Aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn
Auteur

Aan de Minister voor Natuur en Stikstof

TER BESLISSING
Datum
17 mei 2023

Nota bij beleidsreactie op rapporten Beter Leven
Keurmerk 1 ster vleeskuikens

Kenmerk
DGA-DAD / 27299842

Kopie aan

Bijlage(n)
1
Parafenroute

Mede namens De Minister voor Natuur en Stikstof en de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat.

Aanleiding
In een eerdere brief1 heeft u toegezegd de Kamer te informeren over de
resultaten van twee studies van Wageningen University & Research (WUR). Deze
studies brengen de impact in beeld (in brede zin en op emissies van ammoniak,
geur en fijnstof) van de omschakeling van vleeskuikenhouders naar één ster Beter
Leven keurmerk (BLk1*). De rapporten zijn gereed voor publicatie en worden in
bijgevoegde brief voorzien van een beleidsreactie, mede namens de minister voor
Natuur en Stikstof en de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat.

Geadviseerd besluit
MLNV: U wordt geadviseerd de brief te tekenen.
MNenS: U kunt instemmen met de brief en het mede namens u verzenden aan de
Kamer.

Kernpunten
•

•

1

Deze casus is op 3 april jl. mondeling met u beiden besproken, ter
voorbereiding op een Bestuurlijk Overleg (BO) van de Regiegroep Scale Up
Kip 1 ster (hierna: Regiegroep). In het BO zijn de acties uit de brief
besproken. Deze worden gesteund door het BO.
Met het uitkomen van de rapporten belandt de vleeskuikensector in een
impasse. Het is op korte termijn nagenoeg onmogelijk om een vergunning
in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb) te verlenen, terwijl de

Kamerstuk 35 334 nr. 203
Pagina 1 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn
Kenmerk

•

•

•
•

•
•
•
•

inschatting is dat een dergelijke (nieuwe of aangepaste) vergunning
DGA-DAD / 27299842
vrijwel altijd nodig is. Dit belemmert de omschakeling naar BLk1*.
Partijen uit de Regiegroep hebben een brief verstuurd aan MLNV met
afschrift aan MNenS en Stas IenW. In deze brief adresseren zij de
hierboven genoemde impasse en stellen zij de onzekerheid van
vergunningen aan de orde. Ze pleiten voor steun van de overheid, voor
concreet: i) creëren van beleidsruimte en onderzoeksbudget voor
metingen aan reguliere en BLk1* stallen en; ii) financiële rugdekking voor
pluimveehouders met reeds verleende vergunningen die gaan investeren
of hebben geïnvesteerd in een overdekte uitloop, mochten deze
vergunningen vervallen in afwachting van de nieuwe wetgeving (doordat
er bijvoorbeeld intrekkingsverzoeken komen).
Op korte termijn zal de impasse niet opgelost kunnen worden. Om
beweging te krijgen stellen we een aantal acties voor, die ofwel de
onzekerheden ten aanzien van ammoniakemissie reduceren, of die
perspectief bieden bijvoorbeeld via toepassing van innovatieve technieken.
Met deze acties komen we deels tegemoet aan de door de Regiegroep
verstuurde brief, doordat we in gaan zetten op metingen en onderzoek.
We komen niet tegemoet aan de wens van financiele rugdekking:
o Staatsteuntechnisch levert het bezwaren op om een instrument als
een waarborgfonds in te zetten. Een gerealiseerde overdekte uitloop,
die niet meer benut kan worden, betreft een al gedane investering en
dient geen publiek belang.
o De omschakeling is geen verplichting vanuit de overheid en de
omschakeling valt daarmee onder het ondernemersrisico en komt
daarom ook niet in aanmerking voor bijvoorbeeld nadeelcompensatie.
o Het levert precendentwerking op voor andere sectoren. De
natuurvergunningverlening is in zijn geheel onzeker en de
problematiek bij BLk1* is niet anders dan bij andere sectoren.
o Daarnaast zou het politieke signaal juist moeten zijn dat er ingezet
wordt op houdbare natuurvergunningen.
Andere opties dan een waarborgfonds of nadeelcompensatie om financiële
rugdekking te geven zullen nader verkend worden.
We houden in de gaten of er signalen komen van procedures die gestart
worden om vergunningen in te trekken (die zijn nu niet bekend).
Er zijn geen signalen bekend dat banken geen financiering bieden aan
ondernemers voor een overdekte uitloop.
De problematiek zoals die zich bij deze casus voordoet – een mogelijke
tegenstelling tussen dierwaardigheid en emissies – staat naar verwachting
niet op zichzelf, maar kan ook bij andere sectoren/concepten voorkomen.
Deze casus heeft daarmee een bredere uitstraling naar het
landbouwakkood en het convenant dierwaardige veehouderij.

Toelichting
Meer zekerheid door metingen
•
Meetonderzoek vergt een flinke investering, zowel in tijd als in geld. Naar
verwachting tussen de 1,5 en 2 miljoen euro. De resultaten zijn naar
verwachting over ongeveer twee jaar te verwachten. Daarnaast is

Pagina 2 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn
Kenmerk

•
•

•
•

•

deelname van vleeskuikenhouders aan meetonderzoek essentieel.
DGA-DAD / 27299842
Dekking voor de metingen wordt gezocht bij LNV, IenW en mogelijk de
sector zelf.
Metingen zijn enerzijds nodig omdat er signalen zijn die tot gerede twijfel
over huidig gebruikte emissiefactoren leiden.
Metingen zijn anderzijds nodig om de emissies uit BLk1* vleeskuikenstallen nauwkeuriger te kunnen inschatten. Dit is van belang voor Wnbtoestemmingsverlening, omdat bij de passende beoordeling gebruik moet
worden gemaakt van de best beschikbare kennis ter zake.
Met het publiceren van de rapporten zal dit gelden als de best beschikbare
kennis ter zake, en zal hier dus rekening mee gehouden moeten worden.
De partijen in de Regiegroep hebben aangegeven het belangrijk te vinden
dat de metingen en data juridisch en methodologisch afdoende zijn voor
een vergunningentraject. Ook op korte termijn vraagt de Regiegroep een
oplossing van de overheid om juridische zekerheid te bieden in het
vergunningverleningsstelsel, waardoor de sector haar ambities in
dierenwelzijnsverbeteringen kan realiseren.
Vanuit de Regiegroep is de vraag gesteld of vleeskuikenhouders die
deelnemen aan metingen een proefstalstatus kunnen krijgen. Dit is niet
mogelijk. Bij een proefstalbeschikking wordt getoetst aan de
emissiegrenswaarde (Besluit emissiearme huisvesting), in dit geval voor
de categorie ‘vleeskuikens’. Het is niet aannemelijk dat BLk1* stallen
onder de emissiegrenswaarde blijven.

Werken aan toestemmingverlening
•
In de brede context van de problematiek rondom het gebruik van de Ravfactoren bij toestemmingverlening, lopen er diverse trajecten (zowel bij
DGLG&S, LNV en I&W) om meer wetenschappelijke zekerheid te krijgen
ten aanzien van de effectiviteit van emissiearme stalsystemen. Deze
(kortlopende en langlopende) trajecten houden verband met innovatie en
moeten er gezamenlijk toe leiden dat er stapsgewijs weer meer mogelijk
wordt in de natuurvergunningverlening.
•
Zo werkt DGLG&S aan een traject om op de korte termijn te komen tot
een aanpak om in de vorm van een handreiking generieke handvatten te
bieden voor het doen van een passende beoordeling. U bent hier onlangs
over geïnformeerd. Het opstellen van de handreiking wordt bij een extern
bureau uitgezet en zal naar verwachting aan het eind van dit jaar een
eerste opbrengst opleveren in de vorm van concrete handvatten voor
agrarische ondernemers en bevoegde gezagen.
•
Daarnaast wordt een onderzoeksopdracht opgesteld en uitgezet voor het
opstellen van voorschriften voor het gebruik van emissiearme
stalsystemen die verbonden kunnen worden aan natuurvergunningen. De
resultaten daarvan worden eind van dit jaar verwacht.
•
Een ander traject is het traject dat gericht is op de aanscherping van de
stalbeoordelingsprocedure. Dit zal een langere termijn in beslag nemen en
niet op korte termijn tot resultaat leiden.
•
De casus BLk1* is kenmerkend omdat het hier strikt genomen niet om
een stalsysteem gaat, maar om een managementaanpassing. Dat biedt
aanvullende uitdagingen in het komen tot een handreiking.
Pagina 3 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn

•

•

Tegelijkertijd zal de casus BLk1* niet uniek zijn, omdat ook andere
concepten voor een meer dierwaardige veehouderij eerder het kenmerk
van een managementaanpassing zullen hebben dan van een stalsysteem.
De casus BLk1* wordt meegenomen in de aanpak voor de handreiking,
zodat ook voor deze ondernemers meer duidelijkheid geschept wordt.

Kenmerk
DGA-DAD / 27299842

Onderzoek naar bijdrage innovatieve technieken
•
Het is op dit moment niet gebruikelijk om emissiereducerende technieken
toe te passen in de overdekte uitloop. Om deze reden wordt onderzocht of
er nieuwe- en bestaande technieken ingezet kunnen worden om
ammoniakemissie te reduceren in de uitloop.
•
De overdekte uitloop zoals die nu wordt toegepast in het BLk1*concept is
ontworpen met het oog op dierenwelzijn. Een ontwerponderzoek waarbij,
naast dierenwelzijn, ook het minimaliseren van emissie als
ontwerpprincipe wordt genomen biedt mogelijk nieuwe inzichten in het
inrichten van diervriendelijke en emissiearme overdekte uitlopen.
•
Voor dit onderzoek is dekking vanuit het Beleidsondersteunende
Onderzoek van het Marktprograma Verduurzaming Dierlijke producten. Er
wordt gestreefd naar afronding van onderzoek voor het eind van het jaar.

Pagina 4 van 4