Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 339

Wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek, de Wet op het financieel toezicht en
enige andere wetten ter implementatie van
richtlijn nr. 2008/48/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van
23 april 2008 inzake kredietovereenkomsten
voor consumenten en tot intrekking van
Richtlijn 87/102/EEG van de Raad (PbEU
L 133/66)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 27 april 2010
De vaste commissie voor Justitie1, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag uit te
brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave

1

Leden: Wit, J.M.A.M. de (SP), Staaij, C.G. van
der (SGP), Arib, K. (PvdA), ondervoorzitter,
Pater-van der Meer, M.L. de (CDA), voorzitter,
Çörüz, C. (CDA), Joldersma, F. (CDA), Gerkens,
A.M.V. (SP), Haersma Buma, S. van (CDA),
Velzen, K. van (SP), Vroonhoven-Kok, J.N. van
(CDA), Krom, P. de (VVD), Azough, N. (GL),
Timmer, A.J. (PvdA), Griffith, L.J. (VVD),
Teeven, F. (VVD), Verdonk, M.C.F. (Verdonk),
Roon, R. de (PVV), Roemer, E.G.M. (SP),
Pechtold, A. (D66), Heerts, A.J.M. (PvdA),
Thieme, M.L. (PvdD), Bouwmeester, L.T.
(PvdA), Toorenburg, M.M. van (CDA), Anker,
E.W. (CU) en Laaper-ter Steege, S.Th.M.
(PvdA).
Plv. leden: Langkamp, M.C. (SP), Vlies, B.J.
van der (SGP), Besselink, M. (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout, J.D.M.P. (CDA), Jager,
H. (CDA), Jonker, C.W.A. (CDA), Leijten, R.M.
(SP), Sterk, W.R.C. (CDA), Ulenbelt, P. (SP),
Vries, J.M. de (CDA), Weekers, F.H.H. (VVD),
Gent, W. van (GL), Dijsselbloem, J.R.V.A.
(PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink, I. (VVD),
Miltenburg, A. van (VVD), Zijlstra, H. (VVD),
Fritsma, S.R. (PVV), Karabulut, S. (SP), Koşer
Kaya, F. (D66), Yücel, K (PvdA), Ouwehand, E.
(PvdD), Bouchibti, S. (PvdA), Smilde, M.C.A.
(CDA), Slob, A. (CU) en Spekman, J.L. (PvdA).

kst-32339-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

blz.

ALGEMEEN
1.
Inleiding
2.
Volledige harmonisatie
3.
Wijze van implementatie
4.
Gevolgen voor het bedrijfsleven
4.1. Inleiding
4.2. Nalevingskosten op verschillende onderdelen van de
richtlijn
5.
Marktconsultaties

1
1
3
3
4
4

ARTIKELSGEWIJS

5

5
5

ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij onderschrijven het belang van de
implementatie van deze richtlijn Consumentenkrediet. De Nederlandse
markt, maar ook de Nederlandse consument, is gebaat bij een vrij verkeer
van kredietovereenkomsten. In dat kader is het belangrijk dat de regels die
betrekking hebben op de relatie tussen de aanbieder van krediet en de
consument in Europees verband goed op elkaar zijn afgestemd. Gelukkig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 339, nr. 5

1

zijn deze leden ook met het feit dat de richtlijn zich uitdrukkelijk richt op
een betere bescherming van de consument. De markt van kredietverlening is nog steeds zeer intransparant. Het is goed dat regels inzake
kredietreclame, informatieverstrekking en de beoordeling van de
kredietwaardigheid nu ook strak op Europees niveau geregeld worden. De
leden van de CDA-fractie hebben nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. De Nederlandse wetgeving is op dit onderwerp al
ver ontwikkeld en zij zijn verheugd dat andere Europese lidstaten het
Nederlandse voorbeeld volgen. Over een aantal punten willen deze leden
graag nader van gedachten wisselen.
Deze leden vragen aan welke nieuwe kredietvormen de Europese
commissie denkt. Gaat het hierbij om de zogenaamde flitskredieten?
Deelt de regering de mening van deze leden dat de wenselijkheid van
meer grensoverschrijdende handel en versterking van de interne markt bij
kredieten minder voor de hand ligt dan bij andere diensten en goederen?
Deelt de regering de mening dat er een verband kan zijn tussen kredietverstrekking en schuldenproblematiek? Hoe wenselijk is eigenlijk het vrije
verkeer van kredietaanbiedingen? Kan de richtlijn tot gevolg hebben dat
meer kredieten of hypotheken in het buitenland worden aangegaan? Op
welke manier is de zorgplicht tegen overkreditering, zoals in Nederland
neergelegd in de Wet op het financieel toezicht (Wft), in het buitenland
geregeld? In hoeverre beschermt de richtlijn tegen (de hoge kosten en
lage drempel van) flitskredieten? Kan de eerder aangekondigde regulering
van flitskredieten worden meegenomen in dit wetsvoorstel, bijvoorbeeld
via nota van wijziging?
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
voorgenomen wijzigingen inzake kredietovereenkomsten voor consumenten. Deze leden delen de mening van de regering dat bescherming
van consumenten tegen overkreditering van belang is om problematische
schuldensituaties te voorkomen. Daarom zijn duidelijke afspraken over
kredietverlening van groot belang.
Deze leden vragen de regering aan te geven hoeveel grensoverschrijdende kredieten vanuit Nederland uitstaan in andere EU-lidstaten.
Hoeveel Nederlanders hebben een krediet opgenomen in één van de
andere lidstaten? Om wat voor een bedrag gaat het ongeveer? Waarom is
het voor individuele lidstaten niet mogelijk om een hoger beschermingsniveau voor de consument in de nationale wetgeving op te nemen dan in
de richtlijn is opgenomen?
De leden van de SP-fractie menen dat afspraken over reclame voor
kredieten van belang zijn. Nog beter vinden zij een compleet verbod op
leenreclames. Deze richtlijn geeft geen uitzonderingsmogelijkheden voor
kredietreclames. Aangezien de richtlijn bepaalt dat individuele lidstaten de
consument niet een hoger niveau van consumentenbescherming mag
toekennen, vragen deze leden of deze richtlijn een verbod op leenreclames dwarsboomt. Kan dit nader worden toegelicht? Zijn er andere
Europese regels die een verbod op leenreclames dwarsbomen en zo ja, in
welke richtlijn(en)?
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij hebben daarover nog wel vragen en
opmerkingen die hieronder aan de orde zullen komen.
Voor deze leden is de bescherming van de consument een prioriteit. Zij
begrijpen zodoende de keuze van de regering als het aankomt op de
regulering van kortlopende kredieten. Kan de regering een inschatting
maken van wat de gevolgen zullen zijn voor het aanbod van kortlopende
kredieten? Hoe groot is het risico dat consumenten die op zoek zijn naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 339, nr. 5

2

een kortlopend krediet, bij een mogelijke teruggang van het aanbod hun
heil zullen zoeken bij ongereguleerde kredietverstrekkers?
De aan het woord zijnde leden vragen of het klopt dat de Wet op het
consumentenkrediet uit 1993 (Wck) intermediairs verplicht om doorlopende provisies te ontvangen in de vorm van een percentage van een
openstaand krediet. Zo ja, in hoeverre acht de regering dit een prikkel in
het systeem voor intermediairs om consumenten zo weinig mogelijk af te
laten lossen? In hoeverre acht de regering deze beloningssystematiek juist
in relatie tot de trend naar passende beloningen die moeten aansluiten bij
de inspanningen van een intermediair?
Het is voornoemde leden ter ore gekomen dat in de ons omringende
landen tot circa 4% per maand wordt afgelost terwijl dit in Nederland van
circa 2% zelfs nog is teruggelopen naar 1% of zelfs nihil. Kloppen deze
cijfers? Kan de regering in een overzicht weergeven hoe de mate van
aflossing van consumptief krediet in Nederland zich de afgelopen tien jaar
heeft ontwikkeld? Kan in dit overzicht voorts een vergelijking worden
gemaakt met de andere EU-lidstaten? Wat zijn de grootste verschillen?
Welke verklaring is hier voor te geven?
De leden van de VVD-fractie merken op dat de precontractuele informatie
tot een verdere toename leidt van door de consument te lezen stukken. Op
welke wijze gaat de regering ervoor zorgen dat deze extra informatie niet
ten koste gaat van de leesbaarheid? Kan de regering aangeven wat de
voor de consument toegenomen leeskwantiteit zal zijn als gevolg van dit
wetsvoorstel
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel en onderschrijven het
uitgangspunt daarvan. Zij hebben nog enkele vragen die verderop in het
verslag aan de orde zullen komen.
2. Volledige harmonisatie
De leden van de CDA-fractie vinden het bijzonder dat deze richtlijn
voorziet in volledige harmonisatie. Voor lidstaten is bij de implementatie
geen ruimte om van de richtlijn af te wijken. Daarmee krijgt deze richtlijn
bijna rechtstreekse werking. Deze leden zijn van mening dat erkend moet
worden dat de keuze voor volledige harmonisatie ook risicos met zich
meebrengt als de nationale regelgeving relatief goed geregeld is. Los van
het feit dat er nauwelijks beleidsvrijheid is bij het implementeren van de
richtlijn, betekent dit namelijk ook dat de nationale wetgever gedwongen
kan worden de bestaande regels inzake de bescherming van de
consument naar beneden bij te stellen. Kan de regering deze leden
verzekeren dat de kwaliteit van Nederlandse wetgeving is gebaat bij deze
richtlijn en dat de bescherming van de Nederlandse consument niet naar
beneden hoeft te worden bijgesteld?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat er wordt gesproken over
volledige harmonisatie. Welke ruimte is er voor Nederland om af te wijken
van de richtlijn en op welke wijze wordt hiervan gebruik gemaakt? Wat
gaat de Nederlandse consument merken de implementatie van deze
richtlijn? Op welke punten betekent de implementatie van de richtlijn een
achteruitgang van de bescherming van de Nederlandse consument?
3. Wijze van implementatie
De leden van de PvdA-fractie merken op dat geschillen straks grensoverschrijdend behandeld kunnen worden binnen het Europese samenwerkingsnetwerk voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting met
betrekking tot financiële diensten (FIN-NET). In hoeverre is dit nu al
mogelijk en welke maatregelen zijn er te verwachten om deze samen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 339, nr. 5

3

werking te bevorderen? Op welke manier kan de consument een geschil
met een buitenlandse kredietaanbieder of kredietbemiddelaar aanhangig
maken bij de rechter?
De leden van SP-fractie merken op dat veel zaken uit de richtlijn al in meer
of mindere mate in de Nederlandse wetgeving zijn opgenomen. Deze
leden vinden dat een goede zaak. In het wetsvoorstel wordt echter alleen
aangegeven hoe de onderdelen uit de richtlijn zijn overgenomen in het
Nederlandse Burgerlijk Wetboek. In de memorie van toelichting komt niet
expliciet tot uiting waar nu de grootste verschillen zitten als het gaat om
de richtlijn en de huidige Nederlandse wetgeving. Voornoemde leden
vragen een toelichting hierop. Waar zijn de aanpassingen het grootst?
Welke bepalingen, die wel door het aannemen van de richtlijn zijn
opgelegd door de EU, waren nog niet opgenomen in de Nederlandse
wetgeving?
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Raad van State stelt dat
iedere keuze om de nationale wetgeving aan te passen in een mate die
verder gaat dan de richtlijn, deugdelijke motivering vereist. Hieraan geeft
de regering gehoor. Deze leden vragen de regering een helder overzicht te
verschaffen van hoe en waar gebruik is gemaakt van deze extra beleidsruimte en daarbij weer te geven of, en zo ja hoe, andere EU-lidstaten
invulling hebben gegeven aan deze beleidsruimte. Is er bij het invullen
van de beleidsruimte in Nederland gekeken naar good practices van de
andere EU-lidstaten?
Voornoemde leden merken op dat de consument met een klacht terecht
bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) die is aangesloten bij FIN-NET. Door de samenwerking binnen FIN-NET kunnen
consumenten in geval van een grensoverschrijdend geschil voor meer
informatie over de geschillenbeslechting door een dergelijke geschilleninstantie in een andere Europese lidstaat terecht bij de geschilleninstantie in
het eigen land. Wordt er in praktijk vaak gebruik gemaakt van dit Europese
samenwerkingsnetwerk? Welk percentage van grensoverschrijdende
geschillen wordt zo opgelost? Deze leden verzoeken de regering het
succes van dit Europese samenwerkingsnetwerk met cijfers uit de praktijk
aan te tonen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering bij het
vaststellen van de implementatieregelingen aansluiting wil zoeken bij de
ons omringende lidstaten. Ze vragen de regering voorts aan te geven of
de andere lidstaten net als Nederland een jaarlijks kostenpercentage
vaststellen en op welke hoogte dit kosten percentage ligt. Kan ook worden
aangegeven of dat percentage naast rente bestaat uit kosten van de
kredietverstrekker?
4. Gevolgen voor het bedrijfsleven
4.1. Inleiding
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom er is gekozen voor een
verlicht regime met minder voorschriften betreffende reclame en
precontractuele informatie, minder informatie in de kredietovereenkomst
en een herroepingsrecht dat niet van toepassing wordt geacht?
Deze leden merken verder op dat de wet volgens de planning op 11 juni in
werking zal treden. Wat zijn de gevolgen van de relatief korte termijn die
bedrijven nog rest voor het van kracht worden van deze wet? Worden de
verwachte nalevingskosten lager als de wet later wordt ingevoerd? In
hoeverre is 11 juni als datum van inwerkingtreding nog haalbaar? Wat is
de achtergrond van de late indiening van dit wetsvoorstel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 339, nr. 5

4

De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat van
de 627 financiële ondernemingen die in Nederland een vergunning
hebben voor het (mede)aanbieden van consumptief krediet, er ongeveer
70 daadwerkelijk gebruik van deze vergunning. Wat is de verklaring voor
het feit dat zo weinig van de vergunninghouders daadwerkelijk gebruik
maken van mogelijkheid consumptief krediet aan te bieden? Schommelt
dit getal al jaren rond de 70 of is het gestaag stijgende? Wordt overwogen
na verloop van tijd vergunningen in te trekken of opnieuw te beoordelen?
De aan het woord zijnde leden merken op dat dit wetsvoorstel op 11 juni
2010 in werking dient te treden. Vanaf 11 juni 2010 moeten consumentenkredieten, met inachtneming van het overgangsrecht, voldoen aan de in
deze wet opgenomen voorwaarden. Deze leden hebben signalen
ontvangen uit de markt dat naleving vanaf 11 juni 2010 als problematisch
wordt ervaren. Acht de regering, gelet op de hoeveelheid werk dat
verricht zal moeten worden, naleving vanaf 11 juni 2010 haalbaar?
4.2. Nalevingskosten op verschillende onderdelen van de richtlijn
De leden van de VVD-fractie constateren dat de totale eenmalige
nalevingskosten worden geschat op 130.400.000. Bij het berekenen van
de nalevingskosten wordt gewerkt met de factor 70. Moeten de leden van
de VVD-fractie de berekening zo lezen dat de regering verwacht dat de
andere 557 financiële ondernemingen die een vergunning hebben voor
het (mede)aanbieden van consumptief krediet in de toekomst hun
systemen niet zullen gaan aanpassen? Verliezen zij hiermee het recht om
consumptief krediet aan te bieden? Kunnen zij dit recht vervolgens weer
verkrijgen door de noodzakelijke aanpassingen van de systemen ter
waarde van gemiddeld 20.000 door te voeren?
5. Marktconsultaties
De leden van de CDA-fractie maken de regering een compliment voor de
wijze waarop de markt is geconsulteerd. Zij hebben in de indruk dat er
waar mogelijk naar het bedrijfsleven is geluisterd en dat er gepoogd is
maatwerk te leveren. Over het geheel genomen lijken de aanpassingen
echter marginaal. Dat is ook logisch, gelet op het feit dat het gaat om een
richtlijn waar niet veel aan gesleuteld kan worden in nationaal verband.
Deze leden vragen zich of het bedrijfsleven tevreden is met het eindresultaat. Per slot van rekening brengt de richtlijn aanzienlijke administratieve lasten met zich mee.
De leden van de PvdA-fractie vragen welke overwegingen er bestaan om
gebruik te maken van de mogelijkheid die de richtlijn biedt om de
kredietgever toe te staan een hogere vergoeding bij vervroegde aflossing
in rekening te brengen. Zou vervroegde aflossing van schulden niet juist
bevorderd moeten worden?
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
Onderdeel A
Het de leden van de CDA-fractie op dat het nog onvoldoende duidelijk is
wat de eventuele gevolgen voor het contract voor de levering van een
goed zijn in het geval de consument zijn kredietovereenkomst herroept.
Blijft in dat geval de overeenkomst met betrekking tot het goed gewoon
bestaan of vervalt de overeenkomst met betrekking tot dit goed? Is het
niet beter dit expliciet te maken nu deze passage in diverse sectoren
oproept? Te denken valt aan de levering van met krediet gekochte zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 339, nr. 5

5

zoals autos, keukens en andere duurzame consumptiegoederen. In de
ogen van deze leden spreekt het voor zich dat deze nadere verduidelijking
ook op bijvoorbeeld Consuwijzer wordt vermeld.
Verder vragen voornoemde leden of de regering een nadere toelichting
kan verschaffen op het begrip «nevendiensten».
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat de consument naar
behoren moet worden geïnformeerd over de overdracht van de kredietovereenkomst of de daaruit voor de kredietgever voorvloeiende rechten
aan een derde. Dit geldt niet wanneer de oorspronkelijke kredietgever, in
overleg met de verkrijger, tegenover de consument het krediet blijft
beheren. In dat geval heeft de consument er namelijk geen zwaarwegend
belang bij om over de overdracht geïnformeerd te worden nu de
kredietgever voor hem het aanspreekpunt blijft. Deze leden verzoeken de
regering te verhelderen en te beargumenteren of een «stille cessie» wordt
beschouwd als een vorm van beheer waarover de consument niet hoeft te
worden geïnformeerd.
Artikel III
Onderdeel B
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de kosten van het
zogeheten «rood» staan bij banken niet als kredietfaciliteit wordt
aangemerkt door dit wetsvoorstel. Kan de regering aangeven waarom
deze kredietmogelijkheid is vrijgesteld en dus ook niet valt onder de
algemene maatregel van bestuur die, in het verlengde van artikel 4:35 BW,
de hoogte van de kredietvergoeding vaststelt en waarbij de kosten van
deze kredietvorm hoger kunnen zijn dan van andere kredietverstrekkers
zoals bepaald bij algemene maatregel van bestuur.
Onderdeel D
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre aanbieders van krediet
nu zijn aangesloten bij een stelsel van kredietregistratie dat ook aan
aanbieders uit andere lidstaten toegang verleent. Hoe kan de gegevensuitwisseling tussen de bureaus van kredietregistratie van de lidstaten
kunnen worden bevorderd zodat crossborder kredietverstrekking een
reële optie wordt? Gaat Nederland aandringen op een optimale gegevensuitwisseling? Graag ontvangen voornoemde leden een toelichting op dit
punt.
Artikel VII
Het valt de leden van de CDA-fractie op dat gekozen is voor inwerkingtreding per 11 juni 2010. Zij vragen waarom voor deze datum gekozen is.
Kan de regering verklaren hoe dit zich verhoudt tot de voorstellen om toe
te werken naar maximaal twee datums van inwerkingtreding per jaar?
De voorzitter van de commissie,
De Pater-van der Meer
Adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 339, nr. 5

6