Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3824
Vragen van de leden Verhoeven en Den Boer (beiden D66) aan de Ministers
voor Rechtsbescherming en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
over berichten op Twitter dat mensen een sms kregen van Forum voor
Democratie zonder dat zij zich hebben ingeschreven bij de partij (ingezonden
9 juli 2019).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming), mede namens de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
4 september 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 3552.
Vraag 1
Bent u bekend met berichten op Twitter dat mensen een sms kregen van
Forum voor Democratie zonder dat zij zich hebben ingeschreven bij de
partij?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe kan het dat mensen die geen lid zijn (of zich anderszins hebben
aangemeld) bij Forum voor Democratie toch een SMS hebben ontvangen van
die partij?
Antwoord 2
Er zijn verschillende manieren waarop Forum voor Democratie (FvD) op
rechtmatige wijze aan de telefoonnummers van deze mensen kan zijn
gekomen, ook als zij geen lid zijn of zich anderszins hebben aangemeld bij
FvD.
De Algemene Verordening Gegevensbescherming is van toepassing indien
het telefoonnummer een persoonsgegeven is. Een telefoonnummer is een
persoonsgegeven wanneer degene die de gegevens verwerkt het telefoonnummer kan herleiden tot een specifiek natuurlijk persoon, oftewel wanneer
de persoon «identificeerbaar» is, bijvoorbeeld omdat men ook over gegevens
omtrent naam of adres beschikt. Of een telefoonnummer een persoonsgegeven is, is dus afhankelijk van welke gegevens FvD nog meer tot zijn beschik-

1

ah-tk-20182019-3824
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://twitter.com/aafkeromeijn/status/1146414809417732096?s=12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

king heeft, omdat dat bepaalt of zij het telefoonnummer naar een identificeerbaar natuurlijk persoon kunnen herleiden.
In het geval dat het telefoonnummer als persoonsgegeven moet worden
gezien is de AVG van toepassing en is de meest voor de hand liggende
manier om deze persoonsgegevens rechtmatig te verwerken het vragen van
toestemming. Het vragen van toestemming kan mede inhouden dat de
organisatie die toestemming vraagt de desbetreffende persoonsgegevens
mag doorgeven aan derden. Dit zou dus ook FvD kunnen zijn. Voor deze
toestemming is wel vereist dat deze uitdrukkelijk en voldoende specifiek is.
Ook als er geen persoonsgegevens van betrokkene zijn verwerkt om de SMS
te versturen geldt altijd nog het regime van de Telecommunicatiewet voor het
gebruik van telefoonnummers. Voor het verzenden van ongevraagde
elektronische communicatie als deze is in beginsel ook toestemming vereist.
Deze toestemming kan onder bepaalde voorwaarden worden verondersteld,
het is aan de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om te bepalen of hier aan
is voldaan.
Zoals FvD kennelijk zelf heeft aangegeven kan er ook sprake zijn van een fout
bij de verwerking van gegevens. Het is evident dat er dan geen sprake kan
zijn van een rechtmatige gegevensverwerking op basis van toestemming,
zowel niet in het regime van de AVG als dat van de Telecommunicatiewet.
Vraag 3
Bent u bereid de Autoriteit Persoonsgegevens te verzoeken hier onderzoek
naar te doen?
Antwoord 3
Betrokkenen kunnen een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP) als zij vermoeden dat hun persoonsgegevens zijn verwerkt op een
manier die in strijd is met de privacywetgeving.
Navraag bij de AP leert dat er inderdaad klachten over deze situatie zijn
ingediend. Daarmee is de situatie reeds in voldoende mate onder de
aandacht van de AP gebracht. Het is vervolgens aan de AP zelf om te bepalen
of er een vervolgonderzoek wordt ingesteld.
Overigens kunnen betrokkenen een klacht bij de Autoriteit Consument &
Markt (ACM) indienen als zij menen dat de Telecommunicatiewet is overtreden. De ACM heeft in totaal zes klachten ontvangen over SMS berichten van
politieke partijen. ACM heeft verder geen klachten meer binnengekregen over
dit soort berichten na de verkiezingen voor de provinciale staten. De ACM
heeft ook politieke partijen aangeschreven. In deze brief werden de politieke
partijen gewezen op de regels omtrent het versturen van ongevraagde
elektronische berichten, waaronder e-mail, whatsapp- en sms-berichten.
Vraag 4
Is het mogelijk dat mensen die zonder toestemming een SMS van Forum
voor Democratie hebben ontvangen ook onterecht als lid staan ingeschreven
bij de partij? Bent u bereid hier onderzoek naar te (laten) doen?
Antwoord 4
Mijn ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik hebben
geen signalen ontvangen dat mensen onterecht ingeschreven staan als lid
van FvD. Mocht dit later alsnog blijken dan kunnen wij hier een onderzoek
naar laten instellen.
Vraag 5
Hoe kunnen mensen controleren of hun telefoonnummer bekend is bij Forum
voor Democratie en de partij verzoeken hun gegevens te verwijderen?
Antwoord 5
Betrokkenen wiens persoonsgegevens worden verwerkt kunnen een
inzageverzoek bij FvD doen. FvD is in beginsel verplicht om de betrokkene
inzicht te geven in de persoonsgegevens die het van betrokkene verwerkt.2

2

Nadere informatie over hoe dit verzoek is in te dienen is te vinden op: https://
autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/zelf-doen/gebruik-uw-privacyrechten/recht-op-inzage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Daarnaast kunnen betrokkenen een verzoek indienen om hun gegevens te
verwijderen door middel van een zogenoemd vergetelheidsverzoek.3
Vraag 6
Wat zijn de mogelijke sancties als blijkt dat een bedrijf of organisatie op grote
schaal telefoonnummers in bezit heeft en gebruikt terwijl hier geen toestemming voor is ontvangen?
Antwoord 6
Artikel 83 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) gaat
over sancties die kunnen worden opgelegd ingevolge overtredingen van de
AVG. Uit dit artikel volgt dat de toezichthouder grote vrijheid toekomt bij het
al dan niet opleggen van een sanctie en het bepalen van de hoogte van een
administratieve boete.
Leden 4 en 5 van artikel 83 AVG bepalen de maximale hoogte van administratieve boetes door de toezichthoudende autoriteit. Afhankelijk van de begane
overtreding is dit maximaal 10 miljoen euro of 2% van de totale wereldwijde
jaaromzet (lid 4), of maximaal 20 miljoen euro of tot 4% van de totale
wereldwijde jaaromzet (lid 5).
De AP heeft op grond van artikel 58 nog een aantal (onderzoeks)bevoegdheden, zo ook tot het nemen van corrigerende maatregelen. De AP kan
vervolgens op basis van artikel 16 UAVG een last onder bestuursdwang
opleggen.
Vraag 7
Wordt gecontroleerd of leden van een politieke partij daadwerkelijk toestemming hebben gegeven om lid te worden van een partij? Zo nee, hoe bekijkt u
dit in het licht van de uitvoering van de Wet Financiering op de Politieke
Partijen, gezien het feit dat de financiering van politieke partijen deels
gebaseerd is op ledenaantallen?
Antwoord 7
Om voor subsidie op basis van de Wet Financiering op de Politieke Partijen
(Wfpp) in aanmerking te komen moet een politieke partij over ten minste
1.000 leden beschikken die vergader- en stemrechten in de politieke partij
hebben en elk jaar minimaal 12 euro contributie betalen. Het lidmaatschap
moet blijken uit een wilsverklaring van betrokkenen. Indien er geen sprake is
van een dergelijke wilsverklaring, worden deze leden niet gekwalificeerd als
subsidiabel lid in de zin van de Wfpp. Deze eisen hebben echter uitsluitend
betrekking op de subsidiabele leden; in de Wfpp worden geen regels gesteld
over de overige leden van politieke partijen.
Politieke partijen moeten jaarlijks een subsidieverantwoording indienen bij
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Bij deze
subsidieverantwoording moet een goedkeurende accountantsverklaring
worden overgelegd. Deze verklaring moet ook betrekking hebben op het
aantal subsidiabele leden, inclusief de wilsverklaring. Indien hier aanleiding
voor is, kan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties in zijn
rol als toezichthouder de Auditdienst Rijk vragen om het accountantsverslag
te reviewen.

3

Nadere informatie over hoe dit verzoek is in te dienen is te vinden op: https://
autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/zelf-doen/gebruik-uw-privacyrechten/recht-op-vergetelheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3