Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet

1

Inhoudsopgave
HET BESLUIT TOT VERLENING VAN DE CONCESSIE.......................................4
HOOFDSTUK I: DEFINITIES .....................................................................................4
Artikel 1: Definities .......................................................................................................4
HOOFDSTUK II: DUUR VAN DE CONCESSIE .......................................................5
Artikel 2: Inwerkingtreding en duur van de concessie ..................................................5
HOOFDSTUK III: CAPACITEIT.................................................................................5
Artikel 3: Capactiteitsrechten ........................................................................................5
HOOFDSTUK IV: BEDIENINGSPATROON EN KWALITEIT................................5
Artikel 4: Uitvoering HSL-Zuid diensten ......................................................................5
Artikel 5: Tarieven en vervoerbewijzen ........................................................................6
Artikel 6: Kwaliteit van het dienstenaanbod..................................................................7
Artikel 7: Prestatiemeting ..............................................................................................9
Artikel 8: Advies LOCOV ...........................................................................................10
Artikel 9: Ingroeiperiode..............................................................................................10
HOOFDSTUK V: INTERNATIONALE SAMENWERKING...................................10
Artikel 10: Samenwerking met NMBS en SNCF ........................................................10
HOOFDSTUK VI: WIJZIGINGSPROCEDURE........................................................10
Artikel 11: Wijziging wet- en regelgeving ..................................................................10
Artikel 12: Wijzigingsprocedure..................................................................................11
HOOFDSTUK VII: VERVAL OF INTREKKING VAN DE CONCESSIE..............12
Artikel 13: Verval van rechtswege ..............................................................................12
Artikel 14: Verzoek tot intrekking door HSA Beheer .................................................13
Artikel 15: Intrekking door de minister .......................................................................14
HOOFDSTUK VIII: CONTINUÏTEITSREGELING .................................................14
Artikel 16: Afloop concessieperiode ...........................................................................14
Artikel 17: Verlaten infrastructuur...............................................................................15
Artikel 18: Overname rollend materieel en overige bedrijfsmiddelen ........................15
HOOFDSTUK IX: INFORMATIEVERSTREKKING...............................................17
Artikel 19: Informatie ..................................................................................................17
HOOFDSTUK X: OVERIGE BEPALINGEN............................................................17
Artikel 20: Doel HSA Beheer ......................................................................................17
Artikel 21: Verzekeringen............................................................................................17
Artikel 22: Bijlagen......................................................................................................17
Artikel 23: Indexering..................................................................................................17
Artikel 24: Bekendmaking...........................................................................................18
ONDERTEKENING
BIJLAGE: Reistijden

2

DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT,
Overwegende dat de STAAT DER NEDERLANDEN en de naamloze vennootschap
HSA BEHEER N.V. op 5 december 2001 een concessieovereenkomst hebben
gesloten inzake de optimale ontwikkeling en exploitatie van het hogesnelheidsvervoer
over de HSL-Zuid Infrastructuur, waarbij de Staat zorg draagt voor de
beschikbaarstelling van de infrastructuur en HSA Beheer zorg draagt voor de
aanbieding van vervoersdiensten over de HSL-Zuid;
Overwegende dat in artikel 34, eerste lid, van de concessieovereenkomst is bepaald:
“Zodra daartoe, ingevolge het wetsvoorstel voor de nieuwe Spoorwegwet
(kamerstukken II 1999/2000, 27 482) en het wetsvoorstel voor de Concessiewet
personenvervoer per trein (Kamerstukken II 1999/2000, 27 216) de wettelijke
grondslag is geschapen, zal de Minister van Verkeer en Waterstaat aan HSA Beheer
overeenkomstig deze overeenkomst een concessie verlenen terzake van het vervoer
van personen per trein over de HSL-Zuid Infrastructuur, welke concessie, mits qua
condities gelijk aan deze Overeenkomst, HSA Beheer alsdan zonder voorbehoud zal
aanvaarden.”;
Overwegende dat deze wettelijke grondslag met ingang van 1 januari 2005 is
geschapen;
Gelet op de artikelen 20, eerste lid, 43c, tweede lid en 64, eerste lid, van de Wet
personenvervoer 2000;
Gehoord het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer (advies van
26 mei 2009) en ProRail (advies van 27 mei 2009);
Overwegende dat HSA Beheer N.V. deze concessie heeft aanvaard;
BESLUIT:
Aan HSA Beheer N.V., statutair gevestigd te Rotterdam en ingeschreven in het
handelsregister van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Utrecht onder
nummer 30177207, de volgende concessie te verlenen:

3

HOOFDSTUK I: DEFINITIES
Artikel 1: Definities
In deze concessie wordt verstaan onder:
a.
aanvangsdatum:1 juli 2009;
b.
bedieningspatroon: het in artikel 4.2 bedoelde bedieningspatroon;
c.
beheerder: de instantie(s) of onderneming(en) die door de Minister belast
word(t)(en) met onder meer de aanleg en het onderhoud van, en het toewijzen
van capaciteitsrechten op de HSL-Zuid infrastructuur overeenkomstig artikel 2
sub h richtlijn 2001/14/EG. Voorts int de beheerder de gebruiksvergoeding;
d.
binnenlands vervoer: een dienst tussen twee in Nederland gelegen stations
waarbij het station van vertrek en eindbestemming van de reiziger in Nederland
zijn gelegen;
e.
binnenlandse trein: een trein die uitsluitend op Nederlands grondgebied rijdt;
f.
capaciteitsrecht: het recht voor een bepaalde periode voor bepaalde
spoorweginfrastructuur gevraagde treinpaden te plannen conform artikel 2 sub
(g) van Richtlijn 2001/14/EG;
g. diensten: treindiensten ten behoeve van openbaar vervoer van reizigers die door
HSA Beheer worden uitgevoerd op de HSL-Zuid infrastructuur;
h.
dienstregelingsjaar: door de beheerder vastgestelde periode van ongeveer een
jaar waarvoor de dienstregeling geldig is;
i.
gebruiksvergoeding: de vergoeding voor het gebruik van de HSL-Zuid
infrastructuur, ingevolge de heffingsbeginselen van Richtlijn 2001/14/EG;
j.
hogesnelheidsinfrastructuur: de hogesnelheids-spoorweginfrastructuur (i) tussen
Amsterdam en Rotterdam en (ii) tussen Rotterdam en de Nederlands-Belgische
grens en de aansluitingen daarvan op de conventionele spoorweginfrastructuur
(Railsystemen).
k. HSA Beheer: de naamloze vennootschap H.S.A. Beheer N.V.;
l.
HSL-Zuid diensten: de diensten die HSA Beheer uit hoofde van deze concessie
gerechtigd en verplicht is uit te voeren;
m. HSL-Zuid infrastructuur: de stations, de emplacementen, de conventionele
spoorweginfrastructuur en de hogesnelheidsinfrastructuur gelegen tussen
Amsterdam Centraal – via Schiphol, Rotterdam Centraal, Breda – en de
Nederlands-Belgische grens, met inbegrip van het traject van Den Haag Centraal
naar Rotterdam Centraal;
n.
HSL-Zuid stations: Amsterdam Centraal, Amsterdam Zuid, Schiphol, Rotterdam
Centraal, Breda Centraal en Den Haag Centraal;
o.
ingroeiperiode: de in artikel 9 bedoelde ingroeiperiode;
p. internationaal vervoer: openbaar grensoverschrijdend reizigersvervoer in
internationale treinen;
q.
internationale treinen: grensoverschrijdende treinen;
r.
LOCOV: Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer;
s.
minister: Minister van Verkeer en Waterstaat;
t.
opvolgende concessiehouder: de spoorwegonderneming die na de geldigheid
van deze concessie treindiensten zal gaan uitvoeren;
u.
specifieke wijziging: een in artikel 11.2 bedoelde wijziging;
v.
spoorweginfrastructuur: spoorwegen (weg bestemd voor verkeer over
spoorstaven of geleiderails) en daarbij behorende spoorweginfrastructuur zoals
bepaald in bijlage 1 onderdeel A van Verordening 2598/70/EG;

4

w.
x.
y.
z.

ticket: het vervoerbewijs (vergelijk artikel 8:87 BW);
ticketprijs: de ritprijs die de reiziger betaalt voor een vervoersdienst over de
HSL-Zuid infrastructuur;
treinpad: de infrastructuurcapaciteit die nodig is om een trein in een bepaald
tijdvak met een bepaalde snelheid tussen twee plaatsen te laten rijden;
wet: Wet personenvervoer 2000.

HOOFDSTUK II: DUUR VAN DE CONCESSIE
Artikel 2: Inwerkingtreding en duur van de concessie
2.1

De concessie treedt in werking op de aanvangsdatum.

2.2

De concessie vervalt vijftien jaren na de aanvangsdatum.

HOOFDSTUK III: CAPACITEIT
Artikel 3: Capaciteitsrechten
3.1

HSA Beheer zal aanvaarden dat de beheerder bij de jaarlijkse toewijzing van
capaciteitsrechten rekening houdt met de vaststelling van internationale
treintrajecten op de voet van artikel 4 van bijlage III bij richtlijn 2001/14/EG.

3.2

HSA Beheer zal zich inspannen om, tezamen met de beheerder en overige
spoorwegondernemingen, een effectief performance regime tot stand te
brengen met het doel punctualiteit en betrouwbaarheid van treindiensten te
verbeteren.

HOOFDSTUK IV: BEDIENINGSPATROON EN KWALITEIT
Artikel 4: Uitvoering HSL-Zuid diensten
4.1

De rechten en verplichtingen van HSA Beheer ter zake van de uitvoering van
de HSL-Zuid diensten vangen aan op de aanvangsdatum en gelden voor de
duur van de concessieperiode, tenzij in deze concessie uitdrukkelijk anders is
bepaald.

4.2

HSA Beheer zal de in onderstaand bedieningspatroon beschreven HSL-Zuid
diensten uitvoeren met inachtneming van de reistijden vermeld in bijlage 1:
a. ten aanzien van internationale treinen:
i. een dienst Amsterdam-Brussel: 26 treinen per richting, per dag, welke
zullen stoppen op de stations Schiphol Rotterdam Centraal en
Antwerpen, en waarvan tien treinen per richting per dag als
eindbestemming, respectievelijk vertrekpunt, Parijs zullen hebben;

5

ii. een dienst Den Haag-Rotterdam-Breda-Brecht-Antwerpen CentraalMechelen-Brussel Centraal-Brussel Zuid: acht treinen per richting, per
dag;
b. ten aanzien van binnenlandse treinen:
i. een dienst Amsterdam-Schiphol-Rotterdam: twee treinen per richting,
per uur, met een minimum van 32 treinen per dag;
ii. een dienst Amsterdam-Schiphol-Rotterdam-Breda: twee treinen per
richting, per uur, met een minimum van 32 treinen per dag.
4.3

HSA Beheer heeft de verplichting al het redelijke te doen om aansluitend op
de ingroeiperiode zestien treinen per dag per richting tussen Amsterdam en
Parijs te realiseren.

4.4

Op zaterdagen en zondagen, alsmede op algemeen erkende feestdagen
ingevolge de Algemene Termijnenwet, kan een van het vorige lid afwijkend
bedieningspatroon gelden.

4.5

HSA Beheer kan in een later stadium diensten starten vanaf Amsterdam Zuid.
Dit zal HSA Beheer te zijner tijd, naar eigen inzicht, in overleg met haar
internationale partners en de beheerder in de beschikbare ruimte inplannen.

4.6

De stations bedoeld in artikel 25, derde lid van de wet zijn de HSL-Zuid
stations.

4.7

HSA Beheer stelt één keer per jaar de dienstregeling voor het komend
dienstregelingsjaar vast en zendt deze tenminste twee maanden voor de
ingangsdatum aan de minister. Het is HSA Beheer toegestaan de
dienstregeling tussentijds te wijzigen. Structurele wijzigingen van de
dienstregeling door HSA Beheer worden tijdig vooraf meegedeeld aan de
minister. HSA Beheer informeert de reizigers op adequate wijze via de daartoe
geëigende informatiekanalen over de dienstregeling, de ingangsdatum ervan
en eventuele tussentijdse wijzigingen van de dienstregeling.

Artikel 5: Tarieven en vervoerbewijzen
5.1

HSA Beheer verkoopt aan iedere reiziger die dat wenst een ticket economy
class en vervoert iedere reiziger met een geldig ticket in de trein van diens
keuze, voor zover dit redelijkerwijs mogelijk is binnen de grenzen van
veiligheid en treincapaciteit.

5.2

Aan HSA Beheer zijn geen tariefsrestricties opgelegd. Wel zullen de
ticketprijzen in de economy class tijdens daluren concurrerend zijn met die
voor een zitplaats in de conventionele treindienst, met inachtneming van de
hogere kwaliteit van de HSL-Zuid diensten. Met ingang van het vijfde jaar
vanaf de Aanvangsdatum zullen de jaarlijkse prijsstijgingen voor tickets voor
binnenlands vervoer per herkomst/bestemming-relatie niet hoger zijn dan de
stijging van de consumenten prijs index voor de gezinsconsumptie van het jaar
plus twee procent.

6

5.3

HSA Beheer maakt de vervoervoorwaarden waartegen zij het vervoer verricht
alsmede de modellen van vervoerbewijzen die zij uitgeeft op adequate wijze
openbaar via de daartoe geëigende informatiekanalen.

5.4

a. HSA Beheer streeft naar de totstandkoming van een stelsel van
kaartintegratie met NS – op voor beide partijen redelijke voorwaarden
(prijzen en stelsels van kostenverrekening en afdrachten daaronder
begrepen) −, dat tenminste omvat:
- verkoop van geïntegreerde vervoersbewijzen die de reiziger aanspraak
geven op vervoersdiensten van zowel NS als HSA Beheer;
- gekoppelde distributie van vervoersbewijzen, al dan niet geïntegreerd;
- gekoppelde informatiesystemen.
b. Zolang HSA Beheer een dergelijk stelsel van kaartintegratie niet kan
overeenkomen met NS verkoopt en distribueert HSA Beheer
vervoersbewijzen die aanspraak geven op vervoersdiensten te leveren door
NS, een en ander tegen redelijke voorwaarden (prijzen en afdrachten
daaronder begrepen). HSA Beheer bepaalt in onderling overleg met NS
voor welke stations deze verplichting voor NS en voor welke stations deze
verplichting voor HSA Beheer zal gelden.
c. De onder a en b opgenomen voorschriften hebben uitsluitend betrekking
op ad hoc vervoersbewijzen waarvan de integratie, de verkoop en de
distributie over en weer kunnen worden gezien als faciliteiten zonder
welke HSA Beheer niet kan komen tot een verantwoorde en aan
commerciële en operationele eisen beantwoorde exploitatie van het
onderhavige vervoer – rekening houdende met de specifieke kenmerken
daarvan. Daartoe worden onder de marktomstandigheden bij
inwerkingtreding van deze concessie de loketverkoop van
vervoersbewijzen voor enkele reizen en retourreizen gerekend.

5.5

Indien en zodra een chipcard landelijk is ingevoerd in het openbaar vervoer,
zal deze chipcard worden gebruikt in de verkoop- en distributieprocessen van
HSA Beheer. HSA Beheer zal maatregelen treffen om reizigers vanuit het
buitenland te faciliteren.

Artikel 6: Kwaliteit van het dienstenaanbod
6.1

Het dienstenaanbod van HSA Beheer dient van een goede kwaliteit te zijn.
Voorts accepteert HSA Beheer onderstaande kwaliteitsnormen. Voor zover dat
slechts kan worden gerealiseerd in samenwerking met en/of de goedkeuring
van de Belgische of de Franse autoriteiten, NMBS of SNCF, zijn de
onderstaande kwaliteitsnormen onderworpen aan de vereiste samenwerking
met en/of met de goedkeuring van, deze partijen. Voorts kan het behalen van
onderstaande kwaliteitsnormen op de gebieden punctualiteit en
klanttevredenheid mede afhankelijk zijn van de kwaliteit van de HSL-Zuid
Stations op de volgende punten:

7

i. openbare ruimten, inclusief voorzieningen, en
ii. uitstraling van de stations.
6.2

HSA Beheer zal ernaar streven een zitplaats te bieden aan vrijwel al haar
reizigers.
• Door middel van zitplaatsreservering zullen alle internationale reizigers en
binnenlandse business class reizigers verzekerd zijn van een zitplaats.
• Economy class reizigers die gebruik maken van binnenlandse treinen
behoeven geen zitplaats te reserveren. In plaats daarvan zullen deze
reizigers de mogelijkheid hebben optimaal gebruik te maken van het “turn
up and go”-principe. Zij kunnen iedere trein nemen waarvoor zij een
geldig ticket bezitten (de toegang van binnenlandse reizigers tot
internationale treinen is onderworpen aan de uitkomst van de
onderhandelingen tussen HSA Beheer en NMBS en SNCF). De kans dat
deze economy class reizigers een zitplaats hebben dient tenminste 98%
procent te zijn, zelfs in de drukst bezette trein, op werkdagen, op het door
reizigers meest gebruikte traject (Schiphol-Rotterdam). Dit betekent dat
forensen die dagelijks de drukst bezette trein nemen, gemiddeld niet meer
dan een maal per maand behoeven te staan.

6.3

De punctualiteitsdoelstelling bedraagt 95%, voor zover toerekenbaar aan HSA
Beheer. Punctualiteit wordt uitgedrukt als het percentage (i) van de
binnenlandse diensten dat niet meer dan drie minuten later arriveert dan de in
de alsdan geldende dienstregeling aangegeven aankomsttijden en (ii) van de
internationale diensten dat niet meer dan vijf minuten later arriveert dan de in
de alsdan geldende dienstregeling aangegeven aankomsttijden. HSA Beheer
zal door middel van maatregelen in haar totale proces er voor zorgen dat zij
niet meer dan vijf procent dispunctualiteit veroorzaakt. Het betreft hier
dispunctualiteit die aan de HSA Beheer toerekenbaar is als direct of indirect
gevolg van onvoldoende beschikbaarheid van rijdend personeel en rollend
materieel in kwantitatieve en in kwalitatieve zin.

6.4

Het percentage uitgevallen treinen volgens de alsdan geldende dienstregeling
zal minder dan 0,5% zijn, voor zover aan HSA Beheer toe te rekenen.

6.5

HSA Beheer zal door middel van een klantvriendelijk systeem een vergoeding
aanbieden aan haar reizigers, ter compensatie van aan HSA Beheer
toerekenbare vertragingen.
Deze vergoeding bedraagt voor binnenlands vervoer:
i. 50% van de ticketprijs voor vertragingen vanaf 15 minuten,
ii. 100% van de ticketprijs voor vertragingen vanaf 30 minuten.
Deze vergoeding bedraagt voor internationaal vervoer:
i. 20% van de ticketprijs voor vertragingen vanaf 30 minuten;
ii. 50% van de ticketprijs voor vertragingen vanaf 60 minuten, en
iii. 100% van de ticketprijs voor vertragingen vanaf 120 minuten.

6.6

HSA Beheer houdt in het bijzonder rekening met reizigers met een
lichamelijke functiebeperking:
8

•
•

Bij het opstellen van de definitieve specificaties voor de bestelling van
rollend materieel zal HSA Beheer rekening houden met de noden van
reizigers met een lichamelijke functiebeperking.
HSA Beheer zal overeenkomsten sluiten met relevante partijen teneinde de
toegang tot de treinen, met inbegrip van het in- en uitstappen, te
vergemakkelijken voor reizigers met een lichamelijke functiebeperking.

6.7

HSA Beheer zal zich inspannen teneinde het gevoel van veiligheid van
reizigers te vergroten. De volgende normen zijn van toepassing:
• de treinen zullen behoorlijk verlicht zijn;
• reizigers kunnen in nieuw materieel in geval van nood de hulp-knop
bereiken en kunnen onmiddellijk en direct spreken met een steward;
• iedere internationale reiziger krijgt gedurende de reis minstens één keer
persoonlijke aandacht van een steward (voor binnenlandse reizigers is dit
een streven, geen norm).

6.8

De klanttevredenheid (uitgedrukt als het percentage van de geënquêteerde
reizigers dat het dienstenaanbod waardeert met tenminste zeven op een schaal
van één tot tien ) zal tenminste 80% bedragen. HSA Beheer onderzoekt iedere
drie maanden de klanttevredenheid op onderstaande gebieden en rapporteert
daaromtrent elk kwartaal aan de minister met kopie aan het LOCOV;
- punctualiteit;
- zitplaatskans;
- reisinformatie;
- sociale veiligheid als bedoeld in artikel 6.7;
- klantvriendelijkheid;
- reinheid van interieur en exterieur van de trein.

Artikel 7: Prestatiemeting
7.1

HSA Beheer zal iedere drie maanden aan de minister rapporteren omtrent de
kwaliteitsnormen zoals in artikel 6 bepaald. HSA Beheer verstrekt een kopie
van deze rapportages aan LOCOV.

7.2

Indien aan het einde van een kalenderjaar blijkt dat de in artikel 6 bepaalde
normen niet zijn behaald en sprake is van een structurele afwijking van die
normen, krijgt HSA Beheer de gelegenheid binnen het volgende kalenderjaar
de prestaties op het niveau van de gestelde normen te brengen, met
inachtneming van artikel 12. Indien dit niet gerealiseerd is en HSA Beheer niet
kan aantonen dat dit niet aan haar is toe te rekenen, kan de minister – te zijner
keuze – aan HSA Beheer vanaf dat moment een last onder dwangsom
opleggen van maximaal € 5 miljoen per kwartaal waarin de normen niet
gehaald worden (waarbij de minister bij de vaststelling van de hoogte van de
dwangsom de mate van het niet voldoen aan de normen door HSA Beheer zal
meewegen), dan wel deze concessie intrekken.

9

Artikel 8: Advies LOCOV
HSA Beheer zal advies vragen aan het LOCOV inzake de volgende
onderwerpen, voor zover zij samenhangen met vervoer in binnenlandse
treinen:
• toegang tot de treinen van reizigers met een lichamelijke functiebeperking,
met inbegrip van het in- en uitstappen, en specifieke materieel-eisen ten
behoeve van deze reizigers;
• sociale veiligheid, als bedoeld in art. 6.7;
• tariefswijzigingen en tarief-ontwikkeling;
• opzet klanttevredenheidsonderzoek;
• afwijkingen in het bedieningspatroon op zaterdagen, zondagen en
feestdagen;
• de overige onderwerpen genoemd in artikel 31 van de wet en in artikel 33
van het Besluit personenvervoer 2000.

Artikel 9: Ingroeiperiode
9.1

Met betrekking tot binnenlands treinen is de ingroeiperiode twee jaar voor de
volledige realisatie van het bedieningspatroon. Vanaf aanvangsdatum zal er
minimaal een maal per richting per uur worden gereden voor zowel de Dienst
Amsterdam-Rotterdam, als voor de Dienst Amsterdam-Breda. Tevens zal
HSA Beheer zich inspannen om tijdens de ingroeiperiode in de spits reeds
twee treinen per uur voor beide diensten te realiseren.

9.2

Met betrekking tot de internationale treinen zal HSA Beheer streven naar een
ingroeiperiode van twee jaar voor de volledige realisatie van het
bedieningspatroon. Hierbij geldt het huidige niveau als uitgangspunt voor het
aantal internationale treinen bij aanvangsdatum.

HOOFDSTUK V: INTERNATIONALE SAMENWERKING
Artikel 10: Samenwerking met NMBS en SNCF
HSA Beheer is verantwoordelijk voor de benodigde samenwerking met
NMBS en SNCF.

HOOFDSTUK VI: WIJZIGINGSPROCEDURE
Artikel 11: Wijziging wet- en regelgeving
11.1

Tenzij deze concessie anders bepaalt ten aanzien van specifieke wijzigingen
blijven de gevolgen van wijzigingen in wet- en regelgeving en/of de
ontwikkeling en uitvoering van overheidsbeleidop nationaal, supra-nationaal
en internationaal niveau, voor rekening en risico van HSA Beheer.

10

11.2

Als een specifieke wijziging in wet- en regelgeving worden slechts
aangemerkt jegens HSA Beheer discriminatoire wijzigingen in wet- en
regelgeving en handelingen van de overheid die uitsluitend betrekking hebben
op de hogesnelheidsinfrastructuur en/of de HSL-Zuid diensten, en die leiden
tot hogere kosten of verminderde opbrengsten aan de zijde HSA Beheer en die
niet kunnen worden doorberekend in de ticketprijs.

11.3

Indien zich een specifieke wijziging voordoet, dan wel indien een specifieke
wijziging op korte termijn valt te verwachten, zal de minister HSA Beheer zo
spoedig mogelijk berichten en is HSA Beheer gerechtigd aan de minister
schriftelijk bericht te doen van haar mening omtrent de specifieke wijziging en
de voorzienbare gevolgen daarvan, waarbij zij (voor zover van toepassing)
tevens aangeeft:
a. noodzakelijke en/of dringend gewenste wijzigingen in de HSL-Zuid
diensten;
b. of de specifieke wijziging noopt tot wijziging van één of meer bepalingen
van deze concessie;
c. of, en zo ja in welke mate, de noodzaak bestaat aan HSA Beheer
ontheffing te verlenen van een of meer voorschriften in deze concessie;
waarbij de minister gerechtigd is tot verificatie van deze gegevens.

11.4

De minister treedt zo spoedig mogelijk na de verzending van een mededeling
als in het vorige lid bedoeld, in overleg met HSA Beheer. Dit overleg is
gericht op het bereiken van gelijke inzichten omtrent de wijze waarop de
eventuele negatieve gevolgen van een specifieke wijziging voor HSA Beheer
zoveel mogelijk kunnen worden verminderd door middel van wijziging op de
voet van artikel 12. HSA Beheer verleent haar medewerking aan het
verminderen van de eventuele negatieve gevolgen van een specifieke
wijziging, tenzij dit in redelijkheid niet van haar kan worden gevergd.

Artikel 12: Wijzigingsprocedure
12.1

Dit artikel regelt de procedure voor wijziging door de minister van het
bepaalde in de artikelen 4 tot en met 9van de concessie.

12.2

Deze procedure kan worden ingeroepen in de volgende gevallen:
i.
door HSA Beheer ingevolge en conform de artikelen 11 en bijlage 1 bij
de concessie, vanaf het moment dat een daarin beschreven aanleiding
zich voordoet of onvermijdbaar is geworden;
ii. door de minister ingevolge en conform artikelen 11 vanaf het moment
dat een daarin beschreven aanleiding zich voordoet of onvermijdbaar
geworden is;
iii. door HSA Beheer inzake de kwaliteitsnormen opgenomen in artikel 6 en
bijlage 2, bij gelegenheid van de jaarlijkse rapportage ingevolge artikel
7, mits zij kan aantonen dat de daarin beschreven kwaliteitsnormen
vanwege niet aan haar toe te rekenen factoren structureel onhaalbaar
moeten worden geacht;

11

iv.

v.

door de minister inzake het bedieningspatroon of een eventuele
tariefrestrictie, bij gelegenheid van de jaarlijkse evaluatie ingevolge
artikel 7, mits de minister het daarmee gemoeide publieke belang kan
aantonen;
door HSA Beheer inzake het bedieningspatroon ingeval onvoorziene
externe omstandigheden het structureel onhaalbaar maken voor HSA
Beheer om aan verplichtingen dienaangaande tijdig, volledig en op
redelijke wijze te voldoen – met name (maar niet uitsluitend) wanneer
daarmee gepaarde kostenverhogingen niet vertaald kunnen worden in
prijsverhogingen – mits:
- genoemde omstandigheden duidelijk buiten de invloedsfeer van HSA
Beheer liggen; en
- het niet redelijk is te veronderstellen dat een andere vervoerder beter
zou presteren onder dezelfde omstandigheden; en
- HSA Beheer en haar moedermaatschappijen alle redelijke
maatregelen nemen om de rentabiliteit van de HSL-Zuid diensten te
verbeteren; en
- de moedermaatschappijen van HSA Beheer direct noch indirect
gelden hebben onttrokken aan de onderneming, gerekend in
cumulatieve zin vanaf de dag van de oprichting van HSA Beheer.

12.3

Vermindering van verplichtingen van HSA Beheer ingevolge het tweede lid,
sub v zal nimmer geschieden met het oog op behoud van winstgevendheid van
HSA Beheer, doch uitsluitend ter voorkoming van discontinuïteit van HSA
Beheer en de HSL-Zuid diensten en in de mate dat dit noodzakelijk is voor de
continuïteit van HSA Beheer. Een dergelijke vermindering kan voor een
beperkte periode verleend worden.

12.4

Een wijzigingsvoorstel wordt schriftelijk gedaan en bevat – naar beste kunnen
– in ieder geval een transparante, gedetailleerde, beschrijving van de
voorgestelde wijziging en de gevolgen van de wijziging voor de reizigers,
HSA Beheer, haar partners, de beheerder en de minister.

12.5

Binnen dertig kalenderdagen na ontvangst van een wijzigingsvoorstel dient de
ontvangende partij mede te delen (i) of zij het voorstel aanvaardt, danwel (ii)
welke aanvullende informatie zij wenst danwel (iii) of zij een gemotiveerd
tegenvoorstel wil doen.

HOOFDSTUK VII: INTREKKING VAN DE CONCESSIE
Artikel 13: Intrekking met onmiddellijke ingang
De minister is gerechtigd deze concessie met onmiddellijke ingang in te
trekken ingeval:
i.
HSA Beheer failliet wordt verklaard en niet in staat is geweest binnen
dertig kalenderdagen een rechterlijke uitspraak tot vernietiging van het
faillissement te verkrijgen;

12

ii.

de algemene vergadering van aandeelhouders van HSA Beheer een
besluit neemt tot ontbinding van HSA Beheer of indien HSA Beheer uit
hoofde van enige wettelijke bepaling wordt ontbonden.

Artikel 14: Verzoek tot intrekking door HSA Beheer
14.1

Op verzoek van HSA Beheer zal de minister besluiten tot intrekken van de
concessie ingeval één van de volgende intrekkingsgronden zich voordoet, of
dreigt voor te doen:
a.
bij onteigening en/of vordering door de Staat van één of meer voor de
bedrijfsvoering van HSA Beheer onmisbare zaken en/of
vermogensrechten en/of rechten van intellectuele eigendom;
b.
indien HSA Beheer, na het einde van de ingroeiperiode, in zes
opvolgende kalendermaanden niet de beschikking krijgt over tenminste
67% van de benodigde capaciteit voor de uitvoering van de HSL-Zuid
diensten;
c.
indien, na het einde van de ingroeiperiode, in zes opvolgende
kalendermaanden meer dan 50% van de HSL-Zuid diensten worden
getroffen door vertragingen van meer dan tien minuten;
d.
bij het voortduren van een overmachtsituatie na het einde van de
ingroeiperiode, voor langer dan zes maanden, die de uitvoering van
tenminste 33% van de HSL-Zuid diensten verhindert en waarvan de
bedrijfseconomische gevolgen voor HSA Beheer dermate zwaarwegend
zijn dat van HSA Beheer in redelijkheid niet kan worden gevergd dat zij
de HSL-Zuid diensten uit blijft voeren en die niet door middel van de in
hoofdstuk VI bedoelde wijzigingsprocedure kunnen worden
weggenomen. Als een overmachtsituatie in de zin van dit onderdeel (d)
worden slechts aangemerkt:
- significante en langdurige beperkingen van de toegang tot de
hogesnelheidsinfrastructuur op Belgisch en Frans grondgebied;
- het niet beschikbaar zijn van elektriciteit op de HSL-Zuid
infrastructuur;
- blokkades van de HSL-Zuid infrastructuur veroorzaakt door derden,
niet zijnde leveranciers of contractspartijen van HSA Beheer of
andere aan HSA Beheer gelieerde partijen;
- overstromingen en aardbevingen;
- oorlog, rellen en algemene stakingen in Nederland (stakingen waarbij
alleen het personeel van HSA Beheer is betrokken niet inbegrepen);
- voortdurende toerekenbare tekortkoming van hulppersonen van de
Staat en andere derden, met name – maar niet uitsluitend – de
infraprovider en de beheerder van de infrastructuur;
e.
ontbinding, vernietiging van rechtshandelingen die constitutief zijn voor
de totstandkoming, of volledige niet nakoming, van de (voorlopige)
samenwerkingsovereenkomst door NMBS indien niet aan HSA Beheer
toerekenbaar.

14.2

Indien HSA Beheer een verzoek tot intrekking van de concessie heeft gedaan,
de minister op grond hier van een besluit tot intrekking heeft genomen en
indien de intrekkingsgrond niet binnen drie maanden nadat het besluit tot

13

intrekking is genomen is weggenomen en/of partijen overeenstemming hebben
bereikt over het niet intrekken van de concessie, treedt de intrekking in
werking op de eerste dag van de vierde kalendermaand volgend op de dag dat
de minister op verzoek van HSA Beheer heeft besloten de concessie in te
trekken.

Artikel 15: Intrekking door de minister
15.1

De minister is gerechtigd deze concessie in te trekken ingeval:
i.
HSA Beheer gedurende zes opvolgende maanden enige verplichting uit
hoofde van artikel 6 niet nakomt;
ii. de situatie als bedoeld in de laatste volzin van artikel 7.2 van de
concessie zich voordoet;
iii. HSA Beheer gedurende zes opvolgende maanden enige verplichting uit
hoofde van het Besluit HSL-heffing niet nakomt;
iv. HSA Beheer onderwerp is van, of meewerkt aan de totstandkoming van,
een door de bevoegde mededingingsautoriteit(en) verboden concentratie.

15.2

Indien een grond tot intrekking, als bedoeld in het eerste lid, niet binnen drie
maanden nadat het bestaan daarvan door de minister aan HSA Beheer is
medegedeeld is weggenomen, treedt de intrekking in op de eerste dag van de
vierde kalendermaand volgend op die waarin de mededeling van de minister
door HSA Beheer is ontvangen.

HOOFDSTUK VIII: CONTINUÏTEITSREGELING
Artikel 16: Afloop Concessieperiode
16.1

HSA Beheer is te allen tijde verplicht haar volledige medewerking te verlenen
aan de ongestoorde overgang van hogesnelheidsvervoer op de HSL-Zuid
infrastructuur naar de opvolgende concessiehouder, ongeacht op welke wijze
deze overgang geschiedt. Onder deze overgang zijn onder meer begrepen de
overgang van mensen en middelen en contractuele rechten en verplichtingen
naar de opvolgende concessiehouder, voor zover dit ingevolge de gekozen
wijze van overgang nodig is.

16.2

Tot het einde van de concessieperiode zal HSA Beheer overeenkomstig de
algemeen erkende beginselen van goed ondernemerschap – blijven – opereren
en zal HSA Beheer, voor zover dit redelijkerwijs in haar vermogen ligt,
meewerken aan het voorkomen van:
i.
vermindering van de economische waarde van het hogesnelheidsvervoer
op de HSL-Zuid infrastructuur;
ii. vermindering van de waarde van de activa van HSA Beheer;
iii. het ontstaan van achterstallig onderhoud van rollend materieel;
iv. vermindering van de economische prestaties en de economische
optimalisatie van het hogesnelheidsvervoer op de HSL-Zuid
infrastructuur;

14

v.

vermindering van de personele bezetting van HSA Beheer voorzover
deze een ongestoorde voortgang van de diensten belemmert.

16.3

In de periode tussen viereneenhalf jaar vóór het einde en het einde van de
concessieperiode zal HSA Beheer elke ingrijpende wijziging van haar
ondernemingsbeleid (met inbegrip van haar personeelsbeleid en
marketingbeleid) steeds vooraf kenbaar maken aan de Staat.

16.4

Ten behoeve van de besluitvorming over de verlening van een opvolgende
concessie kan de minister een gemotiveerd verzoek indienen bij HSA Beheer
over aanvullende informatie betreffende de exploitatie van openbaar vervoer
van reizigers op de HSL-Zuid infrastructuur. HSA Beheer zal de relevante
informatie waarover zij beschikt binnen dertig dagen na ontvangst ter
beschikking stellen aan de minister. Indien de informatie niet beschikbaar is
zal HSA Beheer de minister op redelijke voorwaarden de gelegenheid geven
tot het doen van onderzoek naar de HSL-Zuid diensten.

16.5

Ingeval de minister besluit tot het aanbesteden van rechten inzake het HSLZuid Vervoer zal HSA Beheer op grond van artikel 18 in overleg treden met
de minister omtrent de vraag welk deel van het personeel, welke activa en
welke contractuele rechten en verplichtingen van HSA Beheer zullen worden
betrokken in de aanbesteding, met inbegrip van de mogelijkheid dat de staat
de aandelen van HSA Beheer verwerft. HSA Beheer zal op verzoek van de
minister onverwijld inzage verlenen in alle voor de minister en/of voor de door
de minister geselecteerde partijen relevante gegevens bij een dergelijke
overgang, waaronder tenminste worden begrepen:
i.
in geval van personeel: de aantallen en kosten per functie, de
personeelsopbouw en pensioenverplichtingen;
ii. in geval van bedrijfsmiddelen: de functie en specificatie van de
betreffende bedrijfsmiddelen, aanschafwaarden en boekwaarden, alsook
de staat van het onderhoud;
iii. in geval van contractuele rechten en verplichtingen: de contractsteksten
alsmede – waar relevant – de operationele en financiële uitwerking
daarvan;
iv. bij de koop van de aandelen: al hetgeen bij een volledige due dilligence
in redelijkheid gevraagd kan worden.

Artikel 17: Verlaten infrastructuur
Bij afloop van de concessieperiode dient HSA Beheer op verzoek van de minister de
HSL-Zuid infrastructuur (met inbegrip van de opstelterreinen) te verlaten, voor zover
HSA Beheer niet de HSL-Zuid diensten op verzoek van de minister continueert.

Artikel 18: Overname rollend materieel en overige bedrijfsmiddelen
18.1

HSA Beheer garandeert het recht van de Staat om bij beëindiging van de
concessieperiode rollend materieel dat in gebruik is voor uitvoering van het

15

bedieningspatroon over te nemen, danwel over te laten nemen door de
opvolgende concessiehouder.
18.2

Indien en voorzover HSA Beheer het rollend materieel huurt, least, huurkoopt
of op andere wijze contractuele gebruiksrechten heeft jegens één of meer
derden dan is HSA Beheer verplicht bij het aangaan van de desbetreffende
overeenkomst jegens haar wederpartij te bedingen (i) dat deze bij voorbaat
instemt met en medewerking verleent aan eventuele uitvoering van het
bepaalde in het eerste lid, waarbij contractsoverneming van een eventuele
huur-, lease-, huur/koop-overeenkomst zal geschieden tegen gelijkwaardige
voorwaarden voor een periode tot ten minste vijf jaar na afloop van de
concessieperiode en (ii) dat deze met de staat een direct agreement aangaat
waarin deze rechten van de staat in een rechtstreekse rechtsverhouding
vastgelegd zijn, onder het stellen van afdoende zekerheid jegens de staat. HSA
Beheer zal bewijs overleggen aan de minister dat zij bedoeld beding met de
wederpartij is overeengekomen. Voorts zal HSA Beheer de minister een
gewaarmerkt kopie verstrekken van alle overeenkomsten die zij met de
wederpartij gesloten heeft alsmede van alle overeenkomsten die zij gedurende
de concessieperiode met de wederpartij zal sluiten. Voorafgaand aan het
sluiten van overeenkomsten met de wederpartij, zoals in de vorige zin
bedoeld, zal HSA Beheer de minister informeren dat zij voornemens is
dergelijke overeenkomsten te sluiten en zal zij de minister deugdelijk – en ten
genoege van de minister – op de hoogte stellen van de inhoud daarvan.

18.3

Indien HSA Beheer rollend materieel in eigendom heeft, garandeert zij –
onder het stellen van afdoende zekerheid jegens de Staat – het recht van koop
van de Staat tegen de oorspronkelijke aanschafwaarde verminderd met
afschrijvingen van 5% per jaar van de aanschafwaarde, opgeleverd in goede
staat van onderhoud.

18.4

De HSL-Zuid ICT systemen, die bestaan uit (i) het reserveringssysteem, (ii)
het verkoopsysteem, (iii) kantoorautomatisering en (iv) overige operationele
systemen, worden op schriftelijk verzoek van de minister, tegen de resterende
waarde na gedane afschrijvingen (die niet hoger zal zijn dan de waarde van
deze goederen in het economisch verkeer ten tijde van overdracht) tezamen
met de relevante documentatie overgedragen aan de opvolgende
concessiehouder of aan de Staat.

18.5

Andere bedrijfsmiddelen, intellectuele eigendommen en contractuele rechten
(met bijbehorende verplichtingen, daaronder niet begrepen merkrechten) van
HSA Beheer worden, voor zover de beschikbaarheid daarvan noodzakelijk is
voor een ongestoorde continuïteit van de HSL-Zuid diensten, en de minister
dit wenst, tegen resterende waarde na gedane afschrijvingen (die niet hoger zal
zijn dan de waarde van deze goederen in het economisch verkeer ten tijde van
de overdracht) overgedragen aan de opvolgende concessiehouder of aan de
Staat.

18.6

Artikel 43a van de wet is niet van toepassing.

16

HOOFDSTUK IX: INFORMATIEVERSTREKKING
Artikel 19: Informatie
HSA Beheer is verplicht aan de minister onder meer de volgende informatie te
verstrekken:
• de jaarstukken van HSA Beheer (van de jaarstukken zal deel uitmaken een
toelichting op de ontwikkeling van omzet, vervoersvolume onderscheiden
naar deelmarkten, alsmede een toelichting op verwachte ontwikkelingen
ter zake van voornoemde onderwerpen);
• gegevens waarom de minister verzoekt ter verificatie van de aan hem door
HSA Beheer verstrekte of te verstrekken informatie;
• de relevante gegevens ingevolge artikelen 16 tot en met 18;
• een financiële verantwoording van het uitvoeren van deze concessie.

HOOFDSTUK X: OVERIGE BEPALINGEN
Artikel 20: Doel HSA Beheer
Voor de duur van deze concessie zal HSA Beheer opereren als ‘Special
Purpose Vehicle’, hetgeen inhoudt dat HSA Beheer uitsluitend activiteiten
ontplooit ter (ondersteuning van de) uitvoering van HSL-Zuid Diensten en
daarmee direct samenhangende nevenactiviteiten.
Artikel 21: Verzekeringen
HSA Beheer zal steeds verzekerd zijn op tenminste het niveau dat in de
branche gebruikelijk is en tenminste voldoen aan de als dan geldende eisen
van de beheerder, zoals die gesteld worden in de toelatingsvereisten. Zij zal
deze verzekeringen gedurende de concessieperiode continueren en de daartoe
verschuldigde premies tijdig voldoen.

Artikel 22: Bijlage
Bijlage 1: Reistijden maakt integraal onderdeel uit van de concessie.
.
Artikel 23: Indexering
Alle bedragen in deze concessie zijn uitgedrukt in het prijspeil per 1 januari
2000. Alle bedragen in deze concessie worden jaarlijks aangepast aan de hand
van de CPI alle huishoudens zoals vastgesteld door het Centraal Bureau voor
de Statistiek.
De gewijzigde bedragen zijn gelijk aan de geldende bedragen
vermenigvuldigd met het indexcijfer van het kalenderjaar voorafgaand aan het
jaar waarin de aangepaste bedragen van kracht worden, gedeeld door het
indexcijfer van het kalenderjaar voorafgaand aan de datum van ingang van de
geldende bedragen. Voor de aanpassing wordt gebruik gemaakt van CPI alle
huishoudens.
17

Artikel 24: Bekendmaking
Deze concessie wordt gepubliceerd in de Staatscourant.
DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
CAMIEL EURLINGS

Mededeling
Een belanghebbende die zich met dit besluit niet kan verenigen, kan binnen zes
weken, met ingang van de dag na die waarop dit besluit is bekendgemaakt, daartegen
een bezwaarschrift indienen bij de Minister van Verkeer en Waterstaat. Het
bezwaarschrift moet worden gericht aan:
Ministerie van Verkeer en Waterstaat
Hoofd Directie Juridische Zaken
Postbus 20906
2500 EX DEN HAAG
Onder vermelding van “bezwaarschrift”. Het bezwaarschrift dient te zijn ondertekend
en dient in ieder geval te bevatten: de naam en het adres van de indiener, de
dagtekening, een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaar zich richt, en de
gronden van het bezwaar. Zo mogelijk dient een afschrift van het besluit en de
overige op het bezwaar betrekking hebbende stukken te worden meegezonden.

18

Bijlage 1: Reistijden
De reistijden volgens de dienstregeling, welke door uitvoering van buitenlandse
diensten, met uitzondering van de dienst Den Haag – Brussel Zuid, mogen de
hieronder vermelde reistijden niet overschrijden:
Verbinding
Amsterdam Centraal – Brussel Zuid
Amsterdam Centraal – Paris Gare du Nord

Reistijd (min.)
102
189

De vermelde reistijden zijn inclusief een stationnement van 2 minuten op elk in artikel
4 vermeld tussengelegen station, met uitzondering van Brussel Zuid waar een
stationnement van 8 minuten geldt. Tot 31 december 2012 wijken de werkelijke
reistijden in negatieve zin af van bovengenoemde reistijden aangezien de benodigde
infrastructuur-aanpassingen in België nog niet volledig zijn gerealiseerd.
Indien HSA Beheer uit marktoverwegingen kiest voor een extra stop te Brussel, hetzij
in Noord, hetzij in Centraal, wordt de reistijd verlengd met maximaal 4 minuten.
De reistijden zijn bepaald conform de ProRail voorschriften, inclusief de toe te passen
speling, uitgaande van een inlegsnelheid van 300 km/h.
De reistijden volgens dienstregeling, welke door uitvoering van binnenlandse
diensten worden gerealiseerd, mogen de hieronder vermelde reistijden niet
overschrijden:
Verbinding
Amsterdam Centraal – Rotterdam Centraal
Amsterdam Centraal - Breda
Amsterdam Zuid – Rotterdam Centraal
Amsterdam Zuid – Breda

Reistijd (min.)
38
62
30
54

De vermelde reistijden zijn inclusief een stationnement van 2 minuten op elk in artikel
4 vermeld tussengelegen station.
De reistijden zijn bepaald conform de ProRail voorschriften, inclusief toe te passen
speling, uitgaande van een inlegsnelheid van 220 km/h.

19