Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 558

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 mei 2022
Op 9 en 10 juni 2022 vindt de Raad voor Concurrentievermogen plaats
over de onderdelen interne markt en industrie, onderzoek en ruimtevaart.
Met deze brief stuur ik u de geannoteerde agenda met daarin een
beschrijving van de discussiepunten en de Nederlandse inzet. Het deel
over onderzoek is mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

kst-21501-30-558
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

1

Inleiding
De Raad voor Concurrentievermogen (hierna: Raad) op 9 en 10 juni 2022
staat in het teken van drie onderdelen: 1. Interne markt en industrie op
9 juni, 2. Onderzoek en 3. Ruimtevaart op 10 juni. Deze indeling wordt ook
aangehouden in deze geannoteerde agenda. Daarnaast bevat deze
geannoteerde agenda een appreciatie van de akkoorden over de Verordening Digitale Markten (Digital Markets Act) en Verordening Digitale
Diensten (Digital Services Act), een verslag van de informele ministeriële
bijeenkomst over toerisme in Dijon op 17 en 18 maart 2022 en een
kabinetsreactie op een aanbeveling van de Europese Commissie (hierna:
Commissie) over tijdelijke erkenning beroepskwalificaties Oekraïense
vluchtelingen.
Interne markt en industrie
Het onderdeel interne markt en industrie staat in het teken van een
beleidsdebat over een voortgangsrapportage van het Franse voorzitterschap over de Chips Act, een algemene oriëntatie over de richtlijn
consumentenkredieten en een beleidsdebat over de versterking van de
weerbaarheid van strategische industriële ecosystemen. Onder de
diversenpunten staat een presentatie van het Franse voorzitterschap
geagendeerd over de voortgang in de onderhandelingen over de Herziene
Richtlijnen Grotere rol voor de consument bij de groene transitie. Tot slot
presenteert het inkomende Tsjechische voorzitterschap het werkprogramma voor de periode 1 juli – 31 december 2022.
Beleidsdebat Voortgangsrapport Chips Act
De Raad spreekt tijdens een beleidsdebat over een voortgangsrapport van
het Franse voorzitterschap over de Chips Act. De Commissie publiceerde
het voorstel voor de Chips Act op 8 februari 2022. Over het voorstel wordt
op dit moment onderhandeld in de Raad. In het voortgangsrapport
reflecteert het voorzitterschap op de onderhandelingen tot nu toe en gaat
het in op de belangrijkste aandachtspunten voor de vervolgonderhandelingen. De belangrijkste discussiepunten in de onderhandelingen hebben
betrekking op de praktische uitwerking van de European Chips Infrastructure Consortia en regels rondom de competence centers onder pijler
1; de definitiecriteria van het label «first of a kind» – in relatie tot innovatie
– en behoud gelijk speelveld met de voorgestelde productiefaciliteiten
onder pijler 2; en de rol van Commissie en verduidelijking van de definitie
van de marktverstorende interventies binnen het crisismechanisme onder
pijler 3.
Het kabinet verwelkomt de Chips Act en de ambitie om het Europese
ecosysteem voor halfgeleiders te versterken. Nederland hanteert hierbij
als uitgangspunt dat openheid van de mondiale waardeketens wordt
behouden en dat investeringen zich richten op de technologieën van de
toekomst. Hierbij zijn robuuste staatssteunregels van belang om een
subsidierace te voorkomen. Nederland is een belangrijke speler in de
mondiale halfgeleiderindustrie en had een proactieve rol in de totstandkoming van de EU Chips Act. Uw Kamer is eind 2021 geïnformeerd over
een non-paper met de Nederlandse inzet voor de EU Chips Act1. Uw
Kamer is geïnformeerd over de kabinetsinzet via een BNC-fiche2.
Daarnaast ontvangt uw Kamer op korte termijn beantwoording van
schriftelijke vragen over de Chips Act.
1

Preliminary Netherlands» input for proposed «European Chips Act» | Vergaderstuk |
rijksoverheid.nl
2
Kamerstuk 22 112, nr. 3369

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

2

Nederland zal tijdens de Raad de Chips Act verwelkomen en onderstrepen
dat het van belang is om het Europese ecosysteem voor halfgeleiders te
versterken. Daarnaast zal Nederland markeren dat een subsidierace moet
worden voorkomen bij het vergroten van de Europese productiecapaciteit.
Ook zal Nederland om verduidelijking vragen over het crisismechanisme.
In algemene zin verwelkomen lidstaten het voorstel voor de Chips Act.
Lidstaten sturen aan op voldoende tijd voor grondige bestudering van het
voorstel en verzoeken duidelijkheid over onderdelen van het voorstel en
over het verdere proces. Het Europees parlement heeft nog geen positie
ingenomen over de Chips Act.
Algemene oriëntatie Verordening inzake Richtlijn consumentenkrediet
(Consumer Credit Directive)
Op de agenda staat de algemene oriëntatie van de Consumer Credit
Directive (CCD). Het voorstel is op 30 juni 2021 door de Europese
Commissie gepubliceerd en is een herziening van de Richtlijn consumentenkrediet (2008/48/EC). Het Europees parlement heeft nog geen positie
ingenomen. Naar verwachting zullen eind 2022 de triloogonderhandelingen starten tussen de Raad, het Europees parlement en de Commissie.
In de afgelopen periode zijn de onderhandelingen over de CCD in de Raad
in een hoog tempo verlopen. Dit weerspiegelt de breed gedragen ambitie
binnen de Raad om deze regelgeving op korte termijn in werking te laten
treden. Naar verwachting zullen alle lidstaten het aannemen van een
algemene oriëntatie tijdens de Raad voor Concurrentievermogen steunen.
Binnen de Raad is er brede steun voor de hoofdlijnen uit het voorstel voor
de CCD. Het gaat dan bijvoorbeeld om het uitbreiden van de reikwijdte
van de richtlijn, het herzien van informatieverplichtingen voor kredietverstrekkers en het uitzonderen van de richtlijn van reguliere facturen.
Het kabinet steunde in het BNC-fiche3 het voorstel van de Commissie
omdat het de richtlijn versterkt, moderniseert en toekomstbestendig
maakt. Het kabinet vindt het belangrijk dat consumenten in de hele EU
een hoog beschermingsniveau genieten en dat er een gelijk speelveld is
voor kredietverstrekkers. Tegelijkertijd maakt het kabinet altijd een op
risico’s gebaseerde afweging, met oog voor consumentenbescherming
enerzijds en proportionaliteit en toegankelijkheid tot het krediet anderzijds. Meerdere aandachtspunten uit de kabinetsinzet in het BNC-fiche zijn
meegenomen in de algemene oriëntatie. Zo vallen kredieten zonder rente
en overige kosten en ook kredieten onder de 200 euro nu onder de
reikwijdte. Ook blijft de krediettoets een belangrijk instrument om
overkreditering te voorkomen. Een ander aandachtspunt van het kabinet
was dat het maken van bewuste keuzes wordt gefaciliteerd. In de
algemene oriëntatie is overgenomen dat als directe betaling mogelijk is,
betalen met krediet niet als standaardoptie aangeboden mag worden.
Het kabinet was graag ambitieuzer geweest dan de huidige algemene
oriëntatie op het gebied van informatieverstrekking vanuit de kredietgever, met het oog op proportionaliteit en leesbaarheid. Ook wilde het
kabinet alle vormen van lease onder de reikwijdte brengen middels een
proportioneel regime. Daarnaast had het kabinet graag gezien dat er meer
aandacht was besteed aan het beperken van mogelijkheden om kostenplafonds voor krediet te kunnen omzeilen. In Nederland wordt hier al
invulling aan gegeven door het hanteren van een maximale kredietvergoeding in plaats van een renteplafond.

3

Kamerstuk 22 112, nr. 3175.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

3

Lidstaten, waaronder Nederland, kunnen naar verwachting instemmen
met de algemene oriëntatie.
Beleidsdebat versterking weerbaarheid industriële ecosystemen
De Raad spreekt tijdens een beleidsdebat over versterking van de
weerbaarheid van strategische industriële ecosystemen.
Recente ontwikkelingen onderstrepen het belang om de weerbaarheid en
geo-economische positie van de EU te versterken. Het kabinet hanteert
daarbij openheid en internationale samenwerking als belangrijke
uitgangspunten. Versterking van de geo-economische positie is breder
dan het verminderen van strategische afhankelijkheden en begint bij het
versterken van de eigen economie, door onder andere versterking van de
interne markt, waarborgen van een gelijk speelveld, doorvoeren van
structurele hervormingen en stimuleren van investeringen (zowel publiek
als privaat) in de groene- en digitale transities en in gekwalificeerd
personeel.
Daarnaast is het van belang om de risico’s van ongewenste strategische
afhankelijkheden te verminderen. Deze ongewenste afhankelijkheden
kunnen impact hebben op de weerbaarheid van de EU en het vermogen
van Nederland en de EU om de eigen publieke belangen te borgen in een
wereld waarin landen onderling sterk verbonden zijn. Het is daarom
belangrijk om strategische afhankelijkheden ten opzichte van landen
buiten de EU in kaart te brengen. Het kabinet wil de risico’s van afhankelijkheden van strategische goederen en grondstoffen verminderen door
onder andere productie van cruciale (half)producten in Europa en
diversificatie van productieketens. De risico’s en afhankelijkheden
verschillen per sector en er zal dus maatwerk nodig zijn. Ongewenste
strategische afhankelijkheden moeten aangepakt worden door onder
andere innovatie te stimuleren en substituten te zoeken voor kritieke
materialen. Daarnaast kan circulaire productie een belangrijke bijdrage
leveren, zodat materialen herbruikbaar zijn.
Diversenpunten
Het voorzitterschap geeft een update over onderhandelingen over het
voorstel voor de herziene richtlijnen voor een grotere rol van de
consument in de groene transitie. De Commissie publiceerde dit voorstel
op 30 maart jl., als onderdeel van een breder pakket dat uitvoering moet
geven aan het Actieplan Circulaire Economie van de Commissie. De
onderhandelingen in de Raad zijn net gestart. De kabinetsinzet is via een
BNC-fiche met uw Kamer gedeeld4.
Ruimtevaart
Raadsconclusies EU-aanpak Ruimteverkeersbeheer
De Raad beoogt Raadsconclusies aan te nemen over een EU-aanpak van
ruimteverkeersbeheer. Met de wereldwijde groei van de ruimtevaart
nemen ook de zorgen over een veilige en duurzame ruimtevaart toe.
Daarom is ruimteverkeersbeheer hard nodig. De Raadsconclusies zijn
gericht op drie pijlers: versterking van de bewakings- en volgcapaciteiten
van ruimteobjecten (space surveillance and tracking, SST); coördinatie
van regelgeving en standaardisatie; en de versterking van de stem van de
Unie op het internationale toneel om deze gemeenschappelijke aanpak te
bevorderen. Deze pijlers zijn belangrijk voor Europese autonome toegang
4

Kamerstuk 22 112, nr. 3424

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

4

tot en gebruik van de ruimte. Nederland heeft ingezet op een duidelijke
verwijzing naar het EU SST partnerschap, waaraan Nederland op termijn
graag een bijdrage zou leveren. Verder benoemen de Raadsconclusies,
conform Nederlandse inzet, de belangrijke rol van Europese Ruimtevaartorganisatie ESA in ruimteverkeersbeheer. Nederland kan naar
verwachting instemmen met de Raadsconclusies.
Raadsconclusies Copernicus in 2035
De Raad beoogt Raadsconclusies aan te nemen over Copernicus in 2035.
Dankzij het Copernicus-programma is Europa een wereldleider op het
gebied van aardobservatie. Die positie wil Europa behouden. De Raadsconclusies bieden een lange termijn visie op Copernicus, voortbouwend
op drie pijlers: de Green Deal, digitale transitie en veiligheid om bij te
dragen aan een weerbaar Europa. Daarbij gaat het in het bijzonder om het
vergroten van de bijdrage van het programma aan klimaatkwesties, de rol
van new space in het ruimtevaartecosysteem en de bijdrage van het
programma aan de veiligheidsuitdagingen van de Unie. Alle lidstaten,
inclusief Nederland, staan positief tegenover de essentie van de
conclusies. Nederland heeft ingezet op het onderschrijven van het
Europese Ruimtevaartagentschap ESA als core partner. Verder benoemen
de Raadsconclusies, conform Nederlandse inzet, het belang van in-situ
monitoring voor de kalibratie en validatie van satellietdata, en is er
aandacht voor het wegnemen van belemmeringen in beleid en regelgeving die het gebruik van aardobservatiedata verhinderen. Nederland
kan naar verwachting instemmen met de Raadsconclusies.
Beleidsdebat Weerbaarheid en Concurrentievermogen van het EURuimtevaartprogramma
De Raad spreekt tijdens een beleidsdebat over de weerbaarheid en het
concurrentievermogen van het EU-Ruimtevaartprogramma. Daarbij zal
worden ingegaan op de vraag welke maatregelen de EU kan nemen om
de weerbaarheid van het EU-ruimtevaartprogramma te versterken en de
uitdagingen op het gebied van concurrentievermogen het hoofd te
bieden. In dat kader zal Nederland ingaan op het belang van het spoedig
verder uitwerken van de EU-aanpak voor ruimteverkeersbeheer. Daarbij is
het belangrijk oog te houden voor het einddoel: een mondiaal systeem
voor ruimteverkeersbeheer. Tevens is het op te richten EU SST partnerschap, waarmee Lidstaten hun capaciteiten voor het monitoren en
bewaken van ruimteobjecten bundelen, van groot belang voor de
weerbaarheid van het EU-ruimtevaarprogramma. Tot slot zal Nederland
benadrukken dat het Programma voor Beveiligde Connectiviteit een
belangrijke bijdrage kan leveren aan het concurrentievermogen binnen de
Unie, met name door het goed betrekken van mkb en start-ups.
Onderzoek
Dit deel van de geannoteerde agenda is mede namens de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en gaat enkel over het onderzoeksdeel
van de Raad.
Raadsconclusies Europese Missies
De Raad beoogt Raadsconclusies aan te nemen over de EU-missies. De
EU-missies vinden hun oorsprong in Horizon Europe, het Europese
Kaderprogramma voor Onderzoek en Innovatie (2021–2027). De vijf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

5

EU-missies werden in september 2021 bij Mededeling gelanceerd5 en
kennen ambitieuze doelstellingen voor de aanpak van maatschappelijke
problemen op het gebied van gezondheid, klimaat en het milieu, binnen
een tijdshorizon tot 2030.6 Het gaat bij de EU-missies om een nieuwe
manier van samenwerken op het gebied van onderzoek en innovatie
dwars door sectoren, disciplines en bestuurslagen heen om het leven van
mensen in de Europese Unie en daarbuiten tastbaar te verbeteren. De
Raadsconclusies worden door de lidstaten breed verwelkomd omdat ze
een impuls geven aan implementatie van de EU-missies. Overkoepelend
onderwerp in de Raadsconclusies is hoe met een missie-gedreven
benadering van onderzoek en innovatie kan worden bijgedragen aan
beleid gericht op maatschappelijke uitdagingen. Daarnaast komen
aansturing van de missies, betrokkenheid van burgers en monitoring en
evaluatie aan bod. Hoofdpunt voor Nederland was dat de Raadsconclusies
de Commissie oproepen om duidelijkheid te geven over welke andere
EU-programma’s en -instrumenten dan Horizon Europe zullen investeren
in de EU-missies. Het is daarbij voor Nederland belangrijk dat de
financiering voor acties uit de missies wordt verstrekt volgens de regels
van de betreffende programma’s. In het geval van Horizon Europe
betekent dit een focus op onderzoek en innovatie, op basis van de criteria
excellentie en impact. Dit is op een goede manier verwerkt in de Raadsconclusies, waardoor de tekst aangenomen kan worden.
Raadsconclusies Principes en waarden voor internationale samenwerking
op het gebied van onderzoek en innovatie
De Raad beoogt om de Raadsconclusies over principes en waarden voor
internationale samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie
aan te nemen. Deze bieden de uitgangspunten van waaruit de Europese
Unie en Europese lidstaten willen samenwerken met derde landen.
Voorbeelden van deze waarden en principes zijn wederkerigheid,
academische vrijheid en wetenschappelijke integriteit. Deze Raadsconclusies liggen in het verlengde van de Bonn Declaration on «Freedom of
Scientific Research» uit 2020, waarin academische vrijheid als één van de
sleutelwaarden van de Europese Unie is opgenomen. Nederland steunt,
samen met de andere Europese lidstaten, dit initiatief. Nederland zet al
langere tijd in op open samenwerking in onderzoek, onderwijs en
innovatie, met aandacht voor de gedeelde Europese waarden en principes
zoals nu ook benoemd in deze Raadsconclusies. Nederland steunt daarbij
de aandacht voor kennisveiligheid. Zoals het kabinet in de Kamerbrief7
kennisveiligheid hoger onderwijs en wetenschap van al schreef, kan een
aanpak alleen effectief zijn als we samen met onze partners optrekken. Dat
geldt zeker binnen de Europese Unie, waarbinnen sprake is van een
gemeenschappelijke onderzoeks- en onderwijsruimte en vrij verkeer. Ook
de herbevestiging van het belang open science, gendergelijkeid en de rol
van wetenschap en innovatie in het oplossen van maatschappelijke
uitdagingen wordt door Nederland positief ontvangen.
Raadsconclusies Open Science
De Raad beoogt Raadsconclusies aan te nemen over open science. Het
komen tot een nieuw, internationaal systeem van erkennen en waarderen
maakt een belangrijk onderdeel uit van de Raadsconclusies. De Raadsconclusies bouwen voort op de Raadsconclusies over open science die de
5

Kamerstuk 22 112, nr. 3226 (BNC-fiche EU-missies gerelateerd aan Horizon Europe)
De vijf EU-missies richten zich op de volgende thema’s: 1) aanpassing aan klimaatverandering
2) kanker 3) 100 klimaat-neutrale steden 4) gezonde oceanen, zeeën, kust- en binnenwateren 5)
bodemdeal voor Europa.
7
Kamerstukken 31 288, nr. 894
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

6

Raad onder Nederlands voorzitterschap in mei 2016 heeft aangenomen.
Frankrijk is het eerste voorzitterschap dat dit thema sinds het Nederlandse
voorzitterschap agendeert. De Raadsconclusies worden door de lidstaten,
waaronder Nederland, breed gesteund. Het is een belangrijke volgende
stap, omdat met deze Raadsconclusies de lidstaten aangeven gezamenlijk
te willen optrekken in de internationale transitie naar open science en naar
een ander systeem van erkennen en waarderen. Deze transities kunnen
namelijk alleen worden gerealiseerd door het (internationaal) bundelen
van krachten. Met de Raadsconclusies ligt er een mooi, gebalanceerd
document met oog voor de diverse wetenschappelijke disciplines,
verschillende talen, digitale infrastructuren, erkennen en waarderen en het
belang van open science in het licht van de uitdagingen van de huidige
tijd. Open science is al jarenlang een beleidsprioriteit van de Nederlandse
regering. In het Coalitieakkoord 2021–2025 (Bijlage bij Kamerstuk 35 788,
nr. 77) staat dat open science de norm moet worden in wetenschappelijk
onderzoek. De tekst van de Raadsconclusies is in lijn met het Nederlandse
beleid en kan daarmee worden aangenomen.
Beleidsdebat Ondersteuning van jonge onderzoekers in tijden van crisis
De Raad zal debatteren over de mogelijkheden om jonge onderzoekers te
ondersteunen in tijden van crisis, zoals de Covid-19 pandemie of de
oorlog in Oekraïne. De verwachting is dat veel lidstaten, net als
Nederland, het belangrijk vinden dat jonge onderzoekers ook in moeilijke
tijden genoeg perspectieven hebben. Vermoedelijk zullen lidstaten delen
wat zij op nationaal niveau ondernemen om ervoor te zorgen dat deze
groep voldoende ondersteuning krijgt in tijden van crisis, met bijzondere
aandacht voor de genomen maatregelen tijdens de COVID-19 pandemie
en momenteel het opvangen van gevluchte Oekraïense wetenschappers.
Daarnaast zullen lidstaten mogelijk benadrukken dat onderzoekers zo
goed mogelijk moeten worden voorbereid op een toekomstige crisis en
dat het Europese onderzoeks- en innovatiebeleid daarin een rol kan
spelen. Nederland zal aandacht vragen voor het ondersteunen van jonge
onderzoekers in tijden van crisis en een aantal nationale ervaringen delen
zoals het Nationaal Programma Onderwijs en de gastwerkplekken voor
gevluchte Oekraïense wetenschappers.
Diversenpunten
Het Franse voorzitterschap zal terugblikken op de evenementen en
activiteiten tijdens hun voorzitterschap. Daarna zal de Europese
Commissie informatie verschaffen over de stand van zaken bij de
tenuitvoerlegging van het nieuwe bestuur van de Europese Onderzoeksruimte. Afsluitend zal het inkomende Tsjechische Voorzittershap een
presentatie geven over de prioriteiten van hun voorzitterschap.
Overig
Appreciatie voorlopige akkoorden Verordening Digitale Markten en
Verordening Digitale Diensten
Op 15 december 2020 heeft de Commissie voorstellen gepubliceerd voor
de Verordening inzake Digitale Markten (Digital Markets Act, hierna: DMA)
en de Verordening inzake Digitale Diensten (Digital Services Act, hierna:
DSA). In februari 2021 heeft het kabinet in separate BNC-fiches8 uw Kamer
geïnformeerd over de Nederlandse inzet voor deze voorstellen. In de
geannoteerde agenda van de Raad voor Concurrentievermogen in

8

Kamerstuk 22 112, nr. 3049 en Kamerstuk 22 112, nr. 3050

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

7

november 20219 heeft het kabinet een appreciatie gegeven van de
algemene oriëntaties van de Raad voor beide voorstellen. Het Europees
parlement, de Commissie en de Raad bereikten in maart een voorlopig
politiek akkoord over de DMA en in april over de DSA10. De akkoorden
worden naar verwachting aankomende zomer plenair ter stemming
gebracht in het Europees parlement en worden daarna formeel aangenomen in de eerstvolgende Raad. Hieronder wordt uw Kamer geïnformeerd over het verdere proces en de voor Nederland belangrijkste
wijzigingen in de akkoorden ten opzichte van de algemene oriëntatie.
Verordening Digitale Markten
Het doel van de DMA is om consumenten en ondernemers te beschermen
en te zorgen voor meer concurrentie op digitale markten. Er zijn grote
zorgen over de machtige positie en toenemende afhankelijkheid van
poortwachterplatforms, waar consumenten en ondernemers nauwelijks
omheen kunnen. Dit kan toetreding en doorgroei van ondernemingen
verhinderen en ertoe leiden dat consumenten de dupe worden door
hogere prijzen, lagere kwaliteit of minder keuzevrijheid. Met de DMA
kunnen vooraf verplichtingen aan poortwachters worden opgelegd, waar
nu alleen achteraf ingrijpen mogelijk is. Het vorige kabinet heeft zich sinds
2019 sterk gemaakt voor Europese regelgeving voor platforms met een
poortwachtersfunctie. Het kabinet is mede om die reden erg positief over
de komst van de DMA.
Het kabinet ziet veel van haar inzet terugkomen in de tekst van het
akkoord. Zo wordt er beter rekening mee gehouden dat grote platforms
meerdere diensten aanbieden en zo hun positie kunnen versterken
(ecosysteemvorming) en zijn de verplichtingen rond interoperabiliteit
uitgebreid. Verder is de ondersteunende rol van nationale toezichthouders
mede dankzij de inzet van Nederland versterkt. Ondernemers kunnen
hierdoor laagdrempeliger problemen melden bij nationale mededingingsautoriteiten. Daarnaast kan de informatie die poortwachters op basis van
de DMA moeten verstrekken over fusies en overnames nu ook worden
gebruikt bij de beoordeling van die fusies en overnames. Tenslotte kan de
Commissie ook bepaalde artikelen aanpassen via gedelegeerde handelingen. Dit draagt bij aan de toekomstbestendigheid van de DMA, omdat
de Commissie zo kan inspelen op nieuwe ontwikkelingen in de digitale
economie.
Na plenaire stemming in het Europees parlement en goedkeuring van de
Raad, wordt de DMA gepubliceerd in het publicatieblad van de Europese
Unie. De inwerkingtreding van de DMA is zes maanden na publicatie, naar
verwachting zal dit dus begin 2023 zijn. Ik zal u na de zomer nader
informeren over de verdere stappen die het kabinet zal gaan ondernemen
voor een effectieve uitvoering van de DMA.
Verordening Digitale Diensten
De DSA verdiept de digitale interne markt en bevat diverse wenselijke en
noodzakelijke verbeteringen in de bestrijding van illegale inhoud, terwijl
de vrijheid van meningsuiting beschermd blijft. De Verordening leidt ook
tot een betere consumentenbescherming. Door de DSA krijgen online
platformen en marktplaatsen meer verantwoordelijkheid voor de
gevolgen van hun diensten op mensen, bedrijven, en de maatschappij.
Bovendien zorgt de DSA er op zorgvuldige wijze voor dat grote online
9
10

Kamerstuk 21 501-30, nr. 542
https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/04/22/europees-akkoord-over-vernieuwingbasis-digitale-economie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

8

platformen meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor de bestrijding
van desinformatie.
Het kabinet is positief over het bereikte akkoord. Specifiek is het kabinet
positief over het behoud van de kernprincipes uit de E-commerce
Richtlijn. Zoals het beperkte aansprakelijkheidsregime voor online
tussenpersonen, het land-van-oorsprong beginsel als basis voor de
interne markt, en het verbod op een algemene monitoringsverplichting.
Deze waarborgen zijn van groot belang voor de interne markt en de
vrijheid van meningsuiting online.
In het compromis worden verder strenge regels gesteld aan het gebruik
van persoonsgegevens voor het aanbieden van advertenties. Zo wordt het
voor online platformen verboden om voor advertenties gebruik te maken
van bijzondere persoonsgegevens. Het richten van advertenties op grond
van iemands geloofsovertuiging, politieke opvattingen, of informatie over
diens gezondheid wordt voor hen daarmee verboden. Specifiek voor
minderjarigen wordt het in het algemeen verboden om profiling toe te
passen om hen advertenties te tonen. Dit vormt in wezen een verbod op
gepersonaliseerd adverteren richting minderjarigen. Het levert een
bijdrage aan de doelstelling uit het regeerakkoord om minderjarigen beter
te beschermen tegen ongepaste online reclame. Het kabinet is hier
zodoende positief over en heeft gedurende de trilogen constructief
bijgedragen aan het bereiken van een uitvoerbaar en privacy-vriendelijk
compromis op deze wens van het Europees parlement.
In het compromis is ook een nieuwe bevoegdheid opgenomen voor de
Europese Commissie. Deze houdt in dat zij tijdens een crisis, die een
serieuze bedreiging vormt voor de publieke veiligheid of volksgezondheid,
zeer grote online platformen kan verplichten om in feite een tussentijdse
risicoanalyse te verrichten zoals bedoeld in artikel 27 DSA. Nederland
heeft ervoor gepleit om lidstaten zeggenschap te geven over de vraag of
dit instrument kan worden ingezet. Hiervoor was echter onvoldoende
steun, omdat er zorgen waren over een trager besluitvormingsproces
wanneer het via de Raad moet. De robuuste waarborgen waarvoor het
kabinet zich sterk heeft gemaakt, zoals de tijdelijkheid van de inzet, maken
het een acceptabel compromis.
Een laatste wijziging is de inwerkingtredingstermijn. In het compromis is
overeengekomen dat de DSA op zijn vroegst op 1 januari 2024 in werking
treedt, maar in ieder geval niet eerder dan 15 maanden na publicatie. Dit
is korter dan de 18 maanden die lidstaten wilden, maar langer dan de 3
maanden waar de Commissie om vroeg. Deze 15 maanden zijn minstens
noodzakelijk voor zowel bedrijven als overheden. Bedrijven moeten
aanpassingen plegen om alle nieuwe verplichtingen na te leven.
Overheden moeten zorgen dat er nationaal toezicht kan worden
gehouden. Dit vergt uitvoeringswetgeving die door het parlement zal
moeten worden besproken en goedgekeurd. De overeengekomen
inwerkingtredingstermijn is daarmee ambitieus. Ik ben van plan om u na
de zomer een brief te sturen over de verdere stappen die ik onderneem ter
uitvoering van de DSA en DMA.
Na plenaire stemming in het Europees parlement en formele goedkeuring
van de Raad wordt de DSA gepubliceerd in het publicatieblad van de
Europese Unie. Hierna begint de inwerkingtredingstermijn te lopen. De
verwachting is dat de DSA dan per begin 2024 in werking treedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

9

Verslag informele Ministeriele bijeenkomst over toerisme in Dijon op 17
en 18 maart 2022
Tijdens de informele ministeriële bijeenkomst over toerisme spraken
lidstaten over de ontwikkeling van Europa als duurzame toerismebestemming, het belang van toerisme van Europeanen binnen Europa
(inter-Europees toerisme) en het transitiepad11 toerisme. Daarnaast
stonden lidstaten stil bij het conflict in de Oekraïne en wat dat voor de
toerisme sector betekent.
Vrijwel alle lidstaten herkenden zich in de uitdagingen op het gebied van
verduurzaming en digitalisering en bevestigden het belang van grensoverschrijdende samenwerking. Veel lidstaten noemden hierbij ook de
betekenis van gedeeld erfgoed en cultuur. Ook benadrukten lidstaten
hierbij het belang van duurzaam transport zoals goede grensoverschrijdende treinverbindingen.
Daarnaast vroeg Commissaris Breton aandacht voor het grote personeelstekort in deze sector, dat geschat wordt op 1,5 miljoen werknemers.
Breton gaf aan dat voor succesvolle ondersteuning van de transities in
deze sector reskilling en upskilling van werknemers essentieel is. Hij
verwees hierbij naar het EU-Pact voor vaardigheden. Vrijwel alle lidstaten
bevestigden dat deze uitdaging hoge prioriteit heeft. Lidstaten noemden
verschillende initiatieven op dit gebied, variërend van projecten voor
omscholing tot specifieke trainingen voor mkb’ers op het gebied van
duurzaamheid en digitalisering.
Verder werd gesproken over het transitiepad toerisme. Nederland en veel
andere lidstaten verwelkomden het transitiepad en waren tevreden met
het geleverde werk. Voor veel lidstaten is het transitiepad een inspiratiebron voor acties waarmee ze ook binnen hun eigen land aan de slag
kunnen. De acties uit het transitiepad kunnen een goede basis vormen
voor de Europese toerismeagenda 2030–2050. Onder het inkomend
Tsjechisch voorzitterschap zal dit verder uitgewerkt worden.
Tijdelijke erkenning beroepskwalificaties Oekraïense vluchtelingen
De Commissie heeft bij aanbeveling van 5 april 2022 (Aanbeveling (EU)
2022/554) lidstaten aangespoord te zorgen voor een versnelde en soepele
procedure voor de erkenning van beroepskwalificaties van mensen die op
de vlucht zijn door de Russische invasie van Oekraïne. Dit geldt in het
bijzonder voor beroepen in de gezondheidszorg, de kinderopvang en het
onderwijs. Deze groep personen die tijdelijke bescherming geniet, moet
waar mogelijk geholpen worden.
Erkenning van beroepskwalificaties vereist uitwisseling van gegevens
tussen landen. Omdat Oekraïne geen EU-lidstaat is, zal uitwisseling van
gegevens niet altijd gemakkelijk of zelfs onmogelijk zijn. Voor de
Verklaring Omtrent Gedrag geldt dat als een persoon met een andere
EU-nationaliteit in Nederland een VOG aanvraagt voor het werken met
minderjarigen, ook de strafrechtelijke gegevens worden opgevraagd uit
het land van de aanvragers nationaliteit. Het is niet mogelijk om strafrechtelijke gegevens uit Oekraïne op te vragen en te betrekken bij de
VOG-beoordeling, omdat Oekraïne niet tot de Europese Unie behoort. De
aard van de betrokken beroepen maakt dat een zorgvuldigheid in het
aannamebeleid van beroepsbeoefenaren noodzakelijk is.
11

In de update van de industriestrategie kondigt de Commissie transitiepaden voor 14 strategische ecosystemen aan, waaronder toerisme. De transitiepaden moeten deze ecosystemen
ondersteunen bij de vormgeving van de groene- en digitale transities.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

10

Het kabinet werkt aan sectorale mogelijkheden die recht doen aan de
urgentie van de situatie, maar met gepaste aandacht voor de belangen
van de personen waarmee deze beroepsbeoefenaren werken. Het
Ministerie van OCW werkt momenteel uit hoe bevoegde leraren uit
Oekraïne zo snel mogelijk erkend lessen kunnen gaan verzorgen op
scholen voor het primair en voortgezet onderwijs. Er wordt daarbij
gekeken hoe knelpunten in het erkenningsproces van DUO kunnen
worden weggenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-30, nr. 558

11