken�van�die�sector.�Daarvoor�bestaat�ook�een�goede�redenering.�Degenen
die�daarvoor�kiezen,�wil�ik�niet�diskwalificeren.�De�voorkeur�van�de�heer�Verhoeven�is�legitiem,�maar�er�zijn�ook
argumenten�voor�een�andere�voorkeur.�Deze�wil�ik�niet�bij
voorbaat�wegwerpen.
De�beraadslaging�wordt�gesloten.
De�voorzitter:
Ik�stel�voor�om�morgen�over�de�ingediende�moties�te
stemmen.
Daartoe�wordt�besloten.
De�vergadering�wordt�enkele�ogenblikken�geschorst.

Tweede�Kamer

PBO�SER

16 februari 2011
TK�53

53-2-12