Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2018Z02672
Vragen van het lid Arissen (PvdD) aan de Minister van Defensie over
vluchtende dieren door heliherrie (ingezonden 15 februari 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht in de Gelderlander «Koeien vluchten en geven
minder melk door heliherrie» en de videobeelden die daarbij te zien zijn?1
Vraag 2
Bent u van mening dat er voldoende voorzorgsmaatregelen zijn genomen om
boeren en omwonenden tijdig en juist te informeren over de mate van de
geluidsoverlast en mogelijke impact? Zo ja, hoe heeft de communicatie
hierover plaatsgevonden? Zo nee, waarom niet en wat zijn hier verbeterpunten?
Vraag 3
Gezien in de beschikking van uw ministerie (MLA/005/2018, 30 januari 2018)
staat dat aaneengesloten bebouwing, ziekenhuizen, sanatoria en dergelijke
worden vermeden, vallen onder «en dergelijke» ook stallen, omheind gebied
waar dieren zich in bevinden en natuurgebieden? Zo nee, waarom niet?
Vraag 4
Wat is de afweging geweest om deze oefening boven dit gebied te houden
en zijn er andere gebieden onderzocht om deze oefening te houden? Zo ja,
wat is de reden dat deze andere gebieden het uiteindelijk niet zijn geworden?
Vraag 5
Wordt het geluid van een Apache helikopter, net als het geluid andere
vliegtuigen zoals de F-16, «geëxporteerd» naar het buitenland? Zo ja, waarom
is er in dit geval voor Nederlands grondgebied boven land gekozen? Waarom
worden niet alle laagvlieg oefeningen van Apaches in het buitenland
gehouden?

1

kv-tk-2018Z02672
’s-Gravenhage 2018

https://www.gelderlander.nl/achterhoek/koeien-vluchten-en-geven-minder-melk-doorheliherrie~a0a1d925/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Vragen

1

Vraag 6
Hoe is het mogelijk dat de vliegoefeningen al begonnen zijn in de periode dat
het nog mogelijk was om bezwaar te maken tegen deze beschikking?
Wanneer was bij Defensie bekend dat de vliegoefeningen in februari 2018
gepland zouden worden en waarom is de beschikking over de vlieghoogte in
het oefengebied niet eerder gepubliceerd?
Vraag 7
Hoeveel bezwaren van belanghebbenden zijn er tegen de beschikking
ingediend en wat was de aard van deze bezwaren?
Vraag 8
Hoeveel klachten zijn er binnengekomen naar aanleiding van deze oefeningen
en is dit vergelijkbaar met andere (vlieg-)oefeningen van Defensie boven
bewoond gebied? Hoeveel klachten daarvan gingen over gestreste, op hol
geslagen of anderszins geschrokken dieren?
Vraag 9
Bent u bekend met wetenschappelijke onderzoeken naar de invloed van
geluid op dieren, waaruit blijkt dat dieren over het algemeen gevoeliger zijn
voor verstoring door geluid dan mensen, dat een relatief kortdurende en
onvoorspelbare geluidsbron bij veel diersoorten werkt als een alarmsignaal
die een vecht-of-vlucht reactie oproept en zich uit in een fysiologische
stressreactie met allerlei negatieve gevolgen voor het dierenwelzijn?2 Zo nee,
wilt u kennisnemen van dergelijke onderzoeken voor besluitvorming over
toekomstige oefeningen? Zo ja, in hoeverre is deze kennis meegewogen in de
besluitvorming over deze oefeningen?
Vraag 10
Wat is het aantal «Ke» (kosteneenheden) en/of dB(A) dat laagvliegende en/of
stil hangende Apaches veroorzaken?
Vraag 11
Het aantal «Ke» (kosteneenheden) en/of dB(A) is bedoeld om geluidsoverlast
te meten voor de mens. Is er ooit onderzoek gedaan naar het effect van
geluidshinder veroorzaakt door (Defensie-)vliegtuigen of helikopters bij dieren
met dezelfde «Ke» en/of dB(A) metingen, aangezien dieren gevoeliger zijn
voor geluid dan mensen? Zo nee, bent u met de Partij voor de Dieren van
mening dat hier onderzoek naar gedaan moet worden?
Vraag 12
Zijn er door waarnemers ter plekke geluidsmetingen gedaan? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, zijn er geluidsoverschrijdingen geweest en in welke
mate?
Vraag 13
Gezien de videobeelden en berichtgeving over gestreste en van slag zijnde
koeien, op hol geslagen en uitgebroken paarden, bent u met de Partij voor de
Dieren van mening dat de laag vliegoefeningen boven dit gebied direct
gestaakt dienen te worden? Zo nee, waarom niet?

2

http://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/fulltext/15791

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Vragen

2