Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1793
Vragen van het lid Bruins (ChristenUnie) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het artikel «Monique kreeg coronasteun en moet nu
fors terugbetalen» (ingezonden 19 februari 2021).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 23 februari 2021).
Vraag 1
Kent u het artikel «Monique kreeg coronasteun en moet nu fors terugbetalen:
«Ik voel me behandeld als een fraudeur». En zij niet alleen» van 17 februari
2021 in De Stentor?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat uw inschatting is dat 60 procent van de werkgevers te maken
krijgt met een terugvordering?
Antwoord 2
Dat klopt, in mijn brief van 3 december 20202 heb ik aangegeven dat mijn
inschatting is dat 60% van de werkgevers (een deel van) het ontvangen
voorschot moet terugbetalen en dat 40% van de werkgevers aanvullende
subsidie ontvangt. Belangrijkste oorzaken voor een lagere definitieve subsidie
(en dus terugbetaling) zijn een minder groot omzetverlies en/of een lagere
loonsom dan waar bij de subsidieverstrekking vanuit is gegaan.
Vraag 3
Klopt het dat ondernemers in sommige situaties meer moeten terugbetalen
dan ze te veel ontvingen? In welke situaties is dat het geval?

1

https://www.destentor.nl/elburg/monique-kreeg-coronasteun-en-moet-nu-fors-terugbetalen-ikvoel-me-behandeld-als-een-fraudeur-en-zij-niet-alleen~ab0dd72f/
2
Kamerstuk 35 420, nr. 199

ah-tk-20202021-1793
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Nee. De doelstelling van de van de NOW is het behoud van zoveel mogelijk
werkgelegenheid. De subsidievoorwaarden zijn met dat doel in het achterhoofd gesteld. Als werknemers worden ontslagen of als hun contracten niet
worden verlengd, dan daalt de loonsom van de werkgever. Daarom is in de
NOW-regeling bepaald dat indien de loonsom daalt dit gevolgen heeft voor
de hoogte van de subsidie.
Hiervoor is gekozen vanuit de gedachte dat de werkgever met bijvoorbeeld
50% omzetverlies voor 50% zelf de loonkosten kan betalen en voor de overige
50% subsidie nodig heeft. In normale tijden zou een werkgever bij een sterk
verminderde omzet personeel laten gaan om de loonkosten in lijn te brengen
met de omzet. In de bijzondere situatie van de coronacrisis wil het kabinet de
werkgelegenheid echter zo veel mogelijk behouden. Daarom wordt over het
deel van de loonkosten dat niet meer met de omzet kan worden betaald met
de NOW 1 een aanzienlijk deel, te weten 90%, vergoed.
Een voorbeeld, waarin de loonkosten van de werkgever aanzienlijk dalen3:
een werkgever heeft 5 werknemers in januari 2020. De loonsom in januari is
voor iedere werknemer 2.000 euro per maand. De totale maandelijkse
loonsom is dus 10.000 euro. Op 15 februari 2020 gaat er een werknemer met
pensioen en eind februari loopt een tijdelijk contract af dat niet wordt
verlengd. Vanaf 1 maart 2020 is de maandelijkse loonsom dus 40% kleiner en
die bedraagt 6.000 euro. De werkgever heeft NOW 1 aangevraagd voor de
periode maart, april en mei 2020. Hij verwacht 50% omzetverlies.
De berekening van de subsidie is als volgt:
loonsom van januari * 3 = 30.000 euro * 50% omzetverlies *90% = 13.500
euro.
De werkgever ontvangt daarvan een voorschot van 80%. Dat is 13.500 * 0.8 =
10.800 euro
De daadwerkelijke loonsom van de werkgever was in de subsidiemaanden
lager. Die is in de maanden maart, april en mei 6000*3 = 18.000 euro
geweest. Aangezien de werkgever nog de helft van zijn oorspronkelijke omzet
heeft, gaat de regeling er vanuit dat de werkgever 30.000*0,5 = 15.000 euro
van de loonsom zelf kan financieren. Met de oorspronkelijke omzet kon
immers 30.000 euro aan loonkosten worden gefinancierd.
Bij de vaststelling van de subsidie vindt correctie plaats voor de gedaalde
loonsom. De nieuwe loonsom wordt van de oude loonsom afgetrokken en
vermenigvuldigd met het subsidiepercentage van 90%. Dat is immers het
percentage dat is toegepast over het deel van de loonsom waarvoor de
omzet was weggevallen.
De correctie in dit voorbeeld is dan: (30.000 – 18.000) *90% = 10.800 euro.
Het definitieve subsidiebedrag is 13.500–10.800 euro = 2.700 euro. Van de
werkgever mag verwacht worden dat hij 15.000 euro (de helft van zijn
loonsom van 30.000 euro) zelf kan financieren uit de omzet en van de
resterende 3.000 euro wordt dus 2.700 euro (= 90%) gesubsidieerd.
De werkgever heeft een voorschot ontvangen van 10.800 euro, en definitieve
subsidie bedraagt 2.700 euro. Dat betekent dat hij 10.800 – 2.700 = 8.100 euro
moet terugbetalen.
Vraag 4
Waarom rekent het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) het
percentage omzetverlies wel mee bij de aanvraag voor de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW), maar niet bij de terugbetaling? Kunt u in een rekenvoorbeeld tonen wat dit in de praktijk betekent?
Antwoord 4
Het meerekenen van het omzetverlies zou minder goed passen bij het doel
van de NOW. Nog een voorbeeld:
De loonsom van dezelfde werkgever uit het voorbeeld bij vraag 3 is dus met
40% gedaald naar 18.000 euro. De berekening van de subsidie bij de initiële
aanvraag is dus hetzelfde als in dat voorbeeld, te weten:

3

Voor de overzichtelijkheid van het voorbeeld wordt de forfaitaire opslag van 30% buiten
beschouwing gelaten en wordt er vanuit gegaan dat het omzetverliespercentage bij de
vaststelling hetzelfde is als vooraf opgegeven bij het voorschot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

loonsom van januari * 3 = 30.000 euro * 50% omzetverlies *90% = 13.500
euro.
De werkgever ontvangt daarvan een voorschot van 80% Dat is 13.500 * 0.8 =
10.800 euro.
Bij de vaststelling blijkt de loonsom te zijn gedaald en wordt de subsidie
vastgesteld, nu rekening houdend met het omzetverliespercentage. Hij zou
dan over de resterende loonsom van 18.000 euro (50% x 90%) = 45% subsidie
krijgen. Een bedrag van 8.100 euro.
Het voorschot wordt afgetrokken van het definitieve subsidiebedrag:
8.100- 10.800 = -2.700 euro.De werkgever moet dus 2.700 euro terugbetalen
en heeft in totaal een subsidie van 8.100 euro ontvangen.
Gezien de gehalveerde omzet van de werkgever kunnen we veronderstellen
dat de werkgever 15.000 euro aan loonkosten kan financieren. Met 100%
omzet kon immers 30.000 euro aan loonkosten worden betaald. Tezamen met
de subsidie die de werkgever ontvangt komt dat uit op:
15.000+8.100= 23.100 euro om de lonen te betalen.
De loonsom bedraagt echter 18.000 euro. Dat betekent ongebruikte loonruimte van 5.100 euro en er is dus sprake van subsidie voor werkgelegenheid
die er niet meer is. Dat maakt het aantrekkelijk voor werkgevers om de
loonsom te laten dalen. Die prikkel doet afbreuk aan het doel van behoud van
werkgelegenheid voor werknemers. Zou de werkgever bijvoorbeeld 4 van de
5 werknemers laten gaan, dan resteert er slechts een loonsom van 6.000 euro
in totaal voor de maanden maart, april en mei. Hij zou daarvoor 2.700 euro
(6000x 50% x 90%) subsidie ontvangen, terwijl hij zelf ook nog 15.000 euro
aan loonkosten kan dragen. Dat betekent een onbestede loonruimte van
15.000+ 2.700- 6.000= 11.700 euro.
Kortom, bij de doelstelling van de NOW, behoud van werkgelegenheid, sluit
een dergelijke manier van subsidievermindering niet aan. Bij het doel van de
NOW past een wijze van subsidievaststelling die het aantrekkelijk maakt voor
werkgevers om werknemers, zowel vaste als flexibele krachten, door te
betalen en dat wordt het beste bereikt als er niet voor het omzetverlies wordt
gecompenseerd.
Vraag 5
Klopt het dat ondernemers een sanctie moeten betalen, zonder fraude
gepleegd te hebben? Deelt u de mening dat deze uitkomst onredelijk is, en
dat dit momenteel extra pijnlijk is omdat de buffers van veel ondernemers als
gevolg van de langdurige verplichte sluiting leeg zijn?
Antwoord 5
Het is onjuist dat ondernemers een sanctie moeten betalen als de loonsom is
gedaald door een reden die buiten hun invloedssfeer ligt of als de omzet
hoger blijkt te zijn dan vooraf ingeschat. Wel is het in de NOW 1 zo dat als
werkgevers mensen ontslaan op bedrijfseconomische gronden, de subsidie
voor die werknemers met 150% wordt gekort.
Het is heel goed voorstelbaar dat ondernemers aan het begin van de crisis
een hoger omzetverliespercentage hebben opgegeven, omdat het lastig te
voorspellen was hoe het virus zich zou ontwikkelen. Ook is het goed
voorstelbaar dat de loonsom is gedaald omdat mensen bijvoorbeeld vrijwillig
ergens anders zijn gaan werken of iemand met pensioen is gegaan. Er is in
dergelijke situaties uiteraard totaal geen sprake van fraude en er zit dus ook
geen sanctie op. Wat de regeling doet is het subsidiëren van daadwerkelijk
gemaakte loonkosten die niet kunnen worden betaald uit de omzet. Indien de
daadwerkelijke loonkosten lager zijn – of dat nu komt door pensionering of
door het niet verlengen van contracten – wordt de subsidie verlaagd via de
systematiek die ik in het antwoorden op vraag 3 en 4 uiteen heb gezet.
Vraag 7
Deelt u de mening dat er geen sprake is van fraude wanneer het omzetverlies
meevalt ten opzichte van de eerdere schatting bij aanvraag? Waarom legt u
dan een sanctie op?
Antwoord 7
Dat ben ik zeer met u eens, er wordt daarom geen sanctie opgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 8
Klopt het dat het UWV er automatisch van uitgaat dat er personeel ontslagen
is of minder uren betaald heeft gekregen wanneer in maart, april en mei niet
maandelijks hetzelfde loon als in januari werd uitbetaald? Waarom legt u dan
een sanctie op?
Antwoord 8
De NOW is een eenvoudige en generieke regeling die in recordtempo
ontzettend veel werkgevers van steun heeft voorzien en nog steeds voorziet.
Daarmee blijft de werkgelegenheid zo veel mogelijk op peil. De maand
januari, waarop de verstrekte voorschotten zijn gebaseerd, kan bijvoorbeeld
een maand zijn met een relatief hoge loonsom ten opzichte van de rest van
het jaar door incidenteel uitgekeerde beloningen. In die gevallen loopt de
werkgever een groter risico op vermindering van de subsidie ten opzichte van
de berekening in de voorschotfase. Dat komt omdat de loonsom in de
periode maart, april en mei logischerwijs lager ligt. De aanname van de
NOW-regeling dat met de omzet de loonkosten kunnen worden voldaan is in
dat geval niet passend, want de loonkosten lagen eenmalig hoger. Vanwege
het generieke karakter van de regeling is het helaas niet mogelijk om voor
deze gevallen maatwerk te leveren: het is namelijk niet mogelijk om
dergelijke incidentele betalingen uit de loonsom te filteren. Voor de uitbetaling van de 13e maand en vakantiegeld is filtering wel mogelijk aangezien
deze door de werkgever apart in de loonaangifte worden verantwoord. UWV
corrigeert hier dus standaard voor. Een andere keus dan de maand januari
was bij de totstandkoming ook geen optie. Voor een goede weergave van de
loonsom was een recente maand in de polisadministratie gewenst. De maand
februari was echter nog niet definitief in de loonaangifte, terwijl de maand
december ook veel eenmalige uitbetalingen kent.
Ik kan mij goed voorstellen dat waar de systematiek onvoldoende passend is,
werkgevers dit als onrechtvaardig ervaren. Indien een werkgever van mening
is in principe recht te hebben op de NOW-subsidie kan bezwaar worden
aangetekend. In dat geval kan nader worden bekeken of binnen de beperkte
uitvoeringsmogelijkheden van NOW-regeling en de bedoeling van de regeling
maatwerk geleverd kan worden.
Ik begrijp dat het terugbetalen van een deel van het voorschot ondernemers
in deze tijd rauw op het dak kan vallen. Daarom hanteert UWV op mijn
verzoek ruime terugbetalingstermijnen. Een werkgever kan in het geval van
een terugbetaling telefonisch contact opnemen met UWV om afhankelijk van
de situatie een meerjarige betalingsregeling af te spreken. Daarnaast heb ik in
mijn brief van 22 februari4 de Tweede Kamer gemeld dat het loket voor het
indienen van vaststellingsverzoeken voor de NOW 1 langer open blijft (tot en
met 31 oktober). Werkgevers kunnen deze ruimte ook benutten om later de
definitieve vaststelling aan te vragen, waardoor de eventuele terugbetaling
uiteraard ook later aanvangt.
Vraag 9
Klopt het dat bij een voorschot van 45% omzetverlies x 90% van de loonkosten, het UWV bij de eindafrekening de volledige 90% van de loonsom rekent,
zoals in het artikel staat? Waarom hanteert het UWV deze onlogische aanpak?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 4.
Vraag 10
Bent u bereid ervoor te zorgen dat de terugbetaling nooit hoger kan zijn dan
de teveel ontvangen NOW-1 subsidie, zolang er geen sprake is van fraude?
Antwoord 10
Dat is reeds het geval. Zoals reeds opgemerkt is het wel zo dat als werkgevers mensen ontslaan op bedrijfseconomische gronden, de subsidie voor die
werknemers met 150% wordt gekort. Er hoeft echter in totaal nooit meer te
worden terugbetaald dan dat er in totaal ontvangen is.

4

Brief Openstelling vaststellingsloketten NOW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 11
Is het niet verstandig om alle menskracht bij het UWV nu in te zetten op de
uitbetaling en aanvraagfase van NOW-2 en 3, en de afrekening van NOW-1
voorlopig maar even te laten voor wat het is? Deelt u de meningg dat de
menskracht bij het UWV dan sneller kan worden ingezet om ondernemers
beter te helpen, en dat er dan ongelukken zoals bij Monique kunnen worden
voorkomen?
Antwoord 11
Het is zeker verstandig in te zetten op snelle uitbetaling van de voorschotten
in de NOW 3. Dat doet UWV dan ook. Het is daarnaast ook verstandig de
vaststelling van NOW 1 voort te zetten en op 15 maart het loket voor de
vaststelling van de NOW 2 te openen. Zoals eerder aangegeven is de
schatting dat ongeveer 40% van de werkgevers nog aanvullende subsidie
ontvangen bij de vaststelling. Zij hebben dat geld in deze tijd ongetwijfeld
hard nodig.
Het stopzetten van de vaststelling van de NOW 1 zou bovendien grote
gevolgen hebben voor de openstelling van de andere vaststellings- en
voorschotloketten. UWV heeft momenteel geen (IT-)capaciteit beschikbaar en
zou niet eerder dan 1 juni wijzigingen kunnen doorvoeren. Dat betekent dat
openstelling van de andere loketten doorschuift. De ongeveer 40.000 reeds
afgehandelde vaststellingsaanvragen zouden bovendien handmatig opnieuw
moeten worden behandeld. Dat is een haast onmogelijke opgave voor het al
overbelaste UWV. Dat vind ik niet verantwoord.
Vraag 12
Bent u bereid de eindafrekening NOW-1 en straks NOW-2 te staken tot na het
moment dat de winkels weer open zijn en ondernemers weer omzet kunnen
draaien?
Antwoord 12
Nee. Er zijn veel ondernemers die behoefte hebben aan duidelijkheid en
graag hun vaststelling ontvangen, zeker wanneer zij nog een nabetaling van
UWV verwachten. Door de verlengde openstelling van het loket tot en met
31 oktober 2021 is het voor werkgevers mogelijk om later een vaststellingsaanvraag in te dienen. Daarnaast hanteert UWV ruime terugbetalingstermijnen om werkgevers in staat te stellen omzet te draaien waarmee de teveel
verstrekte subsidie kan worden terugbetaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5