Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 065

Wijziging van de Politiewet 2012, de Wet
veiligheidsregio’s en de Tijdelijke wet
ambulancezorg in verband met de wettelijke
regeling van meldkamers (Wijzigingswet
meldkamers)

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 7 december 2018
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

II.

blz.

ALGEMEEN
1.
Inleiding
2.
Doel van het wetsvoorstel
3.
Probleemschets en aanleiding wetsvoorstel
4.
De nieuwe inrichting van het meldkamerdomein
5.
Multidisciplinaire governance
6.
Regeldruk
ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

1
1
2
2
3
5
7
7

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van de Politiewet 2012, de Wet veiligheidsregio’s en de
Tijdelijke wet ambulancezorg in verband met de wettelijke regeling van
meldkamers (Wijzigingswet meldkamers) (hierna: het wetsvoorstel). Zij
onderschrijven het belang van een adequate inrichting van de
meldkamers van de hulpdiensten. Deze leden hebben daarover nog een
aantal vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen.

kst-35065-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 065, nr. 4

1

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel waarmee de wettelijke basis wordt gelegd
voor een nieuwe inrichting van de meldkamers van de hulpdiensten.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven het cruciale belang van het
optimaal functioneren van de meldkamers. Deze leden hebben in dit
stadium op enkele punten nog behoefte aan een nadere toelichting.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij hebben hierover een aantal vragen.
2. Doel van het wetsvoorstel
De leden van de D66-fractie delen de mening over het van levensbelang
zijn van het optimaal functioneren van de meldkamers en voegen daaraan
toe dat er een plan moet zijn, mocht de centrale en/of mochten de
decentrale meldkamers uitvallen. Op welke back-up voorziening kan bij
uitval worden teruggevallen leden? Is deze back-up vierentwintig uur per
dag beschikbaar? Zo nee, waarom niet? Deze leden lezen in de memorie
van toelichting dat de regering één landelijk kwaliteitsniveau als doel stelt,
ongeacht de locatie van de noodhulpvraag. Hoe draagt dit wetsvoorstel
bij aan standaardisering en uniformering van de meldkamerfunctie in
Nederland? Voorts vragen voornoemde leden of Nederlanders overal
kunnen rekenen op hetzelfde niveau van dienstverlening.
3. Probleemschets en aanleiding wetsvoorstel
De leden van de D66-fractie hechten er grote waarde aan dat het
communicatiesysteem van de meldkamers optimaal functioneert. Is er
een risicoanalyse verricht op het communicatiesysteem van de
meldkamers, bijvoorbeeld voor het uitvallen van de technische infrastructuur, hackpogingen, of kwetsbaarheid ten aanzien van de integriteit
en beschikbaarheid van medewerkers? Deelt de regering de mening dat
het taxatie- en improvisatievermogen van medewerkers van de
meldkamers van het grootste belang is? Voorts vragen voornoemde leden
welke inspanningen worden verricht op de professionaliteit, vanuit het
oogpunt van kennis en vaardigheden, van de medewerkers?
De leden van de GroenLinks-fractie begrijpen dat de aanleiding voor dit
wetsvoorstel is gelegen in de grote diversiteit in inrichting van de huidige,
door de veiligheidsregio’s beheerde meldkamers, waardoor het
overnemen van taken werd bemoeilijkt en problemen rond de bezetting
van enkele kwetsbare meldkamers. Welke garanties zullen er zijn dat niet
ook onder de nieuwe indeling dergelijke problemen, met name rond de
bezetting van meldkamers, zullen ontstaan? Deze leden veronderstellen
dat de bezetting van de nieuwe meldkamers zal moeten worden geleverd
vanuit de huidige veiligheidsregio’s. Hoe regelt de regering dat de
veiligheidsregio’s evenwichtig zullen bijdragen aan de bezetting van de
meldkamers die niet langer tot hun verantwoordelijkheid wordt gerekend
en fysiek op grotere afstand van de regio’s zullen worden geplaatst? Hoe
wordt, met de Amsterdamse stroomstoring en de daardoor veroorzaakte
problemen bij het bereiken van meldkamers in het achterhoofd, in het
vervolg voorkomen dat piekbelastingen niet kunnen worden opgevangen?
Voornoemde leden vragen een reactie op de scepsis van de centrale
ondernemingsraad (COR) van de politie over de haalbaarheid van betere
bereikbaarheid van een beperkter aantal meldkamers. De COR veronder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 065, nr. 4

2

stelt dat qua techniek en gezien de betrokkenheid van een groot aantal
gebruikers de nodige obstakels te overwinnen zijn. De aan het woord
zijnde leden vragen hoe deze zorgen worden weggenomen. Ook vragen zij
hoe in de grensregio’s zal worden samengewerkt met Duitse en Belgische
meldkamers.
Daarnaast vragen de leden van de GroenLinks-fractie wie de voorgenomen nieuwe radiobediening in de meldkamers technologisch ondersteunt. Bij de ontwikkeling van nieuwe communicatieapparatuur moet
verzekerd zijn dat communicatie alleen mogelijk is tussen hen die het
aangaat. In hoeverre wordt gebruik gemaakt van leveranciers die naar het
recht van hun herkomstland medewerking moeten verlenen aan het
toegankelijk maken van hun producten voor de autoriteiten van hun
herkomstland?
4. De nieuwe inrichting van het meldkamerdomein
De leden van de VVD-fractie lezen dat het zo snel mogelijk helpen van de
burger, werkende weg verder moet worden ontwikkeld in samenspraak
met de professionals in de praktijk. Bieden bestaande bestuurlijke
afspraken en wettelijke normen daar voldoende ruimte voor? Wie
controleert of dit goed gebeurt en wie grijpt in als dit onvoldoende
gebeurt? Kan dit leiden tot verschillen in werkwijze per meldkamer? Zo ja,
kleven daar ook nadelen aan?
Deze leden vragen waarom ervoor gekozen is het aannemen van
meldingen geen onderdeel vormt van de meldkamerfunctie. Betekent dit
in de praktijk dat het ook altijd de politie is die een melding aanneemt?
De aan het woord zijnde leden lezen dat het aan de politie zelf is nader
vorm te geven aan een optimale afstemming tussen behoeften op het
niveau van de tien gebieden van het landelijke beheer van de politie. Hoe
en door wie wordt gecontroleerd of dit ook daadwerkelijk (adequaat)
gebeurt? De leden van de VVD-fractie vragen op welke termijn gerealiseerd zal zijn dat de decentrale ICT-omgeving compatibel is met de
landelijke ICT-omgeving. Wat gebeurt er als de vernieuwing van
ICT-systemen (bij individuele meldkamers) achter loopt? Deze leden lezen
verder dat voor grootschalige vernieuwingen van ICT-systemen,
afstemming tussen landelijke ontwikkeling en decentrale implementatie
cruciaal is. Zij vragen welke termijn hier precies voor staat.
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat dit
wetsvoorstel als gevolg heeft dat de behoefte aan coördinatie en
afstemming tussen de meldkamers enerzijds en het landelijke beheer van
de politie anderzijds, zal toenemen. Tevens lezen deze leden dat het aan
de politie zelf is nader vorm te geven aan een optimale afstemming
tussen behoeften op het niveau van de tien gebieden en het landelijke
beheer van de politie. Kan de regering meer duiding geven over de
manier waarop deze afstemming, door de politie, tot stand moet komen?
Kan de regering daarbij specifiek ingaan op de uitrol en het overbrengen
van het beheer van ICT-systemen van de veiligheidsregio’s naar de
politie?
Voornoemde leden lezen voorts dat de regering nadere regels kan
opstellen over de meldkamers. Deze regels kunnen bijvoorbeeld
betrekking hebben op standaarden voor ICT-systemen die gebruikt
worden in de meldkamers. Kan worden aangegeven in hoeverre zij
verwacht van deze bevoegdheid gebruik te maken? Is er, bijvoorbeeld,
sprake van problemen op het gebied van de ICT-voorziening? De uitrol
hiervan of het overzetten van het beheer van ICT-systemen? In hoeverre
wordt dit gestandaardiseerd?
De aan het woord zijnde leden lezen voorts dat waar dat noodzakelijk is,
maatwerk kan worden geboden, om daarmee recht te doen aan de
diversiteit in de verschillende gebieden waarvoor de verschillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 065, nr. 4

3

meldkamers werkzaam zijn. Echter, te grote diversiteit tussen de hulpverleningsdiensten of tussen meldkamers, zou de oorspronkelijke
doelstelling van het onderbrengen van het beheer bij de politie ondermijnen. Deze leden lezen dat het creëren van een balans, tussen beheer en
operatien, en tussen diversiteit en uniformiteit, de centrale opgave is in de
governance van de meldkamers. De leden van de CDA-fractie vragen hoe
de regering ervoor zorg gaat dragen dat deze beschreven balans niet te
ver doorslaat naar een van de twee uitersten. Hoe gaat de regering ervoor
zorgen dat er zowel sprake is van landelijke uniformiteit als regionale
diversiteit? Deze leden vragen hierover een nadere duiding.
Kan de regering ook aangeven welke rol de landelijke meldkamer van de
Landelijke Eenheid van de politie speelt ten opzichte van de tien landelijke
(regionale) meldkamers? Is er sprake van een hiërarchische rol van die
meldkamer ten opzichte van de regionale (politie)meldkamers en hoe
verhoudt zo’n hiërarchische rol zich tot het multidisciplinair optreden in
een regionale meldkamer en de lokale bestuurlijke verantwoordelijkheid?
Valt de landelijke meldkamer van de politie ook onder deze nieuwe wet?
Hebben de brandweer, de ambulancezorg en de Koninklijke Marechaussee
ook bovenliggende, landelijke meldkamers?
De leden van de D66-fractie lezen dat bij algemene maatregel van bestuur
de tien locaties voor de meldkamers worden bepaald. Kan de regering
nader toelichten hoe tot de keuze van deze tien locaties gekomen zal
worden? Voorts lezen deze leden dat er expliciet is gekozen voor de
formulering «ten hoogste tien meldkamers» om de mogelijkheid open te
laten op termijn met minder meldkamers te werken. Is dit iets waar de
regering ook naar streeft en ziet zij dit aantal op middellange termijn nog
verder afnemen? Is er ook een ondergrens bepaald voor het aantal
meldkamers?
De leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven het cruciale belang van
optimaal functionerende meldkamers. De door hen zeer gewaardeerde
inzet van de hulpdiensten levert een wezenlijke bijdrage aan de veiligheid
in de samenleving en daarin verdienen zij de best mogelijke technologische ondersteuning. Ook burgers moeten kunnen rekenen op maximale
bereikbaarheid van hulpdiensten. Bij een eerder incident, de Amsterdamse stroomstoring, bleek een 112-beller maar liefst 21 minuten in de
wacht te hebben gestaan. Uit onderzoek bleek dat 369 noodmeldingen
zelfs helemaal niet aankwamen. Deze leden hopen van harte dat dit soort
ernstige incidenten, waarbij doorgaans elke seconde het verschil tussen
leven en dood kan uitmaken, tot het verleden gaan behoren.
De leden van de SGP-fractie merken op dat de regering stelt dat lokaal
maatwerk mogelijk blijft binnen de grenzen van het landelijk beheer door
de politie. Zij vragen in hoeverre er werkelijk ruimte mogelijk is voor een
lokale invulling van zaken. Kan worden aangegeven waaraan moet
worden gedacht? Is het risico groot dat de drang naar uniformiteit zo
groot is dat de lokale diversiteit nauwelijks zal functioneren? Ook vragen
deze leden of de meldkamers niet zo ver van het lokale bestuur af komen
te staan dat er weinig mogelijkheden zijn invulling te geven aan de
verantwoordelijkheid van onder meer burgemeesters voor de uitvoering
van het beleid rond veiligheid en rampen? Betekent zo’n verdere
opschaling niet dat «vagere» meldingen waarbij bijvoorbeeld de precieze
locatie onbekend is onmogelijk geduid kunnen worden, omdat de
meldkamer te ver verwijderd is van de betrokken locatie?
Er is gekozen voor maximaal tien locaties voor de meldkamers.
Voornoemde leden vragen of hiermee de organisatie niet erg is toegesneden op de politieorganisatie en minder op de ambulancevoorzieningen
en de veiligheidsregio’s. Hoe wordt voorkomen dat er in de regio’s waarin
meer veiligheidsregio’s vallen er allerlei extra overleggen nodig zijn om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 065, nr. 4

4

de regio’s goed te laten functioneren? Volgens de regering is met het
aantal van tien regio’s de «regionale verbondenheid» gewaarborgd. Kan
nader worden geduid wat dit volgens de regering precies betekent? Hoe
krijgt dit in de praktijk concreet vorm?
5. Multidisciplinaire governance
Algemeen
De leden van de VVD-fractie lezen dat het creëren van een uniforme
ICT-omgeving randvoorwaardelijk is voor het kunnen overnemen van
werkzaamheden tussen meldkamers. Hoeveel tijd staat er voor het
creëren van die uniforme ICT-omgeving? Wat zijn de gevolgen als dit niet
tijdig wordt gerealiseerd, nu dit een randvoorwaarde is?
De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang van multidisciplinair optreden bij incidenten door de hulpdiensten. Welke infrastructuur
bestaat nu in Nederland voor grensoverschrijdende communicatie tussen
onze meldkamers en de meldkamers in het buitenland? Welke inspanningen worden verricht om meldkamers in Nederland volledig interoperabel te maken met meldkamervoorzieningen in België, Duitsland en zo
nodig ook het Verenigd Koninkrijk? Vinden er ook inspanningen plaats in
het kader van samenwerking in de Benelux en/of de Europese Unie?
Voorts vragen deze leden of het Bureau ICT-toetsing (BIT) een taak heeft
bij de controle van de ICT-voorzieningen waarop de meldkamers zijn
gebouwd. Wat is de verwachting ten aanzien van nieuwe technologie die
ook kan worden benut door meldkamers? Hoe wordt de interactie met
genetwerkte communicatie in de diverse kolommen geregeld?
De leden van de fractie van de ChristenUnie-fractie merken op dat de
regering in de memorie van toelichting stelt dat het creëren van een
balans, tussen beheer en operatiën, en tussen diversiteit en uniformiteit,
de centrale opgave is in de governance, het goed bestuur, van de
meldkamers. De wet moet de kaders bieden waarbinnen dit kan plaatsvinden. Voor de inrichting van de governance op landelijk niveau biedt het
wetsvoorstel inderdaad een kader dat voldoet om de governance verder
uit te werken, zo constateren meerdere betrokken partijen in hun
adviezen. De governance op gebiedsniveau is in het wetsvoorstel echter
zeer beperkt uitgewerkt en volgens veel betrokkenen daarmee nog
onvoldoende helder. Voornoemde leden verzoeken de regering nader toe
te lichten, waarom niet is gekozen voor een duidelijke grondslag voor de
governance op regionaal niveau op te nemen in het wetsvoorstel. Is de
regering bereid hiertoe alsnog een voorstel te doen?
De verschillende partijen en hun rollen
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering aankijkt tegen de
ICT-problemen die spelen rondom het huidige en het nieuwe communicatienetwerk, in het licht van het creëren van de uniforme, landelijke
ICT-omgeving zoals die in onderhavig wetsvoorstel beschreven wordt.
Welke gevolgen hebben problemen op het gebied van de stabiliteit of
betrouwbaarheid van C2000 voor (de ICT-systemen van) de meldkamers?
De leden van de SGP-fractie missen in het overzicht van de betrokken
partijen de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Zij vragen welke
verhouding er precies zal zijn tussen de IGZ en de meldkamers. Hoe is dat
nu geregeld en verandert er nog iets onder de nieuwe positionering van
de meldkamers?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 065, nr. 4

5

Politie
De leden van de D66-fractie vragen welke voorziening wordt getroffen bij
de nationale politie om het landelijk beheer uit te kunnen oefenen. Met
hoeveel menskracht gaat dit gepaard? Welke financieringsvoorziening is
hiervoor gemaakt? Is de financiering structureel geborgd? Vanuit welke
begroting wordt deze gefinancierd? Hoe, wanneer en waar wordt in welke
begrotingen verantwoording afgelegd over de inkomsten en uitgaven ten
aanzien van het beheer van de meldkamers?
Veiligheidsregio’s
De leden van de CDA-fractie lezen in verschillende adviezen van de
veiligheidsregio’s dat er wordt gepleit voor een verankering van de
governance van het gezag in de wet. Deze leden lezen hier echter in de
memorie van toelichting echter niets over. Zij vragen de regering daarom
hier nader op in te gaan. Waarom heeft zij deze adviezen terzijde
geschoven? En wat vindt zij van het idee om de governance van het gezag
een grondslag te geven in de wet?
De leden van de D66-fractie nemen waar dat door het Veiligheidsberaad
en de Veiligheidsregio’s (unaniem) is gepleit voor de verankering van de
governance in de wet. Waarom is door de regering niet gekozen voor deze
oplossing? Waarom wordt het beheer bij de nationale politie belegd en
het gezag bij de drie kolommen?
De Koninklijke marechaussee en de Minister van Defensie
De leden van de D66-fractie vragen hoe de vierde kolom – Defensie/
Koninklijke Marechaussee – is aangehaakt bij het onderscheid tussen
beheer en gezag. Kan de regering toelichten hoe de meldkamers
communiceren met de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s),
zoals de groene boa’s, die vooral in het buitengebied opereren? Welke
inspanningen worden verricht om het dekkingspercentage ook in de
buitengebieden naar 100% te brengen?
De Minister van Justitie en Veiligheid
De leden van de CDA-fractie vragen of dit wetsvoorstel ook mogelijkheden
biedt aan de Minister van Justitie en Veiligheid regels te stellen ten
aanzien van het tijdig informeren van de pers, in het bijzonder de
audiovisuele pers, door personeel van meldkamers. Biedt dit wetsvoorstel
mogelijkheden landelijk te komen tot een adequaat systeem van
persalarm, uniform in te richten voor de verschillende disciplines,
bijdragend aan een adequate vorm van vrije nieuwsgaring?
Regionaal niveau
Het bestuur van de veiligheidsregio is verantwoordelijk voor de criteria op
grond waarvan de meldkamer overgaat tot grootschalige alarmering. De
leden van de SGP-fractie vragen hoe dit concreet vorm krijgt in de
meldkamerregio’s die bestaan uit meer veiligheidsregio’s. In dit verband
merken zij ook op dat de regio’s voor hun specifiek regionale punten
afhankelijk zijn van de acceptatie in het landelijk beleid. Welke gevolgen
heeft dit voor het regionale draagvlak voor de uitvoering van het landelijk
beleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 065, nr. 4

6

6. Regeldruk
Aan dit wetsvoorstel is een taakstelling verbonden van 50 miljoen euro.
De leden van de SGP-fractie vragen of kan worden aangegeven hoe dit
zich verhoudt tot het totale budget. Kan ook worden aangegeven waar die
besparingen dan concreet uit bestaan.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Onderdeel C
Het wettelijk maximum is tien regio’s en de regering is niet van plan een
lager aantal in te stellen. De leden van de SGP-fractie vragen waarom er
dan niet toch gekozen is voor een vast aantal van tien regio’s? Klopt de
indruk van deze leden dat er nu op geen enkele wijze een inhoudelijk
criterium is opgenomen voor de vaststelling van het aantal meldkamers?
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 065, nr. 4

7