Zesde voortgangsrapportage Plan van aanpak NVWA
Inleiding
In het plan van aanpak voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) van december 2013
staan maatregelen beschreven om het toezicht door de NVWA te versterken en te verbeteren
(Kamerstuk 33 835, nr. 1). Ieder half jaar is over de voortgang bij het uitvoeren van deze
maatregelen gerapporteerd. Deze zesde voortgangsrapportage betreft de periode 1 juli 2016 tot en
met 31 december 2016. Naast de uitgevoerde activiteiten en kwalitatieve resultaten die sinds 1 juli
2016 zijn geboekt, is kwantitatieve informatie opgenomen over de uitgaven en personele inzet voor
het jaar 2016 als geheel.
Bij de aanbieding van het herijkte Plan van aanpak «NVWA 2020» (Kamerstuk 33 835, nr. 49) is
aangegeven dat deze zesde voortgangsrapportage het karakter heeft van een verantwoording over de
gehele periode tot nu toe (2014-2016). Het laatste hoofdstuk en het bijgevoegde overzicht van
verbeteracties uit het oorspronkelijke Plan van aanpak NVWA vervullen deze rol. Deze rapportage is
als volgt opgebouwd:
1) Context en beeld van de realisatie
2) Versterken van het toezicht op de vijf domeinen
3) Versterken van de organisatie ter ondersteuning van het primaire proces
4) Financiële paragraaf
5) Afronding Plan van aanpak NVWA tot herijking

1. Context en beeld van de realisatie
Het Plan van Aanpak NVWA 2013 bevat maatregelen op vier hoofdlijnen waarlangs het toezicht door
de NVWA verbeterd dient te worden:
•

•

•

•

Fundamentele herbezinning op de inrichting van het systeem van de keuring en toezicht. Het
systeem waarbij zowel de keuring als het toezicht binnen de inspectiedienst zijn gebundeld en
bovendien privaatrechtelijke instanties een grote rol hebben, werd kwetsbaar geacht.
Versterking van het toezicht op de domeinen vee- en vlees, plantaardig, exportcertificering,
zuivel en consument en veiligheid waarbij ook substantieel meer inspecteurs moeten worden
ingezet en waarbij er structureel capaciteit beschikbaar is voor incidenten en crises, die zich
onvermijdelijk zullen blijven voordoen.
De kwaliteit en de effectiviteit van de interne bedrijfsvoering moet structureel op orde worden
gebracht. Hier is tevens extra capaciteit voor beschikbaar gesteld. Daarnaast is het nodig dat
de NVWA vroegtijdig op basis van risicoanalyses en kennispositie onregelmatigheden
signaleert, een ICT-structuur heeft die het dagelijkse werk van inspecteurs makkelijker en
sneller maakt.
Tegenover deze kwaliteitsslag van de NVWA staat adequate financiering. Vanuit het Plan van
aanpak NVWA is een structurele extra bijdrage van de overheid en het bedrijfsleven geleverd.
Het bedrijfsleven heeft immers baat bij een goed functionerende NVWA, bijvoorbeeld voor het
behoud van de exportpositie. Hier is aan verbonden dat de NVWA haar doelmatigheid
verhoogt, onder andere door het aanpassen van de arbeidsvoorwaarden.

In de tweede helft van 2016 heeft de NVWA doorgewerkt aan de duurzame versterking van de
organisatie en effectieve innovatie van het toezicht. Vanuit het Plan van Aanpak NVWA uit 2013
(Kamerstuk 33835, nr. 1) zijn verbeteringen in het toezicht op kwetsbare domeinen gerealiseerd. Ook
is met de ‘Staat van productveiligheid’ (Kamerstuk 33 835, nr. 52) een belangrijke mijlpaal in de

transitie naar risicogericht toezicht bereikt. De opgave voor de NVWA blijft evenwel groot en complex,
zoals beschreven is in het herijkte Plan van aanpak «NVWA 2020» (Kamerstuk 33 835, nr. 49). De
versterkte governance vanuit het herijkte Plan van Aanpak is een belangrijk middel om deze opgave
tot een goed einde te brengen. Deze rapportage geeft de voortgang weer die in de laatste zes
maanden van 2016 is geboekt en gaat vervolgens in op de vraag welke opgaven uit het Plan van
Aanpak uit 2013 zijn afgerond en welke meegenomen zijn in de herijking.

2. Versterken van het toezicht op de vijf domeinen
In hoofdstuk vier van het Plan van aanpak NVWA zijn vijf domeinen benoemd waarop versterking
nodig was: (1) de vee- en vleessector, (2) de plantaardige sector, (3) veterinaire exportcertificering,
(4) tweedelijnstoezicht op de zuivelsector en (5) consument en veiligheid. De verbeteracties die in de
laatste zes maanden van 2016 gepland stonden, worden hier per domein behandeld.
Vee- en vleessector
De volgende maatregelen om het systeem van toezicht en handhaving in slachtplaatsen te verbeteren
zijn genomen:
•
Voor de kleine pluimveeslachthuizen zonder permanent toezicht, is de pilot met risico
gebaseerd toezicht uitgevoerd en met de inspecteurs geëvalueerd.
•
De dagrapportage bestemd voor de slachterijen is gereed. De dagrapportage biedt de NVWA
de mogelijkheid om dagelijks inspecties met één of meerdere omissies te bespreken met de
verantwoordelijke van het slachthuis.
•
Voor de verzamelcentra is het toezichtsontwerp gereed. De pilot is in november 2016 gestart
en loopt door tot maart 2017. Op basis van de evaluatie volgt hierna de implementatie.
•
Voor wild is het toezichtsontwerp gereed, waarbij de risicogebieden hygiënisch werken,
dierlijke bijproducten en tracering zijn uitgewerkt. De pilot loopt van november 2016 tot begin
2017. Op basis van de evaluatie volgt hierna de implementatie.
•
In 2015 is een nieuw toezichtsontwerp voor de uitsnijderijen ontwikkeld, gericht op hygiënisch
werken, dierlijke bijproducten, tracering en etikettering. Een pilot met risicogericht toezicht bij
de uitsnijderijen is in februari 2016 afgerond. De uitrol start in 2017. De beoogde pilot met
risicogericht toezicht bij koel- en vrieshuizen is niet gerealiseerd en wordt opgepakt vanuit het
jaarplan 2017.
•
De naleefmonitoren ‘roodvlees klein en middelgroot’, ‘grote slachterijen’ en ‘Pluimvee groot’
zijn gereed. In deze naleefmonitoren wordt sectorbreed per halfjaar de naleving op het gebied
van dierenwelzijn en hygiënisch werken in beeld gebracht.
•
Middels een dashboard zijn gegevens per inspectie in detail inzichtelijk gemaakt voor
medewerkers op verschillende niveaus in de organisatie. Daarnaast is een dashboard gereed
voor de naleefmonitor voor roodvlees groot en pluimvee groot. Dit dashboard biedt de
mogelijkheid om slachthuizen af te zetten tegen de gemiddelde naleving. In 2017 worden de
dashboards successievelijk uitgebreid.
•
Voor het op orde brengen van de capaciteit van de dierenartsen is er in september een groep
dierenartsen (van 8 personen) gestart met de interne opleiding. Deze opleiding loopt door in
2017.
Plantaardige sector
De volgende maatregelen zijn genomen ter versterking van de plantaardige sector:
•
Herijking Fytobewaking (Actueel houden pest status Nederland en eisen van derde landen):
De Fytobewaking 2016 is volledig uitgevoerd. In 2016 zijn voor het EU verplichte
surveyprogramma de technische en financiële rapportage voor 2015, de voortgangsrapportage
voor 2016 en het survey plan voor 2017 ingediend bij EU-SANTE. Alle dossiers zijn door EUSANTE goedgekeurd.

2

•

Versterking toezicht op R&D met fytosanitair risicovol verboden plantaardig: de doelgroepen
zijn in kaart gebracht. Het vergunningensysteem is verbeterd. In 2016 is de eisentabel herzien
welke later op de website van de NVWA is gepubliceerd.

Veterinaire exportcertificering
•

In 2016 is een pilot gestart met vier bedrijven om systemen voor certificering op afstand te
toetsen. De bedrijven bleken meer tijd nodig te hebben dan verwacht om het vereiste Export
Kanalisatie Systeem (EKS) op orde te krijgen. Bij bedrijven met een goedgekeurd EKS (na een
aanvangsaudit), zullen 100%-partijcontroles vervangen worden door periodieke audits
gecombineerd met steekproefsgewijze controles, die niet perse door een dierenarts uitgevoerd
hoeven te worden. Zo kan de beschikbare capaciteit van dierenartsen worden herschikt. In
oktober was er een tussentijdse evaluatie met de deelnemende bedrijven. Hieruit bleek dat de
instructies aan de bedrijven moet worden verduidelijkt en er behoefte is aan
voorbeeldprotocollen. Deze voorstellen worden meegenomen bij de verdere uitwerking van het
EKS. De verwachte afronding van de pilot is bijgesteld naar eind 2017.

Tweedelijnstoezicht zuivelsector
•
In het kader van de versterking van de regiefunctie op het Centraal Orgaan voor
Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivelsector (COKZ), is een toezichtprogramma voor 2016
vastgesteld, dat volgens planning is uitgevoerd. De reguliere jaarplanaudit is in 2016
gerapporteerd en besproken met het COKZ.
•
De reguliere jaarplanaudit is in 2016 gerapporteerd en besproken met het COKZ. In de
reguliere jaarplanaudit zijn de thema audit uitvoering interventiebeleid en evaluatie steekproef
resultaten bij afgifte certificaten opgenomen. Daarnaast is de thema audit
boerderijmelkregeling uitgevoerd. Alleen de thema audit over het afhandelen van klachten en
meldingen werd voor 2016 nog niet zinvol geacht en is niet uitgevoerd. Deze staat gepland
voor de reguliere audit van 2017.Binnen de NVWA zijn afspraken gemaakt tussen de
betrokken afdelingen en teams over de samenwerking en verantwoordelijkheden bij het
toezicht op het COKZ.
•
Ook zijn gesprekken met EZ en VWS ingericht om de overall governance van het COKZ te
bespreken zodat de tweedelijns toezichtstaken daarmee in lijn kunnen worden gebracht.
•
Om het toezicht van het COKZ te harmoniseren met dat van de NVWA zijn voor een aantal
onderwerpen nieuwe afspraken gemaakt en procedures vastgesteld. Onder andere de
behandeling van meldingen, het verscherpte interventiebeleid, opleidingen COKZmedewerkers, het terugbrengen van het aantal erkenningen per bedrijf, de jaarplancyclus en
grijze bedrijven (bedrijven die zowel zuivel en/of eieren als andere producten produceren,
waarbij één toezichthouder per bedrijf dient te komen).
•
Er is een nieuwe inspectieronde inclusief opleiding voor betrokken inspecteurs en dierenartsen
voor de Rusland inspecties ingeregeld. Dit zijn gezamenlijke inspecties waaraan COKZ en
NVWA inspecteurs deelnemen. Deze inspectieronde, inclusief herinspecties, is afgerond.
Consument en Veiligheid
De verbeteracties in het domein Consument en Veiligheid (C&V) omvatten maatregelen ter verhoging
van de voedselveiligheid bij bedrijven die direct leveren aan consumenten en overige bedrijven,
investeringen in kennis en expertise bij laboratoria, investeringen in handhaving binnen de visketen
(inspectiefrequentie, inzet meer hooggekwalificeerde inspecteurs en meer laboratorium capaciteit),
inzet van een groter aantal inspecteurs op productveiligheid en versterking van overige EZ-domeinen
(Diervoeder en Dierlijke bijproducten, duurzaamheid Visketen, EU-subsidieregeling, inclusief
nacontroles en crisisorganisatie).

3

•

•

•

•

Begin 2016 is de eindrapportage van het C&V Verbeterplan opgeleverd en zijn activiteiten in
relatie tot handhavingsregiecyclus, kwaliteit en verbeteren van werkprocessen in de lijn
belegd.
Een groot deel van de geplande deelproducten voor de nieuwe handhavingsregie-cyclus is
gerealiseerd. Tevens is de samenwerking met de afdeling NVWA IOD in 2016 verstevigd,
onder andere bij internettoezicht in het domein ‘Bijzondere eet- en drinkwaren’.
In concrete projecten, zoals bij “traceerbaarheid van levensmiddelen op afstand”, is de
vaardigheid traceren in de praktijk gebracht en verder ontwikkeld. Vanuit het domein
Productveiligheid zijn in 2016 zeven productonderzoeken openbaar gemaakt, waarvan zes in
de tweede helft van 2016. Vanwege een bijstelling van het publicatieformat en het later
opleveren van ICT applicaties, heeft de verbreding van de Horeca openbaarmaking en de
openbaarmaking van de inspectieresultaten van de visverwerkende bedrijven geringe
vertraging opgelopen. Deze verbreding vindt naar verwachting begin 2017 alsnog plaats.
In 2016 is een verdere toename van het aantal internationale meldingen op het gebied van
voedsel en voeder (RASFF- en GFL-meldingen) te constateren. In het vierde kwartaal is een
selectie instrument geïntroduceerd om de afhandeling van meldingen efficiënter in te richten.

3. Versterken van de organisatie ter ondersteuning van het primaire
proces
In het vijfde hoofdstuk van het Plan van aanpak NVWA staan maatregelen beschreven ter versterking
van de organisatie. De uitgevoerde verbeteracties in de tweede helft van 2016 staan per onderwerp
beschreven.
Versterken kennisbasis en risicogericht werken
De NVWA versterkt haar kennisbasis om risicogericht toezicht te houden. Deze versterking heeft in de
tweede helft van 2016 langs vier lijnen plaatsgevonden: intelligence, integrale analyses, ‘staten van’
en de risicobeoordeling van ketens.
• Intelligence: ‘Intelligence’ betreft een NVWA-brede samenwerking op het gebied van
informatie en cultuurverandering naar Informatie Gestuurd Werken. Eind 2016 is een
inventarisatie gestart van de informatiebehoefte binnen de NVWA op het gebied van Business
Intelligence en zijn teamleiders van het NVWA supportteam data getraind in
datamanagement. Ook is een senior data scientist geworven (in dienst per 1/01/2017). In
totaal hebben 47 analisten een basisopleiding van een analyseprogramma gevolgd, waarvan
zes in de tweede helft van 2016. Tevens zijn systemen gekoppeld ten behoeve van (EU-brede)
informatieproducten. Voor de ontwikkeling van het NVWA Data Science laboratorium is een
Project Initiatie Document opgesteld.
•
Integrale analyses: In 2016 is gewerkt aan het bijeenbrengen van de onderliggende risico-,
toezicht- en fraudebeelden voor o.a. de pluimvee- en zuivelketen. Dit betrof zowel de
definiëring (conceptueel), alsmede de vulling ervan (databeschikbaarheid en- verzameling).
Tevens is geïnvesteerd in het betrekken van in- en externe stakeholders bij de ontwikkeling en
uitvoering van de integrale analyses. De integrale analyses van de pluimvee- en zuivelketen
zullen begin 2017 worden opgeleverd.
•
‘Staten van’: In december 2016 is de ‘Staat van productveiligheid’ uitgebracht. Op 15
december 2016 heeft de Minister van VWS dit document aangeboden aan de Tweede Kamer
(Kamerstuk 33 835, nr. 52).
•
Risicobeoordeling van ketens: BuRO heeft eerder een integrale beoordelingsmethodiek voor
ketens opgezet die in 2016 verfijnd is. Bij de uitwerking van de lopende risicobeoordelingen
van ketens wordt steeds meer informatie uit NVWA data meegenomen. Het heeft extra tijd
gekost om de benodigde data beschikbaar te krijgen en te aggregeren. Het inschakelen van
extra capaciteit via externe kennisinstituten bleek niet mogelijk. Dit heeft tot vertraging geleid
in de oplevering van verschillende ketenbeoordelingen. Volgens de huidige planning worden de

4

ketenanalyses zuivel, pluimvee en wild in de eerste helft van 2017 afgerond en wordt de
ketenanalyse eieren in het derde kwartaal van 2017 opgeleverd.
Effectief instrumentarium
De NVWA investeert in de effectiviteit van haar handhavingsinstrumentarium. Handhavingsregie als
proces en de instrumentenkoffer als ondersteunend middel spelen hierin een centrale rol. Daarnaast is
er een viertal geprioriteerde instrumenten: private kwaliteitssystemen, openbaarmaking,
fraudeaanpak en administratieve controle.
•

•

•

•

•

•

Handhavingsregie (HHR): Het model voor Handhavingsregie is ontwikkeld en gekoppeld aan het
Voorgenomen Organistiebesluit (VOB). Specifiek voor handhavingsregie is een opleidingsmodule
ontwikkeld die 72 NVWA medewerkers hebben gevolgd, hebben diverse kennisbijeenkomsten
gerelateerd aan gedragsbeïnvloeding plaatsgevonden en is een managementconferentie over
handhavingsregie georganiseerd.
Handhavingsregie supportteam: In de tweede helft van 2016 heeft het supportteam zeventien
projecten uit de drie toezichtdivisies ondersteund door procesbegeleiding en expertise op het
gebied van risicoanalyse, doelgroep analyse, ontwikkelen handhavingsmix en evaluatie en
effectmeting. Deze werkwijze is nu bovendien verankerd in de jaarplancyclus.
Instrumentenkoffer: De instrumentenkoffer is een digitaal hulpmiddel voor de medewerkers
toezichtsontwikkeling bij het werken conform het proces handhavingsregie op tactisch niveau.
Eind 2016 is de instrumentenkoffer in concept opgeleverd via het digitale platform Pleio en is de
content gedeeltelijk toegevoegd. De doorontwikkeling en invoeging van strategische en
operationele delen vindt in 2017 plaats.
Private Kwaliteitssystemen: Het doel van private kwaliteitssystemen is om, door middel van
transparantie tussen bedrijven die in ketenverband opereren, de voedselkwaliteit en -integriteit te
versterken. De NVWA toetst private kwaliteitssystemen aan de criteria van de Taskforce
Voedselvertrouwen. Het toetsingstraject loopt, maar duurt langer dan vooraf verwacht door de
complexiteit van de verschillende kwaliteitssystemen en de tijd die schema-eigenaren nodig
hebben om aanpassingen door te voeren. Op dit moment zijn drie private kwaliteitssystemen
geaccepteerd, zijn acht systemen afgevallen of voorlopig stopgezet en zijn er nog negen in
behandeling. De NVWA stimuleert het bedrijfsleven om ‘ketenborging’ te gebruiken en geeft
daarmee invulling aan de actielijnen van de Taskforce Voedselvertrouwen. Internationaal vindt de
aanpak steeds meer interesse bij andere landen. Zo heeft in 2016 in Berlijn een overleg
plaatsgevonden van 19 landen en VN-organisaties rond dit thema.
Tussenstand private kwaliteitssystemen t/m 2016:
In totaal hebben 22 kwaliteitssystemen zich aangemeld;
-2 zitten nog in de voorfase (zelfbeoordeling)
-9 zijn in behandeling
-8 zijn afgevallen of voorlopig stopgezet1
-3 geaccepteerd en vermeld op www.ketenborging.nl
Openbaarmaking: Het project heeft begin december voorbereidende informatie voor de nog te
maken AMvB opgeleverd met daarin in ieder geval informatie over productveiligheid en
visafslagen. Doordat informatie over sancties al in de nog te maken AMvB openbaar moet worden
gemaakt, moet de planning van het ICT-traject herzien worden. Er wordt met de ontwikkelaars
gezocht naar een oplossing zodat ook de gegevens van sanctiebesluiten naar de website geplaatst

1
Een privaat kwaliteitssysteem dat niet aan de criteria voldoet valt af. De betreffende schemabeheerder wordt
geïnformeerd dat het toetsingstraject gestopt is, het betreffende systeem wordt niet meer vermeld op
www.ketenborging.nl en de NVWA houdt er in het toezicht geen rekening mee. Als de schemabeheerder
aanpassingen heeft gedaan en alsnog voor toetsing in aanmerking wil komen kan hij zich opnieuw aanmelden bij
de NVWA.

5

•

•

kunnen worden. In december zijn de eerste resultaten van projectmatige bedrijfsinspecties op de
website openbaar gemaakt: Het onderzoek naar de zonnestudio’s en het onderzoek naar de indoor
speelhallen. In 2016 zijn de voorbereidingen van de actieve openbaarmaking van oordelen in de
trajecten visverwerkende bedrijven, horeca (Utrecht) en slachthuizen roodvlees ter hand
genomen. De voorbereidingen zijn in 2016 echter niet afgerond. Het realiseren van de
noodzakelijke ondersteunende applicaties en het overleg met relevante stakeholders heeft meer
tijd gekost dan verwacht. Dit betekent dat deze trajecten doorschuiven naar 2017.
Fraude aanpak: Het project NVWA Fraudeaanpak heeft in 2016 in pilotvorm een Fraude Expertise
Knooppunt ingericht. In de tweede helft van 2016 zijn negen casussen aangepakt waarbij
inspecteurs en rechercheurs samenwerkten. De pilot is geëvalueerd en positief beoordeeld. Door
het Fraude Expertise Knooppunt is met meer kennis opgetreden tegen fraude en is expertise over
fraude uitgewisseld binnen de NVWA. Het fraudebewustzijn van inspecteurs wordt verhoogd en de
vraag naar dit werk neemt toe.
Administratieve controle: De administratieve controles zijn een belangrijke aanvulling van het
toezicht, omdat hiermee fraude opgespoord kan worden die bij reguliere vormen van toezicht
buiten beeld blijft. Er zijn functieprofielen opgesteld omin de gekantelde organisatie na 1 juli 2017
het nieuwe ‘team administratieve controles’ te bemensen.. Vanuit het opleidingsplan zijn drie
medewerkers gestart met een opleiding bij de Belastingdienst.

Modernisering ICT
De NVWA brengt haar informatiepositie en -voorziening op een adequaat niveau voor alle
bedrijfsprocessen. Om dit te bereiken is het programma ‘Blik op NVWA 2017’ gestart. Het programma
is ingedeeld in drie plateaus. Plateau 1 (Bepalen, juli 2014 – april 2015), plateau 2 (Realiseren,
oktober 2014 – december 2017) en plateau 3 (Implementeren, oktober 2015 - 2018). Omdat het
eerste plateau reeds afgerond is, gaat deze voortgangsrapportage alleen in op het tweede en derde
plateau.
Plateau 2 (realiseren): Binnen plateau 2 worden de geüniformeerde processen ingericht in de
nieuwe informatievoorziening Inspect. In oktober 2016 is de planning herijkt. Hierbij is de focus
gesteld op de livegang van de maakonderwerpen ‘Meldingenregistratie’ en Geprogrammeerde
Handhaving voor de domeinen ‘Alcohol en Tabak’ en ‘Horeca en Ambachtelijke Productie’ per
september 2017, waarbij de pilots in de periode voorafgaand van start gaan. Het verwerven van
capaciteit met het gewenste kwaliteitsniveau vanuit de aanbestedingsmantels met de ICTpartners verliep vanwege onverwachte schaarste op de markt moeizaam, waardoor het tempo in
de eerder gestelde maakagenda voor de periode maart 2016 – september 2016 niet gehaald kon
worden. De einddatum verandert niet. In samenwerking met leveranciers zijn in september en
oktober 2016 cursussen gegeven om de capaciteit te vergroten en modelleurs op het gewenste
kwaliteitsniveau te brengen. De kwaliteit en efficiency van het voortbrengingsproces in de
maakplaats is geborgd door de invoering van o.a. het gebruik van een software
ontwikkelmethode om geautomatiseerd functionaliteiten te testen. Hierdoor is in december 2016
de productieomgeving van Inspect voor de processen ‘Meldingenregistratie’ en
Geprogrammeerde Handhaving met betrekking tot het domein ‘Alcohol en Tabak’ in gebruik
genomen. Tevens is gestart met het proefdraaien met deze processen en de bijbehorende
informatievoorziening.Binnen plateau 2 liepen in de periode juli 2016 – december 2016 de
volgende projecten:
Producten, Processen en Informatie (PP&I): Het project PP&I heeft de procesflows
‘Importcontroles’, ‘Van Vraag tot Antwoord’, ‘Regelbeheersing’, ‘Interactie tussen Opsporing
en Handhaving’ en ‘Bezwaar en Beroep’ uitgewerkt.
Concern Architectuur (CA): De processen ‘Verleningen’, ‘Keuren Slachtproces’,
‘Exportcertificering’ en ‘Importcontroles’ zijn geïntegreerd in de concern architectuur.
Daarnaast is de applicatiearchitectuur opgesteld en zijn het Concern Informatie Model en de
Grondplaat Processen herzien.

6

-

Verwerven en Inrichten Informatievoorziening: Het project heeft een roostervoorziening
geïnstalleerd in de DICTU-cloud en voor een deel van de werkzaamheden in het veterinaire
domein ingericht. Tevens zijn ontwerpen opgesteld en eerste versies ingericht voor het
fabriceren van enkele belangrijke (EU-)rapportages.
Digiwerkplek: Er is een app geïmplementeerd waarmee papierloos vergaderd kan worden.
DICTU heeft formeel aangegeven dat de hybride laptop naar verwachting niet voor medio
2018 beschikbaar komt voor de NVWA en heeft geadviseerd op de bestaande werkplekinfrastructuur in 2017 live te gaan. De livegang zal in 2017 plaatsvinden met de huidige
laptops, smartphones, en (tijdelijk in te zetten) tablets.
In de periode januari – november 2016 is de webcontent van www.nvwa.nl overgebracht van
het departementale platform naar het Platform Rijksoverheid (PRO). Op basis van interviews
met particulieren en ondernemers zijn aparte hoofdingangen voor particulieren en
ondernemers ingebouwd. De website is hierdoor gereed voor geleidelijke introductie van het
portaal ‘mijn nvwa’.
•
Plateau 3 (Implementeren): Binnen plateau 3 worden producten van de Maakplaats (plateau 2)
geïmplementeerd binnen de NVWA. Evenals bij het tweede plateau, is het derde plateau
onderverdeeld in projecten:
Voorbereiding Implementatie: De herijkte planning is opgenomen in het jaarplan NVWA 2017.
Project Uitvoeren Implementatie: Er is een projectmanager aangesteld en een concept
implementatieplan opgesteld. Tevens is de kern van het ondersteuningsteam geformeerd.
Project Realiseren Beheer nieuwe basisinformatievoorziening: Er is een projectopdracht
vastgesteld.
Project Migratie data en uitfasering oude applicaties: Er is een projectopdracht en
datamigratie-strategie vastgesteld. Hiermee wordt een interne projectleider geworven.
•
Performance DICTU: In de maakplaats wordt er door verschillende teams gewerkt aan de
inrichting van de geüniformeerde werkprocessen in de nieuwe informatievoorziening. Hierbij
treden er echter geregeld complicaties op met de onderliggende infrastructuur, waardoor er niet
altijd in het gewenste tempo gemodelleerd kan worden en er dus productiviteitsverlies optreedt.
Met DICTU wordt gezocht naar mogelijkheden om hiervoor adequate en tijdige dienstverlening in
te richten, dat heeft tot op heden wel tot verbetering maar niet tot een voldoende oplossing
geleid. Er wordt daarom nader onderzoek uitgevoerd naar de oorzaken en oplossingen. Tevens is
een periodiek overleg ingeregeld met vertegenwoordigers van het programma en DICTU om
complicaties zo snel mogelijk te kunnen verhelpen.
•
Aflopen ICT-raamovereenkomsten: Eind 2016 is duidelijk geworden dat het programma Blik op
NVWA 2017, dat voor bemensing en specifieke expertise in belangrijke mate afhankelijk is van
extern ingehuurde capaciteit, risico`s loopt bij de nieuwe ICT-raamovereenkomst die vanaf
maart 2017 wordt afgesloten. Deze mantelovereenkomst wordt centraal afgesloten en is van
toepassing op contracten die de NVWA afsluit. Een groot deel van de contracten (ca. 40) onder
de oude mantelovereenkomst kan hierdoor slechts worden verlengd tot 1 september 2017. Het
gevolg is dat het programma risico`s loopt ten aanzien van de continuïteit en financiën. Het
optreden van dit risico wordt nauwlettend gevolgd en mitigerende maatregelen worden
voorbereid.
Opbouw organisatie, cultuur en medewerkers
Er wordt gewerkt aan een integraal personeelsplan 2020 dat inzicht biedt in zowel de kwantitatieve
(formatieve ontwikkeling) als kwalitatieve (benodigde competentieontwikkeling) personeelsbehoefte.
In het vierde kwartaal is de directieraad geïnformeerd over de verwachte uitstroom de komende jaren
en zijn de consequenties en benodigde maatregelen geschetst om de personele bezetting in het
veranderproces tot 2020 te waarborgen. Ook is een visie op leren en ontwikkelen ontwikkeld. Om de
cultuurverandering te bevorderen, zijn in diverse workshops met MT-leden de kernwaarden en
gewenste cultuur geconcretiseerd. Dit versterkt het bewustzijn onder leidinggevenden en

7

medewerkers dat een verandering in houding en gedrag nodig is, naast de meer instrumentele kanten
van het veranderproces. Tot slot is ter bevordering van duurzame inzetbaarheid van medewerkers is
een ‘toolkit’ voor mobiliteit ontwikkeld en een ‘Coördinatiepunt Duurzame Inzetbaarheid’ (CDI)
ingericht, dat per 1 januari 2017 operationeel is.
In aanloop naar de proces/systeemimplementaties vanaf medio 2017, is in de tweede helft van 2016
de druk op de lijnorganisatie en het integrale verbeterprogramma toegenomen. In die situatie is het
niet eenvoudig gebleken om de ‘zachte’ thema’s rond cultuur en (management)ontwikkeling
daadwerkelijk dezelfde prioriteit te geven als de ‘harde’ thema’s rond de implementatie van processen
en systemen. Dit is een belangrijk zorgpunt dat onder de aandacht is gebracht van het
programmamanagement en de directieraad en heeft geleid tot expliciete (management)afspraken
over sturing op ontwikkeling. Deze afspraken moeten waarborgen dat de veranderdoelstellingen rond
cultuur, competenties en leiderschap – als belangrijke randvoorwaarden voor het welslagen van het
gehele veranderproces – tijdig in gang worden gezet.
Versterken kwaliteit management
Managementvaardigheid is een blijvend aandachtspunt in het veranderproces. De belangrijkste
ontwikkelthema’s zijn in kaart gebracht en ondergebracht in leermodules. Er is een start gemaakt met
de module ‘politiek-bestuurlijke gevoeligheid’, waarvoor veel belangstelling bestaat onder
leidinggevenden. Voor andere modules uit de leerlijn management geldt dat onder druk van de
huidige hectiek in het veranderproces de inschrijvingen nog wat achterblijven. Het talentprogramma
voor teamleiders is operationeel en gesprekken zijn gestart met kandidaten. De directieraad heeft
ultimo 2016 middels de vlootschouw opnieuw het niveau van de leidinggevenden beoordeeld op
potentie, ambitie en prestaties. Door het periodiek methodisch uitvoeren van de potentieelscan
ontstaat er een steeds realistischer beeld van de kwaliteit van het management.Versterken
ondersteuning primair proces
Afdeling P&O
De bezettingscapaciteit op de afdeling P&O is het afgelopen half jaar versterkt. Nieuwe medewerkers
zijn binnengekomen op organisatieadvies, Management Development, advies, recruitment,
opleidingskunde en informatievoorziening. Daarbij heeft de afdeling P&O in de tweede helft van 2016
een volgende stap gezet in haar eigen professionalisering. Gewerkt is aan verdere teamontwikkeling
(op team-, afdelings-, en MT-niveau) en de omgangscultuur op de afdeling. Belangrijk verbeterpunt
betreft de invulling van de HR Business Partner-functie. Deze vervult een cruciale rol in het P&Odienstverleningsconcept. Het is in 2016 lastig gebleken om de continuïteit en kwaliteit van de
rolinvulling op peil te houden. Het werken in accountteams en bezetting / verdeling HR Business
Partners krijgt, gelet op de nieuwe structuur van de NVWA, in de eerste helft van 2017 een impuls.
Juridische functie:
De verbeteracties vanuit het Plan van aanpak NVWA ten aanzien van de afdeling juridische zaken zijn
afgerond. Wel wordt de aanpak voor HUF-toetsen (Handhaafbaarheid, Uitvoerbaarheid,
Fraudegevoeligheid), later dan gepland, nog geïmplementeerd.
Communicatie:
In de rapportageperiode waren geen specifieke activiteiten of mijlpalen benoemd in het kader van het
verbeterplan Communicatie. De realisatie van dit plan was vorige verslagperiode al afgerond met het
vaststellen van de communicatiestrategie. Het optimaliseren van de dienstverlening op
communicatiegebied intern en extern is een continu proces. Dit is in de rapportageperiode onder
andere tot uiting gekomen in de realisatie van een nieuwe internetsite per 1 november 2016. Dit heeft
de toegankelijkheid en vindbaarheid van informatie sterk vergroot.
Financiële Functie:

8

In 2016 is een vervolg gegeven aan het doorvoeren van beheersmaatregelen in het bestel- en
inkoopproces, om de effectiviteit van het inkoopbeheer en de rechtmatigheid van de inkopen zelf
verder te waarborgen. Uit controles eind 2016 blijkt dat de geïmplementeerde beheersmaatregelen
werken en het beoogde effect sorteren.

4. Financiële paragraaf
Met het plan van aanpak zijn extra middelen beschikbaar gesteld om de noodzakelijke
kwaliteitsverbetering te financieren. Voor 2016 was in totaal 32,2 miljoen euro beschikbaar voor de
maatregelen uit het plan van aanpak: 25,3 miljoen euro was reeds begroot voor 2016 en daar
bovenop is 6,9 miljoen euro van de begroting voor 2015 doorgeschoven. De afrekening van de
besteding van dit budget is onderdeel van de totale jaarrekening van de NVWA.
Het plan van aanpak is in de afgelopen jaren steeds meer opgenomen in de normale budgetten en
werkwijzen. In het jaarplan 2016 is de aanwending van de extra capaciteit op de vijf
toezichtsdomeinen binnen de verschillende domeinen en werkpakketten niet apart vastgelegd.

De beschikbare middelen voor de meeste onderdelen van het Plan van aanpak zijn in 2016 (vrijwel)
volledig besteed. Op enkele onderdelen resteren eind 2016 nog onbestede middelen. Dat geldt vooral
voor modernisering van de ICT-infrastructuur. Evenals in voorgaande jaren blijft de besteding voor ICTvernieuwing achter bij de hiervoor beschikbare middelen. De niet bestede middelen blijven beschikbaar
voor uitvoering van de desbetreffende onderdelen van het Plan van aanpak, die doorlopen in NVWA
2020. In overleg met de eigenaar en opdrachtgevers zijn de in 2016 resterende middelen doorgeschoven
naar 2017.
In 2016 was voorzien in het wegnemen van inefficiënties in de bedrijfsvoering ter grootte van 5,9
miljoen euro, met name door het aanpassen van arbeidsvoorwaarden. Op basis van een doorrekening
door KPMG is ingezet op een besparing van 8 miljoen euro vanaf 2019 (Kamerstuk 33 835, nr. 33). De
efficiëntieverbetering is opgenomen in het herijkte Plan van aanpak «NVWA 2020» (Kamerstuk 33
835, nr. 49).
Tabel 1: Ontwikkeling budget Plan van aanpak NVWA
In mln. €2
2014

Schuif
’14-‘15

20153

Versterking toezicht op
vijf domeinen

12,4

2,5

15,3

0,3

15,1

0,4

w.v. versterken toezicht EZ

6,9

2,2

9,1

0,3

7,2

-

Vee en vleessector
Plantaardige sector
Tweedelijns toezicht
zuivelsector
Overige EZ domeinen

3,6
1,9
0,3

1,0
0,5
0,2

4,6
2,4
0,5

0,3

3,9
1,9
0,3

0,4
-

1,1

0,4

1,5

1,1

-

2
3

Schuif
’15-‘16

20163

Schuif tbv
nvwa2020

Door afronding telt de tabel niet overal op.
De bedragen voor 2015 en 2016 zijn inclusief de doorgeschoven bedragen van het jaar ervoor.

9

w.v. versterken toezicht
VWS
Consument en veiligheid

5,5

0,3

6,2

7,9

-

5,5

0,3

6,2

7,9

-

Organisatie versterken
primair proces

10,9

4,4,

18,7

6,6

17,1

8,3

Versterken risicogericht
toezicht
Modernisering ICT
Opbouw organisatie en
cultuur medewerkers
Versterken kwaliteit
management
Versterken ondersteuning
primair proces
Wegnemen inefficiëntie in
de bedrijfsvoering
Ruimte inbouwen voor
incidenten en onverwachte
risico’s
Totaal

1,1

0,4

2,6

0,7

2,9

1,2

5,4
0,3

3,3
0,3

9,6
0,6

5,5
0,2

12,8
0,2

7,1
-

0,6

0,3

1,5

-

1,2

-

1,0

0,1

2,1

0,3

2,3

-

-

-

-1,2

-

-5,9

-

2,5

-

3,5

3,5

-

23,3

6,9

34,0

32,2

8,7

6,9

Vervulde vacatures vanuit Plan van aanpak NVWA
In de tweede en vierde voortgangsrapportages is gemeld hoeveel vacatures –relevant voor het Plan
van aanpak NVWA- vervuld zijn in respectievelijk 2014 en 2015. In 2016 zijn de onderstaande
vacatures vervuld.
Tabel 2: Overzicht vacatures 2016 Plan van aanpak NVWA
Overzicht vervulde vacatures 2016; Plan van aanpak NVWA
Organisatieonderdeel
Staf

Instroom 2016
-

Inhuur 2016
1

Bedrijfsvoering/PFC
BuRO
C&V
L&N
V&I

34

3

IOD

-

-

Toelichting
1 medewerker inhuur
bij JZ

3 data-analisten
(inhuur) en 35
dierenartsen

Het Plan van aanpak NVWA ging uit van een bezetting van 2181 fte in 2013. Tot en met 2016 is de
bezetting toegenomen tot 2481 fte. Zoals iedere organisatie, kent de NVWA mutaties in haar persone
elsbestand. De vacatures die vanuit het Plan van aanpak NVWA (tabel 2) zijn ingevuld in 2016,
hebben een beperkt effect op de totale bezetting. De bezetting is tussen de jaren 2015 en 2016 dan
ook stabiel.

10

Tabel 3: Ontwikkeling bezetting sinds Plan van aanpak NVWA
Peildatum
Bezetting

31/12/2013
2238 fte

31/12/2014
2312 fte

31/12/2015
2485 fte

31/12/2016
2481 fte

5. Afronding Plan van aanpak NVWA tot herijking
De opeenstapeling van verschillende taakstellingen, fusietrajecten, incidenten en crises, maakten eind
2013 zichtbaar dat versterking van het toezicht van de NVWA noodzakelijk was. Het ‘Plan van aanpak
NVWA’ (Kamerstuk 33 835, nr. 1) beschreef de maatregelen die hiervoor nodig werden geacht. In het
herijkte Plan van aanpak ‘NVWA 2020’ zijn deze maatregelen op een aantal punten geactualiseerd,
vanwege relevante nieuwe ontwikkelingen (Kamerstuk 33 835, nr. 49). Hiermee is onder andere
invulling gegeven aan aanbevelingen van de Audit Dienst Rijk en het kabinetsbesluit om keuring en
toezicht te scheiden. Zoals toegezegd in de Kamerbrief van 17 februari 2017 (Kamerstuk 33 835, nr.
55), wordt in deze laatste rapportage verantwoording afgelegd over het Plan van aanpak NVWA over
de afgelopen jaren.
Er zijn belangrijke stappen gezet om het toezicht van de NVWA structureel te versterken. In de
voorgaande hoofdstukken en de vijf voorgaande halfjaarlijkse voortgangsrapportages is hier meer
gedetailleerd op ingegaan (Kamerstuk 33 835, nrs. 47, 34, 17, 12 en 10). In de bijlage is tevens per
verbeteractie de actuele status aangegeven. Dit hoofdstuk behandelt om die reden alleen de
hoofdlijnen. Het maakt inzichtelijk welke verbeterpunten afgerond zijn en welke verbeterpunten
onderdeel vormen van het herijkte Plan van aanpak.
Stand van zaken op de vier hoofdlijnen
Het Plan van aanpak bevatte vier hoofdlijnen:
1)
2)
3)
4)

Herbezinning op de inrichting van het systeem van keuring en toezicht
Uitbreiding van de toezicht- en handhavingscapaciteit van de NVWA
Het op orde brengen van de organisatie
Adequate financiering

Voor alle hoofdlijnen geldt dat belangrijke verbeteringen zijn gerealiseerd. Wel zijn van iedere
hoofdlijn onderdelen doorgeschoven naar de herijking. Dit komt enerzijds doordat het doorvoeren van
beoogde verbeteringen gebonden is aan het doorlopen van formele procedures. Anderzijds vergt een
aantal maatregelen nog te ontwikkelen werkwijzen. Op dit vlak zijn reeds stappen gezet, maar blijft
de komende jaren inzet binnen de kaders van het herijkte Plan van aanpak noodzakelijk om het
toezicht structureel op een hoger niveau te brengen.
1) Herbezinning op de inrichting van het systeem van keuring en toezicht
Het Plan van aanpak NVWA (Kamerstuk 33 835, nr. 1) constateerde kwetsbaarheden in het systeem
van keuring en toezicht door de bundeling van keuring en toezicht binnen de inspectiedienst en de
grote rol van privaatrechtelijke instanties. Deze kwetsbaarheden waren met name aan de orde in het
fytosanitaire en veterinaire domein. Het rapport ‘Risico`s in de vleesketen’ van de Onderzoeksraad
voor Veiligheid onderstreepte het belang deze kwetsbaarheden adequaat te adresseren (Kamerstuk 26
991, nr. 418).
De uitvoeringsagenda voor de herinrichting van keuren en toezicht, die in oktober 2015 naar de
Kamer is verstuurd (Kamerstuk 33 835, nr. 16), onderscheidt twee sporen: (1) de overheveling van

11

publieke taken in de vee- en vleessector, de plantaardige sector en de zuivelsector die thans door de
private keuringsdiensten worden uitgevoerd naar het publieke domein en (2) maatregelen om de
keurings- en toezichtsactiviteiten binnen de NVWA van elkaar te scheiden. Het eerste spoor is met de
kamerbrief van oktober 2015 in een separaat traject belegd. Het tweede spoor is onderdeel van het
herijkte Plan van aanpak. De scheiding van keuring en toezicht in afzonderlijke divisies van de NVWA
is opgenomen in het organisatiebesluit en wordt in 2017 geëffectueerd.
Vooruitlopend op de fundamentele herbezinning zijn passende maatregelen genomen, zoals ook in
eerdere voortgangsrapportages is gemeld. Zo is in de zuivelsector de status van COKZ
keuringsdienstmedewerkers als «public officer» in de zin van internationale regelgeving verstevigd en
is het toezicht op COKZ geïntensiveerd. In de vee- en vleessector is onder andere het toezicht op de
slachtplaatsen meer geüniformeerd door meer eenduidige werkinstructies en generieke
kwaliteitsnormen voor de Ante Mortem- en Post Mortem-keuring, zijn dierenartsen opgeleid om
bestuurlijke boetes op te leggen bij overtredingen in slachthuizen en is de positie van de NVWA
bedrijvenbeheerder versterkt. Om te bevorderen dat dierenartsen voldoende tijd hebben om
keuringen uit te voeren, is de minimale tijdsduur bij de aanvraag van keuringen verhoogd van een
kwartier naar een half uur. De rechtspositie van KDS medewerkers is ongewijzigd, maar de
governance is verbeterd door instelling van een onafhankelijk bestuur.In het plantaardige domein
waren keuringsdienstmedewerkers voorafgaand aan het Plan van aanpak NVWA reeds aangesteld als
onbezoldigd ambtenaar. Door middel van audits is de kwaliteit van de plantaardige keuringsdiensten
periodiek getoetst.
2) Uitbreiding van de toezicht- en handhavingscapaciteit van de NVWA
In het Plan van aanpak NVWA was een versterking van de toezicht- en handhavingscapaciteit voorzien
van 124 fte in 2014, oplopend tot 155 fte (excl. efficiencykorting). In de tweede, vierde en deze zesde
voortgangsrapportage, is steeds in beeld gebracht hoeveel vacatures die relevant zijn voor het Plan
van aanpak NVWA zijn vervuld (Kamerstuk 33 835, nrs. 34 en 12). Tevens is in het Plan van aanpak
NVWA gesteld dat er capaciteit beschikbaar moet zijn voor incidenten en crises die zich onvermijdelijk
voordoen en voor jaarlijkse extra werkzaamheden. Deze extra capaciteit is in het Plan van aanpak zelf
reeds geregeld. Vanaf 2015 is een structurele budgetpost van € 3,5 mln. opgenomen, waarvan € 2,5
mln. besteed wordt aan extra capaciteit bij de NVWA en een reservering van € 1 mln. beschikbaar is
voor incidentele kosten.
In de voortgangsrapportages zijn diverse versterkingen van de toezicht- en handhavingscapaciteit
gemeld. In de periode 2013 tot en met 2016 is de bezetting gestegen van 2.238 fte (2013) tot 2.481
fte4 (2016). In het plantaardige domein is in overleg met de departementale opdrachtgever het aantal
fte’s lager uitgevallen dan de oorspronkelijk beoogde versterking. Daarmee is de invulling in fte`s
kleiner, maar tegelijkertijd structureler geworden. In het herijkte Plan van aanpak «NVWA 2020» is
bovendien aandacht voor het structureel inbedden van voldoende capaciteit middels strategische
personeelsplanningen en is expliciet blijvende aandacht voor de werving en het behoud van voldoende
dierenartsen. Tot 2020 daalt de formatie, hetgeen hoofdzakelijk samenhangt met de implementatie
van ICT-vernieuwing (Kamerstuk 33 835, nr. 33). Het capaciteitsvraagstuk in zijn algemeenheid en de
capaciteit aan dierenartsen in het bijzonder, zijn in de komende jaren een blijvend aandachtspunt.
Hierover wordt ook na de herijking halfjaarlijkse aan de Kamer gerapporteerd.
3) Het op orde brengen van de organisatie
Om de organisatie op orde te brengen, werd in het Plan van aanpak NVWA een aantal maatregelen
aangekondigd: betere prioritering in de inzet van handhaving en toezicht door gebruik van

4

Dit is inclusief de remplaçanten. Dit betreft 101 fte (peildatum 31/12/2016).

12

risicoanalyses, investeren in moderne ICT-systemen, het verkleinen van de uitvoeringsteams en het
vergroten van de personele capaciteit in de ondersteunende dienstonderdelen met 89 fte (excl.
efficiencykorting). De efficiencykorting in het Plan van aanpak NVWA is niet doorberekend naar
dienstonderdelen. Echter, de realisatie van de beoogde versterking is gezien de onder het tweede punt
benoemde stijging van de totale formatie wel aannemelijk. Ook is de teamgrootte conform het Plan
van aanpak NVWA verkleind.
De modernisering van de ICT-systemen en het werken vanuit risico-analyses zijn onderdeel van het
herijkte Plan van aanpak «NVWA 2020». Uit deze en de vijf eerdere voortgangsrapportages blijkt dat
er op deze vlakken stappen zijn gezet de afgelopen jaren. Het nieuwe ICT-systeem INSPECT en het
werken vanuit risico-analyses binnen handhavingsregie, worden de komende jaren verder ontwikkeld
en geïmplementeerd. Deze onderwerpen blijven dan ook onderdeel van de halfjaarlijkse rapportages
aan de Tweede Kamer.
4) Financiering
Als vierde hoofdlijn werd in het Plan van aanpak NVWA gesteld dat sprake moet zijn van adequate
financiering. De bijdragen die hiervoor beoogd waren vanuit de overheid en het bedrijfsleven zijn
gerealiseerd. De efficiencywinst die bij het opstellen van het Plan van aanpak verwacht werd, is medio
2016 bijgesteld aan de hand van een rapport van KPMG (Kamerstuk 33 835, nr. 33). De lessen die
mede op basis van het KPMG rapport getrokken zijn, zijn meegenomen in het herijkte Plan van
aanpak «NVWA 2020».

13