Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4061
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over hartschade bij jonge jongens na
coronavaccinatie (ingezonden 25 augustus 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 19 september 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 4016.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de studie «Cardiovascular Manifestation of the
BNT162b2 mRNA COVID-19 Vaccine in Adolescents»?1
Antwoord 1
Ja, ik heb kennisgenomen van deze studie.
Vraag 2
Wat vindt u van de bevindingen in deze studie, die laten zien dat 3,5 procent
van de gevaccineerde jongens in dit onderzoek last kreeg van hartschade na
Pfizer mRNA-vaccinatie? Hoe reflecteert u op het feit dat dit een aanzienlijk
hoger percentage is dan de tot nu toe bekende frequentie van hartschade na
coronavaccinatie bij jongens en jonge mannen?
Antwoord 2
Het percentage van 3,5% wordt niet in het artikel genoemd. Door de
meldingen bij Lareb en de aanvullende wetenschappelijke onderzoeken naar
bijwerkingen zoals myocarditis en pericarditis die zijn gedaan, weten we dat
er een zeer kleine kans op myocarditis en pericarditis na vaccinatie met een
mRNA-vaccin bestaat. Verschillen tussen dit onderzoek en andere onderzoeken kunnen komen door verschillen in de opzet van een onderzoek of de
populatie waarin het onderzoek verricht is, zoals ook de auteurs van het door
u aangehaalde onderzoek vermelden.

1

ah-tk-20212022-4061
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

MDPI, 19 augustus 2022, «Cardiovascular Manifestation of the BNT162b2 mRNA COVID-19
Vaccine in Adolescents» (https://www.mdpi.com/2414-6366/7/8/196).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat, aangezien uit eerdere medische publicaties ook al is
gebleken dat hartschade relatief vaak voorkomt na inenting met een mRNA
coronavaccin, inmiddels duidelijk is dat deze vaccinaties, zeker bij jonge
mensen, dus niet zo veilig zijn als lange tijd werd beweerd? Zo nee, waarom
niet? Kunt u een uitgebreide analyse geven?2
Antwoord 3
Ik ben mij bewust van het zeer kleine risico op myocarditis en pericarditis,
zoals ik ook in het antwoord op vraag 2 heb genoemd. Myocarditis en
pericarditis zijn dan ook opgenomen als mogelijke zeer zeldzame bijwerkingen in de bijsluiters van de COVID-19-vaccins. Echter is het nog steeds zo dat
de kans op deze aandoeningen aanzienlijk hoger is bij een infectie met
SARS-CoV-2 in vergelijking tot een vaccinatie met een mRNA-vaccin. Dit
wordt ook onderschreven door de auteurs van het door u aangedragen
artikel. Bijwerkingencentrum Lareb stelt dat het risico op myocarditis na een
SARS-CoV-2-infectie 19 keer groter is dan na coronavaccinatie. Voor
pericarditis is het risico 5 keer groter na een infectie dan na een vaccinatie.
Het risico op myocarditis voor mannen tussen de 12 en 17 jaar is 6 keer
groter na een infectie dan na een vaccinatie. Het gezondheidsvoordeel van
een vaccinatie weegt daarom zwaarder dan het risico op eventuele bijwerkingen na de vaccinatie. Er is brede wetenschappelijke consensus over de
veiligheid en effectiviteit van de COVID-19-vaccins, ook bij jonge mensen. Ik
zie op dit moment geen aanleiding om hieraan te twijfelen.
Vraag 4
Zijn deze recente studie en de conclusies daaruit reden voor u om ook in
Nederland onderzoek te gaan doen naar hartschade bij jongeren na coronavaccinatie? Zo ja, wie gaat dit onderzoek uitvoeren en wanneer start dit?
Worden de methodieken en de data toegankelijk en openbaar gemaakt voor
onafhankelijke wetenschappers? Zo nee, waarom wordt dit niet in Nederland
onderzocht?
Antwoord 4
De onderzoekers concluderen in het artikel dat het bij jonge mensen van
belang is alert te zijn op bijwerkingen aan het hart na een vaccinatie met een
mRNA-vaccin. In Nederland wordt hier bij alle doelgroepen al veel aandacht
aan besteed. Ik hecht veel waarde aan de zorgvuldige monitoring van
eventuele bijwerkingen en ik vertrouw daarbij op de deskundigheid van Lareb
en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
Zoals ik in reactie op uw motie van 24 mei jl.3 in de Verzamelbrief van 4 juli
jl.4 ook heb toegelicht, zijn zorgverleners volgens de Geneesmiddelenwet
(artikel 78:3) verplicht om bij Lareb melding te maken van ernstige vermoedelijke bijwerkingen. Ook kunnen mensen zelf vermoedelijke bijwerkingen
melden bij Lareb. Niet alle gemelde vermoedens van bijwerkingen zijn ook
daadwerkelijk bijwerkingen die door vaccinatie worden veroorzaakt. Wanneer
een nieuwe bijwerking wordt gevonden, of nieuwe kennis van bestaande
bijwerkingen wordt opgedaan, wordt dit door Lareb onderzocht en de
bevindingen worden gedeeld met het CBG. Zij bekijken of het inderdaad gaat
om een bijwerking en delen de bevindingen met de EudraVigilance-databank
van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) en vanuit daar met VigiBase,
de databank van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Deze databanken
maken het mogelijk om internationaal informatie over bijwerkingen uit te
wisselen. Ze zijn voor iedereen toegankelijk en worden door zorgverleners en
medische instanties uit de hele wereld geraadpleegd om bijwerkingen in een
vroeg stadium te signaleren. Op dit moment zie ik er daarom geen reden toe
nieuwe onderzoeken te starten.

2

JAMA Network, 20 april 2022, «SARS-CoV-2 Vaccination and Myocarditis in a Nordic Cohort
Study of 23 Million Residents» (https://jamanetwork.com/journals/jamacardiology/fullarticle/
2791253).
3
Kamerstuk 25 295, nr. 1850
4
Kamerstuk 25 295, nr. 1927

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 5
Weet u hoeveel jongeren in Nederland hartschade hebben opgelopen na
coronavaccinatie? Zo ja, hoeveel zijn dat er, welke vaccins hebben deze
personen gekregen en na hoeveel tijd/doses traden de klachten op? Zo nee,
waarom zijn hierover geen cijfers bekend?
Antwoord 5
Bij jongeren tot 20 jaar zijn in Nederland tot nu toe bijna 2,1 miljoen
vaccinaties in totaal gezet. Bijwerkingencentrum Lareb heeft tot 1 september
jl. 14 meldingen van myocarditis en 12 meldingen van pericarditis ontvangen
bij jongeren tot 20 jaar. Bij 15 van de meldingen trad de vermoedelijke
bijwerking binnen 5 dagen op, bij 2 meldingen trad de vermoedelijke
bijwerking tussen de 5 en 13 dagen op en bij 9 meldingen trad de vermoedelijke bijwerking langer dan 14 dagen na de vaccinatie op.
Vraag 6
Weet u wat de lange termijngevolgen zijn van dergelijke hartschade? Wordt
hier, aangezien de coronavaccins pas korte tijd worden gebruikt, onderzoek
naar gedaan? Worden gediagnosticeerde gevallen in Nederland de komende
jaren gevolgd en gemonitord in het kader van onderzoek naar en effecten en
verbetering van de coronavaccins Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
De meeste mensen bij wie myocarditis of pericarditis optreedt na vaccinatie
herstellen binnen enkele dagen tot weken na behandeling en houden hier
geen blijvende schade aan over. Meldingen van (vermoedelijke) bijwerkingen
van COVID-19-vaccinatie worden gemonitord door Bijwerkingencentrum
Lareb, het CBG en het EMA. In de antwoorden op de door u gestelde
schriftelijke vragen van 5 juli5, 6 juli6 en 25 juli jl.7 ben ik uitgebreid ingegaan
op de zorgvuldige wijze waarop zij dit doen. Ik zie dan ook geen reden om
hierin aanpassingen te maken of aanvullend onderzoek te doen.
Vraag 7
Vindt u het in het licht van deze recente onderzoeksdata nog verantwoord dat
op dit moment (jonge) kinderen in Nederland opnieuw uitnodigingen
ontvangen voor het halen van een (herhaal)coronavaccinatie? Zo ja, waarom?
Is het niet beter om het vaccinatieprogramma voor kinderen en jongeren
voorlopig stop te zetten, temeer daar zij van het coronavirus nauwelijks iets
te vrezen hebben en het risico op complicaties na vaccinatie weleens groter
zou kunnen zijn dan complicaties na natuurlijke infectie?
Antwoord 7
Ik vind het nog steeds verantwoord om de eerder vastgelegde vaccinatiestrategie uit te voeren. Zoals ik in het antwoord op vraag 3 heb toegelicht, wegen
de voordelen van een vaccinatie nog steeds op tegen het zeer kleine risico op
ernstige bijwerkingen, omdat de kans op complicaties na een infectie groter
is dan de kans op complicaties na een vaccinatie.
Vraag 8
Deelt u de mening dat, aangezien het grootste deel van de jeugd in Nederland inmiddels is blootgesteld aan het coronavirus en daardoor veelal al een
infectie op natuurlijke manier heeft doorlopen, zij dus al immuniteit hebben
opgebouwd, waardoor een coronavaccinatie sowieso overbodig is? Zo nee,
waarom niet, aangezien uit onderzoek ook blijkt dat natuurlijke afweer beter
is dan afweer door vaccinatie?8
Antwoord 8
Ik deel de mening dat een COVID-19-vaccinatie na infectie overbodig is niet.
Over het algemeen zien we bij zowel vaccinaties als doorgemaakte infecties
na verloop van tijd een afname van bescherming tegen een SARS-CoV-25

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3760
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3766
7
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3796
8
The New England Journal of Medicine, 9 juni 2022, «Protection and Waning of Natural and
Hybrid Immunity to SARS-CoV-2» (https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2118946).
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

infectie (bij alle varianten). Dit geldt ook voor jongeren. Ook mensen die een
infectie met een eerdere variant hebben doorgemaakt kunnen opnieuw
besmet raken met een nieuwe variant en daar mogelijk ernstig ziek van
worden. Vaccinatie is dus belangrijk om de bescherming op peil te houden.
Zoals ik ook in reactie op uw schriftelijke vragen van 26 juli jl.9 heb toegelicht,
is uit recent onderzoek van het RIVM10 gebleken dat personen die een infectie
hebben doorgemaakt én een vaccinatie hebben gehaald beter beschermd zijn
tegen een SARS-CoV-2-infectie in vergelijking met personen die alleen een
infectie hebben doorgemaakt of alleen een vaccinatie hebben gekregen.
Vraag 9
Bent u voornemens kinderen, jongeren en ouders actief te informeren over
de recente bevindingen omtrent hartschade na coronavaccinatie? Zo ja, hoe
gaat u dat doen? Zo nee, waarom niet en vindt u niet dat mensen recht
hebben op volledige informed consent voor zij zich laten vaccineren?
Antwoord 9
Via verschillende (online) kanalen kunnen ouders, kinderen en jongeren
informatie vinden over de COVID-19-vaccins. Hiertoe zijn ook speciale
informatiematerialen voor kinderen en jongeren in begrijpelijke taal ontwikkeld. De informatiematerialen zijn onder andere te vinden op de websites van
de rijksoverheid, Lareb, het RIVM en het CBG. Er wordt daarin ook aandacht
besteed aan de risico’s op eventuele bijwerkingen, waaronder de kleine kans
op meer ernstige bijwerkingen zoals myocarditis en pericarditis. Algemene
informatie over bijwerkingen is daarnaast te vinden in de bijsluiters van de
vaccins. Deze zijn online te vinden op de website van het CBG.
Vraag 10
Mocht in de toekomst duidelijk worden dat de coronavaccinaties inderdaad
op grote schaal hartschade hebben toegebracht aan kinderen en jongeren,
komt er daarvoor dan vanuit het Rijk een compensatie voor de getroffenen?
Antwoord 10
COVID-19-vaccins mogen in de EU alleen worden gebruikt als ze voldoen aan
alle eisen van kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid die zijn vastgelegd in de
Europese wetgeving. Zoals ik in het antwoord op vraag 4 heb toegelicht ziet
het EMA hierop toe. Op basis van de wetenschappelijke beoordeling door het
EMA krijgt de producent een vergunning om het vaccin in de EU op de markt
te brengen. In Nederland wordt het vaccin vervolgens geregistreerd bij het
CBG. Voorafgaand aan vergunningverlening en registratie zijn de werkzaamheid en veiligheid van het vaccin derhalve uitgebreid beoordeeld in klinische
studies. Mocht onverhoopt duidelijk worden dat, na grondige beoordeling,
een duidelijk (causaal) verband bestaat tussen enig gebrek van het vaccin en
de betreffende bijwerking dan zal moeten worden onderzocht of de producent
van het vaccin in dit kader een toerekenbaar verwijt kan worden gemaakt. Als
dat zo is, dan kan de producent onder omstandigheden worden aangesproken voor de gevolgen van daaruit voortvloeiende bijwerkingen. In die situatie
kan de overheid onder specifieke en strikte voorwaarden de aansprakelijkheid
overnemen van de producent. Deze voorwaarden zijn geregeld in de
aankoopcontracten van de vaccins tussen de overheid en de producenten.
Mocht iemand ervoor kiezen de overheid hiervoor aansprakelijk te stellen dan
zal aan de hand van de geldende wettelijke criteria per individueel geval
beoordeeld worden of de overheid aansprakelijk kan worden geacht.
Vraag 11
Waarom is de Kamer niet actief ingelicht over dit onderzoek? Bent u niet van
mening dat dergelijke informatie van belang is voor de beleidsvoering op het
gebied van de volksgezondheid en de controlerende taak van de Kamer op
dat beleid?

9
10

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3839, antwoord op vraag 4
Andeweg et al. (2022). «Protection of COVID-19 vaccination and previous infection against
Omicron BA.1, BA.2 and Delta SARS-CoV-2 infections». Nature Communications 13, no. 4738.
https://doi.org/10.1038/s41467-022-31838-8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 11
Wereldwijd wordt er ontzettend veel onderzoek gedaan naar COVID-19 en aan
COVID-19 gerelateerde onderwerpen. Het is onmogelijk om de Kamer actief te
informeren over ieder onderzoek. De huidige vaccinatiestrategie is tot stand
gekomen op basis van de wetenschappelijke adviezen van o.a. de Gezondheidsraad. De raad maakt voor zijn adviezen steeds gebruik van de meest
recente (internationale) wetenschappelijke inzichten. Daarnaast wegen experts
van onder andere het RIVM, Lareb en CBG regelmatig relevante onderzoeken
en informeren mij op het moment dat daar voldoende aanleiding toe is.
Uiteraard informeer ik de Kamer hier dan ook over.
Vraag 12
Gaat u dit najaar opnieuw ongevaccineerde jongeren uitsluiten van publieke
plaatsen, ondanks het feit dat inmiddels wijdverspreid bekend is dat er geen
medische rechtvaardiging is voor (indirecte) dwang en/of drang bij jongeren
om zich te laten vaccineren? Zo ja, hoe rechtvaardigt u dit? Kunt u een
uitgebreide uitleg geven?
Antwoord 12
Het kabinet hoopt dat de inzet van ingrijpende interventiemaatregelen, zoals
het coronatoegangsbewijs (CTB), niet meer nodig zal zijn. Echter, een aantal
sectoren die de afgelopen twee jaar zwaar getroffen zijn door het coronavirus
geeft aan dat het CTB een wenselijke – en in een aantal gevallen zelfs de
enige werkbare – maatregel is om renderend open te kunnen blijven tijdens
een zware opleving van het virus. Voor onder andere de culturele sectoren,
de evenementensector en veel recreatieve sectoren leidt een afstandsnorm
tot ingrijpend capaciteitsverlies met de facto sluiting als gevolg. Deze
sectoren willen het CTB als instrument in kunnen zetten in het geval dat er bij
een opleving van het virus zwaardere interventiemaatregelen nodig zijn.
Daarom hebben deze sectoren het CTB in de vorm van 3G of 1G (Testen voor
Toegang) opgenomen in hun sectorplan. Bij beide vormen geldt dat mensen
die ervoor kiezen zich niet te laten vaccineren een geldig CTB kunnen krijgen
met een negatieve testuitslag. Een alternatief voor vaccinatie is bij deze
toepassingen van het CTB dus altijd mogelijk.
Het kabinet begrijpt deze wens vanuit de sectoren, aangezien het alternatief
bij een zware opleving voor deze sectoren zeer ingrijpend is. Tegelijkertijd
bestaat op dit moment geen wettelijke grondslag voor de inzet van het CTB
en heeft zowel de Tweede als de Eerste Kamer bedenkingen geuit bij de
mogelijke inzet van een CTB in de toekomst. Het kabinet heeft om deze reden
het CTB niet meegenomen in de eerste tranche van de wijziging van de Wet
publieke gezondheid (Wpg), maar ziet ook dat het op voorhand uitsluiten van
maatregelen bij een mogelijke opleving in de toekomst de mogelijke
interventiemaatregelen beperkt, waardoor ingrijpendere maatregelen sneller
in beeld komen. Hiertoe valt een wetsvoorstel te overwegen ter ondersteuning van de sectorplannen, waaronder onder voorwaarden de inzet van een
CTB, mits daarvoor in de Kamer draagvlak is. Wij gaan hierover graag met de
Kamer in gesprek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5