Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

30 111

Topinkomens

Nr. 74

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 december 2014
Hierbij stuur ik u overeenkomstig artikel 7.1 van de WNT de jaarrapportage over het eerste toepassingsjaar 2013 toe, bestaande uit twee
delen: de WNT-jaaranalyse en het WNT-overzicht1.
De WNT beoogt evenwichtige, verantwoorde en maatschappelijk
aanvaardbare bezoldiging in de publieke en semipublieke sector, door
topinkomens te normeren en openbaar te maken. Deze WNT-jaarrapportage draagt daaraan bij door inzicht te geven in de uitvoering en realisatie
van de doelstellingen van de WNT, om waar nodig bij te kunnen sturen.
De WNT-jaarrapportage vervangt de jaarrapportage die op grond van de
vervallen Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde
topinkomens (WOPT) werd opgemaakt. Omdat de reikwijdte en de
bezoldigingsdefinitie van de WNT en de WOPT van elkaar verschillen, kan
geen vergelijking met voorgaande jaren gemaakt worden. Deze eerste
WNT-jaarrapportage vormt een nulmeting op grond waarvan in de
toekomst trendanalyses mogelijk zullen zijn.
Deze brief geeft een samenvatting van de WNT-jaarrapportage 2013 en
schetst de maatregelen die naar aanleiding van deze jaarrapportage zijn of
zullen worden getroffen.
1. Bezoldigingen en ontslagvergoedingen in het startjaar 2013
Alle instellingen waarop de WNT van toepassing is, dienen bezoldigingsgegevens van functionarissen aan de vakminister waaronder zij ressorteren (dit geldt voor zorginstellingen, onderwijsinstellingen en woningcorporaties) of aan de Minister van BZK via www.topinkomens.nl te
rapporteren. In het startjaar hebben ruim 5.100 WNT-instellingen ruim
31.000 functionarissen gemeld.

1

kst-30111-74
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 111, nr. 74

1

De WNT wordt blijkens de verstrekte gegevens door het overgrote deel
van hen nageleefd: 95% van de topfunctionarissen ontving een bezoldiging onder het voor hen toepasselijke maximum. Van de 5% die meer
hebben ontvangen dan het toepasselijke maximum valt het merendeel
onder het overgangsrecht. Deze 5% bestaat uit 383 topbestuurders, 416
interne toezichthouders en 120 extern ingehuurde topbestuurders. De
meeste van hen werken bij zorginstellingen of woningcorporaties. Indien
meer werd ontvangen dan de norm, was dit voor topbestuurders
gemiddeld met een bedrag van € 40.000, ofwel: dit is het gemiddelde
bedrag waarmee zij hun salaris na uitwerking van het overgangsrecht
moeten afbouwen. 69% van de uitgekeerde ontslagvergoedingen bleef
onder de norm. Bij de overige 31% bedroeg gemiddelde ontslagvergoeding € 150.000. Alle bezoldigingen en ontslagvergoedingen boven het
toepasselijke maximum zijn op individueel niveau opgenomen in het
WNT-overzicht 2013.
Het overgrote gedeelte van deze bezoldigingen en ontslagvergoedingen
valt onder het overgangsrecht. Topfunctionarissen zijn dan niet in
overtreding, omdat het overgangsrecht eerder afgesproken bezoldigingen
of ontslagvergoedingen toestaat. Bij publicatie van deze rapportage waren
er zeven onverschuldigde betalingen geconstateerd. In de desbetreffende
gevallen is reeds actie ondernomen. Nader proactief onderzoek door met
het toezicht op de naleving van de WNT belaste toezichthouders naar de
bezoldigingen en ontslagvergoedingen in het WNT-overzicht 2013 kan
leiden tot het constateren van meer overtredingen en inzet van toezicht en
handhaving. Ook wanneer bij het toezicht in 2014 overtredingen worden
geconstateerd, of indien de toepasselijkheid van de WNT op een later
moment – bijvoorbeeld in 2015 – wordt vastgesteld, kan binnen de
reguliere verjaringstermijn alsnog onderzoek gedaan worden naar
overtredingen in 2013 en waar nodig handhavend worden opgetreden.
Het kabinet doet hier in volgende WNT-jaarrapportages verslag van.
2. De stand van zaken inzake de uitvoering van de WNT
In mijn brief van 10 juli 2014 ging ik in op de eerste ervaringen met de
WNT en de complexe uitvoeringsvragen die zich aandienden (Kamerstuk
30 111, nr. 71). De uitvoering van de WNT is inmiddels op volle stoom en
verbeterd.
In het startjaar is gebleken dat veel instellingen zich nog niet bewust
waren van hun verplichtingen. Er is daarom met voorrang geïnvesteerd in
het inventariseren van instellingen die onder de WNT vallen. Dit heeft
geleid tot een WNT-jaarrapportage die 5.100 instellingen en 31.000
functionarissen omvat en hiermee een solide nulmeting van de uitvoering
van de WNT is. Vragen van WNT-instellingen en hun adviseurs zijn door
het Ministerie van BZK en vakdepartementen vakkundig beantwoord. De
vragen gingen meestal over de toepasselijkheid van de WNT op de
instelling of het overgangsrecht.
De kwaliteit van de motiveringen die WNT-instellingen geven voor
bezoldigingen en ontslagvergoedingen die de toepasselijke norm te
boven gaan is een aandachtspunt. Bij 46% van de bezoldigingen en 73%
van de ontslagvergoedingen boven de norm ontbrak de motivering. Voor
dit eerste startjaar zal het merendeel onder het overgangsrecht vallen.
Desalniettemin zal ik de WNT-toezichthouders vragen hier alert op te zijn.
Voor niet-topfunctionarissen – voor wie het principe «comply or explain»
in zijn puurste vorm geldt – zijn de motiveringen goed ingevuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 111, nr. 74

2

3. Beleidsmaatregelen
In mijn brief van 10 juli 2014 heb ik een aantal maatregelen beschreven op
het vlak van voorlichting, toezicht en handhaving. De uitvoering van deze
maatregelen is in volle gang. In combinatie met de inwerkingtreding van
Aanpassingswet WNT, de Reparatiewet WNT en nieuwe uitvoeringsregelgeving zorgen ze voor een duidelijke verbetering van de uitvoering en een
vermindering van de nalevingskosten en administratieve lasten van de
WNT in 2014 en de komende toepassingsjaren.
De uitkomsten van de eerste WNT-jaarrapportage geven aanleiding tot de
volgende prioriteiten en accenten in de uitvoering van de wet vanaf
heden:
a) Er wordt verder gewerkt aan een zo volledig mogelijk register van
WNT-instellingen. Op basis van het register kunnen instellingen goed
en tijdig worden geïnformeerd over de WNT en de verplichtingen die
daaruit voortvloeien voor hun financiële verslaglegging en het jaarlijks
voor 1 juli melden van bezoldigingsgegevens. Ik heb gemeenten
gevraagd mee te werken aan het register door de door hen gesubsidieerde instellingen die onder de reikwijdte van de WNT vallen, aan mij
door te geven.
b) Voor betere toepassing van de wet in jaarverslagen van WNTinstellingen zal in aanvulling op de uitvoeringsregelgeving en
uitgebreide wetsuitleg een model voor de WNT-opgave in de jaarstukken beschikbaar worden gesteld. Instellingen en hun accountants
zullen daardoor over toepassingsjaar 2014 naar verwachting beter aan
hun WNT-verplichtingen kunnen voldoen dan in het startjaar 2013.
c) Instellingen worden nadrukkelijker aangesproken op het deugdelijk
motiveren van bezoldigingen en ontslagvergoedingen die de toepasselijke norm te boven gaan. Dit gebeurt zowel via het onder b) genoemde
model voor de WNT-opgave als de verschillende online kanalen
waarlangs instellingen hun gegevens melden.
d) Voor toepassingsjaar 2014 kunnen instellingen zich in veel mindere
mate beroepen op onbekendheid met de wet of onduidelijkheid van de
regels. Er is daarmee een betere uitgangspositie bereikt om toezicht op
juiste administratieve uitvoering te versterken. Het niet of niet tijdig
melden van gegevens of het verstrekken van onjuiste gegevens zal in
toepassingsjaar 2014 dan ook leiden tot verscherpt toezicht indien
instellingen in gebreke blijven.
e) Accountants worden door middel van een controleprotocol beter
toegerust op de controle van de WNT-gegevens in de jaarrekening,
zodat de kwaliteit van de accountantscontrole tevens vergroot kan
worden.
f) De verschillende met het toezicht op de naleving van de WNT belaste
toezichthouders zullen nader onderzoek doen naar de achtergronden
van het niet of onvoldoende motiveren van overschrijdingen.
4. Wetsevaluatie in 2015
De jaarrapportage leent zich niet voor het evalueren van verschillende
indirecte effecten van de wet, waaronder arbeidsmarkteffecten of effecten
op het loongebouw. Dat verzoeken tot het maken van een individuele
uitzondering op het bezoldigingsmaximum op grond van artikel 2.4 van
de wet voor topbestuurders in het eerste jaar uit zijn gebleven, kan er op
duiden dat deze behoefte er niet is geweest en dat vacatures vervuld
konden worden met toepassing van de normering ingevolge de WNT. Het
is voorts mogelijk dat topbestuurders, wegens de toepasselijkheid van het
overgangsrecht, langer in hun functie werkzaam blijven. Waar ik voor
interne toezichthouders signalen heb ontvangen dat de norm niet
correspondeert met de daadwerkelijke tijdsbesteding van de functie, in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 111, nr. 74

3

combinatie met de groeiende verwachtingen aan en verantwoordelijkheden van interne toezichthouders, zoals onder andere door de
Commissie Behoorlijk Bestuur is verwoord, is in het wetsvoorstel tot
verlaging van het bezoldigingsmaximum een verhoging van deze norm
opgenomen.
In de wetsevaluatie die ik eind 2015, naast de reguliere WNT-jaarrapportage, over 2014, aan uw Kamer zal zenden, zal ik in brede zin verslag doen
van onderzoek naar de effecten van de wet in de praktijk. Ook over
specifieke vraagstukken zal daarbij worden gerapporteerd, zoals het zich
al dan niet voordoen van mogelijke effecten op individuele sectoren,
effecten van het sanctieregime, effecten op de kwaliteit van nieuw
aangetrokken (top)functionarissen, gevolgen voor het loongebouw,
gevolgen voor de mogelijkheid geschikte bestuurders te kunnen
aantrekken, gevolgen voor de arbeidsmobiliteit van (top)functionarissen,
het vertrek naar het buitenland van bestuurders of instellingen en andere
mogelijke arbeidsmarkteffecten – een en ander voor zover deze effectengegeven de lange duur van het overgangsrecht – al in 2015 meetbaar zijn.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 111, nr. 74

4