Eindrapportage Informatiepunt Verkiezingen
Gecombineerde provinciale Staten- en
waterschapsverkiezingen 2019

1

Inhoudsopgave
1. Inleiding

.3

2. Organisatie Informatiepunt Verkiezingen

4

3. Totaaloverzicht

4

4. Aantal vragen per categorie

7

4.1 Communicatiemiddel en onderwerp per type melder

$

4.2 Vergelijking met eerdere gecombineerde provinciale statenverkiezingen en
waterschapsverkiezingen

10
11

5. Onderwerpen
5.1 Kandidaatstelling (484)

12

5.2. Overige (426)

12

5.3 Stemmen (308)

12

5.4. OSV (303)

13

5.5 Vaststellen en bekendmaken uitslag (258)

13

5.6 Incidenten (58)

13

5.7. Tussentijdse vervanging, tijdelijke vacatures, vereisten lidmaatschap (123)

14
14

6. Samenvatting

2

1. Inleiding
Deze rapportage heeft betrekking op alle vragen die door het Informatiepunt Verkiezingen (hierna te
noemen: Informatiepunt) zijn afgehandeld in de periode rondom de gecombineerde provinciale statenen waterschapsverkiezingen van 2019 (dag van stemming: 20 maart 2019).
Het Informatiepunt is van 15 oktober 2018 tot en met 14 juni 2019 actief. Hoewel zijn termijn dus pas
afloopt zodra de verkiezingsperiodes voor het Europees Parlement (23 mei) en die voor de Eerste Kamer
(27 mei) achter de rug zijn, blikt dit verslag alleen terug op de gecombineerde provinciale staten- en
waterschapsverkiezingen. Dit in verband met de gewenste verschijningsdatum van het evaluatieadvies
van de Kiesraad met betrekking tot deze verkiezingen. Daarom zijn in deze rapportage slechts vragen
meegenomen die tot 1 april 2019 zijn behandeld. Aangegeven wordt welke onderwerpen ze betroffen,
door wie ze zijn gesteld (categorieën), op welke manier (per telefoon of per e-mail) en waarover.
In deze rapportage wordt eerst de Organisatie van het lnformatiepunt belicht (hoofdstuk 2). Daarna wordt
een totaalbeeld gegeven van de gestelde vragen (hoofdstuk 3). Vervolgens worden afzonderlijk de
onderwerpen en categorieën uitgewerkt (hoofdstukken 4 en 5). Hoofdstuk 6 bevat een samenvatting van
de vragen en tot slot volgt in hoofdstuk 7 nog een afsluitende conclusie.

3

2. Organisatie Informatiepu nt Verkiezingen
Sinds 2006 wordt voor elke verkiezing een Informatiepunt opgezet. Het Informatiepunt is een gezamenlijk
initiatief van de Kiesraad en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). In de
praktijk is de personele bezetting en de inrichting van het lnformatiepunt een verantwoordelijkheid van
de Kiesraad.
Het Informatiepunt was telefonisch bereikbaar op werkdagen van 09:00 tot 17:00 uur. Op de dag van
stemming, 20 maart 2019, hanteerde het Informatiepunt ruimere openingstijden (van 07:00 tot 01:00
uur).
Voor de afgelopen gecombineerde verkiezingen bestond het Informatiepunt uit drie personen, te weten
Kyra Wigard, Garvin Molleman en Daniel Kohelet. Twee van hen begonnen op 15 oktober 2018 en één op
7januari 2019.
De door het Informatiepunt verstrekte informatie werd inhoudelijk afgestemd binnen het secretariaat van
de Kiesraad. De beantwoording van beleidsvragen en politiek gevoelige vragen werd afgestemd met het
ministerie.
Na afhandeling van een vraag, werd deze verwerkt in een database met behulp van het programma
FileMakerPro (FMP). Dit programma is gebruikt bij het verzamelen van de statistische gegevens ten
behoeve van de maandelijkse rapportages en deze eindrapportage.

3. Totaaloverzicht
In totaal werden er in de periode van 15 oktober 2018 tot en met 31 maart 2019, 2958 vragen aan het
Informatiepunt gesteld (zie tabel 1). In de maand januari nam het aantal vragen ten opzichte van de
voorgaande maanden relatief gezien sterk toe. In de maand maart was het aantal meldingen per maand
het hoogst, met 1178 vragen.
De verschillen per maand hangen deels samen de pieken in het verkiezingsproces. Zo is zichtbaar dat de
voorbereidingen voor de dag van kandidaatstelling (4 februari) met name in de maand januari zijn gedaan
en dat veel vragenstellers in februari en maart de dag van stemming (20 maart) op het oog hadden.
Ongeveer 10% van de 2958 vragen werd gesteld buiten de context van de gecombineerde verkiezingen in
mei. Dat deel betrof vooral de kieswettelijke regels die gelden voor reeds zittende vertegenwoordigende
organen.1 Een kleiner aandeel van deze 10% betreft ‘vroege’ vragen over de verkiezingen in mei,
waaronder met name de Europees Parlementsverkiezing.

1
Dit betreft bijvoorbeeld de kieswettelijke aspecten van de toelating van kandidaten tot een vertegenwoordigend orgaan, hun
tussentijdse vervanging, ziekteverlof of afsplitsing van fracties tijdens de zittingsperiode van een vertegenwoordigend orgaan.
De Kieswet duidt deze fase aan als ‘begin van en de veranderingen in het lidmaatschap van’ een vertegenwoordigend orgaan
(zie Afdeling IV).

4

Grafiek 1: totaal aantal vragen per maand
1400
1178

1200

—
1000

—--—-———

800
600

—

-

——-—--

--

562

-

-—
——

——

-

---—-

547

—

-

400

2
—

2O0

oktober

262

F1

november

december

--

januari

februari

maart

Het verloop van het aantal vragen per dag (zie tabel 2) wijst op een toename in aanloop naar de dag van
stemming van 20 maart 2019. Die dag is dan ook een duidelijke uitschieter, met in totaal 198 vragen, In
de maand december is een kleine stijging te zien in aanloop naar de sluitingsdag voor registratie van een
partij-aanduiding, 24 december 2018. In de maanden januari en februari is een stijging te zien in aanloop
naar en na afloop van de dag van kandidaatstelling (4 februari). Vanaf 25 februari 2019 werd het drukker,
met gemiddeld 45 vragen per dag, tot aan de dag van stemming.

5

Grafiek 2: totaal aantal vragen per dag
250

200

150

b

100

50

0
4ib.I28 12182430

1 7 Ï3 12531 6

oktober

november

december

januari

februari

maart

april

Het Informatiepunt heeft de vragen telefonisch, per mail of per brief beantwoord (zie grafiek 1). De
meeste vragen zijn telefonisch afgedaan. Dit betreft 1799 vragen. Via de e-mail zijn 1156 vragen
afgedaan en tot slot zijn drie vragen per brief afgehandeld.

Grafiek 3: percentage vragen per communicatiemiddel

Per brief

Per e-mail

Per telefoon

4. Aantal vragen per categorie
Van de binnengekomen vragen is bijgehouden door welke categorieën vraagstellers deze gesteld zijn. De
verschillende categorieën worden met het daarbij behorende totaal in de onderstaande tabel
weergegeven.
Tabel 1: aantal vragen per categorie

Burger

819

Gemeente

1299

Politieke partij

388

Overige organisaties

452

Grafiek 4: percentage vragen per categorie (%)

4’t

Overige
organisaties
15,3

Politieke
partijen
13,1

Uit de gegevens blijkt dat de meeste vragen zijn gesteld door gemeenten (1299 vragen), gevolgd door
burgers (819 vragen). Politieke partijen hebben over de gehele periode gezien veel minder vragen gesteld
(388 vragen). Overigens zijn de meeste vragen van politieke partijen gesteld in de maand januari, te weten
139. De meeste vragen van gemeenten en burgers zijn gesteld in de maand maart, respectievelijk 560 en
393.
Tot slot zijn er vragen gesteld door overige organisaties. De meeste vragen in deze categorie zijn gesteld
door waterschappen, te weten 246. Verder gaat het om vragen van verschillende organisaties (80 vragen),
provincies (42 vragen), stembureauleden (21 vragen), studenten (19 vragen), ambassades (10 vragen),
andere overheidsinstanties (6 vragen) en universiteiten (6 vragen).

7

Bovenstaande gegevens geven een beeld van het totaal aantal vragen dat door het Informatiepunt is
afgedaan. Bij de vorige provinciale staten- en waterschapsverkiezingen (2015) werden er in verkiezingstijd
(en binnen een vergelijkbaar tijdsbestek) 2342 vragen aan het Informatiepunt gesteld. 606 vragen
kwamen toen van burgers. Gemeenten stelden 965 van de vragen en politieke partijen 353. Verder
werden er onder andere 190 vragen gesteld door waterschappen, 125 vragen door provincies, 11 vragen
door ander overheidsinstanties en 7 vragen door universiteiten. Opvallend is dat gemeenten in
vergelijking met nu (1299 vragen) in 2015 veel minder vragen stelden (965 vragen) en dat provincies in
2015 (125 vragen) veel meer vragen stelden dan nu (42 vragen). Zie paragraaf 4.2 voor een verdere
vergelijking met de gecombineerde provinciale staten- en waterschapsverkiezingen van 2015.

4.1 Communicatiemiddel en onderwerp per categorie
Burgers
De meeste vragen afkomstig van burgers vallen in de categorie ‘overige’ (256 vragen). Opgemerkt wordt
dat 197 van de vragen in deze categorie afkomstig waren van één burger en bovendien niet het
verkiezingsproces betroffen. Burgers stelden verder een groot aantal vragen over de onderwerpen
‘stemmen’, te weten 169, en over ‘stemmen bij volmacht’, te weten 79. Het grootste deel van de vragen
werd via de e-mail gesteld. Het gaat om meer dan de helft, te weten 538 (65,7%), 279 vragen werden via
de telefoon gesteld (34,1%) en 2 vragen per brief (0,2%). In 2015 stelde deze groep 376 vragen via de e
mail (62%), 228 vragen via de telefoon (37,6%) en 2 vragen per brief (0,3%). De meeste vragen werden
toen gesteld over de ‘stempas’ (94 vragen) en de ‘stemming’ (74 vragen). Ook bij die verkiezingen zat het
onderwerp ‘stemmen bij volmacht’ in de top 3 meest gestelde vragen (toen 68).
In de onderstaande tabellen is te zien over welke onderwerpen bij welke groep melders de vragen werden
gesteld en op welke wijze zij het Informatiepunt hebben benaderd.
Tabel 2: burgers 2019

Communicatiemiddel
Totaal
Per telefoon
Per e-mail
Per brief

Aantal
819
279
538
2

Percentage

Onderwerpen top-3

Aantal

Percentage

1. Overige

256

31,3%

2. Stemmen

169

20,6%

3. Stemmen bij volmacht

79

9,6%

34,1%
65,7%
0,2%

Gemeenten
Gemeenten stelden de meeste vragen over de onderwerpen ‘vaststellen en bekendmaken uitslag’ (191
vragen) en ‘Ondersteunende Software Verkiezingen’ (182 vragen). Veruit de meeste vragen werden via
de telefoon gesteld (952, 73,3%); 347 vragen werden per e-mail gesteld (26,7%). In 2015 stelden
gemeenten in totaal 965 vragen, waarvan via de telefoon 684 (70,9%) en via de e-mail 281 (29,1%). Het
8

onderwerp ‘vaststellen en bekendmaken uitslag’ kwam in 2015 niet voor in de top 3 van de
gecombineerde provinciale staten- en waterschapsverkiezingen en staat bij de verkiezing van 2019 op
nummer 1. Dit hangt mogelijk samen met de recent ingevoerde verplichting om verkiezingsuitslagen op
(onder andere) gemeentelijk niveau, op internet te publiceren.2 In 2015 zat tevens het onderwerp
‘campagne BZK’ in de top 3 van de meest voorkomende onderwerpen. De overige twee onderwerpen
(05V en stembureau) zijn wel hetzelfde gebleven.
Tabel 3: gemeenten 2019

Communicatiemiddel
Totaal
Per telefoon
Per e-mail
Per brief

Aantal
965
684
281
0

Percentage

Onderwerpen top-3
1. Vaststellen en
bekendmaken uitslag

Aantal

Percentage

191

14,7%

2. OSV

182

14,0%

3. Stembureau

157

9,60%

70,9%
29,1%
0,0%

Politieke Partijen
Politieke partijen stelden veruit de meeste vragen over het onderwerp ‘kandidaatstelling’ (184 vragen,
47,4%). Deze vragen zijn voornamelijk gesteld in de maand januari. Daarnaast stelde deze groep 66 vragen
over ‘05V’. Op de derde plek kwam bij deze groep het onderwerp ‘registratie van aanduidingen’. Het gros
van deze vragen werd gesteld voor de laatste dag van registratie, 24 december 2018. Ook bij deze groep
werden veruit de meeste vragen gesteld via de telefoon (280 vragen, 72,2%); 108 vragen werden per e
mail gesteld (27,8%). In 2015 stelden politieke partijen in totaal 353 vragen, waarvan 232 (65,7%) per
telefoon en 121 per e-mail (34,3%). In 2015 stond het onderwerp ‘inleveren kandidatenlijsten’ op de
eerste plaats en ‘kandidaatstelling’ op de tweede plaats. Op de derde plaats stond in dat jaar ‘05V’. Het
onderwerp ‘inleveren kandidatenlijsten’ komt niet voor in de top 3 van 2019. Reden hiervoor is dat dit
onderwerp bij deze verkiezingen is geschaard onder de categorie ‘kandidaatstelling’. In 2019 stond in
tegenstelling tot 2015 tevens het onderwerp ‘registratieverzoeken’ in de top 3 van de meest
voorkomende onderwerpen. De overige twee onderwerpen (kandidaatstelling en OSV) zijn hetzelfde
gebleven.
Tabel 4: politieke partijen 2019

[tUi Wmiddel
Totaal
Per telefoon
Per e-mail
Per brief
2

Aantal
388
280
108
0

Percentage
72,2%
27,8%
0,0%

Zie meer hierover in paragraaf 5.5.

9

Onderwerpen top-3

Aantal

Percentage

1. Kandidaatstelling

184

47,4%

2. 05V

66

17,0%

3. Registratieverzoeken

48

12,4%

4.2 Vergelijking met eerdere gecombineerde provinciale statenverkiezingen en
waterschapsverkiezingen
in de volgende twee tabellen (tabellen 5 en 6) is het verloop van het aantal vragen van de gecombineerde
provinciale staten- en waterschapsverkiezingen van 2015 en 2019 te zien. Het aantal vragen (2342) in die
periode ligt aanzienlijk lager dan het aantal vragen (2958) in het kader van de in deze rapportage
besproken verkiezingen. Slechts een klein deel van dit verschil kan erdoor worden verklaard dat er, zoals
hiervoor al genoemd3, reeds vöér 1april ‘vroege’ vragen werden afgedaan met betrekking tot de Europees
pa rlementsverkiezing.
De percentages van de gestelde vragen per communicatiemiddel zijn voor de gecombineerde
verkiezingen van 2015 en 2019 vrijwel gelijk. Zowel bij de gecombineerde verkiezingen van 2015 als die
van 2019 werden de meeste vragen gesteld per telefoon, respectievelijk 59,9% en 60,8%. Ook de
percentages van de vragen die door burgers, door politieke partijen en door gemeenten zijn gesteld, zijn
in vergelijking met eerder gecombineerde verkiezingen niet veel veranderd.
Tabel 5: Aantal vragen per verkiezing per communicatiemiddel

Totaal
Per e-mail
Per telefoon
Per brief

Gecombineerde
verkiezingen 2015
2342
40,0%
936
1403
59,9%
0,1%
3

Gecombineerde
verkiezingen 2019
2958
39,1%
1156
60,8%
1799
0,1%
3

Tabel 6: Aantal vragen per verkiezing per categorie

2958

Totaal

2342

Burgers

606

25,9%

819

27,7%

Gemeenten
Politieke
partijen
Overige
organisaties

965

41,2%

1299

43,9%

353

15,1%

388

13,1%

418

17,8%

452

15,3%

Zie de derde alinea van paragraaf 3.
10

5. Onderwerpen
Het Informatiepunt heeft de binnengekomen meldingen op onderwerp gerubriceerd. De meest
behandelde vragen worden hieronder belicht.
Tabel: rangschikking diverse onderwerpen

Onderwerp
Kandidaatstelling

484

16,4%

Overige

426

14,4%

Stemmen

308

10,4%

OSV

303

10,2%

Vaststellen en bekendmaken uitslag

258

8,7%

Stembureau

215

7,3%

Stemmen bij volmacht

153

5,2%

Kiesgerechtigdheid

143

4,8%

Registratieverzoeken

120

4,1%

Databank Verkiezingsuitslagen

83

2,8%

Tussentijdse vervanging

70

2,4%

Incidenten
Centraal stembureau /
Hoofdstembureau

58

2,0%

54

1,8%

Informatievoorziening BZK

41

1,4%

Herindelingsverkiezingen

36

1,2%

Vereisten lidmaatschap

34

1,1%

Toewijzen zetels aan kandidaten

33

1,1%

Eerste Kamerverkiezing

29

1,0%

Website

24

0,8%

Campagnevoering

19

0,6%

Tijdelijke vacatures

19

0,6%

Stemmen buiten Nederland

17

0,6%

Eilandsraad en kiescollege

10

0,3%

Gemeenteraadsverkiezing

10

0,3%

Digitalisering stemproces

3

0,1%

Samenwerking partijen

3

0,1%

Internationaal contact

2

0,1%

Tweede Kamerverkiezing

2

0,1%

Combinatie stemmingen

1

0,0%

Totaal

2958

100%

11

5.1 Kandidaatstelling (484)
Het grote aandeel van de vragen over dit onderwerp kan worden verklaard door de decentrale aard van
er
de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen. Verspreid over het hele land vinden
kandidaatstellingen plaats en de kring van direct betrokkenen is daarbij aanzienlijk groter dan bij
verkiezingen voor een landelijk orgaan. Het gaat dan om enkele tientallen centraal stembureaus,
honderden politieke partijen en duizenden kandidaten. Op 4 februari 2019 vond de dag van
kandidaatstelling plaats voor beide verkiezingen. Met name politieke partijen en centraal stembureaus
stelden vragen over de verschillende stukken die op die dag ingeleverd moesten worden (de zogenoemde
H-formulieren) en hoe kandidaten moesten worden vermeld. Ook werden vragen gesteld over de
modelformulieren. Centraal stembureaus faciliteren veelal de mogelijkheid van een voorinlevering,
waarbij partijen informeel op potentiële verzuimen worden gewezen. Vragen in dat kader waren
bijvoorbeeld welke omissies in de ingediende ‘H-formulieren’ tot een verzuim zouden leiden, en wat er
moet worden gedaan om de vaststelling van een verzuim te voorkomen. In deze categorie vallen ook veel
vragen over de bekendmaking van de kandidatenlijsten.

5.2. Overige (426)
Zoals elders in deze rapportage is aangestipt, was een aanzienlijke hoeveelheid meldingen afkomstig van
een burger die enkele malen per week e-mails stuurt naar een grote en tamelijk willekeurige groep
publieke personen en organisaties. Het Informatiepunt maakte deel uit van de groep geadresseerden,
maar de betreffende e-mails betroffen in de regel noch de verkiezingen, noch het kiesrecht. Een ander
belangrijk onderdeel van de categorie ‘Overige’ wordt gevormd door vragen naar aanleiding van een
bericht dat vanuit het Burgercomité in oktober 2018 naar een groot aantal gemeenten is verstuurd. Het
Burgercomité vroeg in dat bericht de medewerking van gemeenten voor een te houden volksreferendum
dat tegelijkertijd plaats zou moeten vinden met de provinciale statenverkiezingen en
waterschapsverkiezingen op 20 maart 2019. Veel gemeenten vroegen de Kiesraad of ze daaraan hun
medewerking dienden te verlenen.

5.3 Stemmen (308)
Deze categorie omvat een tamelijk uiteenlopend palet aan vragen. Een aantal van deze vragen ging over
het uitbrengen van de stem en de gang van zaken op de dag van stemming. In de eerste weken van de
maand maart ontving het lnformatiepunt voornamelijk vragen van kiezers die aangaven nog geen stempas
zij gebruik
en/of kandidatenlijst te hebben ontvangen. Sommige kiezers vroegen zich af op welke wijze
konden maken van hun stemrecht wanneer zij zelf niet in staat waren hun stem uit te brengen en hoe ze
iemand konden machtigen wanneer de stempas nog niet ontvangen was. Met name voor mensen die op
de verkiezingsdag op hun vakantieadres zouden verblijven, bleek de optie van de schriftelijke volmacht
uitkomst te bieden. Ook ontving het Informatiepunt veel vragen over het stemmen door kiezers met een
verstandelijke dan wel lichamelijke beperking. In enkele gevallen werd de vraag gesteld hoe iemand die
niet in staat is tot het invullen van een stembiljet dan wel een volmachtbewijs, toch zijn of haar stem kon
uitbrengen. Meer in het algemeen bleek behoefte te bestaan aan toelichting op de procedure met
betrekking tot de twee vormen van volmachtverlening, de aanvraag van een vervangende stempas en
12

kiezerspas, en de daarbij behorende modelformutieren. Veel burgers vroegen zich af of een volmacht naar
civiel recht f in de vorm van een notariële akte dan wel een gerechtelijk vonnis) kon worden gebruikt voor
het uitbrengen van een volmachtstem.

5.4. OSV (303)
De tot deze categorie behorende vragen waren meer logistiek van aard. Met name gemeenten en
provincies vroegen wanneer de Ondersteunende Software Verkiezingen (05V) door de Kiesraad via de
post zou worden verzonden en welke versie ze dienden te gebruiken. Ook kreeg het Informatiepunt
vragen van politieke partijen naar aanleiding van de 05V instructiebijeenkomsten voor politieke partijen,
die in december in verschillende provincies georganiseerd werden. Vragen waren er voorts met
betrekking tot het controleren van de stukken die voor de kandidaatstelling waren aangemaakt met
behulp van OSV. Tot slot hadden enkele vragen betrekking op het gebruik van OSV en de handleiding die
daarover was rondgestuurd door de Kiesraad.

5.5 Vaststellen en bekendmaken uitslag (258)
Verschillende burgers en partijen waren op zoek naar de uitslagen van de verkiezingen in hun gemeente,
provincie of waterschap, of zochten specifiekere informatie op stembureau- en kandidaatsniveau. Voor
het eerst bestond voor gemeenten de verplichting om de processen-verbaal met de verkiezingsuitslagen4
niet alleen ‘op de ouderwetse manier’ ter inzage te leggen, maar ook om deze te publiceren op het
internet. Burgers die op zoek waren naar uitslagen werden dus vaak hiernaar verwezen. Hoewel de
Kiesraad in het kader van de provinciale staten- en waterschapsverkiezingen formeel geen
organisatorische rol heeft, publiceert hij wel de verkiezingsuitslagen op provinciaal- en
waterschapsniveau. Dikwijls werd dan ook gevraagd wanneer deze publicatie kon worden verwacht. Over
het uitvoeringstechnische aspect van de het nieuwe openbaarmakingsregime werden veel vragen gesteld
door gemeenten zelf. Het was voor een groot aantal gemeenten niet duidelijk welke stukken ze precies
moesten publiceren, alsook op welke wijze en voor hoe lang en of de namen c.q. handtekeningen van
stembureauleden wel of niet moesten worden weggelaten. Ook kwamen er vragen binnen van provincies,
politieke partijen en gemeenten over mogelijke hertellingen en herstemmingen.

5.6 Incidenten (58)
Met name kort voor en op de dag van stemming vonden incidenten plaats. Een relatief groot aantal betrof
verkeerd gedrukte dan wel verkeerd bezorgde stempassen. Een ander incident betrof het n
bekendmaking van de definitieve verkiezingsuitslag ontdekken van kleine telfouten op
stembureauniveau, bijvoorbeeld omdat de totalen van kandidaten waren omgewisseld.

Dit betreft de processen-verbaal N 10 of in het kader van het experiment centrale stemopneming het daarmee vergelijkbare
‘Model II’.

13

5.7. Tussentijdse vervanging, tijdelijke vacatures, vereisten lidmaatschap (123)
Zoals hiervéôr al aangestipt, ging een significant deel van de vragen niet direct over de verkiezingen zelf,
maar over de fase n de verkiezing van de kandidaten. Die fase omvat onder andere de toewijzing van
zetels aan kandidaten en hun benoeming door het centraal stembureau, hun toelating tot het
vertegenwoordigend orgaan en tussentijdse vervanging wegens bijvoorbeeld ziekte, zwangerschap of het
aanvaarden van een onverenigbare functie. Dit speelt in de context van reeds zittende
vertegenwoordigend organen waarbij de vraag bijvoorbeeld luidde of de benoemingsprocedure bij
voortzetting van de tijdelijke vervanging opnieuw dient te geschieden. Een ander voorbeeld betrof vragen
van politieke partijen over de werking van de wettelijke zeteltoewijzing en of partijen daarover van de
Kieswet afwijkende afspraken kunnen maken.

6. Samenvatting
In totaal werden er 2958 vragen aan het Informatiepunt gesteld. In de maand maart was het aantal
meldingen per maand het hoogst, met 1178 vragen. De drukste dagen in deze maand waren
vanzelfsprekend de dagen voorafgaand aan de stemming, de dag van stemming zelf en de
daaropvolgende dagen. De meeste vragen zijn telefonisch afgedaan, te weten 1799 (60,8%). Via de e-mail
zijn 1156 vragen (39,1%) afgedaan en 3 (0,1%) zijn schriftelijk afgehandeld. Deze percentages zijn vrijwel
identiek voor de gecombineerde verkiezingen van 2015. De meeste vragen zijn gesteld door gemeenten
(1299 vragen) en burgers (819 vragen), respectievelijk 43,9% en 27,2%. Burgers stelden vooral vragen over
de onderwerpen ‘stemmen’ en ‘stemmen bij volmacht’. Gemeenten stelden de meeste vragen over de
onderwerpen ‘vaststellen en bekendmaken uitslag’ en ‘OSV’. Het grootste deel van de vragen van burgers
werd via de e-mail gesteld. Veruit de meeste vragen afkomstig van gemeenten werden via de telefoon
gesteld.

14