Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 610

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 september 2020
Inleiding
Op 2 juli jongstleden heeft uw Kamer een motie aangenomen waarin de
regering wordt verzocht om de beslissing om te komen tot afzonderlijke
voorzieningen op het vlak van multimedia in het strafrecht te heroverwegen.1 Deze beslissing is heroverwogen en in deze brief lichten wij het
resultaat toe.
In onze brief van 26 juni 2020 informeerden wij u over de belangrijkste
reden om diverse voorzieningen, hierna systemen genoemd, te realiseren.2 Een rechter moet onafhankelijk functioneren en voldoende
distantie kunnen houden om in iedere strafzaak zijn controlerende taak op
het proces van de strafvordering onpartijdig te kunnen blijven uitvoeren.
Uit de wet volgt dat in een strafzaak de officier van justitie uit de door de
politie gedurende het opsporingsonderzoek verzamelde data de processtukken samenstelt en overdraagt aan de rechter. Na deze overdracht
worden deze processtukken alleen nog maar door de rechter (rechtspraak)
beheerd en mogen politie of OM deze niet meer wijzigen. Om de uit de
wet voortvloeiende verantwoordelijkheden en processen in de praktijk te
kunnen waarmaken is ervoor gekozen om diverse systemen te realiseren
die op elkaar aansluiten, waarbij naast de politie in ieder geval de
rechtspraak een eigen systeem krijgt.
In het kader van de heroverweging hebben de ketenorganisaties zich
nogmaals beraden over deze keuze, waarbij de in de motie omschreven
vermeende negatieve gevolgen van deze keuze zijn betrokken. Deze
gevolgen betreffen het aangaan van onnodige ICT-uitdagingen, het verlies
van de integriteit van beelden en de aanzienlijke toename van kosten. Ook

1
2

kst-29279-610
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 31 753, nr. 204; Handelingen II 2019/20, nr. 91, item 28
Kamerstuk 29 279, nr. 602.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 610

1

zijn andere aspecten rond het ontwikkelen van diverse systemen in de
beschouwing meegenomen.
ICT-uitdagingen
Voor wat betreft het aangaan van uitdagingen is juist het ontwikkelen van
één systeem voor multimedia voor de hele keten complexer dan een set
aan elkaar gekoppelde oplossingen. Voor multimedia dient in de eerste
plaats een zogenaamde portaalfunctionaliteit te worden ontwikkeld.
Hierdoor kan de politie multimediabestanden, aangeleverd door onder
andere burgers en agenten (body cams), ontvangen. Daarnaast dienen de
bestanden voor het vervolgproces onder meer te worden geconverteerd
naar een uniform formaat, geannoteerd en waar nodig bewerkt. Daarna
wordt een kleine selectie van de bestanden gedistribueerd naar het OM.
Het OM bepaalt welk deel wordt ingediend bij de rechtbank. De organisaties stellen in het licht van hun staatsrechtelijke posities verschillende
eisen aan een multimediasysteem en hebben verschillende behoeften. Zo
dient de infrastructuur van het multimediasysteem voor de politie goed
toegankelijk te zijn met behulp van mobiele devices (smartphones), het
politienetwerk en het internet. De rechtspraak heeft als belangrijke eisen
dat het beheer is overgedragen aan de rechtspraak en dat het bewijs niet
meer gewijzigd kan worden. Ook moeten de bestanden bijvoorbeeld
eenvoudig raadpleegbaar en afspeelbaar in een zittingszaal zijn en
moeten bestanden die zijn opgenomen in het procesdossier
raadpleegbaar zijn voor bijvoorbeeld advocaten of slachtoffers. Het
integreren van alle eisen en behoeften van de verschillende ketenorganisaties, beroepsgroepen en burgers in één groot ketensysteem zou leiden
tot een grote uitdaging. Liever daarom in dit geval een keten van
systemen dan één groot ketensysteem. Dit is ook in overeenstemming
met het uitgangspunt van de digitalisering van de strafrechtketen om in
tijd en omvang overzichtelijke projecten uit te voeren die de mogelijkheid
bieden om zo nodig tijdig bij te sturen.3
Integriteitsverlies beelden
In de motie wordt gewezen op het risico van integriteitsverlies van
beelden bij diverse systemen. Hiermee wordt waarschijnlijk gedoeld op
het risico van aantasting of verlies van data als bestanden tussen
systemen worden uitgewisseld. Dit risico is echter niet of nauwelijks
aanwezig. Er zijn, relatief eenvoudig toepasbare, technische mogelijkheden om bestanden te waarmerken en in gewaarmerkte vorm over te
dragen, zodat wijzigingen direct zichtbaar zijn. Dit is niet te vergelijken
met de oude situatie waarbij documenten of afbeeldingen gekopieerd of
gescand werden. Het gaat om van oorsprong digitale bestanden die
gewaarmerkt en zonder verlies van integriteit kunnen worden
overgedragen.
Aanzienlijke toename van kosten
In de overwegingen van de motie staat dat het realiseren van diverse
systemen leidt tot aanzienlijk meer kosten. Het is lastig om precies in te
schatten wat de totale kosten zouden zijn van het realiseren van één
systeem voor de hele keten. Duidelijk is wel dat het integreren van
onderling sterk verschillende behoeften en eisen in één systeem aanmerkelijk meer voorbereidingstijd vergt. Het duurt dus langer voordat er
daadwerkelijk gebruik kan worden gemaakt van een systeem. Het is in
ieder geval niet juist dat één systeem per definitie leidt tot minder kosten.

3

Kamerstuk 29 279, nr. 449.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 610

2

Overige aspecten
Tot zover de reactie op de overwegingen in de motie. De ketenorganisaties hebben ook naar andere aspecten gekeken, zoals de beheer en
flexibiliteit. IV-systemen moeten worden beheerd. Dit is door de
benodigde afstemming en overleg met de ketenorganisaties lastiger bij
één groot en complex systeem dan bij diverse eenvoudige systemen.
Het ontwikkelen van één groot systeem heeft verder als nadeel dat bij
uitval van dit systeem de hele keten wordt getroffen. Indien gewerkt wordt
met meerdere systemen kan bij uitval van één systeem door de ketenorganisaties worden doorgewerkt met de andere systemen.
Conclusie
Gelet op het voorgaande kan worden geconcludeerd dat het ontwikkelen
van diverse systemen meer voordelen dan nadelen kent. De beschreven
voordelen zijn niet alleen het standpunt van de ketenorganisaties. Ze zijn
ook gebaseerd op de laatste vaktechnische inzichten over de wijze waarop
een informatiehuishouding moet worden ingericht. De voordelen zijn
hiervoor deels al aan de orde geweest. Zo is een samenstel van kleinere
en eenvoudige systemen in delen en daarmee sneller als geheel te
realiseren en te implementeren en flexibeler en daarmee makkelijker aan
te passen.
Wij houden op grond van het voorgaande de keuze voor gescheiden
systemen in plaats van één totaalsysteem in stand. In de eerstvolgende
halfjaarlijkse rapportage over het digitaliseringstraject van de strafrechtketen eind 2020 zullen wij u over de voortgang van het ontwikkelen van de
multimediasystemen nader berichten.
Overigens kunnen wij het ons voorstellen dat u met een aantal vragen
blijft zitten. De ontwikkeling van IV-systemen is een technische aangelegenheid die zich niet altijd even goed leent voor toelichting in een brief of
een debat. Wij doen u daarom het aanbod om meer over de multimediasystemen of digitalisering van de strafrechtketen te weten te komen via,
bijvoorbeeld, een werkbezoek of demonstratie.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 279, nr. 610

3