Aan de orde is het debat over de mislukte aanslag op
een vlucht van Northwest Airlines van Amsterdam
naar Detroit.
©
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Na meer dan drie
maanden ligt mij natuurlijk de vraag op de lippen: wat
hebben de onderzoeken inmiddels opgeleverd? In het
bijzonder wil ik van de minister weten of Nederlandse of
Amerikaanse onderzoeken hebben geleid tot een
antwoord op de vraag: hoe en waar is de dader van de
mislukte aanslag op de vlucht Schiphol-Detroit in het
bezit gekomen van de explosieven en hoe en waar is hij
daarmee in een vliegtuig gestapt? Was dat in Nederland
of toch al in Nigeria, waarvandaan hij immers naar
Schiphol was gekomen?
Het is duidelijk dat vluchten naar de VS een hoger
risico op een aanslag lopen dan veel andere vluchten,
maar aanslagen op vluchten naar Nederland zijn
natuurlijk ook niet uit te sluiten. Over de kwaliteit van de
toegangscontrole op de vlucht van Nigeria naar
Nederland is veel negatiefs gezegd. Ik weet niet of dat
allemaal terecht was, maar op zich kan ik mij wel
voorstellen dat er over de kwaliteit van de toegangscontrole op vluchten vanuit andere landen naar Nederland
best getwijfeld kan worden. Moeten wij vinden dat dit de
exclusieve verantwoordelijkheid is van de autoriteiten
van het land waarvandaan een vlucht naar Nederland
vertrekt en misschien ook van de desbetreffende
luchtvaartmaatschappij, of moeten wij redeneren dat de
kwaliteit van de toegangscontrole op vluchten naar
Nederland ook een zorg van de Nederlandse overheid
moet zijn? Nederlandse belangen zijn natuurlijk goed
voorstelbaar vanwege de Nederlandse passagiers en
soms ook bemanningen en vliegtuigen met registratie in
Nederland. Ik voel ervoor dat Nederland kwaliteitseisen
stelt aan de toegangscontrole op vluchten naar Nederland en daadwerkelijk controleert of de toegangscontrole
in de vertreklanden aan die eisen voldoet. Mogelijk kan
daarbij ook worden samengewerkt met de VS en andere
Westerse landen. Minister, gebeurt dit al en zo niet, wil
de regering dan de mogelijkheden hiertoe onderzoeken?
Verder is er de kwestie van de informatiepositie over
passagiers die in vliegtuigen naar en/of vanuit Nederland
willen reizen. De minister heeft schriftelijke vragen van
mij daarover op 10 maart jongstleden beantwoord door
erop te wijzen dat er binnen de Europese Unie ontwikkelingen zijn om tot een Europees Passenger Name
Record-systeem te komen. Daarbij wordt ook gedacht
aan een eventuele no-flylist. Mijn vraag hierover is: wat
is hierbij nu het perspectief voor de toekomst? Het
Programma Vernieuwing Grensmanagement waarin dat
allemaal past, loopt immers al sinds 2008. Op welke
termijn mogen wij nu tastbare resultaten verwachten?
Wat zit er bovendien eventueel nog in de weg van de
realisering van het PNR-systeem en de no-flylist?
Afgelopen vrijdag werd bekend dat de VS binnen een
maand een passagiersscreeningsmethode zullen
invoeren die wordt gebaseerd op veel informatie uit
allerlei bronnen. Daarbij spelen ook de luchtvaartmaatschappijen een rol. Zij kunnen en moeten namelijk op
grond van die informatie al beslissen om bepaalde
passagiers helemaal niet op een vlucht toe te laten.
Volgens de Washington Post hebben de Verenigde Staten

Tweede Kamer

Mislukte aanslag NWA

hierover met landen en luchtvaartmaatschappijen van
buiten de Verenigde Staten overlegd. Minister, is hierover
ook met Nederland c.q. met Nederlandse luchtvaartmaatschappijen overlegd? Tot welke inzichten en eventuele
afspraken heeft dit dan geleid? Kunnen wij die Amerikaanse informatievergaring bovendien niet gebruiken om
passagiers die willen instappen op vluchten naar
Nederland te toetsen, zodat in de toekomst een terrorist
die bijvoorbeeld vanuit Nigeria naar Nederland wil
vliegen, het vliegtuig helemaal niet inkomt? Zijn ook
daarover afspraken gemaakt met de VS? Zo niet, wil de
minister dan onderzoeken of dergelijke afspraken te
maken zijn?
Ten slotte maak ik nog een korte opmerking naar
aanleiding van de undercoveractie van Alberto Stegeman
in maart jongstleden. Wederom is hij erin geslaagd om
een gat in de beveiliging van de luchtvaart op Schiphol
te ontdekken, te beproeven en aan te tonen dat dit
werkelijk bestaat. Dat geeft te denken. Hoe kan het dat de
talloze mensen en diensten die betrokken zijn bij de
beveiliging van de luchtvaart op Schiphol, dit niet
konden bedenken? Is er sprake van oogkleppen,
beroepsblindheid, verkokerde benadering of is er
gezapigheid en een gebrek aan scherpte? De vraag of de
beveiliging afdoende is, kan kennelijk niet met een gerust
hart worden overgelaten aan de diensten die nu belast
zijn met de beveiliging van Schiphol. Daarom vraag ik de
minister hoe hij denkt over de mogelijkheid om een
speciaal team te formeren dat tot taak heeft om op
dezelfde onorthodoxe en creatieve wijze als de heer
Stegeman de beveiliging van Schiphol, van de luchtvaart
en misschien ook van nog andere vitale belangen van
ons land constant te onderzoeken en te beproeven. Zo’n
team moet bemand worden met mensen die zelfstandig
en buiten de gebaande paden kunnen nadenken over
beveiliging. Zij moeten de beveiliging testen als een
mysteryguest. Ik zou willen spreken van een ″mystery
team″, dat de beveiliging van de luchtvaart gaat
onderzoeken en beproeven. Ik kan me goed voorstellen
dat dit samen met andere landen wordt gedaan en ik kan
me ook goed voorstellen dat zo’n team wordt ingezet om
de toegangscontrole op vluchten vanuit andere landen
naar Nederland te onderzoeken en te testen. Ik wil graag
een reactie van de minister hierop.
©
Mevrouw Gerkens (SP): Voorzitter. Vanavond spreken
wij aan de hand van de mislukte aanslag op de vlucht
van Delta Airlines tussen Amsterdam en Detroit over de
veiligheid van Schiphol. Manhaftig optreden van
passagiers, de Nederlander Jasper Schuringa voorop, én
de bemanning heeft de aanslag doen mislukken. De
Nigeriaanse dader heeft zijn plannen daardoor gelukkig
niet kunnen uitvoeren, waarmee een drama is voorkomen.
Een gebeurtenis zoals die drieënhalve maand geleden
plaatsvond, zorgt ervoor dat de dreiging van terroristische aanslagen weer voelbaar wordt. Wij zagen dat
eerder bij de beelden van de verschrikkelijke aanslag op
de trein in Madrid. Daarnaast is de aanslag op de metro
in Moskou nog steeds voorpaginanieuws. Het onderstreept meteen nog eens de realiteit dat 100% veiligheid
niet bestaat. Dit zei de minister al in het algemeen
overleg van 3 februari. Dit gegeven mogen wij de
burgers niet onthouden. Dat betekent echter wel dat al

6 april 2010
TK 72

72-6177

Gerkens
het mogelijke in het werk moet worden gesteld om de
maximale veiligheid te bieden. Ik was dan ook onaangenaam verrast door het veiligheidslek dat door SBSjournalist Alberto Stegeman werd aangetoond. Ik hoop
dat de minister hem hier niet ook nog voor gaat
vervolgen. Schiphol en de veiligheidsdiensten moeten dit
lek toch hebben geconstateerd. Was dit echt niet bekend
of is er misschien, om economische redenen, vanaf
gezien om dit lek aan te pakken? Ik wil graag opheldering
op dit punt.
De laatste brief van de minister over de aanslag
dateert van 27 januari. Daarom ligt de vraag voor de
hand of er nog aanvullende informatie is die de minister
ons vandaag kan geven. Wat is bijvoorbeeld de uitkomst
van de reconstructie van de gang van zaken op Schiphol
rond die aanslag? Zijn er misschien toch fouten gemaakt
of zijn er nog onbeantwoorde vragen? Zijn er nog
aanvullende maatregelen genomen?
Een van de maatregelen die werd genomen na de
aanslag, was een brede inzet van de ″millimeter wave
scanners″. De minister heeft gegarandeerd dat deze
scanners alleen pictogrammen produceren en geen
enkele opslagmogelijkheid kennen, dus ook geen
aansluitmogelijkheden voor USB-sticks of andere
opslagmedia. Kan de minister dit nogmaals bevestigen?
Kan de minister bovendien bevestigen dat deze scanners
alleen met pictogrammen werken en niet – zoals de
mooie plaatjes op internet tonen – het hele lichaam
blootgeven? Kan hij bovendien bevestigen dat deze
scans beperkt blijven tot de risicovluchten?
De inlichtingendiensten hadden genoeg informatie om
de poging tot een aanslag op een Amerikaans passagiersvliegtuig op eerste kerstdag te voorkomen, maar ze
zagen de signalen over het hoofd, aldus president
Obama. Dit is een duidelijk pleidooi tegen het klakkeloos
verzamelen van informatie zonder dat deze effectief kan
worden gebruikt. Heeft de minister zijn overleg met
Schiphol over de kosten van die bodyscanners inmiddels
afgerond? Wat is de uitkomst van dit overleg? Waarom
zou de overheid eigenlijk moeten bijdragen aan de winst
van de bv Schiphol?
Dat brengt mij op het laatste punt, het beveiligingspersoneel dat op Schiphol werkt. Beveiligen is voor het
overgrote deel mensenwerk. De kritiek die in de nasleep
van deze aanslag op de mensen is geuit, is wel erg hard
geweest. Ook wij moeten bedenken dat zij het product
zijn van hun opleiding en werkomstandigheden. Een
chronisch personeelstekort, onvoldoende opleiding en
tekortschietende arbeidsomstandigheden drukken hun
stempel op de beveiliging. De aanbestedingen leiden
ertoe dat de rekening uiteindelijk bij het personeel wordt
gelegd. Wij hebben dat gezien bij de schoonmakers, die
nu al weken staken voor een fatsoenlijk loon en voor
respect voor hun werk. De kwaliteit van de veiligheid
heeft een prijs. Dit verhoudt zich niet tot: zo veel
mogelijk winst maken. Met name voor het personeel in
de beveiliging geldt dat een fatsoenlijk loon, een goede
opleiding en respect in het belang zijn van ons aller
veiligheid.

minister op veel van onze vragen. Met veel van die
antwoorden is mijn fractie op dit moment ook tevreden.
Volgens mij is de zaak adequaat aangepakt. Ik ben het
eens met de heer De Roon op het punt van het strafrechtelijk onderzoek. Kan de minister daarover in globale
bewoordingen iets zeggen? Is dat onderzoek al afgerond?
Is het nog bezig? Wanneer verwacht de minister dat het
afgerond zal zijn? Collega De Roon zei van niet, maar
volgens mij had de minister al eerder aangegeven dat de
springstoffen niet in Nederland zijn overhandigd aan de
verdachte. Volgens mij heeft hij dat in het algemeen
overleg al gezegd. Ik kan mij vergissen, maar volgens mij
was daar al duidelijkheid over. Misschien kan de minister
daar nog iets over zeggen. Waar zijn die springstoffen
vermoedelijk aan boord gekomen? Is dat in Afrika
gebeurd? Zijn ze in Afrika aan deze verdachte gegeven?
Het kan bijna nergens anders zijn gebeurd, als het niet in
Nederland was.
Wat de scanners betreft, hebben wij een rondleiding
gehad op Schiphol en informatie gekregen over die
scanners. Onze fractie heeft nog wel de vraag of de
minister nu inmiddels ook overgaat tot de aanschaf van
X-rayscanners, om die aan het eind van de controlestraat
neer te zetten voor mensen die al als verdachten zijn
aangemerkt en die al door de millimeter-wavescanner
zijn gegaan. We hebben begrepen dat je het, als je een
bijna sluitende controlestraat zou willen hebben met
scanners op risicovluchten op Schiphol, niet redt met de
m-wavescanners. Iemand die verdacht wordt, moet
uiteindelijk toch door een X-rayscanner die aan het eind
van de controlestraat wordt geplaatst. Zo gebeurt het nu
ook met inkomende slikkers, die eveneens door een
X-rayscanner moeten. Is de minister voornemens om dat
te doen? Dat zou de VVD-fractie nog graag horen.
Wat het lek van Stegeman betreft, om het maar zo te
zeggen: wij gaan daar niet over, maar onze fractie zit niet
te wachten op een strafrechtelijke vervolging van de heer
Stegeman. Volgens mij gaat het nooit zo erg aan om de
boodschapper aan te pakken. Het gaat er meer om, de
lekken te dichten.
©

De heer Teeven (VVD): Voorzitter. Wij spreken wederom
over de aanslag op het vliegtuig dat van Amsterdam
naar Detroit heeft gevlogen. We hebben in het algemeen
overleg van 3 februari 2010 al antwoord gekregen van de

De heer Heerts (PvdA): Voorzitter. Sinds 25 december
2009, de dag van het incident, is veel gebeurd. We
hebben via verschillende brieven uitleg gehad. We
hebben een voortreffelijk bezoek aan de luchthaven
gebracht, op uitnodiging van de NCTb – dank daar nog
voor – waarbij naast de NCTb ook het OM, de KMar, de
KLM en de luchthaven ons op een goede wijze de route
en de werkwijze uiteen hebben gezet. Op 11 februari
2019 is er nog een uitgebreide hoorzitting geweest met
de verschillende diensten en betrokkenen op Schiphol.
Daarna hadden we nog een kabinetsval. Toen hebben wij
ook nog een reportage van Undercover in Nederland
gehad, waarin zichtbaar werd hoe whisky kan worden
verruild voor explosief materiaal. We hebben werkbezoeken afgelegd en uiteindelijk hebben we vorige week nog
een rapport gehad onder de titel ″Veiligheid en terrorisme″, van de ambtelijke werkgroep die ook nog wel iets
zegt over dit soort beveiligingsmaatregelen.
Zijn er dan nog vragen? Ja, die zijn er wel, al heb ik
niet echt meer vragen over het incident zelf. Ik sluit mij
aan bij de vraag naar de stand van zaken van het
onderzoek. Hoe staat het daarmee? Ik doel niet alleen op
het strafrechtelijke onderzoek, maar vooral ook op het

Tweede Kamer

6 april 2010
TK 72

©

Mislukte aanslag NWA

72-6178

Heerts
onderzoek van de KMar naar zichzelf. Wat mij betreft, kan
het niet zo zijn dat wij maatregel op maatregel blijven
stapelen op Schiphol, of het nu om scans gaat of om de
verdere vergroting van de hooiberg met passagiersgegevens. Dat geldt niet alleen voor Schiphol, maar ook
bijvoorbeeld voor Rotterdam of andere internationale
luchthavens. Het algemene dreigingsniveau van
terrorisme is op dit moment nog steeds beperkt, maar
dat zegt niet veel. Af en toe worden we toch wakker
geschud en opgeschrikt door incidenten. Voor mij staat
wel vast dat die verschillende overheidsdiensten echt wel
efficiënter en effectiever kunnen werken. Meent de
minister dat ook? Ik vind daar ook rechtvaardiging voor
in het rapport van de heroverwegingen. Daar hoeft de
minister nu niet al te veel over te zeggen. Daarin wordt
er gesproken over ruilverkaveling. Nu heb ik als zoon van
een grote boerenfamilie in het Oosten van het land niet
de beste ervaringen met ruilverkaveling, maar ik hoop
dat het hier met wat minder verzet kan. Vooral wat het
grensmanagement en het grenstoezicht betreft – de heer
De Roon sprak daar ook al over – worden we er nu al
een tijdje over geïnformeerd dat het allemaal veel
efficiënter en effectiever kan. Hoe staat het daar nu
eigenlijk mee?

heb gesteld hedenochtend zijn beantwoord. Ik vind het
altijd wel een bijzondere waarneming dat je als je
Kamervragen hebt gesteld eerst uitstelbriefjes krijgt,
maar dat het nog wel eens wil dat als er een plenair
debat is gepland je antwoord krijgt op de dag dat dit
plaatsvindt. Maar beter goede antwoorden dan geen
antwoorden. Is dit nu het enige onderzoek dat loopt naar
vriend Stegeman of is er daarnaast toch weer een ander
onderzoek gaande? De minister zegt dat wat betreft
personen die zijn betrokken bij illegale activiteiten of die
daarvan worden verdacht altijd sprake is van een
bijzondere aandachtvestiging, inclusief een werkinstructie. Dat geloof ik allemaal wel, maar loopt er nu nog een
nieuw onderzoek of niet? Dat de heer Stegeman zich op
15 april moet verantwoorden bij de rechter omdat hij de
boete niet heeft betaald, wist ik al.
©

De heer Heerts (PvdA): Zeker. Ik was nog niet klaar. Ik
kom er zo even op terug. Er moet ook worden gekeken
naar de grote hoeveelheid particuliere beveiligers. Mij is
tijdens de verschillende werkbezoeken duidelijk
geworden dat iedereen belang heeft bij meer maatregelen, meer mensen en vooral meer geld verdienen. Dat
zijn niet allemaal garanties voor de beste beveiliging.
Ik kom nu ook bij het punt van de scanners. Hoe moet
het nu met de infrastructuur op de luchthaven? Het is
een keuze tussen een centraal beveiligingsconcept of een
meer decentraal aan de gate. Aan de gate past die
scanner prima. Daar ben ik voorstander van. Ik neem
daar niets van terug. De vraag is of het en-en-en moet en
dan ook nog een keer een laatste scanner bij de gate,
want dan wordt allemaal wel heel erg veel. En als je dan
nog whisky bij je hebt die niet in de laadruimte gaat,
wordt het nog ingewikkelder. Ik hoor van de minister
graag een visie op de toekomst wat betreft dat beveiligingsconcept en de verhouding tussen private partijen
en de publieke taken die de overheid en met name het
ministerie van Justitie hebben.
Er is al wat gezegd over de heer Stegeman. Ik hoorde
toevallig dat de Kamervragen die ik over deze kwestie

Mevrouw Azough (GroenLinks): Voorzitter. De beelden
van Moskou staan ons nog op het netvlies. Gelukkig is
zo’n beeld ons bespaard gebleven met de mislukte
aanslag waarover wij vandaag spreken. Dat neemt niet
weg dat 100% veiligheid niet haalbaar is, zoals mevrouw
Gerkens al zei. In Moskou worden nogal wat maatregelen
genomen, maar 100% veiligheid bestaat niet. Dit debat
moet wat mij betreft vooral gaan over de effectiviteit van
de maatregelen en de balans met andere waarden die
GroenLinks belangrijk vind.
Het is alweer enige tijd geleden, om het eufemistisch
te zeggen, maar ik heb nog een aantal vragen naar
aanleiding van de brieven die wij hebben ontvangen. De
belangrijkste vraag is wat nu precies het nut is gebleken
van Passenger Name Record (PNR) in deze zaak. Er
waren verschillende momenten waarop gegevens over
de persoon in kwestie bekend werden gemaakt,
verspreid en uitgewisseld: allereerst bij het kopen van
het ticket, bij de visumaanvraag, bij het aan boord gaan
in Lagos en bij de overstap op Schiphol met twee uur
transfertijd. Er zijn zoveel momenten geweest waarop
deze meneer uit de rij had kunnen worden gehaald, zo
veel momenten waarop alarmbellen hadden kunnen
gaan rinkelen. De vraag is wat het nut ervan is dat
miljoenen gegevens door vliegtuigmaatschappijen
verplicht moeten worden opgevraagd en overgedragen.
Ik vraag mij af of het niet het een hooiberg aan data is
waarin het wel erg moeilijk zoeken is. Kan de minister
concreet op dit geval ingaan, wat betreft het nut van PNR
en API-gegevens?
Een ander punt betreft de bodyscanners. Een paar jaar
geleden – ik meen bij de behandeling van de begroting
van 2007 – heeft mijn fractie kritische vragen gesteld. Dat
was terecht want de beelden die wij toen doorkregen,
kan ik niet echt smakelijk noemen. Dat betrof gelukkig
een ander type bodyscanner dan wij in januari jongstleden hebben gezien op Schiphol. Dat type bodyscanner
voldoet aan de criteria die GroenLinks stelt waar het gaat
om privacy en gegevensbescherming, gezondheid en de
mate van straling die wordt toegepast en keuzevrijheid.
Het is een tweedimensionaal lappenpopje dat wij te zien
krijgen. Bovendien worden er geen plaatjes bewaard; ook
kunnen die niet aan individuele burgers worden
toegeschreven. Ik hoop wel dat de minister dit nog eens
wil bevestigen en garanderen.
Tot slot stel ik een vraag over de mogelijkheid om te
kiezen. De vraag is namelijk of die mogelijkheid blijft

Tweede Kamer

6 april 2010
TK 72

De heer Teeven (VVD): Voorzitter ...
De voorzitter: Mijnheer Heerts, zullen we de heer
Teeven even een vraag laten stellen?
De heer Heerts (PvdA): Ja, natuurlijk!
De heer Teeven (VVD): Voorzitter. Ik wacht wel op onze
″mysteryguest″. Begreep ik het nu goed dat de heer
Heerts een beetje afstand begon te nemen van de
scanners? Tijdens ons werkbezoek begreep ik dat hij dat
een buitengewoon goed middel vond. De PvdA-fractie
was kort na het incident in de media ook best enthousiast over die scanners. Neemt de PvdA-fractie nu met het
zicht op de verkiezingen afstand van het plaatsen van
scanners of heb ik dat verkeerd begrepen? Ondersteunt
de PvdA-fractie dat nog steeds?

Mislukte aanslag NWA

72-6179

Azough
bestaan. Bijvoorbeeld iemand met een prothese zal
namelijk niet elke keer als verdachte willen worden
aangemerkt. Het lijkt mij wel van groot belang dat je kunt
kiezen tussen de scanner of een 100%-fouillering. Ik denk
dat de meeste mensen zullen kiezen voor de drie
seconden die je in de scanner moet staan.
Wat wij van deze situatie kunnen leren, is dat effectief
inlichtingenwerk essentieel is. Ik vraag mij nog wel af
wat precies bekend is geworden uit de contacten van de
minister met de VS en de autoriteiten aldaar over wat
daar nu precies fout is gegaan en hoe dat daar verbeterd
kan worden. Ik moet wel zeggen dat ik mij een tikje
verbaas over de drang en de urgentie waarmee de
Amerikaanse autoriteiten aan ons en vooral aan Schiphol
en de vliegtuigmaatschappijen allerlei maatregelen
hebben opgelegd, terwijl de cruciale fout daar gemaakt
werd. Graag verneem ik het oordeel van de minister over
dit specifieke punt.
Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de vragen van de
heer Heerts over de toekomstvisie op veiligheid op
Schiphol en met name de samenwerking tussen publiek
en privaat, mede in het licht van de vragen die zijn
opgeworpen in het rondetafelgesprek dat wij hierover
gevoerd hebben. Mevrouw Gerkens sprak over een
chronisch personeelstekort. Ik weet niet of dat het geval
is, maar ik zie wel dat het daar heel hard werken is. Dat
kan ik ook bij mijn broertje zien die op Schiphol werkt.
Veel mensen ervaren dat als een behoorlijk zware
werkdruk. Gelukkig zijn veel mensen heel gemotiveerd
en zeer betrokken bij hun werk; zij doen dat werk ook
met trots. Dat moet natuurlijk wel zo blijven.
Tot slot zou ik over Alberto Stegeman willen zeggen:
minister, misschien wordt het tijd om deze beste man in
te huren. Immers, een betere mysteryguest kun je je
bijna niet voorstellen.
©
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Pasen is
alweer achter de rug en wat lijkt Kerstmis dan lang
geleden. Alhoewel, de mislukte aanslag op de vlucht
naar Detroit ligt nog bij iedereen vers in het geheugen.
Een professionele voorbereiding van een aanslag werd
gelukkig amateuristisch uitgevoerd. Er zaten helden aan
boord van het bewuste vliegtuig en daarom is een drama
voorkomen, God zij dank.
Het is inderdaad de vraag of het de volgende keer net
zo gunstig afloopt. Wij wisten het wel, maar wij werden
toch weer met de neus op de feiten gedrukt, namelijk dat
100% veiligheid een utopie is. De luchtvaart is en blijft
een geliefd doelwit voor internationale terroristen.
Kwaadwillenden zijn nu eenmaal inventief.
Wij hebben ook met elkaar de verantwoordelijkheid
om die risico’s tot een minimum te beperken. Daarover
gaat dit debat. Wij hebben een aantal vragen; het zijn
geen verrassende vragen; vele daarvan zijn al gesteld. Is
er inmiddels al iets meer te berichten over lopende
onderzoeken of blijft het bij hetgeen de minister de
Kamer heeft meegedeeld in zijn brief van 27 januari? Ik
noem: een professionele insteek, een gebrekkige
uitvoering, Nederland geen bewust gekozen transitland,
geen gevolgen voor ons dreigingsniveau, een lonely
reiziger, juist gevolgde beveiligingsonderzoeken, inclusief
een interview, procedures goed gevolgd en geen
bijzonderheden.

Tweede Kamer

Mislukte aanslag NWA

Ik wil het wat breder bezien. Hoe was het beveiligingstechnisch geregeld in Nigeria? De heer De Roon verwees
ook al naar het buitenland. De minister was daar heel
kort over; hij zei: dat zijn de verantwoordelijkheden
aldaar. Toch willen wij daarover iets meer weten. Hoe
worden de vluchten uit Afrika inmiddels gecontroleerd?
Gebeurt dat strenger? Hoe worden de vluchten uit
Jemen behandeld? Hoe zit het met de aanpak van de
bron, Al Qaida op het Arabisch schiereiland? Kan de
minister vandaag daarover iets meer zeggen?
Vervolgens heb ik nog enkele vragen over de
genomen maatregelen. Allereerst iets over de body scan.
Het CDA is ingenomen met deze apparatuur, zeker nu de
computer het gescande beeld interpreteert. Je wordt
feitelijk een model; en, mevrouw de voorzitter, dat is
voor velen, inclusief mijzelf, een aantrekkelijke gedachte.
Het is echter wel triest dat op Europees niveau daar toch
wat weerstand tegen was; het is cynisch dat ook
Europarlementariërs van de VVD aanvankelijk dachten:
wat moeten wij hier nu mee? Gelukkig is gewoon
doorgepakt. Wij willen dan ook graag weten hoe ver die
regelgeving inmiddels is gevorderd, hoeveel scans er
operationeel zijn en, niet onbelangrijk, wat de kosten van
de beveiliging zijn. Waar ligt de rekening daarvan? Wij
lezen namelijk dat de kosten voor het extra personeel en
de verplaatsing van de apparatuur aan Schiphol vergoed
worden. Hoe zit het eigenlijk met de andere kosten?
Wordt er nog verder gewerkt aan al die technische
snufjes om gevaren af te wenden? Niet iedereen lijkt er
namelijk van overtuigd te zijn dat de body scan bij de
verdachte over wie wij vandaag spreken, uiteindelijk naar
voren had gehaald wat er aan de hand was. Wij lezen dat
daar waar de bodyscan niet kan worden ingezet
handmatig wordt gefouilleerd, maar was het niet juist zo
dat met die handmatige fouillering deze voorbereiding
ook niet was ontdekt? Zou dat de reden kunnen zijn om
fouilleringsprocedures te wijzigen, of wordt dat echt te
dol?
Dan kort over de ons omringende landen. Voeren zij
nu die bodyscan in, of zijn wij nu de enigen? Kan de
minister daar nog iets over zeggen? Wij spreken vandaag
natuurlijk over de aanslag die mislukt is, maar wij
hebben gezien dat een journalist een vloeistoftruc kan
uithalen die ook potentieel heel gevaarlijk kan zijn. Zijn
daarop ook al maatregelen getroffen en zo ja, welke?
Mevrouw Azough (GroenLinks): Vindt mevrouw Van
Toorenburg het, net als de minister, niet belangrijk dat
bodyscanners die worden toegepast wel aan een aantal
criteria voldoen en dat dan ook geldt voor andere
luchthavens in Europa?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ja, absoluut.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Dan is het toch volstrekt
terecht dat Europarlementariërs zich daar druk over
maken? Volgens mij is het de belangrijkste inzet geweest,
in ieder geval van de GroenLinks-fractie in Europees
verband, dat die bodyscanners geen gezondheidsschade
kunnen opleveren, dat zij aan privacyvoorwaarden
voldoen en dat er geen gegevens worden opgeslagen.
Dat lijkt mij volstrekt terecht.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ja, en daarom zal het
u ook niet verbaasd hebben dat wij niet spraken over
Europarlementariërs van GroenLinks, maar wel over een

6 april 2010
TK 72

72-6180

Van Toorenburg
partij die hier altijd roept dat het allemaal moet worden
ingevoerd maar die op dit punt nu juist tegenwicht bood.
Toen dachten wij: wees dan even consequent, roep dan
niet altijd weer heel hard. Ik wilde het niet te groot
maken, maar ik dacht: ik moet het toch even noemen,
want ik pakte al die krantenartikelen weer terug, al die
Europese discussies. Toen dacht ik: het is toch eigenlijk
wel een beetje van de zotte. Ik heb u niet voor niets niet
genoemd.

Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Ik dank voor de
hernieuwde belangstelling voor wat geleerd is uit de
mislukte aanslag op de vlucht van Amsterdam naar
Detroit. Helaas zijn terroristische groeperingen er nog
steeds op uit om zich door middel van een aanslag te
doen gelden. Degenen die meenden dat het allemaal wel
meeviel en dat er wat minder reden was om waakzaam
te zijn voor terrorisme, hebben helaas ongelijk gekregen.
Uiteraard had ik het graag anders gezien, zoals iedereen
hier. Maar de waakzaamheid die wij sinds 9/11 hebben
ontwikkeld en waarvoor wij werkwijzen, methoden,
gegevensuitwisseling en apparatuur hebben ingezet,
blijkt nodig te zijn. We zijn uiteraard ook nagegaan wat er
verder nog verbeterd kan worden om dergelijke
aanslagen of pogingen tot aanslagen te voorkomen,
zoals beveiligingsmaatregelen en informatievoorziening,
maar ook preventie. Hoe voorkomen we bijvoorbeeld
radicalisering van personen zoals deze jonge goed
opgeleide Nigeriaan?
Ik heb de Kamer hierover op verschillende momenten
geïnformeerd, in december en januari. Ik heb dit gedaan
door middel van brieven en tijdens het AO van 3 februari. De commissie voor Justitie heeft hier zelf nog een
rondetafelgesprek aan toegevoegd.
De heer De Roon heeft mij gevraagd naar de stand
van het onderzoek. Daarbij moet uiteraard onderscheid
worden gemaakt tussen het Amerikaanse strafrechtelijke
onderzoek – daarover kan ik geen mededelingen doen en
hoor ik geen mededelingen te doen; het zal voor de
Amerikaanse rechter moeten worden gebracht – en de
stand van het onderzoek hier. Zoals ik al in een vroeg
stadium heb aangegeven, gaat het om een vrij professionele insteek maar een gebrekkige uitvoering. De
verklaringen hebben in ieder geval geleerd dat het de

bedoeling was om een explosie te veroorzaken boven
Amerikaans grondgebied. Het strafrechtelijk onderzoek in
Nederland is afgerond. Dit heeft op geen enkele manier
een aanwijzing opgeleverd dat de verdachte op Schiphol
contact heeft gehad met mogelijke handlangers, dat hij
de transferruimte heeft verlaten of opvallend gedrag
heeft vertoond. Hij is een aantal keren op beeldfragmenten geïdentificeerd en was daarbij steeds alleen, zodat ik
nu moet melden, uiteraard gemeten naar wat wij nu
weten, dat er geen aanwijzingen zijn dat hij de explosieven tijdens het overstappen op Schiphol heeft verkregen.
Dit is de stand van het onderzoek zoals dat hier is
bevonden. Ik zeg dit in deze formulering, omdat dit is
wat wij hebben gevonden en wat wij niet hebben
gevonden en wat ik daarover dus kan zeggen.
Het onderzoek door de Koninklijke Marechaussee naar
de veiligheidsprocedures is afgerond. De heer Heerts
vroeg hier speciaal naar. Dit onderzoek heeft uitgewezen
dat de verdachte onderworpen is geworden aan
beveiligingsonderzoeken, waaronder een interview, zoals
dat van toepassing is op vluchten van Amerikaanse
luchtvaartmaatschappijen die vanaf Schiphol vertrekken.
Hierbij is gebleken dat de verdachte aan de beveiligingsmedewerker onjuiste informatie heeft verstrekt over
de bagage. Hij heeft aangegeven dat hij twee stuks
ruimbagage zou hebben ingecheckt. Dat bleek later niet
het geval te zijn. Deze vraag werd op dat moment alleen
gesteld om vervolgens eventueel vervolgvragen te
stellen over zijn aanwezigheid bij het inpakken van de
bagage enzovoort. Intussen is de procedure aangepast
en voorziet deze bovendien in een check waarbij wordt
nagegaan of er inderdaad ruimbagage is ingecheckt als
de passagier, zoals deze, dit aangeeft, zodat ook onjuiste
verklaringen erover worden meegenomen in het
interview. Dit is een van de conclusies die we aan de
bevindingen bij deze vlucht hebben verbonden. Uiteraard
kan niemand de garantie geven van 100% doeltreffendheid van de beveiligingsmaatregelen. Maar uiteraard
ontwikkelen we die verder als daartoe aanleiding blijkt te
zijn, zoals naar aanleiding van dit incident en naar
aanleiding van de reportage over de vloeistoffen.
De heer De Roon en de heer Teeven hebben specifiek
gevraagd naar het in bezit komen van explosieven. Zoals
gezegd loopt het onderzoek in de VS nog, maar de
gegevens die wij aan de weet zijn gekomen uit het
onderzoek in Nederland geven geen aanwijzingen dat hij
die explosieven in Nederland onder zich zou hebben
genomen.
De heer De Roon en mevrouw Van Toorenburg
vroegen naar de kwaliteit van de beveiliging van landen
met vluchten naar Nederland, bijvoorbeeld een vlucht uit
Nigeria. Vanuit ICAO worden standaardbeveiligingsmaatregelen uitgevaardigd die gericht zijn op het waarborgen
van een basisniveau in de beveiliging van de burgerluchtvaart wereldwijd. De ICAO voert audits uit om de
naleving van deze maatregelen te bevorderen. Nederland
neemt actief deel aan dergelijke audits.
De heer De Roon vroeg of er een gebrek aan scherpte
zou kunnen worden vermoed bij de beveiliging van
Schiphol en of het inzetten van mysteryguests wenselijk
is. Internationale audits van onder andere de ICAO, maar
ook van de Europese Commissie hebben bij herhaling
aangetoond dat het beveiligingsniveau op Schiphol op
een goed niveau ligt. Bij dergelijke audits worden ook
mysteryguests ingezet om eventuele tekortkomingen in
de beveiliging van de luchthaven aan het licht te

Tweede Kamer

6 april 2010
TK 72

Mevrouw Azough (GroenLinks): Dank u wel. Daar gaat
het mij niet om. Wat de VVD betreft, aan die schizofrene
situatie lijkt binnenkort een einde te komen, maar
daarover hebben wij het niet. Ik wil graag via u
misschien ook de vraag aan de minister voorleggen of
hij ook vindt dat op andere Europese luchthavens precies
dezelfde scanners moeten worden toegepast als op
Schiphol.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik wil er kort nog iets
over zeggen. Het zou wel wonderlijk zijn wanneer wij
met elkaar criteria handhaven en aangeven dat het veilig
is, terwijl andere landen dan misschien zeggen dat het
niet veilig is. Dat zou een heel raar beeld zijn. Natuurlijk
is het belangrijk dat wij allemaal tot dezelfde maatstaven
komen. Dat hoor ik inderdaad, net als u, graag van de
minister.
De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
©

Mislukte aanslag NWA

72-6181

Hirsch Ballin
brengen. Personen die inmiddels bekend zijn van de
televisie lenen zich minder goed voor werkzaamheden
als mysteryguest.
De heer De Roon (PVV): Dat laatste begrijp ik heel goed,
maar dat neemt allemaal niet weg dat de heer Stegeman
dingen heeft ontdekt die de mysteryguests van ICAO
blijkbaar niet hebben ontdekt. Dat roept dan toch de
vraag op of we niet meer waarborgen moeten inbouwen
in het testen van de beveiligingssystemen dan dat
ICAO-niveau. De minister verwees daar ook al naar in
verband met de beveiliging in een land als Nigeria. Hij
zei daar echter ook van dat het een soort basisveiligheid
is. Bij mij rijst de vraag of Nederland geen hogere
standaard zou moeten willen hebben.
Minister Hirsch Ballin: Wij hebben een hogere
standaard, maar ik begrijp de vraag van de heer De Roon
heel goed. Ik had het net over de controles die door
ICAO en de Europese Commissie worden uitgevoerd. Ik
heb ook aan de NCTb gevraagd om nog meer dan reeds
het geval is gebruik te maken van methoden die erop
gericht zijn om vanuit de meest achterdochtige positie
dingen aan het licht te brengen. Ik moet daarbij
aantekenen dat bepaalde aspecten van de activiteiten die
hebben geleid tot de uitzendingen van de heer Stegeman
nog in onderzoek zijn. Er is het een en ander gezegd over
het strafrechtelijk onderzoek. Wij trekken de grens bij wat
rechtmatig is. Daarbij is aan de orde gekomen, wat nu
voor een deel tot strafrechtelijk onderzoek aanleiding
geeft, of daarbij nog meer personen betrokken zijn dan
er tot nu toe bekend is geworden. Daarover kan ik geen
mededelingen doen.
De heer De Roon heeft gevraagd op welke termijn EU
PNR kan worden verwacht. De Europese Commissie in
nieuwe samenstelling is daarmee bezig. Mij is meegedeeld dat dat dit najaar wordt verwacht.
Dan de vraag wanneer een no-flylist kan worden
verwacht. Die vraag is aan de orde geweest in het
antwoord op schriftelijke vragen van de heer De Roon. In
het kader van de vernieuwing van het grensmanagement
wordt onderzocht hoe informatievoorziening beter kan en
of de no-flylist wenselijk is. Die vraag wordt in dat kader
onderzocht.
De heer De Roon vroeg ook of de Verenigde Staten
overleg hebben gevoerd over het nieuwe emergencymanagement. De regels van het emergencymanagement
zijn de regels van de Amerikaanse overheid. Die heeft
daarover gesprekken gevoerd met de Europese
Commissie. Dat is de eigen bevoegdheid van de
Amerikaanse overheid. Naar aanleiding daarvan heeft de
Amerikaanse overheid een nieuwe regeling vastgesteld.
De heer De Roon vroeg of er afspraken zijn over het
weigeren van personen op vluchten van de Verenigde
Staten naar Nederland. Nederland vraagt geen reisgegevens van passagiers die naar Nederland vliegen op. Op
het moment dat er een EU PNR tot stand komt, kan dat
anders komen te liggen. Er is op dit moment een verschil
in benadering aan de Amerikaanse kant en aan de
Europese kant. Ik steun de benadering om ook aan de
Europese kant met een PNR-methodiek te werken. Daar
is de Europese Commissie mee bezig. Ik heb daarover
ook enige malen met de betrokken Kamercommissies ter
voorbereiding van de JBZ-raden gesproken.
Mevrouw Gerkens vroeg naar de financiering met
betrekking tot de scans voor vluchten naar de VS. De

Tweede Kamer

Mislukte aanslag NWA

kosten van de aanwijzing die ik heb vastgesteld worden
van overheidswege vergoed tot de datum dat de kosten
worden verrekend met de havengelden. Volgens deze
systematiek dient mijn ministerie, het ministerie van
Justitie, vanaf inwerkingtreding van de aanwijzing tot en
met de wijziging van het tarief per 1 november 2010 de
kosten voor de extra personele inzet en de kosten voor
de verplaatsing van de beschikbare apparatuur, 15
apparaten in totaal, aan Schiphol te vergoeden. Die
apparatuur is in 2006 door Schiphol aangeschaft als
uitwerking van de publiek-private samenwerking tussen
Schiphol, NCTb en de douane, BPVS, met als doelstelling
om onder gezamenlijke verantwoordelijkheid een proef
uit te voeren waarbij scanners in diverse opstellingen en
situaties zijn beproefd. De NCTb en de douane hebben
een financiële bijdrage aan de proef geleverd. De
additionele scans die Schiphol heeft aangebracht zullen
gedeeltelijk door de overheid worden gefinancierd totdat
deze aanschaf kan worden verrekend in de havengelden.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Heeft de minister alle
vragen over PNR beantwoord?
Minister Hirsch Ballin: Nee.
Voorzitter. Mevrouw Gerkens heeft een vraag gesteld
over de extra maatregelen die met betrekking tot
vloeistoffen zijn getroffen voordat men de securitycontrole passeert en over de reikwijdte van die maatregelen.
Met de invoering van de Europese maatregelen in 2006
voor vloeistoffen was het nodig om maatregelen te
treffen voor het aan boord brengen van vloeistoffen die
voor de securitycontrole in de winkels werden gekocht.
Door extra maatregelen, waaronder de introductie van
een speciale verpakking, cameratoezicht en controle op
de integriteit van de gekochte goederen werd deze
potentieel gevaarlijk geachte situatie teruggebracht tot
een aanvaardbaar risico. Uit de SBS6-uitzending bleek
dat deze set van veiligheidsmaatregelen kan worden
omzeild met de bewerkte fles. Door deze uitzending en
hiermee het openbaren van een werkwijze voor het
omzeilen van de maatregelen is het risico toegenomen;
dat moesten wij ook onder ogen zien. Dit heeft ertoe
geleid dat op aanwijzing van de NCTb een aantal extra
maatregelen is getroffen. Ik kom daar straks nog op
terug.
Mevrouw Gerkens heeft gevraagd of de inzet van de
securityscan beperkt blijft tot risicovluchten. Op dit
moment is onze primaire doelstelling om de securityscan
zo snel mogelijk inzetbaar te maken op alle vluchten naar
de VS. Schiphol heeft hiervoor in aanvulling op de reeds
aanwezige securityscans 60 extra machines nodig. Deze
zijn besteld bij de fabrikant. Schiphol heeft na levering
tijd nodig voor het plaatsen van de machines en het
trainen van het personeel. In bepaalde gevallen zijn ook
bouwkundige aanpassingen aan de terminal nodig om
plaatsing van de machines mogelijk te maken. Naar
verwachting zal de plaatsing van die 60 extra machines
in het najaar zijn afgerond.
Er is gevraagd of de securityscan als regulier
beveiligingsmiddel op alle vluchten overwogen kan
worden. Het antwoord op die vraag is: zeker, dat is de
bedoeling. Om deze standaard ook bij andere vluchten
dan die naar de VS toe passen, dient de EU het gebruik
hiervan op te nemen in de Europese regelgeving ten
aanzien van de beveiliging van de burgerluchtvaart. De
Europese Commissie en het Europees Parlement zijn

6 april 2010
TK 72

72-6182

Hirsch Ballin
hierover in overleg. Ik hoop dat dit tot een goed resultaat
leidt. Mocht dat niet zo zijn, dan zullen wij ons uiteraard
moeten bezinnen op de vraag of wij dat zo willen laten
of dat wij daar onze eigen conclusies aan verbinden.

vraag. Als het tot een conflict komt en de beveiliging wel
afneemt, zegt de minister dan: ik denk dat ik als
″overheid″ nu toch wel een rol heb om het gesprek aan
te gaan?

Mevrouw Gerkens (SP): Het gebruik van die scans op
niet-risicovluchten kan volgens mij geen enkele andere
reden hebben dan dat Schiphol problemen heeft met de
security, met het aantrekken van voldoende beveiligingspersoneel. Voor Schiphol is het dus ook efficiënter
om die scans in te zetten. Ik kan mij niet voorstellen dat
wij als overheid via die niet-risicovluchten gaan
bijdragen aan de bedrijfsvoering van het toch al goed
draaiende Schiphol.

Minister Hirsch Ballin: Onze gesprekspartner is
natuurlijk de luchthaven, die een rol speelt op dit punt. In
alle, goede contacten met de leiding van Schiphol heb ik
de indruk gekregen dat men zich zeer bewust is van het
belang van de veiligheid van de luchthaven. Schiphol
heeft een goede reputatie. De luchthaven heeft die goede
reputatie gelukkig niet verloren door het ernstige incident
dat zich heeft voorgedaan, maar Schiphol zet zich er, in
nauwe samenwerking met ons, volledig voor in om
veiligheidsrisico’s te voorkomen; daarbij hoort ook het
voorkomen van arbeidsconflicten.

Minister Hirsch Ballin: Het uitgangspunt is inderdaad
dat dit een eigen verantwoordelijkheid van de luchthaven
is. Ik heb net gezegd dat tot het moment waarop
Schiphol in de gelegenheid is om dat in de havengelden
door te berekenen, een tariefwijziging per 1 november,
de kosten ervan in de begroting van mijn departement
zijn opgenomen.
Mevrouw Gerkens (SP): Het gaat dus om de 60
machines die nu worden aangeschaft voor die risicovluchten. Er is dus geen sprake meer van voor de
langere termijn en mogelijkerwijs ook voor andere
vluchten, want dan zijn wij 1 november 2010 al voorbij.
Minister Hirsch Ballin: Ja, dat klopt.
Mevrouw Gerkens heeft ook gevraagd naar het
beveiligingspersoneel op Schiphol en de werkomstandigheden. Ik vind dat uiteraard belangrijk, maar dat is een
eigen verantwoordelijkheid van de luchthaven. Mijn
verantwoordelijkheid betreft de beveiliging van de
burgerluchtvaart. Er wordt wel voortdurend getest op het
niveau van het beveiligingspersoneel, niet alleen door
Schiphol zelf, maar ook door internationale inspecties en
de Koninklijke Marechaussee, die dat onder mijn
verantwoordelijkheid doet. Er is geen aanleiding om aan
te nemen dat het niveau van de beveiliging in het
gedrang is door de werkomstandigheden van het
personeel. Het overige is een kwestie tussen werkgever
en werknemer.
Mevrouw Gerkens (SP): Stel dat het komt tot een
arbeidsconflict, zoals op dit moment het geval is in de
schoonmaak. Zowel de overheid als Schiphol zegt: wij
hebben hier part nog deel aan. Stel dat straks duidelijk
wordt dat de beveiliging wel lijdt onder de werkdruk. Ik
neem aan dat de minister dan wel zal zeggen dat hij een
partij is in dat conflict, want dan hebben wij niet meer te
maken met een gewoon arbeidsconflict, maar met de
beveiliging van onze nationale luchthaven.
Minister Hirsch Ballin: Het is belangrijker dat de
vluchten veilig zijn dan dat zij schoon zijn; liefst allebei
natuurlijk. Als minister van Binnenlandse Zaken heb ik
onlangs het startsein mogen geven voor een actie die is
gericht op het schoonhouden van onze straten en
pleinen, met als beweegreden dat dit ook bijdraagt aan
de veiligheid. Voor de burgerluchtvaart geldt echter:
schoon is belangrijk, veilig is nog belangrijker.
Mevrouw Gerkens (SP): Daarmee ben ik het helemaal
eens, maar de minister geeft geen antwoord op mijn

Tweede Kamer

Mislukte aanslag NWA

Mevrouw Gerkens (SP): Ik heb nog steeds geen
antwoord gekregen van de minister. Ik vraag hem: als er
ondanks deze fantastische rol toch een arbeidsconflict
ontstaat, vindt hij dan niet dat hij de rol heeft om in te
grijpen om ervoor te zorgen dat de beveiliging op niveau
blijft?
Minister Hirsch Ballin: De als-danvraag van mevrouw
Gerkens boeit mij buitengewoon. Als zich iets voordoet
wat de veiligheid in het gedrang brengt, dan voel ik mijn
verantwoordelijkheid natuurlijk ten volle, maar ik wil de
suggestie verre van mij houden dat er onachtzaamheid
zou zijn in de zorg van de luchthaven voor de medewerkers die zich bezighouden met de veiligheid.
De heer Teeven heeft een vraag opgeworpen over de
inzet van een tweede type scan, naast de bestaande
bodyscan. Ik houd eigenlijk niet zo van die term, maar
iedereen vindt het inmiddels kennelijk een aantrekkelijke
term, dus dan zal ik die ook maar gebruiken. Op Curaçao
heeft de term een heel andere betekenis. Daar denkt men
aan een scan van het soort dat de heer Teeven onder de
aandacht brengt, namelijk een scan die werkt met
röntgenstraling. Daarmee gaat men dus niet na wat men
eventueel op het lichaam, onder de kleding, meevoert,
maar daarmee gaat men na wat zich in het lichaam
bevindt. Een röntgenonderzoek van alle passagiers is
geloof ik niet wat de heer Teeven bepleit. Dat wil ik ook
zeker niet nastreven.
Bij alle beveiligingsmaatregelen moet natuurlijk een
afweging worden gemaakt over de proportionaliteit. Her
en der wordt door sommigen, naar ik meen ook door
bedrijven die dat soort apparaten leveren, de aandacht
gevestigd op allerlei typen apparaten. Sommige
apparaten gaan dan een rol spelen, zoals de vernieuwde
millimeter wave scanner, die velen ″bodyscan″ noemen.
Er zijn weer andere voordelen, maar ook nadelen
verbonden aan het werken met een röntgenapparaat. Het
is zeker niet mijn bedoeling om dat algemeen te gaan
toepassen. Als vanuit het perspectief van de dreiging de
toepassing van dergelijke röntgenapparatuur noodzakelijk en wenselijk wordt geacht, past dat meer in de
sfeer van strafvorderlijke bevoegdheden, maar er is ook
een mogelijkheid geopend voor aankomende passagiers
om zich met zo’n apparaat te disculperen door mee te
werken aan zo’n type onderzoek.
De vraag van de heer Teeven over de strafzaken had ik
al beantwoord. Daarom kan ik nu kort zijn over zijn
bijdrage aan het debat in eerste termijn.

6 april 2010
TK 72

72-6183

Hirsch Ballin
Dan kom ik bij de vraag van de heer Heerts over de
publiek-private samenwerking. In het merendeel van de
landen wordt de beveiliging uitgevoerd door beveiligingsbedrijven. Dat was ook zo voor 2003, toen de
beveiligingscontrole in handen was van de Nederlandse
overheid. Ook toen werden de beveiligingswerkzaamheden feitelijk door particuliere beveiligingsbedrijven
uitgevoerd. De overheid stelt in het huidige systeem de
norm en stuurt de private sector aan door middel van
aanwijzingen, toezicht en handhaving. Daarmee wordt
voorkomen dat normering, toezicht en uitvoering in één
hand zijn en dat de uitvoerder ook verantwoordelijk
wordt voor het toezicht. Uit internationale inspecties is
het goede niveau van de beveiliging gebleken. In een
werkgroep onder leiding van een vertegenwoordiger van
collega Eurlings kijken wij naar het kostenplaatje. Ik
verwacht dat die werkgroep voor de zomer een
tussenrapportage zal afleveren.
De heer Heerts heeft gevraagd naar de onderzoeken
naar aanleiding van de uitzending. Daar ben ik al op
ingegaan.
Mevrouw Azough heeft gevraagd wat de Verenigde
Staten hebben gedaan, of de Verenigde Staten uitgebreid
onderzoek hebben gedaan naar wat er is gebeurd. De
Verenigde Staten hebben naast het strafvorderlijke
onderzoek waarover ik al heb gesproken, zich ook
verdiept in hun eigen procedures voor informatieuitwisseling en -analyse en de toepassing van nieuwe
technieken en beveiligingsmethoden. Intussen is er
overleg tussen de VS en de EU over de wijze waarop
kennis en ervaring kunnen worden uitgewisseld. Voor het
delen en analyseren van informatie wordt gezocht naar
verbeterpunten, zoals de uitwisseling van informatie over
gestolen en verloren reisdocumenten en het gebruik van
passagiersgegevens, van PNR, ten behoeve van onder
andere terrorismebestrijding. Ik merk nog op dat mijn
Amerikaanse collega mevrouw Napolitano zeer geïnteresseerd bleek in onze werkwijze met de CT Infobox.
De heer Heerts (PvdA): Bent u klaar met de antwoorden
over Stegeman?
Minister Hirsch Ballin: Ja.
De heer Heerts (PvdA): Dan heb ik nog een vraag. In de
beantwoording naar aanleiding van mijn vragen is
duidelijk dat op 29 december 2008, 15 januari 2009 en
24 februari 2009 aangifte is gedaan. Op grond daarvan is
het strafrechtelijk onderzoek begonnen. Ik heb echter
vragen gesteld naar aanleiding van een artikel op
3 maart 2010, dus nog dit jaar, waarin wordt geschreven
dat de afgelopen maanden werkelijk alles in kaart is
gebracht van de heer Stegeman en diens productiebedrijf. Is dit een nieuw onderzoek of is het nu hetzelfde?
Het gaat om het artikel Balen van ″kiekeboe-smurf″
Stegeman.
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter, dat kunnen niet mijn
bewoordingen zijn geweest en de bewering dat van
iemand, wie dan ook, alles in kaart is gebracht, evenmin.
De heer Heerts (PvdA): Dan kom ik er wel op terug.
Minister Hirsch Ballin: Mevrouw Azough heeft gevraagd
of ik het wenselijk vind dat ook in andere landen met
security scans of hoe je het ook wilt noemen, de

Tweede Kamer

Mislukte aanslag NWA

millimeter wave scan, wordt gewerkt. Wij zetten ons
ervoor in om die als goedgekeurd middel opgenomen te
krijgen in de Europese regelgeving. Over secundaire
eisen aan deze apparatuur vindt internationaal overleg
plaats. Daarbij kunnen soms ook culturele overwegingen
een rol spelen. Ik heb in contacten met mijn Duitse
collega’s melding gemaakt van TNO-onderzoeken op het
punt van de gezondheidsaspecten ervan, die geen enkel
probleem bleken op te leveren. Men heeft dat ook
gehoord bij het werkbezoek aan Schiphol. Ik ben blij met
deze werkwijze. Dat houdt niet in dat ik ex post de
zorgen over de vroegere werkwijze die mevrouw Azough
uitbundig met mij heeft gedeeld, nu alsnog deel. Het is
mooi om te zien dat alle zorgen zijn weggenomen met
deze schematische voorstelling van personen die de scan
passeren. Als ik mevrouw Azough goed heb begrepen, is
deze methode van scannen ″GroenLinks-proof″.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Nu nog de rest van het
beleid.
Ik wil nog even terugkomen op de twee vragen die ik
heb gesteld. Ten eerste ging de minister wel heel snel
voorbij aan mijn vraag over PNR. Aan Amerikaanse zijde
is een aantal cruciale fouten gemaakt, is er informatie
blijven liggen. Dan blijft mijn vraag overeind: wat is
precies het nut gebleken van het uitwisselen van PNR- en
API-gegevens in dit specifieke geval? Heeft dit bij de
minister ook niet twijfels doen ontstaan over het
verzamelen van zo’n hooiberg aan gegevens als je daar
vervolgens niks mee doet of kunt?
Mijn tweede vraag ging over de scanners. Mijn zorg is
juist dat in Nederland misschien goede scanners worden
gebruikt, maar in andere landen niet. De vraag is wat er
op Europees niveau zal gebeuren om een soort uniform
beleid te creëren op dit specifieke punt.
Minister Hirsch Ballin: Ik heb al gezegd dat onze inzet
erop is gericht om dit in de Europese regelgeving
opgenomen te krijgen. Daar zullen ongetwijfeld ook eisen
op het gebied van de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer deel van uitmaken. Wij maken in deze
vergaderzaal echter niet de Europese regels. Ik ben blij
dat deze consensus bestaat over wat wij in Nederland
nodig achten. Ik heb de indruk dat dit ook een zekere
voorbeeldwerking heeft. Ik kan echter niet het werk gaan
doen van de twee leden van de nieuwe Europese
Commissie die zich met dit onderwerp bezighouden. Ik
kan niet zeggen welke regels zij moeten voorstellen voor
de Europese regelgeving. Dat neemt niet weg dat ik de
indruk heb dat men goed kijkt naar wat wij in Nederland
hebben gedaan en hebben geregeld.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Ik begrijp best dat de
minister de wet niet kan voorschrijven. Dat lijkt mij ook
heel goed in sommige opzichten. Europa heeft namelijk
een eigen Europees Parlement met een heel belangrijke
rol. Ik zou toch graag zien dat de minister van Justitie
namens Nederland het voortouw neemt om ook andere
landen te wijzen op de voordelen van deze specifieke
scanner. Het lijkt mij gewoonweg onzinnig dat Europa
bang is voor bepaalde aanslagen, zeker gezien onze band
met de Verenigde Staten, en dat wij ondertussen
misschien tien verschillende scanners importeren en
neerzetten. Dat is toch volstrekt belachelijk?
Minister Hirsch Ballin: Ik heb mijn collega’s verteld over

6 april 2010
TK 72

72-6184

Hirsch Ballin
de manier waarop wij dit in Nederland hebben aangepakt, wat wij hebben ontwikkeld, hoe dat is getest enz. Ik
heb de indruk dat dit goed is aangekomen, goed is
geland. Ik zeg hier vanavond niet dat de enig aanvaardbare Europese regelgeving een kopie van de Nederlandse regelgeving is – dat vraagt mevrouw Azough ook
niet – maar ik heb de indruk dat de voorbeeldwerking
daarvan goed is overgekomen.
Dan kom ik bij het punt van het nut van de gegevensuitwisseling, de hooiberg waar mevrouw Azough naar
vroeg. Een van dingen die duidelijk zijn uitgesproken
door mijn Amerikaanse collega Napolitano, is dat er een
tekort bestond in de verwerking van de gegevens die op
zichzelf beschikbaar waren bij de Amerikaanse overheid.
Ik heb al vermeld dat onze werkwijze met de CT-Infobox
interessant werd gevonden. Om te beginnen zullen wij
ook in verband met de voorbereiding van EU-PNR, de
Europese PNR, wijzen op de noodzaak om gegevens te
verzamelen over de werkwijze en de mate waarin het
nuttig is om er iets mee te doen. Niemand heeft iets aan
gegevens die alleen maar worden opgeslagen, maar die
niet bruikbaar zijn voor welke analyse dan ook op het
moment dat een passagier een visum vraagt, aan boord
wil gaan of zich wil kwalificeren als een vertrouwde of
trusted passagier, die geschikt is voor de vereenvoudigde
grenscontroles voorafgaand aan het aan boord gaan van
vliegtuigen.
Ik houd bij onze bijdrage aan de regelgeving uit volle
overtuiging rekening met het soort gezichtspunten dat
mevrouw Azough onder de aandacht brengt, namelijk:
verzamel gegevens alleen in een context waarin er ook
nuttig gebruik van kan worden gemaakt.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Ik wil dan toch
nogmaals benadrukken dat dit specifieke incident
eigenlijk een soort evaluatie genoemd kan worden van
het PNR-systeem zoals we dat tot nu toe hebben gezien.
Kan de minister, misschien schriftelijk, nader ingaan op
wat er nu precies verbeterd is aan Amerikaanse zijde om
ervoor te zorgen dat het wel effectief is? GroenLinks is
geen voorstander van PNR, maar dit is toch ook niet wat
de minister zou willen zien en wat men aan Amerikaanse
zijde zou willen zien?
Minister Hirsch Ballin: Het lijkt me het beste dat ik, op
het moment dat dit in de JBZ-Raad aan de orde komt, de
Kamer informeer over de manier waarop naar ons inzicht
het Europese PNR-systeem moet worden opgezet. Ik kan
geen inzicht geven in de interne werkwijze van de
Amerikaanse overheid. Mevrouw Azough lijkt naar de
conclusie te neigen dat PNR niet nuttig zou zijn. Ik kan
die conclusie niet delen. Uit dit incident blijkt dat men er
niet komt door slechts gegevens te verstrekken; er moet
een verbinding worden gelegd met de gegevens over het
verstrekken van een visum en informatie die op een
andere manier over de visumaanvrager bekend is. Het
gaat dan ook om de matching van gegevens op het
moment dat iemand zich aanmeldt als reiziger. Hij reist
onder zijn eigen naam met gebruikmaking van een
Amerikaans visum. Dat zijn dus de dingen die wij
daarvan leren. Ik kan de Kamer informeren over de
conclusies die daaraan worden verbonden op het
moment dat er een voorstel voorligt voor Europese
besluitvorming. Dat zal ik graag doen.

Tweede Kamer

Mislukte aanslag NWA

Mevrouw Azough (GroenLinks): We zullen het afwachten.
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Er werd verder
gevraagd of er rekening wordt gehouden met de mensen
met een prothese. Passagiers mogen weigeren om door
deze scan te gaan; in dat geval geldt inderdaad de
fouilleringsprocedure waarop mevrouw Azough wees. De
vraag of dat met automatische detectie blijft gaan,
beantwoord ik bevestigend; ik had dat impliciet al
gedaan.
Over de vraag van mevrouw Van Toorenburg naar wat
de security scan exact detecteert van het materiaal dat
de verdachte bij zich heeft, kan ik geen openbare
mededelingen doen. In het algemeen kan echter worden
gesteld dat de invoering van de security scan een
significante verbetering van de passagierscontroles zal
opleveren, aangezien deze scan ook niet-metalen
voorwerpen kan detecteren.
Er was ook een vraag over de inschatting van Al Qaida
op het Arabisch Schiereiland. De AIVD acht de claim van
Al Qaida op het Arabisch Schiereiland ten aanzien van
het incident authentiek en concludeert dat Al Qaida op
het Arabisch Schiereiland een antiwesterse retoriek
bezigt, maar ook dat deze organisatie zich voornamelijk
richt op de strijd op het Arabisch Schiereiland zelf.
Wanneer zich kansen voordoen om met geringe
investering aanslagen in het westen te plegen, zoals hier
blijkbaar beproefd is, worden die ook aangegrepen. Een
extra risico daarbij is de mogelijkheid dat westerse
jihadisten tijdens hun studieverblijf in Jemen in
aanraking komen met deze beweging en dan terugkeren
met het voornemen en de voorbereiding om aanslagen
te plegen. Er zijn echter geen aanwijzingen dat Nederland voor hen als voorkeursdoelwit geldt; daarmee
bedoel ik dus de Nederlandse belangen in directe zin. We
realiseren ons uiteraard terdege dat met het slagen van
deze aanslag Nederlandse passagiers en Nederlandse
belangen op dramatische wijze zouden zijn geraakt.
Mevrouw Van Toorenburg heeft verder gevraagd of er
nieuwe onderzoeksontwikkelingen zijn naar aanleiding
van het incident. De samenvatting die zij gaf van de
stand van het onderzoek is zodanig dat ik het beste
daarnaar kan verwijzen, met de mededeling dat er op dit
moment niets aan toe te voegen is. Ik heb de Kamer
zojuist doen toekomen de samenvatting van het jongste
Dreigingsbeeld terrorisme Nederland dat, naar ik meen,
inmiddels vanavond per koerier de Kamer heeft bereikt.
Uiteraard wordt de Kamer periodiek op de hoogte
gehouden van de verdere ontwikkelingen.
Ik bevestig graag dat er geen gegevens worden
opgeslagen die met de millimeter wave scan worden
verkregen.
Ik ben de heer De Roon nog een antwoord schuldig op
zijn vraag over de stand van zaken rond het grensmanagement. Op 13 juli van het vorige jaar heb ik de Kamer
geïnformeerd over het kaderdocument Grenstoezicht. Dat
traject loopt goed. De heer De Roon heeft terecht het
belang van het grensmanagement, de ontwikkelingen
daarin en de afstemming daarvan met de belangen van
beveiliging onderstreept. Tegelijkertijd hopen wij
daarmee het voor de bonafide reiziger niet zwaarder,
maar juist beter te maken. Dat is namelijk ook een
doelstelling van het verbeterde grensmanagement.
Bovendien loopt er een pilot met API-gegevens tot het
eind van dit jaar. Te zijner tijd zal de Kamer uiteraard

6 april 2010
TK 72

72-6185

Hirsch Ballin
bericht ontvangen over de vorderingen die daarmee
worden gemaakt. Zoals ik eerder heb meegedeeld,
bestaat er een traject met automatische grenspassage. Ik
ben daarop ook ingegaan tijdens de overleggen inzake
de JBZ-Raad. De informatievoorziening die daarbij
plaatsvindt, wordt ook bezien op een goed gebruik van
de passagiersgegevens indachtig hetgeen ik zo-even ook
aan het adres van mevrouw Azough zei.
©

en middelen ter voorkoming van terroristische aanslagen, bij herhaling leemtes in de beveiliging van de
burgerluchtvaart zijn geconstateerd;
verzoekt de regering, de mogelijkheid te onderzoeken –
al of niet in samenwerking met andere landen – van een
mystery team dat op creatieve en onorthodoxe wijze de
beveiliging van de burgerluchtvaart onderzoekt en
beproeft,
en gaat over tot de orde van de dag.

De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Ik dank de minister
voor zijn uitvoerige beantwoording van de vele punten
die wij vanavond aan de orde hebben gesteld. Ik
constateer dat wij eigenlijk nog niets weten over de
kwestie van hoe, waar en op welke manier de explosieven aan boord gekomen zijn. De minister heeft gezegd
dat er geen aanwijzingen zijn dat dit in Nederland is
gebeurd. Dit sluit echter niet uit dat dit toch in Nederland
gebeurd kan zijn. Die formulering is zorgvuldig en sluit
dat dus niet uit. Ik neem ook aan dat het onderzoek dat is
ingesteld, niet meer verder gevoerd kan worden en dus
alsnog wel iets kan opleveren. Daarom wachten wij
alleen nog op de uitkomsten van het Amerikaanse
onderzoek. Misschien dat daarin op een gegeven
moment toch dingen naar voren komen waaraan wij in
Nederland iets hebben. Misschien hebben wij er wel wat
aan voor ons inzicht in wat er eigenlijk gebeurt bij het
toelaten van passagiers in Nigeria. Ik vraag de minister
heel concreet om ons te zijner tijd, als er informatie
beschikbaar komt, deze uit eigen beweging schriftelijk
aan de Kamer te melden.
Ik vind de controles van de beveiliging wenselijk en
met name het toetsen van de beveiliging van de
luchtvaart in het bijzonder op Schiphol. De minister heeft
gezegd dat hij dit extra onder de aandacht van de NCTb
brengt. Ik heb weliswaar heel veel waardering en respect
voor de NCTb – niets dan lof over de activiteiten voor
zover ik die tot nog toe heb kunnen waarnemen – maar
ik dacht eigenlijk meer aan een soort team dat niet alleen
nadenkt over de leemtes in de beveiliging op Schiphol,
maar die ook daadwerkelijk test. Voor zover ik de NCTb
nu begrijp en denk te kennen, behoort dit niet tot zijn
taak. Ik denk dus aan een team dat gevuld wordt met
mensen die in staat zijn om heel onorthodox, out of the
box problemen te onderkennen, daarmee om te gaan en
een oplossing ervoor te vinden. Ik denk daarbij aan
mensen die je vindt bij de BSB. Deze mensen zijn
namelijk in staat om zonder ruggespraak een probleem
te identificeren en daarvoor effectieve oplossingen te
verzinnen die misschien niet binnen de gebaande paden
vallen. Ik zeg niet dat het team waaraan ik denk, gevuld
moet worden met BSB’ers, want dat is weer een ander
verhaal. Ik probeer echter duidelijk te maken hoe ik denk
dat zo’n ″mystery team″ te werk moet gaan. Ik vraag de
minister daarom met een motie om meer daarover na te
denken en wellicht iets ermee te doen.

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid De
Roon. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 187 (29754).
©
De heer Heerts (PvdA): Voorzitter. Dat is toch eigenlijk
een fantastisch team met BSB’ers erin, onorthodox en
buiten de paden, heel interessant! Ik heb maar een paar
kleine dingen. De minister is even ingegaan op het BPVS,
Beveiliging en Publieke Veiligheid op Schiphol. Is men in
dat kader ook bezig met vraagstukken betreffende de
infrastructuur op de luchthaven, dus over een centraal of
een decentraal beveiligingsconcept? Hoe loopt dat
overleg? Die nieuwe scans zullen ongetwijfeld niet
allemaal door de overheid worden betaald. Dat geloof ik
allemaal wel. Wordt er ook nagedacht over dat concept?
Vorig jaar hebben wij daar nog een rapport over gehad
met de titel De Gelegenheid te baat nemen. Daarin werd
voor een deel een ander onderwerp behandeld, namelijk
ladingdiefstal, maar het ging ook wel over mogelijkheden
voor criminaliteit. Ik wil graag dat de minister daarover
nog nadere duiding geeft. Dat zegt namelijk ook nog wel
wat over de efficiencyslag die de overheid wellicht zelf
op de luchthaven kan maken. Uit mijn woorden mag de
minister rustig opmaken dat ik vind dat wij te veel
overheid op Schiphol hebben.
Dan wil ik nog even ingaan op dat onderzoek van de
heer Stegeman. Daar ging de minister namelijk wat al te
makkelijk overheen. Mijn vraag was echter wel serieus.
Mijn vragen gingen niet over het onderzoek naar
aanleiding van de aangifte in 2008 en 2009, maar die
gingen over de vraag of er na het artikel waar ik net over
sprak van 3 maart 2010, Balen van de ″kiekeboe-smurf″
Stegeman, nog een nieuw oriënterend onderzoek is
geweest? Je moet immers precies formuleren wat je wilt
weten. De rechercheurs uit het team spreken over ″de
afgelopen maanden″. Daar wil ik wel een helder ja of nee
als antwoord op horen, want anders is de heer Stegeman met zijn team maandenlang achtervolgd en wordt
de indruk gewekt dat dit onderdeel is van een strafrechtelijk onderzoek, terwijl dit eigenlijk al lang achter de rug
is. Kortom: Is er één onderzoek of zijn er twee onderzoeken naar Stegeman geweest?
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Motie

©

De Kamer,

overwegende dat ondanks massale inzet van personeel

Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Ik dank de heer De
Roon en de heer Heerts voor hun reactie in tweede
termijn. De heer De Roon heeft correct weergegeven wat
de reikwijdte en de bevindingen zijn van het strafrechte-

Tweede Kamer

6 april 2010
TK 72

gehoord de beraadslaging,

Mislukte aanslag NWA

72-6186

Hirsch Ballin
lijk onderzoek in Nederland. Op het moment dat in de
Verenigde Staten het strafrechtelijk onderzoek is
afgesloten en de berechting heeft plaatsgevonden, of
wellicht al eerder, op het moment dat de Amerikaanse
justitiële autoriteiten naar buiten treden, zal ik er graag
voor zorgen dat de informatie daarover voor de Kamer
beschikbaar komt, uiteraard met inachtneming van de
vertrouwelijkheid die bij een Amerikaans strafvorderlijk
onderzoek in een bepaalde fase een rol kan spelen.
De heer De Roon heeft gepleit voor onorthodoxe
methoden en werkwijzen. Ik ben daar zeer voor, uiteraard
binnen de grenzen van recht en wet. Er zijn ook tests die
worden uitgevoerd op een manier die niet kenbaar is
voor degenen die getest moeten worden, maar het kan
misschien nog wat onconventioneler. Het is zeker goed
om ook onder ogen te zien of mensen kunnen worden
uitgelokt, om aan de hand van de slechtste scenario’s uit
te testen of de beveiliging daar voldoende op is
voorbereid. Daarmee kan nog geen 100%-garantie
worden gegeven, dat weet uiteraard iedereen hier
aanwezig ook uit eigen ervaringen. Die gedachte volgen
wij graag. Dat is ook eigenlijk de strekking van het
antwoord dat ik gaf in eerste termijn. Ik acht de motie
van de heer De Roon op het punt van het dictum dus
overbodig. Ik vond de overweging die daaraan voorafgaat, niet helemaal op haar plaats, gelet op de goede
bevindingen die er zijn, ook bij externe onderzoeken, van
het beveiligingsniveau op Schiphol. Dus ik neem toch
maar afstand van de overweging die aan het dictum
voorafgaat. Het in de motie besloten liggende verzoek
daarentegen om ook op een creatieve en onorthodoxe
wijze de beveiliging van de burgerluchtvaart te onderzoeken en te beproeven, is zo zeer conform wat ik wilde
toezeggen, dat ik de motie van de heer De Roon
overbodig zou willen noemen.
Dan kom ik op de onderwerpen die door de heer
Heerts aan de orde zijn gesteld. Met het centrale of
decentrale beveiligingsconcept doelt de heer Heerts, naar
ik aanneem, op de vraag of er in de infrastructuur op
Schiphol een scheiding kan worden aangebracht tussen
binnenkomende en vertrekkende passagiers. Dat heeft
inderdaad uit een oogpunt van beveiliging een aantal
voordelen. Het vergt wel een zeer ingrijpende verbouwing. Over de waarde van een dergelijke benadering
wordt nagedacht en er wordt naar gekeken. Het
antwoord op de vraag van de heer Heerts of daarover
wordt gedacht, is dus ja. Een conclusie kan op dit
moment nog niet worden getrokken, maar ook dit wordt
betrokken in de afweging van de verschillende voor- en
nadelen van de plaats waar je controles op passagiers en
handbagage uitvoert. Zoals u weet zijn de werkwijzen op
dat punt van luchthaven tot luchthaven verschillend.
Amerikaanse luchthavens gebruiken in het algemeen een
andere benadering dan wij. Bij ons is er weer een
verschil tussen de Schengen-pieren en de andere pieren,
maar dat is allemaal in bespreking en in onderzoek, in
samenspraak met Schiphol.
De heer Heerts heeft ook – en daarmee kom ik op het
laatste punt – de vraag gesteld of er nog een tweede
onderzoek is dat betrekking heeft op de heer Stegeman.
Daarvan is mij niets gebleken. Ik heb de vragen van de
heer Heerts naar aanleiding van het krantenartikel
trouwens vandaag beantwoord. Het kan zijn dat de
antwoorden nog niet geheel alle distributiekanalen
hebben gevolgd, maar ik neem aan dat zij ook bij de
heer Heerts binnenkomen of reeds binnengekomen zijn.

Tweede Kamer

Mislukte aanslag NWA

De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik stel voor, over de ingediende motie
volgende week te stemmen.
Daartoe wordt besloten.
Sluiting 22.15 uur

6 april 2010
TK 72

72-6187