Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 464

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juli 2020
In deze brief informeer ik u, mede namens de Minister voor Medische
Zorg en Sport (MZS) en de Minister van Justitie en Veiligheid (JenV) over
de actuele stand van zaken met betrekking tot de uitbraak van COVID-19.
Aanleiding is het toenemende aantal positief geteste mensen. Lid
Ploumen heeft ook vragen gesteld over het beleid rond inkomende
vluchten uit landen met Corona- brandhaarden, de accuratesse en
compleetheid van het corona-dashboard, de intensiteit en effectiviteit van
het bron- en contactonderzoek en de scenario’s voor lokale en regionale
maatregelen. Deze vragen zal ik ook middels deze brief beantwoorden. De
vragen van de leden Ellemeet en Renkema over de snelle toename van
het aantal nieuwe COVID-19 besmettingen zullen separaat worden
beantwoord.
De cijfers: oplopend aantal besmettingen
In onze aanpak van het virus COVID-19 hebben we twee doelen:
(1) Het zo goed mogelijk beschermen van mensen met een kwetsbare
gezondheid
(2) zorgen dat de zorg niet overbelast raakt.
Dit vereist goed zicht op en inzicht in de verspreiding van het virus.
Bij het versoepelen van de maatregelen is dat zicht op de verspreiding van
het virus steeds belangrijker geworden. Daarom heb ik opdracht gegeven
om een dashboard te ontwikkelen, waarmee de ontwikkelingen voor
iedereen transparant worden. Het dashboard wordt dagelijks geactualiseerd en benut cijfers onder meer van het RIVM. Dagelijks is er contact
met RIVM en GGD’en om de actuele cijfers te duiden en te bezien of en zo
ja welke aanvullende acties aangewezen zijn. Belangrijke cijfers in het
dashboard zijn onder meer het aantal IC opnames, het aantal ziekenhuis
opnames, het aantal positief geteste mensen, een berekening van het
aantal besmettelijke personen en het reproductiegetal. Daarnaast wordt
inzichtelijk gemaakt hoe de ontwikkeling is in de verpleeghuizen. Ook zijn

kst-25295-464
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

1

de geregistreerde verdenkingen door huisartsen en de resultaten van
rioolwatermeting in beeld gebracht. Tot 1 september wordt het dashboard
stap voor stap aangevuld met meer indicatoren.
Helaas moet ik constateren dat het aantal positief geteste personen voor
COVID-19 aan het oplopen is. Net als uw Kamer, baart dit het kabinet
zorgen. Waar tussen 9 juli en 15 juli het aantal positief geteste mensen
nog 506 was, is dit aantal afgelopen week (tussen 16 en 22 juli) bijna
verdubbeld naar 989. Er is een gestaag stijgende lijn zichtbaar. Er wordt
ook meer getest, maar de stijging is niet enkel toe te schrijven aan het
aantal afgenomen testen, hier kom ik later op terug.

Als gevolg van het toenemende aantal positief geteste mensen, neemt
ook het reproductiegetal R toe. Het reproductiegetal laat zien hoe snel het
virus zich verspreidt. Bij een reproductiegetal rond de signaalwaarde 1
blijft het totaal aantal besmettingen ongeveer gelijk. Nu staat het
reproductiegetal op 1,29. Dat betekent dat 100 mensen gemiddeld 129
mensen besmetten. Het RIVM heeft op 21 juli jl. gemeld dat het voor het
eerst sinds 15 maart is dat de bandbreedte van het reproductiegetal
geheel boven de 1,0 ligt. Het is zorgelijk dat het R-getal oploopt.
Wijze van analyse
Het RIVM gebruikt en produceert voor haar analyses verschillende
databronnen. Informatie van verschillende zorgaanbieders, zoals
huisartsen, GGD en ziekenhuizen wordt benut. De informatie uit het
testbeleid en BCO (bron en contactonderzoek) zijn hierbij uiteraard
cruciaal. Maar ook internationale meldingen vanuit de WHO en/of
EU/ECDC worden beoordeeld. Al deze cijfers worden door het COVID-19
team van het RIVM beoordeeld, dit gebeurt dagelijks, ook in het weekend.
Deze cijfers worden vervolgens vrijgegeven en doorgezet naar VWS ten
behoeve van het dashboard. Ook aan VWS-zijde worden deze cijfers
dagelijks bezien. Aanvullende rapportages van het RIVM worden hierbij
ook benut.
Alle dagen van de week worden de ontwikkelingen in het dashboard
beoordeeld door een team van directeuren van VWS, JenV, NCTV en AZ.
Er wordt gekeken naar landelijke en regionale ontwikkelingen, signaalwaarden worden beoordeeld en andere actualiteiten worden besproken.
Naar aanleiding van deze analyse wordt nader contact gezocht met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

2

GGD of veiligheidsregio om een scherper beeld te krijgen en na te gaan of
er actie gewenst is in aanvulling op datgene dat de GGD en de Veiligheidsregio reeds hebben ondernomen en of daarbij de inzet van aanvullende bevoegdheden vereist is. Hierbij worden ook de betrokken
bewindspersonen over deze ontwikkeling geïnformeerd. Uiteraard zal ik
ook uw Kamer daarover informeren als daar aanleiding toe is.
Duiding van huidige situatie
In het dashboard is te zien dat het aantal ziekenhuisopnames en het aantal
opnames op de IC gelukkig nog niet oploopt. Opvallend is dat er veel
positief geteste mensen zijn in de leeftijdscategorie 20–40 jaar. Dat is een
leeftijdscategorie die mogelijk zelf niet snel op de IC terecht komt. Het is –
gegeven de wijze van verspreiding van het virus – denkbaar dat deze
mensen anderen besmetten, en dat dat later zichtbaar wordt in het aantal
IC opnames en ziekenhuisopnames.
We moeten samen voorkomen dat we weer in die situatie komen. Net als
uw Kamer, is het kabinet daar zeer scherp op. Dit vraagt om continuering
van het gewenste gedrag in de samenleving. Daarom zetten we ook in op
het intensiveren van de huidige communicatiemiddelen. Ik zal hier later in
deze brief op in gaan.
Uit de analyse en het contact met de GGD’en en het RIVM blijkt dat de
verspreiding in clusters van virussen toeneemt. Op 22 juli werden er door
het RIVM 100 actieve clusters gerapporteerd met een gemiddelde grootte
van 5.5 personen, terwijl dit een week ervoor op 14 juli nog 60 clusters
van gemiddelde grootte van 4.4 personen waren. We zien dit ook terug in
de regionale spreiding in het dashboard.
Wat opvalt is dat er een opleving van COVID-19 in de vier grote steden is.
Zo is het aantal besmette personen in Rotterdam-Rijnmond al meer dan
een week rond de 3 per 100.000 inwoners per dag. En ook AmsterdamAmstelland, Utrecht en de regio Haaglanden scoren hoog ten opzichte van
andere veiligheidsregio’s. Hier spelen meerdere factoren een rol: er zijn
clusters rond grote families, er zijn feestjes gegeven waar COVID-19 zich
makkelijk verspreidt, er zijn een aantal clusters in de scheepvaart en
havenindustrie ontdekt, waar regelmatig wordt gewerkt met arbeidsmigranten die van en naar het land van herkomst reizen. Verder blijkt in
enkele clusters sprake te zijn van een taalbarrière, wat het BCO bemoeilijkt. Om dit aan te pakken is er veel contact met de lokale GGD’en en
wordt regionaal en landelijk gekeken of extra maatregelen nodig zijn. Ook
zetten de GGD’en meer in op doelgroepgerichte communicatie richting
inwoners.
Voor GGD’en behoort het analyseren van een uitbraakcluster en het
treffen van passende maatregelen tot het normale werk. De acties in
relatie tot de actieve clusters worden dan ook in dit kader opgepakt, vaak
in samenspel met de voorzitter van de veiligheidsregio. Het weer onder
controle krijgen van het uitbraakcluster, met transmissie in Goes is een
goed voorbeeld. Uiteraard kunnen ook locaties en organisaties zelf nadere
maatregelen treffen. Het sluiten van een horecagelegenheid in Hillegom
vanwege de uitbraak aldaar is daar een voorbeeld van.
Het kabinet volgt nauwgezet de ondernomen acties en komt in actie daar
waar de regio tegen zijn grenzen aanloopt, of andere vormen van hulp of
coördinatie gewenst zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

3

Gedrag
Uit het landelijk gedragsonderzoek van het RIVM blijkt dat de maatregelen
veel steun houden, maar de naleving onder druk staat. De 1,5 meter
afstand houden lukt vaak (61% van de situaties), maar niet altijd. Men
komt vaker op een drukke plek waar geen 1,5 meter afstand wordt
gehouden, en slechts 28 procent besluit dan rechtsomkeert te maken.
Hetzelfde geldt voor de bereidheid om thuis te blijven en zich te laten
testen bij klachten: deze is groot zolang men geen klachten heeft, maar in
de praktijk gaan mensen bij klachten toch uit huis en laten zich vaak niet
of pas na enkele dagen testen. Kanttekening hierbij is dat een deel van de
mensen met klachten deze herkent als gebruikelijke hooikoorts of
verkoudheid.
Van cruciaal belang is dat de nog steeds geldende algemene hygiëne
maatregelen goed toegepast worden: houd anderhalve meter afstand, blijf
thuis bij klachten en laat u testen, vermijd drukte, werk zoveel mogelijk
thuis en was je handen. Ontwikkel je benauwdheid en/of koorts, dan
blijven ook gezinsleden thuis. Ook de andere hygiëneadviezen zoals
hoesten en niezen in de binnenkant van de elleboog, en papieren
zakdoekjes gebruiken en meteen weggooien, blijven gelden. Ben je 70 jaar
of ouder, of heb je een kwetsbare gezondheid, wees dan extra voorzichtig.
Ook roep ik op om -in deze vakantietijd – nauwlettend de reisadviezen te
volgen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Zodra een land een
oranje reisadvies heeft, wordt geadviseerd alleen naar dit gebied te reizen
als dat echt noodzakelijk is. Vakantiereizen zijn niet noodzakelijk. Wanneer
men is afgereisd naar een gebied of land dat oranje is, is het van het
grootste belang om bij terugkeer in thuisquarantaine te gaan.
Communicatie
De recente oplevingen naar aanleiding van de versoepeling van de
maatregelen waartoe het kabinet de afgelopen periode besloten heeft,
vragen om heldere communicatie. De informatie richt zich op dit moment
onder andere op de basisregels, testen en toerisme. De communicatiemiddelen die daarvoor ingezet worden zijn onder andere rijksoverheid.nl/
coronavirus, government.nl, de socialmediakanalen van alle ministeries
en een radio, televisie- en online campagne. De communicatie rond de «5
basisregels voor iedereen» zoals handen wassen en afstand houden krijgt
per direct een nieuwe impuls, onder meer door het inzetten van social
media. Daarnaast wordt er gekeken naar het verlengen van de inzet van
radio en televisie voor de campagne rond het verhogen van de testbereidheid. Er wordt gekeken hoe er op korte termijn een uiting over de
basisregels aan kan worden toegevoegd op radio en televisie. Met
gedragsexperts wordt er continu onderzocht hoe moeilijk bereikbare
groepen bereikt kunnen worden. Op lokaal en regionaal niveau wordt veel
communicatie verzorgd door gemeenten, GGD’en en andere organisaties.
De regionale en landelijke communicatie wordt daar waar nodig op elkaar
afgestemd. Vanavond hebben ook de directeuren Publieke Gezondheid in
hun eigen regio een oproep gedaan aan de inwoners van hun regio om
zich aan de maatregelen te houden en om zich bij klachten te laten testen.
Testen en Traceren
Testen en traceren is een essentiële pijler in de strategie van maximale
controle en daarmee cruciaal voor het uitdoven van lokale brandhaarden
én het voorkomen van een tweede golf. De GGD’en hebben een enorme
prestatie geleverd om hun processen zo in te richten dat er vanaf 1 juni
grootschalig getest en getraceerd kan worden. Samen met het RIVM,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

4

GGD’en en laboratoria werk ik continue aan het vergroten van de
effectiviteit en capaciteit voor testen en BCO en aan het versnellen van de
doorlooptijden. Ik zal hierover uw Kamer doorlopend op de hoogte
houden.
Testen
Per 1 juni jongstleden kan iedereen met klachten getest worden op het
coronavirus, bij één van de teststraten van de GDD. Sinds 1 juni zijn er
circa 500.000 testen afgenomen. Gemiddeld krijgt 1,0% van de mensen die
zich sinds 1 juni heeft laten testen een positieve testuitslag. Ik zie dat het
aantal testen per week toeneemt. Dat vind ik erg belangrijk. Om de
verspreiding van het virus tegen te gaan, is het van belang dat iedereen
met klachten zich laat testen. Nu in verschillende regio’s het aantal
besmettingen toeneemt, worden GGD teststraten in capaciteit
opgeschaald. Daarnaast breiden de GGD’en het aantal locaties voor het
afnemen van een test fors uit. Hiermee kunnen er meer tests afgenomen
worden en kunnen de meeste mensen binnen 24 uur een test laten
uitvoeren. Desalniettemin kan het in sommige teststraten te druk worden
en de wachttijden onverhoopt toenemen. Mensen kunnen daarom door
de GGD verwezen worden naar andere teststraten in de regio.
Traceren
Iedere positieve testuitslag wordt opgevolgd door BCO, conform het
RIVM-protocol. Met dit BCO identificeren de GGD’en de mogelijke
bronnen van besmetting en de contacten van de persoon die besmet is
met COVID-19. Deze contacten worden geïnformeerd over het feit dat ze in
contact hebben gestaan met iemand die besmet is met COVID-19 en
worden geadviseerd noodzakelijke maatregelen te treffen, afhankelijk van
hoe nauw het contact was. Iedereen, dus ook alle contacten wordt
geadviseerd zich te laten testen als ze klachten ontwikkelen. Ongeveer één
op de tien contacten die in monitoring zijn na contact met een patiënt
blijkt zelf ook besmet te zijn met COVID-19. Van de contacten waarvan de
monitoring is afgerond heeft van de huishoudcontacten 27% zich tijdens
de monitoring laten testen, bij de overige nauwe contacten was dit 19%.
Daarnaast blijkt dat 22% van de mensen die een positieve testuitslag
ontvang opgespoord zijn via het BCO. Eerder lag dit percentage rond de
16%. Dit geeft aan hoe belangrijk BCO is voor de bestrijding van de
pandemie.
Opschaling capaciteit BCO
In ruim 90 procent van de gevallen heeft de GGD binnen 24 uur na
ontvangst van de testuitslag het BCO opgestart en de contactinventarisatie met de persoon die besmet is met COVID-19 afgerond. Om ook bij
lokale uitbraken een nog verder toegenomen vraag naar BCO aan te
kunnen, hebben de GGD’en in samenwerking met alarmcentrales en het
Rode Kruis een landelijke schil beschikbaar die snel opgeschaald kan
worden door het train-de-trainer principe. Deze landelijke schil wordt
ingezet op het moment dat een bepaalde regio overloopt aan besmettingen als gevolg van een lokale uitbraak. Dit is inmiddels al bij verschillende clusters gebeurd (zie ook het voorbeeld hieronder).
Reizigers
Op dit moment blijkt dat van alle meldingen die bij de GGD’en sinds 1 juli
2020 binnenkomen circa 7,3% een recente reisgeschiedenis rapporteren.
Dit betekent dat zij aangeven in een ander land te zijn geweest, in de
meeste gevallen gaat het om België of Duitsland. Zoals eerder gezegd,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

5

worden reizigers uit landen of delen van landen waarvoor om gezondheidsredenen een oranje reisadvies van kracht is dringend geadviseerd
om 14 dagen in thuisquarantaine te gaan bij aankomst in Nederland.
Wekelijks wordt geëvalueerd of de reisadviezen moeten worden
aangepast door veranderende gezondheidssituaties. Een oranje advies
vanwege gezondheidsredenen wordt gegeven als de corona risico’s
boven een door Nederland verantwoord niveau komen. Via meerdere
communicatiemiddelen worden mensen en bedrijven opgeroepen om
zich aan het thuisquarantaine advies te houden. Op rijksoverheid.nl staat
ook informatie over wat thuisquarantaine dan betekent, wat mag je wel
doen, wat vooral niet. Daarnaast worden er gesprekken gevoerd met
onder andere de luchtvaartsector om hier een grotere verantwoordelijkheid in te nemen. Vanuit scholen en werkgevers is de boodschap ook
verspreid dat thuisquarantaine voor eigen risico is en dat je rekening moet
houden met deze mogelijkheid als je op reis gaat.
Daarnaast is voor de meeste landen buiten de EU lidstaten, Schengenlanden en het VK het EU-inreisverbod van kracht. Reizigers uit landen
waarvoor het EU-inreisverbod van kracht is mogen niet naar Nederland
reizen, tenzij zij onder één van de uitzonderingscategorieën vallen. Die
uitzonderingscategorieën zijn vanuit Europees niveau aanbevolen. Voor
een aantal landen is het EU-inreisverbod opgeheven omdat de gezondheidssituatie daar veilig wordt geacht. De lijst met landen waarvoor het
inreisverbod kan worden opgeheven wordt iedere twee weken herzien en
sneller indien de gezondheidssituatie in een land op de lijst sterk
verslechtert. (Kamerbrief Geleidelijke opheffing inreisverbod per 1 juli
2020 (Kamerstukken 24 804 en 25 295, nr. 135) d.d. 30 juni 2020).
Mensen met klachten passend bij COVID-19 worden nadrukkelijk
geadviseerd niet te reizen. Dit is ook zo opgenomen in het protocol
COVID-19 Aviation Health Safety Protocol, opgesteld door de EASA en het
ECDC. Ook dienen alle inkomende en uitgaande passagiers voor
Nederland een gezondheidsverklaring in te vullen voordat zij aan boord
van het vliegtuig gaan. Wanneer een passagier deze gezondheidsverklaring niet heeft ingevuld, of wanneer uit de gezondheidsverklaring risico
op besmetting blijkt, dan kan de toegang tot de vlucht geweigerd worden.
Dit formulier moeten reizigers ook aan boord en na de landing in
Nederland bij zich houden, omdat er op de luchthaven van aankomst
steekproefsgewijs gevraagd wordt om de gezondheidsverklaring te tonen.
Het is mogelijk dat mensen gaan vliegen die wel besmet zijn maar nog
geen symptomen hebben, daarom is ook het dragen van een niet-medisch
mondmasker tijdens de vlucht en op het vliegveld verplicht.
Wanneer blijkt dat een passagier toch besmet is met het coronavirus,
vraagt de GGD van de woonplaats van de besmette persoon via de GGD
Kennemerland de passagierslijst van de betreffende vlucht op bij de
luchtvaartmaatschappij. Op basis van deze lijst voert de GGD BCO uit
conform het RIVM-protocol. In dit protocol staat dat BCO wordt gericht op
medepassagiers die twee stoelen voor, twee stoelen achter en aan
weerzijden van de bewuste passagier hebben gezeten en op bemanningsleden die intensief contact hebben gehad met de besmette passagier.
Passagiers die tijdens een vlucht risico hebben gelopen op besmetting
met het coronavirus, zullen hier dus via de GGD van op de hoogte
gebracht worden. In alle gevallen waarbij sprake was van een besmetting
van een vliegtuigpassagier, is dit BCO door de GGD uitgevoerd en zijn de
betrokkenen benaderd. Tot op heden zijn hierbij geen besmettingen
geconstateerd van andere passagiers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

6

Asymptomatisch testen
Het RIVM en de GGD’en onderzoeken op dit moment of het testen van
mensen zonder klachten die opgespoord zijn via het BCO een bijdrage kan
leveren aan het controleren van het virus. Het OMT heeft hierover op
24 juni jl. geadviseerd. Aan dit asymptomatisch testen kleven namelijk
voor- en nadelen. Indien uit het onderzoek wordt geconcludeerd dat het
asymptomatisch testen van mensen die via een BCO opgespoord worden
van toegevoegde waarde is, dan kan dit in het BCO-protocol worden
opgenomen. Uiteraard zal ik hierover uw Kamer informeren.
In lijn met de huidige RIVM richtlijnen wordt er op dit moment niet
asymptomatisch getest. GGD’en kunnen alleen in het kader van uitbraken
overgaan tot asymptomatisch testen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij
uitbraken in de vleesindustrie.
Opschaling bij epidemiologisch signaal
Zoals eerder al genoemd vindt de signalering en analysering van
besmettingen doorlopend en iedere dag plaats. De GGD’en zijn daarbij de
frontlinie, zij testen mensen met klachten en voeren BCO uit bij een
positieve uitslag. Zo komen nieuwe brandhaarden snel in beeld. Het is van
belang om de tijd tussen een nieuwe besmetting en het moment van
signaleren zo kort mogelijk te maken. Daar zijn we voortdurend mee
bezig, op dit moment bijvoorbeeld door gebruik te maken van data uit
rioolwater.
In eerste instantie zien de GGD’en lokale ontwikkelingen en trends. Zo
zagen zij de afgelopen tijd clustering binnen families, kleine uitbraken na
feestjes en besmettingen in studentenhuizen. De GGD kan dan direct
mensen verzoeken om in zelfquarantaine te gaan en BCO uit te voeren.
GGD’en en andere zorginstellingen delen hun data met het RIVM.
Het RIVM analyseert die gegevens vervolgens op landelijk niveau en pikt
hieruit trends en signalen op. Ook houdt het RIVM nationale en internationale ontwikkelingen in de gaten. Zo hebben zij een goed beeld van de
situatie in het binnen- en buitenland. Op basis daarvan kunnen zij tijdig
uitbraken signaleren en de GGD’en of veiligheidsregio’s adviseren over
mogelijke maatregelen. De belangrijkste data van het RIVM worden
ontsloten op het coronadashboard. Dit is voor iedereen toegankelijk op
coronadashboard.rijksoverheid.nl. Opmerkelijke casussen worden door
het RIVM doorgegeven aan VWS.
Deze signalen en de trends in het dashboard worden alle dagen van de
week besproken en gewogen in een ambtelijk overleg met de betrokken
departementen. De bewindspersonen worden over het besprokene in het
alerteringsoverleg op de hoogte gehouden en bespreken dit daarnaast zelf
op reguliere basis. Zoals aangegeven, zal ik uw Kamer daarover informeren indien daar aanleiding toe is.
Wanneer de signalen opvolging vereisen zal dit altijd gebeuren, lokaal
indien mogelijk, maar landelijk indien nodig. Bij het merendeel van de
besmettingen werkt de GGD samen met onder andere de veiligheidsregio’s en het RIVM om passende maatregelen te treffen en zo het virus
lokaal onder controle te brengen. Dit gebeurt nu al. Zo zagen we bij de
aanpak in Goes. Maar uiteraard zijn we ook voorbereid op het scenario
waarin mogelijk meer aan de hand is. Soms zal een opleving namelijk
omvangrijker zijn of zal de verspreiding een groter gebied of regio
beslaan. Denk aan een evenement waar veel bezoekers zijn geweest, die
zich naderhand weer over de regio hebben verspreid. Wanneer geconclu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

7

deerd wordt dat er vanuit het Rijk actie moet worden ondernomen,
bijvoorbeeld omdat blijkt dat het moeilijk is om verdere verspreiding in de
hand te houden, zullen passende maatregelen getroffen worden.
Naleving en handhaving
Per 1 juli heeft het kabinet een versoepeling van de COVID-19maatregelen kunnen doorvoeren. Deze versoepeling hebben wij als
samenleving met elkaar verdiend, door ons goed aan de maatregelen te
houden: 1,5-meter afstand, handen wassen, thuisblijven en laten testen bij
klachten, thuiswerken en drukte vermijden.
Het kabinet constateert dat de naleving van deze maatregelen de laatste
weken afneemt. Dit brengt risico’s met zich mee die wij als samenleving
niet willen. Daarom doet het kabinet aan iedereen met klem de oproep om
zich aan alle maatregelen te houden.
Handhaving is hierbij niet het beginpunt, maar het sluitstuk. Allereerst
doen wij een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van Nederlanders.
Bij het naleven hebben daarna ook eigenaren van winkels en cafés, van
zalen en bioscopen, een verantwoordelijkheid: zij moeten het mogelijk
maken dat iedereen zich aan de maatregelen houdt, bijvoorbeeld met
looproutes en informatieborden, en ook ervoor zorgdragen dat mensen in
de praktijk de regels naleven. Indien dit in sectoren toch misgaat, zijn de
inspecties aan zet om hierop te handhaven.
Pas in de laatste plaats is openbare handhaving door boa’s en politie aan
de orde. Handhaving blijft echter wel een middel, als de maatregelen
ondanks alle oproepen, acties van sectoren, protocollen en gerichte
ingrepen toch niet nageleefd worden. Ook kunnen bij onvoldoende
naleving van de algemene regels ook drukke gebieden of gebouwen weer
worden gesloten. Het kabinet benadrukt dat dit geen wenselijke richting
is, maar dat dit uiteindelijk wel tot de mogelijkheden behoort.
Tot slot. We zijn wel klaar met het virus, maar het virus is nog niet klaar
met ons.
De afgelopen periode hebben we weer van meer vrijheden mogen
genieten. Dat kon, omdat we ons gezamenlijk sterk hebben gemaakt tegen
het virus. Daarmee was er ruimte ontstaan om de eerder genomen
maatregelen verder te versoepelen. Die vrijheid gaat echter samen met
een grote verantwoordelijkheid.
Met elkaar hebben we het virus onder controle gekregen, met elkaar
zullen we het virus onder controle moeten houden. Door ons verantwoordelijk te gedragen en ons aan de basisregels te blijven houden.
Dat is lastig, zeker nu het virus al een tijdje in ons midden is. En toch, het
zal moeten. Niet naleven van de basisregels is de oorzaak van iedere
uitbraak. Het virus verspreidt zichzelf niet, wij doen dat. Net zozeer geldt:
ook het stoppen van de verspreiding hebben we zelf in de hand. Zodra we
de virus eens kans geven, grijpt het om zich heen. Dat zien we nu in
verschillende regio’s opnieuw gebeuren. Als iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt, kunnen we gezamenlijk een dijk vormen om zo de tweede
golf te keren en van onze vrijheden te blijven kunnen genieten. Daarbij is
iedereen nodig: de ondernemers in de horeca, winkels die erop toe zien
dat die 1,5 meter afstand wordt gehouden, de Boa’s en politie die toezien
op de handhaving, de GGD’en, de veiligheidsregio’s en de inspecties SZW
en NVWA. Allen spelen een belangrijke rol. Maar de belangrijkste rol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

8

spelen we zelf, door verantwoordelijk gedrag te laten zien. Zo kunnen we
samen zorgen dat het virus onder controle blijft en de samenleving open
kan blijven.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 464

9