Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 623

Actuele situatie in Noord-Afrika en het
Midden-Oosten

Nr. 313

BRIEF VAN DE MINISTERS VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING EN VAN BUITENLANDSE
ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 november 2020
Hierbij treft u aan de tijdens het vragenuur van 13 oktober jl. aan uw
Kamer toegezegde informatie over subsidie aan het European Institute of
Peace (EIP), naar aanleiding van een door Argos uitgezonden programma,
waarin wordt gerapporteerd dat een voormalig kopstuk van Ahrar
Al-Sham geld ontvangt via een Nederlandse subsidie. Na intensief contact
met het Ministerie heeft EIP vorige week aangegeven dat Dhr. Al-Nahhas
zich met onmiddellijke ingang terugtrekt uit het project.
Achtergrond project European Institute of Peace
Het European Institute of Peace (EIP) is een internationaal gerenommeerde vredesorganisatie. De intergouvernementele organisatie, met de
voormalige Zweedse Staatssecretaris Annika Söder als voorzitter van de
Board of Governors, wordt gesteund door Zweden, Finland, Ierland,
Spanje, Italië, Luxemburg, België, Canada en het Verenigd Koninkrijk. Het
Ministerie van Buitenlandse Zaken steunt EIP sinds 2015 met verschillende programma’s met een totale waarde van EUR 11 mln (ODA en
non-ODA).
Eén van deze programma’s is gericht op het bevorderen van rechtvaardige oplossingen voor conflicten in Syrië, Irak, Afghanistan en Jemen.
Dit programma ging in januari 2018 van start, en pakt grondoorzaken van
conflict aan, om zo vreedzame en duurzame politieke oplossingen te
bevorderen. Daarmee draagt het bij aan verzoening, verlichting van
menselijk leed en preventie van negatieve consequenties van conflicten
zoals migratiestromen en extremisme. Een onderdeel van dit programma
is Empowering Refugee and IDP Voices (ERV) in Syrië. Sinds 2018 heeft
Nederland EUR 2.018.000 bijgedragen aan dit onderdeel.

kst-32623-313
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 623, nr. 313

1

Als onderdeel van ERV is de Syrian Association for Citizen’s Dignity
(SACD) opgericht. Vanwege het conflict hebben veel Syriërs hun huizen,
land of bezit verloren en is er geen mogelijkheid voor veilige terugkeer.
Momenteel zijn er 13 miljoen Syriërs vluchteling of ontheemd. De SACD
bestaat uit ontheemde gemeenschappen van diverse achtergronden, uit
steden die zwaar getroffen zijn in het conflict (Aleppo, Homs, Hama, Deir
Ezour, Damascus en Rif Damascus). Via steun aan de SACD streeft EIP
naar een constructieve dialoog waar ontheemden en vluchtelingen zelf
voor hun rechten kunnen opkomen. De SACD ontvangt circa EUR 700.000.
De directeur van de SACD was tot voor kort Dhr. Labib Al-Nahhas. SACD
verzorgt briefings en geeft advies aan o.a. de EU, de VN Gezant voor Syrië
en andere VN instellingen. SACD was aanwezig bij de Brussel conferenties over Syrië. SACD wordt medegefinancierd door Canada en de
European Endowment for Democracy.
Samenvatting Due Dilligence Rapport van de European Institute of Peace
In het vragenuur gaf Minister Kaag aan dat EIP om een rapport over hun
due dilligence van Al-Nahhas is verzocht. In het rapport benadrukt EIP dat
er een volwaardige en strikte screening is uitgevoerd op Al-Nahhas. In
2017 kwam EIP met Al-Nahhas in contact via de EU Syrië-gezant. De
toenmalige directeur van EIP was Martin Griffiths, nu VN Speciaal Gezant
voor Jemen. Al-Nahhas heeft zijn achtergrond nooit verborgen en was
daar open over. Vervolgens heeft EIP bij onafhankelijke bronnen geverifieerd dat hij geen banden meer heeft met AhrarAl-Sham en weg is
gegaan vanwege «onoverbrugbare verschillen».
EIP merkt in het rapport op dat Al-Nahhas geen verantwoordelijkheid
droeg voor militaire zaken bij Ahrar Al-Sham. Volgens EIP was hij juist een
progressieve invloed binnen de organisatie, die aanstuurde op erkenning
door het Westen en wilde afzien van samenwerking met extremistische
groepen waaronder Jabhat al-Nusra. Al-Nahhas was in 2015 in Riyad
aanwezig bij de Syrian Opposition Conference georganiseerd door
Saoedi-Arabië en ondertekende de Riyadverklaring, en was betrokken in
bemiddelingen die levens van burgers hebben gered, aldus EIP. Al-Nahhas
is nooit beschuldigd van mensenrechtenschendingen of terroristische
misdaden; daarvoor zijn ook geen aanwijzingen gevonden. Al-Nahhas
woont in het Verenigd Koninkrijk en is een Spaans staatsburger. Hij reist
vrijelijk binnen Europa.
Informatievoorziening EIP over achtergrond Dhr. Al-Nahhas
EIP heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken pas onlangs (21 september) geïnformeerd over de achtergrond van Al-Nahhas. Dit is nalatig. EIP
meldt dat Al-Nahhas werd gecontracteerd in 2017, toen Ahrar Al-Sham
niet vermeld stond op enige sanctielijst en ook niet was aangemerkt als
terroristische organisatie. Als internationale organisatie die werkt aan
vreedzame conflictbeslechting, moet EIP samenwerken met een breed
spectrum van Syriërs. EIP stelt daarbij vast dat Al-Nahhas niets meer te
maken heeft met Ahrar Al-Sham.
In maart 2019 heeft de rechtbank in Rotterdam Ahrar Al-Sham als
terroristische organisatie aangemerkt. De zaak dient nog in hoger beroep.
EIP stelt dat het als een internationale organisatie niet de capaciteit heeft
om de uitspraken van rechters op lokaal niveau te volgen.
EIP heeft op 21 september 2020 voor het eerst Buitenlandse Zaken
ingelicht over de achtergrond van Labib Al-Nahhas. Die informatie was
het ministerie toen nog onbekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 623, nr. 313

2

De achternaam Al-Nahhas stond wel in EIP’s tweede projectdocument, dat
in augustus 2019 werd ingediend. Ook was Al-Nahhas tweemaal aanwezig
bij een briefing van de Syrian Association for Citizens» Dignity (in maart
en november 2019) in de Mashrek/ Maghreb raadswerkgroep (MAMA),
maar destijds was er geen direct contact met hem en geen berichtgeving
over zijn deelname. Al-Nahhas was geen onderdeel van de SACD
delegatie die in november 2019 het Ministerie bezocht.
In september 2020 gaf hij een presentatie via Zoom over het werk van de
SACD aan een groep ngo’s. Medewerkers van Buitenlandse Zaken waren
aanwezig; de informatie van EIP over zijn achtergrond was toen nog niet
bekend.
Conclusie
Dit betreft een complex geval aangezien het buiten de geldende contraterreurrichtlijnen betreffende screening (due diligence) valt. EIP heeft zich
ook op dit punt een betrouwbare en serieuze partner getoond, die de
screening grondig en gedegen heeft aangepakt voordat Al-Nahhas werd
gecontracteerd. Het antecedentenonderzoek heeft geen enkele aanwijzing
gevonden dat Al-Nahhas als persoon wordt verdacht van terroristische
misdaden noch van mensenrechtenschendingen.
Desalniettemin had EIP eventuele risico’s van zijn keuze moeten onderkennen en het Ministerie van meet af aan moeten informeren over deze
keuze en de uitkomsten en conclusies van zijn due diligence. Hierin was
EIP onvoldoende transparant. Was het dat wel geweest, dan was een
eigen afweging van het Ministerie op zijn plaats geweest. Het is niet
aannemelijk dat het Ministerie dan zou hebben besloten dat Nederlandse
financiering naar een project zou kunnen gaan met betrokkenheid van
deze persoon. EIP is hierop aangesproken. Naar aanleiding hiervan heeft
EIP aangegeven dat Al-Nahhas zich met onmiddellijke ingang terugtrekt
uit het project.
Terugkijkend kan wel gesteld worden dat het project, ondanks de
genoemde – niet met Nederland afgestemde – risico’s gerelateerd aan de
betrokkenheid van Al-Nahhas, niettemin resultaten heeft opgeleverd. Het
SACD heeft in korte tijd duizenden Syrische vluchtelingen en ontheemden
van verschillende achtergronden geholpen zich (digitaal) te organiseren
en zo hun belangen en standpunten, bijvoorbeeld ten aanzien van de
veiligheid van terugkeer, over het voetlicht te brengen in politieke
processen (zoals gezegd bijvoorbeeld bij de VN-gezant en de EU en
tijdens de conferenties in Brussel over het Syrische conflict). Het kabinet is
voornemens om, nu Al-Nahhas zich heeft teruggetrokken uit het project,
de financiering van EIP en het SACD project voort te zetten. Dit vanwege
het belang van de activiteiten van SACD voor een duurzame politieke
oplossing: de SACD geeft Syrische vluchtelingen en ontheemden een
platform om voor hun rechten op te komen en om invloed uit te oefenen
op besprekingen en onderhandelingen over een politieke oplossing en
vrijwillige, veilige en waardige terugkeer naar hun plaats van herkomst in
Syrië. Daarbij is dit project in lijn met de Nederlandse inzet m.b.t. een
politieke oplossing voor het conflict in Syrië.
Andere partners die aan gerechtigheid en vreedzame conflictbeslechting
in Syrië werken worden aangeschreven om hen te herinneren aan het
belang van zorgvuldige due diligence, tijdige alertering en proactieve
monitoring gedurende de uitvoering van door Nederland gefinancierde
activiteiten.
Daarnaast worden opties onderzocht voor verdere aanscherping van de
toetsing en monitoring van risico’s verbonden aan activiteiten gericht op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 623, nr. 313

3

conflictbemiddeling, vredesopbouw, mensenrechten en gerechtigheid in
conflictgebieden. Over de conclusies van dat onderzoek zal uw Kamer
begin volgend jaar worden geïnformeerd.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 623, nr. 313

4