Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 1135

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT

Ontvangen ter Griffie op 20 april 2021.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

De vastgestelde ministeriële regeling kan niet
eerder inwerking treden dan op 28 april 2021.

Den Haag, 20 april 2021

De vastgestelde ministeriële regeling vervalt
van rechtswege indien de Kamer, op voorstel
van vijftig leden uiterlijk 27 april 2021 te
kennen geeft niet in te stemmen met de
regeling.

In mijn stand van zakenbrief van 13 april jl.1, heb ik aangegeven dat het
kabinet op 20 april 2021 opnieuw een besluit zou nemen ten aanzien van
mogelijke voortzetting of aanpassing van de maatregelen op basis van het
openingsplan. Daarbij heeft het kabinet benadrukt dat een eerste stap in
het versoepelen van de maatregelen kan worden gezet als we zien dat we
over de piek van de derde golf in de ziekenhuizen heen raken. Op basis
van het aantal meldingen constateert het OMT dat de epidemie zich op
een plateau of nabij de piek bevindt. Ook het aantal ziekenhuisopnamen
lijken op een plateau te zijn beland. Er liggen op dit moment circa
800 personen met COVID-19 op de IC en circa 1.800 patiënten op een
gewoon ziekenhuisbed.
De druk in de ziekenhuizen is daarmee nog steeds hoog. De afgelopen
dagen is er sprake van een stabilisering van het aantal ziekenhuisopnamen. Het kabinet verwacht op basis van prognoses van het RIVM dat de
daling over een week zal worden ingezet. Gelet op deze prognose en
dankzij de oplopende vaccinatiegraad, de snelheid waarmee de komende
weken nog wordt gevaccineerd en de opgebouwde immuniteit door
besmettingen, acht het kabinet het verantwoord om eind april tot
uitvoering van stap 1 uit het openingsplan, die immers behoedzaam en
gereguleerd is, over te gaan.
Hierbij zal extra aandacht zijn voor toezicht en handhaving, omdat we de
risico’s zo veel mogelijk willen beheersen en de prognoses nog een
onzekerheidsmarge hebben.
Voor de volgende stappen van het openingsplan, geldt dat deze steeds
opnieuw worden gewogen. Het zou kunnen zijn dat we stap 2 over twee
weken zetten, maar het is ook mogelijk dat we deze stap bijvoorbeeld pas

1

kst-25295-1135
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 25 295, nr. 1105.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

1

over 3 weken zetten. We moeten kijken of de praktijk overeenkomt met de
modellering en de prognoses.
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van
Justitie & Veiligheid en de Staatssecretaris voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het maatregenpakket dat gaat gelden vanaf 28 april.
Aanbieding regelingen
Hierbij bied ik u mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid en de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ter uitvoering van
artikel 58c, tweede lid, van de Wet publieke gezondheid, de navolgende
regelingen aan:
–

Regeling van 20 april 2021 houdende wijziging van de Tijdelijke
regeling maatregelen COVID-19 in verband met het doorvoeren van
stap 1 uit het openingsplan en de Tijdelijke regeling maatregelen
COVID-19 Bonaire, de Tijdelijke regeling maatregelen COVID-19 Sint
Eustatius en de Tijdelijke regeling maatregelen COVID-19 Saba in
verband met het verlengen van de grondslag voor het instellen van
een avondklok op Bonaire en het doorvoeren van enkele andere
wijzigingen2.

De overlegging geschiedt in het kader van de wettelijk voorgeschreven
nahangprocedure (artikel 58c, tweede lid, van de Wet publieke
gezondheid). Op grond van de aangehaalde bepaling treedt de regeling
niet eerder in werking dan een week na deze overlegging. Indien de
Tweede Kamer binnen die termijn besluit niet in te stemmen met deze
regeling, vervalt deze van rechtswege. In verband met de tijdelijke
werkingsduur van een aantal maatregelen uit het maatregelenpakket, is
het van belang dat deze regeling uiterlijk 28 april 2021 in werking treedt.
Daarom is het van belang om deze regeling vandaag naar u toe te zenden.
–

Regeling van 20 april 2021, tot wijziging van de Tijdelijke regeling
maatregelen COVID-19 in verband met verlenging van de voorwaarden
voor fysiek onderwijs in onderwijsinstellingen en het onder voorwaarden heropenen van het hoger onderwijs3.

Ik doe hierbij een beroep op de spoedprocedure van artikel 58c, derde lid,
van de Wet publieke gezondheid. De huidige maatregelen voor instellingen voor voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en hoger onderwijs
en de buitenschoolse opvang vervallen echter van rechtswege op 26 april
2021. Onderwijsinstellingen zouden in dat geval maandag 26 april en
dinsdag 27 april 2021 zonder aanvullende maatregelen weer open kunnen
gaan, hetgeen niet mogelijk moet zijn. Naar ons oordeel kan daarom de
uitgestelde inwerkingtreding van ten minste een week – die uitgangspunt
dient te zijn bij de vaststelling van maatregelen op basis van hoofdstuk Va
Wpg – in deze zeer dringende omstandigheden niet worden afgewacht.
Toepassing artikel 58s Wpg
Met deze voortgangsrapportage voldoe ik aan de maandelijkse rapportageplicht van artikel 58s Wpg. Zoals hierna bij het epidemiologisch beeld
en het OMT-advies is uiteengezet, is de situatie op dit moment dusdanig
dat het treffen van maatregelen op grond van de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 nog steeds nodig is. Een toelichting op de maatregelen is
in deze brief weergeven.
2
3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

2

109e OMT-advies
Het OMT is 16 april jl. bijeen geweest om te adviseren over de situatie
rondom de COVID-19-uitbraak. Het 109e OMT-advies is opgenomen in de
bijlage4. Hieronder wordt eerst een feitelijke weergave van het advies
gegeven, waarna de reactie van het kabinet op het advies volgt.
Het advies behelst de volgende onderwerpen:
1. Verloop van de epidemie
2. Stand van zaken diverse virusmutanten
3. Openingsplan
4. Onderwijs
5. Testen
Ad 1) Verloop van de epidemie
In de week van 8 tot 15 april is het aantal meldingen van SARS-CoV-2positieve personen met 9% toegenomen, in vergelijking met de week
ervoor. Het aantal testen bij de GGD-testlocaties nam met 5% toe. Deze
toename is te verklaren door een tijdelijke dip in aantal testen, en
daardoor aantal meldingen, tijdens het lange paasweekend. De toename
van het aantal meldingen per 100.000 inwoners was in de afgelopen week
te zien bij alle leeftijdsgroepen tussen 13 en 59 jaar. De toename was het
sterkst bij 13–17-jarigen. Het totaal aantal besmettelijke personen in
Nederland werd op 8 april geschat op 161.823.
Het gemiddelde percentage positieve testen van door de GGD geteste
personen is met 9,9% nog steeds hoog en licht toegenomen t.o.v.de week
ervoor. Sinds een week wordt in Infectieradar nagevraagd of deelnemers
die getest zijn (7% van het totale aantal deelnemers) van tevoren een
zelftest hebben gedaan. Van de deelnemers die getest zijn in de afgelopen
week, had 15% (ook) een zelftest gedaan. Een nadere analyse van het
percentage positieve uitslagen laat zien dat het waargenomen afgenomen
verschil in percentage positieve uitslagen tussen antigeentesten en
PCR-testen te verklaren is door veranderingen in testpopulaties, waarbij
deze vooral is veranderd voor de antigeentest. Bijvoorbeeld door het
gebruik van de antigeentest door nauwe contacten in een BCO, zonder
klachten.
De ziekenhuis- en IC-data van de stichting NICE laten een afvlakking zien
van de IC-opnames en de bezetting van de IC’s. Er waren de afgelopen
week gemiddeld 55 nieuwe IC-opnames per dag en de IC- bezetting is
binnen een week gestegen van ongeveer 750 naar ruim 800 patiënten. Op
de verpleegafdelingen is de instroom nog steeds hoog met ongeveer 250
opnames per dag, en lijkt de bezetting te stabiliseren rond 1.900 patiënten
(bron: Stichting NICE, cijfers tot 15 april). Het aantal ziekenhuis- en
IC-opnames lijken op een plateau te zijn beland. Op basis van de huidige
getallen is het onduidelijk of we al over de piek zijn. Zowel op basis van
NICE- als LCPS-data is nu nog geen daling zichtbaar in het lopend
gemiddelde over de afgelopen week t.o.v. de week daarvoor.
In vergelijking met de nog niet of nauwelijks gevaccineerde leeftijdsgroep
65–74 jaar, neemt het aantal meldingen bij alle deels gevaccineerde
thuiswonende leeftijdsgroepen en de verpleeghuisbewoners af na start
van het vaccinatieprogramma. Voor gemelde sterfte is dit effect al
statistisch significant bij de verpleeghuisbewoners.
Voor het eerst sinds half februari meldt het CBS begin april weer een
lichte oversterfte; deze is niet te zien bij de populatie die gebruik maakt
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

3

van de Wet langdurige zorg (grotendeels de bewoners van instellingen).
Ook op basis van RIVM-analyses is een lichte oversterfte zichtbaar begin
april. De sterfte was licht verhoogd in de leeftijdsgroep 55–64 en 64–74
jaar, sterk verhoogd in 75–79 jaar en verhoogd in 80–84 jaar. De
verhoogde sterfte is een indicatie van de toegenomen transmissie van het
SARS-CoV-2-virus in de afgelopen vier weken.
De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, zoals berekend op
basis van de meldingen van positieve gevallen, is voor 1 april 1,00
besmettingen per geval. Het reproductiegetal op basis van ziekenhuisgegevens is ook 1,00 en op basis van IC 0,99. Het geschatte reproductiegetal
voor de Britse variant is 32% hoger dan de oude variant en komt uit op
1,01. Het geschatte reproductiegetal voor de Braziliaanse P.1-variant is
ongeveer 37% hoger dan voor de oude variant, maar is nog onzeker door
de geringe aantallen.
De prognoses op korte termijn, waar ook het effect van vaccinatie in wordt
meegenomen, hebben zeer brede onzekerheidsmarges. De voortgang van
de epidemie past nu sedert kort bij een situatie waarin het aantal nieuwe
gevallen afneemt door een combinatie van voortzetten van bestaande
maatregelen en een toenemende immuniteit onder de bevolking, door
vaccinatie en na doorgemaakte infectie.
Ad 2) Stand van zaken diverse virusmutanten
De toename van de VK-variant zet door van 1,1% in week 51 tot 95% in
week 13. Het aandeel van de Zuid-Afrika-variant, ligt in week 12 voorlopig
op 2,0%.
De Brazilië-P.1-variant wordt in toenemende mate aangetroffen van 0,1%
in week 7 via 0,6% in week 10 naar 1,4% in zowel week 11 als in week 12.
Naast de zorgelijke varianten zijn er ook zg. variants of interest,
B.1.525+E484K is tot nu toe 20 keer aangetroffen in de kiemsurveillance.
Nieuw aangetroffen is de VOI P.3 (Filippijnen). Deze is tot nu toe 4x
aangetroffen. BCO is in gang gezet.
Ad 3) Openingsplan
Het OMT geeft aan dat verschillende scenario’s met versoepeling van de
maatregelen conform Stap 1 van het openingsplan zijn doorgerekend en
beoordeeld op zowel het effect op IC-opnames en -bezetting, als op
ziekenhuisopnames en -bezetting. Hierbij is uitgegaan van versoepelingen
conform Stap 1 ingaande op drie verschillende dagen, te weten 26 april,
2 mei of 17 mei. Het tijdstip van de invoering van deze versoepelingen uit
Stap 1 in het openingsplan lijkt de hoogte en het tijdstip van de piek niet
langer te beïnvloeden, maar hebben wel een verschillend effect op de
snelheid waarmee de huidige golf zal gaan dalen. Hoe later deze Stap 1
doorgevoerd wordt, hoe sneller en steiler de daling conform de
modellering.
Deze prognoses gaan uit van de meest gunstige aannames betreffende
opvolging van de (basis)regels en maatregelen, het effect van vaccinatie
op transmissie van het virus, de voortgang van vaccinaties met de
verschillende vaccins, immuniteit na doorgemaakte infectie, en het
uitblijven van of belangrijk verder verspreiden van mutanten (zoals
mogelijk de P.1-mutant) die zich aan eerdere immuniteit (na infectie of
vaccinatie) kunnen onttrekken. Het OMT wil benadrukken dat de
prognoses met betrekking tot de invloed van Stap 1 op bezetting van de
ziekenhuizen en IC’s steeds gebaseerd zijn op voortzetting van de overige
huidige maatregelen en de uitvoering van het vaccinatieprogramma
volgens eerdere planning.
Vanwege de aannames die onderliggend zijn aan de prognoses, adviseert
het OMT met klem om de Stap 1-versoepelingen pas uit te voeren nadat
vast is komen te staan dat de piek inderdaad achter ons ligt, en niet op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

4

plateau al door te voeren. Dit geeft de garantie dat de gunstige onderliggende aannames (en modellering) inderdaad correct zijn, en niet een te
rooskleurig beeld hebben geschetst. Het OMT heeft gediscussieerd over
de criteria om vast te kunnen stellen dat de piek van de huidige golf
blijvend voorbij is, en kwam in de bestaande context tot het volgende
voorstel: een daling kan gedefinieerd worden als een afname van ten
minste 10% over het lopende 7-daagsgemiddelde van het aantal nieuwe
IC- en ziekenhuisopnames. Een nader evaluatiepunt van de epidemiologische situatie is daarmee vanaf nu wekelijks gewenst.
Ad 4) Onderwijs
Het OMT is van mening dat de basisregel van 1,5 m afstand tussen
leerlingen en studenten onderling in het voortgezet en hoger onderwijs
nog niet losgelaten kan worden. Een dergelijke versoepeling sluit naar
opvatting van het OMT waarschijnlijk het best aan bij Stap 3, waarin
bijvoorbeeld ook voorwaarden voor sporten binnen en buiten verruimd
zijn opgenomen. Maar veel hangt af van in welke mate en met welke
snelheid het aantal besmettingen gaat teruglopen, naarmate we verder
komen. Het OMT stelt dan ook voor het advies voor deze specifieke
versoepeling enige tijd na Stap 1 te heroverwegen, met medeneming van
de dan bestaande epidemiologische situatie en kennis en ervaringen over
de bijdrage aan de transmissie door deze leeftijdsgroepen op de
epidemie.
Ad 5) Testen
De validatiestudies voor gorgelen of mondspoelen zijn in het OMT
besproken.
In vergelijking met bemonstering door een diepe keelneuswat is er na
gorgelen een lagere testsensitiviteit, maar de specificiteit is goed. Het
OMT adviseert daarom deze afnamemethode niet te gebruiken bij
(ernstig) zieke personen, risicogroepen en medewerkers in de zorg. Voor
routinematige toepassing voor de overige testdoelgroepen in
GGD-teststraten, is deze afnamemethode geschikt, mits de implementatie
bij zowel laboratoria als GGD-testlocaties geregeld is. Omdat niet duidelijk
is of de testbereidheid met deze door sommigen als minder onprettig
ervaren afnamemethode voldoende vergroot wordt – de validatiestudies
vonden plaats in GGD-testlocaties en kinderen worden inmiddels met een
keel en ondiepe neuswat bemonsterd – wordt geadviseerd om deze
afnamemethode, of de zogenaamde «sabbelwat», als alternatieve
afnamemethode voor moeilijk te bemonsteren personen beschikbaar te
hebben op GGD-testlocaties. Om beide uit te kunnen voeren, heeft
waarschijnlijk weinig meerwaarde.
Het OMT heeft naar de meest recente validatie- en andere gegevens van
de LAMP-test gekeken. De conclusie van deze herbeoordeling van de
TNO-LAMP-test is dat deze test een aanvulling is op het testlandschap en
een eigen plek in het SARS-CoV-2-testbeleid verdient, als een minder
sensitieve moleculaire test in vergelijking met de RT-PCR. Het is als test
tussen de RT-PCR en de antigeensneltesten in het testbeleid te plaatsen,
als een test met een snellere uitslag. In vergelijking met antigeensneltesten is wel complexere apparatuur en expertise nodig. Gebruik van de
TNO-LAMP-test kan worden aanbevolen voor testsituaties waarbij ook
antigeensneltesten kunnen worden gebruikt. Voor ernstig zieke mensen,
risicogroepen en zorgpersoneel blijft RT-PCR de voorkeurstest. Deze
herbeoordeling is uitgewerkt in de testtabel die op de betreffende
RIVM-webpagina wordt gepubliceerd.
Ten aanzien van grensgangers naar Duitsland, adviseert het OMT dat de
relatief kleine groep grenspendelaars (rond 42.000) tussen Nederland en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

5

Duitsland de mogelijkheid krijgen om zich bij een GGD-teststraat te laten
testen, ook al hebben ze misschien geen formele testindicatie.
Tot slot benadrukt het OMT het belang van opvolging van de basisregels.
Deze vormen immers in alle omstandigheden letterlijk de basis van de
bestrijding. Alleen met een hoge compliance aan de bronmaatregelen
zoals het thuisblijven en testen bij klachten, het in quarantaine gaan van
nauwe contacten; en de collectieve maatregelen zoals het afstand houden,
het frequent wassen van de handen, en het vermijden van drukte, zal het
mogelijk blijken het verloop van de uitbraak op korte termijn zo gunstig te
beïnvloeden dat verdere versoepelingen mogelijk worden.
In dit verband zijn enkele OMT-leden betrokken geweest bij de opzet van
de Fieldlabs-experimenten, en de kaders waaraan deze moeten voldoen
om zo veilig mogelijk te kunnen worden uitgevoerd. Naar oordeel van het
OMT zouden overige experimenten wat betreft hun klein- of grootschaligheid zich wel moeten verhouden tot de vigerende bezoekregels en
-kaders, al was het maar uit oogpunt van communicatie over de basisregels, de bezoekmaatregelen en het testbeleid. Het OMT adviseert
dezelfde overwegingen aan te houden met betrekking tot de pilotevenementen buiten de Fieldlabs, zoals ook gesuggereerd in de brief van
OMT 108.
BAO-advies
Het BAO dat 19 april heeft plaatsgevonden, vindt het OMT-advies met
betrekking tot de epidemiologie en het openingsplan navolgbaar. De VNG
verzoekt bij de risicoafweging die het kabinet zal maken, de druk in de
samenleving om te versoepelen te betrekken. In dat kader legt de VNG de
nadruk op versoepelingen voor jongeren, waarbij het hoger onderwijs de
hoogste prioriteit heeft. De GGD-GHOR, het veiligheidsberaad en de IGJ
benadrukken dat de daling van de ziekenhuisopnamen zich wel voor moet
hebben gedaan, voordat wordt versoepeld, mede gelet op het grote aantal
zieke mensen thuis. Het BAO heeft aandacht voor de problemen in de
handhaving, specifiek ten aanzien van jongeren. Met betrekking tot het
naleven van de basisregels, vraagt het BAO het belang van thuiswerken
nogmaals onder de aandacht te brengen.
Sociaal Maatschappelijke Reflectie en maatschappelijk beeld en
uitvoeringstoets
Voor de besluitvorming van 20 april 2021 is, naast het epidemiologisch
beeld en OMT-advies, opnieuw rekening gehouden met het maatschappelijk beeld volgens de inzichten van het Sociaal en Cultureel Planbureau
(SCP) en het Centraal Planbureau (CPB), reflecties op de maatregelen
volgens de inzichten van het SCP en de Ministeries van Financiën,
Economische Zaken en Klimaat en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (de
«Trojka») en met uitvoeringstoetsen op de maatregelen door andere
departementen, de gedragsunit van het RIVM, de Nationale Politie, de
veiligheidsregio’s en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.
Voor deze beelden, reflecties en uitvoeringstoets verwijs ik uw Kamer naar
de gepubliceerde Catshuisstukken van 18 april 2021.
Maatschappelijk beeld en reflectie SCP
De reflectie op de maatregelen van het SCP wijkt niet af van de reflectie
op de maatregelen voor het besluitvormingsmoment van 13 april 2021.
Dit door de korte tijd tussen beide besluitvormingsmomenten en het feit
dat de voorgelegde maatregelen grotendeels overeenkomen met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

6

pakket waarop destijds is gereflecteerd. Daarbij bouwt het SCP voort op
de reeds bekende nadelige gevolgen van het maatregelenpakket,
waaronder de avondklok, zoals die ook in eerdere adviezen door het SCP
zijn geschetst en bij eerdere wijzigingen van de Tijdelijke regeling
maatregelen COVID-19 (Trm) zijn toegelicht.
De maatregelen die zijn ingezet om het coronavirus te bestrijden, vragen
al gedurende lange tijd heel veel van mensen, waarbij de mentale
aspecten steeds zwaarder gaan wegen. Hoe langer de crisis duurt, des te
moeilijker het wordt. Het draagvlak neemt zichtbaar af in de samenleving
en het kabinet ziet de toenemende behoefte aan versoepelingen en het
krijgen van meer ruimte. Echter, door versoepelingen neemt het aantal
bewegingen toe en daarmee ook de druk op de openbare ruimte. Gepaard
met het afnemende draagvlak, kan dit leiden tot een hogere druk op de
handhaving volgens de Nationale Politie.
Uit zowel het beeld als de reflectie van het SCP komt het belang van
zekerheid en voorspelbaarheid van versoepelingen van de maatregelen
naar voren. Daarnaast moeten de versoepelingen op logica zijn
gebaseerd, dit komt de uitlegbaarheid ten goede. Een jojobeleid moet
worden voorkomen, omdat dit kan leiden tot verwarring en het
vertrouwen doet schaden, hetgeen een negatief effect heeft op het
maatschappelijk draagvlak en tevens de handhaving bemoeilijkt.
De avondklok wordt als een zware maatregel ervaren. De avondklok heeft
gevolgen voor het sociaal contact tussen mensen, met effect op het
sociaal en psychisch welbevinden. Voor sommigen zijn deze effecten
groot. Met name jongeren (15–24-jarigen) lijken te worden geraakt, omdat
wij weten dat juist zij normaal gesproken veel dagelijks persoonlijk
contact met vrienden hebben (ongeveer vier keer zoveel als 25+’ers).
Onbekend is of dat vooral in de avonduren is, maar met school en werk
overdag lijkt dat wel aannemelijk. Voor volwassenen met jonge kinderen,
een drukke baan of beide is er overdag beperkt ruimte voor sport en
ontspanning buiten de deur. Beide zijn belangrijk voor het psychisch
welbevinden en de fysieke gezondheid.
Ook de huidige bezoekersregeling trekt een zware wissel. Het beperkt het
persoonlijke contact tussen mensen. De helft van de mensen mist vooral
de intiemere sociale contacten erg: aanraking van mensen buiten hun
huishouden (denk aan volwassen kinderen of bejaarde ouders) en kleine
bijeenkomsten (zoals verjaardagen of koffieafspraken). Met name ouderen
zijn vaak alleenstaand en voelen zich sinds corona vaker eenzaam dan
ervoor. Bezoek van hun kinderen en hun partners is voor hen belangrijk.
Vooral nu oude ouderen veelal gevaccineerd zijn, is het moeilijk te
begrijpen als zij nog altijd het advies zouden krijgen om maar één
bezoeker per dag te ontvangen. Gegeven de grote behoefte aan deze
kleine ontmoetingen, adviseert het SCP er rekening mee te houden dat het
voor veel mensen niet te begrijpen zal zijn als op allerlei plaatsen grotere
hoeveelheden mensen samen mogen komen, maar men thuis slechts een
of twee mensen uit familie of vriendenkring mag ontvangen. De behoefte
aan contact is bovendien dusdanig groot dat het SCP verwacht dat
mensen de bezoekbeperking steeds minder zullen naleven. Dit wordt al
gedurende enige tijd bevestigd in het gedragsonderzoek van de
RIVM-gedragsunit.
Gezien onder andere de toename van studenten met een laag psychisch
welbevinden (eind 2020 1 op 3, waar dit voor corona 1 op 4 was5), is de
roep van het openen van het hoger onderwijs te begrijpen. Het fysiek
5

Rapport «Een jaar met Corona» | SCP (maart 2021).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

7

onderwijs draagt bij aan sociaal contact. Daarnaast werkt het wegvallen
van praktisch onderwijs in het beroepsonderwijs demotiverend. Het strekt
tot de aanbeveling om te zoeken naar manieren waarop leerlingen en
studenten zo veel mogelijk fysieke lessen kunnen volgen. Een dag(deel)
per week les biedt bijvoorbeeld weinig verlichting voor de eenzaamheid,
en is waarschijnlijk ook niet voldoende om leerachterstanden bij te
werken. Het SCP herhaalt dat ruimere mogelijkheden voor het geven en
volgen van onderwijs de hoogste prioriteit moet hebben.
Volgens het SCP hebben versoepelingen in de detailhandel en horeca
vanuit economisch oogpunt prioriteit. Door de sociaal-maatschappelijke
en economische crisis worden ook ondernemers hard geraakt. Met name
zelfstandigen hebben een (soms forse) inkomensachteruitgang meegemaakt. Daarnaast stegen de zorgen over baanverlies in de toekomst
vooral onder deze groep. Zelfstandig ondernemers vormen een (deels)
nieuwe risicogroep voor een laag psychisch welbevinden vanwege angst
voor verlies van werk en inkomen. Ook noemt het SCP dat de daling in het
draagvlak en de naleving niet kan worden weggezet als onwil of
maatschappelijk onbehagen, maar dat een onderscheid dient te worden
gemaakt tussen mensen die zich niet aan de gedragsregels kunnen
houden en mensen die dat niet willen of het risico ervan minder inzien.
Sociaal-maatschappelijke en economische reflectie Trojka
Volgens de sociaal-maatschappelijke en economische reflectie van de
Ministeries van SZW, EZK en Financiën is uitstel van versoepelingen in
afwachting van de ontwikkelingen kostbaar. Het is van belang om
consistent te blijven met eerdere versoepelingen en dat de in het
openingsplan voorgenomen stappen niet verder worden uitgesteld zonder
zwaarwegende reden. De Trojka geeft aan dat het opheffen van maatregelen met permanente schade prioriteit zouden moeten hebben, zeker als
deze schade niet gemakkelijk kan worden gecompenseerd met flankerend
beleid. Vanuit sociaalmaatschappelijk en economisch perspectief pleit dit
voor het zo spoedig mogelijk volledig openen van het onderwijs. Het gaat
dan niet alleen om het bieden van ruimte aan het hoger onderwijs, maar
ook om meer fysiek onderwijs in het voortgezet onderwijs en het MBO.
Afstandsonderwijs heeft een negatieve impact op onderwijsprestaties en
kansengelijkheid. Doordat minder menselijk kapitaal wordt opgebouwd
gaat dit gepaard met negatieve permanente effecten voor de economie.
Volledig fysiek onderwijs in het voortgezet onderwijs vergt dat de
1,5-meter-norm daar ten minste direct na de meivakantie op een verantwoorde wijze wordt losgelaten. Kinderen tot zeventien jaar hoeven nu
buiten het onderwijs ook onderling geen 1,5-meter afstand aan te houden.
Ook geven zij aan dat ruimte voor binnensport en detailhandel van belang
is. Het beperken van mogelijkheden om te sporten kan immers tot een
permanente verslechtering van levensstijl leiden. En de sluiting van
detailhandel zet, naast de sociaalmaatschappelijke en economische
effecten de vitaliteit van binnensteden onder druk.
Tot slot brengen zij naar voren dat het zo snel mogelijk heropenen zowel
voor de maatschappij als geheel als voor door maatregelen geraakte
individuen enorme baten heeft. De economische baten van heropening
zijn groot, de economische schade verdwijnt namelijk niet door steun.
Alleen degene die de schade draagt verandert erdoor. Enkele weken open
of dicht kunnen ook op individueel niveau een groot verschil maken. Veel
ondernemers lopen op hun laatste benen, en elke week langer uitstel
vergroot het risico op faillissementen en economische schade.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

8

Geleerde lessen en handhaving
Een voorwaarde voor versoepelingen van de maatregelen is dat er
afspraken met sectoren zijn gemaakt over de manier waarop de geldende
maatregelen worden uitgevoerd. Zo is er met de detailhandel een
«Afsprakenkader naleving en handhaving verantwoord winkelen»
inclusief oplegger overeengekomen en met de horecasector een «afsprakenkader heropening horeca», waarbij ook door de sector zelf een
protocol is opgesteld. Het implementeren van deze afspraken legt de basis
voor naleving. Het is aan de sector zelf, met steun van hun koepelorganisaties, hier een goede invulling aan te geven. Doel is dat de bezoekers
op een gemakkelijke en natuurlijke manier de corona regels kunnen
naleven. Toezicht en handhaving op deze protocollen zal voor een
belangrijk deel van gemeenten en de inspecties moeten komen. Het
kabinet is hierover in gesprek met het Veiligheidsberaad en de toezichthouders. Op openbare orde problematiek, excessen en sluitingen zullen
de boa’s en politie uiteraard blijven handhaven, waarbij de uiteindelijke
keuze voor prioriteiten en in te zetten middelen aan de lokale driehoek is.
In de zomer van 2020 hebben we ook al een aantal versoepelingen
doorgevoerd. Toen is gebleken dat versoepelingen ervoor zorgen dat
regels verder worden opgerekt en het steeds moeilijker wordt om de
(basis)regels na te blijven leven. Ook was zichtbaar dat iedereen zich de
eerste weken keurig aan de randvoorwaarden bij versoepelingen hield,
maar dat die randvoorwaarden al snel steeds minder werden nageleefd.
In de afsprakenkaders is overeengekomen dat er ook op langere termijn
consequent zal worden blijven gekeken naar de naleving van de afspraken
door de sectoren zelf. Hier zal ook overleg tussen het kabinet en de
koepels over blijven plaatsvinden.
Maatregelen
Het kabinet heeft vandaag besloten om per 28 april 2021 behoedzaam en
gereguleerd tot uitvoering van stap 1 uit het openingsplan over te gaan.
Het OMT heeft de effecten doorgerekend van de versoepelingen van stap
1 met drie verschillende ingangsdata. Op basis hiervan geeft het OMT aan
dat het tijdstip van de invoering van deze versoepelingen de hoogte en
het tijdstip van de piek niet langer lijkt te beïnvloeden, maar hoe later deze
versoepelingen worden doorgevoerd, hoe sneller en steiler de daling zal
zijn conform de modellering. Het OMT adviseert daarom vanuit het
oogpunt van epidemiologische zekerheid pas tot de eerste stap van
versoepelingen over te gaan nadat is vast komen te staan dat de piek
achter ons ligt.
Daar staat tegenover dat de maatschappelijke en economische gevolgen
van de ingrijpende maatregelen van de lockdown, die al een aanzienlijke
tijd noodzakelijk zijn gebleken, steeds zwaarder wegen voor de samenleving en de economie. De behoefte aan versoepelingen is groot en neemt
alleen maar toe en het draagvlak voor de maatregelen en de handhaving
daarvan staan onder druk.
Het kabinet hecht groot belang aan het advies van het OMT en onderkent
de waarde die het OMT toekent aan zekerheid vanuit epidemiologisch
perspectief. Tegelijkertijd kent het kabinet op dit ogenblik een groot
gewicht toe aan het maatschappelijke en economische belang dat is
gediend bij de eerste stap van openstelling onder voorwaarden op 28 april
2021. Daarbij speelt een rol dat in de prognose van het OMT de hoogte
van de piek van de derde golf niet meer lijkt te worden beïnvloed door het
exacte moment waarop de eerste stap van het openingsplan wordt gezet.
Bovendien acht het kabinet door vaccinaties en de opgebouwde groep-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

9

simmuniteit het risico dat een daling in het aantal ziekenhuisopnames
wordt gevolgd door een sterke opleving kleiner.
Met dit besluit komt per de ochtend van 28 april een einde aan de
avondklok, wordt het thuisbezoekadvies versoepeld naar maximaal 2
personen per dag, mogen buitenterrassen beperkt open, en kan de
niet-essentiële detailhandel open onder voorwaarden. Per 26 april wordt 1
dag per week fysiek hoger onderwijs mogelijk, De versoepelingen binnen
stap 1 en 2 van het openingsplan richten zich op het loslaten van
(verzwarende) maatregelen binnen risiconiveau 4 van de routekaart die
grote maatschappelijke impact hebben. Met de specifieke voorwaarden
die aan de versoepelingen worden gesteld, doen we dit proces zo
gecontroleerd mogelijk. Ik realiseer me dat bij andere sectoren en
branches de behoefte aan versoepelingen onverminderd groot blijft. De
weg naar de opening van de samenleving moet echter stapsgewijs
gebeuren, waarbij moet worden gewogen en gekozen. Deze besluitvorming wordt onderstaand toegelicht. Besluitvorming over stap 2 is, mits
de cijfers dit toelaten, voorzien voor maandag 3 mei 2021.
Beëindiging avondklok en verruiming thuisbezoekadvies
Het kabinet heeft besloten om de avondklok per 28 april 2021 04.30 uur te
beëindigen en het daaraan gekoppelde thuisbezoekadvies wordt ook
verruimd. Het advies om «per dag max. 1 persoon op bezoek en per dag
max. 1 keer op bezoek te gaan» wordt verruimd naar «per dag max. 2
personen op bezoek en per dag max. 1 keer op bezoek».
Toestaan fysiek hoger onderwijs (hbo en wo).
Studenten in het hoger onderwijs kunnen vanaf 26 april 2021 weer één
dag per week fysiek onderwijs volgen. Daarbij worden de bestaande
basismaatregelen gehandhaafd, zoals het blijven houden van de 1,5 meter
afstand. Voor het hoger onderwijs geldt de openstelling voor één dag per
week per student, in aanvulling op de reeds bestaande uitzonderingen op
thuisonderwijs, namelijk voor het afleggen van examens en tentamens,
ondersteuning van kwetsbare studenten en praktijkonderwijs. Daarnaast
worden, zoals eerder aangekondigd, zelftesten beschikbaar gesteld in het
hoger onderwijs, zodat studenten en docenten zichzelf preventief kunnen
testen. De preventieve inzet van zelftesten kan ertoe leiden dat een
besmetting bij een student of docent (eerder) gesignaleerd wordt,
waardoor voorkomen wordt dat het virus ongemerkt verder wordt
verspreid. Dit kan een positief effect hebben op het epidemiologische
beeld. Het doen van een zelftest is op vrijwillige basis. Het kunnen
overleggen van een negatief testresultaat is niet voorwaardelijk voor
toegang tot de instelling of voor de deelname aan fysiek onderwijs.
Per 28 april 2021 wordt het toegestaan voor alle onderwijssectoren om
publieke plaatsen als externe locaties voor onderwijsactiviteiten te
gebruiken. Hiermee krijgen instellingen de gelegenheid om de onderwijscapaciteit met inachtneming van de 1,5m norm te laten groeien.
Daarnaast mogen ook per 28 april 2021 bibliotheken van onderwijsinstellingen voor zelfstudie geopend worden.
Opening buitenterrassen 12:00u – 18:00u
Het kabinet heeft besloten dat de buitenterrassen van eet- en drinkgelegenheden (m.u.v. sportkantines) vanaf 28 april 2021 tussen 12:00 uur en
18:00 uur weer kunnen worden geopend. Dit besluit gaat gepaard met een
aantal voorwaarden, die maken dat deze stap veilig kan worden uitgevoerd. Terrassen moeten zich in de buitenlucht bevinden (niet in foodhall

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

10

of overdekt winkelcentrum, dus aan de bovenzijde of aan drie zijden
geopend). Ook mogen maximaal 50 gasten plaats nemen op het terras.
Daarnaast dient het personeel een gezondheidscheck uit te voeren, dient
het personeel bezoekers te vragen om contactgegevens beschikbaar te
stellen ten behoeve van bron- en contactonderzoek, is er sprake van een
verplichte zitplaats, mogen er geen zelfbediening of onnodige verplaatsingen plaatsvinden en is reservering verplicht. De reservering mag aan
de deur gemaakt worden. Wel is de ondernemer verplicht het bezoek zo te
organiseren dat er geen oploop van publiek ontstaat. Ondernemers
mogen reserveringen aannemen voor maximaal twee personen, met
uitzondering van kinderen t/m 12 jaar en personen woonachtig op
hetzelfde adres. Tevens mogen zij maximaal twee personen per tafel op
het terras plaatsen en dienen deze personen op anderhalve meter afstand
van elkaar zitten. Daarbij kunnen kuchschermen tussen tafels dienen als
alternatief voor de 1,5 meter norm. Bezoekers mogen wel binnen het toilet
en de garderobe gebruiken en binnen betalen mits men een mondkapje
draagt. Er mag geen entertainment op of rondom het terras plaatsvinden.
Detailhandel en warenmarkten
Per 28 april worden de maatregelen voor de niet- essentiële detailhandel
en warenmarkten versoepeld. Voor toegang tot de detailhandel hoeft niet
langer gereserveerd te worden, ook kan de warenmarkt voor non-food per
28 april 2021 onder voorwaarden geopend worden. Bij de openstelling
van de detailhandel en de warenmarkt moet rekening zijn gehouden met
de 1,5m norm. Het maximum aantal personen wordt daarbij, in het geval
van de niet-essentiële detailhandel, bepaald op basis van de winkelvloeroppervlakte: twee personen per verdieping of 1 persoon per 25 m2. De
klant komt in beginsel alleen en in de winkel of op de markt is alleen de
hoogstnodige bezetting aan personeel aanwezig. De niet essentiële
detailhandel mag open tussen 06:00–20:00. Voor de essentiële detailhandel blijft de norm conform de protocollen 1 persoon per 10 m2 en
worden de reguliere openingstijden gevolgd, wel blijft het verbod voor
verkoop van alcohol na 20:00 uur van kracht.
Overige aanpassingen in maatregelenpakket
Het kabinet heeft besloten om een aantal aanpassingen middels de
regeling door te voeren:
Openstelling van locaties voor alle theorie-examens voor het
besturen van een vervoermiddel
Het kabinet opent per 28 april 2021 locaties voor theorie-examens voor
het besturen van een vervoermiddel. Door de voortschrijdende lockdown
ontstaan knelpunten door het niet kunnen afronden van het theorieexamen voor de rijbewijscategorieën A, AM of B. Het toestaan van
theorie-examens voor privévervoer is nodig om de eerdere hervatting van
praktijkexamens volledig te kunnen opstarten. Tevens wordt het weer
mogelijk dat theorie-examens worden afgenomen voor recreatievaart en
privévliegers.
Verhogen van max. aantal personen bij uitvaarten naar 100;
Het verlagen van het maximaal aantal personen bij uitvaarten is één van
de laatst genomen verzwaringen, die voor mensen zwaar weegt op naar
zijn aard eenmalige en niet planbare gebeurtenissen. Het kabinet heeft
daarom besloten om per 28 april 2021 het maximaal aantal personen bij
uitvaarten te verhogen van 50 naar 100.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

11

Onderwijs
Het kabinet heeft kennis genomen van het OMT advies met betrekking tot
het loslaten van 1.5 meter in het voortgezet onderwijs en betrekt dit bij het
eerstvolgende besluitvormingsmoment.
Vaccinatie
Surplus vaccins
Naar aanleiding van het plenaire debat op 15 april jl. (Handelingen II
2020/21, nr. 69, debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus heb
ik gesproken met de GGD over het te hanteren surpluskader in het
bijzonder voor de groep mensen met een medische indicatie en schrijnende gevallen. Ik vind het nog altijd van belang dat het surplus zo
optimaal mogelijk kan worden ingezet. Ook heb ik begrip voor de
logistieke vraagstukken bij het benutten van de enkele resterende vaccins
op een dag. Het is voorts begrijpelijk dat de GGD’en niet zelf een
beoordeling kunnen maken over wie, van deze specifieke groep, wel en
niet in aanmerking komt voor vaccinatie met het surplus en daarmee niet
zelf de triage zullen doen. Deze specifieke doelgroep is nu in het surpluskader opgenomen. Dit betekent dat wanneer GGD’en in een regio
afspraken kunnen maken met huisartsen of medisch specialisten, zij ook
deze doelgroep uit het surplus kunnen bedienen. Ik wijs er volledigheidshalve op dat hiermee binnen Nederland verschillen kunnen en mogen
ontstaan per GGD-regio, afhankelijk van de mogelijkheid om al dan niet
afspraken in de betreffende regio te maken. Ook de beoordeling van de
schrijnende gevallen door huisartsen en medisch-specialisten kan
verschillen.
Uitvoering vaccinatie groep 18- tot 60-jarigen met een medische
indicatie
In het debat op 15 april jl. heb ik uw Kamer toegezegd na de vaccinatie
van de meest kwetsbare groepen (de ouderen boven de 60 jaar en de
medische hoog-risicogroepen) zo snel mogelijk te willen starten met de
groep 18- tot 60-jarigen met een medische indicatie. Dit zijn de mensen
die ook jaarlijks worden uitgenodigd voor de griepprik. De uitvoering van
de vaccinaties van de mensen ouder dan 60 jaar en de medische
hoog-risicogroepen is inmiddels vergevorderd. Ik verwacht dat in de
tweede helft van mei alle 60-plussers en de mensen uit de medische
hoog-risicogroepen hun eerste prik hebben gehad.
Met het oog hierop heb ik nu gekeken op welke wijze de uitvoering van de
vaccinatie van de groep 18- tot 60-jarigen met een medische indicatie zo
snel mogelijk kan worden gestart. Het tempo van vaccineren gaat naar
verwachting omhoog, maar blijft uiteraard altijd afhankelijk van
leveringen van de vaccins.
Tot nu toe was afgesproken dat de groep 18- tot 60-jarigen met een
medische indicatie gevaccineerd zou worden door de huisartsen.
Huisartsen zijn immers goed bekend met deze doelgroep en alleen zij
kunnen deze mensen selecteren. Ik zie echter dat de beoogde versnelling
het beste gerealiseerd kan worden door de mensen uit te nodigen voor
een vaccinatie in één van de ruim honderd GGD-vaccinatielocaties. De
logistiek en de infrastructuur van de GGD’en maken het mogelijk dat deze
groep dan eerder gevaccineerd kan zijn. Tegelijkertijd vermindert dit de
belasting op de reguliere zorg die de huisartsen leveren.
Met de Landelijke Huisartsenvereniging (LHV), GGD GHOR Nederland en
het RIVM heb ik bekeken welke werkwijze het meest efficiënt is en wat
hiervoor nodig is. In onderling overleg zijn wij tot de conclusie gekomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

12

dat huisartsen en GGD’en de vaccinatie van de 18- tot 60-jarigen met een
medische indicatie gezamenlijk oppakken, waarbij ieder zijn eigen
expertise inbrengt. De huisartsen zullen de benodigde selectie en het
uitnodigen van de mensen doen, waarna men zich kan aanmelden voor
een vaccinatie bij de GGD.
Voor de GGD’en betekent deze afspraak een aanvullende opgave doordat
zij een groep van ongeveer 1 miljoen mensen extra gaan vaccineren. In de
komende periode zullen GGD’en ook starten met de grote groep 18- tot
60-jarigen zonder een medische indicatie. GGD’en gaan dus in dit tweede
kwartaal flink opschalen. Ik vraag de GGD’en wat het vaccineren van deze
aangevulde groep betekent voor de benodigde capaciteit bovenop de al
ingezette opschaling naar 1,5 miljoen vaccinaties per week.
De huisartsen vraag ik om zich aan te bieden voor een bijdrage aan het
medisch toezicht op de vaccinatielocaties. Vanwege deze uitbreiding van
de aantallen vaccinaties bij de GGD’en is aanvullend medisch toezicht
immers nodig.
Deze afspraak maakt het mogelijk het vaccineren van de groep 18- tot
60-jarigen met een medische indicatie te starten bij de eerstvolgende
gelegenheid na de groep 60-plussers. Naar verwachting zal vanaf mei
gestart worden met het maken van afspraken voor de hele groep van 59
jaar en jonger. De eerste mensen van de groep 18- tot 60-jarigen met een
medische indicatie zullen in de loop van de eerste week van mei een
uitnodiging ontvangen om een afspraak te maken voor vaccinatie op een
GGD-locatie. Het naar voren halen van deze groep vergt een aanpassing
van het uitnodigingsproces. Hierdoor is het mogelijk dat al enkele
59-jarigen zonder medische indicatie een afspraak kunnen maken. Ik ben
blij dat de huisartsen en de GGD’en samen de schouders eronder gaan
zetten, waardoor de groep met een medische indicatie zo snel als mogelijk
kan worden gevaccineerd.
Uitkomst onderzoek EMA naar eventuele bijwerkingen
Janssen-vaccin
Op 14 april jl. heb ik u geïnformeerd dat ik het besluit over de inzet van het
Janssen-vaccin aanhoud, totdat meer bekend is over het onderzoek van
het Europees Medicijnagentschap (EMA). Vaccin-ontwikkelaar Janssen
heeft Nederland immers, net als andere Europese landen, verzocht om de
geleverde Janssen-vaccins nog niet in te zetten. In de Verenigde Staten,
waar het Janssen-vaccin al langer wordt gebruikt, loopt een onderzoek
naar meldingen van ongewone bloedstollingen, in combinatie met een
verlaagd aantal bloedplaatjes. Ook het EMA bestudeert de meldingen uit
de VS.
Vandaag heeft het geneesmiddelenbewakingscomité PRAC van het EMA
geconcludeerd dat een waarschuwing over ongewone bloedstolsels met
een verlaagd aantal bloedplaatjes zou moeten worden toegevoegd aan de
productinformatie van het Janssen-vaccin. Daarnaast heeft het PRAC
geconcludeerd dat deze gebeurtenissen geclassificeerd zouden moeten
worden als zeer zeldzame bijwerkingen van het vaccin.
Tot nu toe zijn er 8 meldingen bekend in de Verenigde Staten van ernstige
gevallen van ongewone bloedstolsels met een verlaagd aantal bloedplaatjes, waarvan één fataal afliep. Tot en met 16 april zijn meer dan 7
miljoen mensen in de Verenigde Staten gevaccineerd met het Janssenvaccin. Alle 8 meldingen betroffen mensen jonger dan 60 jaar, in de
meeste gevallen vrouwen, die dit beeld kregen binnen 3 weken na
vaccinatie. Op basis van de beschikbare gegevens zijn geen specifieke
risicofactoren gevonden. Het PRAC gaf aan dat het ziektebeeld bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

13

beoordeelde gevallen vergelijkbaar was met het zeer zeldzame ziektebeeld
dat ook is gezien na vaccinatie met het AstraZeneca-vaccin.
Het aantal tot nu toe gemelde gevallen van dit beeld is dermate klein dat
deze op dit moment geen aanleiding geven voor een nader besluit over
het beperken van de inzet tot specifieke doelgroepen. Ik heb hierover
overleg gehad met de voorzitter van de Gezondheidsraad, het College ter
Beoordeling van Geneesmiddelen, en het OMT/tevens directeur CIb RIVM.
Ik heb daarop besloten het Janssen-vaccin vanaf morgen beschikbaar te
stellen zonder verdere leeftijdsbeperking. Gegeven de zeer beperkte
beschikbare informatie over deze gevallen op dit moment, en daarmee het
niet-beschikbaar zijn van een basis voor een nadere wetenschappelijke
beoordeling van de feiten, kies ik ervoor om op dit moment geen
aanvullend advies te vragen aan de Gezondheidsraad over de inzet van
het Janssen-vaccin. De situatie is dan ook anders dan bij het AstraZenecavaccin: hoewel de aard van de betreffende bijwerkingen volgens het EMA
vergelijkbaar is, valt op basis van het geringe aantal gemelde gevallen
over de incidentie na vaccinatie met het Janssen-vaccin nog niet veel te
zeggen.
Bij het AstraZeneca-vaccin daarentegen benoemt de Gezondheidsraad dat
het risico op sterfte door deze bijwerking voor jongere mensen ongeveer
even groot of zelfs groter is dan het risico op sterfte als gevolg van
COVID-19. Zoals ik ook in mijn brief van 13 april jl.6, heb aangegeven is
om die reden gekozen het vaccin van AstraZeneca niet bij mensen jonger
dan 60 in te zetten, ook omdat er alternatieven beschikbaar zijn. Mocht er
nieuwe informatie beschikbaar komen, dan kan dit aanleiding vormen de
Gezondheidsraad alsnog om advies te vragen.
Voor de uitvoering van de vaccinatiestrategie betekent het dat we nog
steeds op het schema liggen om iedereen die dat wil in ieder geval begin
juli een eerste vaccinatie aan te bieden.
Caribisch Nederland
De gezaghebber van Bonaire heeft op 18 maart 2021 een noodverordening afgekondigd, waarmee onder meer een avondklok is ingesteld.
Deze is per 31 maart 2021 opgenomen in de Tijdelijke regeling maatregelen COVID-19 Bonaire en loopt tot en met 28 april. De avondklok zal met
één week worden verlengd wegens de aanhoudende druk op de zorg. De
avondklok blijkt, in samenhang met de overige maatregelen die Bonaire
momenteel treft, effectief in het naar beneden brengen van het aantal
besmettingen. Ondertussen schaalt Bonaire de vaccinatiecampagne op.
Uitgangspunt is om voor het einde van de maand alle volwassenen die
dat willen een eerst vaccinatie toegediend te hebben. Om het aantal
besmettingen in de tussentijd verder naar beneden te brengen is het van
belang om de strikte maatregelen – inclusief de avondklok – vooralsnog te
verlengen.
Op Saba en Sint Eustatius zijn er al een aantal maanden geen actieve
casussen meer op de twee eilanden. Op Saba is momenteel 90% van de
volwassen bevolking tweemaal gevaccineerd. Op Sint Eustatius ligt dat
aantal op ongeveer 40% van alle volwassenen. Dit percentage zal in de
komende periode verder toenemen. De afwezigheid van het virus,
gecombineerd met de relatief hoge vaccinatiegraad op de beide eilanden
maken dat zowel Saba als Sint Eustatius voorzichtig een aantal maatregelen versoepelen. Het inreisbeleid zal vooralsnog echter strikt blijven. In
een brief aan uw Kamer op 20 januari 20217 is de verplichting om te
6
7

Kamerstuk 25 295, nr. 1105.
Kamerstuk 25 295, nr. 912.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

14

beschikken over een negatieve testuitslag van een sneltest aangekondigd.
Hierbij is aangegeven dat deze in werking trad vanaf 23 januari 2021 voor
reizigers per vliegtuig en schip. Deze maatregel geldt totdat verplichte
quarantaine voor reizigers is ingeregeld. Wanneer er aanleiding toe is kan
het kabinet de maatregel ook tussentijds heroverwegen. Omdat zowel
Saba als Sint Eustatius een strikt quarantainebeleid voeren, zoals
geadviseerd in het 96e OMT-advies deel 28, geeft het RIVM aan dat het
verantwoord is de negatieve testuitslag van een sneltest niet langer te
verplichten. De antigeentestverplichting wordt daarom uit de Tijdelijke
regeling maatregelen COVID-19 Saba en Sint Eustatius gehaald.
Publicatie Catshuisstukken
In de brief van 8 december jl9. heeft het kabinet aangegeven de presentaties die voorliggen in de informele overleggen over de coronacrisis in
het Catshuis openbaar te maken. De stukken worden op de website10 van
rijksoverheid gedeeld voor zover daar geen zwaarwegende belangen11 in
de weg staan. Hier zijn vanaf heden ook de stukken die besproken zijn in
het Catshuis dd. 18 april 2021 raadpleegbaar.
Toezegging informeren per SMS
In het Kamerdebat van donderdag 15 april heeft de heer Dassen gevraagd
om te kijken of het kabinet naar Noors voorbeeld de burgers per sms kan
informeren over de inhoud van de maatregelen. Het kabinet wil deze
suggestie niet overnemen. Met de huidige inzet van de communicatieinstrumenten bereiken we het grootste deel van de samenleving. Op basis
van recent campagne-effect blijkt dat zo’n 89% van de bevolking bereikt
wordt met de campagne. Dat komt ook omdat het kabinet naast de
algemene publieksvoorlichting ook veel inzet pleegt om specifieke
doelgroepen van mensen te bereiken, zoals laaggeletterden en anderstaligen. Daarnaast is rijksoverheid.nl vanaf het begin van de crisis gebruikt
als centrale website voor alle informatie over de maatregelen. Onderzoek
maakt duidelijk dat de meeste Nederlanders goed op de hoogte zijn van
de inhoud van de maatregelen. Een extra kanaal van informeren draagt
naar verwachting nauwelijks bij aan een hoger kennisniveau van de
maatregelen. Daarnaast ziet het kabinet ook een uitvoerings- en een
privacy probleem. De Nederlandse overheid heeft niet de beschikking
over de mobiele telefoonnummers van haar burgers. Zover de overheid
deze nummers wel heeft omdat mensen daarvoor permissie hebben
gegeven, kunnen deze nummers niet zonder meer worden ingezet voor
andere doelen dan waarvoor ze zijn geregistreerd.
De overheid kan wel een NL-alert uit laten gaan. Dit is echter een
bijzonder instrument en kan alleen worden ingezet als er een acute
noodsituatie is. Dit is een heel ingrijpend communicatiemiddel, waarbij
burgers zich niet kunnen onttrekken aan communicatie van de overheid.
Het kabinet is van mening dat dit met grote terughoudend moet worden
ingezet.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

8

Bijlage bij Kamerstuk 25 295, nr. 912.
Kamerstuk 25 295, nr. 771.
10
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-tijdlijn/uitgelicht-catshuisstukken/
openbaarmaking-catshuisstukken.
11
Hierbij is onder meer te denken aan derden belang, het belang van de staat, de persoonlijke
levenssfeer en de internationale betrekkingen.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 295, nr. 1135

15