Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 174 (R 1974)

Goedkeuring van het op 27 mei 2010 te Parijs
tot stand gekomen Protocol tot wijziging van
het Verdrag inzake wederzijdse administratieve
bijstand in belastingzaken (Trb. 2010, 221 en
314)

Nr. 9

NOTA NAAR AANLEIDING VAN VERSLAG
Ontvangen 30 augustus 2012
Inleiding
Ik ben verheugd over het feit dat de leden van de CDA-fractie met meer
dan gemiddelde belangstelling kennis hebben genomen van het wijzigingsprotocol bij het WABB-verdrag en dat ook de leden van de
SP-fractie het verdrag verwelkomen. Beide fracties hebben nog een
aantal vragen. Daarop zal ik hieronder, mede namens de Minister van
Buitenlandse Zaken, ingaan. Voor de goede orde verwijs ik naar de
bijgevoegde nota van wijziging waarmee, mede in verband met de
medegelding voor Curaçao, het voorstel van rijkswet tot goedkeuring van
het Protocol tot wijziging van het Verdrag inzake wederzijdse administratieve bijstand in belastingzaken wordt gewijzigd.
Algemeen
De leden van de CDA-fractie vragen welke landen het protocol getekend
hebben en welke het op korte termijn zullen tekenen. Naast het Koninkrijk
is het protocol ondertekend voor: Argentinië, Australië, België, Brazilië,
Canada, Colombia, Costa Rica, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk,
Georgië, Griekenland, IJsland, India, Indonesië, Ierland, Italië, Japan,
Korea, Mexico, Moldavië, Noorwegen, Oekraïne, Polen, Portugal, Rusland,
Slovenië, Spanje, Turkije, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten,
Zuid-Afrika en Zweden. Naar verwachting zullen Ghana en Kazachstan op
korte termijn volgen1.

1
Voor een actueel overzicht van bij het
WABB-verdrag aangesloten staten kan
verwezen worden naar de website
http://www.oecd.org/ctp/eoi/mutual, onder het
kopje «chart of signatures and ratifications».

kst-33174-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Het lijkt goed om op te merken dat Nederland door middel van de
bilaterale belastingverdragen met de meeste van deze landen nu al
informatie op belastingterrein kan uitwisselen. De toegevoegde waarde
van het WABB-verdrag is met name dat het een multilateraal verdrag is
waardoor het in het bijzonder voor ontwikkelingslanden mogelijk wordt
om op een kostenefficiënte manier betrokken te worden bij, en onderdeel
te zijn van het mondiale netwerk van informatie-uitwisseling. Een
doelstelling waartoe de G-20 in april 2009 heeft opgeroepen. Tijdens de
G-20 bijeenkomst in Cannes in november vorig jaar is het verdrag door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 174 (R 1974), nr. 9

1

alle G-20 landen ondertekend. Het spreekt voor zich dat ook Nederland dit
belang onderschrijft.
De leden van de CDA-fractie vragen om voor elk van de landen van de
Raad van Europa en de OESO aan te geven hoeveel inkomende en
uitgaande verzoeken tot uitwisseling van belastinggegevens gedaan zijn
sinds 1 januari 2010. In antwoord hierop treft u bijgaand een volledig
overzicht aan van alle landen waarmee Nederland in 2010, 2011 en in de
eerste helft van dit jaar fiscale inlichtingen heeft uitgewisseld (inclusief de
aantallen)1. Het overzicht bevat gegevens over inlichtingenuitwisseling op
verzoek, alsmede van spontaan en via de automatische weg uitgewisselde
inlichtingen op het terrein van de directe belastingen. Een dergelijk
overzicht wordt jaarlijks verstrekt in het Beheersverslag Belastingdienst2.
De leden van de CDA-fractie vragen hoeveel verzoeken zijn geweigerd
en op welke gronden. Doorgaans wordt aan alle verzoeken meegewerkt,
zowel door Nederland als door het buitenland. Behandeling van Nederlandse inlichtingenverzoeken is slechts in uitzonderlijke gevallen door
andere landen geweigerd. Bij inlichtingenuitwisseling is het interstatelijke
vertrouwen essentieel. Alvorens een inlichtingenverzoek te richten aan
een andere staat, wordt door de Nederlandse Belastingdienst (bevoegde
autoriteit) getoetst of het verzoek voldoet aan de vereisten voor inlichtingenuitwisseling. Deze zorgvuldige voorbereiding heeft tot gevolg dat een
weigering door een andere staat nagenoeg niet voorkomt. In incidentele
gevallen komt het voor dat een andere staat een Nederlands inlichtingenverzoek niet in behandeling kan nemen, omdat de betrokken belastingplichtige in de andere staat niet kan worden geïdentificeerd door het niet
voorhanden hebben van voldoende gegevens. In de afgelopen jaren
bedraagt het aantal door het buitenland niet in behandeling genomen
Nederlandse verzoeken vijf.
Aan Nederlandse kant is eveneens slechts in enkele gevallen een uit het
buitenland ontvangen verzoek niet in behandeling genomen. In die
gevallen is de andere staat gevraagd een nadere motivering voor het
verzoek te geven. Na ontvangst daarvan konden de meeste verzoeken
alsnog in behandeling worden genomen. Verder kon de Nederlandse
Belastingdienst een aantal zaken niet in behandeling nemen, omdat de in
het verzoek vermelde belastingplichtige niet in Nederland kon worden
geïdentificeerd. In deze dossiers werden onvolledige of te weinig
gegevens verstrekt (bijvoorbeeld naam, adres en/of geboortedatum
konden niet met elkaar in overeenstemming worden gebracht). Ten slotte
heeft Nederland in de afgelopen jaren een enkel verzoek niet in behandeling kunnen nemen, omdat inlichtingen werden gevraagd over jaren die
buiten de Nederlandse wettelijke bewaartermijn vielen. Gemiddeld
kunnen tien buitenlandse verzoeken per jaar om genoemde redenen niet
in behandeling worden genomen.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
Het Beheersverslag Belastingdienst 2011 is
u toegezonden onder nummer Kamerstukken II, 2011/12, 33 000 IXB, nr. 24.

Voorts vragen de leden van de CDA-fractie om een reactie op een artikel
in de Spaanse pers (Ruz busca «el botín» holandés de Gürtel ante la
inminente libertad de Correa, El Pais, 5 juni 2012). Wat betreft de
medewerking aan de door deze leden genoemde Spaanse zaak kan
worden opgemerkt dat Nederland daaraan wel degelijk meewerkt. Wel is
het goed om op te merken dat het hier gaat om een rechtshulpverzoek en
dat is een justitiële aangelegenheid. Een gedeelte van de stukken ter
uitvoering van dit rechtshulpverzoek wordt op korte termijn naar de
Spaanse autoriteiten verzonden. Het andere deel daarvan kan worden
verstrekt indien de Nederlandse rechter daarvoor toestemming heeft
verleend. Deze rechterlijke procedure loopt nog.
De leden van de SP-fractie vragen of getracht is om afspraken te maken
over automatische uitwisseling van informatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 174 (R 1974), nr. 9

2

Graag wijs ik erop dat de mogelijkheid om op automatische basis
informatie uit te wisselen reeds was opgenomen in het bestaande
verdrag, het nu voorliggende wijzigingsprotocol opent op dit punt dus
geen nieuwe mogelijkheden. Partijen moeten hier buiten het verdrag om
met elkaar concreet nadere afspraken over maken, de procedure daarvoor
wordt in artikel 6 benoemd. Er moet dus eerst expliciet mee worden
ingestemd. Deze afspraken worden veelal neergelegd in bilaterale
memoranda van overeenstemming of administratieve regelingen1. In de
praktijk zijn deze afspraken echter primair gebaseerd op het bilaterale
verdrag ter voorkoming van dubbele belasting en ingeval van EU-lidstaten
mede op basis van de desbetreffende Europese Richtlijn 77/799/EEG, en
vanaf 1 januari 2013 Richtlijn 2011/16/EU. In laatstgenoemde nieuwe
EU-Richtlijn zijn aparte bepalingen opgenomen over automatische
inlichtingenuitwisseling. Op basis daarvan zullen EU-lidstaten voor het
eerst over het belastingjaar 2014 automatisch inlichtingen uitwisselen met
betrekking tot bepaalde categorieën inlichtingen.
Het onderhavige verdrag dient veelal als secundaire basis voor het maken
van bovenbedoelde afspraken. Indien er geen andere of een beperkter
basis is, kan dit verdrag een goede – primaire – basis voor automatische
inlichtingenuitwisseling zijn. De Nederlandse inzet blijft om met zoveel
mogelijk landen tot automatische uitwisseling over te gaan. Uiteraard
moeten deze landen dat ook wensen en daartoe de technische mogelijkheden hebben.
Een verzoek om informatie mag niet meer worden geweigerd enkel omdat
de aangezochte staat zelf geen belang heeft bij de gevraagde inlichtingen
of vanwege het bestaan van een bankgeheim. Om welke redenen mag
een verzoek voortaan nog wel worden geweigerd, zo vragen de leden
van de SP-fractie? In de toelichtende nota is opgemerkt dat het
onderhavige Protocol het WABB-verdrag aanpast aan de zogenoemde
internationale standaard op het gebied van informatie-uitwisseling voor
belastingdoeleinden. De belangrijkste wijzigingen in het verdrag hangen
hiermee samen. De algemene grenzen van de verplichting tot het
verlenen van administratieve bijstand zijn neergelegd in het tweede lid
van artikel 21. De belangrijkste wijziging op dat punt is de toevoeging van
een nieuw onderdeel h, waarin een begrenzing wordt gesteld aan situaties
waarin door staten bijstand bij invordering moet worden verleend. Deze
bepaling komt letterlijk overeen met artikel 27, achtste lid, onderdeel d,
van het OESO-modelverdrag 2010, en houdt in dat bijstand bij invordering
niet hoeft te worden verleend als de administratieve last van de invorderingsprocedure voor de aangezochte staat duidelijk niet in verhouding
staat tot de opbrengst voor de verzoekende staat.

1
De Nederlandse Belastingdienst heeft
inmiddels met belastingdiensten van 15
andere staten afspraken gemaakt over
automatische inlichtingenuitwisseling. Met
diverse andere landen is Nederland in contact
/ gesprek om eveneens afspraken te maken
over automatische inlichtingenuitwisseling
(bijvoorbeeld met de Verenigde Staten, Italië
en Turkije).

De leden van de SP-fractie vragen voorts naar de wijze waarop
gewaarborgd wordt dat tussen landen uitgewisselde informatie niet voor
derden toegankelijk is. Welke waarborgen om de vertrouwelijkheid te
beschermen zijn opgenomen in deze standaard?
Hoofdregel rond geheimhouding was en is dat de van de aangezochte
staat verkregen informatie onder hetzelfde regime van geheimhouding
valt als informatie die zou zijn verkregen in binnenlandse situaties.
Gehandhaafd hierbij is dat eventueel door de aangezochte staat aanvullende eisen kunnen worden gesteld. In principe geldt dus het Nederlandse
regime, ook wanneer een verzoek om informatie wordt gedaan aan een
land waar andere normen gelden ten aanzien van geheimhouding. Het
land dat de informatie zendt mag aanvullende voorwaarden stellen. Deze
voorwaarden mogen echter niet verder gaan dan hetgeen strikt noodzakelijk is. Van belang hierbij is dat in geen geval een bankgeheim aan
informatie-uitwisseling in de weg kan staan. In de regel zal er dus geen
sprake zijn van een beperking van de mogelijkheid om gegevens te
verkrijgen die de Belastingdienst nodig heeft om haar taak uit te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 174 (R 1974), nr. 9

3

De leden van de SP-fractie lezen dat een aantal beperkingen met
betrekking tot het gebruik van de verkregen informatie is opgeheven.
Welke beperkingen zijn dat? In de toelichtende nota is opgemerkt dat er
geen toestemming meer hoeft te zijn om de informatie ook in strafzaken
te kunnen gebruiken. Dit is in lijn met artikel 26 van het OESO-modelbelastingverdrag 2010. Per saldo is dit dus een verruiming. Waar mogelijk
worden overigens bij de inlichtingenuitwisseling in een strafrechtelijk
afdoeningstraject de verdragen inzake wederzijdse (straf)rechtshulp
ingezet. Uiteraard blijft van toepassing de beperking dat informatie wordt
uitgewisseld in het kader van de in het verdrag genoemde belastingen,
waaronder ook boekenonderzoeken over de grens en bijstand bij
invordering. Dit ook in antwoord op de vraag van deze leden hierover.
De leden van de SP-fractie vragen verder wat de gevolgen voor de
overheidsfinanciën zijn van deze verdragswijziging. In de toelichting bij dit
wetsvoorstel is hierover opgemerkt dat de budgettaire gevolgen van het
Wijzigingsprotocol niet goed zijn te ramen. Het Wijzigingsprotocol
introduceert ten opzichte van het huidige WABB-verdrag geen nieuwe
vormen van wederzijdse bijstand. De verwachting is wel dat een aantal
landen tot het verdrag zal toetreden waarmee door Nederland nog geen
bilateraal belastingverdrag of inlichtingenuitwisselingsverdrag is
afgesloten. Dit leidt (op termijn) tot een, relatief geringe, stijging van het
aantal verzoeken om administratieve bijstand. Naar wordt voorzien zijn de
budgettaire en personele gevolgen hiervan echter beperkt.
Wat zijn, zo vragen de leden van de SP-fractie, de verschillen tussen de
afspraken over uitwisseling van informatie in de TIEA’s die Nederland
heeft afgesloten en de afspraken over uitwisseling van informatie in het
WABB-Verdrag? In de reactie van de minister van Buitenlandse zaken van
8 maart 2012 (Kamerstukken II, 2011/12, 33 174 (R 1974), nr. 4) op het
verzoek (schriftelijk overleg) van de vaste commissie voor Financiën van
2 maart 2012, is opgemerkt dat het WABB-verdrag in essentie dezelfde
mogelijkheden biedt om belastinginformatie uit te wisselen als een
bilateraal belastingverdrag en een TIEA1. Het is dus niet zo dat TIEA’s en
belastingverdragen een lagere standaard hebben dan dit verdrag. In
afwijking van de TIEA -en de internationale standaard- bevat het
WABB-verdrag evenwel de mogelijkheid (optie) om op automatische basis
informatie uit te wisselen. Zij het dat daarvoor dus wel voorafgaande
expliciete instemming van de betreffende verdragspartner is vereist2.
Artikelsgewijze toelichting
Een aantal vragen van de SP-fractie ziet op de artikelsgewijze toelichting.
Hierop zal ik hieronder ingaan.
Artikel III

1
Afgezien van uitwisseling van informatie op
belastingterrein voorziet het WABB-verdrag in
de mogelijkheid van uitwisseling van
informatie ten behoeve van sociale zekerheidsbijdragen, invorderingsbijstand en
notificatie van documenten.
2
Op dit laatste punt wijkt het WABB-verdrag
dus niet af van de mogelijkheden die thans al
bestaan onder bilaterale belastingverdragen
waarin een met artikel 26 van het OESOmodelverdrag overeenkomende bepaling is
opgenomen.

De leden van de SP-fractie vragen op basis van welke identificerende
kenmerken een verzoek om informatie kan worden gedaan. Door de
voorliggende aanpassing van het WABB-verdrag aan de internationale
standaard wordt verduidelijkt dat met betrekking tot identificatie van een
belastingplichtige of achterhaalbare groep van belastingplichtigen in het
verzoek om inlichtingen niet noodzakelijkerwijs naam en adres moeten
worden opgenomen, maar dat een verzoek ook gedaan kan worden op
basis van andere identificerende kenmerken. Daarbij geldt dat hoe meer
details de verzoekende Staat in z’n verzoek kan geven, hoe beter de te
ontvangen informatie naar verwachting zal zijn. De verzoekende staat
dient de aangezochte staat zodoende te voorzien van alle beschikbare
informatie die kan helpen bij het identificeren van de persoon, of een vast
te stellen groep of categorie van personen. Daarbij kan het bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 174 (R 1974), nr. 9

4

ook gaan om informatie die ziet op anderen dan belastingplichtige zelf,
zoals bijvoorbeeld informatie over aanbieders van bepaalde fiscale
producten of tussenpersonen die daarbij worden ingezet.
Artikel IV
Een andere vraag van de leden van de SP-fractie ziet op het uitputtingsbeginsel dat wordt verplaatst van artikel 19 naar artikel 21, tweede lid,
onderdeel g, van het verdrag. Deze bepaling wordt dus enkel verplaatst,
en niet -zoals de vraagstelling suggereert- geschrapt. Inhoudelijk
verandert er niets, hetgeen betekent dat een verdragsstaat nog steeds
eerst zelf zijn nationale arsenaal aan maatregelen moet hebben uitgeput
om de belastingvordering te innen, alvorens de verdragspartner hierom te
verzoeken. Deze leden vragen voorts hoe vaak deze bepaling de laatste
jaren is toegepast. Door Nederland is in de afgelopen jaren geen enkel
buitenlands verzoek om bijstand afgewezen omdat niet aan het uitputtingsbeginsel werd voldaan. Evenmin is dit gedaan door een buitenlandse
belastingdienst ten aanzien van een Nederlands verzoek.
Artikel VI
De leden van de SP-fractie hebben vervolgens een vraag bij artikel VI
van de toelichting dat ziet op geheimhouding, kortom dat tussen landen
uitgewisselde informatie niet voor derden toegankelijk is. Hoofdregel rond
geheimhouding was en is dat de van de aangezochte staat verkregen
informatie onder hetzelfde regime van geheimhouding vallen als
informatie die zou zijn verkregen in binnenlandse situaties. Gehandhaafd
hierbij is dat eventueel door de aangezochte staat aanvullende eisen
kunnen worden gesteld. Deze voorwaarden mogen echter niet verder
gaan dan hetgeen strikt noodzakelijk is. Er zijn dus zeker beperkingen
gesteld, dit in antwoord op de vraag hiernaar van deze leden. Van belang
hierbij is dat in geen geval een bankgeheim aan informatie-uitwisseling in
de weg kan staan. In de regel zal er dus geen sprake zijn van een
beperking van de mogelijkheid om gegevens te verkrijgen die de
Belastingdienst nodig heeft om haar taak uit te voeren.
Artikel VIII
Hoe wordt beoordeeld of landen een hoger dan wel lager beschermingsniveau van privacygevoelige gegevens hanteren, zo vragen de leden van
de SP-fractie. Wie beoordeelt dit en aan welke criteria wordt dit getoetst?
In antwoord hierop kan opgemerkt worden dat mede met het oog hierop
het verdrag een toetredingsprocedure kent. Deze toetredingsprocedure
beoogt onder meer zeker te stellen dat uitsluitend landen toetreden die
nationaal een beschermingsniveau van privacygevoelige gegevens
hanteren dat niet lager ligt dan dat van de landen die reeds partij zijn bij
het WABB-verdrag. Een jurisdictie die tot het WABB verdrag wil toetreden
moet een questionnaire invullen aan de hand waarvan over de nationale
geheimhoudingsregelgeving (inclusief de wettelijke mogelijkheden om
geheimhouding af te dwingen) van de betreffende jurisdictie een beeld
gevormd kan worden. Deze informatie wordt ter beoordeling aan alle
lidstaten rondgestuurd en alle lidstaten dienen expliciet in te stemmen
met het verzoek tot toetreding.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 174 (R 1974), nr. 9

5