Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 849

Mijnbouw

Nr. 200

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 december 2019
Op 8 juli 2019 heb ik u, mede namens de Minister van Rechtsbescherming, een appreciatie gestuurd van het Tcbb-advies over de
landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade niet zijnde schade als
gevolg van gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag Norg
(Kamerstuk 32 849, nr. 188). In deze appreciatie heb ik aangegeven er naar
te streven voor het einde van het jaar alle onderdelen met betrekking tot
gaswinning uit kleine velden op land verder te hebben uitgewerkt.
Bijgaand treft u het instellingsbesluit, het daarbij horende schadeprotocol
en de overeenkomst die ik met de mijnbouwondernemingen die actief zijn
met kleine gasvelden op land zal afsluiten1. Hieronder ga ik kort in op de
verschillende onderdelen.
Instellingsbesluit
Met het instellingsbesluit wordt een Commissie Mijnbouwschade
ingesteld, worden taken en bevoegdheden aan de Commissie gegeven en
wordt beschreven hoe een schademelding in behandeling wordt
genomen door de Commissie Mijnbouwschade. Ook wordt beschreven
wanneer een schademelding niet in behandeling wordt genomen. Dit gaat
dan bijvoorbeeld om nieuwe gevallen waar de schademelding meer dan
12 maanden na een beving wordt gemeld. Vaak is het in die gevallen niet
meer mogelijk om de oorzaak van de schade te achterhalen. De Tcbb heeft
in haar advies een termijn van 12 maanden gesteld. Ik volg dit advies: na
de periode van 12 maanden is het zeer lastig om nog de oorzaak van de
schade te achterhalen.
De Commissie kan in bijzondere omstandigheden afwijken van de regels
en toch een schademelding in behandeling nemen. Ook kan de mijnbouwonderneming de Commissie verzoeken alsnog een schademelding in
behandeling te nemen.
1

kst-32849-200
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 849, nr. 200

1

Voorts worden in het instellingsbesluit zaken geregeld als de samenstelling van de Commissie, de benoeming van de voorzitter en de leden
van de Commissie, de vergoedingen en de ondersteuning door een
secretariaat.
Protocol
Het protocol beschrijft het proces van het indienen van een schademelding tot en met het eindadvies dat de Commissie geeft.
In het protocol worden regels gesteld ten aanzien van het indienen van de
schademelding, het deskundigenonderzoek, een eventuele beoordeling
door de Commissie zonder deskundigenonderzoek, een versnelde
procedure, het indienen van een zienswijze en het uiteindelijke advies van
de Commissie.
Ik benoem een aantal onderdelen specifiek om het belang ervan toe te
lichten.
De Tcbb heeft geadviseerd de burger centraal te zetten en te zorgen voor
een laagdrempelig, transparante en snelle afhandeling van schade. De
Tcbb stelt dat de bewijslast niet bij de burger terecht zou moeten komen.
Dit advies volg ik. Daarom regel ik dat de bewijslast door de Commissie
Mijnbouwschade wordt opgepakt waarmee de burger wordt ontzorgd.
Uw Kamer heeft eerder verzocht om het wettelijk bewijsvermoeden toe te
passen. De VNG heeft over het toepassen van het wettelijk bewijsvermoeden onlangs een motie aangenomen. Zoals ik eerder heb aangegeven
(Kamerstuk 32 849, nr. 188) kan ik het wettelijk bewijsvermoeden, zoals
dat geldt in Groningen, niet landelijk toepassen. Daarvoor verschilt het
schadebeeld voor mijnbouw in de rest van het land te zeer van dat in
Groningen. In Groningen ging het om circa tienduizenden schademeldingen in korte tijd waarvan het allergrootste deel te herleiden is tot
gaswinning (zie Kamerstuk 33 529, nr. 689). In de rest van het land gaat
het om gemiddeld vijftien tot twintig schadegevallen per jaar. De afdeling
advisering van de Raad van State heeft mij eerder geadviseerd over het
toepassen van het wettelijk bewijsvermoeden (Kamerstuk 34 041, nr. 43).
De Raad van State heeft aangegeven dat als in een groot aantal gelijksoortige schadegevallen vaststaat dat verreweg het grootste deel van die
gevallen aan één bepaalde oorzaak moet worden toegeschreven, daaraan
het vermoeden kan worden ontleend dat ook de overige – vergelijkbare –
gevallen, waarin die oorzaak niet is aan te tonen maar ook niet is uit te
sluiten, aan die oorzaak moeten worden toegeschreven. In Groningen is
sprake van een dergelijke situatie, waardoor er een voldoende rechtvaardiging is voor een wettelijk bewijsvermoeden. In situaties en gebieden
waar dat niet het geval is, is een zodanige ingreep in de procespositie van
partijen niet aangewezen.
De afhandeling van de schade zal er als volgt uit komen te zien. De
schademelder dient alleen een aantal feitelijke zaken aan te geven. Het
gaat dan om bijvoorbeeld de aard van het pand dat schade heeft, een
inschatting van de datum waarop de schade waarschijnlijk is ontstaan,
een beschrijving en de omvang van de schade en een aanduiding van de
vermoedelijke oorzaak van de schade. De schademelder hoeft echter niet
aan te tonen waardoor de schade volgens hem is veroorzaakt.
De Commissie kan vervolgens naar aanleiding van een schademelding
één of meer deskundigen inschakelen die de schade zullen beoordelen.
Deze deskundige onderzoekt de schade en zal een oordeel geven over de
vermoedelijke oorzaak van de schade, of er naar zijn oordeel een causaal
verband kan worden vastgesteld tussen de schade en de mijnbouwactiviteit, de kosten van herstel en indien er meerdere oorzaken zijn, welk
aandeel de mijnbouwactiviteit heeft. De schademelder hoeft dit allemaal
niet aan te tonen en wordt hiermee ontzorgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 849, nr. 200

2

De Commissie stelt vervolgens op basis van het deskundigenrapport een
conceptadvies op. Zowel de schademelder als de mijnbouwonderneming
krijgt vervolgens de mogelijkheid een zienswijze in te dienen op het
conceptadvies. Daarbij kan men in bepaalde gevallen verzoeken om een
deskundigenrapport van een derde partij. De mijnbouwondernemingen
hebben aangegeven alleen in uitzonderlijke gevallen gebruik te zullen
maken van de mogelijkheid een zienswijze in te dienen. Vervolgens stelt
de Commissie haar eindadvies op.
Overeenkomst
Met uw Kamer heb ik op verschillende momenten besproken hoe
mijnbouwondernemingen gecommitteerd kunnen worden aan de
landelijke afhandeling van mijnbouwschade. Ik vind het belangrijk dat
vooraf duidelijk is dat mijnbouwondernemingen adviezen van de
Commissie Mijnbouwschade zullen opvolgen. Ik heb daarom een
overeenkomst met de mijnbouwondernemingen voor kleine velden op
land opgesteld. In de overeenkomst is vastgelegd dat voor de mijnbouwondernemingen de adviezen van de Commissie bindend zijn. Dit betekent
dat indien de schademelder het advies en het daarbij behorende
schadebedrag accepteert, de mijnbouwonderneming gehouden is tot
betaling. Indien de mijnbouwonderneming zich hier niet aan houdt, zal ik
de betreffende mijnbouwonderneming hier op aanspreken. De schademelder heeft, indien hij het niet eens is met het advies van de Commissie,
nog wel de mogelijkheid om een herbeoordeling te vragen van de civiele
rechter.
In de overeenkomst kom ik verder onder meer overeen welke verdere
verplichtingen partijen hebben, hoe de kosten verdeeld worden, dat een
jaarlijkse evaluatie zal plaatsvinden, hoe eventuele wijzigingen in het
protocol tot stand komen en wanneer partijen met elkaar in overleg
treden. De overeenkomst heeft een looptijd van 5 jaar en wordt na afloop
van de looptijd steeds stilzwijgend verlengd met een periode van 5 jaar.
Met de afspraken die zijn vastgelegd in de overeenkomst wordt burgers
de zekerheid geboden dat partijen niet ineens de voorwaarden kunnen
veranderen.
Ik ben er van overtuigd dat met bovenstaande afspraken in het instellingsbesluit, het protocol en de overeenkomst een zeer stevige basis is gelegd
voor de landelijke aanpak afhandeling mijnbouwschade onder publieke
regie. Deze documenten zullen ook de basis zijn voor de overeenkomsten
en protocollen voor de overige mijnbouwsectoren.
Reactie IPO en VNG
Zowel IPO als VNG geven aan teleurgesteld te zijn over het niet toepassen
van het wettelijk bewijsvermoeden voor deze schadeafhandeling. Zoals
eerder in deze brief uiteengezet, zie ik daar geen ruimte voor. VNG spreekt
voorts wel waardering uit voor de stap die is gezet om tot een onafhankelijke en transparante afhandeling van schade te komen. IPO geeft aan in
grote lijnen teleurgesteld te zijn over de vertaling van het advies van de
Tcbb. De praktijk, zo geeft IPO aan, zal moeten uitwijzen of partijen zich
zullen houden aan de gemaakte afspraken. De Tcbb heeft mij laten weten
dat het instellingsbesluit, het protocol en de overeenkomst een goede
basis bieden voor een adequate beoordeling en behandeling van
schademeldingen bij de gaswinning uit de kleine velden. Zij geeft voorts
aan dat de inhoud van deze stukken aansluit bij de uitgangspunten zoals
de Tcbb in haar advies heeft geformuleerd. Zie bijlage bij deze brief.
Naar aanleiding van deze reacties heb ik met IPO en VNG afgesproken om
op basis van deze stukken de schadeafhandeling verder uit te werken en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 849, nr. 200

3

te zorgen dat de Commissie Mijnbouwschade vanaf medio 2020 daadwerkelijk zijn werk kan gaan doen.
Na een jaar vindt, zoals ook in instellingsbesluit is opgenomen, een
evaluatie plaats. Met partijen heb ik afgesproken dat de geuite zorgen
onderdeel zijn van deze eerste evaluatie. Indien de aanpak onvoldoende
het gewenste resultaat heeft, namelijk een rechtvaardige en transparante
afhandeling waarbij de burger centraal staat, dan kan dit tot aanpassingen
leiden.
Vervolg
Nu de basis voor de landelijke afhandeling van mijnbouwschade helder is,
kan ook de uitvoeringsorganisatie gestalte krijgen en zullen voorbereidingen getroffen worden ten behoeve van het instellen van de Commissie
Mijnbouwschade. De komende periode werk ik het bijbehorende
beleidskader verder uit. Ook zullen in overleg met partijen de overige
protocollen en overeenkomsten opgesteld worden. Ik zal uw Kamer in
april 2020 over de voortgang rapporteren.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 849, nr. 200

4