Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2977
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het toezicht op pensioenen (ingezonden 13 juni 2012).
Antwoord van minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
9 juli 2012).
Vraag 1
Onder verwijzing naar uw antwoord op eerdere vragen op het toezicht over
pensioenen1, waarin u heeft aangegeven dat, wanneer een werkgever heeft
verzuimd een deelnemer bij de pensioenuitvoerder aan te melden, werknemers een beroep kunnen doen op pensioenrechten en -aanspraken bij de
uitvoerder en waarin u tevens opmerkt dat er in dat geval geen sprake is van
civielrechtelijke aansprakelijkheid van de pensioenuitvoerder ten opzichte van
de uitvoerder, kunt u nader uitleggen wat dit betekent?
Antwoord 1
Dit betekent dat een werknemer recht heeft op een pensioenuitkering van de
pensioenuitvoerder, ook al heeft de werkgever verzuimd om de werknemer
aan te melden bij de pensioenuitvoerder. De pensioenuitvoerder kan de
werkgever aansprakelijk stellen voor de geleden schade.
Vraag 2
Waarop kunnen aanspraken die de desbetreffende werknemers op de
pensioenuitvoerder hebben anders zijn gebaseerd dan op een civielrechtelijke
verbintenis?
Antwoord 2
Het klopt dat de pensioenrechten en -aanspraken van de werknemer ten
opzichte van de pensioenuitvoerder voortvloeien uit een civielrechtelijke
verbintenis. De term «pensioenaanspraak» moet echter niet worden verward
met (civielrechtelijke) aansprakelijkheid, waarbij sprake is van schuld of
toerekenbaarheid.
Vraag 3
Op welke gronden zijn de pensioenuitvoerders dan wel aansprakelijk voor het
nakomen van de door de werkgever aan de niet aangemelde deelnemers
gedane pensioentoezegging?
1

ah-tk-20112012-2977
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 2541.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ter bescherming van de niet aangemelde pensioenaanspraakgerechtigde stelt
artikel 5 Pensioenwet (Pw) een aantal bepalingen van titel 17 van Boek 7
Burgerlijk Wetboek (Verzekering) buiten toepassing. Het gaat dan met name
om bepalingen die de pensioenuitvoerder zouden beschermen indien die
bepalingen niet buiten toepassing zouden zijn verklaard. Artikel 5 Pw beoogt
dus te voorkomen dat een pensioenuitvoerder zich tegen een claim van een
werknemer verweert (of kan verweren) met de stelling dat de werkgever
(verzekeringnemer) zijn mededelingsplicht niet heeft nagekomen. Ook aan
artikel 36 Pensioen- en spaarfondsenwet lag datzelfde uitgangspunt ten
grondslag.
De niet aangemelde werknemer kan de pensioenuitvoerder direct aanspreken
omdat hij rechtstreeks partij is geworden bij de uitvoeringsovereenkomst
tussen de werkgever en de pensioenuitvoerder. In die uitvoeringsovereenkomst bedingt de werkgever van de pensioenuitvoerder dat deze de
pensioenovereenkomst uitvoert die de werkgever met de werknemer heeft
gesloten. De uitvoeringsovereenkomst omvat dus een derdenbeding ten
gunste van de werknemer, welk beding door de werknemer is aanvaard door
het sluiten van de pensioenovereenkomst. 2
Vraag 4
Op welke wijze zou een deelnemer dan wel zijn pensioenaanspraken en
-rechten bij de pensioenuitvoerder en -rechten geldig moeten en kunnen
maken?
Antwoord 4
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 en op eerdere Kamervragen3,
is de werknemer via een derdenbeding partij geworden bij de uitvoeringsovereenkomst tussen een werkgever en een pensioenuitvoerder. De
werknemer kan nakoming afdwingen door de pensioenuitvoerder.
Vraag 5
Klopt de conclusie dat in de situatie waarin verhaal op de werkgever niet
meer mogelijk is, omdat deze bijvoorbeeld niet meer bestaat, er sprake kan
zijn van de verplichting voor een pensioenverzekeraar om uitkeringen te doen
waarvoor nooit premie is ontvangen en ook nooit zal worden ontvangen,
voor een risico waar de verzekeraar geen weet van had en ook redelijkerwijs
geen weet van had moeten of kunnen hebben?
Antwoord 5
Ja, met dien verstande dat die conclusie niet alleen geldt voor verzekeraars,
maar ook voor pensioenfondsen en premiepensioeninstellingen (PPI’s). Het is
juist de bedoeling dat de pensioenuitvoerder er zelf voor zorgt dat hij
zorgvuldig onderzoek doet bij de werkgever of deze alle werknemers heeft
aangemeld. Het risico ligt dus met opzet bij de pensioenuitvoerder.4
Vraag 6
Zo ja, is dat dan niet ten principale strijdig met het karakter van een
verzekering en de kernactiviteit van een verzekeraar, te weten het inschatten,
afwegen en afdekken van risico’s? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Nee. Het gaat hier naar mijn mening juist om inschatten, afwegen en
afdekken van risico’s. Zoals De Nederlandsche Bank (DNB) ook in de vragen
en antwoorden op de website heeft aangegeven, zullen pensioenuitvoerders
moeten inschatten hoe groot het prudentiële risico is dat met artikel 5 Pw
samenhangt en welke beheersingsmaatregelen daarvoor getroffen moeten
worden.5 Een van de beheersingsmaatregelen zou bijvoorbeeld kunnen zijn
2

3
4

5

De werking van het derdenbeding wordt nader toegelicht in het artikel van mr. drs. A.C.M.
Kuypers in Pensioen & Praktijk (P&P nr. 4/2012, p. 6–7).
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 1784.
Voor een nadere onderbouwing van deze zienswijze verwijs ik naar de artikelen van mr. drs.
A.C.M. Kuypers en mr. G.C. van Kaldekerken in Pensioen & Praktijk (P&P nr. 4/2012, p. 6–7 en
P&P nr. 5/2012, p. 6–11).
Zie www.toezicht.dnb.nl/3/50-224396.jsp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

dat de pensioenuitvoerder een accountantscontrole van de werkgever eist
over de informatie die hij aanlevert. Verder kunnen verzekeraars voor de
gevallen dat een werkgever failliet is eventueel een buffer aanleggen om de
kosten, die met het niet aanmelden samenhangen, op te vangen.
Vraag 7
Klopt de conclusie dat de pensioenverzekeraar in dergelijke gevallen
gedwongen is een min of meer blanco cheque af te geven, daar de verzekeraar immers niet weet wat hij niet weet? (Met andere woorden: de verzekeraar weet niet hoeveel deelnemers met welke aanspraken er niet zijn
aangemeld door de werkgever terwijl deze dat op basis van de uitvoeringsovereenkomst wel verplicht was te doen). Hoe beoordeelt DNB als toezichthouder van pensioenverzekeraars dit risico?
Antwoord 7
Nee. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 6 kan een pensioenuitvoerder maatregelen nemen om het risico te beperken. Ook de beoordeling van
het risico door DNB komt aan de orde in het antwoord op vraag 6.
Vraag 8
Klopt de conclusie dat de positie van een pensioenverzekeraar in dezen
principieel anders is dan die van een pensioenfonds, omdat een pensioenfonds kan afstempelen indien zich ineens niet bekende risico’s manifesteren
en een pensioenverzekeraar niet? Is het waar dat daarom tijdens de parlementaire behandeling dit onderscheid wel nadrukkelijk is gemaakt?6
Antwoord 8
Nee. Als het gaat om aansprakelijkheid van pensioenuitvoerders in het geval
een werkgever heeft verzuimd een deelnemer bij de pensioenuitvoerder aan
te melden, is de positie van een pensioenverzekeraar niet principieel anders
dan die van een pensioenfonds. Het klopt dat in de aangehaalde passage in
de Kamerstukken is aangegeven dat pensioenfondsen meer mogelijkheden
hebben om een premieachterstand in te halen of op te vangen. Deze passage
heeft echter niet specifiek betrekking op de situatie dat een werkgever heeft
verzuimd een deelnemer bij de pensioenuitvoerder aan te melden.
Vraag 9
Zo ja, waarom wordt dit onderscheid dan ook niet gemaakt in het standpunt
van DNB en in uw antwoord op de eerdere vragen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Ik vind dat het belang van de individuele deelnemer hier voorop dient te
staan. Het is onwenselijk als het risico van een fout in het gegevensverkeer
tussen de werkgever en de pensioenuitvoerder afgewenteld wordt op
individuele deelnemers. Gelet op het belang van de individuele deelnemer
ligt het ook voor de hand dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen een
pensioenfonds en een pensioenverzekeraar. Zoals in het standpunt van DNB
en in mijn antwoorden op eerdere vragen is aangegeven, moet zoveel als
mogelijk worden voorkomen dat de individuele deelnemer de dupe wordt van
een fout in het gegevensverkeer.
Vraag 10
Klopt de conclusie dat de door u in het antwoord op vraag 11 aangegeven
gedachte van de pensioenwet dat zowel de pensioenwerkgever als de
pensioenuitvoerder hun verantwoordelijkheid nemen om te voorkomen dat er
in het gegevensverkeer iets misgaat, in het amendement -De Vries7 was
geborgd doordat de verzekeraar alleen dan niet aansprakelijk zou zijn indien
de werkgever zijn verplichting tot het verstrekken van inlichtingen niet
nakomt en de verzekeraar zich aantoonbaar voldoende heeft ingespannen om
de werkgever aan deze verplichting te laten voldoen? Zo nee, waarom niet?

6
7

Kamerstuk 30 413, nr. 17, blz. 37.
Kamerstuk 30 413 nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Zoals ik ook in het antwoord op vraag 9 heb aangegeven, gaat het er om dat
voorkomen moet worden dat de individuele deelnemer de dupe wordt van
een fout in het gegevensverkeer. Dit belang van de individuele deelnemer is
naar mijn mening niet geborgd in het aangehaalde amendement De Vries.
Vraag 11
Als door de huidige onzekerheid over deze wetgeving de situatie dreigt te
ontstaan dat de verzekeraar zegt: u was niet aangemeld dus ga maar naar uw
voormalig werkgever, terwijl de werkgever zegt: u was aangemeld dus claim
maar bij de verzekeraar en e werknemer hierdoor straks niet weet waar hij
aan toe is, kunt u dan ook bevestigen dat het voor de verzekerde ten allen
tijde duidelijk zal zijn toe wie hij of zij zich moet wenden? Hoe gaat u dit
regelen?
Antwoord 11
De werknemer kan in een dergelijk geval bij de pensioenuitvoerder een
beroep doen op zijn pensioenrechten.8 De werknemer kan nakoming bij de
pensioenuitvoerder afdwingen. Een uitzondering hierop is de situatie dat de
werknemer toerekenbaar heeft bijgedragen aan het feit dat de pensioenuitvoerder niet geïnformeerd is (bijvoorbeeld fraude, misleiding).
Vraag 12
Bent u bereid om bij de eerst mogelijke gelegenheid een wijziging van artikel
23 van de Pensioenwet voor te stellen conform de tekst van het amendement
-De Vries zodat de Kamer zelf een oordeel kan uitspreken over de vraag of en
in hoeverre pensioenverzekeraars aansprakelijk moeten zijn voor deelnemers
en aanspraken of rechten die zij niet kennen en redelijkerwijs niet hadden
kunnen kennen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Nee. Met het oog op het belang van de individuele deelnemer, zoals
toegelicht in het antwoord op de vragen 9 en 10, voel ik niets voor een
wijziging van de Pw op dit punt.

8

Zie ook de beantwoording van eerdere Kamervragen over dit onderwerp: Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 1784.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4