Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 371

Kredietcrisis

Nr. 368

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 december 2011
Op vijf december jl. heb ik een rondetafelgesprek gevoerd met de
bestuurders van Rabobank, ING, ABN AMRO, Achmea, Delta Lloyd, APG,
PGGM en Mn Services. Zoals aan uw Kamer toegezegd tijdens de
begrotingsbehandeling van het Ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie (EL&I), heb ik de in uw Kamer geuite zorgen ten
aanzien van de kredietverlening aan de orde gesteld tijdens het overleg.
Bij dit agendapunt was ook de heer Biesheuvel, voorzitter van
MKB-Nederland, aanwezig. MKB-Nederland heeft op 5 december met
Rabobank, ING en ABN AMRO een verklaring afgelegd over de
kredietverlening.
De aanwezige banken gaven aan dat ze gezonde bedrijven van krediet
zullen blijven voorzien voor rendabele projecten, maar dat de kredietrisico’s toenemen door de verslechterde economische vooruitzichten.
Daardoor moeten banken momenteel voorzichtiger zijn bij het verstrekken
van kredieten. Dat kan er toe leiden dat het verstrekken van bepaalde
leningen voor banken niet verantwoord meer is. De toegenomen
terughoudendheid bij de banken is terug te vinden in de meest recente
statistieken. Na een aantal kwartalen van versoepeling hebben banken per
saldo het afgelopen kwartaal kredietaanvragen minder makkelijk
geaccepteerd, zo blijkt uit cijfers van DNB.
De moeilijke omstandigheden waarin financiële instellingen zelf verkeren,
oefenen daarnaast in potentie een zelfstandige negatieve invloed uit op
het kredietverschaffende vermogen van banken, zo gaven de aanwezige
banken aan. Het is in de huidige marktomstandigheden aanzienlijk
moeilijker voor banken om geld aan te trekken op de obligatiemarkt.
Daarnaast worden banken vanuit regelgeving geconfronteerd met
aangescherpte eisen aan de omvang en kwaliteit van hun kapitaal- en
liquiditeitsbuffers.

kst-31371-368
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 371, nr. 368

1

Ondanks de moeilijke omstandigheden hebben banken meer krediet
verstrekt aan het bedrijfsleven. Volgens de laatste cijfers van DNB
bedroeg het uitstaande bedrag aan zakelijke kredieten in oktober 2011
€ 347 mld, ofwel 4% meer dan een jaar eerder en 0,4% meer dan
afgelopen september. Ook de DNB-cijfers over de omvang van nieuw
verstrekte kredieten wijzen vooralsnog niet op een abrupte afname van de
kredietverlening. Het doet mij deugd dat MKB-Nederland en de banken in
hun verklaring over kredietverlening hebben aangegeven er vertrouwen in
te hebben dat de kredietverlening op een verantwoorde en zorgvuldige
wijze blijft doorgaan.
De groei van de kredietverlening kan overigens de komende tijd afnemen,
onder andere vanwege een afnemende kredietvraag van bedrijven.
Bedrijven worden, zoals gebruikelijk in laagconjunctuur, terughoudender
met het doen van investeringen vanwege slechtere economische
vooruitzichten.
De ontwikkeling in de kredietverlening zoals die momenteel waargenomen wordt, stemt overeen met de uitkomsten van de onderzoeken die
ik heb laten doen naar het kredietverleningsgedrag van banken na het
uitbreken van de kredietcrisis. Uit de aan u toegezonden onderzoeken van
KPMG en de commissie De Swaan is gebleken dat de kredietverlening in
algemene zin niet in gevaar is gekomen, maar dat sommige segmenten
van het bedrijfsleven het wel moeilijk hebben om aan krediet te komen,
bijvoorbeeld kleinere ondernemingen.
Bij kredietaanvragen is het van belang dat de klant en de bank elkaar
verstaan. Ik verwelkom dan ook de afspraken die de banken en
MKB-Nederland in hun verklaring hebben gemaakt over een persoonlijk,
transparant en zorgvuldig kredietbeoordelingsproces.
Het kabinet hecht veel belang aan het beschikbaar blijven van bancair
krediet. Daarbij is bijzondere aandacht gerechtvaardigd voor het mkb,
gezien de bovengemiddelde afhankelijkheid van banken voor de financiering van dit belangrijke segment van de economie. Afgelopen
september besloot het kabinet reeds om de eerder getroffen crisismaatregelen voor een belangrijk deel te continueren in 2012 en daarnaast het
budget van de permanente garantieregeling voor het mkb (BMKB) met
een derde op te hogen naar € 1 mld. Hiermee worden mogelijk toenemende knelpunten bij de kredietverstrekking aan het mkb geadresseerd.
Voor ondersteuning aan mkb-ers bij het opstellen van een kredietaanvraag is nu aanvullend besloten de service van de Ondernemerskredietdesk uit te breiden vanaf het eerste kwartaal in 2012. EL&I maakt die
uitbreiding mogelijk door een half miljoen euro ter beschikking te stellen.
Voor de kleine kredieten kunnen mkb-ers een beroep doen op financiering
via Qredits, waarbij het kabinet in september heeft besloten om de
bovengrens voor kredietverstrekking vanuit Qredits op te hogen naar
50 000 euro.
Daarnaast is in september besloten om de garantieregeling voor grotere
kredieten (GO) met een jaar te verlengen met een maximale garantie van
25 miljoen euro per krediet. Tijdens de bijeenkomst hebben de aanwezige
banken aangegeven dat de BMKB en andere garantieregelingen in
voorkomende gevallen het benodigde steuntje in de rug zijn om tot
verantwoorde kredietverlening over te kunnen gaan. Zij hebben laten
weten de verlenging van de crisismaatregelen, gezien de huidige
omstandigheden, toe te juichen en hebben de intentie uitgesproken het
garantie-instrumentarium zo goed mogelijk te blijven benutten. Verder is
afgesproken dat we veel aandacht zullen blijven besteden aan de
ontwikkeling van de kredietverlening. In de gezamenlijke verklaring van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 371, nr. 368

2

MKB-Nederland en de aanwezige banken is aangegeven dat er regelmatig
een cijfermatig overzicht zal worden opgesteld met specifieke cijfers over
de kredietverlening aan het mkb. Het kabinet zal de ontwikkeling in de
kredietverlening op de voet volgen en daar regelmatig contact over
onderhouden met de banken en de werkgeversorganisaties.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 371, nr. 368

3