Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (XII)
voor het jaar 2022

Nr. 78

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 februari 2022
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zorgt voor een sterke en
duurzame infrastructuur, boven en onder de grond. Een netwerk van
wegen, vaarwegen en buizen, van sporen en dijken, van havens en
luchthavens. Aan een gezonde leefomgeving met schone lucht, schone
bodem, schone rivieren en een schone zee. Aan een klimaatneutraal,
fossielvrij en circulair Nederland. We beheren en creëren, en we
vernieuwen om te behouden. Met en voor onze 17 miljoen inwoners en
voor de wereld om ons heen.
Nederland bereikbaar houden, in een steeds ingewikkeldere ruimtelijke
omgeving is een belangrijke opgave voor IenW. Zowel de personenmobiliteit als het goederenvervoer blijft toenemen. Een groot deel van deze
groei vindt plaats binnen, tussen, van en naar de Nederlandse steden.
Nederland bereikbaar, veilig en leefbaar houden vergt dat we integraal
kijken naar mogelijke oplossingen.
We willen investeren in zowel het heden, maar ook in de toekomst. We
willen ervoor zorgdragen dat we de zaken op een goede manier beheren
en doorgeven aan toekomstige generaties. Zodat Nederland optimaal
bereikbaar is, schoner wordt en leefbaar blijft.
De fysieke leefomgeving is onder te verdelen in drie lagen. De eerste laag,
het fysieke milieu, bestaat uit de ondergrond, het watersysteem en het
leven dat daarin plaatsvindt. Hier spelen de natuurlijke processen zich af.
In deze laag heeft IenW concrete opgaven op het gebied van leefomgevingskwaliteit, zoals de lucht-, water- en bodemkwaliteit. Het verantwoord
gebruiken van het fysieke milieu stelt grenzen in ons doen en laten in de
andere twee lagen. De tweede laag, de netwerklaag, bevat netwerken van
infrastructuur, zoals wegen, vaarwegen, spoorlijnen, mainports en dijken.
Deze laag is weer bepalend voor de mogelijkheden voor gebruikers. De

kst-35925-XII-78
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

1

derde laag is de gebruikerslaag, waar menselijke activiteiten en gedrag
rondom wonen, werken en recreëren zich afspelen. Ook zaken als
veiligheid en digitalisering spelen in deze laag een prominente rol. Om
fysiek Nederland vorm te geven, werkt IenW in al deze drie lagen. Deze
lagen hebben wederzijdse invloed op elkaar.
Door vervuiling, klimaatverandering en gebrek aan ruimte is de onderlinge afhankelijkheid tussen de drie lagen de afgelopen jaren steeds meer
toegenomen. Nieuwe en bestaande ontwikkelingen komen daarmee in het
gedrang. Door te werken aan circulaire economie, klimaatadaptatie en een
gezonde leefomgeving zorgen we voor een toekomstbestendig
Nederland.
Ons werk heeft directe gevolgen voor mensen. Draagvlak voor ons werk
vereist dat we de samenleving meenemen. Mensen betrekken bij de
besluitvorming en transparant zijn over de genomen besluiten zijn
belangrijke elementen van de nieuwe bestuurscultuur die wij voorstaan.
Uitwerking coalitieakkoord in integraal beleidsprogramma IenW
In het debat over de regeringsverklaring op woensdag 19 januari 2022
(Handelingen II 2021/22, nr. 39, item 3 en 6) is toegezegd om binnen drie
weken met een planningsbrief te komen ter voorbereiding op de
uitwerking in het beleidsprogramma. Deze brief is ook de voorbereiding
op het hoofdlijnendebat van 16 februari 2022.
De afspraken uit het coalitieakkoord (Kamerstuk 35 788, nr. 77) worden
uitgewerkt in een beleidsprogramma IenW dat medio mei 2022 aan uw
Kamer wordt aangeboden. In dit beleidsprogramma wordt beschreven
«hoe» de ambities en concrete afspraken uit het coalitieakkoord tot
uitvoering worden gebracht. Waar dat relevant is zullen we ook aangeven
in hoeverre onze Europese en of mondiale inzet ondersteunend kan zijn
aan het beleidsprogramma.
Prioriteiten
De prioriteiten voor de komende kabinetsperiode zijn samen te vatten in
de volgende drieslag.
1. De basis op orde: voorop staat dat de basis op orde is. Dit geldt
bijvoorbeeld voor het vervoerssysteem en het watersysteem.
2. Toekomstbestendigheid. We werken niet alleen voor de korte termijn
maar ook voor de lange termijn aan haalbare en duurzame oplossingen.
3. Ambities waarmaken. Er is in het coalitieakkoord veel geld uitgetrokken voor de ambities in deze kabinetsperiode. We willen met goede
plannen de middelen snel en doelmatig inzetten; bijvoorbeeld om zo
snel mogelijk te kunnen voldoen aan de vraag naar nieuwe, goed
bereikbare woningen.
Hieronder worden de verschillende prioriteiten van IenW kort toegelicht.
Basis op orde
De eerste prioriteit is gericht op het wegwerken van achterstanden in het
beheer en onderhoud van ons vervoerssysteem en het watersysteem en
tijdige vervanging en renovatie van verouderde delen ervan.
Instandhouding structureel op orde
Er zijn middelen beschikbaar gesteld voor de beheer en onderhoud,
aanleg en instandhouding van de Rijksinfrastructuur. Met deze middelen
kan een effectieve en efficiënte bijdrage worden geleverd aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

2

bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid van Nederland. De opgaven
waar het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor staat zijn echter
groot. Om alle wensen en ambities te realiseren blijven keuzes nodig ten
aanzien van onder andere de prestatieniveaus voor instandhouding, het
tempo voor het inlopen van de achterstanden en het meenemen van
nieuwe eisen aan de infrastructuur.
We wenden de aanvullende middelen onder andere aan voor het beheer
en onderhoud van onze wegen, spoor, bruggen, viaducten en vaarwegen
en voor het onderhouden, renoveren en vervangen ervan in de toekomst;
ook met het oog op de verkeersveiligheid.
Ook investeren we extra in het Deltafonds om achterstanden weg te
werken en de uitvoering van het Nationale Deltaprogramma te versnellen.
We blijven investeren in onze dijken, duinen en dammen.
Toekomstbestendigheid
De tweede prioriteit is om de opgaven waar IenW voor staat vanuit een
langetermijnperspectief op te pakken.
Toekomstbestendig luchtvaartbeleid
Het kabinet staat voor een luchtvaart waarin de kwaliteit van de publieke
belangen bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid centraal staan.
Luchtvaart is belangrijk voor onze internationale concurrentiepositie.
Luchtvaart leidt echter ook tot hinder voor de mensen in de omgeving van
luchthavens; dat moet verminderen. Er spelen rond de luchthavens
uitdagingen op het gebied van stikstof, (ultra)fijnstof, geluidsoverlast en
woningbouw.
We vinden het belangrijk om in gesprek te blijven met alle belanghebbenden en om samen te zoeken naar een oplossing die zekerheid en
perspectief biedt voor zowel de hub-functie van Schiphol als de mensen in
de omgeving van de luchthavens. De komende periode wordt gewerkt aan
een programmatische aanpak geluid waar de Tweede Kamer nader over
zal worden geïnformeerd. Daarnaast zal op korte termijn een reactie
komen op de vragen die uw Kamer heeft gesteld naar aanleiding van de
brief van 10 december 2021 over Schiphol (Kamerstuk 29 665, nr. 418) en
de mediaberichten over de natuurvergunning die door Schiphol is
aangevraagd. Later dit jaar volgt een voorstel voor de invulling van het
beleidskader netwerkkwaliteit en kan een besluit worden genomen over
de vormgeving van het CO2-plafond. Na de zomer zal IenW samen met de
Staatssecretaris van Defensie de definitieve Voorkeursbeslissing
vaststellen voor de herinrichting van het luchtruim.
De luchtvaartsector en de omgeving zijn gebaat bij heldere en stabiele
kaders waarbinnen de luchtvaart kan opereren. Dit vraagt om vaststelling
van het luchthavenverkeersbesluit Schiphol en om helderheid over de
daarvoor benodigde natuurvergunning. Uw kamer zal, overeenkomstig
uw verzoek, op korte termijn geïnformeerd worden over de verwachte
planning voor Lelystad Airport.
Inzet op bereikbaarheid
In het beleidsprogramma betrekken we alle aspecten die in het coalitieakkoord zijn genoemd voor mobiliteit en bereikbaarheid. In het beleidsprogramma zullen we bijvoorbeeld ingaan op het verbeteren van de
vaarwegen, de inrichting van hubs en het verder vormgeven van
internationaal spoorvervoer. Hierbij sluiten we aan op het ingezette beleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

3

rondom spreiden en mijden, het integraal verkennen van de opgaven en
oplossingen in het Mobiliteitsfonds en zetten we in op het toekomstbestendig maken van het spoor. Daarnaast kijken we naar de kansen van
data en innovatie, bijvoorbeeld rond zelfrijdende en slimme mobiliteit. Dit
alles helpt om Nederland in beweging te houden.
Toekomstbestendigheid Openbaar Vervoer (OV) en Spoor
Het OV en spoor kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan
duurzaamheid, het ontsluiten van nieuwe woningen, het opvangen van de
groeiende behoefte aan mobiliteit en het bewust omgaan met schaarse
ruimte. We zullen moeten zorgen voor een toekomstbestendig systeem
dat robuust en veilig is en blijft, met zo min mogelijk negatieve effecten
op de omgeving zoals geluid en trillingen.
Goed OV vergt het oplossen van knelpunten op het spoor en aandacht
voor het voor- en natransport. Het verbeteren van de deur-tot-deurreis
vereist bijvoorbeeld ook aandacht voor fietsvoorzieningen en het
ontwikkelen van hubs. Hoogwaardig en toegankelijk OV speelt een
belangrijke rol bij het bereikbaar houden van voorzieningen in dunbevolkte gebieden.
De reservering uit het Nationaal Groeifonds wordt toegevoegd aan het
Mobiliteitsfonds. Conform de afspraken in het coalitieakkoord wordt de
Oude Lijn, de bestaande spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht, verbeterd.
Door de oude lijn te verbeteren kan extra woningbouw mogelijk gemaakt
worden. Met het geld uit het Nationaal Groeifonds kan ook de NoordZuidlijn doorgetrokken worden, waardoor het treinsysteem op dit drukke
traject wordt ontlast. Met de regio gaan we aan de slag met de afspraak
uit het coalitieakkoord over de Lelylijn. We kijken hoe deze lijn kan
bijdragen aan de economie van het noorden en de ontwikkeling van
nieuw te ontwikkelen woningbouwgebieden.
Voor het reizigersvervoer is naast de infrastructuur ook de dienstverlening
van belang. Daarom neemt het kabinet een besluit over de nieuwe
vervoerconcessie voor het hoofdrailnet en is het kabinet doorlopend in
gesprek met de OV-sector over de gevolgen van corona, de gewenste
transitie en ontwikkeling van het OV. Het is immers van groot belang dat
een toekomstbestendig OV blijvend kan bijdragen aan de bereikbaarheid
van Nederland en grote opgaven zoals de klimaattransitie en woningbouwopgaven.
Tenslotte zal het kabinet zich inzetten om betere internationale (nacht-)
treinverbindingen en grensoverschrijdende verbindingen te realiseren.
Ook ticketing en reizigersrechten hebben daarbij onze aandacht.
Duurzame mobiliteit
Met het verduurzamen van onze mobiliteit levert IenW een belangrijke
bijdrage aan de nationale en internationale doelen op het gebied van
klimaat (CO2-reductie), stikstofreductie en een schonere leefomgeving. De
sector mobiliteit is op dit moment verantwoordelijk voor twintig procent
van de nationale CO2-uitstoot. Zonder aanvullend beleid kan dit aandeel
nog flink toenemen. Het kabinet bouwt met het coalitieakkoord voort op
lopend beleid, zoals onder meer vastgelegd in het Klimaatakkoord, de
kabinetsreacties in het kader van Fit-for-55, de Luchtvaartnota en de Green
Deal Zeevaart, binnenvaart en havens. Daarnaast voert het kabinet uiterlijk
per 2030 een systeem van Betalen Naar Gebruik (MRB Plus) in, zoals
beschreven in het coalitieakkoord. Dit systeem reduceert de CO2-uitstoot
in de mobiliteit en houdt de opbrengsten uit de autobelastingen op peil.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

4

Modal Shift
De Nederlandse economie kenmerkt zich als een netwerkeconomie met
onderling sterk verbonden bedrijven en een logistiek goederennetwerk.
Nederland heeft als transport en logistiek land een enorm belangrijke
functie in wereldwijd aangestuurde supply chains. IenW spant zich in om
transportketens zo goed mogelijk te laten functioneren. Ook in Europees
verband.IenW richt zich op een snel, efficiënt, multimodaal, duurzaam en
ook veilig vervoer vanuit een toekomstbestendig transportsysteem. Met
een inzet op modal shift realiseren wij lagere CO2-emissies, minder
congestie op het Nederlandse wegennet en beperken wij schade aan de
wegen. Dit willen wij blijven doen door obstakels voor het vervoer per
spoor, in de binnenvaart en via buisleidingen weg te nemen. Ook willen
we de keuze voor het vervoer op het spoor en in de binnenvaart stimuleren. Het kabinet zet in op goede verbindingen voor de binnenvaart door
bediening van sluizen, bruggen en wegverkeer beter op elkaar af te
stemmen en te zorgen voor goede ligplaatsen.
Fiets
Fietsen en lopen spelen een belangrijke rol in de (OV-)ketenreis en dragen
bij aan het oplossen van de uitdagingen waar we in Nederland voor staan;
denk aan het goed bereikbaar maken van nieuwe woonwijken verduurzamen van mobiliteit, gezondheid en veiligheid. Met bestaande en nieuwe
programma’s voor gedrag stimulering zorgen we er samen met decentrale
overheden en maatschappelijke organisaties voor dat mensen meer gaan
fietsen en lopen. Zo bouwen we het bestaande netwerk van Fietsambassadeurs uit en verbreden we dit naar andere sectoren en doelgroepen. Voor
het programma Doortrappen «veiliger fietsen tot je 100e» verdubbelen we
het aantal deelnemende gemeenten en bereiden we het netwerk uit met
meer landelijke partners. Tevens verbreden we het programma
Doortrappen naar Doorstappen. Samen met VWS zetten we in op meer
fietsen in achterstandswijken.
Veel fietspaden zijn echter niet berekend op het steeds drukker wordende
verkeer door meer fietsers en de toenemende variëteit van licht
elektrische voertuigen. Hierdoor stijgt de kans op gewonden en doden.
Met het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF) wordt de fiets voortaan als
structurele en volwaardige optie meegenomen bij investeringsbeslissingen, lokaal, regionaal en landelijk. Veiligheid is daarbij een van de
prioriteiten. Mede op basis van het NTF formuleren we, samen met
regionale overheden, gerichte plannen voor het verbeteren van fietsinfrastructuur (stallingen en paden).
Circulaire economie
Het kabinet streeft naar een volledig circulaire economie in 2050. Dat
betekent dat we minder grondstoffen gebruiken, producten langer
gebruiken en hergebruiken, en uiteindelijk weer als nieuwe grondstoffen
terug in de keten brengen. Dat is belangrijk omdat grondstoffen eindig zijn
en we er nu voor moeten zorgen dat we de aarde goed doorgeven aan
volgende generaties. Met een circulaire economie dragen we bovendien
bij aan het verbeteren van klimaat, milieu, biodiversiteit en leveringszekerheid van grondstoffen. Circulaire economie strekt zich uit over alle
sectoren in de samenleving en is volop in ons dagelijks leven aanwezig.
Denk aan het statiegeld op plastic flesjes en de levendige handel in
tweedehands kleding.
Het bereiken van het doel in 2050 vraagt om een systeemverandering van
lineair naar circulair. Een transitie naar een circulaire economie vraagt
naast maatregelen op het terrein van recycling nadrukkelijk ook om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

5

maatregelen aan de voorkant van de keten zoals op productontwerp en
een «right to repair». Daarom is ook een brede inzet nodig, vanuit het Rijk,
van medeoverheden, het bedrijfsleven en van onze inwoners. Het
bereiken van een volledig circulaire economie in 2050 vergt ook internationale samenwerking. Wij zullen ons hiervoor in Europees en mondiaal
verband blijven inspannen en onze voortrekkersrol voortzetten. Zo
steunen we vanuit Nederland de plannen van de Europese Commissie om
meer te gaan sturen aan de voorkant van de productketen. Door op
Europees niveau afspraken te maken zorgen we voor een gelijk speelveld
voor onze bedrijven.
Het kabinet is voornemens bij de uitwerking van het coalitieakkoord een
ambitieus klimaatdoel voor circulaire economie te bepalen. Hierbij wordt
naast de bijdrage van circulaire economie aan het terugdringen van
nationale emissies ook gekeken naar de bijdrage aan de reductie van de
totale klimaatvoetafdruk van Nederland (inclusief emissies buiten de
landsgrenzen).
Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving
Al onze activiteiten moeten plaatsvinden binnen de grenzen die we als
samenleving stellen. Door duidelijke grenzen te stellen zorgt IenW ervoor
dat we nu en in de toekomst veilig en gezond in Nederland kunnen leven.
Door bij het nemen van beslissingen alerter te zijn op de effecten op onze
leefomgeving voorkomen we dat noodzakelijk ingrepen achteraf nodig
zijn. Achteraf ingrijpen gaat vaak gepaard met hoge maatschappelijke
kosten.
Zoals in het coalitieakkoord is aangekondigd zal IenW met voorstellen
komen om het systeem van vergunningverlening, toezicht en handhaven
te versterken. Milieucriminaliteit zal steviger worden aangepakt. Strengere
handhaving werkt preventief, verkleint milieurisico’s en voorkomt
potentieel hoge saneringskosten en boetes. In nauw overleg met BZK en
JenV zal IenW in een interbestuurlijk programma met provincies,
gemeenten en Omgevingsdienst NL opvolging geven aan de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen.
Gezonde en veilige leefomgeving
Het voorkomen van een slechte luchtkwaliteit, geluidhinder en contact
met schadelijke stoffen is belangrijk voor de gezondheid van mensen.
Voor bedrijven is het van belang een duidelijk kader te hebben
waarbinnen zij kunnen opereren. In een nationaal milieuprogramma en
een nationaal programma bodem en ondergrond zullen de ambities ten
aanzien van een gezonde en veilige leefomgeving vertaald worden in
beleid. Maatschappelijke partijen zullen worden betrokken bij de totstandkoming ervan. Daar waar mogelijk zal worden aangesloten bij Europese
initiatieven in het kader van de «zero polution ambition», die de Europese
Commissie als onderdeel van de Europese «Green Deal» uitbrengt. Doel is
de vermijdbare milieuschade, die door de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) op 5,5 miljard euro per jaar wordt geschat, substantieel
verlaagd.
Een vitale bodem draagt bij aan het verbeteren van de waterkwaliteit, het
tegengaan van wateroverlast en het voorkomen van droogte. Maar ook
aan het versterken van natuur, de bodemvruchtbaarheid en het
vasthouden en vastleggen van CO2. Bodemenergie en geothermie kunnen
onder voorwaarden bijdragen aan de energietransitie. In het programma
bodem en ondergrond zullen ook deze kansen een plaats krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

6

Ambities waarmaken
De derde prioriteit is dat we onze ambities waarmaken. Voor alle hier
genoemde thema’s geldt ook de eerste en tweede prioriteit: basis op orde
en toekomstbestendigheid staat voorop.
Snelle, doelgerichte ontsluiting woongebieden
Om het beoogde tempo voor de woningbouw te versnellen naar 100.000
woningen per jaar, investeren we de komende 10 jaar 7,5 miljard euro in
de ontsluiting en bereikbaarheid van woningbouwlocaties. In het
coalitieakkoord is richting gegeven aan de locaties van deze woningbouw.
We kijken naar de bereikbaarheid met zowel auto, openbaar vervoer en
fiets. Het is belangrijk om de gevolgen voor de mobiliteitsnetwerken mee
te wegen in de besluitvorming over woningbouw. Hierdoor voorkomen
we dat bestaande knelpunten op de hoofdnetwerken nog verder worden
belast.
Het is onze intentie om overeenkomsten te sluiten met de gebieden die
zowel woningwaarde als mobiliteitswaarde kunnen bieden. In die
overeenkomsten zullen we, waar mogelijk, andere ambities meenemen,
bijvoorbeeld door te zorgen dat de nieuwe wijken voldoende groen
worden. In de afgelopen periode is intensief contact geweest met de
Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Dit jaar willen we
eerste concrete stappen zetten. In het voorjaar worden werkbezoeken aan
de regio’s ingepland om met hen in gesprek te gaan over de
woningbouw- en mobiliteitsopgaven.
Verkeersveiligheid
We blijven doorgaan met de uitvoering van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) om het aantal verkeersslachtoffers te verminderen. In het
coalitieakkoord wordt voor verkeersveiligheid ook het zinvol verlagen van
de maximumsnelheid naar 30 km/uur binnen de bebouwde kom
genoemd. Hiervoor worden nog dit jaar de ontwerprichtlijnen afgerond.
Er komt in deze kabinetsperiode ook geld beschikbaar voor de investeringsimpuls verkeersveiligheid. Daarnaast is € 200 miljoen vrijgemaakt
voor het verbeteren van de verkeersveiligheid op N-wegen. De komende
tijd worden prioriteringsopties voor het verbeteren van verkeersveiligheid
op N-wegen nader uitgewerkt. Op basis daarvan vindt besluitvorming
plaats over de concrete inzet van de beschikbare middelen. Ook de
veiligheid op het spoor en op de fiets heeft onze aandacht.
Waterveiligheid, waterkwaliteit, en waterbeschikbaarheid
De laatste decennia zijn we tot het inzicht gekomen dat we meer met de
natuur mee moeten bewegen. Klimaatverandering versterkt de noodzaak
daartoe. En het gaat niet meer om veiligheid alleen, maar ook om
voldoende zoetwater, grondwater en de kwaliteit van het water. Daarom
worden water en bodem sturend bij ruimtelijke planvorming. Dat gaat niet
vanzelf, maar raakt ook andere transities en vergt in toenemende mate
regie en keuzes. Voor de delta Nederland is daarbij internationale
samenwerking van toenemend belang.
De watersnood in Limburg heeft ons deze zomer met de neus op de feiten
gedrukt. De gebeurtenissen zijn zeer ingrijpend geweest voor de betrokkenen. Zowel de materiële als emotionele schade is groot. Ook afgelopen
week stond het water in Limburg opnieuw hoog. Voor maatregelen in de
beekdalen van zijrivieren van de Maas en daarmee samenhangende
klimaatadaptatie is eenmalig 300 miljoen euro gereserveerd voor de jaren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

7

2023–2025. Verkenning, planvorming en uitvoering van relevante
maatregelen vraagt naar verwachting 10 tot 15 jaar. Een uitvoeringsplan
om het watersysteem van beekdalen klimaatrobuust in te richten wordt
opgesteld. Hierbij is de internationale context van essentieel belang. De
uitkomsten van de Beleidstafel wateroverlast en hoogwater worden bij de
aanpak betrokken. Het eerste advies van deze beleidstafel wordt in maart
naar uw Kamer gestuurd.
Binnen het stikstoffonds is 811 miljoen euro gereserveerd om bij te
dragen aan het doelbereik van de Kaderrichtlijn Water. Er is een grote
opgave voor de waterkwaliteit van beken in het zandgebied (Kamerstuk
27 625, nr. 555). Maatregelen voor natuur, waterkwaliteit en klimaat zullen
goed op elkaar worden afgestemd. Verschillende departementen werken
samen in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) aan een
integrale gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is er een opgave waterkwaliteit voor nutriënten in de veenweidegebieden en de verziltende
kuststrook en in diverse gebieden voor verschillende chemische stoffen.
Voor deze overige KRW opgaven wordt bezien welke gezamenlijke extra
inspanningen nodig zijn voor het verbeteren van de waterkwaliteit.
Dilemma’s en onderliggende vraagstukken
De volgende ontwikkelingen bepalen de opgaven in de fysieke
leefomgeving.
1. Ruimte in ruimtelijke ordening, stikstof en leefomgevingskwaliteit
In een klein land als Nederland lopen we al snel tegen ruimtegebrek aan.
Ruimtegebrek kan hierbij breed worden gedefinieerd. Zo is de stikstofproblematiek voor alle opgaven in het fysieke domein een belangrijke
beperkende factor. Ondanks de reeds ingezette daling van stikstofuitstoot
heeft IenW deze kabinetsperiode schaarse stikstofruimte nodig om
Nederland bereikbaar te houden. Hierbij moeten we rekening houden met
de gesteldheid van ons bodem- en watersysteem. Datzelfde geldt voor
aspecten van een gezonde leefomgeving, zoals schone lucht en minder
geluidshinder.
2. Uitvoerbaarheid zoals in capaciteit en tijd
De ambities en opgaven vragen het uiterste van de beschikbare
uitvoerings-capaciteit. Op dit moment is de benodigde menskracht nog
voorhanden, maar de arbeidsmarkt in Nederland is nu al historisch krap.
Er zijn vakmensen nodig voor de ontsluiting van de woningbouwlocaties,
de aanleg van nieuwe wegen en het in stand houden van de bestaande
netwerken. Andere opgaven in het fysieke domein, zoals de energietransitie en woningbouw hebben te maken met dezelfde tekorten. Als deze
opgaven allemaal tegelijkertijd worden aangepakt, zal dat leiden tot
problemen in de uitvoering.
Daarnaast zorgt de beperkte stikstofruimte voor aanvullende beperkingen
bij de uitvoering en levert de beschikbare tijd dilemma’s op. Zo heeft de
aanleg van nieuwe infrastructuur doorgaans een langere doorlooptijd dan
de bouw van nieuwe woningen. Daarom zullen we op korte termijn op
zoek gaan naar relatief kleinschalige ingrepen vlak naast bestaande
infrastructuur, die snel kunnen bijdragen aan het ontsluiten van woningbouwlocaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

8

Uitvoerbaarheidstoets en handhaafbaarheidstoets
Het is belangrijk dat in nieuwe beleidsvoorstellen voldoende aandacht
wordt besteed aan uitvoering en handhaving. Daarom wordt er gewerkt
aan zowel een uitvoerbaarheidstoets, door de betrokken uitvoeringsorganisaties, als een handhaafbaarheidstoets, door de Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT), op het integraal beleidsprogramma dat in mei naar uw
Kamer zal worden gestuurd.
Governance
Voor besluitvorming over vraagstukken in de fysieke leefomgeving is de
Raad Fysieke Leefomgeving (RFL) opgericht. Voor de thema’s klimaat en
energie blijft de Ministeriële Commissie Klimaat en Energie (MCKE)
bestaan.
Interbestuurlijk wordt zoveel mogelijk samengewerkt via de bestaande
gremia (waaronder het MIRT en de regionale energiestrategieën). Het
MIRT is een belangrijk bestuurlijk overleg om invulling te geven aan onze
ambities. In het MIRT werken Rijk en decentrale overheden (provincies,
gemeenten, vervoerregio’s, waterschappen) samen om de concurrentiekracht, bereikbaarheid en leefbaarheid van Nederland te ontwikkelen. In
een regulier jaar bespreken we twee keer paar met uw Kamer de
ontwikkelingen in het MIRT. Op 11 april 2022 staat het uitgestelde
commissiedebat MIRT gepland.
Tenslotte opereert IenW niet in isolement los van Europa. Een aantal van
de hierboven geschetste thema’s vragen actieve samenwerking met
buurlanden, binnen de Europese Unie, of in mondiale gremia.
Financiële kaders
In de startnota die op 10 januari jongstleden aan uw Kamer is aangeboden
zijn de financiële kaders voor deze kabinetsperiode vastgelegd (Kamerstuk
35 925, nr. 143). De middelen voor de intensiveringen staan nog bij het
Ministerie van Financiën en zullen nadat de voorstellen zijn uitgewerkt,
worden overgeheveld naar de begroting van IenW. Ondanks de forse
intensiveringen zullen we er niet aan ontkomen om te prioriteren en
keuzes te maken. Dat betekent dat als zich nieuwe of aanvullende wensen
zullen aandienen dit prioritering en zo nodig herprioritering binnen de
bestaande programma’s zal vergen. We zullen uw Kamer daar transparant
in meenemen en het overleg daarover met u over voeren.
Tot slot
We gaan ons in de komende kabinetsperiode inzetten om de basis op orde
te brengen. We zoeken naar oplossingen die op korte termijn bijdragen
aan urgente opgaven, maar doen dat vanuit de lange termijn ambitie.
Hierbij streven we naar een toekomstbestendig, duurzaam, en veilig
mobiliteitssysteem, een land dat adequaat is voorbereid op de klimaatverandering en een economie die in 2050 volledig circulair is.
De agenda voor de komende jaren is ambitieus en de genoemde
uitdagingen zijn omvangrijk, complex en vragen soms om departement
overstijgende oplossingen. Om de ambities te realiseren is de betrokkenheid en de inzet van iedereen hard nodig. We kijken uit naar een goede
samenwerking met de vele partners in het land, waaronder met de
verschillende medeoverheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties. Ook gaan wij op zoek naar een constructieve samenwerking
met de partijen in de Eerste en Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

9

Medio mei 2022 komen wij bij u terug met het integrale beleidsprogramma van IenW, waarin de hoofdlijnen van het coalitieakkoord verder
worden uitgewerkt. Wij zien uit naar de eerste gedachtewisselingen met
uw Kamer op 16 februari.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XII, nr. 78

10