Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2009

Nr. 27

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 oktober 2008
Tijdens het overleg met uw Kamer op 3 juli 2008 is een motie aangenomen van de leden Van Haersma Buma en Kuiken (Kamerstukken II,
2007/2008, 31 200 VI, nr. 177) waarin is verzocht om onderzoek te doen
naar de voorwaarden voor het verlenen van een ontheffing van de
uniformplicht voor particuliere beveiligers en de mogelijkheid tot harmonisatie van deze voorwaarden. Tevens is gevraagd te onderzoeken of met
behoud van voldoende rechtsbescherming voor het publiek ongeüniformeerde beveiligers nu adequaat kunnen worden ingezet. In de motie is
verzocht om hierover in overleg te treden met het Platform Detailhandel.
Met deze brief informeer ik u over de uitkomsten van het onderzoek en het
overleg met voormeld platform.
1. Voorwaarden die worden gesteld aan het verlenen van een
ontheffing van de uniformplicht voor particuliere beveiligers
Volgens artikel 9, eerste lid, van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (Staatsblad 1997, 550; hierna Wpbr)
moet een beveiligingsorganisatie er zorg voor dragen dat de personen die
belast zijn met beveiligingswerkzaamheden bij de uitvoering van de werkzaamheden een uniform dragen. Ontheffing van de uniformplicht voor het
verrichten van bepaalde beveiligingswerkzaamheden is volgens artikel 9,
tweede lid, van de Wpbr mogelijk als dit gelet op de aard van de werkzaamheden gewenst is en zich daartegen geen zwaarwegende belangen
verzetten. Aan de ontheffing kunnen volgens voormeld artikel voorschriften worden verbonden betreffende de instructie van het betrokken
personeel.
Aan particuliere beveiligers die ongeüniformeerd worden ingezet voor
beveiligingswerkzaamheden ten behoeve van grootwinkelbedrijven en
detailhandelzaken worden op grond van artikel 8 van de Wpbr specifieke
opleidingseisen gesteld. Zij moeten, naast het diploma beveiliger, ook
beschikken over het certificaat winkelsurveillant.

KST123807
0809tkkst31700VI-27
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 27

1

De bevoegdheid van de minister van Justitie om ontheffing van de
uniformplicht te verlenen is op grond van artikel 9, zevende lid, van de
Wpbr overdragen aan de korpschef van het politiekorps van de regio waar
de beveiligingswerkzaamheden worden verricht. Volgens de Raad van
Hoofdcommissarissen worden aan het verlenen van een ontheffing van
de uniformplicht voor winkelsurveillance op dit moment de volgende
specifieke voorwaarden gesteld.
Ontheffing is mogelijk als aannemelijk is dat de beveiligingswerkzaamheden in redelijkheid niet geüniformeerd kunnen worden uitgevoerd om het beoogde doel: vermindering van winkeldiefstal, te bereiken.
Voordat de ontheffing wordt verleend, wordt bezien welke preventieve
maatregelen de winkelier al heeft getroffen om winkeldiefstal tegen te
gaan. Gedacht kan daarbij worden aan technische maatregelen zoals
spiegels, camerasystemen, elektronische goederenbeveiliging, sloten,
kettingen, aan opleiding en training van personeel en de inzet van geüniformeerde beveiligers. Bij het verlenen van de ontheffing wordt als voorwaarde gesteld dat er sprake moet zijn van een evenwichtige verhouding
tussen de inzet van geüniformeerde en ongeüniformeerde beveiligers.
Voorts worden aan de ontheffing voorschriften verbonden betreffende de
instructie van het personeel, in het bijzonder wat betreft de handelwijze bij
het aanhouden van personen. Bij een aanhouding moet de ongeüniformeerde beveiliger zich tegenover de aangehouden persoon onverwijld als
particulier beveiliger legitimeren met het bij de Wpbr voorgeschreven
legitimatiebewijs. De aanhouding van personen moet zoveel mogelijk in
samenwerking met een geüniformeerde beveiliger geschieden. De aangehouden persoon moet onmiddellijk na de aanhouding worden overgebracht naar een niet voor het publiek bestemde ruimte en hij moet onverwijld worden overgedragen aan de politie. Bij het verlenen van een
ontheffing wordt de beveiligingsorganisatie erop gewezen dat een beveiliger jegens de aangehouden persoon geen handelingen mag verrichten
die uitsluitend aan de overheid zijn voorbehouden.
De ontheffing wordt verleend aan een particuliere beveiligingsorganisatie
en aan een termijn gebonden. Verlenging van de geldigheidsduur van de
ontheffing is mogelijk als de omstandigheden die aanleiding voor het
verlenen van de ontheffing waren, voortduren.
Bij een ontheffing worden ook eisen gesteld aan de communicatie en
samenwerking met de politie. De beveiligingsorganisatie is wettelijke
verplicht voordat zij een begin maakt met nieuwe beveiligingswerkzaamheden in een gemeente om de korpschef van het politiekorps in
de regio waarin deze gemeente is gelegen, te informeren.
2. Harmonisatie van de ontheffingen
De bevoegdheid van de minister van Justitie om ontheffing van de
uniformplicht te verlenen voor het verrichten van winkelsurveillance is op
grond van artikel 9, zevende lid, van de Wpbr, overgedragen aan de korpschef waar de werkzaamheden worden verricht. Aan deze overdracht ligt
de gedachte ten grondslag dat op lokaal niveau het beste kan worden
beoordeeld of gelet op de situatie ter plekke de inzet van ongeüniformeerde beveiligers verantwoord is.
In de motie wordt overwogen dat er grote verschillen bestaan tussen
politieregio’s bij het afgeven van een ontheffing en wordt gevraagd hoe
de verlening van ontheffingen tussen politieregio’s kan worden geharmoniseerd.
Onder punt 1 van deze brief heb ik het ontheffingsbeleid van de korpschefs beschreven. Aan de totstandkoming van dit beleid hebben alle
regiokorpsen meegewerkt. Ik ga ervan uit dat deze betrokkenheid ook
bijdraagt aan een uniforme toepassing van het beleid en grote verschillen
tussen de korpsen, waarvoor ik overigens op dit moment ook geen
aanwijzingen heb, zich niet zullen voordoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 27

2

3. Rechtsbescherming van het publiek bij de inzet van
ongeüniformeerde beveiligers
Met de voorwaarden, zoals hiervoor beschreven, die aan het verlenen van
een ontheffing worden verbonden, is naar mijn oordeel de rechtsbescherming van het publiek voldoende gewaarborgd.
Deze voorwaarden maken het mogelijk ongeüniformeerde beveiligers in
te zetten in situaties waar verwacht wordt dat dit kan bijdragen aan de
bestrijding van winkelcriminaliteit. Een algemene ontheffing van de
uniformplicht voor winkelsurveillance om winkeldieven op te sporen past
niet bij rol van beveiligingsorganisaties. Private beveiligers hebben in
beginsel een preventieve taak, zij worden ingezet om criminaliteit te voorkomen. Het opsporen van strafbare feiten is een overheidstaak, te
verrichten door opsporingsambtenaren, met de daarbij behorende
bevoegdheden zoals het gebruik van geweld. Verschuiving van de
grenzen kan leiden tot ongewenste vermenging van publieke en private
taken en de daarbij behorende verantwoordelijkheden.
4. Overleg met Platform Detailhandel Nederland
Tijdens het overleg op 16 oktober 2008, waarbij ook de politie vertegenwoordigd was, heeft het Platform Detailhandel Nederland, de wens geuit
dat de wettelijke vereiste toestemming van de korpschef wordt geschrapt.
Het Platform stelt voor om in plaats daarvan te volstaan met de verplichting dat de winkelier de inzet van ongeüniformeerde beveiligers bij de
politie meldt. Deze melding zou dan gekoppeld kunnen worden aan de
bevoegdheid van de politie om de inzet niet toe te staan.
Ik ben er geen voorstander van dat winkeliers zonder tussenkomst van de
politie vooraf, ongeüniformeerde beveiligers inzetten. De bemoeienis van
de korpschef vooraf kan naar mijn oordeel niet worden gemist om risico’s
voor de particuliere beveiliger, de winkelier, het personeel en het winkelende publiek te voorkomen. De korpschef kan beter overzien of de inzet
van ongeüniformeerde beveiligers in een bepaalde situatie verantwoord
is. Bij zijn beoordeling kan hij, naast het belang van de winkelier, ook
andere relevante informatie uit bijvoorbeeld opsporingsonderzoeken en
kennis van de omgeving betrekken en mogelijke opsporingsbelangen
meewegen. Van belang acht ik ook dat de politie vooraf kan bepalen welke
voorwaarden gesteld moeten worden om de noodzakelijke samenwerking
van de betrokken beveiligingsorganisatie met de politie zo doelmatig
mogelijk te laten verlopen. De politie moet kunnen anticiperen op wat er
staat te gebeuren. Zij moet nauw bij de inzet betrokken worden omdat zij
in actie moet komen als er personen worden aangehouden.
Voorts zou het Platform Detailhandel Nederland graag zien dat de eis
komt te vervallen dat er altijd een geüniformeerde beveiliger in de winkel
moet zijn als een winkelier een ongeüniformeerde wil inzetten.
De voorwaarde dat er altijd een geüniformeerde beveiliger op de achtergrond is om zo nodig te kunnen bijspringen, acht ik van groot belang
omdat de risico’s voor het publiek, de winkelier, het personeel en een
ongeüniformeerde beveiliger anders te groot zijn. Nabijheid van een
geüniformeerde collega is nodig om te voorkomen dat bij daadwerkelijk
optreden van een ongeüniformeerde beveiliger problemen kunnen
ontstaan, omdat men niet begrijpt wat er gaande is. Een geüniformeerde
collega, die voor de omstanders als particuliere beveiliger herkenbaar is,
kan bij ongeregeldheden zijn collega bijspringen om escalatie te voorkomen. Ook voor de politie is het van belang dat zij snel kan vaststellen
dat zij een medewerker van een beveiligingorganisatie tegenover zich
heeft.
Ik begrijp dat vooral voor kleine winkeliers de eis dat naast de ongeüniformeerde ook een geüniformeerde in de winkel aanwezig moet zijn, uit
financieel oogpunt bezwaarlijk kan zijn. Samenwerking tussen winkeliers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 27

3

zou de mogelijkheid kunnen bieden om kosten te besparen. Denkbaar is
dat winkeliers in een winkelcentrum bij de inzet van een ongeüniformeerde beveiliger in hun winkel een beroep doen op een geüniformeerde
beveiliger die in het winkelcentrum aanwezig is. Aangeraden is om deze
gedachte, die in het overleg met het Platform aan de orde is geweest, met
de politie te bespreken.
Tijdens het overleg heeft het Platform de aandacht gevestigd op het
rapport Consumentenonderzoek winkelcriminaliteit dat in zijn opdracht is
opgesteld, in het bijzonder op de daarin opgenomen conclusie dat de
consument geen bewaar heeft tegen beveiligers in burger in winkels. Van
deze conclusie heb ik met belangstelling kennisgenomen. Bij punt 3 van
deze brief heb ik uiteengezet welke bezwaren er zijn tegen de inzet van
louter ongeüniformeerde beveiligers in winkels. Bij dit standpunt hebben
eventuele bezwaren van consumenten tegen het niet herkenbaar zijn van
de beveiligers geen rol gespeeld.
In het kader van het streven de administratieve lasten voor het bedrijfsleven te verminderen is bij het overleg met het Platform ook bezien of de
huidige procedure voor het verkrijgen van een ontheffing anderszins zou
kunnen worden verlicht. Hiervoor zijn geen concrete suggesties gedaan.
Met deze brief meen ik afdoende te hebben gereageerd op bovenvermelde motie.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr. 27

4