Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 869

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering
ter bevordering van innovatie van verschillende
onderwerpen in het kader van de modernisering
van het Wetboek van Strafvordering
(Innovatiewet Strafvordering)

Nr. 17

NADER GEWIJZIGD AMENDEMENT VAN HET LID VAN NISPEN
C.S. TER VERVANGING VAN DAT GEDRUKT ONDER NR. 16
Ontvangen 7 februari 2022
De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:
I
In artikel I vervallen in het voorgestelde artikel 572, derde lid, de
dubbele punt aan het slot van de aanhef, onderdeel a en de aanduiding
«b.» voor onderdeel b.
II
In artikel I wordt het voorgestelde artikel 573 als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid vervalt «onderdeel b, ».
2. In het tweede lid wordt «de niet-ontvankelijkheid van de officier van
justitie in zijn vervolging uitspreken» vervangen door «verklaren dat de
zaak is geëindigd» en worden tevens twee zinnen toegevoegd, luidende:
De rechtbank kan aan de verklaring dat de zaak is geëindigd bepaalde
voorwaarden verbinden en stelt daarbij een termijn waarbinnen aan de
voorwaarden moet worden voldaan. Onder die voorwaarden worden
steeds de bij de mediation gemaakte afspraken opgenomen.
3. Na het tweede lid worden twee leden ingevoegd, luidende:
2a. De artikelen uit dit wetboek die betrekking hebben op het onderzoek
naar de ontvankelijkheid van de officier van justitie, bedoeld in artikel 348,
alsmede de artikelen uit dit wetboek die betrekking hebben op de
niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie als einduitspraak, bedoeld
in artikel 349, eerste lid, zijn van overeenkomstige toepassing ten aanzien
van de verklaring dat de zaak is geëindigd, als bedoeld in het tweede lid.
2b. Na de uitspraak houdende een verklaring dat de zaak is geëindigd,
als bedoeld in het tweede lid, kan de verdachte ter zake van hetzelfde feit
niet opnieuw in rechte worden betrokken, behoudens in het geval van

kst-35869-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 17

1

niet-naleving van de aan deze verklaring verbonden voorwaarden binnen
de daarin bepaalde termijn.
4. In het derde lid wordt «Het tweede lid is» vervangen door «Het
tweede lid en de leden 2a en 2b zijn».
Toelichting
De indieners van dit amendement zouden, wanneer sprake is van een
geslaagde mediation liever niet zien dat er wordt gesproken in termen van
«niet-ontvankelijkheid». Het lijkt de indieners passender om bij een
geslaagde mediation de rechter een «eindezaakverklaring» uit te laten
spreken, onder de in die verklaring te bepalen voorwaarden.
In de verhouding tot het beslismodel in de artikelen 348 en 350 Sv heeft
de einde-zaakverklaring vergelijkbare werking als de bepalingen over
niet-ontvankelijkheid.
De eindezaakverklaring is aan te merken als een formele uitspraak,
waarmee geen inhoudelijke uitspraak over de zaak wordt gedaan. Uit
artikel 350 Sv kan worden afgeleid dat als artikel 349, eerste lid, niet wordt
toegepast de rechtbank op de grondslag van de tenlastelegging en naar
aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting dient te beraadslagen
over de materiële vragen ten aanzien van bewijs en strafbaarheid en
(indien van toepassing) over de oplegging van een straf of maatregel.
Het is de bedoeling dat de vraag naar de eindezaakverklaring pas aan de
orde is, als de rechtbank de formele vragen van artikel 348 heeft onderzocht en dit onderzoek niet heeft geleid tot een formele uitspraak als
bedoeld in artikel 349, eerste lid. De rechtbank moet met andere woorden
(onder meer) eerst de geldigheid van de dagvaarding onderzoeken en
haar bevoegdheid om van de zaak kennis te nemen. De strekking van een
eindezaakverklaring is dat, hoewel artikel 349, eerste lid, Sv niet wordt
toegepast, de materiële vragen niet zullen worden beantwoord. Door het
toevoegen van lid 2a wordt vastgelegd dat bepalingen over
niet-ontvankelijkheid in het Wetboek van Strafvordering van overeenkomstige toepassing zijn op de einde-zaakverklaring.
Uit de gelijkstellingsbepaling vloeit voort dat als een eindezaakverklaring wordt uitgesproken artikel 350 Sv niet meer hoeft te worden
toegepast. Met andere woorden: als de rechtbank een verklaring dat de
zaak is geëindigd uitspreekt, wordt deze uitspraak voor de toepassing van
artikel 350 gelijkgesteld met het in dat artikel genoemde geval waarin het
onderzoek in artikel 348 bedoeld, leidt tot toepassing van artikel 349,
eerste lid.
Na een verklaring dat de zaak is geëindigd kan tegen de gewezen
verdachte geen vervolging worden ingesteld of voortgezet voor hetzelfde
feit, behoudens in het geval van overtreding van opgelegde voorwaarden.
Dat is geregeld in lid 2b. De rechter verbindt tevens een termijn aan te
stellen voorwaarden.
In dit amendement is gekozen voor een zelfstandige regeling in
artikel 573 en niet voor aanpassing van de artikelen 348 e.v. De Innovatiewet Sv is een tijdelijke regeling voor de duur van twee jaar voor een
aantal pilots. De wettelijke afdeling inzake mediation wordt uitgeprobeerd
in drie arrondissementen. Als je in art. 348 Sv zou opnemen dat de
rechtbank in het kader van het onderzoek naar de formele vragen zou
moeten nagaan of er reden is voor een eindezaakverklaring, dan zou dit
alle rechtbanken in Nederland betreffen. Maar rechtbanken die niet in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 17

2

pilotregio’s werkzaam zijn kunnen de eindezaakverklaring niet uitspreken,
omdat Titel X, Vijfde afdeling alleen geldt voor de pilotregio’s. Daarom is
de aanpassing opgenomen in de tijdelijke regeling van Titel X van de
Innovatiewet Sv en niet in de «permanente» artikelen van het Wetboek
van Strafvordering. Na de evaluatie van de pilots kan dan worden bezien
hoe de toekomstige («permanente») regeling eruit gaat zien.
Aan een eindezaakverklaring zullen vrijwel altijd voorwaarden zijn
verbonden. Als er voorwaarden gesteld worden, hebben die in ieder geval
betrekking op de afspraken die gemaakt zijn bij de mediation. Omdat in de
praktijk na een mediation soms geen overeenkomst op papier gezet en
ondertekend wordt, is het belangrijk dat de rechter bij zijn uitspraak
duidelijk de voorwaarden formuleert waaraan de verdachte zich moet
houden en niet in algemene zin kan volstaan met een verwijzing naar de
mediation.
Bijkomend voordeel van het uitspreken van een eindezaakverklaring ten
opzichte van de niet-ontvankelijkheid van het OM, is dat dit makkelijker uit
te leggen is aan de slachtoffers. In het kader van duidelijke communicatie
richting slachtoffers lijkt dit de indieners zeer welkom.
Van Nispen
Ellian
Sneller
Bikker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 869, nr. 17

3