Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 448

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 november 2013
Bijgaand doe ik u de geannoteerde agenda toekomen voor de
Telecomraad die in Brussel op 5 december a.s. zal plaatsvinden. Daarbij
informeer ik u over de Nederlandse inzet op de onderwerpen die op de
agenda zijn voorzien.
In de Raad is een eerste gedachtewisseling voorzien over de ontwerpverordening over de Europese interne markt voor elektronische communicatie.
Tevens zal het voorzitterschap verslag doen van de gemaakte voortgang
inzake de ontwerprichtlijn netwerk- en informatiebeveiliging en de
ontwerpverordening kostenreductie aanleg breedband.
Als diversenpunten zal het Litouwse voorzitterschap het akkoord met het
Europees Parlement presenteren over de ontwerprichtsnoeren voor
trans-Europese telecommunicatienetwerken, die gefinancierd zullen
worden uit de Connecting Europe Facility.
Ook zal het voorzitterschap rapporteren over de voortgang van de
onderhandelingen over de ontwerpverordening elektronische identificatie
en vertrouwensdiensten, waaronder een terugkoppeling van de eerste
triloog met het Europees Parlement die op 26 november a.s. zal
plaatsvinden.
Tot slot zal tijdens de Raad het inkomend Griekse voorzitterschap
(januari–juni 2014) zijn werkprogramma presenteren.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

kst-21501-33-448
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-33, nr. 448

1

GEANNOTEERDE AGENDA TELECOMRAAD 5 DECEMBER 2013
Verordening Europese interne markt voor elektronische
communicatie
Gedachtewisseling
In de Telecomraad zal een eerste gedachtewisseling plaatsvinden over de
ontwerpverordening Europese interne markt voor elektronische
communicatie.
Op 11 september jl. heeft de Europese Commissie, op voorstel van
Eurocommissaris Kroes, de ontwerpverordening gepresenteerd. Het
voorstel bevat een aantal maatregelen om de totstandkoming van een
Europese interne markt voor telecommunicatie te bevorderen. Het gaat
daarbij met name om een EU-machtiging voor Europese elektronische
aanbieders, meer harmonisatie van het spectrumbeleid en marktregulering, verdere verlaging en uiteindelijk afschaffing van de roamingkosten,
versterking van de rechten van de eindgebruikers en het realiseren van
netneutraliteit in Europa.
Het kabinet heeft uw Kamer aan de hand van het BNC-fiche geïnformeerd
over de Nederlandse inzet (Kamerstuk 22 112, nr. 1720).
Het kabinet is van mening dat de ontwerpverordening een belangrijke
bijdrage kan leveren aan de versterking van de interne markt voor
elektronische communicatie en is daarom voorzichtig positief over het
gehele pakket. De voorstellen op het gebied van de bescherming van de
eindgebruikers en netneutraliteit beoordeelt het kabinet als positief. De
voorstellen komen vrijwel overeen met de Nederlandse regelgeving voor
netneutraliteit en het hoge niveau van Nederlandse consumentenbescherming. Het kabinet hecht zeer aan het principe van netneutraliteit
zoals dat is vastgelegd in de Nederlandse wet en zal er alles aan doen om
de Nederlandse netneutraliteit, conform de motie van het lid Verhoeven
(Kamerstuk 33 750 XIII, nr. 30), in Europese regelgeving vast te leggen.
Ook het streven naar meer harmonisatie van het spectrumbeleid en
marktregulering wordt door het kabinet gesteund, maar het uitbreiden
van de vetobevoegdheden van de Europese Commissie is volgens het
kabinet een te vergaand middel om dit doel te bereiken.
Het kabinet is geen voorstander van het voorstel van de Europese
Commissie om terughoudender te zijn met de regulering van de toegang
tot netwerken («two is enough»). Toegangsregulering is naar het oordeel
van het kabinet juist noodzakelijk om alternatieve aanbieders in staat te
stellen de concurrentie aan te gaan en daarmee innovatie en groei
mogelijk te maken.
Het kabinet steunt het doel om de roamingtarieven verder te verlagen en
uiteindelijk af te schaffen, maar heeft moeite met de maatregelen die de
Europese Commissie voorstelt om dat doel te bereiken.
De Europese Raad van 24/25 oktober jl. verwelkomde de ontwerpverordening en riep op voortvarend te werken aan een spoedige aanneming
daarvan. Verder onderstreepte de Europese Raad het belang van betere
coördinatie bij de timing van en de voorwaarden inzake de spectrumtoewijzing, waarbij de nationale bevoegdheden op dit gebied dienen te
worden gerespecteerd.
De Europese Commissie streeft naar een akkoord in eerste lezing over
deze ontwerpverordening vóór de verkiezingen van het Europees
Parlement in mei 2014. Gezien de complexiteit van de voorstellen en de
bezwaren die veel lidstaten hebben op onder meer het gebied van
roaming en de uitbreiding van de vetobevoegdheden van de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-33, nr. 448

2

Commissie op het terrein van het spectrumbeleid en marktregulering, is
dat een ambitieus streven.
Het Europees Parlement streeft ernaar om voor de Europese verkiezingen
in mei 2014 tot een standpunt van het Europees Parlement te komen.
Richtlijn netwerk- en informatiebeveiliging
Voortgangsrapport van het voorzitterschap
Het voorzitterschap zal een voortgangsrapport presenteren over de
ontwerprichtlijn inzake netwerk- en informatiebeveiliging (NIB-richtlijn).
In raadsverband is meerdere malen over het voorstel gesproken en het
voorzitterschap zal over de voortgang rapporteren.
Deze ontwerprichtlijn is op 7 februari jl. gepresenteerd door de Europese
Commissie. De Minister van V&J is als eerste voor deze ontwerprichtlijn
verantwoordelijk. Doel van de voorgestelde richtlijn is het waarborgen
van een hoog gemeenschappelijk niveau van netwerk- en informatiebeveiliging (NIB). Dit niveau verschilt momenteel per lidstaat. Dit leidt tot een
sterk wisselend niveau van paraatheid bij incidenten en een ongelijk
niveau van bescherming van consumenten en bedrijven. De Europese
Commissie wil de beveiliging van het internet en de particuliere
netwerken en informatiesystemen verbeteren door de lidstaten ertoe te
verplichten hun paraatheid te verbeteren, beter met elkaar samen te
werken en door vitale partijen (banken, energiebedrijven, vervoersbedrijven, gezondheidszorg, internetdiensten en overheden) te verplichten
adequate maatregelen te nemen om beveiligingsrisico’s te beheren en
ernstige incidenten aan de nationale bevoegde autoriteiten te rapporteren.
Het voorstel verplicht lidstaten te beschikken over een nationale
NIB-strategie, een NIB-samenwerkingsplan, een instantie belast met de
coördinatie van NIB-zaken en een goed functionerend Computer
Emergency Response Team (CERT).
Uw Kamer is over de Nederlandse inzet geïnformeerd middels een BNC
fiche (Kamerstuk 22 112, nr. 1587).
Het kabinet onderschrijft de noodzaak dat er stappen gezet moeten
worden op het terrein van cybersecurity en verwelkomt daarom ook het
voorstel voor een richtlijn die constructieve stappen zet naar een hoger
niveau van netwerk en informatiebeveiliging. Nederland is het eens met
de Commissie dat veel bereikt is op basis van vrijwillige regulering, maar
dat er in de EU nog steeds lacunes zijn in nationale capaciteiten, bij de
coördinatie in geval van grensoverschrijdende incidenten en met
betrekking tot de betrokkenheid en paraatheid van de private sector.
Het Europees Parlement zal naar verwachting zijn positie eind januari
2014 bepalen.
Verordening Kostenreductie aanleg breedband
Voortgangsrapport van het voorzitterschap
Tijdens de Raad zal het voorzitterschap een voortgangsrapportage van de
behandeling van de ontwerpverordening kostenreductie aanleg
breedband presenteren. In deze conceptverordening regelt de Commissie
een aantal zaken die de aanlegkosten van super snelle breedbandnetwerken binnen Europa moeten verminderen. Doel hiervan is het bespoedigen van de uitrol van breedbandnetwerken, om zo de breedbanddoelstelling voor 2020 te behalen. Het kabinetsstandpunt is in het BNC fiche
(Kamerstuk 33 613, nr. 3) uiteengezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-33, nr. 448

3

Uw Kamer heeft op 28 mei jl. een negatief subsidiariteitsoordeel gegeven
op dit voorstel richting de Europese Commissie. De Europese Commissie
heeft daarop op 22 augustus jl. een reactie naar uw Kamer gestuurd
(Kamerstuk 33 613, nr. 5). De Commissie Economische Zaken van uw
Kamer heeft mij in de procedurevergadering op 15 oktober jl. verzocht om
hierop te reageren. Hierbij vindt u mijn reactie.
De Europese Commissie wijst in haar reactie van 22 augustus op de
noodzaak van Europees ingrijpen, vanwege het uitblijven van grote
(Europese) investeringen in de breedbandmarkt. Het kabinet onderschrijft
dit. Nederland kan ook profiteren van de verdere uitrol van breedbandnetwerken in Europa. De uitrol van breedband leidt tot economische groei en
een betere concurrentiepositie van Europa. Binnen de Europese Unie zijn
grote verschillen tussen de manieren waarop en mate waarin lidstaten
proberen de kosten van de aanleg van breedbandinfrastructuur te
reduceren. Deze verschillen veroorzaken een ongelijk investeringsklimaat
op de Europese breedbandmarkt. Een integrale Europese aanpak is
daarom nodig om de breedbanddoelstellingen uit de Digitale Agenda
voor Europa op tijd te realiseren. Dit maakt dat het kabinet de subsidiariteit van het voorstel onderbouwd acht.
De Europese Commissie argumenteert in haar reactie verder, dat middels
deze verordening ruimte wordt gelaten aan de lidstaten om zelf (organisatorisch) invulling te geven aan de verplichtingen.
Echter, het kabinet vindt de voorgestelde maatregelen niet in verhouding
staan tot de te bereiken doelen en beoordeelt de proportionaliteit van dit
voorstel daarom negatief. Het kabinet is van mening dat de belemmeringen die deze ontwerpverordening beoogt weg te nemen, voor
Nederland minder relevant zijn dan voor andere lidstaten. In Nederland is
namelijk al veel geregeld op dit terrein. Daarbij laat de markt zien ook
zonder regelgeving te werken aan kostenreductie, zoals bijvoorbeeld bij
medegebruik van leidingen. Daardoor wordt verwacht dat de verordening
voor Nederland weinig extra kostenbesparingen teweeg brengt. Daarom
zet Nederland in de Raad in op vermindering van de details in deze
ontwerpverordening en aansluiting bij de bestaande praktijk die er in
Nederland reeds bestaat. Om die reden is het kabinet, net als u,
voorstander van de omzetting van de verordening in een richtlijn.
Hiervoor wordt dan ook in raadsverband gepleit.
Een aantal lidstaten is, net als Nederland, kritisch over het voorstel: zij
geven de voorkeur aan een richtlijn en zij betwijfelen de noodzaak van het
voorstel of vrezen een inbreuk in de nationale werkwijze. Het Europees
Parlement zal zijn positie op 27 november bepalen.
Diverse punten
Verordening elektronische identificatie en vertrouwensdiensten
Informatie van het voorzitterschap
In de Raad zal het voorzitterschap rapporteren over de voortgang van de
onderhandelingen, waaronder een terugkoppeling van de eerste triloog
met het Europees Parlement die op 26 november a.s. zal plaatsvinden.
Naar verwachting zal er begin volgend jaar een akkoord kunnen worden
bereikt.
De ontwerpverordening heeft als doel het grensoverschrijdend gebruik
mogelijk te maken van elektronische identiteiten en vertrouwensdiensten
(elektronische handtekeningen, elektronische tijdstempels, elektronische
zegels, elektronische bezorgdiensten en certificaten die de echtheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-33, nr. 448

4

websites moeten garanderen) waarmee het elektronisch berichtenverkeer
kan worden beveiligd. Dit is een belangrijk punt uit zowel de Europese, als
de nationale Digitale Agenda.
Burgers en bedrijven moeten bij digitale communicatie onderling en met
de overheid gebruik kunnen maken van betrouwbare identiteitsoplossingen en diensten die de veiligheid vergroten. Nederland doet al mee
aan pilots om grensoverschrijdend gebruik van elektronische identiteiten
op termijn mogelijk te maken.
De inzet van Nederland heeft zich in de onderhandelingen in raadsverband toespitst op vier speerpunten:
• Aansprakelijkheid; Nederland wil dat de partij die feitelijk handelt
hiervoor verantwoordelijk en aansprakelijk is.
• Toezicht; Nederland wil stevig toezicht op alle vertrouwensdiensten in
de verordening regelen. Nederland wil ook toezicht op de websitecertificaten.
Dit zijn de certificaten waarmee het bij de Diginotar-affaire mis ging.
• Veiligheid; Nederland wil kunnen vertrouwen op buitenlandse
elektronische identiteiten en vertrouwensdiensten. Nederland wil dat
er kan worden ingegrepen bij problemen.
• Uitvoerbaarheid; Nederland wil dat de verordening voor de partijen die
ermee moeten werken ook praktisch uitvoerbaar is.
Naast deze speerpunten zijn de kosten, notificatieprocedure en de wijze
waarop interoperabiliteit wordt geregeld, belangrijke onderwerpen die zijn
besproken.
Nederland is positief over het doel van de ontwerpverordening, maar is
kritisch over de wijze waarop enkele punten zijn uitgewerkt. De aansprakelijkheidsverdeling is momenteel conform de Nederlandse inzet geregeld.
Voor Nederland is, vanwege de ervaring met Diginotar, toezicht een
belangrijk aandachtspunt. Nederland heeft zich ingezet voor toezicht op
gekwalificeerde diensten (diensten met een zeer hoog betrouwbaarheidsniveau) én niet-gekwalificeerde vertrouwensdiensten (diensten met een
lager betrouwbaarheidsniveau). De meeste lidstaten wilden het toezicht
tot de gekwalificeerde vertrouwensdiensten beperken. De reden hiervoor
is dat zowel bedrijven als de toezichthouders met aanvullende administratieve lasten te maken zouden krijgen en de meeste niet-gekwalificeerde
dienstverleners onbekend zouden zijn bij de toezichthouder. Er is een
compromis gevonden dat licht toezicht op niet-gekwalificeerde vertrouwensdiensten omvat. Dit toezicht houdt een meldingsplicht in en de
toezichthouder kan een onderzoek instellen zodra hem informatie bereikt
dat een aanbieder zich niet aan de regels houdt. Nederland steunt dit
compromis. Mede door de inbreng van Nederland staan websitecertificaten op dit moment nog in het voorstel. De lidstaten zijn echter verdeeld
over de vraag of deze in de ontwerpverordening moeten blijven. De
ontwerpverordening regelt geen toezicht op elektronische identiteiten. Dit
valt namelijk buiten de bevoegdheden van de Europese Unie.
De uitvoering van de verordening is nog wel een belangrijk
aandachtspunt. Bij de implementatie zal ik in samenwerking met mijn
collega van BZK de complexiteit van de uitvoering voor de ondernemer,
burger en overheidsdiensten zoveel mogelijk reduceren.
Het Europees Parlement hecht er aan dat de lidstaat die een elektronisch
identificatiemiddel aanmeldt volledig aansprakelijk is voor dit middel.
Nederland deelt deze mening niet en wil alle betrokken partijen, zoals
private aanbieders van elektronische identificatiemiddelen zelf aansprakelijk zijn voor hun rol. Naar verwachting zal een eindakkoord bereikt
worden vóór de verkiezingen van het Europees Parlement (mei 2014).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-33, nr. 448

5

Richtsnoeren trans-Europese telecommunicatienetwerken
Informatie van het voorzitterschap
Tijdens de Raad zal het voorzitterschap het bereikte akkoord over de
Richtsnoeren trans-Europese telecommunicatienetwerken onder de
Connecting Europe Facility (CEF) toelichten.
De CEF-verordening regelt financiering voor een drietal trans-Europese
infrastructuren: transport, energie en ICT. De richtsnoeren trans-Europese
telecommunicatienetwerken zijn een uitwerking daarvan.
De Europese Raad van 8 februari 2013 heeft het budget voor het Fonds
teruggebracht van 50 miljard euro naar ruim 29 miljard euro, waarvan
10 miljard euro voor transport uit het cohesiefonds. Het budget voor ICT
daalt van 9,2 miljard euro naar 1 miljard euro. Vanwege deze verlaging
ontstond discussie tussen de Raad, het Europees Parlement en de
Commissie over de inzet van de beschikbare middelen voor ICT. De vraag
was of het budget louter nog ingezet moest worden voor de ontwikkeling
van grensoverschrijdende elektronische diensten en niet meer voor de
uitrol van breedband infrastructuur.
Op 5 november jl. hebben de Raad en het Europees Parlement, een
akkoord bereikt over een compromis, waarbij toch nog budget voor de
uitrol van breedband vrijgemaakt wordt (15% van de beschikbare
ICT-middelen). Nederland kan dit akkoord steunen.
Werkprogramma Griekse voorzitterschap
Presentatie
Het inkomend Griekse voorzitterschap zal zijn werkprogramma
(januari-juni 2014) op het beleidsterrein van telecom en informatiemaatschappij presenteren. Het werkprogramma is thans nog niet gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-33, nr. 448

6