Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

VII

Vaststelling van de begrotingsstaat van de
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)
voor het jaar 2009

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Blz.

Blz.
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSVOORSTEL

2

B.

DE BEGROTINGSTOELICHTING

3

1.

Leeswijzer

3

2.

Beleidsagenda

5

3.

Beleidsartikelen

25

3.5
3.6

Veiligheid
Artikel 2 Politie
Artikel 4 Partners in Veiligheid
Artikel 5 Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
Artikel 14 Toezicht en onderzoek openbare orde en
veiligheid
Artikel 15 Crisisbeheersing
Artikel 16 Brandweer en GHOR

3.7
3.8

Bestuur en democratie
Artikel 1 Grondwet en democratie
Artikel 6 Functioneren Openbaar Bestuur

69
75

Publieke dienstverlening en openbare sector
Artikel 7 Innovatie en Informatiebeleid Openbare
Sector

85

3.1
3.2
3.3
3.4

3.9

25
37
44
49
53
61

Persexemplaar

3.10
3.11

Artikel 10 Arbeidszaken Overheid
Artikel 11 Kwaliteit rijksdienst

96
103

4.
4.1
4.2
4.3

Niet-beleidsartikelen
Artikel 12 Algemeen
Artikel 13 Nominaal en Onvoorzien
Artikel 17 VUT-fonds

114
114
116
117

5.

Bedrijfsvoeringparagraaf

118

6.
6.1

120

6.2
6.3
6.4
6.5
6.6

Begroting van baten-lastendiensten
Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR)
Centrale Archief Selectiedienst (CAS)
Korps Landelijke Politiediensten (KLPD)
Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding (LFR)
Tijdelijke Baten-lastendienst P-Direkt
Werkmaatschappij

120
125
130
134
139
145

7.

Verdiepingshoofdstuk

151

8.
8.1
8.2
8.3
8.4

Bijlagen
Moties en toezeggingen
ZBO’s en RWT’s
Afkortingen
Trefwoorden

175
175
196
197
200

1

Artikelsgewijze toelichting bij begrotingswetsvoorstel

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001
elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel
strekt ertoe om de begrotingsstaat van het ministerie van Binnenlandse
zaken en Koninkrijksrelaties voor het jaar 2009 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor het jaar 2009. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2009.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2009 vastgesteld. De in de begroting
opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze
Memorie van Toelichting toegelicht (de zgn. Begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendiensten)
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendiensten Korps
Landelijke Politiediensten (KLPD), Basisadministratie Persoonsgegevens
en reisdocumenten (BPR), Centrale Archief Selectiedienst (CAS), P-Direkt,
Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding (LFR) en de Werkmaatschappij
(WM) voor het jaar 2009 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen
begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze Memorie van Toelichting en wel in de paragraaf inzake de
diensten die een baten-lastenstelsel voeren.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A. Th. B. Bijleveld-Schouten

Persexemplaar

2

Leeswijzer

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. Leeswijzer
Algemeen
In deze leeswijzer wordt kort ingegaan op de beleidsagenda, begrotingsstructuur en de baten-lasten diensten. Daarnaast wordt stilgestaan bij
enkele specifieke onderwerpen zoals de budgetflexibiliteit en prestatiegegevens en kengetallen.
Beleidsagenda
In de beleidsagenda staan de ambities en doelstellingen voor het jaar
2009, alsmede enkele vergezichten naar het einde van de kabinetsperiode.
Daarbinnen zijn de doelstellingen van het beleidsprogramma verwerkt.
Ook is in de beleidsagenda een financieel overzicht opgenomen van de
belangrijkste beleidsmatige mutaties.
Begrotingsstructuur
In deze begroting zijn drie nieuwe artikelonderdelen opgenomen. Het gaat
om artikel 11.11 inkoop, facilitaire zaken en huisvestingsbeleid Rijk, artikel
12.3 verzameluitkering en artikel 12.4 centrale kennisfunctie.
Diensten die een baten-lastenstelsel voeren
Het ministerie kent in 2009 6 baten-lastendiensten: de Basisadministratie
Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR), de Centrale Archief
Selectiedienst (CAS), het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD), de
Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding (LFR), P-Direkt en de Werkmaatschappij. Beleidsmatig zijn de baten-lastendiensten terug te vinden bij de
operationele doelstellingen van de verschillende beleidsartikelen (BPR op
artikel 7.4, Cas op artikel 11.9, KLPD op artikel 2.3, LFR op artikel 16.4,
P-Direkt op artikel 12.1 en de Werkmaatschappij op artikel 12.1). De
paragraaf over de baten-lastendiensten presenteert de voorgeschreven
financiële overzichten ter toelichting op de begrotingsstaat van deze
diensten.
Budgetflexibiliteit
In de begroting is de informatie over de budgetflexibiliteit opgenomen in
de tabellen betreffende de budgettaire gevolgen van beleid. In deze
tabellen is aangegeven welk deel van de totale programma-uitgaven op
een beleidsdoelstelling juridisch verplicht is, maar ook per operationele
doelstelling welk deel juridisch verplicht is.
Prestatiegegevens en kengetallen
Voor zover mogelijk zijn bij de beleidsartikelen prestatiegegevens en/of
kengetallen (meetbare gegevens) opgenomen die informatie geven over
de mate waarin de algemene of operationele doelstelling wordt bereikt.
Dit jaar zijn nieuwe meetbare gegevens opgenomen die betrekking
hebben op de beleidsprioriteiten, een aantal minder relevante zijn komen
te vervallen. Bij een aantal artikelonderdelen blijven meetbare gegevens
gemotiveerd achterwege. Dit is het geval wanneer meerdere partijen
betrokken zijn bij de verwezenlijking van de doelstelling. BZK is in deze
gevallen slechts in beperkte mate betrokken en financiert in sommige
gevallen alleen een onafhankelijke organisatie (artikel 1, 2, 4, 14 en 16).
Ook wanneer er sprake is van uitvoering van specifieke wet- en regelgeving, zijn geen meetbare gegevens opgenomen (artikel, 6, 10, 11 en 16).
Een uitgebreide motivatie is opgenomen bij het betreffende beleidsartikel.
In sommige gevallen zijn meetbare gegevens zowel van toepassing op

Persexemplaar

3

Leeswijzer

een algemene doelstelling als op een operationele doelstelling. In dat
geval worden deze één keer vermeld en wordt op andere plekken
verwezen.
Opbouw van de memorie van toelichting
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ BGROTINGSWETSVOORSTEL
B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. Leeswijzer
2. Beleidsagenda
3. Beleidsartikelen
4. Niet-beleidsartikelen
5. Bedrijfsvoeringparagraaf
6. Begroting van baten-lastendiensten
7. Verdiepingshoofdstuk
8. Bijlagen

Persexemplaar

4

Beleidsagenda

2. De Beleidsagenda
Inleiding
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) staat
voor: een veiliger samenleving, een slagvaardig bestuur en goede
publieke dienstverlening. Vorig jaar heeft BZK de koers en doelen voor
deze regeerperiode bepaald. Nu komt het erop aan dat BZK – samen met
gemeenten, provincies, de politie en andere organisaties – deze afspraken
uitvoert.
Te vaak wordt de verantwoordelijkheid voor een veilige samenleving
eenzijdig bij politie en justitie neergelegd. De gemeentelijke overheid
dient het voortouw te nemen en een centrale rol te vervullen. In de eerste
plaats door de regie te nemen ten opzichte van alle betrokken partijen en
die partijen ook dwingend aan te spreken op hun verantwoordelijkheden.
In de tweede plaats door de eigen instrumenten goed te benutten. BZK zal
de positie van de gemeenten verder versterken door nieuwe instrumenten
te creëren voor de bestuurlijke aanpak van de veiligheid en daarbij
concrete ondersteuning te bieden. Een stevige en ambitieuze positie van
het lokale bestuur wordt hiermee mogelijk gemaakt.
Een voorbeeld daarvan is het wetsvoorstel Maatregelen bestrijding
voetbalvandalisme en ernstige overlast. Hiermee krijgen burgemeesters
de mogelijkheid mensen die voortdurend overlast veroorzaken en de
openbare orde verstoren een gebiedsverbod op te leggen. Ook als het
gaat om de aanpak van overlastgevende jongeren, uithuisplaatsing van
asociale gezinnen of het alcoholbeleid zal BZK de positie van de gemeente
versterken. De regierol van gemeenten op het gebied van veiligheid
leggen we in de Gemeentewet vast.
Zonder uitvoering geen succes. Daarom biedt BZK lokale bestuurders bij
de uitvoering op verschillende onderdelen ondersteuning. Met de komst
van meer regionale expertisecentra zullen overheden en het bedrijfsleven
beter kunnen samenwerken om georganiseerde criminaliteit tegen te
gaan, bijvoorbeeld door een betere inzet van de wet BIBOB. Daarnaast zal
BZK de bestuurlijke verantwoordelijkheid van gemeenten en burgemeesters bij de aanpak van huiselijk geweld ondersteunen en de gemeenten
ondersteunen bij de introductie van de bestuurlijke boete en de bestuurlijke strafbeschikking in de nabije toekomst.
Een krachtig en effectief optreden van de overheid verwachten mensen
ook op andere terreinen. Gemeenten, provincies en rijk vormen in de
ogen van burgers samen één overheid en dienen in een goede onderlinge
samenwerking de maatschappelijke problemen op te lossen.
De inzet van BZK blijft erop gericht gemeenten en provincies daarvoor
maximaal de ruimte te bieden en de ingeslagen weg van decentralisatie
door te zetten. Tegelijkertijd vereisen veel problemen juist een aanpak op
Europese schaal. De combinatie van die beide ontwikkelingen kan op
sommige terreinen de komende jaren aanleiding zijn tot een herbezinning
op de rolverdeling tussen rijksoverheid, provincies en gemeenten.
Het kabinet heeft bij zijn aantreden uitgesproken grote prioriteit toe te
kennen aan samenwerking in vertrouwen tussen de verschillende
bestuurslagen. Dit uitgangspunt is de afgelopen anderhalf jaar ook
waargemaakt. Er zijn bestuursakkoorden met de VNG en het IPO gesloten,
er is voortgang geboekt met decentralisatie van taken en bevoegdheden,
er wordt hard gewerkt om de financiële verhouding op meer decentrale

Persexemplaar

5

Beleidsagenda

leest te schoeien. En dat geldt ook voor het toezicht op decentrale overheden. Het komende jaar gaat het er vooral om de behaalde successen te
verzilveren en hieraan een concrete en blijvende invulling te geven binnen
de bestuurlijke organisatie. Daarnaast zal BZK – samen met de bestuurlijke
partners – werken aan nieuwe initiatieven die moeten leiden tot een beter
binnenlands bestuur. Hierbij moet vooral worden gedacht aan het
versterken van de bestuurskracht van gemeenten en provincies en het
ontwikkelen van een kwaliteitsbeleid (o.a. benchmarks en code good
governance). Samen met de grensregio’s werkt BZK aan het oplossen van
de belangrijkste knelpunten bij grensoverschrijdende samenwerking.
Een beter binnenlands bestuur is en blijft een prioriteit. In dat kader past
ook het project Vernieuwing Rijksdienst, gericht op een kleinere én betere
rijksoverheid. De samenwerking tussen de beleidskernen van de ministeries wordt verder versterkt en ook de bedrijfsvoering binnen het Rijk
wordt op een nieuwe leest geschoeid waarbij een sterk accent gelegd
wordt op rijksbrede belangen en samenwerken. BZK vervult op het gebied
van organisatie en bedrijfsvoering steeds meer taken voor meerdere of
alle ministeries.
Want alleen een overheid die efficiënt werkt en zichtbare prestaties levert
zal erin slagen het vertrouwen van burgers te winnen en te behouden.
Een veiliger samenleving
Veiligheidsbeleid raakt het hart van de rechtsstaat, de opgave voor het
bestuur is complex en uitdagend. Op lokaal niveau is de aanpak van
overlast, verloedering, radicalisering en kleine en georganiseerde
criminaliteit prioritair. Een bestuurlijke doorzettingsmacht voor deze
veiligheidsvraagstukken is nodig. We brengen andere partners in positie,
zodat deze de regievoering kunnen waarmaken. Het in positie brengen
van het lokale bestuur gebeurt onder meer door het programma Bestuurlijke Aanpak van (georganiseerde) criminaliteit dat voorziet in de
oprichting van tenminste zes regionale informatie- en expertisecentra. Zij
vormen een platform waarin diverse overheden, en waar nodig het
bedrijfsleven, informatie delen over de ontwikkeling van (georganiseerde)
criminaliteit in een regio. Zes van deze centra zullen in 2009 – op proef –
draaien. De centra informeren en adviseren het lokaal bestuur over
criminaliteit en de meest adequate wijze van bestrijding. In 2009 wordt
een landelijk convenant opgesteld dat een overheidsbrede uitwisseling
van informatie ter bestrijding van criminaliteit mogelijk maakt. De regie
van deze lokale aanpak ligt bij het bestuur, te weten de burgemeester.
Dankzij deze regierol kan overheidsbreed actie worden ondernomen om
de criminaliteit preventief en reactief te bestrijden. Daarbij wordt gebruik
gemaakt van instrumenten zoals de screening van vergunningaanvragen
op grond van de wet Bevordering Integriteit Beoordelingen door het
Openbaar Bestuur. Omdat georganiseerde criminaliteit vaak internationaal
van aard is, zullen er op Europees niveau afspraken worden gemaakt om
de samenwerking tussen de EU-landen te verbeteren. In 2009 zal ik
daarom samen met de minister van Justitie afspraken maken die de
internationale uitwisseling van informatie en de concrete samenwerking
tussen de betrokken diensten moet verbeteren.
50) 25% minder criminaliteit in 2010

25% minder criminaliteit en overlast
Ruim eenvijfde van de burgers voelt zich wel eens onveilig en een kwart
van de burgers komt in aanraking met criminaliteit. Dit kabinet streeft
daarom naar 25% minder criminaliteit in 2010 ten opzichte van 2002.

Persexemplaar

6

Beleidsagenda

Soort delict

Geweld
Vermogen
Overlast
Verloedering
Fietsendiefstal

Overall doel
2010 t.o.v.
2002

Doelstelling
vanaf 2006

Resultaat
Begin 2008

Nog te
realiseren
vanaf 2008

25%

20%

6%

14%

25%
25%
25%
100 000
tov 2006

6%
17,5%
18,5%

8%
0%
0%

0%
17,5%
18,5%

100 000

72000

28 000

Bron: Brief Veiligheidsmonitor 2008, 29 april 2008, TK 28 684, nr. 135

Project Veiligheid begint bij
Voorkomen (VBBV)

De minister van Justitie (projectminister) heeft samen met de ministers
van BZK, Onderwijs Cultuur en Wetenschap, Wonen Wijken en Integratie
en Jeugd en Gezin het project Veiligheid begint bij Voorkomen gestart. De
hoofddoelstelling van het project is een reductie van criminaliteit
(gewelds- en vermogensdelicten), fysieke verloedering en ernstige sociale
overlast met 25% in 2010 ten opzichte van 2002. Dit project, waarvan de
minister van Justitie projectminister is, is een vervolg op het programma
Naar een veiliger samenleving. Het kabinet werkt aan de aanpak van
agressie en geweld, diefstal, criminaliteit tegen ondernemingen, overlast
en verloedering en ernstige vormen van criminaliteit. Ook werkt het
kabinet aan een persoonsgerichte aanpak van risicojongeren en recidivisten. Binnen het project neemt BZK het voortouw bij de aanpak van
fietsendiefstal, het keurmerk veilig ondernemen, overlast en verloedering,
wijkagenten, alcoholgebruik, wetgeving prostitutie, bestuurlijke aanpak
georganiseerde criminaliteit en burgernet.

51) 100 000 minder fietsendiefstallen Een veelvoorkomende vorm van criminaliteit is fietsendiefstal. In 2010
moeten er t.o.v. 2006 100 000 minder fietsendiefstallen gepleegd worden.
In 2007 waren er al 72000 minder fietsendiefstallen dan in 2006 (TK
28 684, nr. 135). BZK gaat door op de ingeslagen weg. Zo is begin 2008 het
fietsendiefstalregister geopend. Op dit moment wordt in slechts 15% van
de gevallen aangifte gedaan van fietsendiefstal. Op www.fietsdiefstal.nl
kunnen handelaren en eigenaren van fietsen het register raadplegen om
vast te stellen of een aangeboden fiets als gestolen staat geregistreerd. Dit
zijn belangrijke maatregelen maar dit is nog niet voldoende. Fietsendiefstal voorkomen is beter dat deze aan te pakken. Met de in juni 2008
gestarte publiekscampagne wordt aandacht gevraagd voor de bestrijding
van fietsendiefstal. Het Centrum fietsendiefstal ondersteunt lokale
initiatieven bij het tegengaan van fietsendiefstal. Gemeenten zetten zich in
voor meer en goede fietsenstallingen. Met gemeenten en de politie
worden afspraken gemaakt over toezicht en controle op gestolen fietsen.
De vermindering van het aantal fietsendiefstallen (en diefstal in het
algemeen) levert een belangrijke bijdrage aan de daling van het aantal
vermogensdelicten. Deze daalde met 8% ten opzichte van 2006 (TK 28 684,
nr. 135).
50) 500 extra forensisch medewerkers

Om nog meer zaken op te lossen worden 500 extra forensisch medewerkers aangetrokken. De medewerkers zijn werkzaam bij de regionale
korpsen en doen sporenonderzoek bij inbraken in woningen, bedrijven en
auto’s. Doel is dat het door deze extra inzet mogelijk wordt om alle
«standaard» (eenvoudige) plaatsendelict te bezoeken en hierdoor meer
zaken op te lossen. Het budget voor de 500 fte komt in vier tranches van
125 (2008–2011) voor de korpsen beschikbaar. Om het proces te versnel-

Persexemplaar

7

Beleidsagenda

len is eind 2007 al een bedrag van € 3,1 miljoen beschikbaar gesteld voor
werving en opleiding. In 2008 volgt nogmaals € 3,1 miljoen. Dit bedrag
loopt op naar 32,5 miljoen in 2012.

Aantal extra forensisch
assistenten (in fte)

Mei 2008
(realisatie)

2008
(streef)

2009
(streef)

2010
(streef)

2011
(streef)

112

125

250

375

500

50) 25% minder criminaliteit tegen
ondernemingen

De criminaliteit tegen ondernemingen moet met 25% dalen t.o.v. 2004.
Veel ondernemers worden geconfronteerd met agressie, vandalisme of
diefstal. Een instrument om dit te bestrijden is het Keurmerk Veilig
Ondernemen (KVO). Dit is een aanpak, waarbij ondernemers, politie,
gemeente en andere relevante partijen samenwerken om criminaliteit en
overlast aan te pakken. Al 163 bedrijventerreinen en 170 winkelcentra
hebben een Keurmerk verkregen. De resultaten zijn goed: er is aantoonbaar minder criminaliteit in deze gebieden. Om aan de grote hoeveelheid
aanvragen te voldoen, is in 2008 extra geld beschikbaar gesteld voor de
begeleiding van extra KVO-projecten. Hier gaan we mee door en daarbij
staat ook de hercertificering van reeds behaalde keurmerken centraal.

52) Afname overlast en verloedering
met 25%

Veel burgers worden geconfronteerd met asociaal gedrag, vernielingen en
rommel op straat. We streven naar een afname van overlast en verloedering met 25%. De ervaren overlast en verloedering is tussen 2002 en 2007
al met 8 procent gedaald en mede daardoor voelen mensen zich veiliger
dan in 2002. Met de maatregelen uit het Actieplan overlast en verloedering moet de overlast met 17,5% en de verloedering met 18,5% verminderd worden. Preventie, bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving en
nazorg zijn hierbij sleutelwoorden, naast een multidisciplinaire aanpak.
Aanvullende maatregelen zijn nodig voor het tegengaan van overlast van
jongeren, uitgaansoverlast (bijv. door alcohol) en overlast en verloedering
in de (fysieke) woon- en leefomgeving. Hier richt het Actieplan zich
nadrukkelijk op. Met het gebiedsverbod – een onderdeel van het wetsvoorstel «Maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige
overlast» – kunnen ernstige overlastgevers binnenkort sneller en
effectiever aangepakt worden. Afhankelijk van de behandeling van dit
wetsvoorstel in de Tweede en Eerste Kamer, kunnen deze maatregelen op
korte termijn worden ingezet.
Op verzoek van de vier grote steden onderzoekt het kabinet de mogelijkheid om de burgemeester doorzettingsmacht te geven asociale gezinnen
die ernstige overlast in hun eigen wijk veroorzaken uit huis te kunnen
plaatsen. Via een door de minister voor Jeugd en Gezin voorbereide
wijziging van de Wet op de Jeugdzorg worden gemeenten verantwoordelijk voor sluitende afspraken tussen alle instellingen die te maken hebben
met kinderen, jongeren en gezinnen over het leveren van snelle en
passende ondersteuning (zorgcoördinatie). Het kabinet komt in het najaar
2008 met nadere voorstellen om ernstig probleemgedrag van kinderen
onder de 12 jaar aan te pakken.

Persexemplaar

8

Beleidsagenda

% meest voorkomende overlast in de buurt (in Nederland)
rommel op straat

vernieling straatmeubilair

groepen jongeren

bekladding van muren en gebouwen

alcohol en drugs

omwonenden
0

5

10

15

20

25

Bron: TK 2007–2008, 28 684, nr. 130, Actieplan overlast en verloedering. P. 5.

De wet Bestuurlijke boete zal in 2009 in werking treden. Dit geeft
gemeenten de mogelijkheid om de veroorzakers van overlast direct te
beboeten. Verder krijgen gemeenten ook een wettelijke plicht tot het
opstellen van een integraal veiligheidsplan. Gemeenten kunnen makkelijker interveniëren bij extreme woonoverlast. Daarnaast wordt in 2009 een
centraal registratiesysteem voor graffiti ontwikkeld waardoor beter zicht
ontstaat op de daders en de locaties waar zij actief zijn. Dit ondersteunt de
opsporing en vervolging: het betrappen op heterdaad wordt hiermee
makkelijker, omdat de opsporing gerichter plaats kan vinden. De verloedering van de woon- en leefomgeving van burgers wordt ook tegengegaan
door de introductie van een bestuurlijke boete voor onrechtmatige
bewoning. De aanpak van de vier eerdergenoemde aandachtsgebieden
van overlast en verloedering is gebaat bij het vergroten van het respect
voor elkaar en de omgeving. Tot slot worden ook de knelpunten in de
informatie-uitwisseling tussen partijen aangepakt.
55) Aanpak overmatig alcoholgebruik Een deel van de overlast wordt veroorzaakt door jongeren die overmatig
jongeren
alcohol consumeren. De afgelopen jaren is het alcoholgebruik toegenomen. Jongeren drinken steeds meer en beginnen er ook steeds jonger
mee. De helft van de scholieren drinkt op twaalfjarige leeftijd wel eens een
glas alcohol. Op 15-jarige leeftijd drinkt meer dan de helft al wekelijks
alcohol).

Persexemplaar

9

Beleidsagenda

% jongeren dat wekelijks alcohol drinkt (12–15 jaar)
60

50

40

30

20

10

0
12 jaar

13 jaar

14 jaar

15 jaar

In 5 jaar tijd (2001–2006) is het aantal gevallen van jongeren onder de 16
die door overmatig alcoholgebruik in het ziekenhuis zijn beland, met 80%
gestegen naar 428 (Nationale Drugmonitor 2008). BZK wil, samen met de
ministers van VWS en Jeugd en Gezin, het overmatig drankgebruik onder
jongeren tegengaan. Om ervoor te zorgen dat alcohol minder makkelijk
verkrijgbaar is, is er strenger toezicht nodig op het verbod op verkoop aan
minderjarigen. Het toezicht op de Drank- en Horecawet (waaronder de
leeftijdsgrenzen) wordt in 2010 overgeheveld naar gemeenten. Dit gebeurt
door een wetswijziging, waarvoor een voorstel in het voorjaar van 2009
naar de Tweede Kamer gaat. Vooruitlopend hierop zijn vijftien (regio’s
van) gemeenten aan het proefdraaien met dit toezicht. Daarbij is er
speciale aandacht voor de intensieve controle op de leeftijdsgrenzen. De
aanpak van hokken en keten is een onderdeel van lokaal alcoholbeleid en
verdient prioriteit. De overheveling van toezicht in 2010 betekent ook dat
gemeentelijke toezichthouders zelf hokken en keten – die in strijd zijn met
de Drank- en Horecawet – kunnen aanpakken. In de tussenliggende
periode tot 2010 wil de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) samen met
gemeenten best-practices en handhavingstrategieën ontwikkelen, die
gemeenten ondersteunen bij de aanpak. Gemeenten worden actief
benaderd om aan dit project mee te doen. Mocht blijken dat ondanks de
inspanningen het project van de VWA onvoldoende van de grond komt,
dan gaat de VWA eigenstandig de hokken en keten aanpakken. Daarnaast
ontwikkelen we samen met de VNG een handreiking over de aanpak van
hokken en keten.
BZK heeft afspraken gemaakt met de regio’s IJsselland en Noord-Holland
Noord over de aanpak van jeugd en alcohol en bekijkt of er ondersteuning
kan plaatsvinden voor alle regio’s die alcoholbeleid willen gaan opzetten.
Gemeenten krijgen meer bevoegdheden op het gebied van alcoholbeleid.
Zo wordt de burgemeester in staat gesteld om bij vergunningplichtige
inrichtingen die de Drank- en Horecawet overtreden, de vergunning te
schorsen. Ook krijgt de burgemeester de mogelijkheid om ondernemingen, zoals supermarkten en snackbars, stevig aan te pakken als zij bij
herhaling drank verkopen aan jongeren onder de leeftijdsgrens van 16 of
18 jaar. Tenslotte onderzoekt BZK de mogelijkheden om alcoholbezit van
jongeren onder de 16 strafbaar te stellen.

Persexemplaar

10

Beleidsagenda

53) 500 extra wijkagenten

Het kabinet heeft in het kader van de wijkaanpak met de 18 gemeenten
stevige afspraken gemaakt om de veiligheid in de 40 aandachtswijken te
vergroten. Deze afspraken sluiten aan bij de doelstelling om de criminaliteit en overlast terug te brengen met 25%.
Wijkagenten dragen bij aan de bestrijding van overlast en criminaliteit,
sociale rust en een gevoel van veiligheid in de wijken (o.a. in de aandachtswijken). Daarom streeft BZK ernaar dat er op 31 december 2011 500 extra
wijkagenten zijn aangesteld. De politie-inzet kan hierdoor effectiever
worden en de overlast en verloedering in de wijk kunnen dalen. In 2009
wordt € 16 miljoen verdeeld onder de korpsen om de extra wijkagenten te
betalen, dit loopt op naar € 35,6 miljoen 2012, als alle 500 extra wijkagenten actief zullen zijn. Het werven, selecteren en opleiden van agenten is nu
volop bezig en zal ook in 2009 worden voortgezet.

61) Samenwerking met burgers en
tussen de politiekorpsen

Dankzij Burgernet – een telefonisch netwerk van de politie met bewoners
en ondernemers – kunnen burgers vanuit hun eigen omgeving de politie
helpen en kunnen zij door de politie over hun eigen omgeving worden
geïnformeerd. De politie belt burgers wanneer een zoekactie wordt gestart
en vraagt hen uit te kijken naar bijvoorbeeld een persoon of een voertuig.
De positieve ervaringen van proeven met Burgernet in Nieuwegein zijn
reden geweest om in het Regeerakkoord en het Beleidsprogramma op te
nemen dat in 2008 vijf pilots worden gehouden. De pilots worden
gehouden in vijf politieregio’s (Friesland, Haaglanden, Hollands Midden,
Utrecht en Gelderland-Midden) en in totaal negen gemeenten. Na
evaluatie wordt in 2009 besloten over gefaseerde landelijke invoering.

56) Nieuw identificatiesysteem in
2010 in gebruik

De strafrechtelijke sanctie dient de werkelijke dader te treffen. Justitie zet
zich in voor een eenduidige vaststelling van de identiteit van personen in
de strafrechtsketen. Doel is dat aan het begin van ieder strafrechtelijk
traject de identiteit deugdelijk kan worden vastgesteld. Bij de politie wordt
HAVANK vervangen. Parallel hieraan wordt vervolgens de tweede fase
van de nieuwe systematiek uitgerold: het gebruik van foto’s en vingerafdrukken conform de nieuwe wetgeving.
De regionale politiekorpsen zetten in op meer efficiency, een betere
bedrijfsvoering en een betere samenwerking. Het kabinet heeft voor 2008
met de regiokorpsen samenwerkingsafspraken gemaakt over ICT-,
personeel en materieel ter verbetering van de samenwerking en het
gemeenschappelijk functioneren van de regiokorpsen. De Inspectie
Openbare Orde en Veiligheid zal eind 2008 haar bevindingen over de
resultaten opleveren. Afhankelijk van de behaalde resultaten zal het
kabinet eind 2008 besluiten of de behandeling van de Politiewet 200X
wordt voortgezet. Vervolgend wordt de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.

57) Steviger aanpak georganiseerde
misdaad, fraude, cybercrime

De bestrijding van georganiseerde misdaad, fraude en cybercrime staat
ook hoog op de agenda van dit kabinet. De politie en het OM ontwikkelen
programma’s die ervoor moeten zorgen dat de politie beter in staat is
zware criminaliteit, financieel economische criminaliteit en cybercrime
aan te pakken. Om fraude en cybercrime op te sporen moet de informatieuitwisseling tussen politieregio’s en de private sector (o.a. banken,
verzekeringsmaatschappijen, providers) sneller en beter. Een convenant
hiervoor is inmiddels gesloten. De Wet Bevordering Integriteit Beoordelingen door het Openbaar Bestuur (BIBOB) zorgt ervoor dat bestuursorganen
een instrument hebben om de integriteit van aanvragers van vergunningen en subsidies te toetsen.

Persexemplaar

11

Beleidsagenda

58) Prostitutie onderwerpen aan
scherper vergunningenbeleid

63) Rampenbestrijding en
crisisbeheersing

63) Professioneel georganiseerde
veiligheidsrisico’s

59) Tegengaan radicalisering

Prostitutie en mensenhandel, een ernstige vorm van georganiseerde
misdaad, gaan vaak samen. Prostitutie wordt onderworpen aan een breed
vergunningenbeleid. Er komt een vergunningplicht voor gemeenten
waarin zaken als inrichtingseisen, werkomstandigheden en handhaving
zijn vastgelegd. In 2009 wordt hiervoor een wetsvoorstel naar de Tweede
Kamer gestuurd. Doel is dat de prostitutiewetgeving op 1 januari 2010 in
werking treedt.
Professioneel georganiseerde veiligheidsregio’s, waarin de rampenbestrijding op orde is
Overheid en burgers zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de veiligheid.
Burgers verwachten van de overheid dat deze, onafhankelijk van de
specifieke regio, adequaat kan optreden in het geval van crises en
rampen. Het kabinet wil daarom dat de rampenbestrijding en crisisbeheersing eind 2009 aan de basisvereisten voldoen en komen tot
professioneel georganiseerde veiligheidsregio’s in 2010. De eisen aan de
organisatie van de brandweerzorg, de rampenbestrijding en crisisbeheersing op regionaal niveau worden daarom vastgelegd in de Wet
veiligheidsregio’s en in de Besluiten veiligheidsregio’s die per 1 juli 2009
ingaan. In 2008 zijn door middel van convenanten afspraken gemaakt met
16 veiligheidsregio’s, die voortvarend aan de slag zijn om de rampenbestrijding en crisisbeheersing (versneld) op orde te krijgen en de
brandweer te regionaliseren. Regio’s worden hiermee gestimuleerd om –
vooruitlopend op de wet en de besluiten – het gewenste kwaliteitsniveau
te bereiken. 2009 staat in het teken van het toetsen van uitvoering en
naleving van de convenanten. De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid
zal deze toets doen.
Polarisatie en radicalisering lijken in Nederland in omvang, snelheid en
intensiteit toe te nemen. Dit bedreigt de veiligheid en sociale samenhang
in de samenleving. Sommige individuen en groepen zoeken de confrontatie met elkaar, keren zich af van de samenleving en kiezen mogelijk voor
geweld. De aanpak van polarisatie en radicalisering is vooral een zaak van
het lokaal bestuur, op lokaal niveau. Daar zetten wijkagenten, jeugd- en
welzijnswerkers, leraren, WI-medewerkers en leerplichtambtenaren zich
samen in om polarisatie en radicalisering te voorkomen, te signaleren of
waar nodig tijdig te interveniëren. Op het nationale niveau wordt deze
lokale aanpak ondersteund. In 2008 en 2009 levert BZK – samen met
6 andere ministeries en de VNG – concrete steun aan gemeenten en
professionals. Inmiddels hebben 10 gemeenten ondersteuning aangevraagd. Daarnaast heeft de VNG in juli 2008 toolkits uitgebracht voor de
lokale analyse van de problematiek en voor het vormen van de integrale
lokale aanpak. Het is noodzakelijk de achtergronden en oorzaken van
polarisatie en radicalisering te kennen. Daarom wordt het veld verkend en
wordt een onderzoeksagenda gemaakt. In het najaar van 2008 is ook het
kennis- en adviescentrum operationeel. Dit centrum biedt informatie aan
een ieder die nadere informatie wenst over het tegengaan van polarisatie
en radicalisering. In het najaar van 2008 informeert BZK de Tweede Kamer
over de voortgang van de acties uit het actieplan Polarisatie en Radicalisering.
Op nationaal niveau speelt ook de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst een belangrijke rol in de bestrijding van radicalisering. Zij onderkent – op basis van onderzoek in binnen- en buitenland – tijdig dreigingen
en risico’s voor de nationale veiligheid. Dit kunnen dreigingen zijn als
gevolg van radicalisering, maar ook van terrorisme of van inmenging
door vreemde mogendheden. Bestuurders, beleidsmakers en andere
belanghebbenden op lokaal, nationaal en internationaal niveau kunnen de

Persexemplaar

12

Beleidsagenda

informatie en adviezen van de AIVD gebruiken om beleid te ontwikkelen
of maatregelen te nemen. Een sterke informatiepositie van de AIVD is
daarbij van groot belang.
60) Versterken verdediging tegen
catastrofaal terrorisme

Een aanslag in Nederland met behulp van Chemische, Biologische,
Radiologische, en Nucleaire middelen (CBRN-middelen) kan grote effecten
hebben. In de bescherming hiertegen bleek een inhaalslag noodzakelijk,
gegeven de taxatie van de kans op een dergelijke aanslag en de effecten
hiervan. In 2008 is – onder aanvoering van de minister van Justitie –
gestart met het treffen van preventieve maatregelen ter fysieke beveiliging in publieke onderzoeksinstellingen (laboratoria, ziekenhuizen en
universiteiten). In 2009 wordt dit project voortgezet. Meer dan voorheen
zal beveiliging een vast onderdeel van de bedrijfsvoering moeten zijn –
hiervoor zal nadrukkelijk aandacht moeten zijn binnen de betrokken
sectoren. Hiernaast is het nodig om voldoende gekwalificeerd personeel
en materieel klaar te hebben staan, indien zich onverhoopt toch een
aanslag zou voordoen. Daarnaast wordt met de in gang gezette aanpassing van de Kernenergiewet security op wettelijke basis vastgelegd.
Daarnaast zal uitvoering worden gegeven aan het security-convenant dat
in 2008 met de chemische sector is afgesloten. Verdere nadruk zal liggen
op versterking van (forensisch) onderzoek naar CBRN-middelen en de
opsporing daarvan. Instituten als RIVM en NFI investeren hiertoe in
specifieke instrumenten. Tot slot wordt in 2009 gericht verder gegaan met
het treffen van specifieke maatregelen ter bemoeilijking van de fabricage
en inzet van zelfgemaakte explosieven.
Bestuurlijke verhoudingen en democratie

68) Meer beleidsvrijheid voor
mede-overheden

Verbeteren van de bestuurlijke verhoudingen, met meer beleidsvrijheid
voor medeoverheden
De rijksoverheid werkt met en voor burgers en bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden. Rijk, provincies en gemeenten
hebben samen de ambitie zich als één overheid op te stellen, een
overheid die de burger centraal stelt in al haar beleid en optreden. Een
overheid ook die past bij de huidige samenleving; dus een overheid die
meer ruimte biedt aan burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Veel decentrale overheden ervaren de regie en regels vanuit Den
Haag nog steeds als beklemmend en belemmerend voor een goede
taakuitvoering. Het is druk in bestuurlijk Nederland. Maar al te vaak
houden verschillende bestuurslagen elkaar onnodig bezig. Het kabinet wil
dat deze medeoverheden meer beleidsvrijheid krijgen en dat om de
bestuurlijke verhoudingen tussen het Rijk en de provincies en gemeenten
verbeteren.
De verhoudingen zijn in 2007 en 2008 al verbeterd. Dit uit zich in het
Bestuursakkoord Rijk en gemeenten van juni 2007 waarin afspraken zijn
gemaakt over decentralisatie. Vervolgens heeft de Commissie d’Hondt in
2008 voorstellen geformuleerd voor de verdere uitwerking daarvan.
Hiermee wordt onderstreept dat de gemeenten het dichtst bij de burger
staan en daarom beter weten welke problemen er spelen. Daarom kunnen
zij het beste werken aan een effectieve aanpak van die problemen. Als
gemeenten meer beleidsvrijheid en bevoegdheden bezitten, zijn zij beter
in staat de verwachtingen van de burgers waar te maken. Daarom is
verdere decentralisatie op sommige beleidsterreinen een noodzakelijke
stap. Verder willen we een herziening van het interbestuurlijk toezicht. Te
veel wordt via specifieke wet- en regelgeving toezichtgehouden op
gemeenten en provincies(specifiek toezicht) BZK wil meer verantwoording

Persexemplaar

13

Beleidsagenda

van het bestuur aan de volksvertegenwoordiging (horizontaal toezicht).
Waar nodig kan het rijk met algemene instrumenten besluiten van
medeoverheden schorsen en vernietigen (generiek toezicht).
Een aanpassing van de Financiële Verhoudingswet is nodig om onnodige
bureaucratie tussen overheden verder te verminderen. Deze aanpassing
moet in 2009 ingaan. De nieuwe wet geeft een wettelijke verankering van
single information en single audit (het principe om via de jaarstukken van
medeoverheden ook verantwoording over specifieke uitkeringen aan het
Rijk af te leggen), regelt de wijze van verantwoording tussen medeoverheden en introduceert nieuwe instrumenten als de decentralisatieuitkering voor gemeenten en provincies in de begrotingen van het
gemeentefonds en provinciefonds en de zogenaamde verzameluitkering
per departement. Minder specifieke uitkeringen betekent minder controleen verantwoordingslasten. Het streven van het kabinet is het aantal
specifieke uitkeringen (in 2007 134) te verminderen tot maximaal 45 in
2011. Begin 2008 waren er nog 101 specifieke uitkeringen. In 2009 resteren
nog 65 specifieke uitkeringen.
Decentralisatie betekent differentiatie. Gemeenten en provincies zijn
immers niet gelijk aan elkaar. De ene gemeente zal daarom andere keuzes
maken bij het invullen van de beleidsvrijheid dan de andere. En dat is
goed. De medeoverheden pakken daarmee de ruimte om lokaal maatwerk
te bieden en in te spelen op de specifieke problemen waar zij mee
geconfronteerd worden.
Decentralisatie betekent aan de andere kant een verzwaring van de
maatschappelijke opgaven van gemeenten, provincies en samenwerkingsverbanden. Met het programma Krachtig Bestuur streven we naar de
versterking van de bestuurskracht van gemeenten, provincies en
samenwerkingsverbanden. Dit betekent dat zij het vermogen moeten
hebben om de maatschappelijke opgaven te kunnen realiseren. Een
grotere bestuurskracht vergemakkelijkt de decentralisatie van taken vanuit
de rijksoverheid. Het belangrijkste is uiteraard dat de burger tevreden is
over de wijze waarop de gemeente en provincie hun maatschappelijke
opgaven vervullen. Vermindering van bestuurlijke drukte en toezichtlasten
moeten deze opgaven vergemakkelijken. Er bestaat geen uniforme aanpak
voor het realiseren van de optimale bestuurskracht. Verschillen tussen
gemeenten en provincies maken maatwerk in de uitvoering onvermijdelijk. In het programma Krachtig Bestuur – dat we samen met gemeenten,
provincies en samenwerkingsverbanden vormgeven – richten we ons op
het stimuleren van de bestuurskracht bij gemeenten en provincies door
bijvoorbeeld het verzamelen en verspreiden van goede voorbeelden. Voor
een beperkt aantal gemeenten zijn deze algemene stimulansen niet
afdoende om te verbeteren. Er zijn al instrumenten ontwikkeld voor
gemeenten met bestuurlijke en financiële problemen. Voor gemeenten
met gebrek aan schaal wordt zo nodig – als daarvoor voldoende draagvlak
bestaat – herindeling gestimuleerd.
Met provincies is in 2007 een financieel akkoord gesloten met een looptijd
tot en met 2008. Mede op basis van de decentralisatievoorstellen van de
Gemengde Commissie Decentralisatievoorstellen provincies (commissie
Lodders) hebben het Rijk en de provincies in 2008 een Bestuursakkoord
gesloten. Doel is dat provincies hun specifieke rol als middenbestuur
optimaal kunnen vervullen en tegelijkertijd maximaal bijdragen aan de
nationale beleidsdoelstellingen van het kabinet. In het Coalitieakkoord is
een bedrag van € 800 miljoen opgenomen (voor jaren 2008–2011), voor
het inlopen van de vermogensoverschotten van de provincies. De
provincies zullen, in plaats van het voorgestelde inlopen van de vermogens-

Persexemplaar

14

Beleidsagenda

overschotten, voor in totaal € 800 miljoen bijdragen aan de realisatie van
een aantal belangrijke maatschappelijke prioriteiten. Over de invulling van
de resterende € 600 miljoen (jaren 2009–2011) hebben het Rijk en de
provincies afspraken gemaakt in het Bestuursakkoord. Afgesproken is dat
de provincies een aantal taken van het Rijk overnemen. Zo gaat bijvoorbeeld het Faunafonds uiterlijk in 2010 over naar de provincies. Kabinet en
IPO voeren gezamenlijk nader onderzoek uit naar de mogelijkheden voor
een provinciale belasting, die nauw aansluit bij het provinciale takenpakket. Dit onderzoek start in het najaar van 2008 en wordt in 2009
afgerond .Op basis van dit onderzoek zal na gezamenlijk overleg tussen
Rijk en provincies, een besluit worden genomen. Uitgangspunt is dat de
provincies een eigen belastinggebied behouden.
67) Versterken van
burgerschapsvorming

Burgers leveren een belangrijke eigen bijdrage aan de samenleving.
Democratische normen, waarden en beginselen veronderstellen een
actieve inbreng ten behoeve van de publieke zaak. Burgers organiseren
zich in toenemende mate. Dit doen zij vaker in een ander soort organisaties dan de klassieke organisaties zoals politieke partijen. Veel Nederlanders vullen hun burgerschap op een eigentijdse manier in. Tegelijkertijd
maken ze zich soms wel zorgen over een gebrek aan respect voor elkaar
en voor elkaars mening. Een handvest voor verantwoordelijk burgerschap
kan helpen bij het beantwoorden van vragen over hoe we met elkaar om
moeten gaan. Dit Handvest omvat de belangrijkste democratische
normen, waarden en beginselen en de bijbehorende verantwoordelijkheden voor individuele burgers. Doel is om te bevorderen dat burgers de
verantwoordelijkheden die bij het burgerschap horen intensiever beleven
en ook daadwerkelijk tot uiting brengen in hun handelen. In 2008 is een
vooronderzoek gedaan naar de opinies over burgerschap en de rol van
burgers bij een maatschappelijke dialoog over burgerschap. Tijdens het
evenement Democratie in debat (eind september, begin oktober 2008),
georganiseerd door het Platform democratie en burgerschap, dat bestaat
uit veel instellingen en organisaties, is burgerschap een belangrijk thema.
Resultaten van debatten tijdens het evenement kunnen een bijdrage
leveren aan de dialoog over (een handvest over) verantwoordelijk
burgerschap.
Voor een democratische rechtsstaat is actief burgerschap cruciaal. Ook
politieke betrokkenheid en acceptatie van het politieke systeem zijn van
belang. Kennis en vaardigheden spelen hierin een belangrijke rol Hieraan
moet het Huis voor democratie en rechtsstaat bijdragen, onder meer door
op jongeren gerichte educatieve activiteiten. Inmiddels zijn een project- en
stuurgroep gevormd waarin de betrokken organisaties (Rijk, gemeente,
Staten-Generaal) overleggen over de aanpak van het project. In het
schooljaar 2008/2009 starten we – onder verantwoordelijkheid van een
onafhankelijke stichting – met een programma waaraan jaarlijks een groot
aantal scholieren deelneemt. Het programma bestaat uit activiteiten in de
klas, ondersteund door digitaal lesmateriaal en via internet, een interactief
dagprogramma in Den Haag en activiteitenprogramma’s van het Huis op
locatie.

67) Versterken van de Grondwet

Voor het invullen van burgerschap is kennis van de Grondwet en
grondrechten van belang. 94% van de burgers vindt de Grondwet
belangrijk, maar 84% kent de inhoud ervan niet of niet goed. Om de
Grondwet meer bekend te maken is er inmiddels al een symposium
gehouden, zijn er scholierendebatten georganiseerd en is er een Nederlandse Grondwetsquiz geweest. In 2009 zullen meer van deze publieksactiviteiten worden georganiseerd. Meer bekendheid met de Grondwet
draagt bij aan het versterken van de Grondwet. Hiervoor is echter meer

Persexemplaar

15

Beleidsagenda

nodig. Een in 2008 in te stellen Staatscommissie houdt zich bezig met de
herziening van de grondwet. Deze commissie onderzoekt de toegankelijkheid van de Grondwet, de verhouding tussen de grondrechten die worden
genoemd in de Grondwet, de rechten die voortkomen uit internationale
verdragen en de voor- en nadelen van een preambule. Ook gaat de
commissie na in hoeverre de Grondwet het democratisch bestel beter kan
waarborgen. In 2009 komt het advies van deze commissie uit en zullen we
een reactie hierop voorbereiden.
Nederland krijgt een Nationaal Instituut voor de Rechten van de Mens. Het
kabinet wil met het instituut onder meer overlap tussen bestaande
instellingen voorkomen. Nu doen veel organisaties onderzoek op het
gebied van mensenrechten, geven voorlichting, adviseren of behandelen
klachten. Het kabinet vindt dat een Nationaal Instituut voor de Rechten
van de Mens dit beter en efficiënter kan. Het kabinet geeft hiermee gevolg
aan een oproep van de Verenigde Naties en de Raad van Europa. Het
instituut wordt verbonden aan het bureau van de Nationale ombudsman.
Een nieuwe inrichting van het verkiezingsproces
Betrouwbaarheid en transparantie dienen bij verkiezingen voorop te
staan. Dat heeft de commissie Korthals Altes geadviseerd, die het huidige
verkiezingsproces tegen het licht heeft gehouden. De stemvrijheid en het
stemgeheim moeten gewaarborgd zijn bij de wijze waarop gestemd
wordt. Op dit moment is dat alleen te realiseren door met papieren
stembiljetten te stemmen in een stemlokaal waar een stembureau toezicht
houdt op het verloop van de stemming en de stemming en de stemopneming openbaar zijn. Bij de verkiezing van het Europees parlement, in
juni 2009, zal in Nederland dan ook met papieren stembiljetten worden
gestemd.
Een dienstbare publieke sector
BZK streeft naar kwaliteit: minimaal een 7 voor dienstverlening van de
overheid. Een gerichte inzet van de elektronische overheid is daarbij
onmisbaar. Samen met de andere overheden maakt het Rijk dit in zes
voorbeeldprojecten zichtbaar: de omgevingsvergunning, het digitale
klantdossier, het landelijk digitaal loket schoolverlaten, de regelhulp
WMO, de verwijsindex risicojongeren en het centraal elektronisch loket
voor grensoverschrijdend dienstenverkeer. In 2007 gaven burgers,
gemeten volgens de burgerservicecode, een ruime 6 voor publieke
dienstverlening. In 2009 zal een nieuwe meting worden verricht naar de
waardering van burgers over de publieke dienstverlening.
69) Oplossen 10 meest gevoelde
Oplossen van de 10 meest gevoelde administratieve lasten knelpunten
knelpunten bij administratieve lasten Het oordeel over de kwaliteit van dienstverlening wordt mede beïnvloed
door de mate waarin burgers worden geconfronteerd met regels en
rompslomp. Het vorige kabinet streefde naar een vermindering van de
administratieve lasten met 25%. Het kabinet zet zich in dit doel in 2010
alsnog te bereiken. In 2007 zijn de administratieve lasten van burgers in
tijd gemeten met 10% afgenomen In 2007 is het aanbod van e-dienstverleningsproducten gestegen tot 67%.
BZK streeft – naast de kwantitatieve doelstelling – samen met andere
departementen naar het oplossen van de 10 meest gevoelde knelpunten
administratieve lasten van burgers, professionals en mede-overheden op
te lossen. Met het meldpunt «Last van de Overheid» hebben we een
middel om inzicht te krijgen in de grootste of meest vervelende administratieve lasten. BZK heeft op basis van de inbreng van burgers een

Persexemplaar

16

Beleidsagenda

toptien van ergernissen en knelpunten opgesteld. Burgers kunnen de
voortgang van het oplossen van deze knelpunten volgen. 59% van de
burgers steunt deze aanpak (Uitkomsten burgerpanel juni 2008).
We zijn voortvarend aan de slag gegaan met het bestrijden van de 10
knelpunten, bijvoorbeeld op het terrein van e-overheidsdienstverlening,
dat ervoor zorgt dat burgers snel en zeker zaken kunnen doen met de
overheid. In 2007 is het aanbod van e-dienstverleningsproducten van de
overheid verder gestegen van 60% naar 67% (TK 2007–2008, 31 444 VII,
nr. 1, p. 83). Vanaf eind 2008 kunnen burgers op www.mijnoverheid.nl een
eigen pagina openen waar ze hun gegevens kunnen inzien, berichten
kunnen ontvangen en zaken kunnen doen. Een toenemend aantal
overheidsdiensten wordt via die pagina beschikbaar. Nog dit jaar worden
de RDW en SUWI hierop aangesloten. In 2009 volgt de Belastingdienst en
sluiten nog meer gemeenten zich aan. Ook willen we dat de aanvraag en
verantwoording van bijstand eenvoudiger wordt In 2008 is het Digitaal
Klant Dossier verplicht gesteld voor gemeenten. Ook is een proef gestart
met vereenvoudigde aanvraag. Bij een aantal gemeenten wordt al
gewerkt met een vereenvoudigde aanvraag en verstrekking volgens het
principe «binnen 24 uur bijstand».Doel is dat in 2009 alle gemeenten dit
principe volgen.
Een grote ergernis voor burgers is dat zij telkens dezelfde gegevens
moeten verstrekken. Dit moet beter: bij voorkeur verminderd tot 1 keer. In
2008 wordt geïnventariseerd welke inkomensafhankelijke regelingen er
zijn. Op basis daarvan kan bepaald worden hoe meer gecoördineerde
gegevensuitvraag vormgegeven kan worden.
In 2009 wordt het accent gelegd op een merkbare vermindering van de
administratieve lasten bij gemeenten. Administratieve belemmeringen
voor het verkrijgen van reisdocumenten moeten waar mogelijk verder
worden teruggedrongen, bijvoorbeeld door het verruimen van openingstijden of het bieden van mogelijkheden om reisdocumenten aan te vragen
op meer locaties. In januari 2008 zijn twee proefprojecten gestart bij de
gemeenten Zoetermeer en Enschede. Mede afhankelijk van de uitkomsten
wordt bepaald of en hoe hier een gevolg aan te geven in 2009 en verder.
Doel is ook een vermindering van het aantal vergunningen. Alle modelverordeningen zijn in 2008 vereenvoudigd. Voor de meest gebruikte
verordeningen zijn voorbeeldmodellen gemaakt. Ongeveer de helft van de
modellen kan worden geschrapt of vereenvoudigd. Het aantal modelverordeningen is al van 147 naar 117 gedaald. Formulieren moeten in een
begrijpelijke taal worden geschreven. Er is een formulierenwaaier
gemaakt die andere overheden kunnen gebruiken bij het opstellen van
formulieren. Een helpdesk kan assistentie verlenen aan overheden bij het
opstellen van voor de burger begrijpelijke formulieren. De 25 meest
gebruikte formulieren voor burgers worden in 2008 en 2009 vereenvoudigd. Dit zijn bijvoorbeeld het aanvraagformulieren voor zorg en de
aanvraag voor een bouwvergunning.
BZK heeft een handleiding gemaakt voor gemeenten met daarin 10 best
practices over hoe ze vrijwilligers meer ruimte kunnen geven. Ook worden
proeven gedraaid met minder regels voor vrijwilligers. Ook de bestpractices die uit deze experimenten voortkomen, zullen door BZK worden
verspreid. Zo moeten vrijwilligers moeten meer ruimte krijgen om hun
belangrijke werk uit te kunnen voeren.
Deze kabinetsperiode wordt gewerkt aan een betere afstemming tussen
de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA) en de

Persexemplaar

17

Beleidsagenda

burgerlijke stand (BS). Uitgangspunt is dat gegevens uit de GBA worden
gebruikt om akten van de burgerlijke stand op te maken. Doordat in die
gevallen het aanleveren van stukken door de burger aan de ambtenaar
van de burgerlijke stand komt te vervallen, levert dit een vermindering op
van de administratieve lasten van burgers.
Met behulp van een voucher (met daaraan verbonden budget) zijn 150
gemeenten in 2008 van start gegaan om de administratieve lasten terug te
dringen. Verder starten in 2008 79 gemeenten als pioniergemeenten om
experimenten uit te voeren op het terrein van de 10 knelpunten van
burgers.
Ook de administratieve lasten die ervaren worden door mede-overheden
en professionals zijn en worden in beeld gebracht. In mei 2008 is er een
meldpunt professionals en een meldpunt medeoverheden administratieve
lasten geopend. BZK ligt hiermee op koers. Professionals bij de politie
ervaren administratieve lasten. Agenten en rechercheurs wensen een
gebruiksvriendelijker automatiseringssysteem, minder ingewikkelde
formulieren, minder lasten als gevolg van informatieverstrekking aan het
Openbaar Ministerie. Ook ergeren zij aan wildgroei in informatie van de
veiligheidspartners en een Ongerichte adressering (gevolgen) beleid. BZK
brengt de knelpunten van overige professionals in het domein veiligheid
en in de domeinen zorg, sociale zekerheid en onderwijs in kaart. Op basis
van deze knelpunten worden actieplannen ontwikkeld. BZK stuurt eind
2008 een plan van aanpak naar de Tweede Kamer om de genoemde
punten voor mede-overheden en professionals aan te pakken.
Een divers samengesteld personeelsbestand bij de overheid
Goede dienstverlening vereist een goed functionerende publieke sector en
dus hardwerkende en kwalitatief hoogwaardige ambtenaren. Dit vereist
het werven en behouden van goed personeel, ook bij een aantrekkende
arbeidsmarkt. Daarbij moet een zo groot mogelijk arbeidspotentieel
worden aangeboord. Vrouwen en allochtonen zijn in sommige functiegroepen ondervertegenwoordigd. Ook is er een grote uitstroom van
oudere werknemers. Het doel is om een meer divers samengesteld
personeelsbestand bij de overheid te krijgen.
Voor de overheid als geheel1 wensen we een stijging van het aandeel
allochtonen van 5,5% in 2006 naar 7,8% in 2011. Dit is zeer ambitieus. We
zijn daarbij immers sterk afhankelijk van voldoende aanbod van
geschoolde allochtonen op de arbeidsmarkt.

1

14 sectoren: Politie, Defensie, Universitair
Medische Centra, Onderzoekinstellingen,
Wetenschappelijk Onderwijs, Hoger Beroepsonderwijs, Middelbaar Beroepsonderwijs,
Voortgezet Onderwijs, Primair Onderwijs,
Waterschappen, Rechterlijke Macht, Provincies, Gemeenten en Rijk.

Persexemplaar

18

Beleidsagenda

16

aandeel allochtonen in %

14
12
10
8
6
4
2
0
Overheid

2004/2005

Rijk
sector

2007

Politie

streefpercentage 2011

Het kabinet streeft er naar dat minimaal 50% van de medewerkers die
instromen vrouw is. In 2007 is dit doel gehaald. De instroom van vrouwen
bedroeg 57%. Overigens verschillen de overheidssectoren qua samenstelling en dus qua diversiteit. In sommige sectoren, zoals het primair
onderwijs, zijn mannen juist ondervertegenwoordigd. Afhankelijk van de
situatie per sector verschilt de inzet. De uitstroom van ouderen naar
inactiviteit is de afgelopen jaren sterk gedaald, vooral de uitstroom naar
arbeidsongeschiktheid, van 9,6% (2005) naar 3,8% in 2006. Uiteindelijk is
het doel dat deze uitstroom vanaf 2011 onder de 5% blijft.
We hebben in 2008 bestuurlijke afspraken gemaakt met zelfstandige
publieke werkgevers (gemeenten, provincies, waterschappen en onderwijssectoren) over diversiteit en arbeidsparticipatie. Het is nu aan deze
werkgevers zelf om deze afspraken uit te voeren en dus ook te zorgen
voor een goed samengesteld personeelsbestand. We zullen dit waar
mogelijk ondersteunen en de resultaten monitoren.
65) Meer divers samengesteld
BZK kan als werkgever voor de sectoren Rijk, Algemene Bestuursdienst en
personelsbestand bij de rijksoverheid de Politie directer sturen op de gemaakte afspraken op het gebied van
diversiteit, omdat zij hier als werkgever een directe invloed op kan
uitoefenen. BZK monitort de uitvoering van de afspraken en de voortgang
op de te behalen resultaten door de departementen. Ook worden er 1 000
structurele stageplaatsen bij het Rijk gecreëerd op HBO/WO-niveau,
waarvan de helft moet worden ingevuld door allochtonen en vrouwen. Er
is een recruiter diversiteit aangesteld om de instroom van jonge hoogopgeleiden te stimuleren. Ook de instroom van allochtonen via het Rijkstraineeprogramma, op dit moment 13%, moet groeien. Naast het
aantrekken van allochtonen is ook de doorstroming en het voorkomen van
uitstroom erg belangrijk. Daarom is er een onderzoek naar exitmotieven
uitgevoerd.
65) Aandeel vrouwen in algemene
Bestuursdienst minimaal 25%

Het aandeel vrouwen in topfuncties bij de rijksoverheid is de afgelopen
jaren toegenomen (zie grafiek), toch zijn zij nog ondervertegenwoordigd.
Doel is dat het aandeel vrouwen in de Algemene Bestuursdienst (ABD,
salarissschalen 15–19) in 2011 minimaal 25% is.

Persexemplaar

19

Beleidsagenda

26
24
22
20
18
16
14
12
Realisatie 2006

Realisatie 2007

% vrouwen in ABD posities

Streefpercetage 2011

% vrouwen in TMG

(Sociaal Jaarverslag Rijk 2007, P. 45).

In 2008 en 2009 moet dit verder toenemen. De vakministers maken
werkafspraken met hun topmanagers en BZK monitort of dit inderdaad
gebeurt. In 2009 moet het aanbod vrouwen toenemen mede doordat er nu
meer vrouwen in het ABD-kandidatenprogramma zitten. Het aandeel
vrouwen en mannen in deze pool is gelijk. Ook voor allochtonen geldt dat
zij zijn ondervertegenwoordigd in submanagement- en managementposities. Doel is dat er in 2011 minimaal 50 personen met een biculturele
achtergrond ingestroomd zijn in managementposities. De ABD stimuleert
de instroom van allochtonen op managementniveau door een ABDschouw en via in- en externe search. In 2007 hebben we een pool voor
allochtone kandidaten opgezet. Ministeries kunnen hieruit putten.
Bij de politie zijn – overigens wisselend per korps – vrouwen en allochtonen ondervertegenwoordigd, de instroom van de groepen moet worden
verhoogd. Bij de politie is het doel om 50% van de kroonbenoemingen
tussen 2008 en 2011 te laten bestaan uit vrouwen en/of allochtonen. Voor
de hoogste schalen is dit 30%. In 2010 moet het aandeel allochtonen bij de
politie zijn gestegen tot 8,5%. In 2009 worden het multicultureel vakmanschap bij alle politiemedewerkers en de leerlijn multicultureel vakmanschap bij de Politieacademie voor het initiële- en leiderschapsonderwijs
ingevoerd. Ook wordt er in 2009 een diversiteitsprijs uitgereikt.
Een divers samengesteld personeelsbestand betekent niet alleen een
goede verdeling tussen mannen en vrouwen en tussen jongeren en
ouderen. De overheid heeft ook een opgave als het gaat om het
«meedoen» van arbeidsgehandicapten en jonggehandicapten. Het kabinet
spant zich daarom tenslotte ook in om deze kabinetsperiode 150 wajongers en 100 wsw-ers in dienst te nemen bij het Rijk.
In meer algemene zin verdienen ook de beloningen van bestuurders in de
semi-publieke sector aandacht. Het kabinet zal, in het verlengde van de
kabinetslijn op het advies van de Commissie Dijkstal (TK 2007–2008,

Persexemplaar

20

Beleidsagenda

28 479, nr. 36), in 2009 wetsvoorstellen naar de Tweede Kamer sturen om
de salarissen van bestuurders in de semi-publieke sector te normeren,
waarbij per sector gedifferentieerd kan worden in de zwaarte van het
beloningsregime.
49) Respect voor medewerkers met
een publieke taak

Aanpakken van agressie tegen medewerkers met een publieke taak
In veel sectoren zetten werknemers met een publieke taak zich in voor de
samenleving. Het merendeel (66% in 2007) van deze werknemers komt als
gevolg van hun publieke taak in aanraking met agressie en geweld. Bijna
een kwart (24%) zelfs met fysiek geweld, zoals slaan en schoppen. Daar
waar veel direct contact is met burgers, zoals bij het openbaar vervoer, de
sociale dienst, ambulancevervoer en de politie is het probleem het
grootst. Maar ook burgemeesters en wethouders, de arbeidsinspectie en
het primair onderwijs worden veelvuldig geconfronteerd met ongewenst
gedrag door externen. Dit is onacceptabel. Het kabinet wil dat ongewenst
gedrag tegen werknemers met een publieke taak vermindert met 15
procentpunt tot 51% in 2011.

% werknemers met publieke taak dat in
aanraking met agressie of geweld

2007
(nulmeting)

Streef 2009
(1-meting)

Streef 2011
(2-meting)

66%

56%

51%

Bron: Ongewenst gedrag besproken. Ongewenst gedrag tegen werknemers met een publieke
taak, DSP, 2007.

De aanpak van het programma Veilige publieke taak richt zich voornamelijk op de dader. Een dader moet weten en ervaren dat er grenzen zijn,
agressie en geweld nooit loont, hij of zij geregistreerd wordt en er altijd
een reactie volgt van de werknemer, werkgever en/of overheid. Een
stevige aanpak van daders – bijvoorbeeld door het verbeteren van de
mogelijkheden om schade en letsel te verhalen – is belangrijk. Uit
onderzoek is in 2008 gebleken dat bestaande instrumenten weinig tot niet
worden benut. In 2009 zullen – in overleg met de politie en het Openbaar
Ministerie – daarop activiteiten worden ontplooid, voornamelijk in de
communicatieve sfeer. Daarnaast moet aangiftebereidheid tegen de dader
van geweld groter worden. Hierover stuurt BZK in het najaar 2008 een
plan van aanpak naar de Tweede Kamer dat vanaf 2009 uitgevoerd wordt.
Belangrijk voor de dadergerichte aanpak is een effectief optreden van de
werknemer, werkgever en overheid bij het voorkomen, beperken en
afhandelen van agressie en geweld. Enerzijds door een eenduidig en
daadkrachtig optreden van de werkgever en de overheid. Daarom is in
mei 2008 een landelijke norm gepresenteerd voor acceptabel gedrag van
burgers tegenover werknemers met een publieke taak: «Handen af van
onze helpers». Deze norm wordt uitgedragen in een campagne die in 2008
is gestart en doorloopt in 2009. Een terugkerend onderdeel hiervan is een
beeldmerk. Naast de landelijke norm verschijnt in november 2008) één
landelijke richtlijn voor het optreden van de politie en het openbaar
ministerie in dit soort geweldszaken. Anderzijds ondersteunt BZK de
werkgevers met onderzoeken, kennis en instrumenten. Zo is een
handreiking voor de aanpak van agressie en geweld gemaakt, die aan
medewerkers met een publieke taak is verstrekt. Zodoende kunnen zij
beter omgaan met agressie en voorkomen dat situaties uit de hand lopen.
Ook zijn de reactiemogelijkheden op geweld en agressie in kaart gebracht

Persexemplaar

21

Beleidsagenda

zodat ambtenaren weten wat ze kunnen en mogen doen als ze slachtoffer
worden, bijvoorbeeld hoe ze aangifte kunnen doen of de dader juist
kunnen uitnodigen voor een gesprek (www.veiligepublieketaak.nl). De
rijksoverheid, provincies en gemeenten hebben vanaf 2007 een Agressie
Registratiesysteem ontwikkeld. Almere is de eerste gemeente waar vanaf
begin mei 2008 wordt gewerkt met een dergelijk registratiesysteem. Dit
systeem, waarin gevallen van agressie worden gemeld, geeft slachtoffers
de mogelijkheid om iets met hun melding te doen, zorgt voor een betere
informatie-uitwisseling en zicht op het probleem en de omvang hiervan.
Het stelt de organisatie in staat om te zorgen voor een goede afhandeling
van agressiegevallen, bijvoorbeeld door een toegangsverbod in te stellen
voor de dader en sociale hulp te bieden aan het slachtoffer. Vanaf mei
2008 zullen ook andere overheden werken met het Agressie Registratiesysteem.
Ambtenaren verdienen respect door hard en integer te werken. Soms
betekent dit dat ze problemen en misstanden aan de kaak moeten stellen.
Deze zogenoemde klokkenluiders moeten worden beschermd. BZK zet
zich in voor het verbeteren van de positie van klokkenluiders. Dat doen we
door aanpassing van de betreffende regelgeving voor ambtenaren in de
sectoren Rijk en Politie. Daardoor wordt bijvoorbeeld vertrouwelijk
melden mogelijk en kan in meer gevallen en door meer melders van (de
waarborgen van) de regelingen gebruik worden gemaakt. Voor diezelfde
sectoren komt er ook een (versterkt) extern instituut waar ambtenaren na
melding bij de eigen organisatie terecht kunnen. Tevens wordt voor de
sectoren Rijk en Politie per 2009 op de begroting van BZK middelen
gereserveerd voor vergoeding van kosten van juridische procedures als
gevolg van een melding die niet anderszins worden vergoed.
64) Overheid die beter werk levert
met minder mensen

Kwaliteit van de rijksdienst
De rijksoverheid moet worden vernieuwd. Het kabinet streeft naar een
overheid die beter werk levert met minder mensen. In 2007 is de Nota
Vernieuwing rijksdienst naar het parlement gestuurd. Deze omvat de
plannen op het gebied van de verkleining en vernieuwing van de
rijksdienst. Uiterlijk 2011 moet het aantal ambtenaren bij de rijksoverheid
met 12 800 fte zijn verminderd ten opzichte van 2006 (exclusief de door
het kabinet goedgekeurde intensiveringen). De taakstelling op het
apparaat van de rijksdienst bedraagt in totaal € 630 miljoen, verdeeld over
de departementen en de zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s). In 2009
moet in totaal een kwart van de personele en financiële taakstelling zijn
gerealiseerd. De voortgang van het programma Vernieuwing rijksdienst
wordt tweemaal per jaar aan het parlement gerapporteerd. In juni 2007
ontving de Tweede Kamer al een voortgangsrapportage met daarin de
ontwikkeling van het aantal ambtenaren (in fte’s) en een nulmeting voor
externe inhuur.
Tussen 2008 en 2011 worden er meerdere projecten uitgevoerd om de
rijksoverheid te verbeteren. Zo liggen er kansen voor samenwerking op
het terrein van de bedrijfsvoering, beter beleid en in het verminderen van
administratieve lasten bij de Rijksoverheid.
Het Rijk staat voor een belangrijke veranderopgave. BZK heeft een
belangrijke rijksbrede rol bij het bevorderen van de kwaliteit van het
personeel, het management en de organisatie van het Rijk, het inkoopmanagement, de informatievoorziening, facilitaire dienstverlening en
huisvestingsbeleid. In de Kabinetsbrede Aanpak Duurzame Ontwikkeling
is bovendien afgesproken dat de bedrijfsvoering duurzamer moet worden.

Persexemplaar

22

Beleidsagenda

In 2008 komt het Regiebureau inkoop over van EZ naar BZK. Het kabinet
wil de inkoop verder professionaliseren, bijvoorbeeld door het invoeren
van categoriemanagement. Doel is dat departementen stap voor stap
meer gaan samenwerken bij het inkopen. Een bijzondere vorm van inkoop
is externe inhuur. De uitgaven aan externe inhuur moeten gelijkblijven of
dalen ten opzichte van het niveau van 2007. In juni 2008 is de Nulmeting
externe inhuur naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit betreft de uitgaven
aan externe inhuur in 2007, gerelateerd aan de taakstelling, geordend per
kolom beleid en advies, toezicht, uitvoering en staf. De Tweede Kamer
wenst een plan van aanpak en een analyse van de omvang van externe
inhuur. We hebben deze analyse in september 2008 naar de Tweede
Kamer gestuurd. Namens het kabinet gaat BZK de uitgaven aan externe
inhuur periodiek monitoren. Elk ministerie is zelf verantwoordelijk voor de
beheersing van uitgaven aan externe inhuur. Jaarlijks nemen ze een
overzicht van de uitgaven aan externe inhuur op in hun jaarverslag. Als
coördinerend ministerie spreekt BZK departementen aan op het niveau
van externe inhuur. Naast het monitoren van het niveau richten we ons op
het verbeteren van de randvoorwaarden, bijvoorbeeld door het invoeren
van categoriemanagement en het beter inzetten van de eigen medewerkers. Concrete uitwerkingen voor de categorieën beleidsadvies, ict-advies
en uitzendkrachten kunnen als eerste worden aangepakt.
Ook op het terrein van ICT heeft het Rijk ambities. Het Kabinet streeft naar
een digitale werkomgeving voor de rijksoverheid die het voor rijksambtenaren mogelijk moet maken om tijd- en plaatsonafhankelijk te werken. We
streven naar een vergroting van de beheersbaarheid van ict-projecten
binnen het Rijk. Hiervoor ontwikkelen we een kwaliteits- en rapportagesysteem voor departementen. Naast het organiseren van rijksbrede
samenwerking, verleent BZK ook veel diensten aan andere departementen
en organisaties, die deze diensten dan niet meer zelf hoeven uit te voeren.
Dit biedt schaalvoordelen. Zo levert de Werkmaatschappij – een batenlastendienst van BZK – diensten aan op het terrein van personeel,
informatie, organisatie, financiën, automatisering, communicatie en
huisvesting.

Nr.

Doel uit beleidsprogramma

Relevant Artikel

Status

49
50
51
52
53
55
57
58
59
61
63
64

Respect voor medewerkers met een publieke taak
25% minder criminaliteit in 2010
100 000 minder fietsendiefstallen
Afname overlast en verloedering met 25%
500 extra wijkagenten
Aanpak overmatig alcoholgebruik jongeren
Steviger aanpak georganiseerde misdaad, fraude, cybercrime
Prostitutie onderwerpen aan scherper vergunningenbeleid
Tegengaan radicalisering
Samenwerking veiligheid: met burger en binnen politiebestel
Rampenbestrijding en crisisbeheersing op orde in 2009
Overheid die beter werk levert met minder mensen
Meer divers samengesteld personeels-bestand bij de rijksoverheid, aandeel vrouwen
in ABD minimaal 25%
Versterken van burgerschapsvorming en van de grondwet
Meer beleidsvrijheid voor mede-overheden
Oplossen 10 meest gevoelde knelpunten bij administratieve lasten

10
4, 2
4
4
2
4
2
4, 5
2
15, 16
11

in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering
in voorbereiding
in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering

11
1
6
7

in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering
in uitvoering

65
67
68
69

Persexemplaar

23

Beleidsagenda

Belangrijkste uitgaven- en ontvangsten mutaties
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de belangrijkste beleidsmatige uitgaven- en ontvangstenmutaties.
Belangrijkste beleidsmatige mutaties (bedragen in € 1000)
Art.

omschrijving

2008

2009

2010

2011

2012

1 000

3 000

3 000

3 000

3 000

2013

Intensiveringen Beleidsprogramma 2007–2011
Pijler 2: Een innovatieve concurrerende en ondernemende
economie

4

2

Innovatie, kennis en onderzoek
Maatschappelijk Innovatieprogramma Veiligheid
Pijler 5: Veiligheid, stabiliteit en respect

2
2

3
3

Georganiseerde criminaliteit (tranche 2009)
Cybercrime
Georganiseerde criminaliteit

2 700
3 000

2 700
3 000

2 700
3 000

2 700
3 000

2 700
3 000

2
5

2
1

Terrorisme en radicalisering (tranche 2009)
Bewaken en beveiligen
Versterking informatiepositie AIVD

1 800
1 700

1 800
1 700

1 800
1 700

1 800
1 700

1 800
1 700

2

2

Effectieve veiligheidsorganisatie (tranche 2009)
Kwantiteit Politie

7 500

7 500

7 500

7 500

7 500

16

2

Crisisbeheersing en rampenbestrijding
Veiligheidsregio’s

1 800

1 800

1 800

1 800

1 800

Pijler 6: Overheid en dienstbare publieke sector
Diversiteit (bijdrage van SZW; pijler 4)

2 400

2 400

2 400

– 11 200 – 32 700

49 100
– 2 434
11 200

49 100
– 2 434
11 200

div

13
13
13

3
3
3

Taakstellingen Coalitieakkoord
Taakstelling Bestuurskosten
Taakstelling Bestuurskusten (negatieve loonbijstelling)
Taakstelling Bestuurskosten (overheveling Gemeentefonds)

2
7
2

2
4
2

6

0

11 200

11 200

49 100
– 2 434
11 200

Overige mutaties
Asieltaken Politie
Reisdocumenten
Basisregistraties VROM

– 800
6 000
– 1 619

1 500

1 500

1 500

1 500

– 3 020

– 3 086

– 2 681

– 2 681

Ontvangsten
Bestuursakkoord Rijk – Provincies

171 300 171 300 171 300

Persexemplaar

24

Beleidsartikelen

3. De beleidsartikelen
Veiligheid
3.1 Politie (artikel 2)
Algemene doelstelling 2
Een veiliger samenleving met behulp van een goed functionerende
politieorganisatie
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een samenleving waarin mensen
zich vertrouwd, vrij en verbonden voelen. Bevorderd moet worden dat de
trend van afnemende criminaliteit wordt doorgezet. In 2010 moet de
criminaliteit met 25% zijn afgenomen ten opzichte van 2002; dit is één van
de doelstellingen van het project «Veiligheid begint bij Voorkomen»
(VbbV) dat zich richt op een substantiële vermindering van criminaliteit en
overlast door preventieve inspanningen in combinatie met repressie. De
politie levert een belangrijke bijdrage aan de veiligheid. De politie
opereert daarbij in een maatschappelijke omgeving die steeds meer wordt
gekenschetst door een grote complexiteit en dynamiek; daarnaast heeft
de politie zelf te maken met agressie tegen agenten. Hierdoor wordt de
politie geconfronteerd met een grote variatie aan veiligheidsproblemen,
van zowel strafrechtelijke, openbare orde of hulpverlenende aard, soms
ook in crisissituaties. Bovendien doen de veiligheidsproblemen zich voor
op lokaal, regionaal, bovenregionaal, landelijk of internationaal niveau en
een combinatie daarvan. De samenwerking met korpsbeheerders en
tussen de politiekorpsen moet verder worden versterkt om de veiligheidsproblemen adequaat te kunnen aanpakken, zodat nog beter kan worden
bijgedragen aan een veiliger Nederland. De relatie tussen de politie en
andere veiligheidspartners, waaronder burgers, het prestatievermogen en
de professionaliteit van de politie blijven belangrijke punten. Dit vraagt
een goed functionerende politieorganisatie die drie sporen volgt:
a. Gezamenlijke landelijke prioriteiten 2008–2011
De ministers van BZK en van Justitie stellen de gezamenlijke landelijke
prioriteiten voor de politie vast in zogeheten «hoofdlijnen van beleid».
De landelijke prioriteiten voor 2008–2011 zijn jeugdcriminaliteit,
geweld, veilige wijken, opsporing en de aanpak van criminaliteit (zowel
kwantitatief als kwalitatief). Deze prioriteiten sluiten aan op de
prioriteiten uit het beleidsprogramma van het Kabinet. De landelijke
prioriteiten zijn in nauw overleg met de veiligheidspartners politie,
gemeenten en Openbaar Ministerie (OM) tot stand gekomen. Voor elk
regiokorps hebben de ministers in zogeheten «landelijke doelstellingen
op regionaal niveau» vastgesteld welk aandeel dat korps levert in de
verwezenlijking van de landelijke prioriteiten. De voortgang op de
landelijke doelstellingen op regionaal niveau worden elk jaar gemonitord. Jaarlijkse voortgangsgesprekken tussen vertegenwoordigers van
de korpsen en de departementen van BZK en van Justitie maken
hiervan deel uit. Een aantal doelstellingen is gekoppeld aan prestatiebekostiging; een korps dat deze doelstellingen realiseert, komt in
aanmerking voor prestatiebekostiging.
b. Samenwerking en het als één politieorganisatie functioneren
De samenwerking en het functioneren als één politieorganisatie moet
verder worden versterkt. Dit doel is opgenomen in het beleidsprogramma van het kabinet. In 2009 zal verder worden gewerkt aan

Persexemplaar

25

Beleidsartikelen

het realiseren van een gemeenschappelijk beleid voor materieel,
personeel en beheer. De ministers van BZK en Justitie hebben
afspraken gemaakt met de korpsbeheerders. De Voorziening tot
Samenwerking Politie Nederland (vts PN) zal concrete resultaten op
het terrein van ICT, personeel, materieel en bovenregionale samenwerking moeten boeken. De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (IOOV)
is gevraagd aan te geven of de korpsen eind 2008 de afspraken hebben
gerealiseerd. De Algemene Rekenkamer wordt hierbij betrokken. Deze
resultaten worden vervolgens geëvalueerd. Op basis van deze
evaluatie beziet het kabinet eind 2008 of het politiebestel wordt
aangepast.
c. Samenwerking met andere veiligheidspartners
De politie is niet de enige partij die werkt aan veiligheid. Veiligheid is
het resultaat van activiteiten van verschillende overheden, overheidsdiensten op internationaal, landelijk, provinciaal en lokaal niveau en
van bedrijven, scholen, hulpverlening, maatschappelijke organisaties,
mediaberichtgeving en burgers.
De politie heeft als taak de opsporing van strafbare feiten, de handhaving van de openbare orde en de noodhulp. In dit kader vervult de
politie een rol bij de aanpak van grootschalige rampen en conflict- en
crisissituaties. De politie heeft een signalerende en adviserende taak.
Dit impliceert dat de politie aangeeft waar bestuur, OM en partners in
haar optiek een bijdrage zou kunnen en moeten leveren aan het
reduceren van onveiligheid.
BZK heeft als doel de ketensamenwerking te versterken waarmee
concrete resultaten worden geboekt.
Verantwoordelijkheid
De minister van BZK is verantwoordelijk voor de beheersmatige kaders
voor de regionale politiekorpsen, de vts PN (als eigendom van de 26
korpsen), het KLPD en de Politieacademie (beleidsmatig, financieel,
juridisch, organisatorisch) en samen met de minister van Justitie (voor de
strafrechtelijke rechtshandhaving) voor:
+ het doelmatig en effectief beheer van de politieorganisatie;
+ het bepalen van de hoofdlijnen van beleid ten aanzien van het beheer
van en de taakuitvoering door de politie, door vooraf in de beleids- en
beheerscyclus aan te geven aan welke concrete prestaties en inspanningen ieder individueel politiekorps moet voldoen.
Daarnaast is de minister van BZK de beheerder van het Korps landelijke
politiediensten (KLPD).
Externe factoren
+ Complexiteit uitvoeringsketen: de politie is slechts één van de
organisaties die actief is om de veiligheid in Nederland te verbeteren.
De politie is afhankelijk van veel partners in de veiligheidsketen. De
minister van BZK en de minister van Justitie bepalen samen de
beleidskaders van de politie; de uitvoering geschiedt door de politiekorpsen. Het is aan hen om een goede vertaling te maken van het
landelijke beleid en dit op een adequate manier uit te voeren.
+ Maatschappelijke complexiteit: Criminaliteit verandert veelvuldig.
Naast wisseling van aanpak zijn ook lokale verschillen in aanpak
noodzakelijk. De politie handhaaft en treedt waar mogelijk preventief
op, maar kan gedrag van burgers en bedrijven maar voor een deel
beïnvloeden.

Persexemplaar

26

Beleidsartikelen

Meetbare gegegevens
Indicatoren

Waarde
2006

Waarde
2007

Streven
2008–2011

Jeugdcriminaliteit (Kalsbeeknorm)
Aantal verdachten van Politie naar OM
Normering verdachtenratio geweld

74,9%
243 073
n.v.t.

75,5%
251 591
n.v.t.

80,0%
250 909
60%

Bron: Kerngegevens Nederlandse Politie 2006 en 2007, vastgestelde Landelijke prioriteiten
2008–2011

Toelichting
+ De indicator voor de aanpak van jeugdcriminaliteit is de zogenoemde
«Kalsbeeknorm». Deze houdt in dat 80% van de zaken van misdrijven
door jeugdigen binnen 30 dagen na het eerste verhoor door de politie
aan het openbaar ministerie moet worden aangeboden. Bij de
jeugdcriminaliteit en het aantal verdachten OM hebben de streefwaarden betrekking op de regionale politiekorpsen. Met het KLPD zijn
afspraken gemaakt die beter passen bij de bijzondere taak van het
KLPD.
+ De aanpak van zaken met een bekende dader is de afgelopen jaren
sterk verbeterd. De norm is in verband hiermee bijgesteld tot een
redelijk niveau voor de toekomst. Teneinde een beter beeld te
verkrijgen in de ontwikkeling van het aantal verdachten naar het OM
zal ook het gemiddeld aantal celdagen per verdachte en de algemene
verdachtenratio worden gevolgd. Dit is nu nog geen indicator omdat
de meting in 2008 voor het eerst gedaan wordt.
+ De definitie geweld in de verdachtenratio geweld heeft betrekking op
de geweldscategorieën openlijke geweldpleging, bedreiging en
mishandeling. Deze verdachtenratio geeft een maat voor de pakkans.
Voor de categorieën bedreiging en mishandeling is een norm
vastgesteld van 60%.
+ In het Jaarverslag Nederlandse Politie en de Veiligheidsmonitor Rijk,
die ieder jaar aan de Tweede Kamer worden aangeboden, wordt
uitgebreider verslag gedaan van de resultaten die de politie heeft
gerealiseerd (www.jaarverslagpolitie.nl).

Persexemplaar

27

Beleidsartikelen

Budgettaire gevolgen van beleid
2. Politie
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

4 725 254

5 112 375
950 875

5 060 518
950 875

4 998 572
950 875

4 983 617
950 875

4 993 155
950 875

4 685 975
950 875

Uitgaven
2.1 apparaat

4 432 922
11 879

4 795 995
12 428

4 744 138
11 553

4 682 192
10 852

4 683 540
9 421

4 693 155
9 358

4 685 975
9 380

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht*

4 421 043

4 783 567

4 732 585
4 608 150

4 671 340
4 301 861

4 674 119
4 293 340

4 683 797
4 308 916

4 676 595
4 308 855

2.2 politie op regionaal niveau
Waarvan juridisch verplicht*
* Bijdrage baten-lastendienst LFR

3 554 551

3 804 426

2 600

2 600

3 788 318
3 788 318
2 700

3 744 916
3 673 959
2 700

3 765 792
3 674 231
2 800

3 797 105
3 679 450
2 900

3 807 519
3 679 450
3 000

2.3 politie op bovenregionaal en landelijk niveau
Waarvan juridisch verplicht*
* Bijdrage baten-lastendienst KLPD

567 430

628 719

618 834
607 188
513 800

617 818
477 038
502 900

621 839
468 319
501 300

623 448
475 614
500 700

625 338
475 553
500 700

2.4 prestatievermogen van de politie
Waarvan juridisch verplicht*

55 853

68 507

64 599
60 069

63 061
44 590

63 463
44 034

33 631
19 912

33 631
19 912

2.5 adequaat niveau van politiepersoneel
Waarvan juridisch verplicht*

238 582

267 362

260 834
152 575

245 545
106 274

223 025
106 755

229 613
133 939

210 107
133 939

2.6 geneeskundige verzorging politie
Waarvan juridisch verplicht*

4 627

14 553

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Ontvangsten

5 759

3 215

3 215

3 215

3 215

500

500

* Enkel 2009 is juridisch verplicht; de jaren 2010 en verder zijn bestuurlijk gebonden.

Toelichting
De garantieverplichtingen betreffen de garantstellingen die door het
vakdepartement voor de politieregio’s voor het geïntegreerd middelenbeheer bij het ministerie van Financiën zijn afgegeven. Dit legt geen
beslag op het beschikbare kasbudget. Op 1 juli 2008 is een bedrag aan
garanties afgegeven van afgerond € 651 mln., hiervan staat daadwerkelijk
voor afgerond € 144 mln. aan leningen open. Volgens de raming wordt
nog aanvullend voor afgerond € 236 mln. aan garanties afgegeven.
In onderstaande tabel zijn de VbbV-budgetten weergegeven die op het
terrein van Politie liggen en waarbij BZK het voortouw heeft (bedragen
x € 1 mln):

500 forensisch assistenten
Aanpak zichtbare aanwezigheid Politie
(500 wijkagenten)
Bestuurlijke aanpak georganiseerde
misdaad/expertisecentra
Burgernet

Persexemplaar

2008

2009

2010

2011

2012

6,2

12,5

21,2

30,0

32,5

8,0

16,0

24,1

32,1

35,6

3,5
0,3

5,5
0,1

5,8
0,1

10,1
0,1

7,1
0,1

28

Beleidsartikelen

Operationele doelstelling 2.2
Voorzien in middelen die nodig zijn voor adequate politiezorg door de
regionale politiekorpsen.
Motivering

De politie is een belangrijke factor in het bieden van veiligheid en
bescherming aan de burger. De politie houdt toezicht op straat en
handhaaft de orde, in het uiterste geval met inzet van geweldsmiddelen,
geeft hulp aan burgers en spoort strafbare feiten op. Voor een goede
uitvoering van hun diverse en omvangrijke takenpakket dienen de
regionale politiekorpsen over voldoende middelen te kunnen beschikken.
De minister van BZK stelt hiertoe per regiokorps een algemene bijdrage
en een aantal bijzondere bijdragen beschikbaar. In het verlengde hiervan
houdt de minister van BZK toezicht op het financiële beheer van de
regionale politiekorpsen. Dit om te voorkomen dat om financiële redenen
een adequaat niveau van politiezorg in een regio in het gedrang kan
komen.
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende bijdragesoorten die de minister van BZK ter beschikking staan om de regionale
politiekorpsen te kunnen voorzien van voldoende middelen.
Algemene bijdrage (BVS):

Bijzondere bijdragen:

Aanvullende bijdragen:

Algemeen budget

Bijdrage Artikel 3 Bfrp
(Politiewet)

Bijdrage Artikel 4 Bfrp
(Politiewet)

Specifiek budget
Compensaties
Asiel

Totaal is voor de regionale politiekorpsen in 2009 € 3,67 mld beschikbaar
aan algemene en bijzondere bijdragen De verdeling over de korpsen is in
onderstaande grafiek weergegeven. Deze gegevens zijn gebaseerd op de
junicirculaire 2008.

Persexemplaar

29

Beleidsartikelen

0

100

budget in € mln
200
300

400

500

Groningen
Fryslân
Drenthe
IJsselland
Twente
Noord- en Oost-Gelderland
Gelderland-Midden
Gelderland-Zuid
Utrecht
Noord-Holland-Noord
Zaanstreek-Waterland
Kennemerland
Amsterdam-Amstelland
Gooi en Vechtstreek
Haaglanden
Hollands Midden
Rotterdam-Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Zeeland
Midden- en West-Brabant
Brabant-Noord
Brabant-Zuid-Oost
Limburg-Noord
Limburg-Zuid
Flevoland

Instrumenten

+ Preventief toezicht
Preventief toezicht moet worden ingesteld wanneer de begroting van
een regionaal politiekorps een tekort vertoont en het evenwicht in de
drie daarop volgende jaren niet tot stand komt óf als de begroting op
het oog sluitend is, maar na nadere bestudering blijkt dat er toch geen
sprake van evenwicht is. Preventief toezicht kan worden ingesteld als
er sprake is van een tekort in de jaarrekening of er sprake is van een
termijnoverschrijding bij de inlevering van begroting en jaarrekening.
Dat kan leiden tot een aantal bezuinigingen bij het regionale politiekorps, maar ook tot de gedeeltelijke besteding van het eigen vermogen
binnen de gestelde grenzen.
+ Repressief toezicht
De minister houdt toezicht op het financiële beheer van de regionale
politiekorpsen. Uitgangspunt is dat de begroting in principe niet aan
preventief toezicht onderworpen is. Dus zolang een regionaal
politiekorps een evenwichtig en verantwoord financieel beleid voert,
behoeft de begroting geen goedkeuring van de Minister en kan
worden volstaan met repressief toezicht.
+ De cyclus rondom landelijke prioriteiten, zoals beschreven onder de
algemene doelstelling van dit artikel.

Persexemplaar

30

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens
Kengetallen (x € 1 miljoen)

Algemene bijdrage aan regionale politiekorpsen
Bijzondere bijdragen aan regionale politiekorpsen1

Waarde
2008

Waarde
2009

Waarde
2010

Waarde
2011

Waarde
2012

3 677
245

3 596
278

3 491
307

3 455
344

3 451
329

Bron: junicirculaire 2008
1
Exclusief de bijzondere bijdragen die onder operationele doelstellingen 2.3 (bovenregionale voorzieningen) en 2.4 (prestatiebekostiging) zijn
opgenomen.

Operationele doelstelling 2.3
Voorzien in middelen die nodig zijn voor adequate politiezorg op het
bovenregionaal en landelijk niveau.
Motivering

Vanuit het oogpunt van doelmatigheid is de politiezorg op een aantal
terreinen op landelijke of bovenregionale wijze georganiseerd. Het gaat
onder meer om het KLPD, de bovenregionale recherche voorzieningen, de
arrestatie- en ondersteuningseenheden (AOE-en), het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV) en het Financieel Expertisecentrum (FEC).
Met de bekostiging hiervan stelt de minister van BZK deze onderdelen in
staat om hun politietaken op een adequaat niveau uit te voeren. Voor
specifieke informatie over het KLPD wordt verwezen naar de toelichting in
het hoofdstuk baten-lastendiensten van deze begroting.

Instrumenten

+ Verdere (bestuurlijke) aanpak georganiseerde misdaad (€ 5,5 mln in
2009).
Om (georganiseerde) misdaad de voet dwars te zetten wordt er in
aanvulling op de strafrechtelijke aanpak een preventief bestuurlijke
aanpak gerealiseerd. Deze aanpak richt zich op het, onder regie van het
bestuur op lokaal niveau, sluiten van de rijen van de bij de bestrijding
van georganiseerde misdaad betrokken overheidspartijen. Ter
ondersteuning van deze lokale overheidsbrede aanpak zijn er zes
regionale (en wordt in 2009 een landelijk) informatie- en expertisecentra opgezet waarin de betrokken partijen informatie gaan delen en
analyseren. Om deze deling van informatie mogelijk te maken sluiten
betrokken partijen een landelijk convenant. Daarnaast wordt, onder
meer via de regionale centra, ingezet op het versterken en aanvullen
van de functies die de wet Bibob (Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) biedt. Het kabinet verwacht overigens
dat het aantal BIBOB aanvragen door gemeenten in deze kabinetsperiode zal toenemen; in het beleidsprogramma is afgesproken van
250 naar 500 in de periode 2007–2011. Hierover zal in de jaarverslagen
worden gerapporteerd. Voorts wordt een Europees initiatief ontwikkeld
en geïmplementeerd ter versterking van de Europese samenwerking
op onderhavig terrein. Tenslotte worden jaarlijks minimaal drie
seminars gehouden om de bewustwording van de partners bij de
bestuurlijke aanpak (met name in gemeenten) te vergroten. Deze
activiteiten worden ondersteund door middel van een landelijk
implementatieteam en een landelijke website.
+ Intensiveren aanpak van cybercrime.
Deze kabinetsperiode vindt een stevige impuls van de aanpak van
cybercrime plaats. Dit betekent versterking van de aanpak op regionaal
en bovenregionaal niveau en verdere professionalisering op landelijk
niveau. De minister van BZK bekostigt de unit Cybercrime bij het KLPD.
Deze unit is volledig operationeel en bewijst haar meerwaarde voor de

Persexemplaar

31

Beleidsartikelen

Nederlandse politie. Voor de bredere impuls hebben de betrokken
partijen (politie, OM, Justitie en BZK) het versterkingsprogramma
Cybercrime opgesteld. Dit programma wordt in 2009 verder uitgevoerd
en zal leiden tot een stevige intensivering van de aanpak van cybercrime. Zo zijn in 2008 proeftuinen van start gegaan voor kinderporno
en heling op internet. In de proeftuinen wordt ervaring opgedaan met
alternatieve en innovatieve manieren van onderzoek en samenwerking
in een gedigitaliseerde wereld. Ook worden in 2009 een fors aantal
rechercheurs bijgeschoold.
+ Intensiveren aanpak financieel-economische criminaliteit.
De ministers van Justitie en van BZK, het OM en de politie hebben het
versterkingsprogramma Finec (witwassen, ontnemen, fraude en
corruptie) opgesteld. In 2009 zal de aanpak van financieel-economische
criminaliteit worden geïntensiveerd en wordt de nationale- en
bovenregionale recherche verder versterkt. Dit zal leiden tot een
toename van de aanpak van fraudezaken en het afnemen van crimineel
vermogen. Ook wordt in 2009 een groot aantal politie-medewerkers
geschoold zodat het financieel rechercheren, nog meer dan nu het
geval is, gemeengoed in de korpsen zal zijn.
+ Havank.
In 2009 is het vingerafdrukkensysteem Havank aanbesteed en naar
verwachting opgeleverd. Het nieuwe systeem is technisch superieur
aan het oude systeem en maakt het bijvoorbeeld mogelijk om
automatisch met handpalmsporen te zoeken. Ook kan de nieuwe
machine worden aangesloten op livescan apparatuur, waardoor het op
termijn mogelijk wordt direct de identiteit van een verdachte te
verifiëren.
Meetbare gegevens

Deze operationele doelstelling betreft met name de bekostiging van KLPD
en recherche. Deze organisaties hebben een grote mate van vrijheid om
beleid vorm te geven en uit te voeren. Dit maakt het niet zinvol om bij
deze operationele doelstelling aparte meetbare gegevens op te nemen. Bij
de algemene doelstelling zijn meetbare gegevens opgenomen over het
functioneren van de politie; het beleid onder deze operationele doelstelling draagt hieraan bij.
Operationele doelstelling 2.4
Verhogen van het prestatievermogen van de politie.

Motivering

Het verhogen van het prestatievermogen van de politie (doelmatigheid en
doeltreffendheid) vraagt om permanente aandacht. De minister van BZK
ondersteunt dit door een aantal maatregelen en randvoorwaarden die
bijdragen aan een hogere veiligheid in Nederland.

Instrumenten

+ Sturen op prestaties via landelijke prioriteiten. Met de korpsbeheerders
zijn voor de periode 2008–2011 landelijke prioriteiten vastgesteld op
het terrein van jeugdcriminaliteit, geweld, veilige wijken, opsporing en
de aanpak van criminaliteit kwantitatief en kwalitatief. De afspraken
met de gemeenten zijn vastgelegd in het bestuursakkoord.
– Jeugdcriminaliteit: de politie intensiveert haar bijdrage aan de
persoonsgerichte aanpak van criminele jeugd. Daarnaast intensiveert de politie het vroegtijdig signaleren van en adviseren over
risicojeugd, waaronder 12-minners. Jeugdgroepen worden via een
eenduidige methode in kaart gebracht.
– Geweld: de politie zal zowel de opsporing van geweldplegers
verder versterken als een bijdrage leveren aan het voorkomen van
geweldsmisdrijven.

Persexemplaar

32

Beleidsartikelen

–

+

+

+

+

Veilige wijken: om de veiligheid in de wijk te vergroten zal de politie
zorgdragen voor een versterkte inzet van gebiedsgebonden
politiewerk. Het kabinet heeft afgesproken dat de politie hiervoor
met 500 wijkagenten wordt uitgebreid. In de charter die het Rijk met
18 gemeenten heeft gesloten over de wijkaanpak heeft de minister
van BZK afspraken gemaakt om de veiligheid in de betreffende 40
wijken te vergroten. De (mogelijke extra) inzet van wijkagenten is
daarbij van belang. Jaarlijks zal de toename van de wijkagenten
worden gemonitord en worden opgenomen in het jaarverslag;
ultimo 2010 dienen er 500 extra wijkagenten te zijn ten opzichte van
de nulmeting (stand 31 december 2007).
– Opsporing: in 2011 zullen 500 forensisch assistenten bij de politie
werken, die vooral bij inbraken in woningen en bedrijven sporenonderzoek doen. Daardoor zullen meer daders worden gevonden,
bijvoorbeeld wanneer zij DNA achterlieten op de plaats van het
delict.
– Versterking criminaliteitsaanpak.
De landelijke prioriteiten zijn voor elk korps nader uitgewerkt in – door
de ministers vastgestelde – landelijke doelstellingen op regionaal
niveau, Korpsen die de doelstellingen realiseren komen in aanmerking
voor prestatiebekostiging. Hiervoor is in totaal ruim € 52 mln
beschikbaar.
Veiligheid Bonaire, St. Eustatius en Saba (BES-eilanden). In het licht
van de toekomstige staatkundige verhoudingen op de Nederlandse
Antillen wordt een substantiële inspanning gepleegd om een verbetering in de organisatie van de veiligheidsketen op de BES-eilanden te
faciliteren. Het kabinet heeft voor de veiligheid (voor BZK en Justitie
tezamen) op de BES-eilanden zowel in 2009 als in 2010 extra geld
uitgetrokken.
Personele capaciteit van de politie. De landelijke sterktedoelstelling
voor 2010 bedraagt circa 52 200 fte’s in 2010. Op basis van de
definitieve sterktecijfers over 2007 blijkt dat dit aantal eind 2007
landelijk al nagenoeg gerealiseerd is. De onderwerpen waarvoor het
kabinet in 2007 extra budget beschikbaar heeft gesteld zullen leiden tot
een verdere groei van de politie. De Tweede Kamer is over de
ontwikkeling van de politiesterkte nader geïnformeerd (sterktebrief).
Naast méér medewerkers is het ook belangrijk dat de kwaliteit van het
politiepersoneel verder verbeterd wordt zodat korpsen optimale
resultaten kunnen bereiken. Door meer te sturen op prestatie wordt de
focus gericht op waar het politiewerk echt om draait: een politie die
goed presteert en zichtbaar is voor burgers. Korpsen hebben daarbij
flexibiliteit nodig om eigen keuzes te maken: naast meer personeel kan
ook gekozen worden voor bijvoorbeeld hoger opgeleid personeel, inzet
van slimme technologieën of een andere werkwijze. Korpsen worden
afgerekend op hun prestaties en minder op exacte aantallen fte’s. Met
de Tweede Kamer en de korpsen is daarom afgesproken dat de
personele capaciteit per korps binnen een afgesproken bandbreedte
valt.
De bewapening en uitrusting van de politie worden altijd bezien in
relatie tot een proportioneel geweldgebruik. Hierbinnen past een
verdergaande ontwikkeling op het gebied van de zogenaamde «less
lethal» wapens. Daarnaast zullen bestaande wapens, waaronder het
huidige dienstpistool, moeten worden vervangen.
Stimuleren van de kwaliteitsontwikkeling van de Nederlandse politie,
ondermeer door verdere ontwikkeling en toepassing van het INKmodel.

Persexemplaar

33

Beleidsartikelen

+ Bevorderen van de kwaliteit van de informatievoorziening binnen de
politie, onder meer door implementatie van de Wet politiegegevens.
+ Versterking opsporing. Het geld dat voor het programma versterking
opsporing en vervolging door het kabinet beschikbaar is gesteld,
wordt ondermeer besteed aan een verdere verbetering van de
auditieve en audiovisuele registratie van verhoren, kwaliteitsverhoging
van de forensisch-technische opsporing, het extra opleiden van het
recherchepersoneel en de werving, selectie en opleiding van medewerkers van buiten de politie met een hbo of academische opleiding
(zij-instroom) voor de opsporing.
Meetbare gegevens

Bij de algemene doelstelling zijn meetbare gegevens opgenomen over de
effecten van het functioneren van de politie. Het beleid onder deze
operationele doelstelling draagt hieraan bij.

Gerealiseerde sterkte1 korpsen
Streefsterkte korpsen2
Streefsterkte korpsen (– 2,5% bandbreedte)3
Personeel CIP/ISC4
1

2005

2006

2007

50 500

51 233

52002

2010

2011

2014

52 200
50 900
300

53 200
51 900

54 700
53 300

Bron: Polbis en Jaarverslag Nederlandse Politie 2007

Toelichtingen
1. Bron: Polbis en Jaarverslag Nederlandse Politie 2007. Aantallen vanaf
2010 zijn afgerond.
2. Het sterktecijfer 2010 betreft het sterktecijfer zoals dat is gecommuniceerd in de brief over de politiesterkte van 29 juni 2007 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 824, nr. 33). Het verschil van 1 000
tussen sterktecijfer 2010 en 2011 betreft de extra 500 wijkagenten en
de 500 forensisch assistenten. Het verschil van 1 500 tussen sterktecijfer 2014 en 2011 betreft de uitbreiding zoals voortvloeit uit de
invoering van het nieuwe BVS, de uitbreiding van de Zeehavenpolitie
bij de politieregio Rotterdam-Rijnmond, de invoering van het programma versterking opsporing en vervolging en de Dienst Speciale
Interventies bij het KLPD (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
28 824, nr. 33).
3. Met de regiokorpsen en het KLPD is een bandbreedte afgesproken van
+/- 2,5%.
4. Deze reeks betreft de ca. 300 fte’s die in 2005 naar CIP/ISC zijn
overgegaan en waarvan is afgesproken dat deze worden meegeteld
voor de realisatie van de landelijke sterkte doelstelling 2010.
Operationele doelstelling 2.5
Verhogen van de professionaliteit van de politie door het ontwikkelen van
personeelsbeleid, arbeidsvoorwaardenbeleid en het faciliteren van
politieonderwijs.
Motivering

De minister van BZK realiseert samen met de politiekorpsen, de politievakorganisaties en de Politieacademie een verhoging van de professionaliteit van de politie. Dit wordt bereikt door te investeren in voldoende,
gekwalificeerd en gemotiveerd personeel.

Instrumenten

+ De Politieacademie in staat stellen om het benodigd aantal aspiranten
op te leiden, passend in de strategische personeelsvoorziening en

Persexemplaar

34

Beleidsartikelen

+

+

+
+

+

+

+
+
+

-planning van de regionale politiekorpsen, zodat er voldoende
aspiranten instromen om de beoogde streefsterkte voor 2014 te
kunnen realiseren.
Uitvoeren van de actiepunten naar aanleiding van de gezamenlijke
werkgeversvisie, met als doel de kwaliteit van het politiepersoneel
verder verhogen.
De Politieacademie in staat stellen politiepersoneel op te leiden en bij
te scholen, rekening houdend met de resultaten uit de «evaluatie
politieonderwijs» en in lijn met de noties die voortkomen uit de
«evaluatie bekostigingsstelsel Politieacademie».
Het doorontwikkelen van de fitheidstest voor de politie en het
capaciteitsmanagement.
Uitvoering geven aan de afspraken uit het arbeidsvoorwaardenakkoord
2008–2010, waaronder het instellen van een overlegplatform «de
Politietop» en het, geobjectiveerd en door alle betrokken partijen
gedragen onderzoek op het gebied van functiewaardering en beloning.
De korpsen stimuleren om integriteitbeleid te voeren conform de
basisnormen uit de modelaanpak «Integriteitbeleid, openbaar bestuur
en politie», zodat de politiemedewerkers weerbaarder worden voor
schendingen.
Politiekorpsen stimuleren de diversiteit van het personeel te vergroten.
Specifiek voor de Kroonbenoemingen in de korpsleiding tot 2011 zal
bij vacatures 50% door vrouwen en/of allochtonen worden ingevuld.
Ontwikkelen van een talentenprogramma voor startende leidinggevenden met een diverse samenstelling van de cursistengroep.
Het Landelijk Expertisecentrum Diversiteit wordt in 2009 geëvalueerd.
Het verbeteren van de positie van klokkenluiders door aanpassing van
de betreffende regelgeving voor ambtenaren in de sector Politie en het
reserveren van middelen op dit artikel voor vergoeding van kosten van
juridische procedures als gevolg van een melding die niet anderszins
wordt vergoed.

Meetbare gegevens
Indicatoren

Waarde
2006

Waarde
2007

Streven
2008–2011

Percentage vrouwen en/of allochtonen in
vacatures in Kroonbenoemingen met
betrekking tot de korpsleiding, periode
2008–2011

50%

Percentage vrouwen en/of allochtonen in
vacatures in Kroonbenoemingen in schalen
15 en 16, niet zijnde korpsleiding, periode
2008–2011

30%

Percentage allochtonen in personeelsbestand bij korpsen en politieondersteunende
organisaties, peildatum 31 december 2010

6,4%

6,5%

8,5%

Bron: Kerngegevens Nederlandse politie 2007

Persexemplaar

35

Beleidsartikelen

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

Beleidsdoorlichting

Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Verhoging professionaliteit door toepassing
van gericht personeels- en arbeidsvoorwaardenbeleid en politieonderwijs
Voorzien in middelen die nodig zijn voor
adequate politiezorg op het bovenregionaal
en landelijk niveau en voor adequate
politiezorg door de regionale politiekorpsen.

2.5

A: 2011
B: 2011

2.2 en
2.3

A: 2012
B: 2012

Persexemplaar

Vindplaats

36

Beleidsartikelen

3.2 Partners in Veiligheid (artikel 4)
Algemene doelstelling 4
Goed samenwerkende partners in veiligheid
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Politie, Koninklijke Marechaussee, brandweer, ambulancediensten,
centrale overheid, gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven
én burgers hebben ieder hun verantwoordelijkheden voor de openbare
orde en veiligheid. Om goed te kunnen samenwerken, moeten de partners
in veiligheid kunnen beschikken over voldoende kennis en expertise,
zodat goed gehandeld kan worden onder wisselende maatschappelijke
omstandigheden. De kerntaak is het aanpakken van maatschappelijke
veiligheidsvraagstukken zoals het voorkomen van overlast en verloedering, het tegengaan van alcoholgebruik onder jongeren en het voorkomen
van kleine criminaliteit zoals fietsendiefstal. Daarnaast spelen thema’s als
de aanpak van georganiseerde misdaad (o.a. wet BIBOB) en polarisatie en
radicalisering een belangrijke rol. De rol van het ministerie van BZK is om
de andere partners in veiligheid in positie te brengen, zodat deze de
regievoering inhoudelijk kunnen waarmaken. Hierbij is het ook van belang
dat de afzonderlijke veiligheidspartners hun informatievoorziening
zodanig op orde hebben dat zij hun veiligheidstaken op een juiste wijze
kunnen uitvoeren. Samen met de partners zorgen we ervoor dat met
innovatie in het gebruik van informatie en technologie de prestaties van
de veiligheidspartners verbeteren.
Verantwoordelijkheid
De minister van BZK is verantwoordelijk voor samenhang in het
veiligheidsbeleid. Met uitzondering van criminaliteitsbestrijding waarvoor
de minister van Justitie verantwoordelijk is. Daartoe:
+ geeft de minister van BZK richting aan de uitvoering van het
veiligheidsbeleid op lokaal, regionaal, landelijk en internationaal
niveau;
+ stimuleert en ondersteunt de minister van BZK de veiligheidspartners
om samen te werken en kwalitatief goede diensten te leveren.
Externe factoren
De steun en inzet van veiligheidspartners is noodzakelijk om de veiligheid
van de samenleving te kunnen bevorderen. Actuele ontwikkelingen zijn
van grote invloed op de veiligheid en het veiligheidsgevoel van burgers.
De samenwerking kan onder druk komen te staan door een ramp of
aanslag.
Meetbare gegevens
De goede samenwerking tussen de partners in veiligheid op zowel lokaal,
regionaal en landelijk niveau is moeilijk in meetbare gegevens uit te
drukken.

Persexemplaar

37

Beleidsartikelen

Budgettaire gevolgen van beleid
4. Partners in veiligheid
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

218 993

117 571

105 112

139 615

142 128

136 087

133 102

Uitgaven
4.1 apparaat

155 175
9 582

149 561
10 418

137 102
8 693

139 615
8 234

142 128
7 298

136 087
7 257

133 102
7 272

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

145 593

139 143

128 409
94 306

131 381
91 916

134 830
91 300

128 830
90 740

125 830
90 690

4.2 veiligheidsbeleid op nationaal niveau
Waarvan juridisch verplicht
* Bijdrage baten-lastendienst LFR

37 338

48 984

1 000

1 000

48 894
34 803
900

51 650
33 115
1 000

55 103
32 600
1 000

49 103
32 040
1 100

46 103
31 990
1 100

4.3 ICT-infrastructuur
Waarvan juridisch verplicht

103 850

84 566

73 882
56 816

73 858
56 200

73 854
56 200

73 854
56 200

73 854
56 200

4.6 veiligheidsbeleid op internationaal niveau
Waarvan juridisch verplicht

4 405

5 593

5 633
2 687

5 873
2 601

5 873
2 500

5 873
2 500

5 873
2 500

Ontvangsten

8 011

265

413

149

0

0

0

Operationele doelstelling 4.2
De bestuurlijke veiligheidspartners ondersteunen met kennis, instrumenten en expertise
Motivering

De partners in veiligheid hebben verschillende verantwoordelijkheden in
het handhaven van de openbare orde en veiligheid. Een geïntegreerde
aanpak van de veiligheidsproblematiek op alle bestuurlijke niveaus is van
belang om daadwerkelijk de veiligheid in Nederland te verbeteren,
waardoor de veiligheid en veiligheidsgevoelens in Nederland vergroot
worden. Goede samenwerking vereist dat veiligheidspartners goed zijn
toegerust om adequaat te kunnen functioneren. Het delen van kennis en
expertise zorgt ervoor dat partijen beter presteren en van elkaars
ervaringen kunnen leren. Juist op lokaal niveau wordt de veiligheid en het
veiligheidsgevoel van de burger bepaald. De gemeenten vervullen hierbij
een regierol en worden daarin ondersteund, zoals uit de onderstaande
instrumenten en activiteiten blijkt.

Instrumenten

Het kabinet richt zich in het programma Veiligheid begint bij Voorkomen
op het verbeteren van de objectieve en subjectieve veiligheid te weten:
een reductie van de criminaliteit met 25% in 2010 ten opzichte van 2002.
Voor de monitoring van deze landelijke verbetering in de veiligheidssituatie wordt gebruik gemaakt van al bestaande systematiek. Monitoring
vindt plaats met een zestal indicatoren waarbij gebruik wordt gemaakt van
de bronnen als de Veiligheidsmonitor en de monitor Criminaliteit
Bedrijfsleven. De informatie over de actuele stand van zaken zal eenmaal
per jaar (op of rond 1 oktober) met een voortgangsrapportage aan de
Tweede Kamer worden gepresenteerd.
+ Actieplan overlast en verloedering
Dit plan heeft tot doel een belangrijke bijdrage te leveren aan het
realiseren van een kwart minder fysieke verloedering en overlast.
Vooral het effectief aanpakken van overlast door jongeren, uitgaansoverlast en overlast en verloedering in de woon- en leefomgeving

Persexemplaar

38

Beleidsartikelen

+

+

+

+

vraagt om aanvullende maatregelen. Preventie, bestuurlijke en
strafrechtelijke handhaving en nazorg zijn hierbij sleutelwoorden. Op
verzoek van de vier grote steden onderzoekt het kabinet de mogelijkheid om de burgemeester doorzettingsmacht te geven asociale
gezinnen die ernstige overlast in hun eigen wijk veroorzaken uit huis te
kunnen plaatsen. Via een door de minister voor Jeugd en Gezin
voorbereide wijziging van de wet op de jeugdzorg worden gemeenten
verantwoordelijk voor sluitende afspraken tussen alle instellingen die
te maken hebben met kinderen, jongeren en gezinnen over het leveren
van snelle en passende ondersteuning (zorgcoördinatie). Het kabinet
zal in het najaar 2008 met nadere voorstellen komen om ernstig
probleemgedrag van kinderen onder de 12 jaar aan te pakken. In 2009
treedt het wetsvoorstel integraal veiligheidsplan in werking en ligt de
wijziging van de Drank- en Horecawet, waardoor gemeenten meer
bevoegdheden krijgen om alcoholmisbruik aan te pakken, in de
Tweede Kamer.
Aanpak fietsendiefstal
De aanpak zal grotendeels gestalte krijgen waar fietsendiefstal zich
voordoet, namelijk op lokaal niveau. Medewerking en inzet van onder
meer gemeenten en politie is daarvoor bepalend. Met betrokken
partijen is in de Landelijke Stuurgroep Fietsdiefstal een aanpak van
fietsdiefstal afgesproken die in 2009 verder tot uitvoering wordt
gebracht. Dit wordt in een convenant vastgelegd. Met een publiekscampagne, regelgeving en het verzamelen en uitdragen van expertise
en kennis ten behoeve van de lokale aanpak zal op landelijk niveau
bijgedragen worden aan de terugdringing van het aantal fietsdiefstallen. Lokaal zal ultimo 2009 uitbreiding van het aantal veilige stallingsmogelijkheden en toezicht met behulp van het in gebruik genomen
fietsdiefstalregister tot stand komen.
Inwerkingtreding wetgeving Prostitutie
De wetgeving heeft ten doel een landelijk uniform kader te stellen met
betrekking tot de prostitutiebranche en zal een regeling bevatten met
betrekking tot alle prostitutievormen. Hiervan maakt een verplicht
gemeentelijk vergunningstelsel deel uit. Het wetsvoorstel zal begin
2009 naar de Tweede Kamer gezonden worden. Inwerkingtreding van
de wet is voorzien 1-1-2010.
Uitvoeren actieplan veilig ondernemen III
Met het Actieplan Veilig Ondernemen werken overheid en bedrijfsleven samen aan een veiliger Nederland. Belangrijkst instrument van
BZK op het terrein van veilig ondernemen is het Keurmerk Veilig
Ondernemen (KVO). Binnen het actieplan veilig ondernemen III staat
BZK aan de lat voor de projecten «Borging Keurmerk Veilig Ondernemen» en «Versterking lokale en bovenlokale veiligheid». Het project
Borging KVO bevat acties waarmee partijen verder gestimuleerd en
gefaciliteerd worden om lokaal samenwerken een meer structureel
karakter te geven en de binnen KVO gemaakte afspraken te realiseren.
De hercertificering van al behaalde keurmerken staat hierbij centraal.
Uit diverse metingen van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel en het
Centrum van Criminaliteitspreventie en Veiligheid is gebleken dat het
Keurmerk Veilig Ondernemen een zeer succesvol instrument is. Om die
reden zal de financiering voor de procesbegeleiding van KVO-trajecten
de komende jaren gecontinueerd en waar mogelijk geïntensiveerd
worden.
Actieplan polarisatie en radicalisering
Op 27 augustus 2007 is het vierjaren actieplan polarisatie en radicalisering 2007–2011 aan de Tweede Kamer aangeboden (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2006–2007, 29 754, nr. 103). Doel is het voorkomen en

Persexemplaar

39

Beleidsartikelen

terugdringen van polarisatie en radicalisering in Nederland door de
weerbaarheid van met name jongeren, ouders en professionals te
versterken en door de sociale verbinding in de samenleving te
vergroten. In samenwerking met betrokken departementen, het lokale
bestuur en in samenwerking met maatschappelijke instellingen,
(zelf)organisatie en andere intermediairen wordt in 2009 het tweede
operationeel actieplan uitgevoerd. In dit plan wordt aangekondigd een
overzicht van de concrete acties en activiteiten te realiseren. De
activiteiten zijn merendeels meerjarig, effectmeting vindt aan het einde
van de looptijd van het actieplan plaats.
Meetbare gegegevens

De minister van Justitie (projectminister) heeft samen met de ministers
van BZK, OCW, WWI en Jeugd en Gezin het project Veiligheid begint bij
Voorkomen gestart. De hoofddoelstelling van het project is een reductie
van criminaliteit (geweld- en vermogensdelicten), fysieke verloedering en
ernstige sociale overlast met 25% ten opzichte van 2002. Bij dit project
horen de volgende indicatoren.

Indicatoren

Overall doelstelling
2010 t.o.v. 2002

Doelstelling vanaf
2006

Resultaat begin
2008 Veiligheidsmonitor 2008

Nog te realiseren
2008–2011

Geweld
Vermogen
Overlast
Verloedering
Fietsendiefstal

25%
25%
25%
25%
100 000 t.o.v. 2006

20%
6%
17,5%
18,5%
100 000

6%
8%
0%
0%
72000

14%
0%
17,5%
18,5%
28 000

Bron: Brief Veiligheidsmonitor 2008, 29 april 2008, TK 28 684, nr. 135

Operationele doelstelling 4.3
Een samenhangende informatiehuishouding van de partners in veiligheid
Motivering

Het is cruciaal dat de juiste persoon op het juiste moment op de juiste
plaats over de juiste informatie in de juiste vorm beschikt. De veiligheidspartners dienen bij de uitvoering van de veiligheidstaken de informatie te
kunnen uitwisselen door middel van een samenhangend geheel van
basisvoorzieningen. De afzonderlijke veiligheidspartners hebben hun
eigen informatievoorziening zodanig op orde dat zij de veiligheidstaken
op een juiste wijze kunnen uitvoeren.

Instrumenten

+ Veiligheid en technologie
In het meerjarige onderzoeksprogramma Veilig door innovatie worden
de onderzoeksbehoeften van de veiligheidspartners gebundeld,
geprogrammeerd en uitgevoerd. Hierbij is sprake van interdepartementale samenwerking. Kennisinstellingen zijn tevens betrokken zodat
de vragen van de veiligheidspartners en het aanbod op elkaar zijn
afgestemd. Onderzoeken die in 2009 lopen zijn de detectie van
gevaarlijke stoffen in grote objecten zoals vrachtwagens (in het kader
van terrorismebestrijding), methoden om sneller sporen van criminele
delicten veilig te stellen, technieken om een plaats delict te reconstrueren en systemen voor het opleiden en oefenen van multidisciplinaire
rampenbestrijding en crisisbeheersing in een virtuele omgeving.
Resultaten die in 2009 worden verwacht, zijn onder andere een model
voor het monitoren van afwijkend gedrag (in het kader van terrorismebestrijding), modellen voor de verhoging van de participatiegraad van
burgers bij de aanpak van onveiligheid, het prototype van een virtuele

Persexemplaar

40

Beleidsartikelen

+

+

+

+

+

+

+

modelwijk voor het doorrekenen van veiligheidsaspecten van
inrichtingsvarianten en inventarisatie van technieken voor automatische gezichtsherkenning.
Informatie Beleid veiligheid (IBV)
IBV is gericht op een gezamenlijke informatiehuishouding van de
veiligheidspartners. De lopende trajecten en activiteiten worden
gericht op het realiseren van deze samenwerking. Beoogd resultaat
hierbij is de doorontwikkeling van de architectuur voor IBV, zodat de
veiligheidspartners weten hoe ze hun informatievoorziening moeten
inrichten om onderling goed te kunnen communiceren en gegevens uit
te kunnen wisselen. Standaardisatie en uniformering van ontsluiting,
distributie en gebruik van geografische informatie worden verder
ingevuld. Een multidisciplinair domein zal worden ingericht waarin
onder andere de meldkamers en de crisiscommunicatie een plaats
krijgen.
Versnelling verbetering informatievoorziening crisisbeheersing en
rampenbestrijding
Voor een open en gemeenschappelijke communicatie en informatievoorziening wordt in 2009 gewerkt aan: de ontwikkeling van een
multidisciplinair ICT-bestek, het implementeren van het netcentrisch
werken (dat tracht te komen tot een gedeeld beeld van informatie), de
implementatie van de toegang tot landelijk kaartmateriaal, de verdere
ontwikkeling van standaarden, de uitwerking van eisen aan de
informatievoorziening omschreven in het Besluit veiligheidsregio’s, de
ontwikkeling van beveiligde communicatienetwerken, de vervanging
van Nationaal Noodnet en de implementatie van referentiekader
Crisisplan.
Stimuleren van uniforme ICT-infrastructuur en informatiehuishouding
voor de politie
Als ondersteuning van de processen voor taakuitvoering en beheer,
opdat de korpsen onderling en met ketenpartners informatie kunnen
uitwisselen en over dezelfde informatie kunnen beschikken. In 2009 zal
het «monitoren van de uitvoering van de samenwerkingsafspraken
2008 op het gebied van ICT» plaatsvinden voor zover de bijbehorende
planning doorloopt tot in 2009 (zie brief met bijlage over samenwerking tussen politiekorpsen van ministers van BZK en Justitie, Tweede
Kamer 2007–2008, 30 880, nr. 6).
Samenhangende informatievoorziening voor de brandweer
Gebaseerd op het Landelijk Informatie Beleidsplan dat is opgesteld in
opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg en
Rampenbestrijding.
Versterken van de samenhang en standaardisatie binnen de
informatievoorziening van de GHOR
Er is een landelijke vraagorganisatie ingericht die ertoe bijdraagt dat
de keten van acute zorg en openbaar bestuur nog meer als eenheid
gaat werken. Eén van de activiteiten die worden gefaciliteerd, is de
invoering van een landelijk Slachtoffervolgsysteem. Hiermee wordt het
eenvoudiger om slachtoffers te volgen vanaf het rampterrein tot in de
opvanglocatie, het ziekenhuis of het mortuarium.
Informatie-uitwisseling tussen Europese rechtshandhavingsautoriteiten
Implementatie van Europese besluiten en intergouvernementele
verdragen.
C2000 en Geïntegreerd Meldkamersysteem (GMS)
Het beheer van deze systemen is belegd bij de Voorziening tot
samenwerking Politie Nederland (VtsPN). Met het oog op het verbeteren van de toekomstvastheid van het systeem zal in 2009 een nieuwe

Persexemplaar

41

Beleidsartikelen

softwareversie, inclusief de daarvoor noodzakelijke hardware in het
netwerk, worden geïmplementeerd. Het veld zal in 2009 verdere
uitwerking geven aan de voorbereiding van de vervanging van het
huidige Geïntegreerd Meldkamer Systeem (GMS).
Meetbare gegevens
Kengetal

C2000 (uniform communicatiesysteem voor hulpverleningsdiensten)
1) Tijdige afhandeling incidenten binnen C2000 infrastructuur
2) Beschikbaarheid systeem
3) Radiodekking
Bron: Voorziening tot Samenwerking Politie Nederland (VtsPN)
1-1-2 Netwerk
Beschikbaarheid 1-1-2 netwerk
Bron: cijfers Korps Landelijke Politiediensten (KLPD)
Misbruik 112 terugbrengen
Mobiel
Bron: cijfers Korps Landelijke Politiediensten (KLPD)

Norm

Waarde
2007

95–98%
98%
95%

= 95%
= 99,8%
= 97,4%

99,8%

= 99,9%

70%

Operationele doelstelling 4.6
Onderhouden en uitbreiden van internationale relaties op het gebied van
bestuur en veiligheid
Motivering

Veiligheid is niet aan landsgrenzen gebonden. Internationale samenwerking op het gebied van veiligheid vraagt om een tijdige en adequate
betrokkenheid bij Europese en internationale ontwikkelingen en verbanden, het ontplooien van samenwerkingsinitiatieven en het uitvoeren van
internationale afspraken en Europese besluiten. Het effectief opereren in
een divers en dynamisch internationaal krachtenveld draagt bij aan de
nationale veiligheidsinspanningen en de daarvoor geformuleerde
doelstellingen. Een krachtig bestuur en een goed functionerende overheid
versterken de positie van Nederland in Europees en internationaal
verband. Door een goede samenwerking tussen overheden te bevorderen
kan de Europese subsidiariteitsregel tijdig en adequaat door Nederland
worden toegepast, wordt Europese regelgeving effectief voorbereid en
geïmplementeerd en kunnen constructieve (bestuurlijke) samenwerkingsverbanden worden aangegaan en onderhouden met buurlanden.

Instrumenten

+ Internationale en Europese processen
Coördinatie/voorbereiding van de Raad voor Justitie en Binnenlandse
Zaken (JBZ) en ondersteuning minister; coördinatie internationale
bezoeken en ontvangsten. Opstellen, en (mede) implementeren van
besluiten, programma’s en projecten in het kader van de samenwerking binnen de Europese Unie en met de NAVO, ontwikkelen en
coördineren van de uitvoering ten aanzien van de informatie-uitwisseling, Schengen Informatie Systeem II, politiële samenwerking, Europol,
terrorismebestrijding, crisisbeheersing en drugs.
+ Bilaterale samenwerking en projecten
Het (doen) uitvoeren van landenprogramma’s; via het onderhandelen,
implementeren en evalueren van verdragen en beleidsmatige c.q.
politieke afspraken (MoU’s); het ondersteunen van samenwerkingsprojecten; het plaatsen van ambassaderaden en het faciliteren en
organiseren van ter zake relevante activiteiten en bijeenkomsten.

Persexemplaar

42

Beleidsartikelen

+ Internationale vredesmissies
Het voorbereiden en effectueren van de inzet van politiefunctionarissen voor vredesmissies. Uitvoeren van nieuw beleidskader gericht op
de intensivering van de politie-inzet (met een maximum van 100 fte in
2009) op de beheersing van crises.
Meetbare gegevens

Er zijn geen meetbare gegevens opgenomen omdat de uitkomsten van
internationale samenwerking moeilijk meetbaar zijn. Het is een dynamische wereld waarin de specifieke bijdrage van Nederland – of zelfs BZK –
niet altijd exact is na te gaan.
Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid
Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Beleidsdoorlichting

De bestuurlijke veiligheidspartners
ondersteunen met kennis, instrumenten en
expertise

4.2

A: 2009
B: 2009

Overig evaluatieonderzoek

Evaluatie cameratoezicht openbare plaats
driemeting

4.2

A: 2009
B: 2009

Persexemplaar

Vindplaats

43

Beleidsartikelen

3.3 Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (artikel 5)
Algemene doelstelling 5
Een veiliger samenleving door tijdig dreigingen en risico’s te onderkennen
voor de nationale veiligheid en de daaraan rakende internationale
invloeden die niet direct waarneembaar zijn. De AIVD voorziet belangendragers en samenwerkingspartners van informatie om hen in staat te
stellen gepaste maatregelen te nemen.
Omschrijving van de samenhang in het beleid
De AIVD doet in binnen- en buitenland onderzoek om tijdig dreigingen en
risico’s te onderkennen voor de nationale veiligheid. Dergelijke dreigingen
en risico’s kunnen gericht zijn tegen de Nederlandse samenleving als
geheel maar ook tegen individuele burgers. Daarbij kan het gaan om
geweldsdreigingen, met als doel fundamentele maatschappelijke
veranderingen te veroorzaken of om de democratische besluitvorming
onder druk te zetten. Ook kan maatschappelijke ontwrichting dreigen, of
beperking van de grondwettelijke vrijheden van bepaalde personen of
groepen. Tot slot richt de AIVD zijn onderzoek op risico’s voor en
dreigingen tegen vitale maatschappelijke processen (bijvoorbeeld
energie- en drinkwatervoorziening, transport en telecommunicatie) en
risico’s die ontstaan als kwetsbare overheidsinformatie in handen komt
van onbevoegden.
De AIVD informeert en adviseert bestuurders, beleidsmakers en andere
belanghebbenden op lokaal, nationaal en internationaal niveau, en stelt
hen daarmee in staat op basis van deze informatie beleid te ontwikkelen
of maatregelen te nemen. AIVD-producten kunnen aanleiding geven tot
beleidsmaatregelen of feitelijk optreden. Daarbij kan gedacht worden aan
repressief optreden (bijvoorbeeld aanhoudingen op basis van een
ambtsbericht van de AIVD), maar ook aan preventieve maatregelen – zoals
verscherping van beveiligingsmaatregelen. De AIVD heeft dus zowel een
signalerende als een mobiliserende rol. Onder bepaalde omstandigheden
en als andere effectieve mogelijkheden ontbreken, kan de AIVD vastgestelde risico’s ook door middel van eigen optreden verkleinen. In het kader
van het inmiddels afgesloten Ontwikkelprogramma Prospect 20071 is
hiertoe een missie geformuleerd die richting geeft aan de vier kernvermogens van de AIVD (onderzoeken, duiden, mobiliseren en handelen).

1

Het ontwikkelprogramma Prospect 2007 is in
2005 gestart naar aanleiding van de conclusies
en aanbevelingen van de Commissie Bestuurlijke Evaluatie AIVD die in 2004 onderzoek
heeft verricht naar het toenmalige functioneren van de AIVD (Kamerstukken II , vergaderjaar 2004–2005, 29 876, nr. 3)

De AIVD wil zich tussen nu en drie jaar verder ontwikkelen tot een dienst
die gezaghebbend, invloedrijk en offensief is en die excelleert in de
uitvoering van (operationeel) onderzoek, het duiden van de verzamelde
informatie, het mobiliseren van anderen en het handelen in het voorkomende geval dat zelfstandig risico’s moeten worden gereduceerd. De
AIVD heeft hiertoe voor de komende jaren strategische doelstellingen
vastgesteld die voor de dienst leidend en bepalend zijn voor alle processen en activiteiten. De strategische doelstellingen betreffen het voorkomen van aanslagen, het tijdig onderkennen van relevante ontwikkelingen
op de werkterreinen van de dienst, het nog beter aanzetten van ketenpartners tot handelen, het nog beter zichtbaar maken van de toegevoegde
waarde van de dienst voor de nationale veiligheid en om tot de kopgroep
van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in Europa te behoren. De
doorontwikkeling van de AIVD blijft de komende jaren prioriteit.
Verantwoordelijkheid
De minister van BZK is verantwoordelijk voor een goede taakuitvoering
van de AIVD en de vaststelling van de prioriteiten van de AIVD. Deze

Persexemplaar

44

Beleidsartikelen

prioriteiten worden bepaald in overleg met de samenwerkingspartners en
belangendragers en opgenomen in het (geheime) Jaarplan AIVD.
De minister van BZK en de minister van Justitie zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding. In de
brief van 5 oktober 2007 (Kamerstukken II 29 754, nr. 105) is de
verantwoordelijkheidsverdeling tussen de ministers van Justitie en BZK
voor terrorismebestrijding uiteengezet.
Externe factoren
Het realiseren van de algemene doelstelling wordt mede bepaald door:
+ Omvang en diepgang productvraag
De versterkte externe oriëntatie van de AIVD en het beter duiden van
informatie aan belangendragers en samenwerkingspartners heeft, met
name binnen het lokale bestuur, tot gevolg dat de vraag naar informatie en handelingsperspectief van belangendragers sterk toeneemt.
+ Internationale samenwerking
Het vervagen van nationale grenzen versterkt de trend van intensivering van internationale samenwerking tussen inlichtingen- en
veiligheidsdiensten. Het behouden en uitbouwen van de gerespecteerde positie van de AIVD in internationaal verband is essentieel voor
de informatiepositie in zijn algemeenheid en voor de behartiging van
de Nederlandse belangen in de internationale arena.
+ Maatschappelijke en technologische ontwikkelingen
Maatschappelijke en technologische ontwikkelingen stellen hoge eisen
aan het innoverend vermogen van de dienst. Het blijvend kunnen
aansluiten bij deze ontwikkelingen is noodzakelijk om ook op de
(middel) lange termijn de taakuitoefening op orde te houden.
+ Algemene dreigingsbeeld
Veranderingen in het algemene dreigingsbeeld vragen om bijstelling
van prioriteiten en het hierop afstemmen van de beschikbare
middelen. Bij de uitvoering van de taken van de AIVD luistert die
afstemming bijzonder nauw.
Meetbare gegevens

Het uitvoeren van de Wet veiligheidsonderzoeken om te waarborgen dat
vertrouwensfuncties worden vervuld door personen waartegen uit het
oogpunt van de nationale veiligheid geen bedenkingen bestaan.
Kengetallen

Waarde
2005

Waarde
2006

Waarde
2007

Totaal aantal vertrouwensfuncties:
Rijksoverheid
Defensieorderbedrijven
Burgerluchtvaart
Politie
Koninklijk Huis
Vitale bedrijven

5 960
18 500
31 330
17 000
240
1 235

6 259
18 500
35 437
16 147
269
1 547

6 499
20 800
44 369
16 608
269
1 547

Totaal

74 265

78 159

90 092

Bron: AIVD

Persexemplaar

45

Beleidsartikelen

Indicatoren
Aantal door de AIVD uitgevoerd
veiligheidsonderzoeken binnen
wettelijke termijn:
1. Aantal uitgevoerde onderzoeken

Basiswaarde 2008*

Streefwaarde 2009

12 983 (aantal onderzoeken in behandeling
genomen in 2007)

12 000 (voornamelijk
afhankelijk van
arbeidsmarktontwikkelingen)
95 % binnen wettelijke
termijn

2. Uitgevoerd binnen wettelijke
termijn (8 weken)
Bron: AIVD
*

Meerjarige prognose van het aantal veiligheidsonderzoeken is niet zinvol vanwege de
fluctuatie in het aantal aanvragen naar veiligheidsonderzoeken en vanwege de toenemende
vraag naar veiligheidsonderzoeken.

Budgettaire gevolgen van beleid
5. Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

180 355

167 254

169 026

165 778

165 946

165 604

165 620

Uitgaven
5.1 apparaat
5.2 geheime uitgaven

174 617
170 494
4 123

167 254
163 066
4 188

169 026
164 852
4 174

165 778
161 558
4 220

165 946
161 726
4 220

165 604
161 384
4 220

165 620
161 400
4 220

863

3 191

391

91

91

91

91

Ontvangsten

Operationele doelstellingen
Nadere operationalisering van de algemene beleidsdoelstelling heeft
betrekking op de uitvoering van de wettelijke taken van de AIVD conform
de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en de Wet veiligheidsonderzoeken, als bedoeld in de Rijksbegrotingvoorschriften. Voor wat
betreft de operationele doelstellingen van de AIVD wordt verwezen naar
de brief aan de Tweede Kamer over de hoofdlijnen van het AIVD Jaarplan
2009 en het AIVD Jaarverslag.
In dit beleidsartikel zijn daarom ten aanzien van de AIVD slechts de
operationele doelstellingen «apparaat» en «geheime uitgaven» opgenomen. Over de geheime uitgaven kunnen verder geen mededelingen
worden gedaan. Wel worden de prioriteiten voor de AIVD onder de
operationele doelstelling apparaat nader toegelicht.
Toelichting apparaatuitgaven.
In 2009 zal de AIVD zowel kwantitatief als kwalitatief verder worden
versterkt tot een omvang van 1504 fte (dit is het formatieplafond van de
dienst na de taakstelling in het kader van de Vernieuwing Rijksdienst). De
kwantitatieve en kwalitatieve versterking van de omvang van de dienst is
gebaseerd op onder andere het rapport van de commissie bestuurlijke
evaluatie AIVD en intensiveringen op het gebied van terrorismebestrijding
(Kamerstukken II, vergaderjaar 2004–2005, 29 876, nr. 3 en 29 754, nr. 5).

Persexemplaar

46

Beleidsartikelen

De AIVD kent in 2009 de volgende prioriteiten:
a. Versterking informatievoorziening
b. Versterking internationale positie
c. Kwantitatieve en kwalitatieve versterking van de AIVD
a. Versterking informatievoorziening
De kernactiviteiten van een Inlichtingen- en Veiligheidsdienst bestaan
uit het vergaren (verzamelen), het veredelen (analyseren, duiden) en
exploiteren (verspreiden) van informatie. Als gevolg van het proces
van digitalisering en virtualisering in de samenleving krijgt de AIVD bij
het vergaren van informatie steeds meer te maken met grote, digitale
gegevensbestanden, zowel in binnen- als buitenland, en met een
toenemend gebruik van hoogwaardige (informatie-, communicatie- en
wapen-)technologieën door onderzoekssubjecten. Daarom worden
steeds hogere eisen gesteld aan het vergaren van informatie, het
verwerken en het duiden (te herleiden tot identificatie van personen,
tijd en plaats). De AIVD moet op deze ontwikkelingen inspelen door te
investeren in zijn technologische competenties. Daarbij wordt vooral
gedacht aan de versterking van het onderzoek op internet en aan
datamining. De toename van de hoeveelheid te verwerken en
verwerkte digitale informatie stelt ook hogere eisen aan de interne
informatiehuishouding, gericht op het detecteren, duiden en terugvindbaar en herleidbaar maken van de geëxploiteerde informatie (zie mijn
brief d.d. 8 juli 2008 hierover aan de Kamer). Ook in deze context is
effectieve datamining van belang. Dit vergt de komende jaren maar
vooral ook het komende jaar een forse investering. Hiertoe zijn extra
structurele middelen, oplopend tot € 12 mln in 2011 uit het beleidsprogramma (pijler V: veiligheid, stabiliteit en respect) uitgetrokken.
b. Versterking internationale positie
Op velerlei terrein in de samenleving zien we een nog immer toenemende internationale verwevenheid. Daardoor ontstaan steeds sneller
en meer dreigingen voor de nationale veiligheid in een internationale
context. Veiligheidsinstanties, waaronder inlichtingen- en veiligheidsdiensten werken dan ook steeds meer over de landsgrenzen en in
internationaal verband. De (bereidheid tot) internationale samenwerking tussen inlichtingen- en veiligheidsdiensten neemt verder toe en
wordt breder en dynamischer. Zo vereisen technologische ontwikkelingen, digitalisering en virtualisering internationale samenwerking en in
de toekomst mogelijk specialisatie en taakverdeling. De AIVD speelt
hier de komende jaren op in door middel van gerichte investeringen.
c. Kwantitatieve en kwalitatieve versterking AIVD
De AIVD zal tot eind 2009 tot een omvang van 1504 fte groeien. Daarbij
is aandacht voor een evenwichtige samenstelling (geslacht, leeftijd,
afkomst) van het personeelsbestand en voor een competentiemix die
aansluit bij de gesignaleerde trends, ontwikkelingen en organisatiebehoeften voor de komende jaren. De AIVD investeert daarom verder
in strategisch P&O-beleid.
Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is eindverantwoordelijk voor de adequate taakuitvoering van de AIVD, waaronder de doeltreffendheid en de doelmatigheid daarvan. De AIVD rapporteert geregeld over deze aspecten aan de minister van Binnenlandse

Persexemplaar

47

Beleidsartikelen

Zaken en Koninkrijksrelaties. Deze legt hierover verantwoording af aan de
Tweede Kamer, zo veel mogelijk in het openbaar, en waar dat niet kan via
de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD) van de
Tweede Kamer.
De Algemene Rekenkamer onderzoekt onder andere (de rechtmatigheid
van) de bestedingen, de bedrijfsvoering en de jaarverslagen van de
ministeries en de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het gevoerde
beleid. In zijn onderzoeksprogrammering met betrekking tot dat laatste
terrein is het onderwerp veiligheid/terrorismebestrijding al jaren een
speerpunt.
De Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) doet onderzoek naar de rechtmatigheid van de taakuitvoering van de AIVD. Als de CTIVD in zijn rechtmatigheidonderzoek
bemerkingen heeft ten aanzien van het doelmatig functioneren, dan kan
de CTIVD de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
daarover informeren en haar verzoeken deze informatie ter kennis van het
parlement te brengen.
In 2009 zal een beleidsdoorlichting uitgevoerd worden naar terrorismebestrijding (NCTb) in samenwerking met Justitie en Buitenlandse Zaken.
De exacte betrokkenheid van BZK zal nog nader worden bepaald.

Persexemplaar

48

Beleidsartikelen

3.4 Toezicht en onderzoek openbare orde en veiligheid (artikel 14)
Algemene doelstelling 14
Een bijdrage leveren aan een veilige samenleving en het vertrouwen van
de burger in de overheid vergroten door onafhankelijk toezicht en
onafhankelijk onderzoek en het doen van aanbevelingen die verantwoordelijken in staat stellen de veiligheid te verbeteren
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (14.1)
Toezicht en onderzoek zijn essentiële schakels tussen beleid en regelgeving enerzijds en uitvoering anderzijds. Op basis van informatie die het
toezicht levert over de uitvoering, kan bestaand beleid worden aangepast
of nieuw beleid worden geïnitieerd. Daarnaast kan de uitvoering worden
verbeterd met de informatie die een toezichthouder beschikbaar stelt.
De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (Inspectie OOV) is er op gericht
effectief en efficiënt toezicht te houden op het domein openbare orde en
veiligheid. Het oordeel van de Inspectie OOV komt onafhankelijk tot stand.
De minister van BZK heeft geen invloed op de werkwijze, de inhoud en de
uitkomst van de beoordeling van de Inspectie OOV.
De Onderzoeksraad voor veiligheid (14.2)
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) verricht op grond van de
Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid onafhankelijk onderzoek en stelt
op grond daarvan aanbevelingen op voor het structureel vergroten van de
veiligheid. De OvV besluit op eigen gezag en in volledige onafhankelijkheid tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van (ernstige) ongevallen en rampen of een dreiging daartoe. Een uitzondering hierop zijn de bij
wet of internationaal voorgeschreven onderzoeken die door de OvV
worden verricht (waar onder luchtvaart en scheepvaart).
Verantwoordelijkheid
Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (14.1):
De minister van BZK is, waar nodig in overeenstemming met de minister
van Justitie, verantwoordelijk voor het rijkstoezicht ten aanzien van
openbare orde en veiligheid (op grond van artikelen 53 a van de Politiewet
1993, de Wet op het LSOP en het politieonderwijs en artikelen 19 en 19a
van de Brandweerwet 1985). De minister van BZK vult haar verantwoordelijkheid voor het toezicht in door onderzoek te laten verrichten naar en te
rapporteren over de kwaliteit waarmee politie, brandweer, GHOR,
rampenbestrijdings- en crisisbeheersingsorganisaties hun publieke taken
invullen.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (14.2):
De Onderzoeksraad voor Veiligheid is een zelfstandig bestuursorgaan met
rechtspersoonlijkheid en is gelet op de onafhankelijke positie op afstand
geplaatst van de minister van BZK. De minister van BZK draagt geen
verantwoordelijkheid voor de individuele onderzoeken en aanbevelingen
die daaruit mogelijk voortvloeien. De minister heeft wel een toezichthoudende rol als het gaat om het verplicht onderzoeken van voorvallen. In de
Rijkswet Onderzoeksraad voor Veiligheid is een aantal bevoegdheden
opgenomen die het mogelijk maken invulling te geven aan deze verantwoordelijkheid. De wet bevat met het oog op het toezicht op de raad
nagenoeg gelijke bepalingen als de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.

Persexemplaar

49

Beleidsartikelen

Externe factoren
Het behalen van de doelstelling van de Inspectie OOV hangt af van:
+ (brede) opvolging van de aanbevelingen van de Inspectie OOV door de
eerstverantwoordelijke bestuurders en betrokken organisaties.
+ de mate waarin de politiek-bestuurlijke omgeving signalen van de
Inspectie OOV opneemt die het debat voeden.
Meetbare gegegevens
Meetbare gegevens ten aanzien van de resultaten van het toezicht door de
Inspectie OOV zijn vooraf moeilijk te formuleren. Het daadwerkelijke effect
van toezicht is niet gelegen in het aantal rapporten, maar in kwaliteitsverbetering van de taakuitvoering in de praktijk. Daarom investeert de
Inspectie OOV in effectmeting van haar toezichtactiviteiten door middel
van «follow-up»-onderzoek (naar opvolging van aanbevelingen) en
evaluaties van toezichtmethoden. Over de uitkomsten van deze onderzoeken wordt aan de Tweede Kamer gerapporteerd.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid besluit op eigen gezag en volledige
onafhankelijkheid welk voorval de raad in onderzoek neemt en op welke
wijze de raad dat onderzoek doet. Daarom worden in de begroting van
BZK geen meetbare gegevens opgenomen.
Budgettaire gevolgen van beleid
14. Toezicht en onderzoek openbare orde en veiligheid
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

15 836

15 817

15 112

14 942

14 606

14 364

14 371

Uitgaven
14.1 Inspectie Openbare Orde en Veiligheid
14.2 Onderzoeksraad voor Veiligheid

15 387
5 224
10 163

15 817
5 436
10 381

15 112
4 731
10 381

14 942
4 561
10 381

14 606
4 225
10 381

14 364
3 983
10 381

14 371
3 990
10 381

131

58

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Operationele doelstelling 14.1
Het vergroten van de kwaliteit van de organisatie van politie, brandweer,
Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) en
rampenbestrijdings- en crisisbeheersingsorganisaties en de wijze waarop
zij hun taken uitvoeren.
Motivering

De Inspectie OOV levert een bijdrage aan de veiligheid van de samenleving. Zij oefent daartoe toezicht uit op de besturen en organisaties die
verantwoordelijk zijn voor de openbare orde en veiligheid. De Inspectie
OOV toetst of wet- en regelgeving en geformuleerd beleid in de praktijk
daadwerkelijk tot de gewenste resultaten leiden. Op basis van professioneel en onafhankelijk uitgevoerde inspecties stelt de Inspectie OOV de
verantwoordelijken in staat de veiligheid te verbeteren.

Instrumenten

De Inspectie OOV verricht:
+ Systematisch toezicht op de veiligheidsregio’s op de voorbereiding
van de rampenbestrijding.
+ Thematisch onderzoek binnen de verschillende domeinen van
openbare orde en veiligheid.

Persexemplaar

50

Beleidsartikelen

+ Incidenteel onderzoek naar aanleiding van politieke of maatschappelijke actualiteiten of incidenten.
Bij haar toezicht zoekt de Inspectie OOV actief samenwerking met andere
partijen van beleid, uitvoering en toezicht, zowel op het OOV-domein als
op aanverwante terreinen. Daarnaast adviseert de Inspectie OOV, als
onderdeel van de beleidscyclus, over de mate waarin beleidsdoelen
toetsbaar en publieke taken uitvoerbaar zijn.
In de periode tot en met 2011 richt de Inspectie OOV zich met name op de
volgende thema’s:
+ Rampenbestrijding op orde
Eén van prioriteiten van de minister van BZK is het op orde brengen
van de rampenbestrijding in Nederland. In het beleidsprogramma van
het kabinet is vastgelegd dat de Inspectie OOV periodiek zal toetsen in
hoeverre de organisatie van de crisisbeheersing en rampenbestrijding
voldoet aan de basisvereisten en eind 2009 beoordelen of de doelstelling is bereikt.
+ Veiligheidsregio’s op orde
In 2010 zal de Inspectie OOV de regio’s toetsen op nog resterende
onderwerpen uit de Wet veiligheidsregio’s in het algemeen en uit de
kwaliteits-AMvB (basisvereisten) in het bijzonder. Aan de hand van
deze resultaten en de resultaten uit de afgeronde Algemene Doorlichting Rampenbestrijding zal de Inspectie OOV eind 2010 de minister van
BZK informeren en rapporteren over de stand van zaken in de regio’s.
+ Gezamenlijke landelijke prioriteiten politie 2008–2011
De Inspectie OOV zal in de periode tot en met 2011 de thema’s van de
Landelijke prioriteiten met nadruk volgen en een aantal daarvan
toetsen.
Daarnaast hanteert de Inspectie OOV een risicoanalyse als instrument om
keuzes te maken, binnen de kaders van de vigerende wet- en regelgeving
en de te realiseren beleidsdoelen. De Inspectie OOV betrekt haar
omgeving bij de uitvoering van de risicoanalyse en de totstandkoming
van het Werkplan. Het Werkplan 2009 zal op deze wijze tot stand komen
en eind 2008 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
Meetbare gegevens

Zie toelichting bij de Algemene Doelstelling.
Operationele doelstelling 14.2
Onderzoeksraad voor Veiligheid
De Onderzoeksraad voor Veiligheid fungeert als onafhankelijk onderzoeksorgaan, dat op eigen gezag kan besluiten tot het doen van onderzoek naar
de oorzaak van (ernstige) ongevallen en rampen of een dreiging daartoe.
De aanbevelingen van de OvV zijn gericht aan overheden en bedrijfsleven
om een bijdrage te leveren aan het vergroten van de structurele veiligheid
binnen het Koninkrijk.

Meetbare gegevens

Zie toelichting bij de Algemene Doelstelling.
Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid
Er zal geen beleidsdoorlichting plaatsvinden aangezien de Inspectie
Openbare Orde en Veiligheid geen beleid ontwikkelt, maar toezicht
uitoefent. Mede naar aanleiding van haar toezichtactiviteiten kan bestaand

Persexemplaar

51

Beleidsartikelen

beleid worden aangepast of nieuw beleid worden geïnitieerd. Dit geldt
ook voor de Onderzoeksraad voor Veiligheid die onderzoek doet en
aanbevelingen geeft.

Persexemplaar

52

Beleidsartikelen

3.5 Crisisbeheersing (artikel 15)
Algemene doelstelling 15
Het voorkomen van en prepareren op dreigingen tegen de nationale
veiligheid en het goed voorbereid zijn op mogelijke crises
Omschrijving van de samenhang in beleid
Het nationale veiligheidsbeleid is gericht op het kunnen identificeren,
beoordelen en omgaan met de dreigingen die onze maatschappij kunnen
ontwrichten. Doel van het beleid is om te voorkomen dat crises zich
voordoen en te borgen dat de maatschappij goed voorbereid is áls een
crisis zich voordoet. De minister van BZK heeft in geval van crisis een
coördinerende verantwoordelijkheid voor de nationale veiligheid en de
crisisbeheersing op nationaal niveau.
De nationale veiligheid is in het geding als de Nederlandse vitale
belangen zodanig worden bedreigd of uitvallen, dat sprake is van
potentiële maatschappelijke ontwrichting. Kenmerkend voor deze
dreigingen is dat ze een bovenregionaal karakter hebben en de nationale
veiligheid aantasten. De aanpak van deze dreigingen vereist daarom
eenheid in visie en optreden in de verschillende regio’s en op het
nationale niveau. Een aantal vragen staat hierbij centraal:
Wat komt er mogelijk aan dreigingen op Nederland af? Wat moeten we
doen om dreigingen te voorkomen en hoe gaan we er mee om mocht een
dreiging zich manifesteren?
Specifiek van belang hierbij is dat de bescherming van de vitale infrastructuur regionaal en lokaal nog verder moet worden ingevuld. De bescherming van de vitale infrastructuur en het omgaan met de bedreigingen van
de vitale infrastructuur is van nationaal belang. Niet alleen de rijksoverheid heeft hierbij een belangrijke taak, maar ook de burgers en het
bedrijfsleven hebben een verantwoordelijkheid in het kader van de
nationale veiligheid. Verwacht mag worden dat zij zich bewust zijn van de
risico’s die hier aan de orde zijn en dat zij beschikken over een zeker
vermogen tot zelfredzaamheid.
Verantwoordelijkheid
Als coördinerend minister voor de nationale veiligheid en de nationale
crisisbeheersing is de minister van BZK verantwoordelijk voor:
+ de agendering van thema’s op het terrein van de nationale veiligheid;
+ de regie op de uitvoering van de strategie nationale veiligheid;
+ de kwaliteit en effectiviteit van de crisisbeheersing op nationaal
niveau;
+ de bestuurlijke en operationele coördinatie, regie en aansturing van de
crisisbeheersing op nationaal niveau en de zorg voor de aansluiting
van de nationale op de decentrale verantwoordelijkheden en bevoegdheden;
+ de kwaliteit van de informatievoorziening vóór, ten tijde en ná een
crisis of tijdens de dreiging van een crisis.
Externe factoren
Het realiseren van een samenleving waarin de burgers goed worden
beschermd tegen grootschalige dreigingen en die goed is voorbereid op
crises hangt af van:
+ inzicht in de dreigingen die kunnen leiden tot maatschappelijke
ontwrichting;

Persexemplaar

53

Beleidsartikelen

+ goed functionerende (inter-)nationale veiligheidsstructuren en
organisaties;
+ structurele en actieve betrokkenheid van de bestuurlijke partners;
+ het vermogen tot (tijdelijke) zelfredzaamheid van de bevolking;
+ het treffen van adequate veiligheidsmaatregelen door het bedrijfsleven;
+ de ontwikkeling van technologie die van invloed is op het beheersen
van crises;
+ de continuïteit van vitale producten en diensten;
+ de feitelijke totstandkoming van de veiligheidsregio’s.
Meetbare gegevens
Om te komen tot een samenleving die goed is voorbereid op een crisis is
van deze algemene doelstelling een doorwerking gemaakt naar operationele doelstellingen. Om deze doelstellingen te bereiken zullen instrumenten worden gehanteerd en activiteiten worden uitgevoerd zoals deze
hierna zijn beschreven. Deze leiden tot resultaten, waarvan eenvoudiger is
vast te stellen dat deze zijn bereikt dan het vaststellen of de algemene
doelstelling is bereikt. Om deze reden zijn bij de algemene doelstelling
geen en bij de operationele doelstelling wel prestatie-indicatoren
opgenomen.
Budgettaire gevolgen van beleid
15. Crisisbeheersing
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

45 831

35 650

31 158

29 955

29 019

30 309

30 324

Uitgaven
15.1 apparaat

40 112
8 461

37 014
8 313

32 522
8 026

31 319
7 553

30 353
6 591

30 309
6 547

30 324
6 562

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht*

31 651

28 701

24 496
19 255

23 766
11 418

23 762
3 000

23 762
0

23 762
0

15.2 Nationale veiligheid/BVI
Waarvan juridisch verplicht

1 468

7 746

4 308
71

3 590
0

3 588
0

3 588
0

3 588
0

15.3 functioneren crisisbeheersingsorganisatie
Waarvan juridisch verplicht*
* Bijdrage baten-lastendienst LFR

17 226

13 310

600

600

11 998
16 008
700

11 998
11 354
700

11 998
3 000
700

11 998
0
700

11 998
0
700

15.4 aansturen crisisbeheersing
Waarvan juridisch verplicht*

9 966

6 105

6 372
119

6 360
49

6 358
0

6 358
0

6 358
0

15.5 crisiscommunicatie
Waarvan juridisch verplicht*

2 991

1 540

1 818
3 057

1 818
15

1 818
0

1 818
0

1 818
0

400

3 987

700

0

0

0

0

Ontvangsten

* Enkel 2009 is juridische verplicht; de jaren 2010 en verder zijn bestuurlijk gebonden.

Operationele doelstelling 15.2
Het systematisch identificeren en beoordelen van mogelijke dreigingen
voor de nationale veiligheid waarmee de bescherming van de vitale
infrastructuur wordt versterkt

Persexemplaar

54

Beleidsartikelen

Motivering

Om dreigingen te voorkomen en adequate voorbereidingen te treffen is
inzicht nodig in de aard en omvang van potentiële dreigingen voor
Nederland.
Niet alles kan worden gedaan, er moeten keuzes worden gemaakt bij de
inzet van mensen en middelen. Daarom is het belangrijk te weten (voor
overheid, bedrijfsleven, maar ook in het licht van de internationale
samenwerking) welke dreigingen prioritaire aandacht verdienen.
In nauwe samenspraak met de veiligheidsregio’s, het bedrijfsleven, de
burgers en vakdepartementen worden eisen geformuleerd voor het veiligstellen van de nationale belangen en de belangen van de burgers. De
nationale eisen aan rampen- en crisisbeheersing moeten aansluiten op de
regionale eisen en behoefte. Veiligheidsregio’s worden bij het veiligstellen
van de nationale belangen ondersteund door het rijk. Er moet een goede
aansluiting zijn tussen het regionale en het nationale niveau. Voor
bedrijven en burgers moet het helder zijn wanneer zij op hulp kunnen
rekenen. Tegelijkertijd moeten bedrijven en burgers weten wat er van hen
wordt verwacht.

Instrumenten

Dreigingen en risico’s in beeld.
+ Begin 2009 wordt de (tweede) nationale risicobeoordeling aangeboden
aan de Tweede Kamer. Hierin wordt systematisch in kaart gebracht hoe
mogelijke dreigingen worden beoordeeld op kans en impact, inclusief
een advies waar extra inzet op plaats moet vinden. Vanaf 2009 wordt
gewerkt aan een rijksbrede analyse en nationale risicobeoordeling op
alle dreigingen (all hazard) voor de nationale veiligheid zoals vastgesteld in de Strategie Nationale Veiligheid. (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 821, nr. 3).
+ BZK ontwikkelt scenario’s van de verschillende dreigingen op de
nationale veiligheid, die tevens als input dienen voor de ontwikkeling
van het beleid op aan de nationale veiligheid gerelateerde beleidsterreinen, zoals crisisbeheersing, vitale infrastructuur en lokale
voorbereiding op bovenregionale dreigingen.
+ In 2009 vindt de tweejaarlijkse risicosignalering korte termijn (0–6
maanden) plaats op de dreigingen van de nationale veiligheid. De
nationale risicobeoordeling beoordeelt dreigingen qua kans en effect
op de middellange termijn. De risicosignalering korte termijn beoordeelt de dreigingen voor de nationale veiligheid voor een periode van
nu tot 6 maanden.
+ Bij het analyseren en beoordelen van de dreigingen wordt systematisch samengewerkt met bedrijfsleven, lokale overheden, kennisinstituten en internationale partners.
Bescherming vitale infrastructuur (BVI).
+ In 2009 wordt BVI verder geïmplementeerd door bedrijfsleven en
medeoverheden binnen de crisisbeheersing op nationaal niveau.
+ In nauw overleg met de onderdelen van het bedrijfsleven die van vitaal
belang zijn, wordt de continuïteit van de vitale infrastructuur bij
bepaalde dreigingtypes (bijvoorbeeld grieppandemie, overstroming en
elektriciteituitval) bepaald. Daarmee moet voor vitale partijen en
overheidsorganisaties preciezer in beeld zijn welke onderdelen van de
vitale infrastructuur bij het voordoen van dit type calamiteiten nog
zullen functioneren en daarmee waar men zich op moet voorbereiden.
+ De relatie en samenwerking tussen vitale bedrijven en veiligheids- en
politieregio’s wordt versterkt, bijvoorbeeld door BVI mee te nemen in
de planvorming.

Persexemplaar

55

Beleidsartikelen

+ Het securitybeleid rond vitale infrastructuur wordt verder vorm
gegeven. Hierbij gaat het om bescherming tegen moet moedwillige
verstoringen.
+ Het EU programma Vitale Infrastructuur (EPCIP) zal in Nederland
worden geïmplementeerd. Centraal hierbij staat de richtlijn EPCIP die
tot doel heeft Europese vitale infrastructuur te identificeren en
beschermen.
+ De tweede integrale rapportage over de kwaliteit van de bescherming
van de vitale infrastructuur zal in 2009 worden opgesteld en aan de
Tweede Kamer worden aangeboden.
Nationaal Adviescentrum Vitale Infrastructuur (NAVI).
Het NAVI is aan het eind van 2007 opgericht en ondersteunt vitale
sectoren bij het verkleinen van hun kwetsbaarheid door het verbeteren
van hun securitybeleid en stimuleert het uitwisselen van informatie op dit
terrein. De bescherming van de vitale infrastructuur wordt daarmee op
een hoger niveau gebracht. Het gaat om een publiek-private samenwerkingsvorm, die tijdelijk is ondergebracht bij het ministerie van BZK. Het is
de bedoeling met ingang van 2010 te komen tot een zelfstandige
vraaggestuurde organisatie. Daartoe wordt eind 2008 een evaluatie
uitgevoerd. Op basis van de evaluatie wordt begin 2009 wordt een besluit
genomen over de definitieve organisatievorm, de plaatsing en de
financiering.
Het NAVI richt zich in 2009 op:
+ De opbouw van een centrale kennispositie op het terrein van security.
+ De ontwikkeling van producten, diensten en activiteiten op basis van
de noden en behoeften van publieke en private partijen in de vitale
infrastructuur. Het gaat onder andere om risico- en dreigingsanalyses,
beveiligingsadviezen en allerlei handreikingen.
+ Het uitoefenen van een vraagbaakfunctie.
+ Het inrichten van kennis- en informatieknooppunten, waar publieke en
private partners securityonderwerpen kunnen bespreken.
Meetbare gegevens
Indicatoren

Door partijen in de 12 vitale sectoren
zijn afspraken gemaakt over de
consequenties van hun afhankelijkheden van andere sectoren

Basiswaarde
2007

Streven
2008

Streven 2009

1 sector

6 sectoren

12 sectoren

Bron: Tweede rapportage vitaal

Toelichting
In 2007 is het in kaart brengen van de afhankelijkheden gestart. In 2009 is
dit proces door alle vitale sectoren doorlopen.
Operationele doelstelling 15.3
Het in kaart brengen van benodigde strategische capaciteiten om
dreigingen te voorkomen dan wel om er mee om te gaan ten behoeve van
een goed functionerende crisisbeheersingsorganisatie
Motivering

Op basis van de uitkomsten van de nationale risicobeoordeling wordt
voor de belangrijkste maatschappelijke capaciteiten inzichtelijk gemaakt
waar en hoe concreet versterking moet plaats vinden. Dit gebeurt in

Persexemplaar

56

Beleidsartikelen

samenwerking met bedrijfsleven, lokale overheden, maatschappelijke
organisaties en internationale partners. Maatschappelijke capaciteiten
worden hierbij in de breedte bezien: mensen, middelen, kennis en
expertise, wetgeving en/of plannen en procedures.
Instrumenten

Strategische capaciteiten
+ Met het bedrijfsleven worden afspraken gemaakt over de continuïteit
van de levering van producten en diensten en waar nodig worden
waakvlamovereenkomsten (gericht op het waarborgen van de levering
van producten en diensten) met het bedrijfsleven afgesloten. Waar
nodig gebeurt dit met instemming van vakdepartementen.
+ De burger wordt geïnformeerd over de handelingsperspectieven bij de
verschillende typen van dreigingen van de nationale veiligheid. Ook
wordt onderzocht hoe burgerparticipatie verder kan worden uitgewerkt.
+ Het opstellen van een continuïteitsplanning voor de situatie waarbij
sprake is van een grieppandemie. Dit geschiedt in samenwerking met
bedrijfsleven, medeoverheden en andere ministeries. In de planning
wordt aangegeven hoe gezorgd wordt dat essentiële processen
doorgang kunnen vinden onder bepaalde crisisomstandigheden.
+ Het ontwikkelen van landelijke strategieën voor de verdeling van
schaarste op het terrein van bewaken en beveiligen, (drink)water en
energie.
+ Op basis van de dreigingen die zijn geïdentificeerd met de Nationale
Risicobeoordeling zullen nationale crisisplannen worden opgesteld.
+ Een netcentrische (open en gemeenschappelijke) wijze van informatieuitwisseling tussen crisispartners op nationaal en regionaal niveau
wordt ingevoerd. De informatie wordt gedeeld door alle betrokken
partijen, zodat alle partijen op hetzelfde moment over dezelfde
informatie beschikken.
+ Het verder implementeren van de rol van Defensie als structurele
veiligheidspartner, onder andere door het uitwerken van de rol bij de
beveiliging van vitale objecten. Bezien wordt of andere onderdelen van
de krijgsmacht dan de KMar een rol kunnen spelen bij de handhaving
van de openbare orde in het geval van grootschalige crises.
+ Het herzien van de Wet tegemoetkoming schade bij rampen en
ongevallen, zodat de tegemoetkoming beter is toegesneden op de
mogelijke schade bij incidenten.
+ Het samen met de verzekeringsbranche uitwerken van de mogelijkheden om de private verzekerbaarheid van rampen en crises te vergroten.
+ Het actualiseren van de wetgeving inzake rampen en crises op
nationaal niveau, inclusief het waar nodig aanpassen van noodwetgeving.
Het programma Crisisbeheersing op nationaal niveau op orde heeft tot
doel de interdepartementale crisisbeheersing verder te verbeteren. Het
programma haakt aan op de beleidsprioriteit om rampenbestrijding en
crisisbeheersing op decentraal niveau in 2009 op orde te brengen. In de
convenanten met de veiligheidsregio’s worden daar afspraken over
gemaakt. De Inspectie OOV zal periodiek toetsen in hoeverre de organisatie van de crisisbeheersing en rampenbestrijding voldoet aan de basisvereisten en eind 2009 beoordelen of de doelstelling is bereikt.
Instrumenten zijn:
+ Het verder implementeren van de basisvereisten inzake de nationale
crisisbeheersing en het ontwerpen van een toetsingskader dienaangaande.

Persexemplaar

57

Beleidsartikelen

+ Het verbeteren van de aansturing en regie bij nationale crises,
bijvoorbeeld door duidelijke afspraken met de crisispartners op
nationaal en decentraal niveau, die belangrijke spelers zijn bij het
crisismanagement. Het kan gaan om waterschappen, het bedrijfsleven,
maar ook om rijksheren (vertegenwoordigers van verschillende
ministers, die in tijden van crises een rol kunnen spelen, bijvoorbeeld
directeuren van de Kamer van Koophandel).
+ Het verder professionaliseren van de crisisbesluitvormingsstructuur.
Interdepartementale crisisbesluitvorming vergt onder andere uniforme
procedures voor de informatie-uitwisseling (tijdigheid van informatie,
gelijksoortige formats) en heldere afspraken over de (ambtelijke)
voorbereiding van de besluitvorming. De verdere professionalisering
moet dit verder versterken.
Meetbare gegevens
Indicatoren

Waarde
2007

Streven
2008

Streven
2009

Streven
2010

Streven
2011

Regionaal beleidsplan. De veiligheidsregio heeft het beheersplan
rampenbestrijding omgevormd naar een meerjarig beleidsplan
veiligheid. (Meeteenheid: % regio’s)

20

80

100

100

100

Regionaal crisisplan. De regio beschikt over een actueel operationeel crisisplan ter vervanging van de gemeentelijke rampenplannen.
(Meeteenheid: % regio’s)

20

80

100

100

100

40

80

100

100

100

3 000

4 600

4 600

4 600

4 600

Basisvereisten crisismanagement. De regio heeft de basisvereisten
crisismanagement geïmplementeerd (Meeteenheid: % regio’s)
Bron: jaarverslag regio’s, CBS verzamelt en levert informatie
Civiel-militaire samenwerking Aantal militairen dat gegarandeerd
inzetbaar is bij civiele crisissituaties (ICMS) (Meeteenheid: aantal
manschappen)
Bron: Ministerie van Defensie

Operationele doelstelling 15.4
Een effectieve nationale crisisresponsorganisatie voor de aansturing van
de crisisbeheersing
Motivering

De minister van BZK draagt zorg voor een effectieve crisisrespons op het
nationale niveau en schept de noodzakelijke voorwaarden daarvoor.
Wanneer er een crisis plaatsvindt is de respons daarop goed georganiseerd. Meer specifiek is de minister van BZK in deze verantwoordelijk voor
het openbaar bestuur en de openbare orde en veiligheid. Dit brengt met
zich mee dat bijstandsprocedures goed worden afgehandeld, dat Defensie
bij rampen en crises kan worden ingezet, dat er een goede structurele
civiel-militaire samenwerking is en dat de coördinatie op het rijksniveau
op het terrein van informatievoorziening en crisiscommunicatie goed
geregeld is.
Om die diensten te kunnen leveren is een goede voorbereiding noodzakelijk. Daartoe worden oefeningen gehouden, wordt expertise verder
ontwikkeld en is planvorming en informatie-uitwisseling noodzakelijk. Er
wordt gestreefd naar verdere integratie van de verschillende onderdelen
van de crisisresponsorganisatie.

Persexemplaar

58

Beleidsartikelen

Instrumenten

+ Het faciliteren van de interdepartementale crisisbesluitvorming door
middel van het aanbieden van een crisisinformatiestructuur, inclusief
ICT- en logistieke dienstverlening. Het zorg dragen voor inhoudelijk en
bestuurlijk afgestemde adviezen aan het Ambtelijk Crisisoverleg, Het
Interdepartementaal Beleidsteam en het Ministerieel Beleidsteam. Het
maken van situatierapporten voor de minister van BZK of voor
meerdere ministers, indien zich crisissituaties of dreigende crisissituaties voordoen.
+ Het organiseren van interdepartementale opleidingen, trainingen en
oefeningen ten behoeve van de rijksoverheid.
+ Operationele afstemming over de inzet van de hulpdiensten, capaciteiten van Defensie en het beschikbaar stellen van rijksmiddelen en
expertise (inclusief Defensie).

Meetbare gegevens

De aansturing van de crisisbeheersing draagt bij aan een goed functionerende crisisbeheersingsorganisatie. Dit wordt in meerdere indicatoren
uitgedrukt die zijn opgenomen onder operationele doelstelling 15.3.
Operationele doelstelling 15.5
Het bieden van open en realistische informatie voor, tijdens en na crises

Motivering

Zeker in crisissituaties verwachten burgers van de overheid dat zij tijdig
en goed worden geïnformeerd. Dat vraagt om een overheid die voorbereid is, de beschikking heeft over de benodigde middelen en ook bereid is
snel en adequaat de burgers te informeren. Een proactieve houding naar
de burgers en de media is daarbij van wezenlijk belang. Het ontwikkelen
van gedegen crisiscommunicatieplannen, het systematisch oefenen zowel
op bestuurlijk als voorlichtingsniveau zijn voorwaardenscheppend voor
een effectievere crisiscommunicatie. Een gedegen risicocommunicatie
vormt een opmaat voor vertrouwenwekkende crisiscommunicatie.

Instrumenten

+ Het verzamelen van kennis en expertise op het terrein van crisis- en
risicocommunicatie voor het verhogen van de eigen deskundigheid.
De kennis beschikbaar stellen (via internet) aan andere overheden en
bedrijfsleven. Het ondersteunen van gemeenten en veiligheidsregio’s
bij het opstellen en uitvoeren van plannen voor risico- en crisiscommunicatie.
+ De «Denk Vooruit» campagne richt zich op de bewustwording van de
bevolking van de risico’s in de samenleving, hun eigen rol en
verantwoordelijkheid daarbij.
+ Cell Broadcast: In 2008 wordt Cell Broadcast Europees aanbesteed. Op
basis van deze aanbesteding zal een besluit worden genomen over de
eventuele uitrol van Cell Broadcast in 2009.

Meetbare gegevens
Indicatoren

Percentage van de bevolking, dat bekend is met
boodschap van de campagne «Denk Vooruit».
Bron: Bereik en effectonderzoek RVD

Basiswaarde
2006

Waarde
2007

Streven
2008

Streven
2009

Streven
2010

Streven
2011

48%

75%

90%

90%

90%

90%

Toelichting
De bevolking die hier gemeten wordt is het Nederlandse publiek van 13
jaar en ouder.

Persexemplaar

59

Beleidsartikelen

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

Beleidsdoorlichting

Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Beleidsplan crisisbeheersing

Ad 15

A: 2008
B: 2008

Persexemplaar

Vindplaats

60

Beleidsartikelen

3.6 Brandweer en GHOR (artikel 16)
Algemene doelstelling 16
Een goed georganiseerde hulpverlening die staat voor de veiligheid van
de burger.
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Veiligheid is niet meer alleen een kerntaak van de overheid maar wordt
ook steeds meer een samenwerking tussen overheid, burgers en
bedrijven. De overheid zal aan moeten geven hoe zij deze samenwerking
in veiligheid ziet en daarbij ook handelingsperspectieven voor partijen
schetsen.
Veiligheid is ook een basisvoorwaarde voor een samenleving waarin
mensen zich vertrouwd, vrij en verbonden voelen. De veiligheidsuitdagingen van de toekomst vergen een steeds grotere samenhang in aanpak en
operationele uitvoering van «veiligheid». Iedere Nederlander heeft daarbij
recht op een minimumniveau aan hulpverlening. De risico’s in ieders
leefomgeving en de mate waarin men is voorbereid op dergelijke risico’s
bepalen in hoge mate het werk van de politie, brandweer en andere
hulpverleners.
De brandweer, politie en geneeskundige hulpverlening (GHOR) moeten
het gevoel van veiligheid van de burgers en bedrijven versterken. Het
gemeentebestuur en het bestuur van de veiligheidsregio’s stellen de
voorwaarden vast waaronder dat gebeurt.
BZK helpt de gemeenten, regio’s en hulpverleners, gericht op het
verbeteren van het presterend vermogen van de partners in de veiligheidsketen. BZK doet dat vanuit de besturingsfilosofie «decentraal wat kan,
centraal wat moet» en ondersteunt door middel van geld, onderzoek etc.
Op de voortgang hiervan worden de besturen van de veiligheidsregio’s,
het regionaal college politie en het bestuur van brandweer en GHOR
aangesproken.
Verantwoordelijkheid
De minister van BZK heeft de verantwoordelijkheid om alle burgers een zo
gelijkwaardig mogelijk niveau van veiligheid te (helpen) bieden. De
minister van BZK stelt daartoe kaders en faciliteert. Daarbij stimuleert de
minister van BZK de zelfredzaamheid van burgers en bedrijven. De
minister van BZK ondersteunt, maar stuurt ook bijvoorbeeld door het
stellen van normen. De minister van BZK zet ontwikkelingen in gang en
geeft ook directe steun. De minister is verantwoordelijk voor:
+ het onder een regionale bestuurlijke aansturing (de veiligheidsregio)
brengen van de zorg voor fysieke veiligheid en samenhang te
waarborgen met de zorg voor sociale veiligheid;
+ het borgen van een kwalitatief hoogwaardige brandweerzorg en
GHOR;
+ het via wet- en regelgeving zorgen voor beleidsuitvoering en standaardisering/normering in de hulpverlening;
+ het borgen en ontwikkelen van kennis en expertise;
+ een zoveel mogelijk op risico’s gebaseerde verdelingssystematiek van
de rijksmiddelen ter gedeeltelijke financiering van de kosten (het
andere deel loopt via het Gemeentefonds);
+ zonodig aanvullende voorzieningen voor bijzonder optreden;
+ normering en standaardisering van de informatie- en communicatievoorziening;
+ internationale samenwerking op het terrein van de hulpverlening.

Persexemplaar

61

Beleidsartikelen

Externe factoren
Het behalen van deze doelstelling hangt af van:
Bestuurders die zorgdragen voor:
+ het welslagen van de totstandkoming van de veiligheidsregio’s;
+ het welslagen van de regionalisering van de brandweer;
+ het op termijn welslagen van de integratie van het regionaal veiligheidsbestuur en het bestuur van de politieregio;
+ het welslagen van de trajecten die zijn ingezet om de bekwaamheid
van het Brandweer- en GHOR-personeel te vergroten;
+ draagvlak voor het wetsvoorstel veiligheidsregio’s;
+ de ontwikkeling en inbedding van meer op prestaties en kwaliteit
gerichte bestuurlijke verhoudingen;
+ de mate van samenwerking tussen de betrokken overheden.
Brandweer-, GHOR- en politieorganisaties die:
+ bereid zijn tot medewerking en onderlinge samenwerking om te
komen tot krachtige veiligheidsregio’s;
+ inspelen op technologische ontwikkelingen op het gebied van
veiligheid.
Burgers en bedrijven die:
+ bereid zijn te adviseren/participeren op het terrein van brandveiligheid
en zelfredzaamheid.
Meetbare gegegevens
Kengetallen

Waarde
2003

Waarde
2004

Waarde
2005

Waarde
2006

Meldingen brand
Meldingen hulpverlening
Meldingen loos alarm
Opkomsttijd < 8 min
Doden bij brand
Gewonden bij brand
Reddingen bij brand
Vrijwillig operationeel personeel
Waarvan vrouwen
Beroeps operationeel personeel
Waarvan vrouwen
Niet operationeel personeel

53 900
36 300
56 200
35,2%
85
1 139
1 107
22 061
1 024
5 352
222
n.v.t.

43 100
40 200
58 600
33,9%
74
1 085
920
22 039
1 107
5 260
251
3 325

43 200
36 900
63 600
31,4%
67
1 013
567
21 960
1 140
5 413
238
3 301

49 700
40 000
68 800
29,6%
80
1 073
586
21 644
1 188
5 440
313
3 396

Bron: CBS brandweerstatistiek

Toelichting
+ Algemeen: de cijfers voor 2007 komen in november 2008 ter beschikking.
+ Niet operationeel personeel is personeel met een functie op het terrein
van pro-actie en/of preventie en personeel in een ondersteunende
functie.

Persexemplaar

62

Beleidsartikelen

Budgettaire gevolgen van beleid
16. Brandweer en GHOR
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

221 146

157 173

161 737

171 600

180 066

180 165

180 181

Uitgaven
16.1 apparaat

150 057
4 057

157 200
3 406

161 764
3 036

171 627
2 777

180 093
2 236

180 165
2 212

180 181
2 221

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht*

146 000

153 794

158 728
118 874

168 850
116 224

177 857
128 117

177 953
127 973

149 370
125 473

16.2 bestuurlijke organisatie
Waarvan juridisch verplicht*

113 760

119 916

124 421
92 502

134 750
115 173

144 665
127 973

144 665
127 973

144 665
125 473

16.3 taken
Waarvan juridisch verplicht*

6 132

5 165

5 207
3 011

5 206
0

4 705
0

4 705
0

4 705
0

16.4 kwaliteit
Waarvan juridisch verplicht*
Bijdrage baten-lastendienst LFR

26 108

28 713

15 600

15 600

29 100
23 361
16 100

28 894
1 051
16 600

28 487
204
17 100

28 583
0
17 600

28 590
0
18 100

89

250

250

250

250

250

0

Ontvangsten

* Enkel 2009 is juridisch verplicht; de jaren 2010 en verder zijn bestuurlijk gebonden.

Toelichting
Aan gemeenten wordt conform het Bijdragebesluit kosten opsporing en
ruiming conventionele explosieven Tweede Wereldoorlog 2006, het BKRE
(Staatsblad 2006, nr. 711) een bijdrage verstrekt in de kosten ter grootte
van ca. € 21 mln. Aan de partners in de rampenbestrijding (brandweer- en
GHOR-regio’s) wordt conform het Besluit doeluitkering bestrijding van
rampen en ongevallen, BDUR (Staatsblad 2001, nr. 113), een financiële
bijdrage verstekt in de kosten van de organisatie van de rampenbestrijding en hulpverlening ter grootte van ca € 65 mln.
Operationele doelstelling 16.2
Een goede operationele en bestuurlijke organisatie voor een slagvaardige,
regionale aanpak van rampen- en crisissituaties
Motivering

Voor een adequate voorbereiding op en aanpak van rampen- en crisissituaties op regionaal niveau zal het kabinet de totstandkoming van
veiligheidsregio’s voortzetten. Samenwerkingsverbanden van gemeenten
ten behoeve van de organisatie van brandweerzorg, geneeskundige
hulpverlening, rampenbestrijding en crisisbeheersing onder één regionale, bestuurlijke regie. Hiertoe is het wetsvoorstel veiligheidsregio’s bij
de Kamer ingediend. De streefdatum voor de invoering van de Wet is
1 juli 2009.
De basisvereisten waaraan de veiligheidsregio’s moeten voldoen worden
in het Besluit veiligheidregio’s wettelijk vastgelegd. Het zijn eisen die aan
de organisatie en prestaties van de veiligheidsregio’s worden gesteld. Een
goede informatievoorziening, ondersteund door een gezamenlijke
meldkamer op regionaal niveau, maakt daarvan ook deel uit. De eisen zijn
noodzakelijk om een minimumniveau van veiligheid voor alle burgers te
realiseren. Het Besluit zal tegelijkertijd met de Wet in werking treden.

Persexemplaar

63

Beleidsartikelen

Instrumenten

De minister van BZK wil het niveau van veiligheid in 2009 verder omhoog
brengen tot een meer verantwoord niveau. Om dit te bereiken wordt:
+ een wettelijk kader met AMvB’s voor het inrichten van veiligheidsregio’s opgesteld. De AMvB is in 2008 in concept gereed gemaakt en
zal met de wet van kracht worden;
+ een bijzondere positie in de organisatie van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing voor de GHOR bedacht. De positie van de GHOR ten
opzichte van de ketenpartners in de witte kolom (de medische
ketensamenwerking) wordt in de wet verstevigd;
+ de implementatie van de regelgeving, zoals vastgelegd in de Wet en
het Besluit veiligheidsregio gerealiseerd;
+ het proces van regionalisering van de brandweer gestimuleerd;
+ op grond van het Bijdragebesluit kosten opsporing en ruiming
conventionele explosieven Tweede Wereldoorlog aan gemeenten
bijdragen in de kosten voor opsporing en ruiming van explosieven
verstrekt ter grootte van ca. 21 mln. (hierop is reeds een korting
toegepast van € 5,0 mln. ter financiering van de CAO Politie 2008–2010
en een aanvullende subsidiekorting van € 0,2 mln). De Dienst
Regelingen van het ministerie van LNV voert het bijdragebesluit uit. De
toekomst van de regeling wordt onderzocht;
+ een nieuw verdeelsysteem voor het rijksaandeel in de bekostiging van
de veiligheidsregio’s, dat per 1 januari 2008 is ingevoerd, opgenomen
in de Brede Doeluitkering Veiligheidsregio’s op grond van het concept
Besluit veiligheidsregio’s. De actualiteit en effectiviteit van het
bekostigingsstelsel worden in samenhang met het aandeel van de
gemeenten, dat via het gemeentefonds loopt, gemonitord. Voor
gegevens hierover en voor meer informatie over producten en
prestaties van de veiligheidsregio’s zal in samenspraak met de regio’s
gezocht worden naar een goed systeem van informatieverzameling;
+ de functie van aanspreekpunt voor regio-aangelegenheden voor BZK
ingericht (front office voor en van het veld);
+ beleidsmatige ontwikkelingen gesignaleerd en wordt geadviseerd op
basis van de contacten met het veld (veiligheidsregio’s); in 2009 in
overleg met de regio’s zorgvuldig aandacht besteed aan de vorderingen met betrekking tot de gemaakte afspraken over kwaliteitsverbetering en regionalisering. Deze afspraken zijn vooruitlopend op
de wet- en regelgeving vastgelegd in convenanten. De afspraken zijn
opgenomen om te komen tot een geregionaliseerde brandweer en om
de rampenbestrijding eind 2009 op orde te hebben.

Meetbare gegevens

Brandweer en GHOR zijn lokaal georganiseerde, (via de gemeenten)
gefinancierde en bestuurde taken. BZK financiert op regionaal niveau
additioneel in beperkte mate. Van het eenzijdig formuleren van outputindicatoren door het Rijk kan daarom geen sprake zijn. Daarbij heeft het
terrein van de fysieke veiligheid een hoog abstractieniveau en het is
daarmee moeilijk SMART te formuleren.
Het wetsvoorstel Veiligheidsregio’s zal een nadere uitwerking hebben op
veel terreinen, waaruit basisvereisten, kwaliteitseisen en -normen kunnen
worden afgeleid. Op basis van het wetsvoorstel en de uitwerking in
algemene maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen worden
afspraken met de besturen van de veiligheidsregio’s voorbereid over
landelijke doelstellingen die kunnen leiden tot het benoemen van
kengetallen die vervolgens worden gemonitord.

Persexemplaar

64

Beleidsartikelen

Operationele doelstelling 16.3
Een goede operationele en bestuurlijke organisatie voor een slagvaardige
brandweer en GHOR op landelijk en bovenregionaal niveau.
Motivering

Risico’s en de bijbehorende zorgvraag zijn van invloed op de inzet van de
brandweer, de GHOR en geneeskundige organisaties. Voor de veiligheid
van de burgers is het van groot belang dat deze diensten optimaal en
efficiënt hun taken kunnen uitvoeren. De overheid kan dit echter niet
alleen. Naast andere hulpverleningsorganisaties moeten ook burgers en
bedrijven een steeds belangrijkere rol gaan vervullen in de totale
veiligheid(sketen) van ons land.
Voorkomen is beter dan genezen, dus wordt het steeds belangrijker om de
brandweer en de GHOR vroegtijdig als adviseurs vanuit de regio’s te
betrekken bij veiligheidsvraagstukken waar het gaat om gezondheid in
relatie tot aspecten van bijvoorbeeld Ruimtelijke Ordening, Infrastructuur,
Transport en Milieu. De rol van de Brandweer en GHOR hierbij is dat zij
adviseur zijn van het bevoegd gezag op het gebied van de vergunningverlening (proactie en preventie) De adviezen hebben zowel betrekking op
de kwaliteit en capaciteit van de hulpverlening als op de wijze waarop
risico’s beheersbaar gehouden kunnen worden.
Naast proactie- en preventietaken blijft de kern van de activiteiten van de
brandweer, de GHOR en geneeskundige diensten de repressieve inzet en
de preparatie daarop. Dit geldt zowel voor kleinschalige incidenten
(dagelijkse spoedeisende hulpverlening) tot en met rampen en crises
(grootschalige en multidisciplinaire inzet).
De nazorgfase (herstelfase) in de hulpverlening is eveneens belangrijk.
Dat geldt voor psychosociale nazorg wat betreft geneeskundige hulpverlening, maar ook voor herstelwerkzaamheden, terugkeer naar de oude
situatie en onderzoek en evaluatie van de inzet.

Instrumenten

Om de uiteindelijk gewenste versterking van de hulpverlening te bereiken
zal:
+ de in 2008 ingezette structurele regionale versterking van Kennemerland en de structurele interregionale versterking tussen Kennemerland
en Amsterdam-Amstelland in 2009 worden voortgezet op basis van de
door de regio’s opgestelde plannen. De voortgang wordt in 2009
gemonitord;
+ de realisatie van gebiedscongruentie van de GGD-regio’s met de
politie- en veiligheidsregio’s, op initiatief van het ministerie van VWS,
worden verkend;
+ worden gestreefd naar implementatie van het kwaliteitszorgmodel
voor zowel brandweer als GHOR waarbij voor deze sectoren wordt
aangesloten bij het INK model (Instituut Nederlandse Kwaliteit) resp.
de HKZ certificering (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de
Zorgsector);
+ in het Programma Modernisering Brandweer en GHOR een meerjarenbeleidsvisie worden ontwikkeld die door middel van haalbare en
concrete oplossingen en voorstellen bijdraagt aan de verder ontwikkeling van een toekomstvaste en robuuste organisatie van de brandweer
en GHOR in een multidisciplinaire context;
+ het bewustzijn wordt verhoogd ten aanzien van brandveiligheid bij
burgers, bedrijven en overheden onder andere door:
– het realiseren van een communicatiestrategie;
– het realiseren van een (lange termijn) visie op de brandveiligheid in
afstemming en overleg met externe partners;

Persexemplaar

65

Beleidsartikelen

– het inrichten van een kennisinfrastructuur;
– het inbrengen van brandveiligheid in opleidingen.
+ de versterking van de (aandacht voor) externe veiligheid. Externe
veiligheid, waarvoor VROM het coördinerend ministerie is, betreft het
beheersen van de risico’s voor de omgeving bij gebruik, opslag en
vervoer van gevaarlijke stoffen als vuurwerk, lpg en munitie over weg,
water en spoor en door buisleidingen. De versterking verloopt onder
meer via de inrichting van platforms voor inrichtingen, transportrisico’s en ondergrondse risico’s, die als aanspreekpunt voor de
verantwoordelijke sectordepartementen zullen optreden. Op termijn
kunnen deze platforms functioneren onder verantwoordelijkheid van
het Veiligheidsberaad;
+ de verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheid, bedrijven en
burgers worden heroverwogen. Bedrijven en burgers moeten meer
zelfredzaam worden. Het thema zelfredzaamheid wordt versterkt door
de ontwikkeling van een visie op zelfredzaamheid en het ontwikkelen
van een integraal beleidskader voor het thema waardoor mogelijkheden ontstaan tot het aanpassen van functie en taken van hulpverleningsorganisaties op zodanige wijze dat zij rekening houden met (zelf)redzame burgers tijdens een incident of crisis.
Meetbare gegevens

Zie toelichting bij meetbare gegevens onder operationele doelstelling
16.2.
Operationele doelstelling 16.4
Het zeker stellen van de kwaliteit van het personeel en het materieel
binnen de organisatie van de brandweer en de GHOR.

Motivering

Inzet van de brandweer en GHOR bij ongevallen, branden, rampen en
crises is een vitaal belang voor de Nederlandse samenleving. Landelijke,
uniforme (minimum)eisen aan de kwaliteit van personeel en materieel zijn
nodig om intergemeentelijke en interregionale bijstand mogelijk te maken
en om een basisniveau van hulpverlening voor iedere inwoner te kunnen
bieden. Het vaststellen van de (minimum)eisen geschiedt in overleg met
de hulpverleningssector en werkgevers. Tevens is het van belang dat de
kwaliteit wordt geborgd en dat de kennis op het gebied van de brandweer,
GHOR, rampenbestrijding en crisisbeheersing gemakkelijk toegankelijk is
voor de hulpverleningssector. Ten slotte is het van belang dat de
personeelsvoorziening ook in de toekomst geborgd is.

Instrumenten

Om de kwaliteit zeker te stellen wordt in 2009:
+ een lange-termijnvisie ontwikkeld op de kwaliteit van het personeel
van de veiligheidsregio’s (brandweer, GHOR en multidisciplinair). Deel
hiervan maakt uit de ontwikkeling van een visie op het (brandweer-)
onderwijs, waarbij een nauwere aansluiting met het reguliere
onderwijs wordt verkend;
+ beleid ontwikkeld over- en eisen gesteld aan de kwaliteit van het
personeel van de veiligheidsorganisaties. In 2009 zijn de (minimum-)
kwaliteitseisen geformuleerd voor het personeel van de brandweer,
GHOR én multidisciplinair personeel. Deze multidisciplinairiteit is
vereist vanwege de noodzaak om alle betrokken disciplines (politie,
brandweer en GHOR) gezamenlijk te laten oefenen. Op grond van het
Besluit personeel veiligheidsregio’s worden, per functie, kerntaken en
-competenties beschreven. De regio’s zijn er verantwoordelijk voor dat
het personeel in staat is de kerntaken uit te voeren met de vereiste
competenties door middel van opleiden, bijscholen en oefenen;
+ een kwaliteitsimpuls gegeven aan het opleiden, oefenen en trainen van

Persexemplaar

66

Beleidsartikelen

+

+

+

+

+
+

+

+

het personeel van de brandweer, GHOR én multidisciplinair personeel
door het programma CENS2 (Center of Excellence for National Safety
en Security). CENS2 is een landelijke multidisciplinaire infrastructuur
van het Nifv (Nederlands instituut fysieke veiligheid), de Politieacademie en de Nederlandse Defensieacademie voor kennis, opleiden en
oefenen;
een strategisch onderzoek gedaan naar de veranderde demografische
samenstelling van de Nederland in de toekomst. Op basis van de
uitkomsten van het onderzoek zullen samen met de hulpverleningssector strategieën worden ontwikkeld om de personeelsvoorziening
voor de brandweer ook in de toekomst te borgen. Hierbij zal ook een
meer diverse samenstelling van het personeelsbestand worden
betrokken en zal bij de brandweer specifieke aandacht worden
geschonken aan vrijwilligheid;
de overdracht van de verantwoordelijkheid inzake het rampbestrijdings-materieel van het Rijk naar de besturen van de veiligheidsregio’s
ingezet. Dit heeft gevolgen voor de huidige beheerder, het agentschap
Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding (LFR);
vanuit een visie op het materieel, in samenwerking met de veiligheidsregio’s, beleid ten aanzien van CBRN (Chemisch, biologisch, radiologisch en nucleair) en NPK (Nationaal Plan Kernongevallen) opgepakt
en uitgevoerd en materieel aangepast qua aantallen en samenstelling
op basis van de visie grootschalig optreden brandweer en GHOR;
om de verdediging tegen catastrofaal terrorisme te verstevigen bleek
een inhaalslag noodzakelijk. In 2008 is gestart met het treffen van
preventieve maatregelen ter fysieke beveiliging tegen CBRN-aanvallen
in publieke onderzoeksinstellingen (laboratoria, ziekenhuizen en
universiteiten). In 2009 wordt dit project voortgezet;
de modernisering van het Nbbe (Nederlands bureau voor brandweerexamens) vorm gegeven;
de verantwoordelijkheid van de ontwikkeling, verspreiding en beheer
van kennis (documentenbeheer) overgedragen aan het Veiligheidsberaad. De uitvoering van kennisontwikkeling en- verspreiding kan
door het Nifv worden uitgevoerd. In het kader van de vernieuwing
rijksdienst is echter ook voor het Nifv een personele taakstelling van
10% opgelegd. In overleg met het Nifv zal bekeken worden hoe de
personele taakstelling wordt ingevuld; daarbij rekening houdend met
de bijdrage van het Nifv op het terrein van fysieke veiligheid;
door middel van het Nationaal Informatie Beleidsplan, zoals door de
NVBR (Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding) in 2008 opgesteld, het management van de brandweer
kaders gegeven waarbinnen de brandweer haar regionale informatievoorziening moet ontwikkelen en een gedegen informatiebeleid voor
de toekomst kan opzetten. Het plan biedt, met door het Veiligheidsberaad vastgestelde hoofdlijnen, een basis voor de ontwikkeling van
een landelijke vraagarticulatie van de brandweer. De vraagorganisatie,
conform de uitkomsten van de ASE bijeenkomst maart 2008 (Accelerated Solutions Environment), moet de verdere uitwerking van de
projecten uit het landelijk informatiebeleidsplan organiseren. Het
thema «Ondersteuning van de voorbereidingen op het aansluiten op
de basisregistraties» is een inhoudelijk thema dat hierbinnen prioriteit
krijgt;
door de GHOR Nederland het volledig gedigitaliseerde ambulancebijstandsplan geimplementeerd en wordt het Slachtoffervolgsysteem
na de pilotfase gereed gemaakt voor nationale uitrol.

Persexemplaar

67

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens

Zie toelichting bij meetbare gegevens onder operationele doelstelling
16.2.
Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid
Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Vindplaats

Beleidsdoorlichting

Brandweer en GHOR

AD

A: 2010
B: 2010

Brief aan Tweede Kamer

Overig evaluatieonderzoek

Totstandkoming van de veiligheidsregio’s

16.2

A; 2008
B: 2008

Brief aan Tweede Kamer

Persexemplaar

68

Beleidsartikelen

Bestuur en democratie
3.7 Grondwet en democratie (artikel 1)
Algemene doelstelling 1
Een samenleving waarin de grondrechten van de burgers, zoals vrijwaring
van discriminatie, de uitoefening van de vrijheid van meningsuiting, de
privacy en de godsdienstvrijheid zijn verzekerd en het vertrouwen in en de
deelname aan een goed functionerende democratische rechtsstaat
toenemen.
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Het kabinet hecht grote waarde aan een duurzame samenleving waarin
mensen zich onderling verbonden voelen en vertrouwen hebben in elkaar
en in een dienende overheid. Een levende democratie is daarbij onmisbaar. BZK stelt daarbij de Grondwet als een samenbindend document
centraal, naast het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en
internationale en Europese verdragen. Het kabinet streeft daarom naar
verantwoordelijk burgerschap, waarbij de vertegenwoordigende
democratie leeft bij de burgers en waar de Grondwet gekend en begrepen
wordt.
Een actueel constitutioneel bestel is onmisbaar voor de duurzame
ontwikkeling van onze samenleving. Onze huidige pluriforme samenleving maakt de vraag actueel hoe de Grondwet meer als samenbindend
document kan functioneren. Het beleven en uitdragen van de basiswaarden van de democratische rechtsstaat vragen daarom voortdurend
de aandacht. De klassieke en sociale grondrechten en de manier waarop
de democratie gestalte krijgt in de staatsinstellingen, de organisatie, de
inrichting en het functioneren van bestuursorganen evenals de invloed
van de burger op de overheidsorganisatie verdienen het om brede
bekendheid te hebben, zowel bij burgers als bij degenen die in en rondom
het politieke bestel werkzaam zijn. Vertrouwen tussen de burger en de
overheid is essentieel. Het uitgangspunt is daarom herstel van vertrouwen
waar dat ontbreekt, zodat burger en de overheid dichter bij elkaar worden
gebracht. Voldoende kennis en begrip vormen een belangrijke voorwaarde voor dit vertrouwen.
Verantwoordelijkheid
De minister en staatssecretaris zijn elk op hun eigen terrein verantwoordelijk voor:
+ het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden;
+ de Grondwet en daarmee samenhangende beleid en wetgeving;
+ de inrichting van het staatsbestel;
+ grondwettelijke aspecten van internationale en Europese verdragen;
+ deugdelijke BZK wetgeving.
Externe factoren
Het behalen van de beleidsdoelstelling hangt af van een aantal factoren.
De minister en staatssecretaris kunnen het goed functioneren van de
democratische rechtsstaat en het constitutioneel bestel bevorderen door
op nationaal niveau kennis van en de discussie over constitutionele
ontwikkelingen te bevorderen en daar burgers actief bij te betrekken.
Daarnaast is iedere burger zelf verantwoordelijk voor zijn bijdrage aan het
functioneren van de democratische rechtsstaat. Betrokkenheid van
burgers kan immers niet worden afgedwongen door de overheid, maar
wel gestimuleerd.

Persexemplaar

69

Beleidsartikelen

Meetbare gegegevens
Er zijn tal van rapporten waarin informatie is terug te vinden over
aspecten van het functioneren van onze democratische rechtsstaat,
bijvoorbeeld de Staat van het Bestuur (www.staatvanh etbestuur.nl),
waarvan in het najaar van 2008 een nieuwe versie is uitgekomen en de
Staat van onze democratie uit 2006 (www.minbzk.nl). Eén duidelijke
meetbare indicator voor het functioneren van de democratische rechtsstaat is er echter niet.
Uit het Nationaal Vrijheidsonderzoek 2008 blijkt wel dat burgers de
vrijheid van meningsuiting als het belangrijkste grondrecht zien. Ook in de
afweging met godsdienstvrijheid of het verbod op discriminatie kiest men
in meerderheid voor de vrije meningsuiting. Er worden zorgen geuit over
het feit dat Nederlanders elkaars mening niet respecteren. In het onderzoek werd de volgende vraag voorgelegd:
Heeft u het gevoel dat u in Nederland kunt uitkomen voor uw meningen,
overtuigingen en gevoelens? (N=967)
Kengetallen
Kengetallen
Percentage van de bevolking dat
Altijd:
Meestal:
soms wel/niet:
meestal niet:
of nooit:
het gevoel heeft voor de eigen mening meningen,
overtuigingen en gevoelens uit te kunnen komen

Waarde 2007

Waarde 2008

%

%

7
57
30
5
1

10
53
31
6
1

Bron: Nationaal Vrijheidsonderzoek 2008

Toelichting
Van de ondervraagden heeft 64% het gevoel dat zij altijd of meestal wel
voor hun meningen, overtuigingen en gevoelens uit kunnen komen.
Anderzijds zegt 35% soms niet of meestal niet voor meningen, overtuigingen en gevoelens uit te kunnen komen en zegt 1% dit nooit te kunnen. Dit
is vrijwel exact hetzelfde beeld als gevonden in het Nationaal Vrijheidsonderzoek 2007. Hoger opgeleiden vinden vaker dat zij altijd of meestal
voor hun mening kunnen uitkomen dan lager opgeleiden.

Persexemplaar

70

Beleidsartikelen

Budgettaire gevolgen van beleid
1. Grondwet en democratie
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

14 410

13 158

12 282

12 561

12 301

8 958

9 463

Uitgaven
1.1 apparaat

13 790
4 603

13 158
4 974

12 282
4 353

12 561
3 996

12 301
3 656

8 958
3 450

9 463
3 455

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

9 187

8 184

7 929
6 290

8 565
6 630

8 645
6 730

5 508
3 282

6 008
3 754

1.2 programma
Waarvan juridisch verplicht

8 071

5 742

5 887
4 381

6 573
4 769

6 653
4 869

3 716
1 593

4 016
1 893

1.3 kiesraad
Waarvan juridisch verplicht

1 116

2 442

2 042
1 909

1 992
1 861

1 992
1 861

1 792
1 689

1 992
1 861

277

300

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Operationele doelstelling 1.2
Het zorgen voor een actueel constitutioneel bestel en daarmee samenhangende wetgeving en het verbeteren van de politieke participatie.
Motivering

Het vergroten van het vertrouwen in en de betrokkenheid bij onze
democratische instituties en procedures is van belang. Daarom moeten
democratie en rechtsstaat goed worden onderhouden. Dit onderhoud
geldt zowel voor het functioneren van de democratische instituties en de
kwaliteit van wetgeving als voor de constitutionele basis waar de
Nederlandse staat op rust, zoals onder meer verankerd in de Grondwet.
Burgers moeten zich erin blijven herkennen en zich verzekerd weten in de
bescherming van hun grondrechten. Het kabinet acht daarom het
actualiseren en herijken van het constitutioneel bestel noodzakelijk. Het
kabinet kiest er tevens voor accenten te leggen op het versterken van de
vertegenwoordigende democratie, burgerparticipatie en verantwoordelijk
burgerschap. BZK onderneemt in dit verband diverse activiteiten, die
hieronder in een aantal aandachtsgebieden zijn geclusterd.

Instrumenten

+ Versterking Grondwet
Het kabinet kiest voor een versterking van de Grondwet. Dat kan op
verschillende manieren. In de eerste plaats door de Grondwet zelf
inhoudelijk te versterken. Daarvoor wordt in 2008 een staatscommissie
geïnstalleerd die eind 2009 een advies uitbrengt over mogelijke
aanpassingen van de inhoud van de Grondwet. Dat betreft in ieder
geval de vraag naar de wenselijkheid van een preambule en een
hoofdstuk algemene bepalingen, de toegankelijkheid van de Grondwet, en het toevoegen van enkele grondrechten (recht op leven, recht
op eerlijk proces) die nu nog niet in de Grondwet staan. Daarnaast
komt de vraag aan de orde naar een institutionele versterking van de
Grondwet. Daarna zal het kabinet zijn standpunt bepalen over het
advies en zo nodig met wetgeving voor een eerste lezing komen.
In de tweede plaats kan de Grondwet worden versterkt door in de
samenleving en bij politiek en bestuur een proces van bewustwording
(meer kennis van en begrip voor) de Grondwet en het constitutioneel
bestel in bredere zin op gang te brengen. Onderzoek in 2008 wees

Persexemplaar

71

Beleidsartikelen

+

+

+

+

+

immers uit dat veel mensen het belang van de Grondwet inzagen,
maar geen idee hadden van de inhoud.
Nederlands in de grondwet
Het kabinet bereidt een voorstel voor herziening van de grondwet voor
waarin de positie van de Nederlandse taal wordt geregeld.
Verkiezingsproces
De doelstelling is het verkiezingsproces zo in te richten dat voldaan
wordt aan de waarborgen die door de Adviescommissie inrichting
verkiezingsproces zijn benoemd en die door het kabinet zijn overgenomen. Hiertoe wordt een wet op het verkiezingsproces gemaakt. De
planning is erop gericht het wetsvoorstel begin 2009 in te dienen bij
het parlement. Bij de verkiezing van de leden van het Europees
parlement in juni 2009 wordt geëxperimenteerd met het stemmen in
een willekeurig stemlokaal binnen de eigen gemeente. Bij de verkiezing van de leden van het Europees parlement wordt in alle gemeenten in Nederland met papieren stembiljetten gestemd. De kiezers die
vanuit het buitenland mogen stemmen voor de leden van het
Europees parlement zullen per brief stemmen.
Handvest verantwoordelijk burgerschap
Het is de bedoeling dat in dit Handvest een uitwerking wordt gegegeven aan de belangrijkste democratische waarden en beginselen, een
en ander toe te spitsen op de verantwoordelijkheden van individuele
burgers en maatschappelijke instellingen. Aldus dient het Handvest bij
te dragen aan een versterking van het democratisch burgerschap en de
sociale samenhang in onze samenleving. Het Handvest dient breed
gedragen te zijn, omdat het iedere burger moet aanspreken, ongeacht
levensbeschouwing of culturele achtergrond. Het kabinet hecht
daarom aan een zorgvuldige procedure voor de totstandkoming van
het Handvest. Er heeft inmiddels een vooronderzoek plaatsgevonden.
Een concrete aanpak zal worden vastgesteld.
Nationaal mensenrechteninstituut/mensenrechteneducatie
In 2005 adviseerde een consortium van het College bescherming
persoonsgegevens (Cbp), de Commissie gelijke behandeling (Cgb), de
Nationale ombudsman en het Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten (SIM) tot oprichting van een Nationaal mensenrechteninstituut
(NIRM) in Nederland. In vervolg daarop heeft BZK een onderzoek
gefaciliteerd naar de concrete uitwerking, waarvan de minister van
BZK het resultaat in 2007 in ontvangst heeft genomen. De minister van
BZK ontving in november 2007 tevens een nader voorstel van het
Consortium tot realisatie van het NIRM bij de Nationale Ombudsman
op basis van een twinning/shared-services-model. Het kabinet heeft
positief op dit voorstel besloten. Nadere uitwerking wordt thans onder
interdepartementale coördinatie, in samenwerking met de Consortiumpartners, voorbereid.
Huis voor democratie en rechtsstaat
Het kabinet heeft besloten dit Huis op te richten. Er wordt in 2008 een
plan van aanpak opgesteld en een uitgewerkt voorstel voor de
uitvoeringsorganisatie aan de Tweede Kamer voorgelegd. Intussen
worden inhoudelijke activiteiten voorbereid en wordt voorzien in
voorlopige huisvesting voor de komende jaren, in samenwerking met
het gemeentebestuur van Den Haag. Met dit Huis wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het versterken van de kennis over en begrip
(en draagvlak) voor de kernwaarden van onze democratische rechtsstaat. Het Huis levert daarmee ook een bijdrage aan het bevorderen
van actief burgerschap en burgerparticipatie. In 2009 zullen de
bestaande educatieve activiteiten op dit terrein zijn opgeschaald en

Persexemplaar

72

Beleidsartikelen

onder de vlag van het Huis voor democratie en rechtsstaat worden
aangeboden aan schoolklassen van o.a. het voortgezet onderwijs en
beroepsonderwijs.
+ Bevorderen burgerparticipatie
In de visie van het kabinet dient burgerparticipatie in de publieke zaak
plaats te vinden binnen het kader van de vertegenwoordigende
democratie. Initiatieven van onderop in dat kader worden in beginsel
positief beantwoord en waar mogelijk gefaciliteerd en gestimuleerd. In
dat verband verdienen de volgende activiteiten vermelding:
– het programma «omgaan met maatschappelijke initiatieven»;
– de proeftuinen burgerparticipatie, met subsidie van BZK en VNG
uitgevoerd door het Actieprogramma Lokaal Bestuur;
– het netwerk voor initiatievenmakelaars bij lokale overheden;
– de leerkring, handreiking en toolkit burgerinitiatieven, met subsidie
van BZK uitgevoerd door het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP).
Daarnaast wordt door middel van het Rijksnetwerk burgerparticipatie
gewerkt aan de kennisverspreiding tussen departementen, hetgeen
gestalte krijgt in een aantal concrete activiteiten (netwerkbijeenkomsten, interdepartementale site, nieuwsbrief).
+ Regelgeving Nederlandse Antillen met betrekking tot Bonaire, Sint
Eustatius en Saba
De eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES) zullen als openbaar
lichaam onderdeel van het Nederlandse staatsbestel worden. BZK
dient in 2009 een pakket aan wetsvoorstellen in bij de Tweede Kamer.
Hiermee wordt de overgang vorm gegeven. Belangrijke onderdelen
van dit pakket zijn de Wet openbare lichamen BES en de Wet financiële
verhoudingen BES. Eerstgenoemde wet regelt de bestuurlijke
hoofdinrichting en de bevoegdheid van de besturen van de openbare
lichamen, terwijl laatstgenoemde onder meer de financiële verhouding
van de openbare lichamen tot het Rijk regelt. De Kieswet zal gewijzigd
worden om het kiesrecht voor de Tweede en Eerste Kamer, het
Europees Parlement en de eilandsraden te regelen. Ook zal er een
Invoeringswet BES komen waarin regels worden gesteld over het
toepasselijke recht en het algemene overgangsrecht. Uitgangspunt van
deze wet is dat het Nederlands-Antilliaanse recht van toepassing blijft
op de BES. In een Rijksbrede aanpassingswet worden alle wijzigingen
van de bestaande regelgeving opgenomen. BZK voert hierbij de
coördinatie.
+ Kwaliteit van de rijksdienstverlening
De versterking van de privaatrechtelijke en de publiekrechtelijke rol
van de rijksdienst wordt ook dit begrotingsjaar voortgezet. De
Interdepartementale Werkgroep Contracten (IWC) buigt zich na de
voltooiing van de Algemene Rijksinkoopvoorwaarden 2008 (ARIV) en
de Algemene Rijksvoorwaarden voor het verstrekken van opdrachten
tot het verrichten van diensten 2008 (ARVODI) over de herziening van
de Algemene rijksvoorwaarden bij ICT- overeenkomsten.
Bij de publiekrechtelijke rol trekt BZK in 2009 het interdepartementale
project tot verbetering van de klachtprocedures bij de rijksoverheid.
Het verbeteren van de afhandeling van klachten en deze te benutten
voor de verbetering van het optreden of het beleid van de overheid
vormt een belangrijk onderdeel daarvan. Door middel van het in kaart
brengen van de «best practices» zal een menukaart worden samengesteld, vergelijkbaar met de menukaart bezwaarschriften.

Persexemplaar

73

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens

Voor deze operationele doelstelling zijn voor 2009 geen specifieke
indicatoren en kengetallen voorhanden. Bij de algemene doelstelling
worden twee rapporten aangegeven die informatie bieden met betrekking
tot deze operationele doelstelling
Operationele doelstelling 1.3
Een zodanige toerusting van de Kiesraad dat een goede organisatie en
begeleiding van het verkiezingsproces en een kwalitatief hoogwaardige
advisering over het kiesrecht en de verkiezingen zijn gewaarborgd.

Motivering

De Kiesraad fungeert als centraal stembureau voor de verkiezingen van de
Tweede en de Eerste Kamer en het Europese Parlement en biedt daarnaast gemeenten, provincies, politieke partijen en burgers ondersteuning
bij de verkiezingen voor algemeen vertegenwoordigende organen. Deze
ondersteuning geschiedt vooral in de vorm van het verstrekken van
informatie. Daarnaast is de Kiesraad adviesorgaan op het terrein van
verkiezingen en kiesrecht.

Instrumenten

De Kiesraad voert in 2009 zijn adviestaak uit en brengt de nodige adviezen
uit. In juni 2009 vinden de Europese Parlementsverkiezingen plaats,
waarbij de Kiesraad als centraal stembureau zal fungeren. De wijze
waarop de Kiesraad zijn taken uitoefent, is gelet op zijn onafhankelijkheid
ter beoordeling aan de Kiesraad zelf, vanzelfsprekend binnen de wettelijke
kaders die daarvoor zijn gesteld.

Meetbare gegevens

De werking en doelstelling van het secretariaat van de Kiesraad laat zich
niet in meetbare gegevens of kengetallen uitdrukken.
Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

Overig evaluatieonderzoek

Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

evaluatie algemene wet bestuursrecht

OD 1.2

A: 2007
B: 2008

Persexemplaar

Vindplaats

74

Beleidsartikelen

3.8 Functioneren Openbaar Bestuur (artikel 6)
Algemene doelstelling 6
Een democratisch, doeltreffend en doelmatig openbaar bestuur met
optimale interbestuurlijke verhoudingen
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Eén van de beleidsprioriteiten van BZK in deze kabinetsperiode is het
herstel van de interbestuurlijke verhoudingen. De met de gemeenten en
provincies gesloten bestuursakkoorden en het advies van de Interbestuurlijke taakgroep gemeenten is daar een goede aanzet voor gegeven, maar
we zijn er nog niet. Het komt nu aan op de uitvoering van de bestuursakkoorden en het uitvoeren van de kabinetsreactie op het advies van de
Interbestuurlijke taakgroep gemeenten, dat dit najaar verschijnt. Voor de
samenleving is daarnaast een slagvaardig openbaar bestuur van groot
belang. Voorwaarden daarvoor zijn een duidelijke taakverdeling tussen
Rijk, provincies en gemeenten en goede onderlinge verhoudingen. In
goed overleg met de VNG en het IPO beheert en vernieuwt BZK in dat
kader de bestuurlijke en financiële randvoorwaarden voor het openbaar
bestuur en de interbestuurlijke verhoudingen. BZK richt zich daarbij op de
decentrale overheden, de verhouding tussen het Rijk en de decentrale
overheden en de verhouding tussen de Europese Unie, het Rijk en de
decentrale overheden. Voor een democratische samenleving is ook een
goed functionerend politiek systeem essentieel. BZK draagt in dit kader
zorg voor de subsidiëring van politieke partijen en de rechtspositie van
politieke ambtsdragers.
Verantwoordelijkheid
+ De bewindspersonen van BZK zijn verantwoordelijk voor het bevorderen van een goed functioneren van het openbaar bestuur en van de
interbestuurlijke samenwerking.
+ De staatssecretaris is daarbinnen verantwoordelijk voor het beleid en
de wetgeving aangaande de inrichting en werking van provincies en
gemeenten en de financiële verhoudingen.
Externe factoren
Het behalen van de hierboven omschreven algemene doelstelling hangt af
van een goede samenwerking met andere betrokken bewindspersonen,
gemeenten, provincies, waterschappen en hun koepelorganisaties (VNG,
IPO, Unie van Waterschappen). Leidraad daarbij zijn de spelregels uit de
Code Interbestuurlijke Verhoudingen en de bestuursakkoorden.
Meetbare gegegevens
Door het grote aantal activiteiten en instrumenten in dit beleidsartikel en
de vaak beperkte (directe) stuurbaarheid hierop door BZK (in verband met
de samenwerking met andere partijen), is het lastig om (overkoepelende)
meetbare gegevens op te nemen. Wel is na de eerste editie in 2006 in het
najaar van 2008 de tweede editie van de tweejaarlijkse trendnota «Staat
van het binnenlands bestuur» uitgebracht. Deze trendnota bevat een grote
hoeveelheid informatie op het gebied van het binnenlands bestuur,
waaronder diverse kengetallen. Deze nota is te vinden op: http://
www.staatvanhetbestuur.nl.

Persexemplaar

75

Beleidsartikelen

Budgettaire gevolgen van beleid
6. Functioneren Openbaar Bestuur
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

39 517

45 442

42 401

36 042

70 760

39 861

40 279

Uitgaven
6.1 apparaat

40 858
9 622

45 218
10 371

42 177
10 046

40 549
9 662

39 967
8 886

39 861
8 877

40 279
8 880

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

31 236

34 847

32 131
28 651

30 887
28 044

31 081
26 888

30 984
26 238

31 399
26 088

6.2 inrichting en werking openbaar bestuur
Waarvan juridisch verplicht

6 197

8 957

6 516
3 456

5 875
3 453

6 277
2 653

6 630
2 453

7 045
2 453

8 972

10 073

10 133
9 713

10 134
9 713

10 132
9 563

9 682
9 113

9 682
8 963

6.4 faciliteren politieke partijen
Waarvan juridisch verplicht

16 067

15 817

15 482
15 482

14 878
14 878

14 672
14 672

14 672
14 672

14 672
14 672

Ontvangsten

1 674

1 555

193 777

193 777

193 777

22 477

22 477

6.3 rechtspositie en arbeidsvoorwaardenbeleid
politieke ambtsdragers
Waarvan juridisch verplicht

Toelichting
In de tabel budgettaire gevolgen van beleid is in artikel 6.2 een bedrag
opgenomen van € 2 479 850 aan subsidieverplichtingen voor de
Oorlogsgravenstichting (OGS). Deze begrotingsvermelding vormt de
wettelijke grondslag voor de subsidie aan de OGS.
Als gevolg van het met de provincies gesloten bestuursakkoord wordt de
eerdere uitname uit het Provinciefonds in de jaren 2009–2011 (€ 200 mln
per jaar) ongedaan gemaakt. De provincies leveren op een andere wijze
bij aan verlichting van de rijksbegroting voor hetzelfde bedrag:
+ de acht niet-Randstadprovincies dragen € 130 mln per jaar (2009–
2011) bij door betaling aan het ministerie van BZK. Om die reden
wordt de ontvangstenbegroting met dit bedrag verhoogd;
+ de vier Randstadprovincies dragen bij door het overnemen van een
aantal rijksprojecten van het programma Randstad Urgent met een
totaalbedrag van € 70 mln per jaar (2009–2011). Dit zal budgettair
worden verwerkt op de begrotingen van de desbetreffende vakdepartementen. Omdat de besluitvorming over een aantal projecten
uit de Nota Ruimte (zoals de Hollandse Waterlinie en Haarlemmermeer) niet is afgerond, worden deze bijdragen van de Randstadprovincies voorlopig geraamd op de ontvangstenbegroting van BZK.
Na afronding van de besluitvorming over deze projecten worden de
budgettaire gevolgen alsnog verwerkt op de begroting van LNV, onder
gelijktijdige correctie van de ontvangstenbegroting van BZK. Dit wordt
voorzien bij eerste suppletoire begroting 2009.

Persexemplaar

76

Beleidsartikelen

Operationele doelstelling 6.2
De bestuurskracht van decentrale overheden vergroten en de onderlinge
verhoudingen tussen bestuurslagen verbeteren.
Motivering

Voor de burger moet duidelijk zijn welke bestuurslaag waarvoor verantwoordelijk is. Een transparant en slagvaardig openbaar bestuur veronderstelt een duidelijke kaderstelling door middel van wetgeving en andere
beleidsinstrumenten. Het gaat hierbij in de kern om het tot uitdrukking
brengen van heldere bestuurlijke verantwoordelijkheden en daarbij
passende financiële verhoudingen. BZK draagt bij aan een slagvaardig
openbaar bestuur door te zorgen voor een voor alle bestuurslagen
werkbare kaderstelling en verantwoordelijkheidsverdeling. Daarbij zal de
komende jaren extra nadruk worden gelegd op de bestuurskracht van
gemeenten. Centraal hierbij staat hoe BZK eraan kan bijdragen dat
gemeenten en provincies zo goed mogelijk hun takenpakket kunnen
uitvoeren.
Ook zorgt BZK ervoor dat de algemene middelen voor gemeenten en
provincies op een rechtvaardige manier via het Gemeente- en Provinciefonds worden verdeeld. Voor het goed functioneren van het openbaar
bestuur is het van groot belang dat er goede onderlinge verhoudingen
tussen de verschillende bestuurslagen zijn. BZK wil deze onderlinge
verhoudingen verbeteren, waarbij het de komende jaren vooral van
belang is de afspraken uit het Bestuursakkoord Rijk-gemeenten uit 2007
het bestuursakkoord Rijk-provincies uit 2008 uit te voeren. Het Nederlands
openbaar bestuur wordt bovendien steeds meer beïnvloed door het beleid
van de Europese Unie. Wie zich een oordeel wil vormen over de kwaliteit
van het Nederlands openbaar bestuur, kan niet om Europa heen, zo stelt
de Raad van State. Het Nederlands openbaar bestuur is met de EU
verknoopt. Dat vereist informatie over en kennis van het functioneren van
de EU, haar regels en beleid. BZK ondersteunt decentrale overheden bij
de naleving van Europese regelgeving en zet zich in om ongewenste
effecten van Europese regelgeving te voorkomen.

Instrumenten

Interbestuurlijke verhoudingen
+ Decentralisatie/uitwerking bestuursakkoorden VNG-IPO
In 2007 is een bestuursakkoord tussen Rijk en gemeenten gesloten,
waarin onder meer een Taakgroep is aangekondigd. Deze Taakgroep
heeft in de zomer van 2008 haar rapport opgeleverd. Tevens is in 2008
een bestuursakkoord met provincies gesloten. In het najaar van 2008
zal er een kabinetsstandpunt op het rapport van de Taakgroep komen
en wordt er een begin gemaakt met de uitvoering van het bestuursakkoord met provincies. In 2009 wordt hier verder aan gewerkt.
Daarnaast wordt doorgewerkt aan de uitvoering van het bestuursakkoord met gemeenten uit 2007, zoals ondermeer blijkt uit de
vermindering van het aantal specifieke uitkeringen waarop hieronder
wordt ingegaan.
+ Administratieve lasten interbestuurlijk
Tijdens deze kabinetsperiode moeten de interbestuurlijke administratieve lasten dalen met 25%. Voor het ontstaan van interbestuurlijke
administratieve lasten kunnen verschillende bronnen worden
aangewezen: de financiële stromen tussen Rijk en medeoverheden, in
het bijzonder de specifieke uitkeringen, interbestuurlijk toezicht,
beleidsmonitors vanuit het Rijk en overige bronnen. Om de overbodige
lasten uit deze bronnen in kaart te brengen wordt in 2008 een
nulmeting uitgevoerd. De uitkomsten van de nulmeting zullen
inzichtelijk maken of een extra inspanning in deze kabinetsperiode
nodig is om de 25% te halen. De bestaande inspanning bestaat onder

Persexemplaar

77

Beleidsartikelen

meer uit het toetsen bij de vaststelling van nieuw Rijksbeleid en
regelgeving van het Rijk op het ontstaan van onnodige interbestuurlijke administratieve lasten. BZK blijft verder werken aan het
waar mogelijk verminderen van (de lasten rond) specifieke uitkeringen
en monitors. Zo zal het aantal specifieke uitkeringen worden teruggebracht tot 45 in 2011. Naar de monitors is in 2008 onderzoek gedaan.
Als dat onderzoek aanleiding geeft monitors aan te passen, zullen in
2009 acties ondernomen worden. Over interbestuurlijk toezicht wordt
de inzet hieronder nog beschreven.
+ Randstad Urgent (RU)
BZK zal de minister van V&W, die coördinerend bewindspersoon is
voor RU, ondersteunen bij de verdere vormgeving van de bestuurlijke
inrichting van het RU. Binnen RU wordt gewerkt met verantwoordelijke
bestuurlijke duo’s per RU-project: een bestuurlijke trekker van
Rijkszijde en een bestuurlijke trekker uit de regio. Zij zijn gezamenlijk
verantwoordelijk voor de voortgang van het project. Deze werkwijze
van verantwoordelijke bestuurlijke duo’s is gericht op het verminderen
van bestuurlijke drukte, slagvaardiger opereren, heldere besluitvorming en afrekenbaarheid.
+ Specifieke uitkeringen/single information single audit (sisa)
Het beleid ter vergroting van de gemeentelijke beleidsvrijheid en ter
vermindering van de administratieve lasten zal worden voortgezet.
Afgeleide doelen zijn de vermindering van het aantal specifieke
uitkeringen, verantwoording volgens het principe single information
en single audit en de uniformering en vermindering van voorwaarden
en informatie-eisen. Een aanpassing van de Financiële verhoudingswet, met ingang van 2009, zal deze doelen ondersteunen. De nieuwe
wet geeft een wettelijke verankering aan single information en single
audit, regelt de wijze van verantwoording tussen medeoverheden en
introduceert nieuwe instrumenten als de decentralisatie-uitkering en
de verzameluitkering. De decentralisatie-uitkering, onderdeel van het
Gemeentefonds, maakt een afwijkende verdeling van de bestaande
verdeelsleutel mogelijk, ook als het om tijdelijke middelen gaat of om
structurele middelen zonder vaststaand tijdstip van overheveling naar
de algemene uitkering. De verzameluitkering, een bijzondere vorm van
specifieke uitkering, bundelt kleine thema’s per departement op een
onbureaucratische manier. Er geldt een gering aantal voorwaarden en
de verantwoording is uitsluitend financieel en gericht op de doelen van
het departement.
+ Financiële verhoudingen
BZK zorgt, samen met medefondsbeheerder het Ministerie van
Financiën, ervoor dat de algemene middelen via het Gemeente- en
Provinciefonds worden verdeeld, dat gemeenten en provincies
daarover adequaat worden geïnformeerd en dat de verdeelsystematiek
permanent wordt onderhouden. In het bestuursakkoord met de VNG
en IPO zijn belangrijke afspraken gemaakt in het kader van de
financiële verhoudingen. Daarbij gaat het onder andere om het
continueren van de normering systematiek, het onderstrepen van
artikel 2 van de Financiële verhoudingswet, het continueren van het
bestuurlijk overleg Financiële Verhouding met de VNG en het IPO en
de afspraken met betrekking tot het eigen inkomstengebied van
gemeenten en provincies. Al deze punten dragen bij aan goede
verhoudingen tussen het Rijk en gemeenten en provincies.

Persexemplaar

78

Beleidsartikelen

+ Verhouding tussen het binnenlands bestuur en Europa.
De minister van BZK heeft op 18 september 2007 de beleidsvisie
Binnenlandse bestuurskracht in Europa (Kamerstukken II, 2007–2008,
31 200 VII, nr. 4) naar de Tweede Kamer gezonden. Deze beleidsvisie
bevat tien actiepunten die in 2009 verdere implementatie vereisen. Het
gaat dan onder meer om:
– Het wetsvoorstel, dat ten doel heeft – in het uiterste geval – vanuit
het Rijk naleving van EU-regelgeving door medeoverheden te
borgen.
– Uitwerking van het interbestuurlijke actieplan om – met andere
betrokken partners – beter en eerder in Europese beleidsontwikkeling de gevolgen voor decentrale overheden te analyseren. Zo kan
voorkomen worden dat die bij de uitoefening van hun publieke
taken worden geconfronteerd met onvoorziene, ongewenste en
onevenredig grote neveneffecten van Europese regels.
– Aan de invoering van de Europese dienstenrichtlijn door gemeenten, provincies en waterschappen, die op 28 december 2009 een feit
moet zijn. BZK werkt hierbij nauw samen met het ministerie van
Economische Zaken, dat trekker is van de interdepartementale
projectgroep Implementatie Dienstenrichtlijn.
– Het oplossen van de knelpunten op het terrein van grensoverschrijdende samenwerking in de grensregio’s die worden veroorzaakt
door verschillen in beleid en/of regels aan beide kanten van de
grens. Op basis van een gezamenlijke intentieverklaring van 24
januari 2008 zal BZK hier in nauwe samenwerking met de betrokken
ministeries, provincies en gemeenten aan werken. De aanpak richt
zich op door de regio’s gesignaleerde knelpunten als gevolg van
Rijksregelgeving of Rijksbeleid en moet praktisch en concreet zijn;
waar nodig moeten afspraken worden gemaakt met buurlanden om
wederzijds beleid of regelgeving aan te passen. Goede voorbeelden
in een (proef)regio kunnen benut worden voor de andere grensregio’s met vergelijkbare problematiek. BZK zal zich in nauwe
samenwerking met BuZa inzetten voor draagvlak om een blijvende
aandacht voor grensregio’s in Nederland en andere lidstaten
binnen Europa te borgen.
Voorts zal BZK in nauwe samenwerking met het ministerie van
Buitenlandse Zaken in 2009 de 16e Conferentie van de Raad van
Europa voor de ministers met lokaal en regionaal bestuur in hun
portefeuille organiseren.
Krachtig bestuur
Het programma Krachtig Bestuur heeft als doel de versterking van de
bestuurskracht van gemeenten, provincies en samenwerkingsverbanden.
Bestuurskracht wordt hier breed opgevat als het vermogen om de
maatschappelijke opgaven te kunnen realiseren. Een sterkere bestuurskracht vergemakkelijkt de decentralisatie van taken vanuit de vakministeries. Het belangrijkste is uiteraard dat de burger tevreden is over de wijze
waarop de gemeente en provincie hun maatschappelijke opgaven
vervullen. Vermindering van bestuurlijke drukte en toezichtlasten moeten
deze opgave vergemakkelijken.
Het programma Krachtig Bestuur wordt in samenwerking tussen
gemeenten, provincies, samenwerkingsverbanden en het Rijk vormgegeven. Een programmadirectie is van start gegaan om inhoud en vorm
van het programma samen met de decentrale partners verder te kunnen
bepalen.
+ Versterking van decentraal beleid en taakuitvoering

Persexemplaar

79

Beleidsartikelen

Het programma Krachtig Bestuur verzamelt profielen van bestuurskrachtige gemeenten en goede voorbeelden van beleid en taakuitvoering. Een goed voorbeeld werkt vaak effectiever dan wijzen op
tekortkomingen. In het programma wordt bevorderd dat gemeenten en
provincies zelf onderzoeken hoe de goede voorbeelden kunnen helpen
bij de verbetering van de eigen situatie. Intergemeentelijke samenwerking is een belangrijk instrument voor decentraal beleid en taakuitvoering. Vanuit Krachtig Bestuur zal samen met gemeenten de huidige
samenwerkingspraktijk tegen het licht worden gehouden, met het doel
verbetermogelijkheden te formuleren. De Wet Gemeenschappelijke
Regelingen wordt aangepast om de gemeentelijke samenwerkingspraktijk te vereenvoudigen.
+ Meer transparantie en betere verantwoording
Inzicht in de eigen bestuurkracht is een essentieel onderdeel van de
versterking van de kwaliteit van gemeenten, provincies en samenwerkingsverbanden. Cruciaal hierbij is dat bestuurskrachtmetingen helpen
bij het gesprek tussen bestuur, volksvertegenwoordigers en burgers
over de vraag of gemeenten en provincies voldoende kwaliteit leveren.
In 2009 zullen daarom in samenwerking tussen gemeenten, provincies
en onderzoeksbureaus inhoud, onderzoeksmethode en gebruik van het
onderzoek nader worden uitgewerkt. Daarnaast is het van belang dat
voortgang wordt geboekt met het verminderen van het interbestuurlijk
toezicht. In mei 2008 is het kabinetsstandpunt verschenen over het
rapport van de Commissie Doorlichting Interbestuurlijke Toezichtarrangementen, de Commissie Oosting (Kamerstukken II, 31 200 VII,
nr. 61). De beoogde maatregelen worden in 2008 en 2009 uitgevoerd.
Hierbij kan gedacht worden aan het herijken van het generieke
instrumentarium als taakverwaarlozing, een doorlichting van nog niet
bekeken wetten waarin wel (specifiek) interbestuurlijk toezicht
voorkomt en het feitelijke saneren van het specifieke interbestuurlijke
toezicht zoals aangekondigd in het eerder genoemde kabinetsstandpunt. De implementatie is een verantwoordelijkheid van de verschillende vakministeries. Eind 2009 zal het kabinet aan de Tweede Kamer
rapporteren over de tot dan toe gerealiseerde maatregelen.
+ Professionalisering
Besturen is mensenwerk. Daarom is het cruciaal dat bestuurders de
competenties verder ontwikkelen die nodig zijn om als bestuurder
resultaat te boeken en in de dagelijkse praktijk bestuurlijke drukte te
verminderen. Samen met bestuurders en hun koepelorganisaties zal
worden gewerkt aan een gemeenschappelijke professionaliseringsagenda, die vervolgens zal uitmonden in gerichte activiteiten die aan
de ontwikkeling van de competenties zullen bijdragen. Als het gaat om
burgemeesters, is daarmee inmiddels ervaring opgebouwd. Het gaat
hierbij ook om de versterking van het ondersteunend ambtelijk
apparaat. Het Actieprogramma lokaal bestuur speelt reeds een
belangrijke rol in de versterking van de professionalisering. Ook hier
kan door het programma Krachtig Bestuur worden bevorderd dat het
goede voorbeeld van de ene overheid de ander helpt de eigen kwaliteit
te versterken.
Meetbare gegevens

+ Antidiscriminatiebeleid
De minister voor WWI draagt, vanuit de gedachte dat er meer
samenhang dient te komen in het Rijksbeleid ten aanzien van het
antidiscriminatiebeleid, de beleidsverantwoordelijkheid voor het
wetsvoorstel antidiscriminatievoorzieningen over aan de minister van
BZK. De daarmee gepaard gaande formatie wordt overgeheveld vanuit
WWI en het budget volgt bij 1e suppletore wet 2009.

Persexemplaar

80

Beleidsartikelen

Indicatoren

Aantal specifieke uitkeringen

Waarde
2006

Waarde
2007

Streven
2011

136

134

45

Bron: overzicht specifieke uitkeringen 2008 (TK 31 200 B, nr. 19)
NB Het streven is om aan het einde van de kabinetsperiode het aantal specifieke uitkeringen
teruggebracht te hebben tot 45. Het verwachte verloop is: 101 (2008) 65 (2009), 43 (2010), 39
(2011), 37 (2012) (bron: Overzicht specifieke uitkeringen 2008).

Persexemplaar

81

Beleidsartikelen

Operationele doelstelling 6.3
Goede randvoorwaarden scheppen voor (voormalige) politieke ambtsdragers.
Motivering

Voor een goed functionerend politiek systeem en een slagvaardig
openbaar bestuur zijn capabele politieke ambtsdragers nodig. Inzet van
BZK is optimale randvoorwaarden te scheppen om de toegang tot het
openbaar bestuur en de volksvertegenwoordiging te waarborgen en de
kwaliteit van de functievervulling te garanderen. Daarnaast is één van de
beleidsprioriteiten van het kabinet het bevorderen van diversiteit ook
onder politieke ambtdragers. Het kabinet vindt het noodzakelijk dat het
openbaar bestuur gebruik maakt van al het talent dat beschikbaar is.
Vanwege het achterblijvende aantal vrouwelijke en allochtone burgemeesters wordt aan de instroom van deze groepen in het burgemeestersambt
extra aandacht besteed. In het kader van deze operationele doelstelling
draagt BZK ten slotte ook zorg voor een aantal rechtspositionele regelingen voor (voormalige) politieke ambtsdragers.

Instrumenten

+ Adviezen commissie Dijkstal I en II
Naar aanleiding van de adviezen van de Adviescommissie beloning en
rechtspositie ambtelijke en politieke topstructuur («commissie
Dijkstal») zijn in 2006 vier wetsvoorstellen aan de Kamer gezonden. In
die voorstellen wordt enerzijds een versobering van de rechtspositie
voorgesteld. Anderzijds worden de salarisniveaus aangepast en wordt
de door de commissie Dijkstal voorgestelde salaristabel voor politieke
ambtsdragers geïntroduceerd. In het Coalitieakkoord is gesteld dat de
inkomens in de publieke en semi-publieke sfeer aan de hand van het
nieuwe ministerssalaris worden genormeerd respectievelijk gemaximeerd zoals door de commissie Dijkstal is voorgesteld. Verder is
aangegeven dat het inkomen van bewindspersonen door een in te
stellen commissie van wijzen wordt aangepast. Inmiddels is met twee
nota’s van wijziging voor de politieke ambtsdragers uitvoering
gegeven aan deze passage in het Coalitieakkoord. De parlementaire
behandeling van de voorstellen wordt in 2008 voorgezet. In 2009 volgt
de implementatie.
+ Advies commissie Dijkstal III en overige rechtspositionele voorzieningen
De commissie Dijkstal heeft geadviseerd voor politieke ambtsdragers
te streven naar deelname aan het pensioenfonds voor overheidspersoneel. Een kabinetsstandpunt op dit advies is in voorbereiding en
wordt in 2009 afgerond. Verder wordt in 2009 een wetsvoorstel
voorbereid dat ziet op de invoering van een tijdelijke vervangingsregeling bij zwangerschap, bevalling of ziekte voor gedeputeerden,
wethouders en de leden van het dagelijks bestuur van een waterschap.
+ Diversiteit
In de komende periode is er bijzondere aandacht voor een divers
samengesteld burgemeesterscorps. De interesse en beschikbaarheid
van vrouwelijke en allochtone kandidaten voor het burgemeestersambt moet worden vergroot. In 2008 is voor dit doel een vaste groep
«scouts« samengesteld die gericht mogelijke burgemeesterskandidaten benadert en ervoor zorgt dat die kansrijk naar een functie als
burgemeester kunnen solliciteren. Deze activiteiten lopen in 2009 door,
inclusief een in 2009 te houden werkconferentie.
+ Personele zorg burgemeesters
De jaarlijkse bijdrage aan het Professionaliseringsfonds voor burgemeesters zal tot en met 2011 worden gecontinueerd. De personele zorg
zal zich ook in 2009 verder toespitsen op de professionalisering van

Persexemplaar

82

Beleidsartikelen

burgemeesters, het ondersteunen van raadsgriffiers die betrokken zijn
bij het benoemingsproces, het stimuleren van functioneringsgesprekken in de jaren na de benoeming, gericht op goede samenwerking en
zo mogelijk op het voorkomen van bestuurlijk crisissituaties waarbij
burgemeesters zijn betrokken en het bieden van goede nazorg aan
burgemeesters die voortijdig het ambt moeten verlaten. De ervaringen
met burgemeesters kunnen gebruikt worden bij activiteiten gericht op
professionalisering van andere politieke ambtdragers.
Meetbare gegevens

Dit artikelonderdeel betreft voornamelijk de uitvoering van specifieke weten regelgeving. Hierover zijn geen zinvolle meetbare gegevens op te
nemen.
Operationele doelstelling 6.4
Het faciliteren van politieke partijen door uitvoering van de Wet subsidiering politieke partijen.

Motivering

Politieke partijen zijn voor de democratie van groot belang. Ze vormen de
schakel tussen de overheid en de samenleving. Om politieke partijen beter
te kunnen faciliteren is in 1999 de Wet subsidiëring politieke partijen tot
stand gebracht. Doel van deze wet is de intermediaire positie van
landelijke politieke partijen in ons democratisch bestel te versterken. Op
grond van de wet wordt op basis van duidelijke criteria subsidie verstrekt
aan politieke partijen die in de Staten-Generaal zijn vertegenwoordigd.
BZK zorgt ervoor dat deze wet wordt uitgevoerd en dat deze aansluit bij
de maatschappelijke ontwikkelingen.

Instrumenten

Subsidieverstrekking
Jaarlijks wordt subsidie verstrekt aan politieke partijen die zetels hebben
behaald in de Eerste en/of Tweede Kamer. In het Coalitieakkoord en de
Miljoenennota 2008 is een subsidietaakstelling opgenomen. In totaal
worden de Rijkssubsidies met € 350 mln. verlaagd. Deze verlaging is
doorvertaald naar de verschillende subsidieontvangers. Dat geldt ook
voor politieke partijen. Voor de verlaging van de subsidies van de politieke
partijen moet de Wet subsidiëring politieke partijen worden aangepast.
Hiervoor is een wetsvoorstel in voorbereiding. Uitgangspunt daarbij is dat
de besparing stapsgewijs wordt gerealiseerd. Elk jaar worden de
subsidies steeds met een voor alle partijen gelijk percentage verminderd.
Het wetsvoorstel wordt in 2008 aan de Tweede Kamer gezonden, waarna
in 2009 de parlementaire behandeling en implementatie kan plaatsvinden.
De Wet subsidiëring politieke partijen bevat in hoofdzaak subsidievoorschriften. De voorschriften over ontvangen giften en bijdragen zijn
zeer beperkt en worden ontoereikend geacht. Voornemen is dan ook een
nieuwe Wet financiering politieke partijen tot stand te brengen, waarin
naast subsidievoorschriften ook regels over giften aan politieke partijen
en hun neveninstellingen zijn opgenomen. Het wetsvoorstel wordt in 2009
bij de Tweede Kamer ingediend.

Meetbare gegevens

Overzicht van de subsidies verstrekt op grond van de Wet subsidiëring
politieke partijen over de jaren 2005 en 2006, bedragen (afgerond) in
euro’s

Persexemplaar

83

Beleidsartikelen

Kengetal
Partij

Verstrekte subsidie
2005*

Verstrekte subsidie
2006*

VVD
CDA
PvdA
D66
GL
SGP
SP
LPF
CU
OSF
PvdD

2 331 786
3 641 772
3 515 716
792 917
957 237
784 550
1 239 727
705 011
704 947
365 344
–

2 502 640
3 761 816
3 667 250
834 813
1 008 608
787 602
1 304 141
804 357
775 734
372 855
26 373

Bron:BZK/AOS.
*
Inclusief subsidie voor politiek-wetenschappelijk instituut en politieke jongerenorganisatie.

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

Overig evaluatieonderzoek

Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Evaluatie van de dualisering «Staat van de
dualisering»

OD 6.2

A; 2008
B: 2008

Persexemplaar

Vindplaats

84

Beleidsartikelen

Publieke dienstverlening en openbare sector
3.9 Innovatie en Informatiebeleid Openbare Sector (artikel 7)
Algemene doelstelling 7
Het verbeteren van de overheidsdienstverlening door het verminderen
van regeldruk en door het bevorderen van de inzet van informatie- en
communicatietechnologie.
Omschrijving van de samenhang in het beleid
In het Coalitieakkoord en in het Beleidsprogramma stelt het kabinet
dienstverlening aan burgers en bedrijven centraal. De aanpak richt zich op
de politieke prioriteit om knelpunten voor burgers en professionals op te
lossen, als ook op een gerichte inzet van e-overheid. BZK spant zich in om
regeldruk en administratieve lasten die de overheid veroorzaakt voor
burgers, voor professionals en voor andere overheden te reduceren.
Ook streeft BZK naar een snelle, eenvoudige en transparante levering van
diensten door overheden. De innovatieve inzet van ICT en de bevordering
van het veilig gebruik van ICT-toepassingen draagt bij aan de vereenvoudiging van de relatie overheid-burger, maar ook aan de stroomlijning van
gegevensuitwisseling tussen overheden. Hierbij speelt het Actieprogramma Betere dienstverlening een centrale rol. Daarnaast spant BZK, met
behulp van het departementale reductieprogramma, zich in om de eigen
administratieve lasten te reduceren en de nalevingskosten zo laag
mogelijk te houden.
Het beheer van een aantal basisvoorzieningen van de e-overheid is
ondergebracht in de gemeenschappelijke beheerorganisatie GBO.Overheid en bij het agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en
Reisdocumenten (BPR).
Verantwoordelijkheid
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is
coördinerend bewindspersoon voor betere dienstverlening aan de burger
en e-overheid. De hoofddoelstellingen zijn:
+ de verbetering van dienstverlening van de openbare sector (deze
scoort minimaal een 7);
+ de vermindering van de regeldruk en administratieve lasten voor
burgers, professionals en medeoverheden;
+ de regie, ontwikkeling, toepassing en samenhang van basisvoorzieningen van de elektronische overheid;
+ het stimuleren en ondersteunen van overheidsorganisaties bij de
innovatie van dienstverlening en bij de toepassing van ICT voor
complexe (sectordoorsnijdende) vraagstukken;
+ het in stand houden en optimaliseren van het stelsel van basisregistraties, de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA), de reisdocumentenketen en de basisvoorzieningen e-overheid.
Externe factoren
BZK werkt nauw samen met andere departementen, zelfstandige
bestuursorganen, provincies, gemeenten en waterschappen om de
algemene beleidsdoelstelling te behalen. Het regisseren van deze
samenwerking is een verantwoordelijkheid van BZK. Onder het kopje
«brede aanpak en regie» wordt nader op deze rol van BZK ingegaan.

Persexemplaar

85

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens
Binnen dit beleidsdomein zijn doelstellingen geformuleerd zoals het
verminderen van de administratieve lasten voor burgers bij gemeenten
met 25%, het verminderen van de specifieke uitkeringen met 50% en het
verminderen van de rijksmonitors met 25%. Daarnaast wil de overheid
voor haar dienstverlening minimaal een 7 scoren. De inzet van informatieen communicatietechnologie (ICT) en de innovatie van werkprocessen
zorgen uiteindelijk voor een beter opererende overheid. Het beleid wordt
verder uitgewerkt en geconcretiseerd in operationele doelstellingen.
Budgettaire gevolgen van beleid
7. Innovatie- en informatiebeleid Openbare Sector
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

188 251

173 646

123 639

108 137

101 812

98 971

98 506

Uitgaven
7.1 apparaat

140 937
4 855

173 814
4 749

123 807
4 455

108 137
4 290

101 812
3 961

98 971
2 661

98 506
2 661

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

136 082

169 065

119 352
47 972

103 847
42 548

97 851
17 096

96 310
13 521

95 845
13 462

7.2 verbeteren ICT-voorzieningen
Waarvan juridisch verplicht
* Bijdrage baten-lastendiensten BPR

65 672

59 465

34 366
23 231
3 267

25 079
19 315
3 267

19 324
3 000
3 267

18 930
0
3 267

18 935
0
3 267

48 938

61 462

51 872
13 379

51 695
11 871

53 362
2 734

53 341
2 159

53 349
2 100

7.4 reisdocumenten en GBA-stelsel
Waarvan juridisch verplicht
* Bijdrage baten-lastendiensten BPR

21 472

48 138

33 114
11 362
20 421

27 073
11 362
14 698

25 165
11 362
13 428

24 039
11 362
12 430

23 561
11 362
11 929

Ontvangsten

16 566

0

0

0

0

0

0

7.3 instandhouden en optimaliseren ICTvoorzieningen
Waarvan juridisch verplicht

Operationele doelstelling 7.2
Het verbeteren van de kwaliteit van de publieke dienstverlening, het
verminderen van de administratieve lasten voor burgers, professionals en
medeoverheden, het realiseren van een adequate en betrouwbare ICT
infrastructuur voor de openbare sector en het stimuleren en ondersteunen
van overheidsorganisaties bij het innoveren van hun dienstverlening.
Motivering

Om betere dienstverlening aan burgers met minder administratieve lasten
te realiseren, richt BZK de aandacht primair op de 10 knelpunten die
burgers het sterkst ervaren. Doel is om uiterlijk in 2011 de knelpunten op
te lossen, de administratieve lasten voor burgers door gemeenten met
25% te verminderen en minimaal een zeven te scoren voor overheidsbrede dienstverlening. Verder pakt BZK de regeldruk op voor burgers,
professionals en medeoverheden waarbij niet alleen een top 10 voor
burgers wordt gehanteerd, maar ook een top 5 voor professionals en een
top 5 voor medeoverheden. Professionals en medeoverheden krijgen zo
meer tijd om de burger daadwerkelijk van dienst te zijn. Ook de arbeidsvreugde van de professionals zal toenemen. Voor het bereiken van betere
dienstverlening met minder administratieve lasten werkt BZK nauw
samen met andere overheden. Het Bestuursakkoord met gemeenten en de
uitvoeringsagenda geven invulling aan deze ambities. De Interbestuurlijke

Persexemplaar

86

Beleidsartikelen

Taskforce vermindering regeldruk draagt bij aan de versnelde vermindering van regeldruk voor burgers en bedrijven op lokaal niveau. De
startbrief «Betere dienstverlening aan burgers met minder administratieve
lasten» (29 362, nr. 125) geeft inzicht in de aanpak om te komen tot een
betere dienstverlening aan burgers met minder administratieve lasten.
Ieder najaar informeert BZK de Tweede Kamer per voortgangsrapportage
over de voortgang ten aanzien van de betere dienstverlening met minder
administratieve lasten.
Het Actieprogramma Betere Dienstverlening (TK 2007–2008, 29 362,
nr. 137) brengt focus aan bij de inzet van de e-overheid In het programma
Elektronische gemeenten (EGEM) werkt BKZ samen met de VNG aan
verbetering van de gemeentelijke dienstverlening. Ieder voorjaar wordt de
Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de implementatie
van de e-overheid.
Instrumenten

Direct contact met de doelgroepen
+ Naast burgers kunnen ook professionals in de domeinen zorg,
onderwijs, sociale zekerheid en veiligheid en medeoverheden
knelpunten en oplossingen melden bij het meldpunt www.regeldruk.nl.
Op basis van deze meldingen boekt BZK, samen met gemeenten, VNG,
NVVB, uitvoeringsorganisaties en departementen merkbare resultaten.
+ BZK ziet actieve participatie van burgers via het internet als een
belangrijk onderwerp binnen het e-overheidsbeleid voor de komende
jaren. De activiteiten van BZK zijn vooral gericht op het agenderen en
benutten van de kansen voor eParticipatie door kennisoverdracht
tussen experts en financiële steun voor experimenten met concrete
internettoepassingen voor participatie, die door burgers en/of
gemeenten ontwikkelen en implementeren.
Merkbaar betere dienstverlening met minder administratieve lasten voor
burgers
+ Op de persoonlijke internetpagina MijnOverheid.nl kan de burger
eenvoudiger zaken doen met de overheid en overheidsdiensten
afnemen die passen bij de persoonlijke behoefte. In 2009 vindt,
uitgaande van een positieve evaluatie van de lopende pilot en nadat
aan de gestelde randvoorwaarden is voldaan, de grootschalige
landelijke uitrol plaats en wordt een verdere uitbreiding van de
aangeboden functionaliteiten gerealiseerd. Hierbij wordt het tonen van
de inkomensafhankelijke regelingen via deze voorziening voorbereid.
+ De administratieve lasten voor de burger zullen verder afnemen door
een nieuwe tranche veelgebruikte formulieren begrijpelijk te maken,
waaronder de e-formulieren die worden gecombineerd in het kader
van levensgebeurtenissen.
+ Het programma Overheid heeft Antwoord realiseert met het project
Antwoord (voorheen Contactcenter Overheid) de standaarden en
specificaties voor een stelsel van telefonische loketten waar burgers en
bedrijven via herkenbare telefoonnummers terecht kunnen met al hun
overheidsgerelateerde vragen over producten van de rijksoverheid. De
langetermijnvisie is een Multichannelconcept: een overheid die
benaderbaar is via verschillende kanalen: internet, post, telefoon én de
balie. In 2009 ligt de nadruk op het implementeren van de herkenbare
telefoonnummers voor de overheid (de 1400-nummers) en uitbreiding
en implementatie van de kennisbank.
+ Steeds meer publieke organisaties formuleren servicenormen als
beloften over de kwaliteit van de dienstverlening in publieke organisaties. Door inbedding in een kwaliteitshandvest krijgen servicenormen
duurzaam betekenis. Het door de staatssecretaris van BZK opgerichte

Persexemplaar

87

Beleidsartikelen

programma Burgerlink (www.burgerlink.nl) zal overheidsorganisaties
actief ondersteunen om kennis over de wensen en behoeften van
burgers en ondernemers te verwerven en deze om te zetten naar
betekenisvolle servicenormen.
+ In 2009 staan alle wettelijke bekendmakingen, decentrale regelgeving
en omgevingsvergunningen bij minimaal de helft van alle gemeenten,
provincies en waterschappen op internet. Een rechtsgeldig elektronische versie van Staatsblad, Staatscourant en Tractatenblad, die
kosteloos voor iedereen toegankelijk is, vervangt de gedrukte versie.
+ Ter voorbereiding op het wetsvoorstel hergebruik overheidsinformatie
sluit BZK met gemeenten en waterschappen een convenant met
afspraken over het kostenregime bij verstrekking en hergebruik van
overheidsinformatie. Met de provincies bestaat al een vergelijkbaar
convenant. Daarna ontvangt de Tweede Kamer het wetsvoorstel.
Brede aanpak en regie
+ In 2009 verbetert de dienstverlening verder door het uitvoeren van het
Actieprogramma Betere Dienstverlening. Dit Actieprogramma beoogt
meer samenhang en focus aan te brengen tussen alle projectinitiatieven van departementen, het verplichte gebruik van
e-bouwstenen (basisregistraties en centraal ontwikkelde nationale
basisvoorzieningen) en de implementatie ervan bij gemeenten,
provincies en waterschappen.
+ De Regiegroep Dienstverlening en e-overheid speelt ook in 2009 een
belangrijke rol in de versterking van de regie en besluitvorming over
e-overheidsdienstverlening.
+ Het kabinet heeft in de Visie op dienstverlening (TK 2007–2008, 29 362,
nr. 137) en de Lange Termijn Strategie Nederland Ondernemend
Innovatieland (TK 2007–2008, 27 406, nr. 120) vastgesteld dat een
innovatieve overheid nodig is om dienstverlening aan burgers en
bedrijven blijvend te kunnen verbeteren. Een vernieuwde ICT-infrastructuur, een externe oriëntatie op burger en bedrijf en ketenvorming zijn
de kernbegrippen voor de vormgeving van deze innovatie. In overleg
met onder andere medeoverheden en uitvoeringsorganisaties zal BZK
een top 10 van bewezen succesvolle innovaties op het terrein van
overheidsdienstverlening opstellen. In 2009 zal BZK actie ondernemen
om deze innovaties zo breed mogelijk toe te passen.
+ Het Bestuursakkoord met gemeenten geeft inhoudelijk invulling aan de
25% administratieve lastenverlichting bij gemeenten. In het kader van
het Uitvoeringsprogramma «Vermindering regeldruk gemeenten»
worden de doorgelichte modelverordeningen geïmplementeerd. In
2009 wordt verder gewerkt aan het oplossen van zogenaamde
blokkades in rijksregelgeving die gemeenten belemmeren bij de
vermindering van regeldruk. Het aanpakken van administratieve lasten
bij gemeenten gebeurt in nauwe samenwerking met de VNG.
+ De i-Teams ondersteunen de andere overheden bij de invoering van de
elektronische overheid (e-overheid). Zij dragen bij aan de convergentie
van informatie over invoering van de elektronische overheid aan
gemeenten en geven een onomkeerbare impuls door het opstellen van
bestuurlijk geaccordeerde realisatieplannen. In 2009 zullen de
realisatieplannen van alle aangemelde gemeenten zijn vastgesteld.
+ In het programma Elektronische gemeenten (EGEM) werkt BZK samen
met de VNG aan verbetering van de vraaggerichte gemeentelijke
dienstverlening. EGEM ontwikkelt voor de realisatie hiervan onder
andere de noodzakelijke gemeentelijke referentiemodellen en
standaarden.
+ Het door BZK opgezette Europese netwerk rond het verminderen van

Persexemplaar

88

Beleidsartikelen

administratieve lasten voor burgers richt zich op betere uitwisseling
van kennis op het gebied van betere dienstverlening en minder
regeldruk. Dit netwerk draagt bij aan een betere bewustwording van
het thema op Europees niveau.
+ Voor het project administratieve lastenvermindering voor professionals wordt 2009 een belangrijk jaar, omdat de nulmetingen in de
domeinen veiligheid en onderwijs eind 2008 zijn afgerond en de
nulmeting zorg en sociale zekerheid medio maart 2009 wordt
afgerond. De resultaten zullen leiden tot sectorale verbeterinitiatieven
met behulp van succesvolle instrumenten als het meldpunt en
begrijpelijke formulieren. In maart 2009 zal het boek «Beroepstrots,
samen werken aan de publieke zaak» uitkomen. De publicatie levert
een bijdrage aan het maatschappelijk debat over de achterliggende
oorzaken van regeldruk voor professionals en geeft inzicht in de
actuele dilemma’s waar professionals en overheidsorganisaties mee te
maken hebben.
+ Voor de aanpak van interbestuurlijke lasten, zie operationele doelstelling 6.2 onder de paragrafen administratieve lasten interbestuurlijk,
specifieke uitkeringen en interbestuurlijk toezicht.
Persoonsinformatiebeleid
+ Gelet op de maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van
veiligheid, de verdergaande digitalisering van de samenleving en de
opkomst van nieuwe technologieën, actualiseert BZK het persoonsinformatiebeleid. Het beleid behelst de zorg voor een doelmatige en
doeltreffende persoonsinformatievoorziening voor overheidsorganisaties en de persoonlijke levenssfeer (privacy) van de burger. In 2009 zal
BZK een beleidsnota over het persoonsinformatiebeleid aan de Kamer
sturen.
+ Op basis van ervaringen met de pilot meldpunt ID-fraude zal begin
2009 het meldpunt worden ingericht en beschikbaar zijn voor de
burger, zodat er een eenduidig aanspreek- en informatiepunt zal
ontstaan waar de aanpak van ID-fraude beter geïnstitutionaliseerd kan
worden.
+ Informatiebeveiliging blijft een continue inzet vragen. De nadruk zal
komen te liggen op de ketenproblematiek, waarbij de verbetering van
informatie-uitwisseling tussen ketenpartners steeds belangrijker wordt.
In 2009 zal de focus mede liggen op Cybercrime en de uitvoering van
het ICT-veiligheidsprogramma.
+ Voor personen die niet zijn ingezeten in Nederland, maar die wel een
relatie onderhouden met de Nederlandse overheid zal het Register
Niet-ingezetenen (RNI) als basisregistratie worden opgezet. RNI zal
samen met de gemoderniseerde Gemeentelijke Basisadministratie een
registratie van personen vormen die in het bezit zijn van een BSN. BZK
ontwikkelt systeem voor de RNI. Het streven is om in 2009 het
wetsvoorstel RNI aan de Tweede Kamer aan te bieden.
+ De toepassing en het gebruik van elektronische hulpmiddelen voor
identiteitsmanagement, zoals DigiD, zijn beperkt tot het overheidsdomein. In 2009 worden de mogelijkheden voor het breder toepassen
en gebruiken van deze bouwstenen van de e-overheid nader onderzocht. Hierover rapporteert BZK aan de Tweede Kamer.
+ Verder zal BZK werken aan het tot stand brengen van een kader voor
elektronische identificatiemiddelen en onderzoeken op welke wijze de
volwaardige elektronische handtekening ter beschikking kan komen
van de burger. Tevens participeert BZK in de grootschalige pilot van de
EU teneinde de interoperabiliteit van elektronische identificatiemiddelen van de lidstaten te bevorderen.

Persexemplaar

89

Beleidsartikelen

+ Steeds meer overheidsorganisaties – maar ook steeds meer zorginstellingen – zullen aansluiten op de authenticatievoorziening DigiD.
Doel is om ook als Nederlanders woonachtig zijn in het buitenland, zij
een DigiD aan kunnen vragen.
+ Om het mogelijk te maken dat iemand namens een ander elektronische dienstverlening van de overheid kan afhandelen (bijvoorbeeld
een kind dat namens zijn vader of moeder elektronisch aangifte van
inkomsten doet; of een accountantsbureau dat namens een bedrijf
handelt), werkt BZK samen met de ministeries van EZ, Financiën en
LNV aan een zogeheten Gemeenschappelijke Machtigings- en
Vertegenwoordigingsvoorziening (GMV). Medio 2009 zal een eerste
versie van de GMV gereed zijn.
+ Het onderzoek naar het gebruik van het Burgerservicenummer is in
2009 gereed BZK zal de implicaties hiervan voor de inzet van overheidsvoorzieningen waaronder ook DigiD voor het bedrijfsleven, aan het
parlement rapporteren.
Informatie-infrastructuur
+ Met het operationeel worden van diverse basisregistraties zal meer
dan in voorgaande jaren de nadruk en de inzet gaan liggen op het
daadwerkelijk realiseren van eenmalige gegevensverstrekking en het
verbeteren van de dienstverlening aan burgers en bedrijven. Als
infrastructurele voorziening zal de Overheidsservicebus (OSB) worden
gerealiseerd, waardoor het aansluiten op basisregistraties aanmerkelijk wordt vereenvoudigd en versneld. Voor het verbeteren van de
kwaliteit van gegevens wordt de Terugmeldfaciliteit (TMF) ingevoerd.
Om gemeenschappelijke aspecten van de basisadministraties
efficiënter aan te pakken, richt BZK het Servicepunt voor gemeenschappelijke ontsluiting van de basisregistraties in.
+ Producten en diensten van de overheid worden steeds meer burgergericht ontsloten. Dit gebeurt ondermeer door diensten die te maken
hebben met een levensgebeurtenis (zoals geboorte en trouwen) in
samenhang aan te bieden. Hiervoor ontwikkelt BZK een standaard
binnen het project Samenwerkende Catalogi die ook zal worden
toegepast bij het centrale elektronische loket voor grensoverschrijdend
dienstenverkeer in het kader van de Dienstenrichtlijn. Eind 2009 maken
alle overheden hiervan gebruik.
+ Geo-informatie is een steeds belangrijkere motor van de economie en
biedt veel mogelijkheden voor innovatie. In 2009 wordt geo-informatie
ingezet in de (elektronische) dienstverlening van de overheid aan
burgers, bedrijven en andere overheden. BZK geeft samen met VROM
invulling aan de afspraken zoals deze zijn uitgewerkt in de visie en
implementatiestrategie voor de basisvoorziening geo-informatie
Nederland (GIDEON).
+ BZK zal de Nederlandse Overheids Referentie Architectuur (NORA) in
2009 doorontwikkellen en inzetten als sturingsinstrument ter bevordering van interoperabiliteit en inrichting van digitale dienstverlening. In
2009 zal BZK bevorderen dat de NORA een toonaangevende positie
inneemt bij de Europese ontwikkelingen ten aanzien van het European
Interoperability Framework.

Persexemplaar

90

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens
Indicatoren

Waarde
2007

Aantal gemeenten, provincies en waterschappen dat decentrale
regelingen publiceert conform de landelijke standaard
Bron: overheid.nl monitor
Bestuurlijk geaccordeerde realisatieplannen (i-teams)
Vermindering van de administratieve lasten gemeenten (netto)
Bron: voortgangsrapportage regeldruk BZK

Streven
2008

56

75
0%

225

Streven
2009

Streven
2010

240

482

345

385

Ooordeel over overheidsdienstverlening i.v.m. een levensgebeurtenis
6,7
Bron: Onderzoek naar de kwaliteit van de overheidsdienstverlening, Amsterdam, april 2008 (http://www.minbzk.nl/)
Oplossen 10 knelpunten
Bron: voortgangsrapportage regeldruk BZK
Reductie administratieve lasten burger in out-of-pocket kosten en
tijd in procenten t.o.v. ultimo 2002.

Streven
2011

25%

7

0 uit 10

10 uit 10

17% in
tijd; 21%
in kosten

25% in
tijd; 25%
in kosten

0 uit 5
0%

5 uit 5
25%

Bron: voortgangsrapportage regeldruk BZK
Oplossen Top 5 professionals binnen domeinen veiligheid, zorg,
sociale zekerheid en onderwijs
Vermindering interbestuurlijke lasten
Bron: Voortgangsrapportage regeldruk BZK

Operationele doelstelling 7.3
Het beschikbaar stellen, optimaliseren en stimuleren van het gebruik van
overheidsbrede infrastructurele ICT-voorzieningen.
Motivering

De overheidsbrede infrastructurele voorzieningen die beheerd worden
door GBO.Overheid zijn bedoeld als instrument om de dienstverlening
aan burgers en bedrijven te verbeteren. Met deze voorzieningen zorgt de
overheid voor een efficiënte uitwisseling van gegevens tussen overheidsorganisaties, burgers en bedrijven. De toepassing van generieke ICTvoorzieningen draagt bij aan de verlaging van de administratieve lasten.
En de overheid bespaart kosten doordat beheer centraal (in gemeenschappelijkheid) plaatsvindt. Naast de voorzieningen van GBO.Overheid
wordt het beheer van overheidsinformatie (de (elektronische) wettenbank,
officiële publicaties en de (samenwerkende) productencatalogi) in
opdracht van BZK uitgevoerd door het programma overheid.nl van de
stichting ICTU.

Instrumenten

De voorzieningen die GBO.Overheid beheert, betreffen Toegang,
Gegevensuitwisseling, Informatiebeveiliging en Standaardisatie.
+ Toegang
DigiD is hét authenticatiesysteem waarmee overheidsinstellingen de
identiteit kunnen verifiëren van burgers en bedrijven die gebruik
maken van haar elektronische diensten. De Public Key Infrastructure
voor de overheid stelt overheidsorganisaties in staat betrouwbaar
elektronisch te kunnen communiceren met burgers, bedrijven en
andere overheidsorganisaties.
+ Gegevensuitwisseling
Overheidstransactiepoort (OTP) verzorgt berichtenuitwisseling, op
basis van eenmalig aan te leveren informatie, tussen enerzijds burgers

Persexemplaar

91

Beleidsartikelen

en bedrijven en anderzijds overheidsorganisaties. Het Nederlands
Taxonomie project (NTP) heeft de procesinfrastructuur gerealiseerd.
Leveranciers van financiële pakketten en accountants- en administratiekantoren kunnen met behulp van deze infrastructuur jaarrekeningen,
belastingaangiften en statistiekopgaven elektronisch samenstellen en
uitwisselen. Koppelnet Publieke Sector (KPS) voorziet in een koppeling
tussen de bedrijfsnetwerken van publieke organisaties, waardoor er
één virtueel overheidsnetwerk ontstaat. De Haagse Ring is het eerste
netwerk dat gebruik maakt van de standaarden van KPS. De
Overheidsservicebus realiseert een efficiënte berichtenuitwisseling
tussen overheidsorganisaties door standaarden voor de logistiek te
leveren. De Terugmeldfaciliteit maakt het mogelijk om eventuele
onjuistheden in gegevens afkomstig van een basisregistratie terug te
melden.
+ Informatiebeveiliging
GOVCERT.NL, het Computer Emergency Response Team van de
Nederlandse overheid, ondersteunt de overheid bij preventie en
afhandeling van ICT-gerelateerde veiligheidsincidenten.
+ Standaardisatie
Het Bureau Forum Standaardisatie ondersteunt het Forum en College
Standaardisatie in het bevorderen van het gebruik van (open)
standaarden voor de gegevensuitwisseling tussen overheden, burgers
en bedrijven.
Nieuwe voorzieningen
In 2009 zal GBO.Overheid naar verwachting op het gebied van Toegang de
Gemeenschappelijke Machtigings- en Vertegenwoordigingsvoorziening
(GMV) en MijnOverheid.nl in beheer nemen, nadat onder andere aan de
gestelde randvoorwaarden is voldaan.
GBO.Overheid optimaliseert haar voorzieningen door wensen van
afnemers zo mogelijk te verwerken in nieuwe releases. GBO.Overheid
stimuleert het gebruik van haar voorzieningen onder meer door afnemers
voor te lichten in persoonlijke gesprekken, op haar Jaarvergadering, in
diverse workshops en door actief deel te nemen aan andere evenementen.
Meetbare gegevens
Indicatoren

Waarde
2007

Streven
2008

Streven
2009

Streven
2010

Streven
2011

Streven
2012

7
7

7
7
Ja
Ja
Ja

7
7
Ja
Ja
Ja

7
7
Ja
Ja
Ja

7
7
Ja
Ja
Ja

7
7
Ja
Ja
Ja

Klanttevredenheid GOVCERT.NL
Klanttevredenheid Overheid.nl
TPM DigiD voor Burgers
TPM PKIoverheid
TMP Overheidstransactiepoort
Bron: kwaliteitsindex GBO.Overheid

Toelichting
Voor de voorziening GOVCERT.NL is een kwaliteitsindex ontwikkeld
waarbij onder andere gebruik en klanttevredenheid jaarlijks worden
gemeten. Het streven is voor deze voorziening een constant kwaliteitsniveau te realiseren van ten minste 7 op een schaal van 10.
Voor de voorzieningen DigiD voor Burgers, PKIoverheid en Overheidstransactiepoort is het de bedoeling jaarlijks een zogeheten Third Party
Mededeling (TPM) te verkrijgen. Een TPM is een goedkeurende verklaring

Persexemplaar

92

Beleidsartikelen

van een onafhankelijke certificerende instantie dat de processen in een
organisatie voldoen aan vooraf opgestelde criteria.
In de tweede helft van 2008 formuleert GBO.Overheid (overige) indicatoren op basis waarvan zij vanaf 2009 kan rapporteren. Zo maakt de
tevredenheid van afnemers zeker onderdeel uit van het INK-model dat
GBO.Overheid aanhangt.
Kengetallen

Totaal aantal overheidsorganisaties aangesloten op
DigiD voor Burgers
Totaal aantal burgers met een DigiD-inlogcode
Aantal DigiD-authenticaties per jaar
Totaal aantal Certificaatverstrekkers dat PKIoverheid
certificaten mag uitreiken
Totaal aantal overheidsorganisaties dat is aangesloten op Overheidstransactiepoort
Aantal berichten uitgewisseld via de Overheidstransactiepoort per jaar
Totaal aantal overheidsorganisaties dat een
abonnement heeft op GOVCERT.NL

Waarde
2005

Waarde
2006

Waarde
2007

38
140 000
430 000

130
2,6 mln.
2,4 mln.

333
6,1 mln.
12,4 mln.

3

4

4

3,0 mln.

13,5 mln.

50

59

Bron: GBO.Overheid

Toelichting
GBO.Overheid stimuleert overheidsorganisaties gebruik te maken van
haar voorzieningen onder andere door (potentiële) afnemers te bezoeken,
voorlichtingsmiddagen te organiseren, evenementen te bezoeken.
Overheidsorganisaties zijn echter niet verplicht tot aansluiting. GBO.Overheid kan derhalve slechts beperkt invloed uitoefenen op het behalen van
de streefgetallen.
Operationele doelstelling 7.4
Het in stand houden en optimaliseren van de reisdocumentenketen en het
stelsel van de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA),
zoals neergelegd in de Paspoortwet en de Wet GBA.
Motivering

In het kader van het functioneren van de overheid en de relatie van de
overheid met de burger is het van belang dat de overheid de burgers
voorziet van een administratieve identiteit. De burger kan daarmee op
goede wijze deelnemen aan het maatschappelijk verkeer en de rechten en
plichten die daarmee samenhangen uitvoeren.
Het stelsel van de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens
(de GBA) en de reisdocumentenketen zijn daarvan de belangrijkste
maatschappelijke basisvoorzieningen.
De GBA, waarin de persoonsgegevens van ingezetenen worden vastgelegd, is nodig om het openbaar bestuur te kunnen laten functioneren. De
gegevens worden beschikbaar gesteld aan gebruikers die deze nodig
hebben voor het uitvoeren van hun wettelijke of maatschappelijke taak.
Centraal aandachtspunt voor 2009 is een optimale kwaliteit van de GBA.
De reisdocumentenketen biedt burgers de mogelijkheid te reizen en zich
te identificeren door middel van het voorzien in paspoorten en identiteitskaarten.

Persexemplaar

93

Beleidsartikelen

Instrumenten

GBA
+ De modernisering van de GBA heeft als doel om beter aan te sluiten bij
de wensen van gebruikers en de ontwikkeling van de GBA tot de
basisregistratie voor authentieke persoonsgegevens. De Wet GBA
wordt mede in verband hiermee vernieuwd. Het streven is erop gericht
een voorstel tot herziening van de Wet GBA in 2009 aan de Tweede
Kamer aan te bieden.
+ Het verbeteren van de kwaliteit van de GBA. Het actieplan kwaliteit
GBA heeft als doel de betrouwbaarheid van de GBA op een beter
niveau te brengen in samenwerking met VNG en gemeenten (motie
Heijnen en Bilder, Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VII,
nr. 34). In 2009 wordt die kwaliteit gemeten met een inmiddels
verbeterde auditsystematiek. Het actieplan bevat maatregelen om deze
systematiek nog verder aan te scherpen en af te stemmen op de
modernisering van de GBA.
+ Betere afstemming tussen de GBA en de Burgerlijke Stand in samenwerking met het Ministerie van Justitie. Uitgangspunt is dat de
gegevens die zijn opgenomen in de GBA worden gebruikt om akten
van de Burgerlijke Stand op te maken. De minister van Justitie zal
daartoe bevorderen dat in 2009 een wetsvoorstel tot een wijziging van
het Burgerlijk Wetboek wordt ingediend. Waar nodig zal in verband
daarmee ook de Wet GBA worden aangepast.
+ In navolging van de afspraken die Nederland heeft gemaakt met
Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES) als beoogde openbare lichamen
van het land Nederland wordt onderzocht of en op welke wijze de drie
eilanden aansluiting krijgen bij het gemoderniseerde GBA-stelsel en
hoe wordt omgegaan met de op de eilanden bestaande identiteitskaart.
Reisdocumenten
+ Het blijven aanpakken van misbruik van reisdocumenten. Concreet
betekent dit uitvoering van de aanbevelingen uit de dreiging- en
risicoanalyse naar mogelijke zwakke plekken in de informatieketens
van het GBA- en het reisdocumentenstelsel. Daarnaast worden
maatregelen ontwikkeld die noodzakelijk zijn om meervoudige
vermissing, diefstal en beschadiging van reisdocumenten door
dezelfde persoon tegen te gaan. Deze maatregelen zullen worden
neergelegd in een voorstel tot wijziging van de Paspoortwet. BZK
streeft ernaar dit wetsvoorstel in 2009 in te dienen.
+ In 2009 worden, als onderdeel van het reisdocumentenprogramma,
vingerafdrukken in de Nederlandse reisdocumenten opgenomen. De
vingerafdrukken moeten op grond van de verordening van de
Europese Unie voor 28 juni 2009 worden ingevoerd. Tevens wordt de
vernieuwing in gang gezet van de voorzieningen die de uitgevende
instanties nodig hebben voor de aanvraag en uitgifte van de reisdocumenten. Begin 1 januari 2009 wordt gestart met de uitrol van deze
voorzieningen.

Persexemplaar

94

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens
Kengetallen

Percentage van de gemeenten dat in één keer slaagt
voor GBA-audit (Basiswaarde is 33% in 2004; streefwaarde is 65%)

Basiswaarde
2008

Streefwaarde
2009

Streefwaarde
2010

Streefwaarde
2011

Streefwaarde
2012

Streefwaarde
2013

65%

65%

65%

65%

65%

65%

Bron: BZK/BPR

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

Beleidsdoorlichting

Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Informatiebeleid Openbare Sector en
administratieve lasten reductie voor burgers

OD 7.2
en 7.3

A; 2010
B: 2010

Stelsel van reisdocumenten en GBA

OD 7.4

A: 2010
B: 2010

Persexemplaar

Vindplaats

95

Beleidsartikelen

3.10 Arbeidszaken Overheid (artikel 10)
Algemene doelstelling 10
Ervoor zorgen dat de inzet van arbeid in de openbare sector bijdraagt aan
betere prestaties van en mede daardoor aan meer legitimiteit van en meer
respect voor overheidsorganisaties en hun werknemers.
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Betere prestaties van overheidsorganisaties moeten direct merkbaar zijn
voor de burgers, bijvoorbeeld door een snellere en vriendelijker behandeling aan het – elektronische – loket, voldoende politieagenten op straat,
genoeg handen aan het bed en gediplomeerde en gemotiveerde
onderwijzers voor de klas. Het personeel in de publieke sector vormt
daarbij een zeer belangrijke factor. Aandacht voor en beleid ten aanzien
van arbeidsvoorwaardenvorming en arbeidsmarkt draagt bij aan het
aantrekken van voldoende en goed geschoolde werknemers en aan een
divers samengesteld personeelsbestand. Divers samengestelde overheidsorganisaties, die in hun functioneren nadrukkelijk waarden hanteren als
transparantie, integriteit en kostenbewustzijn, dragen bij aan de legitimiteit van het overheidshandelen en aan meer respect voor overheidsorganisaties en hun werknemers. Meer aandacht voor de kwaliteit van de
arbeidsorganisatie van overheidsorganisaties (waaronder de vermindering van de interne bureaucratie) draagt bij aan zowel betere publieke
prestaties als aan een efficiënter gebruik van belastinggelden.
Verantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor:
+ het voeren van overleg en het maken van afspraken met werkgevers in
de openbare sector over een zo divers mogelijk samengesteld
personeelsbestand en het tegengaan en bestrijden van agressie en
geweld tegen werknemers met een publieke taak;
+ het vaststellen van de arbeidsvoorwaardelijke ruimte;
+ het formuleren van prioriteiten voor het arbeidsvoorwaardenoverleg;
+ het onderhouden van het overlegstelsel binnen de openbare sector;
+ het bevorderen van integriteit en transparantie binnen de openbare
sector;
+ de minister van BZK is systeemverantwoordelijk voor de topinkomens,
de vakminister is aanspreekbaar op de inhoud van het topinkomensbeleid in zijn sector (zie ook Tweede Kamer, 28 479, nr. 36);
+ de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel tegen
verantwoorde loonkosten.
Externe factoren
Het kunnen behalen van deze algemene doelstelling wordt mede
beïnvloed door
+ de loonontwikkeling in de markt;
+ het opleidingsniveau van werkzoekenden, waaronder het aanbod van
voldoende gekwalificeerde mensen van allochtone afkomst;
+ de bereidheid binnen de publieke sector tot het maken en uitvoeren
van afspraken met betrekking tot diversiteit en het tegengaan van
agressie en geweld jegens werknemers in de publieke sector;
+ de financieringsmethodieken of andere prikkels tot beperking
arbeidsvraag; zoals opgelegde productiviteitskortingen;
+ de imago-ontwikkeling van de overheid als gevolg van politiek/media.

Persexemplaar

96

Beleidsartikelen

Meetbare gegegevens
Op het niveau van de operationele doelstellingen worden meerdere
meetbare gegevens geformuleerd, die goed weergeven wat de uitkomsten van de inspanningen van BZK zijn.
Budgettaire gevolgen van beleid
10. Arbeidszaken Overheid
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

191 133

107 947

87 409

51 230

49 492

47 040

47 058

Uitgaven
10.1 apparaat

115 423
10 845

107 947
11 569

87 409
5 119

51 230
4 821

49 492
3 731

47 040
3 706

47 058
3 706

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

104 578

96 378

82 290
76 368

46 409
39 728

45 761
39 201

43 334
33 008

43 352
33 008

10.5 uitkeringsregelingen
Waarvan juridisch verplicht

95 401

78 334

67 579
67 579

33 008
33 008

33 008
33 008

33 008
33 008

33 008
33 008

6 050

8 665

8 580
4 205

8 491
3 836

8 416
3 809

6 016
0

6 016
0

10.8 verbeteren kwaliteit dienstverklening
Waarvan juridisch verplicht

2 777

9 379

6 131
4 584

4 910
2 884

4 337
2 384

4 310
0

4 328
0

10.9 verbeteren kwaliteit bedrijfsvoering
Waarvan juridisch verplicht

350

0

0

0

0

0

0

2 976

820

820

820

820

820

820

10.7 vergroten aantrekkelijkheid van de overheid
als werkgever
Waarvan juridisch verplicht

Ontvangsten

Operationele doelstelling 10.7
Voldoende aanbod van goed gekwalificeerd overheidspersoneel en een
divers samengesteld overheidsapparaat door het (binnen de gestelde
financiële grenzen) bevorderen van de aantrekkelijkheid van de overheid
als werkgever, de arbeidsproductiviteit en de arbeidsparticipatie.
Motivering

Mede als gevolg van de vergrijzing neemt de arbeidsmarktkrapte toe. Dat
kan al op vrij korte termijn leiden tot productieproblemen en daarmee tot
een overheid die haar taken niet meer optimaal kan vervullen. De
openbare sector is van oudsher zeer arbeidsintensief. Door de toenemende vraag naar kwalitatief hoogwaardige diensten is een gericht
arbeidsmarktbeleid noodzakelijk om de voorziene – kwantitatieve en
kwalitatieve – problemen het hoofd te kunnen bieden. De overheid dient
zich op de krapper wordende arbeidsmarkt te onderscheiden als een
aantrekkelijke werkgever, zonder daarbij de gestelde financiële grenzen uit
het oog te verliezen. Arbeidsinhoud en arbeidsvoorwaarden (primaire en
secundaire) zijn daarbij sleutelbegrippen.
Om de kwaliteit en de aanvaardbaarheid van het overheidsbeleid te
verhogen, is het van belang om ook de diversiteit in het personeelsbestand overheidsbreed te vergroten. Tevens wordt hiermee de herkenbaarheid van de overheid vergroot. Belangrijke aspecten daarbij zijn een
grotere instroom, behoud en doorstroom van vrouwen en allochtonen en
het beperken van de voortijdige uitstroom van oudere werknemers.

Persexemplaar

97

Beleidsartikelen

Instrumenten

Voldoende en voldoende gekwalificeerd personeel
+ het toedelen van de arbeidsvoorwaardenruimte aan de sectoren;
+ het maken van bestuurlijke afspraken met de ZPW (Zelfstandige
Publieke Werkgevers) met betrekking tot de prioriteiten van het kabinet
in het kader van het arbeidsvoorwaardenoverleg; bijvoorbeeld het
verminderen van de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen.
+ het op basis van gesignaleerde specifieke arbeidsmarktknelpunten in
overleg met de betrokken overheidswerkgevers faciliteren van
sectoren door het aandragen van mogelijke oplossingen en/of
instrumenten;
+ het voeren van overleg met de sectoren over het aantrekkelijk maken
en houden van het arbeidsvoorwaardenpakket, bijvoorbeeld door
rekening te houden met individuele voorkeuren en prestaties;
+ het voeren van overleg met de overheidswerkgevers en overheidswerknemers over mogelijkheden met betrekking tot het tegengaan van
arbeidsuitval bijvoorbeeld door het vergroten van functieflexibiliteit,
het voeren van een leeftijdsbewust personeelsbeleid en het benadrukken van de activerende werking van de sociale zekerheidsarrangementen;
+ het in stand houden van een adequaat overlegstelsel door de
subsidiëring van de Stichting Verdeling Overheidsbijdragen en de
Stichting Centrum voor Arbeidsverhoudingen Overheidspersoneel.
Een divers samengesteld personeelsbestand
+ het volgen van de uitwerking van de bestuurlijke afspraken met de
ZPW over de ontwikkeling van het aantal in dienst zijnde vrouwen, de
ontwikkeling van het aantal in dienst zijnde allochtonen en van hun
doorstroommogelijkheden naar hogere posities en het langer in dienst
houden van oudere werknemers;
+ het op sectoraal niveau inzichtelijk maken van de ontwikkelingen in de
openbare sector, via onder meer de Trendnota Arbeidszaken Overheid;
+ het faciliteren van de sectorwerkgevers ten behoeve het halen van de
doelstellingen via kenniskringen en via de diversiteitsindex.
Kostenbeheersing/-beperking
+ het bevorderen van de afstemming tussen de sectoren met betrekking
tot een verantwoorde loonontwikkeling en op het terrein van de
pensioenen, onder andere door het subsidiëren van het Verbond
Sector Werkgevers Overheid;
+ het via bestuurlijk overleg en overreding stimuleren van de overheidswerkgevers tot het beperken van de arbeidsuitval door het terugdringen van het ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid, vervroegde
uittreding en door een doelmatige toepassing van re-integratiemaatregelen en van de overheidsorganisaties tot minder ondoelmatigheid
door bijvoorbeeld het waar mogelijk terugdringen van overhead;
+ het bieden van instrumenten zoals benchmarking en best practices aan
sectoren om de arbeidsproductiviteit te vergroten, bijvoorbeeld in het
kader van «slimmer werken».

Persexemplaar

98

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens
Indicatoren

Waarde
2007

Streven
2008

Streven
2009

Streven
2010

Streven
2011

Streven
2012

Percentage allochtonen in het personeelsbestand van
de publieke sector. Doel: stijging van 50% tussen 2007
en 2011

5,6

6,2

6,7

7,3

7,8

8,4

Percentage vrouwen in de instroom in topfuncties in
de publieke sector

30

30

30

**

Percentage instroom vrouwen in de publieke sector1

57

50

50

**

Percentage uitstroom naar inactiviteit in groep50+
werknemers2

3,8

5

4

6

6

6

* het betreft doorberekeningen op basis van die cijfers
** projecten lopen vooralsnog door tot 2011
1
Het gemiddelde bedraagt 56% (2006) voor alle sectoren binnen de publieke sector. Er is echter sprake van zeer grote verschillen per sector. De
sectoren kennen alle hun eigen doelstelling. Waar Defensie streeft naar een hoger percentage vrouwen, streeft het Primaire Onderwijs juist
naar een hoger aandeel van mannen.
2
De uitstroom naar inactiviteit ligt in 2007 lager dan het streefcijfer voor 2007 (6%). Voor 2007 is sprake van een neerwaartse vertekening,
doordat in 2004 en 2005 extra voortijdige uistroom heeft plaatsgevonden door de taakstelling van het vorige kabinet en vooruitlopend op de
versobering van de pensioenregeling per 1 januari 2006.

Toelichting
Deze doelstellingen zijn gebaseerd op het gesloten Coalitieakkoord
Kengetallen
Driejarig gemiddelde afwijking loonontwikkeling
overheid ten opzichte van de markt in procenten;
Bron: CPB
Verhouding actieven/inactieven Indexcijfer
ontwikkeling verhouding inactieven (arbeidsongeschikt, ziek werkeloos)
Bron: UWV, VUT-fonds, Kerngegevens Overheid

Waarde 2006

Waarde 2007

– 0,4%

– 0,1

100

96

Operationele doelstelling 10.8
Het bevorderen van integriteit, transparantie/rekenschap en kostenbewustzijn van overheidsorganisaties en het bevorderen van een meer
respectvolle behandeling van werknemers in de publieke sector.
Motivering

De legitimiteit van de overheid is de afgelopen jaren sterk onder druk
komen te staan. Naast de impulsen die op dit beleidsterrein worden
gegeven ter versterking van de democratische legitimering, werken de
organisaties binnen de openbare sector zelf actief mee aan het herstel van
dit vertrouwen door:
+ integer te handelen;
+ transparant te zijn en rekenschap af te leggen aan de politiek en de
burgers;
+ kostenbewust te handelen en daardoor verantwoord om te gaan met
publieke middelen (beperking bureaucratie).
Burgers verwachten van werknemers in de publieke sector een bereidwillige, integere en respectvolle houding. Diezelfde werknemers worden in

Persexemplaar

99

Beleidsartikelen

het maatschappelijke verkeer te vaak te weinig respectvol behandeld. Dit
is de afgelopen jaren tot uiting gekomen in een toename van het aantal
meldingen van agressie tegen werknemers met een publieke taak. Er is
een programma gestart om dit onacceptabele gedrag tegen te gaan.
Instrumenten

Integriteit binnen de publieke sector
+ het bevorderen van het gebruik van integriteitsprotocollen en van
integriteitscans door het beschikbaar stellen van voorbeeldmodellen
en best practices;
+ het verder verbeteren van de positie c.q. de bescherming van
klokkenluiders door het ondersteunen van de sectoren Rijk en Politie
door middel van het aanpassen van bestaande regelgeving;
+ het onderhouden van het meldpunt integriteitsschendingen;
+ het verder uitbouwen van de uniforme registratie van integriteitsschendingen.
Transparantie/rekenschap
+ het bevorderen van het gebruik van benchmarks;
+ het op basis van de WOPT rapporteren over de hoogte van de publiek
gefinancierde topinkomens in de (semi-)publieke sector. Voor de
semipublieke sector geldt dat de kabinetslijn aan de Kamer gezonden
is (TK, 28 479, nr. 36). De lijn is om de salarissen van bestuurders en de
semi-publieke sector te normeren, waarbij per sector gedifferentieerd
kan worden in de zwaarte van het beloningsregime. Naar verwachting
zal het kabinet in 2009 hiertoe strekkende wetsvoorstellen naar de
Tweede Kamer sturen;
+ het bevorderen van het gebruik van codes door het beschikbaar stellen
van best practices en voorbeeldcodes;
+ kennis- en informatieoverdracht via diverse internetsites onder andere
met betrekking tot topinkomens, benchmarks en integriteit.
Bureaucratie, kostenbewustzijn en «slimmer» werken
+ het bevorderen van prestatievergelijking op thema’s als overhead;
+ het verminderen van overbodig toezicht door het op basis van een
nulmeting doen van concrete voorstellen met betrekking tot de af te
leggen verantwoording.
Tegengaan en bestrijden agressie en geweld
Voortgaan met de uitvoering van het programma Veilige Publieke Taak:
+ het afstemmen van beleid en activiteiten van sectorwerkgevers en
beleidsmakers in het kader van opsporing en handhaving met
betrekking tot agressie en geweld tegen medewerkers met een
publieke taak;
+ het opnieuw meten van het aantal meldingen van agressie en geweld
tegen medewerkers met een publieke taak als vervolg op de nulmeting
in 2007;
+ het ontwikkelen van sectorbrede instrumenten voor een effectieve
aanpak van agressie en geweld;
+ het stimuleren en faciliteren van door (sector-)werkgevers zelf te
ontwikkelen instrumenten, onder andere. door financiële ondersteuning;
+ het voortzetten van de publiekscampagne voor het uitdragen van de
landelijke normstelling;
+ het evalueren van de eenduidige afspraken tussen politie en OM;
+ het verder verbeteren van de mogelijkheden van verhaal van schade
en letsel op daders;
+ het opzetten van een kennisbank Veilige Publieke taak.

Persexemplaar

100

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens
Indicatoren

Basiswaarde
2006

Waarde
2007

Streven
2008

Afname van het aantal meldingen van
agressie en geweld tegen werknemers met
een publieke taak
66%
Bron: 0-meting 2007, Personeelsontwikkeling en mobiliteitsonderzoek (POMO) 2008
Percentage organisaties in de openbare sector
(cf WOPT) dat melding maakt over topinkomens
Bron: jaarlijkse topinkomens rapportage aan de Kamer

50

90

92

Streven
2009

Streven
2010

*

10

Streven
2012

51%

*

94

95

95

81

90

90

10

10

10

56%

94

Percentage van het aantal organisaties in het
openbare sector dat integriteitschendingen
registreert
54
63
72
Bron: «Inventarisatie integriteitsbeleid openbaar bestuur en politie 2008», Ministerie van BZK, april 2008
Toename in procentpunten van het aantal
organisaties in de openbare sector dat haar
medewerkertevredenheid meet
Bron: website Interspiegel (http://www.internetspiegel.nl)

Streven
2011

10

Project eindigt in 2011

Operationele doelstelling 10.5
Uitvoeren van pensioenregelingen van Nederlandse ambtenaren uit de
(voormalige) overzeese gebiedsdelen en hun nagelaten betrekkingen en
het uitvoeren van een tijdelijke maatregel in verband met het koopkrachtverlies als gevolg van het afbouwen of afkopen van de tegemoetkoming
in de ziektekosten van gepensioneerden van 65 jaar en ouder.
Motivering

De verantwoordelijkheid voor de pensioenen van Nederlandse ambtenaren uit de (voormalige) overzeese gebiedsdelen en hun nagelaten
betrekkingen liggen van oudsher bij het ministerie van BZK. Het gaat
hierbij om de verantwoordelijkheid voor het onderhoud en het beheer van
de regelingen en het adequaat uitbetalen van de uitkeringen. Het uitkeren
van de pensioenen zelf is uitbesteed aan de Stichting Administratie
Indonesische Pensioenen (SAIP). Met de inwerkingtreding van de
zorgverzekeringswet (ZVW) is het onderscheid tussen ziekenfonds en
particulier verzekerden komen te vervallen. Daarmee verviel voor het
kabinet en de sociale partners de ratio om gepensioneerde ambtenaren
tegemoet te komen in de ziektekosten. De Tweede Kamer en het kabinet
zijn van mening dat de afbouw geleidelijker en evenwichtiger vorm
gegeven moet worden. Met het Besluit tijdelijke compensatie koopkrachtverlies postactieve ambtenaren Zorgverzekeringswet wordt beoogd de
inkomenseffecten geleidelijker en evenwichtiger te laten verlopen.

Instrumenten

+ Inhoudelijke en beleidsmatige ondersteuning van de SAIP.
+ Het beschikbaar stellen van voldoende middelen voor het kunnen
uitvoeren van de betreffende werkzaamheden en voor het kunnen
uitbetalen van de uitkeringen.
+ De tijdelijke compensatiemaatregel voor het geleidelijker en evenwichtiger laten verlopen van de inkomenseffecten als gevolg van de
afbouw of afkoop van de tegemoetkoming in de ziektekosten voor 65
plussers.

Persexemplaar

101

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens

Voor deze operationele doelstelling zijn geen meetbare gegevens
beschikbaar. Het betreft hier alleen de uitvoering van een regeling op
basis waarvan bepaalde groepen mensen aanspraak kunnen maken op
een geldsom.
Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid
Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Beleidsdoorlichting

Het bevorderen van integriteit en transparantie van publieke diensten t.b.v. het
verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening door overheidsorganisaties

10.7 en
10.8

A: 2011
B: 2011

Overig evaluatieonderzoek

Sectorenmodel

10.7

A: 2008
B: 2008

Subsidie CAOP

10.7

A: 2008
B: 2008

Persexemplaar

Vindplaats

102

Beleidsartikelen

3.11 Kwaliteit Rijksdienst (artikel 11)
Artikel 11 Kwaliteit Rijksdienst
Algemene beleidsdoelstelling 11
Het bevorderen van de kwaliteit van het personeel, het management en
de organisatie van het Rijk, het inkoopmanagement, de informatievoorziening, facilitaire dienstverlening en huisvestingsbeleid binnen het
Rijk.
Omschrijving van de samenhang in het beleid
Niet stelsels en systemen, maar mensen en hun mogelijkheden dienen
centraal te staan in het denken van de overheid. De overheid moet
vertrouwen geven, ruimte laten, en mensen toerusten om volwaardig te
participeren en verantwoordelijkheden te dragen. De menselijke maat is
daarbij leidraad en kwaliteit staat centraal1. De bedrijfsvoering van de
overheid moet dienstbaar zijn aan de gekozen beleidsrichtingen en een
optimale beleidsvoorbereiding en -uitvoering makkelijker maken. Een zo
groot mogelijke efficiency en soberheid horen daarbij2. In verband
hiermee is een nieuwe visie nodig op de bedrijfsvoering, waarbij recht
wordt gedaan aan de wens om tot de beste wijze van beheer te komen en
eenheid aan te brengen en efficiencywinst te incasseren. In die nieuwe
visie hoort ook dat de diverse elementen van bedrijfsvoering op alle
niveaus met elkaar in verband worden bezien en niet los van elkaar zoals
nu vaak het geval is.3 Verdere verbeteringen en besparingen zijn mogelijk
met een ambitieus programma4. Doel van het programma is het realiseren van een rijksdienst die:
+ snel, adequaat en ontkokerd reageert op nieuwe maatschappelijke
uitdagingen;
+ minder (complexe) regels en administratieve lasten produceert;
+ resultaten laat zien en optreedt waar nodig;
+ efficiënt en competent werkt en geen geld verspilt;
+ een goede werkgever is voor ambitieuze, competente, integere en
loyale ambtenaren5.
Om de doelstellingen van het programma Vernieuwing Rijksdienst te
realiseren is bij BZK een directoraat-generaal Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk opgericht. De rol van deze nieuwe DG is in zekere zin te vergelijken met die van de DG Rijksbegroting6. Deze hanteert de volgende
prioriteiten voor de hervorming van de bedrijfsvoering:
1. Flexibilisering van organisatie en personeel van het Rijk
2. Bevorderen van de ambtelijke professionaliteit.
3. Realisatie van de fysieke en digitale uniforme rijkswerkplek
4. Verbetering van de sturing op informatievoorziening en technologie
van het Rijk.
5. Vergroten van de externe toegankelijkheid en vindbaarheid van
informatie van de rijksoverheid.
6. Bevordering van efficiënt beheer van rijksbrede ICT
7. Verbetering van het inkoopproces bij het Rijk.
8. Interdepartementale samenwerking en bundeling op facilitair terrein.
9. Concernvisie huisvesting.
1

Citaat uit: Coalitieakkoord, blz. 11.
Citaat uit; Nota VRD, artikel 15.
Citaat uit: Nota VRD, artikel 89.
4
Citaat uit: Coalitieakkoor d, blz. 11.
5
Citaat uit: Nota VRD, artikel 8.
6
Citaat uit: Nota VRD, artikel 92.
2
3

Verantwoordelijkheid
De minister van BZK is verantwoordelijk voor:
+ het rijksbrede personeelsbeleid;
+ de primaire arbeidsvoorwaarden van de sector Rijk;
+ de uitvoering van het werkgeverschap van de topmanagementgroep;

Persexemplaar

103

Beleidsartikelen

+ het rijksbrede organisatie- en informatiseringbeleid;
+ het rijksbrede beleid op de terreinen huisvesting,1 inkoop, facilitaire
dienstverlening en beveiliging
+ de uitvoering van rijksbrede dienstverlening op bovengenoemde
terreinen, met uitzondering van de Rijksgebouwendienst.
+ daarnaast is de staatssecretaris van BZK verantwoordelijk voor de
rijksoverheidsinformatie en de archiefselectie
Externe factoren
De ambities die spreken uit de nota Vernieuwing Rijksdienst vergen een
daadkrachtige aanpak. De komende periode zullen concrete voorstellen
worden gepresenteerd. Daarnaast blijft het behalen van deze doelstelling
afhangen van het volgende:
+ doorzettingsvermogen en draagvlak binnen de rijksoverheid;
+ adequate ondersteuning van de beleidsontwikkeling en de uitvoering
van publieke taken door flexibele en ontkokerde bedrijfsvoering;
+ het voeren van een integrale bedrijfsvoering binnen de rijksoverheid;
+ ontwikkeling van professioneel opdrachtgeverschap binnen de
rijksoverheid;
+ positie van het Rijk op de arbeidsmarkt, waar schaarste aan talent
ontstaat;
+ ontwikkelingen in de taken van de rijksoverheid.
Meetbare gegevens
De kwaliteit van de Rijksdienst betreft in sterke mate het interne functioneren. Onder de operationele doelstellingen wordt het brede begrip kwaliteit
nader geoperationaliseerd. Daar zijn diverse gegevens opgenomen over
concrete prestaties op dit terrein.

1

In voorbereiding is de overdracht van de
ministeriële verantwoordelijkheid voor de
rijksbrede kaders rond de huisvesting van de
minister voor WWI naar de minister van BZK.
Het streven is dit voor aanvang van het begrotingsjaar 2009 gerealiseerd te hebben.

Persexemplaar

104

Beleidsartikelen

Budgettaire gevolgen van beleid
11. kwaliteit Rijksdienst
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

144 773
700

66 109
593

66 154
478

64 375
371

62 442
275

56 680
74

56 248
53

Uitgaven
11.1 apparaat

121 030
11 933

66 109
10 290

66 154
16 101

64 375
15 285

62 442
14 056

56 680
14 026

56 248
13 770

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

109 097

52 319

48 545
37 823

47 582
4 222

46 878
4 204

41 146
0

40 970
0

11.2 professioneel topmanagement
Waarvan juridisch verplicht

14 263

17 469

17 099
13 665

17 077
0

16 345
0

15 135
0

14 962
0

0

0

0

0

0

0

0

11.6 goed functionerend personeel
Waarvan juridisch verplicht

19 791

20 468

13 280
12 501

12 771
50

12 940
32

11 910

11 910

11.7 goed functionerende organisatie
Waarvan juridisch verplicht

58 787

10 908

6 170
0

5 803
0

5 803
0

2 303
0

2 303
0

0

0

0

0

0

0

0

11.9 kwaliteit informatievoorziening Rijk
Waarvan juridisch verplicht
* Bijdrage baten-lastendiensten CAS

7 907

6 635

4 636

4 868

11 657
11 657
4 831

11 592
4 172
4 759

11 451
4 172
4 610

11 459
0
4 610

11 456
0
4 610

11.10 bevorderen kwaliteit HRM-functie
Waarvan juridisch verplicht

8 349
0

339
0

339
0

339
0

339
0

339
0

339
0

0

1 508

1 508

1 508

1 508

1 508

7 542

267

267

634

634

0

11.5 garantieregelingen
Waarvan juridisch verplicht

11.8 goed functionerende informatie voorziening
en HRM-functie
Waarvan juridisch verplicht

11.11 Inkoop, facilitaire zaken en huisvestingsbeleid Rijk
Waarvan juridisch verplicht
Ontvangsten

68 552

Operationele doelstelling 11.2
Het bevorderen van de kwaliteit van het management van het Rijk
Motivering

Voor vernieuwing van de overheid én voor het borgen van haar kwaliteit
is de ontwikkeling van een compacte en bevlogen ambtelijke leiding van
wezenlijk belang. De ambtelijke leiding heeft een toonaangevende rol bij
het realiseren van resultaten en bij het geven van richting in maatschappelijke vraagstukken. In een uitgestrekt netwerk van betrokkenen komt de
rol van ambtelijk leidinggevenden neer op het kwaliteit organiseren,
dialoog regisseren en daadkracht optimaliseren: met oog voor diversiteit,
voor samenwerking over grenzen heen en voor de toekomst.
De ambtelijk leidinggevenden zelf, de management development (MD)
professionals op de departementen en bij Bureau ABD werken samen aan
de kwaliteit van het management in dienst van het Rijk. Dat betekent
investeren in het concernbrede zicht op talent en in specifieke ontwikkeltrajecten voor managers. Maatwerk is daarin leidend: kwaliteit ontstaat uit

Persexemplaar

105

Beleidsartikelen

de unieke match tussen opdracht en individu. Daarnaast zijn er op
systeemniveau drie perspectieven in MD:
1. diversiteit: de ambtelijke leiding is een evenredige afspiegeling van de
arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden;
2. samenwerking over grenzen heen: leidinggevenden worden vrij van
organisatiegrenzen ingezet binnen het concern Rijk en er is een
vruchtbare uitwisseling met andere sectoren in binnen- en buitenland;
3. toekomstgerichtheid: managementtalenten volgen goed afgestemde
leerlijnen en ontwikkelprogramma’s.
In 2009 zullen Bureau ABD en de departementen de samenwerking in het
rijksbrede MD verder intensiveren. Doel is een centraal afgestemde
werving en selectie van managers op strategische posities bij het Rijk en
de optimale ontwikkeling van leidinggevende kwaliteiten in alle fasen van
een loopbaan: van trainee tot topmanager, en van topmanager tot het
«verzilveren» van ervaring.
Instrumenten

+ In het licht van organisatieontwikkelingen en hervormingen van de
rijksoverheid adviseren bij de werving, selectie en ontwikkeling van
managers op strategische posities. Basis is de ABD-schouw 2009: de
inventarisatie van de behoefte aan managers en de kwaliteit en het
ontwikkelingspotentieel van aanwezige managers.
+ Uitvoeren van het diversiteitbeleid: evenredige vertegenwoordiging
van vrouwen en leidinggevenden met een multiculturele achtergrond.
+ Uitvoeren van de rol van werkgever voor de topmanagementgroep,
daar waar het gaat om benoeming, arbeidsvoorwaarden en ontslag.
+ Coördineren programma managementleerlijnen: verbinden van
departementale MD-programma’s, verbeteren MD-kennisinfrastructuur
en organiseren talentinfrastructuur voor schalen 10 t/m 15.
+ Uitvoeren van programma verzilvering: het langer en op flexibele wijze
benutten van mensen met managementervaring.
+ Intensiveren van de samenwerking met o.a. de vier grote gemeenten
en de ZBO’s van de handvestgroep.
+ Coördineren en bevorderen van de plaatsing van Nederlanders op
(top-)posities in Europese instellingen. Samen met het ministerie van
Buitenlandse Zaken zal Bureau ABD de uitvoering van het Europees
personeelsbeleid coördineren en bewaken.
+ Bevorderen van politiek-ambtelijk samenspel, door bijeenkomsten en
publicaties.

Meetbare gegevens
Indicatoren

Percentage vrouwen in de ABD
Bron: ABD

Basiswaarde
2002

Streven
2008

Streven
2009

Streven
2010

Streven
2011

12%

(>20%)

(>20%)

(>20%)

25%

Toelichting
Aantal vrouwen in de ABD als percentage van het totaal; met dit prestatiegegevens wordt nog meer aandacht gegeven aan het streven om het
aantal vrouwen in de ABD te vergroten.

Persexemplaar

106

Beleidsartikelen

Kengetallen

ratio voor doorstroom, instroom van
onderen en instroom van buiten
Bron: ABD

Waarde
2006

Waarde
2007

Waarde
2008

Waarde
2009

6-3-1

6-3-1

6-3-1

6-3-1

Toelichting
De verhouding van het aantal benoemingen vanuit de ABD, van onder de
ABD en instroom in de ABD van buiten de rijksoverheid.
Operationele doelstelling 11.5
De uitvoering van de Garantieregelingen
Motivering

In 1974 is door de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken de
mogelijkheid geschapen om een hypotheekgarantie te verlenen. Voor het
burgerlijk rijkspersoneel is deze met ingang van 8 december 1990
ingetrokken, zodat deze regeling in principe geen uitvoeringskosten meer
met zich meebrengt. Wel is sprake van een theoretisch risico op de reeds
toegekende garanties. Daarom wordt de voortgang van de aflossingen
van de hypotheken en het uitstaan nog gevolgd. Aangenomen wordt dat
indien niet aan een aflossingsverplichting wordt voldaan, de opbrengst
van gedwongen verkoop voldoende is om de resterende schuld te
voldoen. Daarom wordt bijna € 0,5 miljoen als totaal theoretisch risico
beschouwd per 1-1-2009.

Instrumenten:

N.v.t.
Operationele doelstelling 11.6
Het bevorderen van de kwaliteit van het personeel van het Rijk.

Motivering

Voor zijn dienstverlening aan de burger en de politiek dient het Rijk
voortdurend te beschikken over hoogwaardig en flexibel inzetbaar
personeel. Het programma Vernieuwing Rijksdienst voorziet een forse
reductie van rijkspersoneel. Parallel hieraan voert het Rijk een personeelsbeleid op basis van maatschappelijk verantwoord werkgeverschap op
onderdelen als diversiteit, stages, integriteit en arbeidsomstandigheden.

Instrumenten

Personele gevolgen programma Vernieuwing Rijksdienst
+ De afspraken in de CAO 2007–2011 bieden een goede basis om
medewerkers, van wie taken in deze kabinetsperiode verdwijnen, van
werk naar werk te begeleiden;
+ De (rijksbrede) Mobiliteitsorganisatie ondersteunt de mobiliteit van
medewerkers;
+ Het plan «eenduidig werkgeverschap ten behoeve van flexibele en
ontkokerde beleidstaven» wordt gecontinueerd;
+ Met de bonden zijn afspraken gemaakt over het rijksbrede Sociaal
Flankerend Beleid (SFB). In 2009 worden deze afspraken uitgevoerd.
Diversiteit
De beleidsprioriteit Diversiteit wordt voor de sector Rijk als volgt
uitgewerkt:
+ Rijksbrede benchmarking van prestaties op het terrein van doorstroom
van vrouwen en allochtonen met het oog op het uitwisselen van «best
practises»;
+ Zorgen voor goede registratie en monitoring;

Persexemplaar

107

Beleidsartikelen

+ Aanpassen van reguliere personeelsinstrumenten, zoals arbeidsmarktcampagne en traineeprogramma, op de specifieke doelgroepen;
+ Ondersteunen van het kennisnetwerk Diversiteit;
+ Investeren in de bewustwording van het management (niveau
directeuren en afdelingshoofden) via communicatie en agendering;
+ Het ontwikkelen van een strategie om meer vrouwen in topposities te
benoemen en te behouden (uitvoering charter «Talent naar de Top»,
als mede het jaarlijks rapporteren.
Stages
+ Realiseren van 1000 structurele werkervaringsplaatsen voor doelgroepen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, zoals wajonggerechtigden en gedeeltelijk-arbeidsongeschikten. Onderdeel van deze
werkervaringsplaatsen is een rijksbreed brugbanenproject voor 100
WSW-ers/Wajong-ers.1
+ Continuering van de afspraken over reguliere stageplaatsen voor
MBO-ers, HBO-ers en WO-ers. Deze stageplaatsen moeten worden
gezien als onderdeel van het arbeidsmarktbeleid en het daarbij
behorende instrumentarium. Een minimum van 1000 stageplaatsen
moet worden gerealiseerd. Bij deze stageplaatsen is een evenredige
verdeling man – vrouw, allochtoon – autochtoon verplicht.
Integriteit en Arbeidsomstandigheden
Op basis van de landelijke normstelling veilige publieke taak, die de
minister van BZK ín 2008 heeft gepresenteerd, ligt het accent op:
+ Signaleren en adresseren van de oorzaken, gevolgen en omvang van
agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak.
+ Inventariseren en verspreiden van praktijkvoorbeelden van aanpak en
oplossingen.
+ Aanbieden van instrumenten die werkgevers binnen hun organisatie
kunnen implementeren.
+ Het verbeteren van de positie van klokkenluiders door aanpassing van
de betreffende regelgeving voor ambtenaren in de sector Rijk en het
reserveren van middelen op dit artikel voor vergoeding van kosten van
juridische procedures als gevolg van een melding die niet anderszins
wordt vergoed.

1

Kamerstukken 2007–2008, 31 444 VII,
nr. 15.

Persexemplaar

108

Beleidsartikelen

Meetbare gegevens
Indicatoren

(basis)
2006

2007
realisatie

1a. Percentage allochtone medewerkers totaal
9,5%
10,0%
1b. Percentage allochtonen schaal 9–11
6,8%
7,1%
1c. Percentage allochtonen schaal 12–14
5,0%
4,8%
1d. Percentage allochtonen schaal 15 en hoger
3,1%
3,6%
2. Ziekteverzuim (incl.> 1 jaar) – % medewerkers,
dat ziek is geweest
5,5%
5,6%
3. % medewerkers dat een Functioneringsgesprek
heeft gehad.
68%
71,3%
4. Werkgeverstevredenheids-onderzoek – %
Geen
medewerkers dat tevreden is met hun baan
69,3%
meting
5. Werkgeverstevredenheids-onderzoek – %
medewerkers dat tevreden is met hun werkgeGeen
ver
49%
meting
6a. % vrouwen in hogere functies (schaal 10–13)
34,9%
35,6%
6b. % vrouwen in hogere functies (schaal 14–16)
20,8%
21,6%
6c. % vrouwen in hogere functies (schaal 17 en
hoger)
14,9%
16,1%
7. Stages,: totaal aantal 1 000
Waarvan allochtone mannen
Waarvan allochtone vrouwen
Waarvan autochtone mannen
Waarvan autochtone vrouwen
Bron: Indicatoren 1,2,3,6, Sociaal Jaarverslag 2005 , 20 06, 20 07 (2008)
Bron: Indicatoren 4 & 5: Personeels- en Mobiliteitsonderzoek
Bron: Indicator 7: gegevens verzameld door stagebureau o.b.v. stagevergoedingen

2008

2009

2010

2011

11,1%
7,9%
5,5%
3,9%

12,1%
8,7%
6,2%
4,1%

13,2
9,4%
6,8%
4,4%

14,2%
10,2%
7,5%
4,7%

5,5%

5,5%

5,5%

5,5%

72%

77%

69,3%

75%
Geen
meting

69,3%

80%
Geen
meting

49%
36,0%
22,0%

Geen
meting
36,5%
22,5%

49%
37,0%
23,0%

Geen
meting
37,5%
23,5%

18,3%
1 000
250
250
250
250

20,6%
1 000
250
250
250
250

22,8%
1 000
250
250
250
250

25,0%
1 000
250
250
250
250

Toelichting
Op gebied van werkgeverstevredenheid wordt gestreefd naar behoud van
het bestaande niveau omdat dit al hoog is ten opzichte van andere
sectoren. Voor de overige indicatoren vormt het Coalitieakkoord de basis
voor de streefcijfers.
Operationele doelstelling 11.7
Het bevorderen van de kwaliteit van de organisatie van het Rijk
Motivering

In het Coalitieakkoord staat dat het Rijk een andere wijze van regelgeving,
toezicht en controle en een meer geïntegreerde en meer projectmatige
wijze van beleidsvorming nastreeft. Dit is een noodzakelijke voorwaarde
om minder bureaucratische drukte op rijksniveau te bewerkstelligen. Het
doel is de toezichtlast te verminderen – met minimaal behoud van
effectiviteit – en de dienstverlening aan burgers en bedrijven te optimaliseren. De genoemde vraagstukken hebben alles te maken met een goede
inrichting en werking van de rijksoverheid.

Instrumenten

Kaderstellende Visie op Toezicht (KVoT)
Het programma Vernieuwing Toezicht heeft als doel de toezichtlast bij
bedrijven en instellingen te verminderen.
+ BZK bewaakt de norm van goed toezicht, neergelegd in de KVoT.
+ Door deelname aan de Inspectieraad bewaakt BZK de samenhang
tussen het toezichtdomein en de bredere organisatie van de Rijksdienst.
+ BZK helpt de ministeries de principes van goed toezicht (selectief,
slagvaardig, samenwerkend, onafhankelijk, transparant en professioneel) uit de KVoT te implementeren.

Persexemplaar

109

Beleidsartikelen

Kaderwet Zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s)
De Kaderwet creëert duidelijkheid over de reikwijdte voor de ministeriële
verantwoordelijkheid voor de (verzelfstandigde) publieke taken. Daarnaast
voorziet de wet in voorwaarden voor een optimale publieke dienstverlening aan burgers en bedrijven.
+ BZK en Financiën begeleiden de ministeries bij het onderbrengen van
hun ZBO’s onder de Kaderwet ZBO’s.
+ BZK beheert het ZBO-register.
Kennis- en adviesstelsel
In het kader van de Vernieuwing Rijksdienst werkt BZK verder aan de
vereenvoudiging van het kennis- en adviesstelsel.
+ BZK toetst voorstellen van ministeries voor het instellen van adviescolleges.
+ BZK toetst de personele samenstelling van de colleges op diversiteit.
Beleidskader Topstructuren
Een goede inrichting van de topstructuur van ministeries is randvoorwaarde voor een goede uitoefening van publieke taken. Het beleidskader
Topstructuren ondersteunt ministeries hierin.
+ Jaarlijks toetst BZK de departementale topstructuren aan dit kader.
Efficiënte interdepartementale bedrijfsvoering
Het belangrijkste doel is bedrijfsvoeringstaken te bundelen en rijksbreed
uit te voeren.
+ BZK bundelt hiertoe interdepartementale samenwerkingsverbanden.
+ In samenwerking met de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) wordt
een studie uitgevoerd naar de mogelijkheden van collegiaal bestuur op
rijksniveau
Meetbare gegevens
Indicatoren

Basiswaarde
2006

Waarde
2007

Percentage ministeries dat hun topstructuur en
topformatie heeft getoetst aan Beleidskader
topstructuren
0%
39%
bron: Gegevens aan te leveren door betrokken organisaties en de ministeries

Streefwaarde
2008

Streefwaarde
2009

Streefwaarde
2010

Streefwaarde
2011

Streefwaarde
2012

100%

100%

100%

100%

100%

Operationele doelstelling 11.9
Het bevorderen van de kwaliteit van de informatievoorziening binnen het
Rijk
Motivering

Om efficiënt, doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te kunnen werken en
de burger tegemoet te kunnen treden als «één overheid» is het voor het
Rijk steeds belangrijker dat op het vlak van de informatievoorziening
departement- en onderdeeloverstijgend wordt samengewerkt. Informatie
(I) en Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) zijn hiervoor
belangrijke stimulatoren. Het verbeteren van de informatievoorziening
voor de rijksoverheid is een ambitie van BZK en ook onderdeel van het
programma Vernieuwing Rijksdienst. Hierbij wordt ICT als belangrijk
instrument gezien. Daarnaast is een sterke sturing nodig om meer grip te
krijgen op ICT-projecten en de daarmee samenhangende kosten. Tenslotte
is van belang dat het Rijk dienstverlenend en op een transparante manier
optreedt naar van burgers en bedrijven.

Persexemplaar

110

Beleidsartikelen

Instrumenten

Wegwerken archiefachterstanden
Omdat de rijksoverheid in gebreke is gebleven de papieren archieven
tijdig over te dragen aan het Nationaal Archief is in 2005 een projectorganisatie opgericht deze versneld over te brengen.1 Daarnaast heeft het
kabinet in 2006 op initiatief van BZK en OCW besloten dat de departementen met plannen moeten komen om de archieven van na 1975 aan te
pakken.2 Op 1 januari 2009 is de achterstand in de bewerking en overdracht van archieven van vóór 1975 (74 kilometer) weggewerkt.
+ Alle departementen leveren plannen op voor het wegwerken van hun
papieren werkvoorraden uit de periode 1976–1996 (circa: 250 kilometer
archief). Dit vertaalt zich in 2009 tot de inrichting van een gemeenschappelijke organisatie: de Samenwerkings Projecten Archieforganisaties Rijksdienst (SPAR)
Informatiebeveiliging
BZK stelt de rijksbrede kaders voor de informatiebeveiliging.
+ In 2009 maken de departementen een gemeenschappelijke set van
afspraken op basis van het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst 2007;
+ BZK beziet of het mogelijk is rijksbrede instrumenten in te zetten op
het terrein van bewustwording.
+ In 2009 wordt het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst –
Bijzondere Informatie (VIR-BI) vervangen door het Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksdienst – Gerubriceerde Informatie (VIR-GI).

Meetbare gegevens
Indicatoren

papieren werkvoorraden in kilometers van
vóór 1975
Bron: projectorganisatie WAA

Basis
waarde
2005

Realisatiewaarde
2006

Realisatiewaarde
2007

Streefwaarde
2008

Streefwaarde
2009

Streefwaarde
2010

Streefwaarde 2011

74

74

50

25

0

nvt

nvt

40

190

290

350

400
VenW: 3200
VWS: 4200
SZW: 3100

1.

2.

samenwerkruimtes
Rijksweb

3.

Aantal GOUD werkplekken
Bron: ICTU/Rijksweb

Toelichting
2005 is opgenomen omdat dat jaar het basisjaar was voor het wegwerken
van de papieren werkvoorraden.
Operationele doelstelling 11.10
Het bevorderen van de kwaliteit van de Human Resources Management
(HRM)-functie van het Rijk
Motivering

1
2

Kamerstuk 29 800 VIII, nr. 248.
Kamerstuk 29 362, nr. 101.

Voor de gehele rijksdienst wordt een nieuwe uitvoering van de
personeels- en salarisadministratie gerealiseerd. Doel van deze nieuwe
uitvoering is meer doelmatigheid en een betere informatievoorziening
voor de HR-functie van het Rijk.
Eind 2008 zijn de ICT-standaarden gerealiseerd. De departementen kunnen
deze producten vervolgens implementeren in eigen huis en introduceren

Persexemplaar

111

Beleidsartikelen

daarmee zelfbediening en gecentraliseerde eerste en tweedelijns
ondersteuning op het gebied van personeels- en salarisvragen;
Medio 2008 heeft het kabinet een besluit genomen over Fase 2 van het
project, het daadwerkelijk rijksbreed bundelen van de gebruikersondersteuning naar één contact center en het realiseren van één HR-administratie (Kamerstuk 2007–2008, 30 146, nr. 21). Deze fase zal stapsgewijs,
vanaf 2009 tot en met 2011, verlopen.
Instrumenten

In 2009 zijn de ICT-producten klaar en kunnen worden geïmplementeerd
op de ministeries.
+ Naast technische ondersteuning wordt door BZK waar dat gewenst is
veranderkundige en organisatorische ondersteuning geboden aan de
departementen;
+ BZK werkt met de ministeries drie scenario’s voor gegevensintegratie
verder uit. Hiermee moeten de (tot dan toe) meest slimme verbindingen tussen departementale systemen en één centraal rijksbreed
HR-systeem gerealiseerd worden;
+ In 2009 is het dienstverleningsmodel helder. Vragen als: wat gaat
P-Direkt straks bieden en welke taken blijven (voorlopig) achter op de
ministeries worden beantwoord. Ook de condities waaronder
ministeries kunnen aansluiten op P-Direkt en hun personeel naar het
rijksbrede contact center kunnen overhevelen zijn dan duidelijk.

Meetbare gegevens

Met het opzetten van P-direkt voor de uitvoering van de personeels- en
salarisadministratie van de rijksdienst, en met het kabinetsbesluit Fase 2
voor de rijksbrede aansluiting op P-direkt kan deze operationele doelstelling vrijwel als afgerond worden beschouwd. Er zijn voor dit jaar dan ook
geen meetbare gegevens opgenomen. Vanaf de begroting 2010 wordt
deze operationele doestelling niet meer opgenomen.
Operationele doelstelling 11.11
Het bevorderen van het inkoopmanagement, de facilitaire dienstverlening
en het huisvestingsbeleid binnen het Rijk

Motivering

De ambitie van BZK is de bundeling van beleid op het gebied van de
bedrijfsvoering. Dit omvat onder andere de domeinen inkoop, huisvesting
en facilitaire dienstverlening. Streven is via regievoering op alle elementen van de beleidscyclus:
+ een kader te scheppen voor al lopende professionaliseringsacties,
zoals bundeling op facilitair gebied en gezamenlijk inkopen en
aanbesteden;
+ beter in te spelen op de integraliteit van de bedrijfsvoering door over
de onderdelen heen te kijken en te werken en domeinoverstijgende
projecten als Rijkswerkplek, duurzame bedrijfsvoering en organisatieverandering/categoriemanagement uit te voeren;
+ te voorzien in de behoefte bij de rijksoverheid aan flexibiliteit en
(rijksbrede) managementinformatie en de daarvoor benodigde
standaardisatie;
+ een antwoord te bieden op het toegenomen belang van en interesse in
een goede bedrijfsvoering (bijv. ten aanzien van inkoop tijdelijk
personeel, duurzaamheid).

Instrumenten

Duurzame bedrijfsvoering
Het doel zoals bevestigd in de voor de zomer aan de kamer gezonden
Kabinetsbrede Aanpak Duurzame Ontwikkeling, is het rijk te positioneren
als koploper in duurzame bedrijfsvoering. Dit heeft naast ecologische, ook

Persexemplaar

112

Beleidsartikelen

sociale aspecten (zoals diversiteit). Daarnaast bespaart het energie. In
2009 wordt onder andere meegewerkt aan:
+ verdere realisatie van de doelstelling om in 2010 als rijksoverheid
duurzaam in te kopen en in 2012 qua energieverbruik klimaatneutraal
te zijn;
+ mogelijkheden om huisvesting in meer duurzame varianten aan te
bieden;
+ duurzaamheid te maken tot iets waarmee ambtenaren zich vereenzelvigen; diversiteit van het overheidspersoneel.
Onder regie van de minister van BZK wordt hiertoe interdepartementaal
samengewerkt. De minister van VROM verleent hierbij ondersteuning,
vanwege haar coördinerende verantwoordelijkheid voor duurzaamheid, in
het bijzonder voor duurzaam inkopen.
Organisatieverandering
De bundeling van het beleid op het gebied van de bedrijfsvoering is
slechts één stap op weg naar verdere professionalisering. Andere
onderdelen van de gewenste organisatieverandering zijn onder meer de
bundeling op facilitair terrein en de invoering van categoriemanagement.
Op facilitair gebied zal in 2009 vooral visievorming op een doelmatige
organisatie van de facilitaire samenwerkingsverbanden aan de orde zijn.
In 2009 wordt voor een aantal (facilitaire)categorieën daadwerkelijk met
categorie management gestart.
Meetbare gegevens

Deze doelstelling omvat een aantal nieuwe taken die in de loop van 2008
aan het ministerie van BZK zijn toegevoegd. Het beleid op deze terreinen
is nog volop in ontwikkeling en krijgt in 2009 verder gestalte. Er zijn
derhalve nog geen meetbare gegevens beschikbaar.
Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

Beleidsdoorlichting

Overig evaluatieonderzoek

Onderzoek onderwerp

AD of
OD

A. Start
B Afgerond

Vindplaats

Diversiteit

11.6

A: 2007
B: 2008

Kamerstuknummer 2007–
2008, 30 958, nr. 3

Het bevorderen van de kwaliteit van de
organisatie van het Rijk

11.7

A: 2012
B: 2012

onderwerp Het bevorderen van de kwaliteit
van de informatievoorziening binnen het Rijk

11.9

A: 2011
B: 2011

Het bevorderen van de kwaliteit van de
HRM-functie van het Rijk

11.10

A: 2009
B: 2009

Inkoopmanagement en huisvesting

11.11

A: 2010
B: 2010

Jaarlijkse arbeidsmarktmonitor

11.6

A: 2009
B: 2009

Periodieke Evaluatie Kaderwet Adviescolleges

11.7

A: 2008
B: 2009

Evaluatieonderzoek naar het Rijkshuisvestingsstelsel

11,9

A: 2010
B: 2011

Persexemplaar

113

Niet-beleidsartikelen

4. De niet-beleidsartikelen
4.1 Algemeen (artikel 12)
Algemene doelstelling 12
Op dit artikel worden de apparaatuitgaven begroot van de beheersmatige
ondersteuning van het BZK-beleid door de ambtelijke staf. Tevens wordt
op dit artikel de bijdrage van BZK aan de functionele kosten Koninklijk
Huis begroot.
Toelichting
Omdat het hier een zogenaamd niet-beleidsartikel betreft, gaat deze
toelichting niet in op de samenhang van het beleid, verantwoordelijkheid
van de minister, externe factoren en meetbare gegevens.
Budgettaire gevolgen van beleid
12. Algemeen
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

verplichtingen

106 059

105 875

95 554

96 331

103 217

108 523

92 277

Uitgaven
12.1 apparaat
* Bijdrage baten-lastendienst WM
* Bijdrage baten-lastendiensten P-Direkt
12.2 bijdrage functionele kosten Koninklijk Huis
12.3 Verzameluitkering
12.4 Centrale kennisfunctie

100 310
90 119

105 875
95 634

10 191
0
0

10 241
0
0

95 554
77 348
23 046
3 208
11 098
0
7 108

96 331
78 125
26 111
3 938
11 098
0
7 108

103 217
85 010
28 550
4 218
11 099
0
7 108

108 523
90 316
28 550
4 169
11 099
0
7 108

92 277
74 070
28 550
4 066
11 099
0
7 108

Ontvangsten

11 479

9 395

0

0

0

0

0

Operationele doelstelling 12.1
De staf wil op professionele wijze diensten verlenen aan de BZK-organisatie. Deze dienstverlening kenmerkt zich door een integrale, vraaggerichte
aanpak waarbij resultaatgericht en kostenbewust opereren centraal staan.
Enkele van de stafdiensten richten zich tevens op de beleidsaspecten en
nemen zodoende een bijzondere positie in. De Auditdienst (AD) en de
directie Financieel-Economische Zaken (FEZ) zijn hiervan voorbeelden,
mede door hun wettelijk vastgelegde positie.
De staf heeft een aantal speerpunten voor 2009, die een bijdrage leveren
aan bovenstaande doelstelling:
1. uitvoer van het programma «Werken aan BZK»; In het kader van de
reorganisatie en vernieuwing van BZK, wordt geïnvesteerd in een
verbetertraject dat zich richt op cultuur en werkwijze. Het programma
omvat de volgende deel projecten.
+ Leiderschapsontwikkeling
+ Projectmatig en programmatisch werken
+ Investeren in medewerkers
2. integrale beveiliging

Persexemplaar

114

Niet-beleidsartikelen

Operationele doelstelling 12.2
Op grond van de Wet van 10 december 1970, Stb. 573, houdende
herziening van het financieel statuut voor het Koninklijk Huis, komt een
aantal uitgaven van het Koninklijk Huis ten laste van de begroting van
BZK. Het betreft een bijdrage in de functionele kosten Koninklijk Huis. Het
gaat hier om personele en materiële kosten.
Operationele doelstelling 12.3
Nieuw in de tabel is de regel Verzameluitkering VII. De verzameluitkering
kent zijn wettelijke grondslag in de Financiële-verhoudingswet. Hij keert
uit aan de decentrale overheden. In de verzameluitkering zijn de beleidsthema’s gebundeld die maximaal 10 miljoen euro voor de medeoverheden beslaan. Aanleiding voor de invoering van de verzameluitkering is de
behoefte aan een wijze van middelenverstrekking aan de medeoverheden
die ruimte biedt voor lokaal maatwerk en onnodige administratieve lasten
voorkomt. Dit te meer gezien de geringe omvang van de middelen.
Operationele doelstelling 12.4
De keuze voor een centraal georganiseerde kennisfunctie, die eindverantwoordelijk is voor alle onderzoeken bij BZK, brengt met zich mee
dat er onderzoeksbudget is samengevoegd van decentrale en centrale
onderzoeksbudgetten. Het budget wordt aangewend voor strategisch,
beleidsondersteunend en evaluatief onderzoek.

Persexemplaar

115

Niet-beleidsartikelen

4.2 Nominaal en onvoorzien (artikel 13)
13. Nominaal en onvoorzien
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

0

1 004

– 1 015

– 22 599

– 33 270

– 33 270

– 33 270

Uitgaven
13.1 loonbijstelling
13.2 prijsbijstelling
13.3 onvoorzien

0
0
0
0

1 004
0
0
1 004

– 1 015
0
0
– 1 015

– 22 599
0
0
– 22 599

– 33 270
0
0
– 33 270

– 33 270
0
0
– 33 270

– 33 270
0
0
– 33 270

Persexemplaar

116

Niet-beleidsartikelen

4.3 VUT-Fonds (artikel 17)
In de zomer van 2005 hebben de sociale partners bij de overheid een
akkoord gesloten over VUT/prepensioen/levensloop (VPL). De Staat der
Nederlanden verstrekt een rentedragende lening van € 2 miljard aan het
VUT-fonds voor overheidspersoneel om het kastekort, voortvloeiende uit
het akkoord, in de jaren 2007–2009 op te lossen. In de jaren 2014–2016 zal
het VUT-fonds deze lening aflossen. Over de lening wordt door het
VUT-fonds vanaf 2008 rente betaald. Op 18 april 2006 is de Tweede Kamer
geïnformeerd over de uitvoering van het VPL-akkoord en over de
budgettaire gevolgen daarvan voor de begroting van BZK (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2005–2006, 29 760, nr. 70).
In 2009 zal de laatste tranche (€ 900 miljoen) aan het VUT-fonds worden
uitgekeerd.
17. VUT-fonds
(x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Verplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven
17.1 VUT-fonds

800 000
800 000

300 000
300 000

900 000
900 000

0
0

0
0

0
0

0
0

0

22 372

38 240

72 022

71 434

71 434

71 630

Ontvangsten

Persexemplaar

117

De bedrijfsvoeringparagraaf

5. De bedrijfsvoeringsparagraaf
De bedrijfsvoeringparagraaf heeft conform de Comptabiliteitswet het
karakter van een uitzonderingenrapportage. In de bedrijfsvoeringparagraaf melden wij relevante kwaliteitsverbeteringen in de bedrijfsvoering van het ministerie van BZK.
Reorganisatie
Om aan de kabinetsbrede doelstelling «een kleinere en betere overheid»
te voldoen is BZK in 2008 gereorganiseerd. In 2009 moet de nieuwe
organisatie zich in de praktijk waarmaken. BZK heeft een nieuwe
hoofdstructuur met drie nieuwe directoraten-generaal: Veiligheid, Bestuur
en Koninkrijksrelaties, en Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk. Hiernaast
heeft BZK een nieuwe staforganisatie waarin de financiële functie verder
is gecentraliseerd. Naast een nieuwe structuur is ook de werkwijze
aangepast. Zo wordt er meer gewerkt in projecten en programma’s. Het
flexibel inzetten van personeel binnen de directoraten-generaal staat
hierbij centraal. Voor het gedeelte «kleiner» gaan wij verder met de
invulling van de taakstelling die uiterlijk in 2011 moet zijn ingevuld. Een
monitor taakstelling houdt ons op de hoogte van de voortgang van de
invulling van de taakstelling.
Externe inhuur
De doelstelling «kleinere overheid» moet in 2009 niet leiden tot meer
externe inhuur. De minister van BZK heeft aan de Tweede Kamer
toegezegd dat de externe inhuur, uitgedrukt in euro’s en gecorrigeerd voor
inflatie, niet boven de omvang van de externe inhuur in 2007 uit komt.
Een extra monitor moet in 2009 de control op de uitgaven aan externe
inhuur bevorderen. Sinds 2007 is de omvang externe inhuur terug te
vinden in het jaarverslag van BZK.
Diversiteit
Wij zetten ons in voor een diverser personeelsbestand bij BZK om de
legitimiteit van overheidshandelen en vertrouwen in de overheid te
bevorderen, kwaliteit dienstverlening te verbeteren en participatie te
verhogen. Wij sturen in 2009 dan ook op een verdere toename van de
instroom van vrouwen, allochtonen en arbeidsgehandicapten en het
creëren van stageplaatsen voor deze doelgroepen.
Wijziging begrotingsindeling 2010
Om de nieuwe organisatie tot uitdrukking te brengen in de begroting zijn
wij voornemens om per begroting 2010 te werken met een nieuwe
begrotingsindeling. Zo worden de artikelen 1. Grondwet en democratie en
16. Brandweer en GHOR opgeheven en samengevoegd met andere
artikelen. Bij voorjaarsnota 2009 doen wij een formeel voorstel tot
wijziging van de artikelindeling per begroting 2010.
Burgerbrieven
Een goede overheid is er in de eerste plaats voor de burger. Wij hebben
de doelstelling geformuleerd om binnen 10 dagen na binnenkomst
minimaal 90% van de burgerbrieven te hebben beantwoord. Wij hebben
in 2008 de nodige aandacht aan dit proces gegeven waardoor de
resultaten zijn verbeterd. In 2009 blijft de 90% doelstelling gehandhaafd.
Duurzaam inkopen
Het ministerie van BZK draagt bij aan de realisatie van de kabinetsbrede
Aanpak Duurzame Ontwikkeling (KADO) door de criteria uit het Duurzaam

Persexemplaar

118

De bedrijfsvoeringparagraaf

Inkopen beleid voor inkopen, zoals beschreven in de begroting van het
ministerie van VROM, te implementeren.

Persexemplaar

119

De baten-lastendiensten

6. De baten-lastendiensten
6.1 Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten
(BPR)
Inleiding
Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR) is de spil
in de identiteitsinfrastructuur voor het vastleggen, beheren, verstrekken
en gebruiken van persoonsgegevens voor burgers en organisaties met
een publieke taak. BPR is een professionele beheerorganisatie. De
belangrijkste producten zijn het beheer van het GBA-stelsel (Gemeentelijke Basisadministratie), het beheer van de reisdocumentenketen en de
beheervoorziening voor het Burger Service Nummer (BSN).
Voor deze producten voert BPR onder andere de volgende taken uit:
+ het inrichten en uitvoeren van het beheer voor het GBA-netwerk, de
beheervoorziening BSN en de reisdocumentenketen;
+ het bijhouden van een basisregister en signaleringsregister voor
reisdocumenten;
+ het autoriseren van afnemers voor het gebruik van gegevens uit de
GBA;
+ het geven van voorlichting en ondersteuning aan burgers en overheden over GBA, BSN en reisdocumenten.
Daarnaast worden bij BPR drie vernieuwingsprojecten uitgevoerd:
+ de modernisering van de GBA naar aanleiding van het rapport van de
Commissie Snellen;
+ de invoering van de generatie elektronische reisdocumenten, waarvan
de invoering van de biometrische kenmerken onderdeel uitmaakt, en
de vervanging van de infrastructuur voor de aanvraag en uitgifte van
reisdocumenten;
+ de zorg voor het gebruik van de stemmachines, sinds 2007.
De kosten voor het beheren van de GBA worden doorberekend aan de
gebruikers (gemeenten en afnemers) in de vorm van een kostendekkend
tarief. Vanaf 2008 worden als gevolg van het overgaan op een systeem
van budgetfinanciering de kosten van het gebruik binnen het merendeel
van de overheid betaald via de begroting van BZK en niet meer direct
door de gebruikers zelf. BSN wordt uitgevoerd in opdracht van het
ministerie van BZK. De kosten komen voor rekening van de begroting van
BZK. De kosten voor het beheren van de reisdocumentenketen en de
kosten van de productie en distributie van de reisdocumenten worden
gedekt uit het tarief dat BPR in rekening brengt bij de uitgevende
instanties. Als onderdeel van de vernieuwing van BZK worden met ingang
van september 2008 de taken voor de beleidsontwikkeling en wet- en
regelgeving overgeheveld van BPR naar BZK.
De kosten van de projecten worden deels door de opdrachtgever betaald
uit de begroting van BZK en deels gefinancierd uit een lening bij het
ministerie van Financiën. Het deel dat met een lening wordt gefinancierd,
wordt als materiële activa op de balans opgenomen en in de komende
jaren afgeschreven. De rente en afschrijving op de materiële activa
worden doorberekend in de prijs van de reisdocumenten en het tarief van
de GBA.

Persexemplaar

120

De baten-lastendiensten

Vermogensontwikkeling
Het eigen vermogen van BPR blijft in absolute termen in de komende
jaren gelijk doordat er wordt uitgegaan van een sluitende exploitatie. In
2009 daalt het eigen vermogen ten opzichte van de gemaximeerde
omvang omdat de gemiddelde jaaromzet is toegenomen. De activiteiten
voor BSN en de invoering van biometrie op de reisdocumenten leiden tot
de hogere jaaromzet en lasten. Vanaf 2010 neemt het eigen vermogen
t.o.v. de gemaximeerde omvang weer toe. In 2009 zijn de biometrische
gegevens op het reisdocument ingevoerd en eindigt het reisdocumentenprogramma. Hierdoor vervallen de baten en lasten van het reisdocumentenprogramma; de gemiddelde jaaromzet daalt hierdoor.
Met uitzondering van de inventaris worden alle materiële vaste activa
(voor de modernisering GBA, de RAAS en de ORRA) gefinancierd met een
lening. Vanaf 2009 daalt het percentage van de activa dat is gefinancierd
met een lening omdat de activa in de komende jaren worden afgeschreven. BPR heeft geen voorzieningen op de balans opgenomen.
Weerstandsvermogen 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst BPR

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang (%)
Materiële vaste activa gefinancierd met leningen
(%)
Verloop voorzieningen (x € 1000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

100

83

78

80

88

92

96

96
–

96
–

98
–

98 96
–

94
–

83
–

–

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang: [exploitatiereserve + onverdeelde resultaat/5% van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de
laatste 3 jaar] * 100
Percentage materiële vaste activa gefinancierd met leningen: [Leningen bij het MVF/boekwaarde MVA]* 100.

Investeringen
In 2009 wordt € 19 mln. geïnvesteerd in het ontwerp en de bouw van de
Online Raadpleegbare Reisdocumentenadministratie (ORRA, voorheen
CRA). De investering wordt als materiële activa opgenomen op de balans
op het moment van ingebruikname van de ORRA. De afschrijvingstermijn
van de ORRA is vijf jaar. Daarnaast is er in 2008 en voorgaande jaren
geïnvesteerd in de vervanging van de infrastructuur voor de aanvraag en
uitgifte van reisdocumenten (RAAS) en de modernisering van de GBA. In
2009 wordt ook nog geïnvesteerd in de modernisering GBA. Deze
investeringen worden in de komende jaren afgeschreven. De investeringen in de modernisering GBA zijn in 2012 en de investeringen in de RAAS
in 2011 volledig afgeschreven.
Voor de financiering van deze investeringen wordt gebruik gemaakt van
de leenfaciliteit bij het ministerie van Financiën. Deze leningen worden in
de komende jaren afgelost. Voor de eigen organisatie wordt jaarlijks € 0,4
mln. geïnvesteerd in kantoorautomatisering. Deze investeringen worden
uit het eigen vermogen gefinancierd. Dit leidt tot het volgende kasstroomoverzicht voor de periode 2009 tot en met 2012.

Persexemplaar

121

De baten-lastendiensten

Kasstroomoverzicht 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst BPR

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening courant RHB 1 januari (incl.
deposito)
Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
-/- eenmalige uitkering aan moederdepartement
+/+ eenmalige storting door moederdepartement
-/- aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB 31 december (inc.
deposito) (=1+2+3+4)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

26 335
13 646
– 8 378
0
– 8 378

37 371
5 002
– 12 900
0
– 12 900

32 480
8 785
– 21 600
0
– 21 600

29 947
11 902
– 400
0
– 400

30 355
8 356
– 400
0
– 400

29 487
6 267
– 400
0
– 400

28 669
5 900
– 400
0
– 400

– 2 104

0

0

0

0

0

0

2 104
– 3 732
9 500
5 768

0
– 5 493
8 500
3 007

0
– 8 718
19 000
10 282

0
– 11 093
0
– 11 093

0
– 8 824
0
– 8 824

0
– 6 685
0
– 6 685

0
– 3 225
0
– 3 225

37 371

32 480

29 947

30 355

29 487

28 669

30 944

Exploitatie
Uitgangspunt voor de begroting van baten en lasten van BPR is een
kostendekkende exploitatie. De baten en lasten bedragen in 2009 € 105,5
mln. Het grootste gedeelte van de lasten betreft materiële kosten (€ 87,2
mln.). Dit betreft kosten die worden gemaakt voor de productie en
distributie van de reisdocumenten, het in stand houden van het GBAnetwerk, het beheer van de centrale verstrekkingsvoorziening van de GBA
(GBA-V) en de beheervoorziening BSN. De personele lasten bedragen
€ 8,3 mln. Hierin is rekening gehouden met de personele taakstelling die
aan BPR is opgelegd en met het overhevelen van de beleidsfunctie van
het agentschap naar het moederdepartement (in totaal 11 FTE). De
rentelasten bedragen in 2009 € 1,1 mln. Doordat in 2008 en 2009 gebruik
wordt gemaakt van de leenfacilititeit voor de financiering van de
investering in de ORRA nemen de rentelasten toe. Op de materiële activa
wordt in 2009 € 8,8 mln. afgeschreven. Dit betreft de afschrijving op de
investeringen in de modernisering GBA, de RAAS en de ORRA.
Vanaf 2010 dalen de lasten en daarmee ook de baten. Dit heeft een aantal
oorzaken:
+ Na 2009 vervallen de baten en lasten van het reisdocumentenprogramma omdat de aanschaf van de aanvraagstations is afgerond;
+ Vanaf 2011 is een besparing ingeboekt op de kosten van het berichtenverkeer door de invoering van de moderne interfaces als onderdeel
van de modernisering van de GBA.
+ De afschrijvingskosten voor de investeringen in de modernisering van
de GBA en de RAAS komen na 2011 resp. 2012 te vervallen.
+ De taakstelling leidt tot lagere personele kosten.
De opbrengst van het moederdepartement (€ 23,7 mln.) bestaat uit:
+ de vergoeding van de kosten voor het gebruik van de GBA door de
afnemers die met ingang van 1 januari 2008 onder de budgetfinanciering vallen (€ 5,8 mln.);
+ de vergoeding voor de verstrekking van gratis identiteitskaarten aan
14-jarigen (€ 8,6 mln.);
+ de bijdrage in de kosten van de beheervoorziening BSN (€ 3,3 mln.);
+ de bijdrage in de kosten van het reisdocumentenprogramma (€ 6,0
mln.).

Persexemplaar

122

De baten-lastendiensten

De opbrengsten van derden (€ 81,4 mln.) bestaat uit:
+ de opbrengsten van de afnemers van de GBA die niet onder budgetfinanciering vallen (€ 17,1 mln.);
+ de leges voor de reisdocumenten die de uitgevende instanties aan BPR
afdragen (€ 64,3 mln.).
Begroting van baten en lasten 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst BPR
2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Baten
opbrengst moederdepartement
opbrengst overige departementen
opbrengst derden
rentebaten
bijzondere baten
Totaal baten

22 609
0
86 215
1 025
0
109 849

41 994
0
75 670
400
0
118 064

23 688
0
81 377
400
0
105 465

17 965
0
84 372
400
0
102 738

16 695
0
79 588
400
0
96 683

15 697
0
75 653
400
0
91 750

15 196
0
73 921
400
0
89 517

Lasten
apparaatskosten
– personele kosten
– materiële kosten
rentelasten
afschrijvingskosten
– inventaris en installaties
– modernisering GBA
– ORRA
– RAAS
Overige kosten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten

89 704
8 838
80 866
538
2 965
379
475
0
2 111
0
0
0
93 207

112 327
9 637
102 690
735
5 002
400
2 491
0
2 111
0
0
0
118 064

95 539
8 336
87 203
1 141
8 785
400
3 524
2 750
2 111
0
0
0
105 465

89 627
7 533
82 094
1 209
11 902
400
3 891
5 500
2 111
0
0
0
102 738

87 544
7 450
80 094
783
8 356
400
1 400
5 500
1 056
0
0
0
96 683

85 044
7 450
77 594
439
6 267
400
367
5 500
0
0
0
0
91 750

83 544
7 450
76 094
73
5 900
400
0
5 500
0
0
0
0
89 517

Saldo van baten en lasten

16 642

0

0

0

0

0

0

Doelmatigheid
De doelmatigheid van BPR wordt inzichtelijk gemaakt door het opnemen
van de tarieven voor de reisdocumenten en de GBA en indicatoren m.b.t.
de kwaliteit van deze producten.
Reisdocumenten
De kostprijs van de documenten is gelijk aan de leges die BPR in rekening
brengt bij de uitgevende instanties, zoals de gemeenten en de buitenlandse posten, Nederlandse Antillen en Aruba. De gepresenteerde
kostprijs is exclusief de gemeentelijke leges en eventuele spoedtoeslagen.
Een indicator voor de kwaliteit van het proces van aanvraag, productie en
distributie van de reisdocumenten is het aantal geretourneerde documenten per 1 000 uitgegeven documenten. Een document wordt geretourneerd indien de kwaliteit niet voldoet aan de gestelde normen, bijvoorbeeld omdat de foto niet voldoet aan de eis, er fouten zijn gemaakt bij het
invoeren van de aanvraag of het document is beschadigd tijdens de
productie. Voor 2008 en 2009 wordt uitgegaan van 3 mln. uitgegeven
documenten per jaar. Het tarief van het paspoort en de NIK is in 2008 2,3%
toegenomen t.o.v. 2007. De verwachting is dat het tarief voor het paspoort
en de identiteitskaart per 1 januari 2009 als gevolg van prijsindexering
met 2,5% resp. 2,3% zal toenemen. Het streven is om het aantal geretourneerde documenten onder het niveau van 2007 te houden. De voorschriften en procedures voor de uitgevende instanties en de controles
daarop als onderdeel van de kwaliteitszorg dragen daaraan bij.

Persexemplaar

123

De baten-lastendiensten

Indicator

Tarief paspoort (in euro’s)
Tarief NIK (in euro’s)
Aantal uitgegeven documenten (x € 1 mln.)
Aantal geretourneerde paspoorten per 1 000
uitgegeven documenten

Realisatie
2007

Raming
2008

Raming
2009

21,42
16,64
3,5

21,92
17,01
3,0

22,40
17,37
3,0

1,86

1,86

1,86

GBA
Het GBA-tarief is in 2008 gelijk gebleven ten opzichte van 2007. Ook voor
2009 wordt geen tariefstijging verwacht. Het aantal raadplegingen van de
GBA dat online wordt afgehandeld, neemt toe. Voor de eerste maanden
van 2008 ligt dat percentage op 27%. De doelstelling voor de beschikbaarheid van het GBA netwerk is het halen van de gestelde norm (99,9%).
Indicator

Tarief GBA (in eurocenten)
Totaal berichten en bevragingen (x € 1 mln.)
On line bevragingen als percentage van
totaal berichten en bevragingen
Beschikbaarheid netwerk (norm=99,9%)

Persexemplaar

Realisatie
2007

Raming
2008

Raming
2009

18
141

18
120

18
130

24%
100%

27%
99,9%

27%
99,9%

124

De baten-lastendiensten

6.2 Centrale Archief Selectiedienst (CAS)
Inleiding
De Centrale Archief Selectiedienst (CAS) waardeert, verrijkt en beheert
overheidsinformatie en draagt eraan bij dat de overheid voldoet aan
archiefwettelijke verplichtingen. De CAS is hiermee de belangrijkste
archiefbewerker voor de rijksoverheid en heeft als taak in opdracht van de
zorgdragers, zijnde alle ministeries en Hoge Colleges van Staat, «werkzaamheden te verrichten in verband met archiefbewerking» (KB CAS
12 december 1996).
Vermogensontwikkeling
Weerstandsvermogen 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst CAS

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang (%)
Materiële vaste activa gefinancierd met leningen
(%)
Verloop voorzieningen (x € 1000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

121%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

6%
n.v.t.

30%
n.v.t.

64%
n.v.t.

56%
n.v.t.

46%
n.v.t.

37%
n.v.t.

29%
n.v.t.

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang: [exploitatiereserve + onverdeelde resultaat/5% van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de
laatste 3 jaar] * 100
Percentage materiële vaste activa gefinancierd met leningen: [Leningen bij het MVF/boekwaarde MVA]* 100.

Het te hoge eigen vermogen 2007 van ca. € 0,081 mln. zal worden
verrekend met het moederdepartement.
Investeringen
De investeringen van de CAS zijn gericht op de continuïteit van de
bedrijfsvoering. Zij richten zich vooral op inventaris- en automatiseringbehoefte.
Kasstroomoverzicht 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst CAS

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening courant RHB 1 januari (incl.
deposito)
Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
-/- eenmalige uitkering aan moederdepartement
+/+ eenmalige storting door moederdepartement
-/- aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB 31 december (incl.
deposito) (=1+2+3+4)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

1 009
1 336
509

1 637
– 1 329
318

148
1
975

– 13
450
268

– 47
402
328

– 172
390
272

– 223
345
272

– 509

– 318

– 975

– 268

– 328

– 272

– 272

148

80

51

162
975
813

216

199

169

134

– 199

80
318
158

– 216

– 199

– 169

– 134

1 637

148

– 13

– 47

– 172

– 223

– 284

Persexemplaar

125

De baten-lastendiensten

Toelichting
De opgenomen investeringen bestaan voor het grootste deel uit (al dan
niet uitgestelde) vervangingsinvesteringen.
Exploitatie
De CAS werkt met een kostendekkende exploitatie. Financiering van de
exploitatie vindt voor ca. 55% plaats door het moederdepartement. De
zorgdragers hebben trekkingsrecht op het door het moederministerie
beschikbaar gestelde budget. Hieraan wordt invulling gegeven door
middel van het stelsel van raamconvenanten. Naast de reeds lopende,
meerjarige projecten wordt de beschikbare capaciteit, in overleg met het
moederministerie en de zorgdragers, nader ingevuld. De definitieve
invulling voor 2009 wordt rond oktober 2008 verwacht. Het resterende
deel van de exploitatie genereert de CAS door middel van activiteiten, die
niet onder het raamconvenantenstelsel vallen. Deze activiteiten richten
zich hoofdzakelijk op opslag en beheer van archiefbescheiden van alle
departementen en het verrichten van archiefbewerkingactiviteiten, die
buiten het raamconvenantenstelsel om worden aangenomen.
Begroting van baten en lasten 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst CAS

Baten
opbrengst moederdepartement
opbrengst overige departementen
opbrengst derden
rentebaten
bijzondere baten
Exploitatiebijdrage
Totaal baten
Lasten
apparaatskosten
– personele kosten
– materiële kosten
rentelasten
afschrijvingskosten
– materieel
– immaterieel
Overige kosten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

4 636
2 927

4 868
4 867

4 831
4 076

4 759
3 048

4 610
2 992

4 610
2 973

4 610
2 923

18
143
248
7 972

9 735

8 907

7 807

7 602

7 583

7 533

5 289
2 155
6

7 131
2 191
4

5 785
2 747
30

5 131
2 191
35

4 982
2 191
27

4 982
2 191
20

4 982
2 191
15

413

409

345

450

402

390

345

7 863

9 735

8 907

7 807

7 602

7 583

7 533

109

0

0

0

0

0

0

Productiecapaciteit en tarifering
De capaciteit bij de CAS is voor 2009 vastgesteld op een formatieve
bezetting van 91 fte, waarvan 17,4 fte ondersteuning en 73,6 fte productief
personeel, aangevuld met ca. 25 fte tijdelijke inhuurkrachten. De gemiddelde productiviteit wordt begroot op 1400 uur per direct productieve
formatieplaats, dan wel 1700 uur per inhuur fte. De inhuur, die hoofdzakelijk plaatsvindt op basis van een tweejarig contract, dat is ingegaan in het
laatste kwartaal van 2007 en derhalve doorgaat tot en met het derde
kwartaal van 2009, is gebaseerd op aangegane verplichtingen buiten de
raamconvenanten om. Tegelijk zal door de levering van dit meerwerk de

Persexemplaar

126

De baten-lastendiensten

opgebouwde verplichting voor nog niet gehonoreerde trekkingsrechten
uit hoofde van de raamconvenanten per 31-12-2009 gereduceerd zijn tot
nihil.
De CAS hanteert vanaf 2007 drie verschillende tarieven voor haar te
verrichten bedrijfsactiviteiten, afhankelijk van de aard van de werkzaamheden.
Productiecapaciteit en tarifering voor het jaar 2009
Baten-lastendienst CAS
7,00
61,57
5,06

formatieplaatsen a 1 500/1 400 uur per jaar
formatieplaatsen a 1 400 uur per jaar
formatieplaatsen a 1 000 uur per jaar

10 400
86 196
5 056

totaal 73,62 fte productiepersoneel
inhuurkrachten

101 652
41 516

totale productiecapaciteit

143 168

tariefgroep specialisten
tariefgroep archiefbewerking
tariefgroep uitlening

€ 85,00
€ 52,00
€ 45,50

N.B. van de groep formatieplaatsen a 1 400 uur maken 2 medewerkers gebruik van de Regeling
Arbeidsparticipatie Senioren (PAS-regeling), vandaar minder dan 61,57 x 1 400 uur bij deze
groep.

Budget in relatie tot productiecapaciteit voor het jaar 2009
Het convenantenstelsel impliceert een relatie tussen het budget van de
CAS en de beschikbare productiecapaciteit ten behoeve van het moederministerie. Voor het jaar 2009 is een budget beschikbaar ter hoogte van
€ 4,8 mln. Afgezet tegen de verschillende tariefgroepen, op basis van de
verwachte complexiteit van de aan te leveren archieven, vertaalt dit zich in
een beschikbaar productievolume van in totaal ruim 90 000uur. Verder zal
ca. 6000 uur worden ingezet voor de verdere afbouw van de convenantsverplichting naar het moederdepartement.
Budget bij BZK in relatie tot productiecapaciteit voor het jaar 2009
Baten-lastendienst CAS
Opbrengst moederministerie
Verantwoord als exploitatiebijdrage

€ 4 831 000
€0

Totaal te besteden

€ 4 831 000

Besteding:
Tariefgroep specialisten
Tariefgroep archiefbewerking
Totaal

Persexemplaar

€ 85,00
€ 52,00

4 523 uur
85 510 uur
90 033 uur

127

De baten-lastendiensten

Doelmatigheid
Hoewel archiefbewerking schijnbaar is uit te drukken in homogene
eenheden, blijkt geen project gelijk te zijn. Derhalve is een bewerkingssnelheid per meter archief niet eenduidig te benoemen. Volstaan zal
moeten worden met het benoemen van productiviteit op basis van te
declareren uren en een uurtarief.
2007

2008

2009

85,00
52,00
45,50

85,00
52,00
45,50

85,00
52,00
45,50

Uurtarieven
Specialisten
Archiefbewerking
Opslag & Beheer
Productie

Uren

%

Uren

%

Uren

%

Totaal
Formatief
Inhuur

127 434
109 852
17 582

100,0
86,2
13,8

155 070
103 611
51 459

100,0
66,8
33,2

143 168
101 652
41 516

100,0
71,0
29,0

Bezetting formatief

Uren

fte

Uren

fte

Uren

fte

Specialisten
Archiefbewerking
Opslag & Beheer

5 694
92 994
11 164

5,1
64,8
7,0

5 056
88 155
10 400

5,1
63,0
7,0

5 056
86 196
10 400

5,1
61,6
7,0

Productie per fte

Norm

Uren

%

Uren

%

Uren

%

Specialisten
Archiefbewerking
Opslag & Beheer

49,2%
68,9%
73,8%

1 116,5
1 434,6
1 594,9

54,9%
70,6%
78,5%

1 000
1 400
1 500

49,2%
68,9%
73,8%

1 000
1 400
1 500

49,2%
68,9%
73,8%

2010

2011

2012

2013

91,00
60,00
51,00

92,00
61,00
52,00

92,00
61,00
52,00

92,00
61,00
52,00

Uurtarieven
Specialisten
Archiefbewerking
Opslag & Beheer
Productie

%

Uren

%

Uren

%

Uren

%

Totaal
Formatief
Inhuur

100,0
86,5
13,5

105 772
90 972
14 800

100,0
86,0
14,0

105 772
90 972
14 800

100,0
86,0
14,0

105 772
90 972
14 800

100,0
86,0
14,0

Bezetting formatief

fte

Uren

fte

Uren

fte

Uren

fte

Specialisten
Archiefbewerking
Opslag & Beheer

5,1
56,9
7,0

5 056
75 516
10 400

5,1
53,9
7,0

5 056
75 516
10 400

5,1
53,9
7,0

5 056
75 516
10 400

5,1
53,9
7,0

Productie per fte

Norm

%

Uren

%

Uren

%

Uren

%

Specialisten
Archiefbewerking
Opslag & Beheer

49,2%
68,9%
73,8%

49,2%
68,9%
73,8%

1 000
1 400
1 500

49,2%
68,9%
73,8%

1 000
1 400
1 500

49,2%
68,9%
73,8%

1 000
1 400
1 500

49,2%
68,9%
73,8%

Persexemplaar

128

De baten-lastendiensten

Toelichting
De invloed van de taakstelling op basis van het verminderen van het
aantal fte laat zich vertalen in een stijging van de uurtarieven, aangezien
de vaste lasten, die niet op korte termijn zijn te beïnvloeden, slechts
verdeeld kunnen worden over minder uren.

Persexemplaar

129

De baten-lastendiensten

6.3 Korps Landelijke politiediensten (KLPD)
Inleiding
Sinds 1998 heeft het Korps landelijke politiediensten (KLPD) de status van
agentschap. Sinds 2000 maakt zij als zodanig onderdeel uit van de
begroting van het ministerie van BZK. Het KLPD is onderdeel van de
Nederlandse politie.
Het KLPD heeft een positie als landelijk politiekorps binnen het totale
politiebestel. Het landelijke korps voert zelfstandige taken op nationaal,
internationaal en expertise gebied uit. In de uitvoering van deze zelfstandige taken werkt het KLPD samen met de politieregio’s.
Op hoofdlijnen houden de diensten van het KLPD zich bezig met veiligheid op het water (Dienst Waterpolitie), in de lucht (Dienst Luchtvaartpolitie) en in het verkeer (Dienst Verkeerspolitie). De diensten Nationale
Recherche, Dienst Specialistische Interventie houden zich bezig met de
bestrijding van terrorisme. De beveiligingsaspecten worden uitgevoerd
door de Dienst Koninklijkhuis en diplomatieke beveiliging. Verder beslaat
het werkterrein de (inter) nationale inlichtingen en informatievoorzieningsdiensten.
De taken worden benaderd vanuit vijf thema’s (Informatie & Intelligence,
ZWACRI, Transport Security, Operationele Ondersteuning en Bewaken &
Beveiligen) die de verbinding van de verschillende korpsonderdelen
bewerkstelligt.
In het kader van deze meerjarenbegroting zijn de volgende ontwikkelingen
van belang:
taakstellingen coalitieakkoord
Aan het KLPD is meerjarig een tweetal taakstellingen opgelegd, namelijk:
+ taakstelling huisvesting van € 1,2 mln per jaar ingaande het jaar 2009;
+ taakstelling efficiency in 2010 € 2,7 mln en vanaf 2011 € 5,4 mln per
jaar.
sterkte-afspraak
Conform de politiesterkte-afspraak dient het KLPD voor de jaren 2009–
2013 op dit moment een sterkte van 4883 fte’s te realiseren. Toedeling van
sterkte op basis van ondermeer het Coalitie-akkoord zijn hierin nog niet
verwerkt evenals de opgelegde taakstelling ter grootte van 116 fte’s.
Dienst Logistiek
De dienst Logistiek, die de verstrekkingen van kleding, wapens en munitie
verzorgt voor de Nederlandse Politie, zal per 1 januari 2009 worden
ingebracht in de vts Politie Nederland. Derhalve maakt deze dienst geen
onderdeel meer uit van deze (meerjaren-)begroting.
CAO 2008–2010
In de onderliggende begroting zijn de tot nu toe bekende consequenties
van de CAO 2008–2010 verwerkt.

Persexemplaar

130

De baten-lastendiensten

Vermogensontwikkeling
Weerstandsvermogen 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst KLPD

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang (%)
Aandeel materiële vaste activa gefinancierd met
leningen (%)
Verloop voorzieningen (x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

54%

46,9%

47,0%

47,0%

47,1%

47,1%

47,1%

22%
4,8

53,5%
0,9

64,7%
0,3

63,8%

65,3%

67,2%

69,2%

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang: [exploitatiereserve + onverdeelde resultaat/5% van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de
laatste 3 jaar] * 100
Percentage materiële vaste activa gefinancierd met leningen: [Leningen bij het MVF/boekwaarde MVA]* 100.

Het eigen vermogen bedraagt circa € 13,6 miljoen. Het eigen vermogen
mag maximaal 5% bedragen van de omzet over de afgelopen drie jaren.
Hiermee kunnen jaarlijkse fluctuaties in het exploitatieresultaat worden
opgevangen.
De voorzieningen dalen in verband met het aanwenden van de gevormde
voorzieningen voor de migratie van ICT naar vts Politie Nederland en de
voorziening voor reorganisatiekosten Nationale Recherche.
De materiële vaste activa gefinancierd met leningen stijgen in verband
met de vervanging van de vaartuigen en de helikopters. De overige
materiële vaste activa worden zoveel mogelijk gefinancierd uit de
jaarlijkse afschrijvingen.
Financiële risico’s
ICT-kosten en vts Politie Nederland (vts PN)De ICT-kosten zijn taakstellend
opgenomen. Door middel van voortdurende monitoring zullen deze
kosten bewaakt worden.
De BVS-systematiek van de Nederlandse politie heeft een wijziging in de
verdeling van de bijdrage aan de vts PN tot gevolg. Hierdoor zal naar
verwachting het aandeel van het KLPD aan de vts PN toenemen. Deze
stijging is in voorliggende begroting niet opgenomen.
De invoering van de BVS-systematiek voor de Nederlandse politie heeft
een wijziging in de verdeling van de kosten van de vts PN tot gevolg.
Hierdoor is het aandeel van het KLPD in de kosten van de vts PN
toegenomen. Deze stijging is in onderliggende begroting verwerkt.
Rekening is gehouden met het huidige BTW-percentage van 19%.

Persexemplaar

131

De baten-lastendiensten

Investeringen
Kasstroomoverzicht 2009 (x € 1 000)
Baten-lastendienst KLPD

Realisatie 2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Rekening courant RHC 1 januari (incl.
deposito)

91 171

20 574

38 823

31 152

24 955

3 038

23 211

Totaal operationele kasstroom

8 283

22 075

32 300

35 698

36 534

39 207

39 988

3a. -/- totaal investeringen
3b. +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
3. Totaal investeringskasstroom

– 64 955
325
– 64 630

– 58 437
2000
– 56 437

– 87 529
2000
– 85 529

– 33 886
2000
– 31 886

– 36 459
2000
– 34 459

– 39 400
2000
– 37 400

– 39 400
2000
– 37 400

4a. -/- eenmalige uitkering aan moederministerie
4b. +/+ eenmalige storting door moederministerie
4c. -/- aflossingen op leningen
4d. +/+ beroep op leenfaciliteit
4. Totaal financieringskasstroom

–
–
– 14 250
0
– 14 250

–
–
– 7 825
60 436
52 611

–
–
– 14 947
60 505
45 558

–
–
– 16 895
6 886
– 10 009

–
–
– 13 451
9 459
– 3 992

–
–
– 14 034
12 400
– 1 634

–
–
– 14 034
12 400
– 1 634

20 574

38 823

31 152

24 955

23 038

23 211

24 165

1.

2.

5.

Rekening courant RHC 31 december (incl.
deposito) (=1+2+3+4) (maximale roodstand
€ 0,5 mln)

Toelichting
Voor de aanschaffingen van vaartuigen en helikopters in de komende
jaren, de zgn. kapitaalintensieve investeringen, wordt een beroep gedaan
op de leenfaciliteit van Financiën.
Exploitatie
Baten-lastenstaat (x € 1 000)
Baten-lastendienst KLPD

Realisatie 2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Opbrengst moederministerie
Opbrengst overige ministeries
Opbrengst derden
Rentebaten
Buitengewone baten
Totaal baten

504 559
22 684
19 809
1 855
4 701
553 608

526 406
30 539
21 364
500
–
578 809

529 984
36 355
10 955
500
–
577 794

519 049
47 575
10 955
500
–
578 079

517 412
48 132
10 955
500
–
576 999

516 832
48 132
10 955
500
–
576 419

516 832
48 132
10 955
500
–
576 419

Lasten
Personele kosten
Materiele kosten
Rentelasten
Afschrijvingskosten
* materieel
* immaterieel
Dotaties voorzieningen
Buitengewone lasten
Totaal lasten

365 163
152 637
1 420
30 103
30 103
–
924
677
550 924

375 936
164 801
2 903
35 169
35 169
–
–
–
578 809

364 051
167 075
5 929
40 739
40 739
–
–
–
577 794

364 965
165 204
5 805
42 105
42 105
–
–
–
578 079

365 758
163 983
5 554
41 704
41 704
–
–
–
576 999

365 951
163 620
5 304
41 544
41 544
–
–
–
576 419

365 770
164 203
5 053
41 393
41 393
–
–
–
576 419

2 684

–

–

–

–

–

–

Baten

Saldo van baten en lasten

Persexemplaar

132

De baten-lastendiensten

Toelichting
De opbrengst moederministerie (BZK) bestaat uit de algemene bijdrage en
de bijzondere bijdragen (tezamen € 513,8 mln voor het jaar 2009) ten laste
van hoofdstuk VII. Daarnaast komt vanuit Hoofdstuk IV een bijdrage ter
grootte van € 16,1 mln vanaf het jaar 2009.
De opbrengst van de overige ministeries is gebaseerd op met de
betreffende instanties gesloten convenanten. De opbrengsten derden
bestaat uit de door het KLPD doorbelaste kosten voor uitgevoerde
werkzaamheden.
De daling van de personele kosten in 2009 ten opzichte van 2008 wordt
met name veroorzaakt door de beëindiging van de activiteiten van Plan
Veiligheid Nederlandse Antillen en de overgang van de dienst Logistiek
naar vts PN.
De structurele afschrijvingskosten zijn begroot op circa € 41 miljoen voor
jet jaar 2009 oplopend tot € 44 mln voor de jaren erna. Hierbij is rekening
gehouden met het (meerjarige) afleverschema van de vervanging van
vaartuigen en helikopters.
Bij de afschrijvingskosten is rekening gehouden met de temporele
vervanging van vaartuigen en helikopters. De toename van de rentelasten
wordt met name veroorzaakt door het beroep op de leenfaciliteit van
Financiën als gevolg van de vervanging van de vaartuigen en de
helikopters.
Doelmatigheid
Door het kabinet en de veiligheidspartners wordt de komende vier jaar
een extra impuls gegeven aan het veiliger maken van Nederland. Het
kabinet heeft als doelstelling aan het eind van deze kabinetsperiode (2010)
een daling van de criminaliteit en overlast met 25% ten opzichte van 2002
te realiseren.
Met het oog op de bovenstaande doelstelling is aangegeven aan welke
prioriteiten het KLPD de komende vier jaar een extra impuls zal geven.
De prioriteiten en doelstellingen zijn hieronder beknopt weergegeven.
+ Aanpak criminaliteit kwalitatief – Zware en Georganiseerde criminaliteit door kwalitatieve versterking van de criminaliteitsaanpak.
+ Verbetering van de Informatie en Intelligence huishouding op
(inter)nationaal gebied.
+ Versterking van de executieve samenwerking van politie op internationaal gebied. Daarnaast worden de structurele mogelijkheden onderzocht voor opsporingsonderzoeken en internationale informatieuitwisseling en samenwerking.
+ Verbetering van de informatiepositie en de samenwerking met
ketenpartners en andere korpsen op het gebied van informatieuitwisseling.

Persexemplaar

133

De baten-lastendiensten

6.4 Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding (LFR)
Inleiding
Per 1 januari 2007 is het agentschap Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding opgericht. Het agentschap valt onder de verantwoordelijkheid
van BZK. De LFR is beleidsmatig ondergebracht bij het directoraat
generaal Veiligheid (DGV).
De missie van de LFR is een landelijke faciliteit te zijn voor de partners in
de veiligheid met als centrale rol de multidisciplinaire ondersteuning,
waaronder bijstand en operationele logistiek.
De LFR verleent diensten op het gebied van verwerving van materieel
Daarnaast beheert zij het materieel van de bijstandteams ten behoeve van
de brandweer, politie, geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen
(GHOR) en andere en hulpverleningsorganisaties. De missie is ruim
geformuleerd om het agentschap in de gelegenheid te stellen haar
takenpakket mogelijk in de toekomst naar een bredere klantenkring tot nut
te brengen, zoals de brandweerkorpsen, politiekorpsen, lagere overheden
en derden.
De LFR heeft de volgende algemene doelstellingen:
+ Het uitvoering geven aan het BZK-beleid op het gebied van rampenbeheersing (in het bijzonder de discipline brandweer) naar benodigd
materieel, communicatie- en informatiesystemen (CIS), geneeskundige
uitrustingen, logistiek, voorzieningen voor de waarschuwing van de
bevolking en eisen ten aanzien van arbeidsveiligheid, voor zover dit
aan het agentschap is opgedragen.
+ Het verwerven, beheren, registreren en distribueren van materieel en
materialen ten behoeve van het grootschalige optreden bij de
rampenbestrijding of ten behoeve van de fysieke veiligheid.
+ Het ontwikkelen, ondersteunen en faciliteren van bovenregionale
activiteiten ter bevordering van de kwaliteit van bijstandteams.
+ Het vormgeven aan shared-services voor operationele diensten.
De LFR voert hiervoor taken uit op het gebied van uitvoering en beheer en
formuleert operationele richtlijnen en standaards op dit terrein. Het
agentschap is er voor de brandweer & GHOR-regio’s, de politie en andere
partners in de veiligheid en draagt dit in de communicatie met deze
operationele partners uit.
Vermogensontwikkeling
De ontwikkeling van het eigen vermogen over 2009 tot en met 2013 is in
onderstaand overzicht opgenomen. Hierbij gaat de LFR uit van een start
per 1 januari 2009 met een eigen vermogen van € 345, dat is opgebouwd
uit het onverdeelde saldo van baten en lasten over 2007 en 2008.

Persexemplaar

134

De baten-lastendiensten

Weerstandsvermogen 2009 e.v.
Baten-lastendienst Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding

Eigen vermogen tov gemaximeerde omvang (%)
Materiële vaste activa gefinancierd met leningen
(%)
Verloop voorzieningen (x € 1 000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

29,9%

33,5%

41,0%

48,7%

56,1%

63,3%

70,2%

0%
–

0%
–

0%
–

0% 0%
–

0%
–

0%
–

–

Eigen vermogen tov gemaximeerde omvang: [exploitatiereserve + onverdeelde resultaat/5% van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de
laatste 3 jaar] * 100.
Percentage materiële vaste activa gefinancierd met leningen: [Leningen bij het MVF (en eventueel het eigen ministerie)/boekwaarde MVA] * 100

Investeringen
De investeringen bij het LFR bestaan voornamelijk uit computers en
vervoermiddelen. Besloten is dat de LFR haar bedrijfsmiddelen zal leasen
of af zal nemen via BZK. Hierdoor worden er voor de komende jaren geen
investeringen verwacht.
De operationele kasstroom bestaat uit het saldo van baten en lasten
vermeerderd met de afschrijvingscomponent. In 2008 is de operationele
kasstroom verhoogd met bedragen die verrekend worden met de
opdrachtgevers.
Door stijging van het rekening courant wordt verklaard uit de ontvangst
van de afschrijvingscomponent in de opbrengsten en door het verwachte
positieve saldo van baten en lasten.
Kasstroomoverzicht 2009 (x € 1 000)
Baten-lastendienst Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding

1.

2.

Rekening courant RHB 1 januari (incl.
deposito)
Totaal operationele kasstroom

3a. -/- totaal investeringen
3b. +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
3. Totaal investeringskasstroom
4a. -/- eenmalige uitkering aan moederministerie
4b. +/+ eenmalige storting door moederministerie
4c. -/- aflossingen op leningen
4d. +/+ beroep op leenfaciliteit
4. Totaal financieringskasstroom
5.

Rekening courant RHB 31 december (incl.
deposito) (=1+2+3+4) (maximale roodstand
€ 0,5 mln)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

0

967

1 140

1 322

1 470

1 624

1 781

1 030

173

181

148

154

157

159

– 63
–
– 63

–
–
–

–
–
–

–
–
–

–
–
–

–
–
–

–
–
–

–
–
–
–
–

–
–
–
–
–

–
–
–
–
–

–
–
–
–
–

–
–
–
–
–

–
–
–
–
–

–
–
–
–

967

1 140

1 322

1 470

1 624

1 781

1 940

Persexemplaar

135

De baten-lastendiensten

Exploitatie
De begroting van baten en lasten over de periode 2009 tot en met 2013 is
in het volgende overzicht weergegeven.
Begroting van baten en lasten voor het jaar 2009 (x € 1 000)
Baten-lastendienst Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding

Baten
Opbrengst moederministerie
Opbrengst overige ministeries
Opbrengst derden
Rentebaten
Buitengewone baten
Exploitatiebijdrage
Totaal baten
Lasten
Apparaatskosten
* Personele kosten
* Materiële kosten
Rentelasten
Afschrijvingskosten
* materieel
* immaterieel
Overige kosten
* Dotaties voorzieningen
* Buitengewone lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

19 796
124
690

19 796
125
700

20 390
129
721
25

21 002
133
743
34

21 632
137
765
36

22 281
141
788
36

22 949
145
811
34

20 610

20 621

21 264

21 911

22 569

23 245

23 940

19 290
4 289
15 001
27
96
96

20 469
4 418
16 051
15
100
100

21 083
4 550
16 533

21 763
4 687
17 076

22 415
4 827
17 588

23 088
4 972
18 116

23 780
5 121
18 659

100
100

57
57

57
57

57
57

57
57

20 302

20 584

21 183

21 820

22 472

23 145

23 838

308

37

81

91

97

100

102

889
889

Bij de opstelling van de begroting is uitgegaan van een aantal aannames
en inschattingen ten aanzien van de verwachte ontwikkelingen voor het
komende jaar in de producten- en dienstenportfolio:
+ Belangrijkste aanname is dat de omvang van de opdrachtenportefeuille van de diverse opdrachtgevende directies binnen DGV niet
substantieel zal wijzigen. Met een eventuele verschuiving van
opdrachten van het departement naar opdrachten vanuit het veld, als
gevolg van de regiovorming en de verwachte decentralisatie van
beheersverantwoordelijkheden en -bevoegdheden is in de
voorliggende cijfers nog geen rekening gehouden, omdat niet duidelijk
is hoe en in welke omvang dit plaats zal vinden.
+ Er wordt uitgegaan dat de verwervingen (aanschaf materieel) geen
onderdeel uit maken van de omzet van de LFR. Het financieel
economische en juridische risico is niet voor rekening van de LFR maar
voor de opdrachtgevers. De in deze begroting opgenomen omzetten
zijn geheel toe te schrijven aan de gefactureerde directe uren van
medewerkers, verhuurde opslagruimte in het magazijn en diensten
van derden ten behoeve van de projecten en beheerproducten
(onderhoud, ICT kosten en diverse onderzoeken).
De verschillen tussen de diverse jaren laten zich als volgt verklaren:
+ De afschrijvingskosten nemen af omdat zo mogelijk wordt over gegaan
tot lease.

Persexemplaar

136

De baten-lastendiensten

+ Zowel de baten als de lasten stijgen met 3%. De stijging van de baten
is onder de verwachting dat de prijsstijgingen volledig kunnen worden
doorbelast aan de opdrachtgevers.
Baten
De baten zijn onder te verdelen naar de producten (langlopend), projecten
en naar overige baten. Vanwege het grote aandeel beheerwerkzaamheden
van LFR is het aandeel producten het grootst. Hierbij valt te denken aan
bijstandsteams en het beheer van de middelen voor:
Brandweercompagnie, politie, Geneeskundige Kombinatie (witte kolom),
Nationaal Noodnet, het Nationaal Crisis Centrum, het Waarschuwingsstelsel (WAS) en het beheer van het Internet Materieel Systeem (IMS).
De rente baten worden veroorzaakt door de positieve ontwikkeling van de
Rekening Courant bij Financiën. Uitgegaan is van een percentage van
2,5%.
Lasten
+ Personele kosten.
De personele lasten die in de begroting zijn opgenomen omvatten de
interne personele kosten en de kosten van externe inhuur. Ten aanzien
van de kosten externe inhuur is een inschatting gemaakt van het aantal
benodigde uren. Deze uren zijn omgerekend met een gemiddeld all-in
uurtarief. Daarnaast vormt het terugdringen van verloop een belangrijk
aandachtspunt om het beroep op externe inhuur te kunnen minimaliseren.
+ Materiële kosten.
De materiële kosten omvatten grotendeels de lasten die samenhangen
met het beheer van onderhoudsopdrachten. De opdrachten worden
verricht voor rekening en risico’s van de opdrachtgever.
+ Rentelasten.
De rentelasten worden begroot voor het beroep op de rekening
courant. Het percentage wordt door Financiën vastgesteld.
+ Afschrijvingskosten.
De afschrijvingskosten omvatten voornamelijk de kosten van afschrijving op het wagenpark en de gebouwgebonden verbeteringen.
Doelmatigheid
Kengetallen
Baten-lastendienst Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Directe uren intern

42 962

43 293

43 623

43 954

44 284

44 615

Directe uren per directe medewerker intern
Directe uren per medewerker intern

1 193,4
914,1

1 202,6
921,1

1 211,8
928,2

1 220,9
935,2

1 230,1
942,2

1 239,3
949,2

Productiviteitspercentage directe medewerker intern
Productiviteitspercentage medewerker intern

65,0%
49,8%

65,5%
50,2%

66,0%
50,6%

66,5%
50,9%

67,0%
51,3%

67,5%
51,6%

Toelichting:
Het aantal declarabele uren omvat het aantal uren dat vanuit de productieve afdelingen wordt toegerekend aan de producten en projecten. Met

Persexemplaar

137

De baten-lastendiensten

zo’n 1 200 productieve uren gemiddeld per directe voltijdsmedewerker per
jaar, haalt LFR ruim 65% declarabiliteit over het directe personeel.
In 2007 zijn de tarieven door de eigenaar, DGV, vastgesteld. Voor het jaar
2008 is er geen aanleiding om deze tarieven te verhogen.
In 2007 zijn maatregelen genomen om het aantal externen op formatieplaatsen te beperken. Als gevolg van de reorganisatie binnen het Rijk en
de herpositionering van taken bestaat de mogelijkheid dat interne
medewerkers de LFR zullen gaan verlaten. Het streven blijft om ondanks
deze situatie het aantal externen op formatieplaatsen niet verder op te
laten lopen.
Personele kosten (x € 1 000)
Baten-lastendienst Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding
2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Personele kosten intern
Personele kosten extern
Totaal personele kosten

3 021
1 268
4 289

3 112
1 306
4 418

3 205
1 345
4 550

3 301
1 386
4 687

3 400
1 427
4 827

3 502
1 470
4 972

3 607
1 514
5 121

Aantal FTE intern
Aantal FTE extern
Totaal aantal FTE

45,5
8,4
53,9

45,5
8,4
53,9

45,5
8,4
53,9

45,5
8,4
53,9

45,5
8,4
53,9

45,5
8,4
53,9

45,5
8,4
53,9

Verhouding intern: extern

5,42

5,42

5,42

5,42

5,42

5,42

5,42

Persexemplaar

138

De baten-lastendiensten

6.5 Tijdelijke baten-lastendienst P-Direkt
Inleiding
P-Direkt vormt een kennis en beheernetwerk op het gebied van personeels- en organisatiesystemen met departementen en daarmee verbonden diensten in haar omgeving. De toegevoegde waarde voor alle partijen
bestaat er uit de basisvoorzieningen; de Rijkssalarisservice, de Personeelsadministratieservice, de Zelfbedieningsportal en de digitale Personeelsdossiersservice zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten ten behoeve
van de eigen dienstverlening van de departementen. Wij zijn primair
ondersteunend en gericht op HRM-dienstverlening en focussen ons op het
gemeenschappelijk belang van de samenwerkende overheidsorganisaties.
Met onze activiteiten richten wij ons op de ontwikkeling van gemeenschappelijke toepassingen en op het functioneel beheer. Het technisch
beheer wordt of door een departement zelf uitgevoerd of middels P-Direkt
bij een departementale uitvoeringsorganisatie inbesteed of aan de markt
uitbesteed. P-Direkt is dan ook geen puur uitvoerende organisatie, maar
een intermediaire organisatie die vraag en aanbod op het punt van
gemeenschappelijke elektronische diensten op P en S-gebied wil
samenbrengen en afstemmen.
Dienstverlening
Het is onze ambitie om op alle departementen een centraal beheerde
zelfbediening te realiseren én één Shared Service Center te zijn, waarin
we eerste- en tweedelijns ondersteuning (en back-office) leveren aan de
gehele Rijksdienst (excl Defensie).
Om de invoering van P-Direkt te laten slagen zijn een goede fasering en
heldere afspraken nodig tussen P-Direkt en de ministeries. De invoering is
verdeeld in twee fasen. In Fase I (2007–2009) levert P-Direkt de ICT- en
processtandaarden, personele zelfbedieningsvoorzieningen voor
medewerkers in de Rijksdienst, functioneel beheer van de personeelsregistratieve en administratieve voorzieningen, waaronder P-informatiesystemen en RMA voor P-dossiers, functioneel beheer van salarissystemen en het functioneel beheer en toegankelijkheid van wet- en
regelgeving voor P-processen. In deze fase voeren de ministeries
zelfbediening en een eerste- en tweedelijns ondersteuning in hun eigen
organisatie in.
In Fase II (2009–2011) kunnen ministeries hun HR-taken gebundeld laten
uitvoeren bij P-Direkt waarmee ook de personeels- en salarisadministraties onderdeel gaan uitmaken van P-Direkt. Over de uitvoering van deze
fase valt medio 2008 een kabinetsbesluit.
Vermogensontwikkeling
Weerstandsvermogen 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst P-Direkt

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang (%)
Materiële vaste activa gefinancierd met leningen
(%)
Verloop voorzieningen (x € 1000)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

0

5

25

50

75

100

100

92,4
54

99
108

99
418

99
688

99
818

99
818

99
818

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang: [exploitatiereserve + onverdeelde resultaat/5% van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de
laatste 3 jaar] * 100
Percentage materiële vaste activa gefinancierd met leningen: [Leningen bij het MVF/boekwaarde MVA]* 100.

Persexemplaar

139

De baten-lastendiensten

Om eventuele risico’s uit de normale bedrijfsuitoefening op te kunnen
vangen wordt weerstandsvermogen opgebouwd. Vanaf 2008, wanneer de
nieuwe dienstverlening grotendeels is ontwikkeld en vanaf wanneer
departementen gefaseerd gaan afnemen, wordt een opslag op de tarieven
gedaan om de exploitatiebuffer op te bouwen tot de toegestane maximale
omvang, te bereiken in 2011. De voorziening betreft de verplicht gestelde
opbouw van de voorziening voor jubileumrechten van het personeel.
Investeringen
Kasstroomoverzicht 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst P-Direkt

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening courant RHB 1 januari (incl.
deposito)
Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
-/- eenmalige uitkering aan moederdepartement
+/+ eenmalige storting door moederdepartement
-/- aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB 31 december (inc.
deposito) (=1+2+3+4)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

4 481
3 781
– 24 923

10 147
– 8 234
– 37 250

52
7 616

418
7 851

1 019
8 226

1 995
8 135

2 880
7 290

– 24 923

– 37 250

– 1 290
7 490
– 1 322
21 930
26 808

– 1 861
37 250
35 389

– 7 250

– 7 250

– 7 250

– 7 250

– 7 250

– 7 250

– 7 250

– 7 250

– 7 250

– 7 250

10 147

52

418

1 019

1 995

2 880

2 920

P-Direkt is voornemens om in 2009 investeringen te doen in de dienstverleningscomponenten voor de gebundelde Personeels- en Salarisadministraties. De leenaanvraag hiervan zal bij voorjaarsnota 2009 bij
Financiën worden ingediend. De investeringen in materiele activa ten
behoeve van het apparaat, voor zover deze niet worden afgenomen van
BZK, worden gefinancierd uit de operationele kasstroom.

Persexemplaar

140

De baten-lastendiensten

Exploitatie
Begroting van baten en lasten voor het jaar 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst P-Direkt

Baten
opbrengst moederdepartement
opbrengst overige departementen
opbrengst derden
rentebaten
bijzondere baten
Exploitatebijdrage
Totaal baten
Lasten
apparaatskosten
– personele kosten
– materiele kosten
– herhuisvestingskosten
– inkoop ICT
rentelasten
afschrijvingskosten
– materieel
– immaterieel
Overige kosten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

722
12 541
–
201
–
9 444
22 908

2 364
19 430
–
–
–
–
21 794

3 208
42 429
–
–
–
–
45 637

3 938
52 080
–
–
–
–
56 018

4 218
55 787
–
–
–
–
60 005

4 169
55 133
–
–
–
–
59 302

4 066
53 783
–
–
–
–
57 850

4 487
351
4 990
10 969
471

6 439
1 011

16 905
4 657

25 436
6 900

28 665
7 900

28 665
7 900

28 665
7 900

8 946
1 440

12 994
3 465

12 734
3 096

12 480
2 734

12 230
2 371

11 985
2009

1 662
–

3 772
–

7 250
–

7 250
–

7 250
–

7 250
–

7 250
–

–
–
22 930

–
–
21 608

–
–
45 271

–
–
55 417

–
–
59 029

–
–
55 417

–
–
57 810

– 22

186

366

601

976

885

40

Baten en lasten van de dienstverlening
De baten uit de dienstverlening bestaan uit de baten van het beheer van
de digitale personeelsdossiers, het zelfbedieningsportaal, het beheer van
de rijksbreed geharmoniseerde en vereenvoudigde HR-processen, de
salarisverwerking en -betaling en het functioneel beheer van de personele
informatiesystemen. Naar mate het volume van de dienstverlening de
komende jaren toeneemt, stijgen tevens de lasten voor het onderhoud en
beheer voor de ICT infrastructuur van de dienstverlening.
Apparaatskosten
De personele en materiele lasten nemen de komende jaren in omvang toe
door de uitbreiding van de dienstverlening van de P-Direkt organisatie.
Als beginnende en snel groeiende organisatie was veel aandacht
noodzakelijk voor organisatie- en personeelsontwikkeling. Begin 2007 is
P-Direkt gestart met de indienstneming van bij P-Direkt werkzame
gedetacheerde ambtenaren. Na de eerste formele aanstellingen per
1 januari 2007 is het aantal medewerkers in vaste dienst geleidelijk
gegroeid tot 24 fte ultimo 2007. In 2008 zet de groei door: per 1 januari
2008 zijn de 13 Payroll-medewerkers in Zwolle en per 1 februari de 17
PeRCC-medewerkers in Den Haag aan de formatie toegevoegd. In 2009 zal
door het verder vormgeven van beheeractiviteiten bij de afdeling
Dienstverleningsystemen en de opbouw van de dienstverlening rond de
P&S-administraties uit fase ll de formatie groeien. De groei wordt
gerealiseerd door toestroom vanuit de ministeries. Volgens het principe
mens volgt werk vindt er een overheveling van taken plaats vanuit de
ministeries naar P-Direkt. Deze aanwas zal «schoon» overkomen, dat wil
zeggen dat de departementen de overgang niet kunnen gebruiken om aan
hun taakstellingseis te voldoen.

Persexemplaar

141

De baten-lastendiensten

Afschrijvingskosten
Dit betreffen de afschrijvingslasten uit hoofde van de investering in
licenties en de ICT- dienstverleningscomponenten en de bedrijfsvoeringactiva. In 2009 worden de laatste ICT-dienstverleningscomponenten
geactiveerd.
Rentelasten
De rentelasten hebben betrekking op de financieringslasten voor de bij
Financiën aangegane leningen. Deze worden in de ontwikkelfase
geactiveerd en in de beheerfase ten laste van de exploitatie gebracht.
Doelmatigheid
P-Direkt is opgericht om de doelmatigheid in de HR-kolom van de
Rijksoverheid te verbeteren waarbij een bijdrage wordt geleverd aan het
slagvaardiger maken van de rijksdienst. Naast deze «macro-doelmatigheid» streeft P-Direkt naar doelmatigheid van de eigen bedrijfsvoering.
Door bundeling van taken van de bestaande dienstverlening uit de
verschillende departementen binnen P-Direkt wordt een efficiencyslag
gemaakt. P-Direkt stelt zich tot doel in deze groeiperiode het huidige
overheadpercentage van 20% te verbeteren naar 17,5% waardoor de
uurtarieven jaarlijks met reëel 0,5% kunnen worden verlaagd (totaal een
verlaging met ca 7%). Tevens zal de oorspronkelijke doelstelling om de
dienstverleningstarieven aan de afnemers met jaarlijks 2% te verlagen na
de nulmeting in 2009 worden ingezet.
Nieuwe dienstverlening
Om de nieuwe dienstverlening per 2008 qua bedrijfsvoering doelmatig in
te richten wordt momenteel het beheer op een gestandaardiseerde wijze
opgezet en de planning en control vormgegeven. In het kader van
planning en control worden prestatieafspraken gemaakt en worden
zogenaamde Key Performance Indicators (KPI’s) opgesteld. Deze zijn
«hard» in de betekenis van het afleggen van verantwoording over het
eventueel niet halen er van; de KPI’s fungeren als indicator over het
functioneren opdat tijdig kan worden bijgestuurd. In 2008 worden door
P-Direkt deze KPI’s vastgesteld, waarna deze de basis vormen voor
afspraken met de klanten. Ten aanzien van de volgende onderwerpen
worden prestatieafspraken dan wel KPI’s vastgesteld en vervolgens in de
planning en controlproducten opgenomen.
Klantgerichtheid
De dienstverlening van P-Direkt is er op gericht de medewerkers van de
departementen te ondersteunen bij het uitvoeren van de personeelsprocessen. Vanuit deze externe focus worden afspraken gemaakt met de
departementen over de kwaliteit van de diensten.
Kwaliteit en kostenefficiency
Naast de klantgerichte sturing is sturing op kwaliteit en kostenefficiency
het middel om doelmatiger werken te bevorderen. Door afspraken te
maken over de hoeveelheid en de kwaliteit van de te leveren diensten
worden doelmatigheidsprikkels geïntroduceerd.
Naast de planning en control zijn er nog andere instrumenten die P-Direkt
benut om haar doelmatigheid te vergroten. De belangrijkste zijn
Benchmarking, Audits, Gebruikerstevredenheidsonderzoek en Periodiek
evaluatieonderzoek.

Persexemplaar

142

De baten-lastendiensten

Periodiek evaluatieonderzoek
Met betrekking tot de bijdrage van P-Direkt aan de doelmatigheid op
rijksniveau wordt binnen vier jaar na de start een onafhankelijk evaluatieonderzoek uitgevoerd. De eigenaar van de baten-lastendienst P-Direkt
(DGOBR) is opdrachtgever voor het evaluatieonderzoek waarbij hij de
contracthoudersraad zal raadplegen over de exacte onderzoeksvraag.
Onderdeel van deze evaluatie is het uitvoeren van een kosten-batenanalyse. Hierbij wordt gekeken of de besparingen die vooraf voor reëel
werden gehouden ook daadwerkelijk zijn gerealiseerd. De uitkomsten van
de evaluatie moeten er toe leiden dat op zowel het niveau van P-Direkt als
het niveau van de individuele contracthouder voorstellen voor doelmatigheid en kwaliteit worden vastgesteld.
Bestaande dienstverlening
Met betrekking tot de bestaande dienstverlening geldt dat P-Direkt deze
heeft overgenomen met alle lusten en lasten, dus ook met bestaande
contracten. Dat beperkt de sturing op doelmatigheid. Eenheid in beheer
wordt hier ook bemoeilijkt. Enerzijds omdat dit afspraken met onderaannemers vereist en die zijn contractueel reeds – zoals gesteld – vastgelegd.
Anderzijds omdat investeren in standaardisatie gezien de beperkte
doorlooptijd van de dienstverlening slechts beperkt rendeert. Binnen dit
kader geeft P-Direkt uitvoering aan de doelmatigheidseis door bij een
kwalitatief goede dienstverlening:
+ te sturen op een optimaal contractmanagement binnen de dienstverlening met leveranciers en afnemers;
+ binnen een in opbouw zijnde organisatie een efficiënte inzet van
personeel te realiseren om hiermee de overhead op een laag niveau te
houden. Onder andere door functies die nog geen volledige capaciteit
vergen te bundelen en door de inzet van externen in de bedrijfsvoeringfuncties te beperken;
+ te sturen op het niveau van kostprijzen om inzichtelijkheid te bieden in
het kostenverloop en de resultaten van de dienstverlening.
Daarnaast participeert P-Direkt in het benchmarkonderzoek voor batenlastendiensten die de overheadcijfers van de baten-lastendiensten binnen
het rijk in kaart moet brengen en vergelijken. P-Direkt heeft ex ante in 2007
gestuurd op een percentage van 24,5% overhead en zal in 2008 sturen op
20%. In de opvolgende jaren zal P-Direkt dit percentage verder verlagen
naar het Rijksbrede percentage voor baten-lastendiensten van 17,5%.
Het jaar 2007 is het eerste jaar geweest dat P-Direkt met de P&C-cyclus,
startend met een jaarplan, is gestart. Het jaarplan omvat een goede basis
om op kostprijs en de doelmatigheid verder te sturen.
Kengetallen
P-Direkt is bezig met de transitie van projectenorganisatie naar een
beheer- en dienstverleningsorganisatie. De beheerorganisatie is gestart
met de overname van een aantal werkelijke HRM-oplossingen bij
ministeries (o.a. Emplaza en PeRCC) en neemt in 2008 de meeste nieuwe
HRM-oplossingen vanuit de 1e fase in beheer (o.a. de Payroll, het
HRM-informatie en transactieportaal en de Personeelsdossierservice). In
2007 is een aanzet gemaakt met het opzetten van een organisatiestructuur
die dat beheer ook op een efficiënte wijze uitvoert. Onderdeel daarvan is
het op eenduidige wijze vastleggen en administreren van afspraken met
de leveranciers en de klanten. Dat laatste vindt plaats in een zogenaamd
Service Charter waarin ook performance-indicatoren worden opgenomen.
Begin 2009 zal een nulmeting worden uitgevoerd die de basis zal vormen
voor de doelmatigheidsmeting in de jaren 2009 en verder.

Persexemplaar

143

De baten-lastendiensten

Bij P-Direkt wordt de basisdienstverlening doorberekend middels een
individuele arbeidsrelatie(iar)-tarief per maand. Momenteel is er nog
sprake van een mix van oude en nieuwe producten en additionele
verrekeningen waardoor de financiële impact per departement zeer
verschillend is. Met ingang van 2009 zal er echter veelal sprake zijn van
een integrale afname van de basisdienstverlening door alle departementen. Het gaat dan in eerste instantie (Fase I) om het transactieportaal, het
personeelsinformatiesysteem, de salarisverwerking, het elektronisch
personeelsdossier en op iets langere termijn (Fase II) de personeels- en
salarisadministratie. Door de betreffende iar-tarieven op jaarbasis bij
elkaar op te tellen wordt een zogenaamde P-Direktpakketprijs vastgesteld!
Om de doelmatigheid van P-Direkt aan te tonen zal sprake moeten zijn van
een dalende kostprijs bij een (minstens) gelijk blijvende kwaliteit. Naast
beschikbaarheid en betrouwbaarheid wordt ook gerapporteerd over de
reactiesnelheid (calls, incidenten en serviceverzoeken opgelost binnen
streeftijd voor alle (per product) klanten samen).
P-direkt

kostprijs in € per IAR
gewogen kostprijs producten Fase I
gewogen kostprijs producten Fase II
Kwaliteit
Beschikbaarheid
Betrouwbaarheid
Reactiesnelheid

Realisatie

Raming

2007

2008

2009

57
–

185
–

288
–

98%
95%
80%

98%
95%
80%

Toelichting: Medio 2007 is gestart met de productie van het Centrale Personeelsdossier, in 2008
(gefaseerd) aangevuld met de Salarisverwerking, het HRM- en Transactieportaal waarna in 2009
Fase 1 wordt gecompleteerd met het Personeelsregistratiesysteem.
NB. Hier is dus sprake van een uitbreiding van dienstverlening (meer productaanbod) over de
jaren waarbij het jaar 2009 het eerste jaar zal zijn dat sprake is van een volledig productaanbod
(Fase I) zodat pas voor het jaar 2010 vastgesteld kan worden of er sprake is van doelmatiger
produceren.

Persexemplaar

144

De baten-lastendiensten

6.6 Werkmaatschappij (WM)
Inleiding
De Werkmaatschappij faciliteert interdepartementale samenwerkingsverbanden binnen de Rijksoverheid op het terrein van hun bedrijfsvoering en
begeleidt deze naar een optimale dienstverlening en een zo groot
mogelijke zelfstandigheid. De Werkmaatschappij stimuleert ondernemerschap, creëert een omgeving waarbinnen kansrijke initiatieven tot
wasdom kunnen komen en helpt aangesloten organisaties een zakelijke
aanpak te realiseren. De Werkmaatschappij stuurt op het managen van de
onderlinge afspraken en het waarmaken van overeengekomen resultaten.
De Werkmaatschappij ondersteunt en begeleidt twee typen organisaties:
+ Bedrijfseenheden die op baten-lastenbasis opereren en naar eigen
inzicht van de facilitaire dienstverlening en managementondersteuning
van De Werkmaatschappij gebruik maken. Toetreding vindt eens per
jaar plaats, per 1 januari. Bij toetreding worden met opdrachtgevend
bestuur en eigenaar meerjarige afspraken gemaakt over structurele
inbedding, management, verantwoordelijkheden en risico’s. Jaarlijks
wordt geëvalueerd in hoeverre bedrijfseenheden zich blijven ontwikkelen en rendabel zijn. Indien dat niet of onvoldoende het geval blijkt, is
opheffing nadrukkelijk aan de orde. Bedrijfseenheden maken integraal
onderdeel uit van de Werkmaatschappij.
+ Samenwerkingsprojecten die (nog) niet volledig zelfstandig kunnen of
willen functioneren. Aan deze samenwerkingsverbanden levert De
Werkmaatschappij service en ondersteuning op maat zonder dat
sprake is van overplaatsing van personeel en het werken in een
baten-lastenstelsel. Als de wens bestaat om door te groeien tot een
bedrijfseenheid worden producten en diensten omschreven en een
integrale kostprijs berekend. De spelregels op dat gebied zijn vastgelegd, waarbij als uitgangspunt geldt dat de organisatie zichzelf moet
kunnen en willen kwalificeren en dat De Werkmaatschappij waar nodig
gerichte hulp biedt om tenminste aan de minimale toetredingseisen te
voldoen.
Om bij De Werkmaatschappij als bedrijfseenheid aan te kunnen sluiten,
moet tenminste aan onderstaande vier centrale criteria worden voldaan:
+ het betreft een interdepartementale samenwerking tussen twee of
meer departementen, die bij voorkeur Rijksbreed opereert;
+ het opdrachtgevend bestuur moet via een intentieverklaring expliciet
aangeven het onderbrengen bij De Werkmaatschappij te ondersteunen;
+ de potentiële bedrijfseenheid moet voldoen aan de minimale toetredingseisen van De Werkmaatschappij. Een belangrijk punt hierbij
vormt het uitgangspunt dat aansluiting bij de Werkmaatschappij ertoe
leidt dat het totale aantal fte’s in dat kader binnen de Overheid als
gevolg afneemt.
+ de potentiële bedrijfseenheid moet een reële kans maken – en bereid
zijn zich volledig in te zetten – om aan de voorwaarden voor het
behalen van de baten-lasten status te voldoen.
In 2008 zijn twaalf bedrijfseenheden en vier samenwerkingsverbanden bij
De Werkmaatschappij aangesloten. Verdere groei lijkt gewaarborgd, want
voor het jaar 2009 zullen naast Casusadoptie als samenwerkingsverband,
vijf nieuwe potentiële bedrijfseenheden de Werkmaatschappij komen

Persexemplaar

145

De baten-lastendiensten

versterken. Te weten: Fasam (Facilitaire Samenwerking tussen Justitie en
BZK), Rijksweb, IPB (Interdepartementaal Project Beveiliging), Inspraakpunt en de Mobiliteitsorganisatie,
Eind 2008 vindt besluitvorming plaats over hun toetreding. De daaruit
voortkomende wijzigingen zullen worden opgenomen in de eerste
suppletore begroting 2009.
Vermogensontwikkeling
Weerstandsvermogen 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst Werkmaatschappij

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang (%)
Aandeel materiële vaste activa gefinancierd met
leningen (%)
Verloop voorzieningen

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

–

17

29

42

51

65

80

–
0

86
0

77
0

52
0

0
0

0
0

0
0

Eigen vermogen t.o.v. gemaximeerde omvang: [exploitatiereserve + onverdeelde resultaat/5% van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de
laatste 3 jaar] * 100
Percentage materiële vaste activa gefinancierd met leningen: [Leningen bij het MVF/boekwaarde MVA]* 100).

Toelichting
De Werkmij. beoogt eigen vermogen op te bouwen om incidentele risico’s
op te vangen zonder tussentijdse bijstelling van tarieven tijdens de
uitvoering. Tariefsverlagingen zijn aan de orde zodra het eigen vermogen
de gemaximeerde omvang nadert.
Investeringen
Kasstroomoverzicht 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst Werkmaatschappij
2007
1.
2.

3.

4.
5.

Rekening courant RHB 1 januari (incl.
deposito)
Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
-/- eenmalige uitkering aan moederdepartement
+/+ eenmalige storting door moederdepartement
-/- aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB 31 december (inc.
deposito) (=1+2+3+4)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

0
– 184
– 1 550

– 184
641

– 59
736

161
598

241
760
– 400

601
208

– 1 550

0

0

0

– 400

0

– 516

– 516

– 518

1 550
1 550

– 516

– 516

– 518

0

0

– 184

– 59

161

241

601

809

Toelichting
De lening van € 1,550 mln in 2008 is verstrekt aan Flexchange om hun
applicatie Native Job aan te (doen) sluiten op Rijkswebportal, HRMsystemen en de financiële administratie en voor aanschaf van extra
modules en WPT om de klimaatbeheersing en stroomvoorziening locatie
Diepenhorstlaan aan te passen. De leningen worden in 3 jaar afgelost.
Verder is in 2012 een bedrag van € – 0,400 opgenomen in verband met

Persexemplaar

146

De baten-lastendiensten

vervanging van vaste activa die om niet zijn verkregen en waarvoor een
wettelijke reserve is gevormd.
2009

2010

2011

Totaal

WPT

183

183

184

550

Flexchange

333

333

334

1 000

Exploitatie
Begroting van baten en lasten voor het jaar 2009 (x € 1000) Baten-lastendienst Werkmaatschappij

Baten
opbrengst moederdepartement
opbrengst overige departementen
opbrengst derden
rentebaten
Bijzondere baten/exploitatiebijdragen
Totaal baten

2008

2009

2010

2011

2012

2013

17 567
117 419
4 017
20
761
139 784

23 046
140 509
4 148
30
470
168 203

26 111
163 610
4 174
39
415
194 349

28 550
188 613
4 204
50
200
221 617

28 550
188 613
4 204
50
200
221 617

28 550
188 613
4 204
50
200
221 617

Lasten
apparaatskosten
– personele kosten
– materiele kosten
rentelasten
afschrijvingskosten
– materieel
– immaterieel
Overige kosten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten

138 692
20 013
118 679
130
52
52

166 305
25 559
140 746
191
580
580

192 241
29 681
162 560
177
589
589

219 407
34 928
184 479
157
578
578

219 407
34 928
184 479
157
61
61

219 407
34 928
184 479
157
61
61

138 874

167 076

193 007

220 142

219 625

219 625

Saldo van baten en lasten

910

1 127

1 342

1 475

1 992

1 992

Toelichting
Baten
• Opbrengst moederdepartement
Het overgrote deel van deze opbrengst 2009 komt voor rekening van
Flexchange (inhuur uitzendkrachten; ca € 10 mln) en het expertisecentrum Arbeidsmarktcommunicatie (werven van personeel in
opdracht van het Rijk, ca € 7,2 mln). De stijging in 2009 ten opzichte
van 2008 is het gevolg van een verwachte toename van de BZK vraag
naar producten/diensten van de Werkmaatschappij.
• Opbrengst overige departementen
Deze post bestaat voornamelijk uit de opbrengst van Flexchange (ca
€ 100 mln), het expertisecentrum Arbeidsmarktcommunicatie (ca
€ 12,2 mln), het expertisecentrum Arbeidsjuridisch (geven van
arbeidsjuridische ondersteuning aan departementen, ca € 6,9 mln) en
We print together (documentverwerking voor de overheid, ca € 5,1
mln). De stijging in 2009 ten opzichte van 2008 is het gevolg van een
verwachte toename van de vraag naar producten/diensten van de

Persexemplaar

147

De baten-lastendiensten

•
•

Werkmij., ondermeer door aansluiting van departementen als nieuwe
klant van één of meerdere bedrijfseenheden.
Opbrengst derden
Deze post bestaat voornamelijk uit de opbrengst van Flexchange (ca
€ 3,1 mln).
Bijzondere baten
Het betreft voor het merendeel baten in verband met door opdrachtgevend besturen afgegeven (tijdelijke) garanties in verband met de
mogelijk tegenvallende omzetcijfers en/of financiering van incidentele
aanloopkosten.

Lasten
• Personele kosten
ambtelijk personeel in FTE

Houdster
Bhuro
Expertisecentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk (EC-BMW)
Buitenhuis
Arbeidsmarktcommunicatie (AMC)
Arbeids-Juridisch expertisecentrum
(EC-AJ)
We print together (WPT)
Intercoach
Flexchange
Expertisecentrum Rijksadvies (EC-RA)
Expertisecentrum Formatie advies
(EC-FA)
Interdepartementale Post en Koeriersdienst (IPKD)
Expertisecentrum Arbeid en Gezondheid (EC-A&G)
Totaal WM

Jaarplan
2008

Begroting
2009

Gem.sal.*

5,00
8,53

5,00
8,53

83 204
76 581

39,70
8,07
38,48

48,5
10,2
38,48

58 241
71 318
59 532

55,43
36,00
3,61
18,21
21,26

76,45
53,78
3,61
18,21
29,56

67 839
37 358
67 867
53 487
77 878

28,15

28,15

66 204

18,00

18,00

36 745

35,00
315,43

60,00
398,46

63 558
60 161

*

Bij de berekening is uitgegaan van de rijkbreed gehanteerd DAR-tarieven (prijspeil 2008).

•

Materiële lasten
Deze post bestaat voornamelijk uit inkoopkosten in verband met de
PIOFACH dienstverlening die de (houdster van) Werkmaatschappij bij
BZK inkoopt (ca. € 6,3 mln), Tevens worden hieronder de directe
inkoopkosten ten behoeve van de productie van bedrijfseenheden (ca.
€ 129 mln) verantwoord. Flexchange als intermediair voor de inhuur
van uitzendkrachten door departementen heeft hier met ca € 113 mln
het grootse aandeel in. Verder is een gering bedrag aan huurlasten
opgenomen van ca € 0,75 mln in verband met externe huisvesting van
het Buitenhuis, WPT en dependances Flexchange. De stijging ten
opzichte van 2008 is het gevolg van een verwachte toename van de
vraag ondermeer als gevolg van aansluiting van departementen als
nieuwe klant.
Afschrijvingen
Deze post betreft vooral afschrijvingen op investeringen die zijn
gedaan in de ontwikkeling van een grafische tak bij WPT en de
doorontwikkeling van Native Job (ten behoeve van digitale afwikkeling
van inhuur) bij Flexchange. Verder wordt door enkele bedrjfseenheden
afgeschreven op hun specifieke ICT voorzieningen.

•

Persexemplaar

148

De baten-lastendiensten

•

Rente
Het betreft rentelasten die samenhangen met de wijze van verrekening
door EC AMC met de departementen en daardoor veroorzaakte «rood
stand». Verder zijn de rentelasten voor de lening van Flexchange en
WPT hier verantwoord.

Doelmatigheid
Voor de Werkmaatschappij als totaal en voor de daaronder ressorterende
onderdelen zijn de volgende doelmatigheidsindicatoren benoemd.
Werkmijbrede indicatoren
Klanttevredenheid departementen
Medewerkertevredenheid
% fte overhead*
% fte primaire proces (obv benchmark)
Omzet (in €)
Gemiddeld aantal fte**
Omzet per fte in €
* overhead inclusief verkoop
** fte inclusief tijdelijk IF/detachering

jaarplan 2008

begr. 2009

7
7
20%
80%
139 784 816
315
443 180

7,1
7,1
19%
81%

jaarplan 2008

begr. 2009

18 850
108,7%
7

18 850
107,4%
7,1

0,0129
45 000 000
0,0297
17 500 000

0,0129
60 950 000
0,0297
20 650 000

839
160

839
180

103%
89 320 388

103%
110 413 730

398
0

Indicatoren per BE

houdster*

Inkooptarief GD (in €)
kostprijs uitgedrukt in opslag % op directe inkoop
klanttevredenheid Bedrijfseenheden

WPT

opslag printen zwart/wit (in €)
volume zwart/wit
opslag printen kleur (in €)
volume kleur

Intercoach

ontwikkeling kostprijs coachtrajecten (in €)
deelnemers coachtrajecten

Flexchange

kostprijs uitgedrukt in opslag % op directe inkoop
directe inkoopkosten uitzendkrachten (in €)

AJ*

ontwikkeling gemiddelde kps/decl.uur (in €)
aandeel declarabele uren uitgedrukt in totaal werkbare uren

91,24
65,0%

91,24
65,8%

FA*

ontwikkeling gemiddelde kps/decl.uur (in €)
aandeel declarabele uren uitgedrukt in totaal werkbare uren

100,38
59,0%

100,38
59,0%

RA*

ontwikkeling gemiddelde kps/decl.uur (in €)*
aandeel declarabele uren uitgedrukt in totaal werkbare uren

131,74
49,1%

131,74
49,1%

AMC***

ontwikkeling gemiddelde kps/decl.uur (in €)
aandeel declarabele uren uitgedrukt in totaal werkbare uren

81,53
67,9%

81,53
67,9%

A&G

ontwikkeling gemiddelde kps/decl.uur (in €)
aandeel declarabele uren direct personeel*

94,67
52,96%

94,67
54,06%

BMW*

ontwikkeling gemiddelde kps/decl.uur (in €)
aandeel declarabele uren uitgedrukt in totaal werkbare uren

76,06
62,8%

76,06
62,8%

Persexemplaar

149

De baten-lastendiensten

Werkmijbrede indicatoren

jaarplan 2008

begr. 2009

Klanttevredenheid departementen
ontwikkeling gemiddelde kps/decl.uur (in €)
aandeel declarabele uren uitgedrukt in totaal werkbare uren

7
87,46
57,2%

7,1
87,46
57,2%

Buitenhuis

ontwikkeling kostprijs/uur GDR (in €)
ontw. Kostprijs per uur sessie alg
aandeel declarabele uren uitgedrukt in totaal werkbare uren

191,5
184,7
37,9%

191,5
184,7
42,3%

IPKD

kostprijs basis/plusronde per adres (in €)
aantal adressen

649,56
361

649,56
361

Bhuro

* exclusief aanloopkosten
** kostprijzen obv prijspeil 2008
*** kostprijs AMC exclusief directe inkoopkosten

Toelichting
Jaarlijks stelt de eigenaar van de baten-lastendienst Werkmij, DGOBR, in
december (vóór aanvang van het nieuwe) uitvoeringsjaar de tarieven vast.
De meerjarenraming van baten en lasten opgenomen in de begroting
2009 is daarom gebaseerd op het prijspeil 2008. Eind 2008 worden de
tarieven voor 2009 vastgesteld. De (ontwikkeling van) de kostprijzen in
2009 zullen worden gepresenteerd in de begroting 2010.
Qua (aantonen van) doelmatigheid wordt opgemerkt dat de Werkmaatschappij nog in ontwikkeling is, waardoor nog niet voor alle bedrijfseenheden een toename van de doelmatigheid zichtbaar is in de voor 2009
gepresenteerde indicatoren.

Persexemplaar

150

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7. Verdiepingshoofdstuk
Veiligheid
7.1 Politie (artikel 2)
2. Politie

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

4 537 139

4 562 474

4 597 072

4 603 712

4 613 791

4 617 645

2.1 apparaat
2.2 politie op regionaal niveau
2.3 politie op bovenregionaal en landelijk niveau
2.4 prestatievermogen van de politie
2.5 adequaat niveau van politiepersoneel
2.6 geneeskundige verzorging politie

10 576
3 614 319
589 002
74 869
241 073
7 300

10 274
3 632 121
596 373
86 969
236 737
0

9 684
3 634 643
606 324
101 769
244 652
0

8 487
3 641 922
613 376
116 569
223 358
0

8 487
3 664 715
615 029
122 569
202 991
0

8 487
3 685 091
616 863
122 569
184 635
0

NVW motie van Geel
2.3 politie op bovenregionaal en landelijk niveau

7 500

7 500

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletore 2008
2.1 apparaat
2.2 politie op regionaal niveau
2.3 politie op bovenregionaal en landelijk niveau
2.4 prestatievermogen van de politie
2.5 adequaat niveau van politiepersoneel
2.6 geneeskundige verzorging politie

215 191
117
175 649
30 928
– 6 362
7 606
7 253

135 252
38
140 474
8 902
– 20 309
6 147
0

44 547
– 25
93 351
5 406
– 36 717
– 17 468
0

40 518
– 149
108 014
2 304
– 51 128
– 18 523
0

40 008
– 212
116 129
2 260
– 86 960
8 791
0

39 136
– 190
116 167
2 316
– 86 960
7 803
0

Nieuwe mutaties
2.1 apparaat
a. Herschikking personele programmakosten (van art
2.3)
b. Loon- en prijsbijstelling
c. Herschikking apparaatskosten als gevolg van
reorganisatie (naar art 12.1)
2.2 politie op regionaal niveau
a. Grootschalige Basiskaart Nederland (naar art 13.3)
b. Projectbureau programma Veiligheid begint bij
Voorkomen (naar Jus)
c. Onderzoek criminele investeringen in vastgoed
(naar Fin)
d. Tapkosten(van art 5.1)
e. Programma Veilige Publieke Taak (naar art 10.8)
f. Asieltaken politie
g. Bewaken en beveiligen
h. Kwantiteit politie
i. Afbouw compensatie budgetverdeelsysteem
j. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
k. Overhevelen budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
2.3 politie op bovenregionaal en landelijk niveau
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Cybercrime
c. Financieel-economische criminaliteit
d. Projectbureau programma Veiligheid begint bij
Voorkomen (naar Jus)
e. Herschikking personele programmakosten (naar art
2.1)
f. Herschikking huisvestingsbudget (van WWI)
2.4 prestatievermogen van de politie
a. Overhevelen budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
2.5 adequaat niveau van politiepersoneel
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
2.6 geneeskundige verzorging politie

36 165
1 735

38 912
1 241

40 573
1 193

39 310
1 083

39 356
1 083

29 194
1 083

1 396
339

1 377
330

1 348
311

1 277
272

1 277
272

1 277
272

0
14 458
0

– 466
15 723
– 1 619

– 466
16 922
– 3 020

– 466
15 856
– 3 086

– 466
16 261
– 2 681

– 466
6 261
– 2 681

– 200

0

0

0

0

0

– 25
0
0
0
0
0
0
14 683

0
1 000
– 300
– 800
1 800
7 500
0
8 202

0
1 000
0
1 500
1 800
7 500
0
8 202

0
0
0
1 500
1 800
7 500
0
8 202

0
0
0
1 500
1 800
7 500
0
8 202

0
0
0
1 500
1 800
7 500
– 10 000
8 202

0
1 289
2 603
0
0

– 60
6 059
1 454
2 700
3 000

– 60
6 088
1 454
2 700
3 000

– 60
6 159
1 454
2 700
3 000

– 60
6 159
1 454
2 700
3 000

– 60
6 159
1 454
2 700
3 000

– 200

0

0

0

0

0

– 1 396
282
0

– 1 377
282
– 2 061

– 1 348
282
– 1 991

– 1 277
282
– 1 978

– 1 277
282
– 1 978

– 1 277
282
– 1 978

0
18 683
18 683
0

– 2 061
17 950
17 950
0

– 1 991
18 361
18 361
0

– 1 978
18 190
18 190
0

– 1 978
17 831
17 831
0

– 1 978
17 669
17 669
0

Persexemplaar

151

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

2. Politie

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2009

4 795 995

4 744 138

4 682 192

4 683 540

4 693 155

4 685 975

2.1 apparaat
2.2 politie op regionaal niveau
2.3 politie op bovenregionaal en landelijk niveau
2.4 prestatievermogen van de politie
2.5 adequaat niveau van politiepersoneel
2.6 geneeskundige verzorging politie

12 428
3 804 426
628 719
68 507
267 362
14 553

11 553
3 788 318
618 834
64 599
260 834
0

10 852
3 744 916
617 818
63 061
245 545
0

9 421
3 765 792
621 839
63 463
223 025
0

9 358
3 797 105
623 448
33 631
229 613
0

9 380
3 807 519
625 338
33 631
210 107
0

2.1.a/2.3.e Herschikking personele programmakosten
De personele kosten van projecten/programma’s worden geboekt op het
artikelonderdeel apparaatskosten. Het gedeelte van de budgetten dat de
personeelskosten betreft worden naar het artikelonderdeel apparaatskosten overgeheveld zodat budget en verantwoording op hetzelfde
artikelonderdeel plaatsvinden.
2.2.a Grootschalige basiskaart Nederland
Dit betreft de bijdrage van BZK aan enkele basisregistraties van het
ministerie van VROM, te weten de basisregistraties voor adressen en
gebouwen, topografie en de grootschalige basiskaart Nederland. Doel van
het stelsel van basisregistraties dat overheidsbreed wordt opgesteld is om
enerzijds de regeldruk van en de dienstverlening aan burgers te verbeteren en anderzijds een efficiënte en effectieve overheid te bewerkstelligen
2.2.d Tapkosten (zie ook 5.1.c)
Bijdrage van de AIVD in de tapkosten.
2.2.f Asieltaken politie
In verband met wijzigingen van de geraamde asielinstroom wordt het
budget voor de asielgerelateerde taken van de politie aangepast.
2.2.g Bewaken en beveiligen
Dit betreft de overheveling van de middelen op de aanvullende post van
Financiën (tranche 2009) naar de BZK-begroting voor bewaken en
beveiligen (pijler 5: veiligheid stabiliteit en respect). De politiecapaciteit
voor bewaken en beveiligen wordt geïntensiveerd waardoor beter aan de
toenemende eisen hiervoor kan worden voldaan. Het gaat hierbij om
lokale aangelegenheden zoals de bewaking van risicovolle objecten, de
beveiliging van lokale bestuurders en (rijdend) toezicht op diplomatieke
objecten en internationale organisaties.
2.2.h Kwantiteit politie
Dit betreft de overheveling van de middelen op de aanvullende post van
Financiën (tranche 2009) naar de BZK-begroting voor het op sterkte
houden van de kwantiteit politie (pijler 5: veiligheid stabiliteit en respect).
In de komende jaren wordt een grote uitstroom verwacht bij de politie als
gevolg van vergrijzing. Om een sterktedaling te voorkomen worden
additionele investeringen gedaan op het gebied van opleidingen,
begeleiding, salaris en uitrusting van aspiranten.

Persexemplaar

152

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

2.2.i Afbouw compensatie budgetverdeelsysteem
De politiebegroting wordt verlaagd met € 10 mln, aangezien vanaf 2013
minder middelen nodig zijn voor de budgettaire compensatie aan de 25
regiokorpsen voor de herverdelingseffecten van het herziene budgetverdeelsysteem in 2007.
2.3.b Cybercrime
Dit betreft de overheveling van de middelen op de aanvullende post van
Financiën (tranche 2009) naar de BZK-begroting voor cybercrime (pijler 5:
veiligheid stabiliteit en respect). Door politie, OM en de ministers van
Justitie en BZK wordt een gezamenlijk meerjarenprogramma uitgevoerd.
2.3.c Financieel-economische criminaliteit
Dit betreft de overheveling van de middelen op de aanvullende post van
Financiën (tranche 2009) naar de BZK-begroting voor financieel economische criminaliteit (pijler 5: veiligheid stabiliteit en respect). Dit budget
wordt ingezet ter uitvoering van het versterkingsprogramma Finec
(tegengaan witwassen, ontnemen, fraude en corruptie) dat de ministers
van BZK, Justitie, het OM en de politie hebben in 2007 opgesteld.
2.4.a Overhevelen budget naar centrale kennisfunctie
Zie toelichting 12.4.a
Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
2. Politie

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

3 215

3 215

3 215

3 215

500

500

3 215

3 215

3 215

3 215

500

500

Mutatie 1e suppletore 2008
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2009

Persexemplaar

153

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.2 Partners in Veiligheid (Artikel 4)
4. Partners in veiligheid

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

109 398

100 072

100 627

103 405

97 405

97 405

4.1 apparaat
4.2 veiligheidsbeleid op nationaal niveau
4.3 ICT-infrastructuur
4.6 veiligheidsbeleid op internationaal niveau

10 941
49 107
43 757
5 593

10 615
47 363
36 461
5 633

10 213
48 080
36 461
5 873

9 391
51 680
36 461
5 873

9 391
45 680
36 461
5 873

9 391
45 680
36 461
5 873

Mutatie 1e suppletore 2008
4.1 apparaat
4.2 veiligheidsbeleid op nationaal niveau
4.3 ICT-infrastructuur
4.6 veiligheidsbeleid op internationaal niveau

38 664
– 822
– 822
40 308

35 635
– 876
– 674
37 185

36 415
– 919
149
37 185

36 182
– 1 003
0
37 185

36 141
– 1 044
0
37 185

36 156
– 1 029
0
37 185

Nieuwe mutaties
4.1 apparaat
a. Loon-en prijsbijstelling (van art 13)
b. Herschikking apparaatskosten als gevolg van
reorganisatie (naar art 12.1)
4.2 veiligheidsbeleid op nationaal niveau
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Programma Veiligheid begint bij Voorkomen (naar
jus)
c. Subsidietaakstelling (naar art 13)
d. Veiligheid (Pijler 2)
e. Pilot toezicht drank- en horecawet (naar VWS)
f. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
4.3 ICT-infrastructuur
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar 12.4)
4.6 veiligheidsbeleid op internationaal niveau

1 499
299
299

1 395
– 1 046
287

2 573
– 1 060
273

2 541
– 1 090
243

2 541
– 1 090
243

– 459
– 1 090
243

0
699
0

– 1 333
2 205
0

– 1 333
3 421
1 141

– 1 333
3 423
1 141

– 1 333
3 423
1 141

– 1 333
423
1 141

– 100
0
1 000
– 201

0
– 17
3 000
– 128

0
– 34
3 000
– 36

0
– 68
3 000
0

0
– 68
3 000
0

0
– 68

0
501
501

– 650
236
369

– 650
212
369

– 650
208
369

– 650
208
369

– 650
208
369

0
0

– 133
0

– 157
0

– 161
0

– 161
0

– 161
0

Stand ontwerpbegroting 2009

149 561

137 102

139 615

142 128

136 087

133 102

4.1 apparaat
4.2 veiligheidsbeleid op nationaal niveau
4.3 ICT-infrastructuur
4.6 veiligheidsbeleid op internationaal niveau

10 418
48 984
84 566
5 593

8 693
48 894
73 882
5 633

8 234
51 650
73 858
5 873

7 298
55 103
73 854
5 873

7 257
49 103
73 854
5 873

7 272
46 103
73 854
5 873

0

4.1.b Herschikking apparaatskosten als gevolg van reorganisatie (zie ook
12.1)
Reallocatie van apparaatsbudget (P&M) in verband met het centraliseren
van de rode draden Kennis, Internationaal en Financiën (zie ook art 2, 4 en
16). Deze taken en het budget vallen voortaan onder de staf.
4.2.d Veiligheid
Deze mutatie vloeit voort uit het coalitieakkoord en wordt gefinancierd uit
de middelen van pijler een innovatieve, concurrerende en ondernemende
economie (pijler 2). Het gaat hierbij om de maatschappelijke innovatieagenda veiligheid (MIA-V). De MIA-V is opgesteld door de interdepartementale programmadirectie Kennis en Innovatie in het kader van het
project Nederland Ondernemend Innovatieland. De hoofdlijnen van de
MIA-V zijn:
1. Opereren in netwerken: de juiste personen beschikken op het juiste
moment over de juiste informatie (onder andere door het inzetten van
sensortechnologie)

Persexemplaar

154

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

2. Simulatie en training: de kwaliteit van het personeel versterken door
goede opleiding en training (onder andere door het inzetten van
virtuele training).
3. Fysieke bescherming: verbetering van de (fysieke) bescherming van
gezondheid en veiligheid eigen personeel (onder andere door de
benutting van de mogelijkheden die nanotechnologie en materiaalkunde bieden).
Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
4. Partners in veiligheid

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletore 2008

265

413

149

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2009

265

413

149

0

0

0

Persexemplaar

155

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.3 Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (artikel 5)
5. Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

159 116

163 070

162 437

161 690

161 690

161 690

5.1 apparaat
5.2 geheime uitgaven

154 928
4 188

158 896
4 174

158 217
4 220

157 470
4 220

157 470
4 220

157 470
4 220

Mutatie 1e suppletore 2008
5.1 apparaat
5.2 geheime uitgaven

3 878
3 878
0

– 222
– 222
0

– 712
– 712
0

– 772
– 772
0

– 1 114
– 1 114
0

– 1 098
– 1 098
0

Nieuwe mutaties
5.1 apparaat
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Versterking informatiepositie
c. Tapkosten (naar art 2.2)
d. Herschikking huisvestingsbudget (van WWI)
e. Bijdrage NBV
5.2 geheime uitgaven

4 260
4 260
3 692
0
0
64
504
0

6 178
6 178
3 314
1 700
– 1 000
64
2 100
0

4 053
4 053
3 289
1 700
– 1 000
64

5 028
5 028
3 264
1 700
0
64

5 028
5 028
3 264
1 700
0
64

5 028
5 028
3 264
1 700
0
64

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2009

167 254

169 026

165 778

165 946

165 604

165 620

5.1 apparaat
5.2 geheime uitgaven

163 066
4 188

164 852
4 174

161 558
4 220

161 726
4 220

161 384
4 220

161 400
4 220

5.1.b Versterking informatiepositie
Deze mutatie vloeit voort uit het coalitieakkoord en wordt gefinancierd uit
de middelen van de pijler veiligheid, stabiliteit en respect (pijler 5). De
investeringen in de informatiehuishouding van de AIVD, zoals gestart naar
aanleiding van de commissie Havermans, worden geïntensiveerd om de
informatiepositie en daarmee de operationaliteit van de AIVD op peil te
houden.
5.1.c Tapkosten
Zie toelichting bij 2.2.d.
5.1.e Bijdrage NBV
Door de toenemende digitalisering en het snel kunnen vinden en uitwisselen van informatie wordt de kwetsbaarheid van de overheid en daarmee
het risico op incidenten steeds groter. Dor de intensivering van het NBV
worden de departementen in staat gesteld hun ICT-beveiligingsrisico’s
terug te dringen. Het NBV ondersteunt met beveiligingsoplossingen,
producten en ondersteuning. In 2009 vindt nadere besluitvorming plaats
over de periode vanaf 2010.
Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
5. Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

391

91

91

91

91

91

Mutatie 1e suppletore 2008

2 800

300

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2009

3 191

391

91

91

91

91

Persexemplaar

156

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.4 Toezicht en onderzoek openbare orde en veiligheid (artikel 14)
14. Toezicht en onderzoek openbare orde en veiligheid

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

15 273

14 629

14 429

14 031

14 031

14 031

14.1 inspectie Openbare Orde en Veiligheid
14.2 Onderzoeksraad voor de Veiligheid

5 122
10 151

4 478
10 151

4 278
10 151

3 880
10 151

3 880
10 151

3 880
10 151

Mutatie 1e suppletore 2008
14.1 inspectie Openbare Orde en Veiligheid
14.2 Onderzoeksraad voor de Veiligheid

158
158

206
206

243
243

320
320

78
78

85
85

Nieuwe mutaties
14.1 inspectie Openbare Orde en Veiligheid
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Inspectieraad (naar art 11.7)
c. Herschikking apparaatskosten (naar art 12.1)
14.2 Onderzoeksraad voor de Veiligheid
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)

386
156
170
– 14
0
230
230

277
47
147
0
– 100
230
230

270
40
140
0
– 100
230
230

255
25
125
0
– 100
230
230

255
25
125
0
– 100
230
230

255
25
125
0
– 100
230
230

Stand ontwerpbegroting 2009

15 817

15 112

14 942

14 606

14 364

14 371

14.1 inspectie Openbare Orde en Veiligheid
14.2 Onderzoeksraad voor de Veiligheid

5 436
10 381

4 731
10 381

4 561
10 381

4 225
10 381

3 983
10 381

3 990
10 381

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletore 2008

58

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2009

58

0

0

0

0

0

Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
14. Toezicht en onderzoek openbare orde en veiligheid

Persexemplaar

157

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.5 Crisisbeheersing (artikel 15)
15. Crisisbeheersing

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

36 380

35 348

34 225

33 379

33 379

33 379

15.1 apparaat
15.2 programma uitgaven
15.3 functioneren crisisbeheersingsorganisatie
15.4 aansturen crisisbeheersing
15.5 crisiscommunicatie

7 954
5 759
12 398
8 951
1 318

7 733
4 445
12 398
8 954
1 818

7 317
3 738
12 398
8 954
1 818

6 471
3 738
12 398
8 954
1 818

6 471
3 738
12 398
8 954
1 818

6 471
3 738
12 398
8 954
1 818

Mutatie 1e suppletore 2008
15.1 apparaat
15.2 Nationale veiligheid/BVI
15.3 functioneren crisisbeheersingsorganisatie
15.4 aansturen crisisbeheersing
15.5 crisiscommunicatie

– 1 162
97
1 987
– 346
– 2 900

– 2 461
39
0
0
– 2 500

– 2 503
–3
0
0
– 2 500

– 2 592
– 92
0
0
– 2 500

– 2 636
– 136
0
0
– 2 500

– 2 621
– 121
0
0
– 2 500

1 796
262
262
0

– 365
254
254
– 137

– 403
239
239
– 148

– 434
212
212
– 150

– 434
212
212
– 150

– 434
212
212
– 150

0
1 258

– 137
– 400

– 148
– 400

– 150
– 400

– 150
– 400

– 150
– 400

600

0

0

0

0

0

– 225
– 217
– 900
2000

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
54
54

– 400
– 82
54

– 400
– 94
54

– 400
– 96
54

– 400
– 96
54

– 400
– 96
54

0
222
222

– 136
0
0

– 148
0
0

– 150
0
0

– 150
0
0

– 150
0
0

Stand ontwerpbegroting 2009

37 014

32 522

31 319

30 353

30 309

30 324

15.1 apparaat
15.2 programma uitgaven
15.3 functioneren crisisbeheersingsorganisatie
15.4 aansturen crisisbeheersing
15.5 crisiscommunicatie

8 313
7 746
13 310
6 105
1 540

8 026
4 308
11 998
6 372
1 818

7 553
3 590
11 998
6 360
1 818

6 591
3 588
11 998
6 358
1 818

6 547
3 588
11 998
6 358
1 818

6 562
3 588
11 998
6 358
1 818

Nieuwe mutaties
15.1 apparaat
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
15.2 programma uitgaven
a. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
15.3 functioneren crisisbeheersingsorganisatie
a. Herschikking budget Preparatie Centraal (van art
16.4)
b. Bijdrage projectplan griep en maatschappij (naar
VWS)
c. Waakvlamovereenkomst (naar VROM
d. Landelijke oefenweek waterproef (naar V&W)
e. Taskforce management overstromingen (van V&W)
f. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
15.4 aansturen crisisbeheersing
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
15.5 crisiscommunicatie
a. Formatieplaatsen ERC (van AZ)

15.3.e Taskforce management overstromingen
Op basis van het kabinetsstandpunt Rampenbeheersing Overstromingen
(TK 2006–2007, 27 625, nr. 77), waarin voorstellen zijn gedaan om goed
voorbreid te zijn op overstromingen, is een tijdelijke bijdrageregeling
opgezet ter verbetering van de regionale organisatorische voorbereiding
op de gevolgen van een overstroming. In totaal is hiervoor € 6 mln voor
2007 en 2008 uitgetrokken. Deze mutatie betreft de bijdrage hiervoor van
het ministerie van Verkeer en Waterstaat voor 2008.

Persexemplaar

158

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
15. Crisisbeheersing

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

2000

700

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletore 2008

1 987

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2009

3 987

700

0

0

0

0

Persexemplaar

159

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.6 Brandweer en GHOR (artikel 16)
16. Brandweer en GHOR

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

155 629

168 747

171 298

181 004

181 004

181 004

16.1 apparaat
16.2 bestuurlijke organisatie
16.3 taken
16.4 kwaliteit

3 220
117 756
5 491
29 162

3 097
131 093
5 472
29 085

2 869
134 031
5 471
28 927

2 396
145 031
4 970
28 607

2 396
145 031
4 970
28 607

2 396
145 031
4 970
28 607

Mutatie 1e suppletore 2008
16.1 apparaat
16.2 bestuurlijke organisatie
16.3 taken
16.4 kwaliteit

– 300
83
0
– 381
–2

– 10 206
52
– 10 000
– 220
– 38

– 2 277
29
– 2000
– 220
– 86

– 2 415
– 22
– 2000
– 220
– 173

– 2 343
– 46
– 2000
– 220
– 77

– 2 327
– 37
– 2000
– 220
– 70

Nieuwe mutaties
16.1 apparaat
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Herschikking apparaatskosten als gevolg van
reorganisatie (naar art 12.1)
16.2 bestuurlijke organisatie
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Veiligheidsregio’s
c. Subsidietaakstelling
d. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
16.3 taken
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
16.4 kwaliteit
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Herschikking budget Preparatie Centraal (naar art
15.3)
c. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
d. Herschikking huisvestingsbudget (van WWI)

1 871
103
103

3 223
– 113
98

2 606
– 121
90

1 504
– 138
73

1 504
– 138
73

1 504
– 138
73

0
2 160
2 160
0
0

– 211
3 328
2 450
1 800
– 639

– 211
2 719
2 503
1 800
– 1 278

– 211
1 634
2 701
1 800
– 2 556

– 211
1 634
2 701
1 800
– 2 556

– 211
1 634
2 701
1 800
– 2 556

0
55
55
0
– 447
144

– 283
– 45
55
– 100
53
144

– 306
– 45
55
– 100
53
144

– 311
– 45
55
– 100
53
144

– 311
– 45
55
– 100
53
144

– 311
– 45
55
– 100
53
144

– 600
0
9

– 100
9

– 100
9

– 100
9

– 100
9

– 100
9

Stand ontwerpbegroting 2009

157 200

161 764

171 627

180 093

180 165

180 181

16.1 apparaat
16.2 bestuurlijke organisatie
16.3 taken
16.4 kwaliteit

3 406
119 916
5 165
28 713

3 036
124 421
5 207
29 100

2 777
134 750
5 206
28 894

2 236
144 665
4 705
28 487

2 212
144 665
4 705
28 583

2 221
144 665
4 705
28 590

16.2.b Veiligheidsregio’s
Dit betreft de overheveling van de middelen op de aanvullende post van
Financiën (tranche 2009) naar de BZK-begroting voor veiligheidsregio’s
(pijler 5: veiligheid stabiliteit en respect). Het budget wordt ingezet om de
veiligheidsregio’s te versterken zodat de crisis- en rampenbestrijding
verbetert. Daarnaast wordt een deel van dit geld gebruikt voor het treffen
van noodzakelijke voorzieningen als gemeenten of provincies niet over
budget daarvoor beschikken.
16.2.c Subsidietaakstelling
Betreft de aanvullende subsidietaakstelling voor Besluit doeluitkering
bestrijding van rampen en zware ongevallen (BDUR) en het Bijdragebesluit kosten opsporing en ruiming conventionele explosieven Tweede
Wereldoorlog (BKRE).

Persexemplaar

160

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
16. Brandweer en GHOR

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

250

250

250

250

250

0

250

250

250

250

250

0

Mutatie 1e suppletore 2008
Stand ontwerpbegroting 2009

Persexemplaar

161

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Bestuur en democratie
7.7 Grondwet en democratie (artikel 1)
1. Grondwet en democratie

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

6 788

7 123

8 171

7 869

5 363

5 663

1.1 Apparaat
1.2 Programma
1.3 Kiesraad

4 244
2 117
427

4 057
2 639
427

3 920
3 824
427

3 618
3 824
427

3 618
1 318
427

3 618
1 618
427

500
500

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Mutatie 1e suppletore 2008
1.1 Apparaat
1.2 Programma
1.3 Kiesraad

5 485
436
3 049
2000

4 132
132
2 400
1 600

3 167
117
1 500
1 550

2 819
89
1 180
1 550

1 583
– 117
350
1 350

1 788
– 112
350
1 550

Nieuwe mutaties
1.1 Apparaat
a. Wetgevingscapaciteit CZW (van KR)
b. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
c. Wetgevingscapaciteit CZW (van art 6.2)
d. Overdracht dossier democratie (naar art 6.1)
e. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
1.2 Programma
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Huis van de democratie (bijdrage van AZ en Justitie)
1.3 Kiesraad
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)

385
294
145
133
55
– 39

1 027
164
145
126
55
– 39

1 223
– 41
0
121
0
– 39

1 613
– 51
0
111
0
– 39

2 012
– 51
0
111
0
– 39

2 012
– 51
0
111
0
– 39

0
76
76
0
15
15

– 123
848
48
800
15
15

– 123
1 249
49
1 200
15
15

– 123
1 649
49
1 600
15
15

– 123
2 048
48
2000
15
15

– 123
2 048
48
2000
15
15

Stand ontwerpbegroting 2009

13 158

12 282

12 561

12 301

8 958

9 463

1.1 Apparaat
1.2 Programma
1.3 Kiesraad

4 974
5 742
2 442

4 353
5 887
2 042

3 996
6 573
1 992

3 656
6 653
1 992

3 450
3 716
1 792

3 455
4 016
1 992

Amendement schinkelshoek/heijnen
huis der democratie
1.2 Programma

1.2.b Huis van de democratie
Bijdrage van AZ en Justitie voor het realiseren van het Huis van de
democratie.

Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
1. Grondwet en democratie

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletore 2008

300

0

0

0

0

0

300

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2009

Persexemplaar

162

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.8 Functioneren Openbaar Bestuur (artikel 6)
6. Functioneren openbaar bestuur

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

42 550

40 105

39 739

40 482

41 473

42 073

6.1 apparaat
6.2 inrichting en werking openbaar bestuur
6.3 rechtspositie en arbeidsvoorwaardenbeleid
politieke ambtsdragers
6.4 faciliteren politieke partijen

9 490
7 807

9 046
6 016

8 684
6 503

7 947
7 986

7 947
8 977

7 947
9 577

9 713
15 540

9 731
15 312

9 732
14 820

9 730
14 819

9 730
14 819

9 730
14 819

Mutatie 1e suppletore 2008
6.1 apparaat
6.2 inrichting en werking openbaar bestuur
6.3 rechtspositie en arbeidsvoorwaardenbeleid
politieke ambtsdragers
6.4 faciliteren politieke partijen

327
– 133
100

262
– 188
0

215
– 235
0

128
– 322
0

– 364
– 364
0

– 347
– 347
0

360

450

450

450

0

0

Nieuwe mutaties
6.1 apparaat
a. Herschikking apparaatskosten
b. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
c. Herschikking beleidstaken BPR (van art 7.4)
d. Taakstelling
e. Overdracht dossier democratie (van art 1.1)
6.2 inrichting en werking openbaar bestuur
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Gekozen burgemeester
c. Wetgevingscapaciteit CZW (naar art 1.1)
d. Taakstelling
e. WOZ-kostenregeling waterschappen (naar GF)
f. WOZ-kostenregeling waterschappen
g. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
6.3 rechtspositie en arbeidsvoorwaardenbeleid
politieke ambtsdragers
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Taakstelling
c. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
6.4 faciliteren politieke partijen
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Subsidietaakstelling (naar art 13)

2 341
1 014
0
623
281
71
39
1 050
1 227
0
– 55
– 122
0
0

1 810
1 188
– 421
604
845
121
39
500
1 227
0
– 55
– 173
– 21 022
21 022

595
1 213
– 421
587
845
163
39
– 628
86
0
0
– 215
– 21 022
21 022

– 643
1 261
– 421
556
845
242
39
– 1 709
86
– 1 000
0
– 296
– 21 022
21 022

– 1 248
1 294
– 421
552
845
279
39
– 2 347
86
– 1 600
0
– 334
– 21 022
21 022

– 1 447
1 280
– 421
554
845
263
39
– 2 532
86
– 1 800
0
– 319
– 21 022
21 022

0

– 499

– 499

– 499

– 499

– 499

0
10
– 10

– 48
14
– 14

– 48
19
– 19

– 48
25
– 25

– 48
29
– 29

– 48
27
– 27

0
277
277
0

– 48
170
273
– 103

– 48
58
264
– 206

– 48
– 147
264
– 411

– 48
– 147
264
– 411

– 48
– 147
264
– 411

Stand ontwerpbegroting 2009

45 218

42 177

40 549

39 967

39 861

40 279

6.1 apparaat
6.2 inrichting en werking openbaar bestuur
6.3 rechtspositie en arbeidsvoorwaardenbeleid
politieke ambtsdragers
6.4 faciliteren politieke partijen

10 371
8 957

10 046
6 516

9 662
5 875

8 886
6 277

8 877
6 630

8 880
7 045

10 073
15 817

10 133
15 482

10 134
14 878

10 132
14 672

9 682
14 672

9 682
14 672

6.2.b Gekozen burgemeester
De vrijvallende middelen voor gekozen burgemeester zijn ingezet voor
versterking kiesproces.
6.2.e/6.2.f WOZ-kostenregeling waterschappen
Betalingen van waterschappen voor de WOZ-kostenregeling naar
gemeenten, liepen tot op heden buiten begrotingsverband. Deze worden
nu via de begroting geleid. Ontvangsten komen binnen op artikel 6 en
worden gedesaldeerd met de uitgaven en vandaaruit overgeboekt naar
het gemeentefonds.

Persexemplaar

163

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
6. Functioneren openbaar bestuur

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

1 45

1 455

1 455

1 455

1 455

1 455

Mutatie 1e suppletore 2008

100

0

0

0

0

0

0
0
0

192 322
21 022
171 300

192 322
21 022
171 300

192 322
21 022
171 300

21 022
21 022
0

21 022
21 022
0

1 555

193 777

193 777

193 777

22 477

22 477

Nieuwe mutaties
a. WOZ-kostenregeling waterschappen
b. Bestuursakkoorden provincies
Stand ontwerpbegroting 2009

Ontvangsten a. WOZ-kostenregeling waterschappen
Zie toelichting bij 6.1.a/6.2.e
Ontvangsten b. bestuursakkoorden provincies.
Als gevolg van het met de provincies gesloten bestuursakkoord wordt de
eerdere uitname uit het Provinciefonds in de jaren 2009–2011 (€ 200 mln
per jaar) ongedaan gemaakt. De provincies leveren op een andere wijze
bij aan verlichting van de rijksbegroting voor hetzelfde bedrag:
+ de acht niet-Randstadprovincies dragen € 130 mln per jaar (2009–
2011) bij door betaling aan het ministerie van BZK. Om die reden
wordt de ontvangstenbegroting met dit bedrag verhoogd;
+ de vier Randstadprovincies dragen bij door het overnemen van een
aantal rijksprojecten van het programma Randstad Urgent met een
totaalbedrag van € 70 mln per jaar (2009–2011). Dit zal budgettair
worden verwerkt op de begrotingen van de desbetreffende vakdepartementen. Omdat de besluitvorming over een aantal projecten
uit de Nota Ruimte (zoals de Hollandse Waterlinie en Haarlemmermeer) niet is afgerond, worden deze bijdragen van de Randstadprovincies voorlopig geraamd op de ontvangstenbegroting van BZK.
Na afronding van de besluitvorming over deze projecten worden de
budgettaire gevolgen alsnog verwerkt op de begroting van LNV, onder
gelijktijdige correctie van de ontvangstenbegroting van BZK. Dit wordt
voorzien bij eerste suppletoire begroting 2009.

Persexemplaar

164

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Publieke dienstverlening en openbare sector
7.9 Innovatie en Informatiebeleid Openbare Sector (artikel 7)
7. Innovatie en informatiebeleid openbare sector

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

89 222

89 438

87 915

82 280

81 958

81 958

7.1 apparaat
7.2 verbeteren ICT-voorzieningen
7.3 instandhouden en optimaliseren ICT-voorzieningen
7.4 reisdocumenten en GBA stelsel

3 234
44 873
22 836
18 279

3 154
43 223
23 286
19 775

2 994
42 027
23 160
19 734

2 676
37 682
22 916
19 006

2 676
37 682
22 916
18 684

2 676
37 682
22 916
18 684

Mutatie 1e suppletore 2008
7.1 apparaat
7.2 verbeteren ICT-voorzieningen

78 461
– 49
15 686

28 437
– 69
– 6 597

20 741
– 88
– 14 155

18 400
– 137
– 17 732

18 321
– 132
– 17 732

7.3 instandhouden en optimaliseren ICT-voorzieningen
7.4 reisdocumenten en GBA stelsel

38 523
24 301

33 507
1 596

33 393
1 591

20 700
– 120
– 15 624
35 169
35 156
1 275

35 161
1 113

1 024

Nieuwe mutaties
7.1 apparaat
a. Correctie apparaatskosten (van art 7.2)
b. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
c. Herschikking apparaatskosten (van art 7.2)
d. Taakstelling
e. Herschikking apparaatskosten
7.2 verbeteren ICT-voorzieningen
a. ACTAL
b. e-NIK
c. Taakstelling
d. Herschikking apparaatskosten (naar art 7.1)
e. Correctie apparaatskosten (naar art 7.1)
f. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
7.3 instandhouden en optimaliseren ICT-voorzieningen
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
(naar art 11.9)
c. Herschikking huisvestingsbudget (van WWI)
7.4 reisdocumenten en GBA stelsel
a. Taakstelling
b. Budgetfinanciering GBA (van diverse departementen)
c. Reisdocumenten
d. Herschikking beleidstaken BPR (naar art 7.1)
e. Herschikking huisvestingsbudget (van WWI)

6 131
1 564
1 300
109
106
49
0
– 1 094
361
0
– 49
– 106
– 1 300
0
103
89

5 932
1 370
1 300
106
106
69
– 211
– 2 260
192
0
– 69
– 106
– 1 300
– 977
– 4 921
0

– 519
1 384
1 300
101
106
88
– 211
– 2 793
– 322
0
– 88
– 106
– 1 300
– 977
– 4 858
0

– 1 168
1 405
1 300
90
106
120
– 211
– 2 734
– 231
0
– 120
– 106
– 1 300
– 977
– 4 723
0

– 1 387
122
0
90
106
137
– 211
– 1 020
0
200
– 137
– 106
0
– 977
– 4 731
0

– 1 773
117
0
90
106
132
– 211
– 1 015
0
200
– 132
– 106
0
– 977
– 4 728
0

0
14
5 558
61

– 4 935
14
11 743
66

– 4 872
14
5 748
71

– 4 737
14
4 884
79

– 4 745
14 14
4 242
84

– 4 742

5 769
0
– 281
9

6 513
6 000
– 845
9

6 513
0
– 845
9

5 641
0
– 845
9

4 994
0
– 845
9

4 606
0
– 845
9

Stand ontwerpbegroting 2009

173 814

123 807

108 137

101 812

98 971

98 506

7.1 apparaat
7.2 verbeteren ICT-voorzieningen
7.3 instandhouden en optimaliseren ICT-voorzieningen
7.4 reisdocumenten en GBA stelsel

4 749
59 465
61 462
48 138

4 455
34 366
51 872
33 114

4 290
25 079
51 695
27 073

3 961
19 324
53 362
25 165

2 661
18 930
53 341
24 039

2 661
18 935
53 349
23 561

3 853
83

7.1.a/7.2.d Correctie apparaatskosten
Bij voorjaarsnota 2008 is abusievelijk meerjarig € 1,3 mln. geboekt op art
7.2. Het betreft budget in verband met tijdelijke versterking voor het
programma Administratieve Lasten Burgers.
7.3.b Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
Bij de herschikking van taken binnen BZK is het budget van CAS ondergebracht bij art 11.9.

Persexemplaar

165

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.4.b Budgetfinanciering GBA
Betreft bijdragen in de budgetfinanciering voor overheidsgebruik van de
GBA door diverse departementen.
7.4.c Reisdocumenten
De aanbesteding van het project Biometrie (bouw en implementatie van
aanvraagstations) was voorzien in 2007. Door een uitspraak van de
voorzieningenrechter is de aanbesteding vertraagd. De hiervoor gereserveerde middelen (32,5 min.) zijn naar 2008 en 2009 doorgeschoven.

Persexemplaar

166

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.10 Arbeidszaken overheid (artikel 10)
10. Arbeidszaken overheid

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

99 300

88 287

53 217

52 201

52 201

52 201

10.1 apparaat
10.5 uitkeringsregelingen
10.7 vergroten aantrekkelijkheid van de overheid als
werkgever
10.8 verbeteren kwaliteit dienstverlening
10.9 verbeteren kwaliteit bedrijfsvoering

10 448
77 203

10 186
66 531

9 677
32 026

8 661
32 026

8 661
32 026

8 661
32 026

6 565
5 084
0

6 486
5 084
0

6 430
5 084
0

6 430
5 084
0

6 430
5 084
0

6 430
5 084
0

Mutatie 1e suppletore 2008
10.1 apparaat
10.5 uitkeringsregelingen
10.7 vergroten aantrekkelijkheid van de overheid als
werkgever
10.8 verbeteren kwaliteit dienstverlening
10.9 verbeteren kwaliteit bedrijfsvoering

7 147
– 156

1 710
– 223

755
– 280

– 386
– 386

– 438
– 438

– 420
– 420

2 100
5 203

0
1 933

0
1 035

0
0

0
0

0
0

1 500
1 277

– 1 721
– 4 844

– 1 875
– 4 576

– 1 457
– 4 544

– 4 723
– 4 517

– 4 723
– 4 535

514
342
304
117

514
342
143
151

514
342
133
171

342
113
223

342
113
250

342
113
232

0
1 131
1 131

– 5 994
1 048
1 048

– 5 736
982
982

– 5 222
982
982

– 5 222
982
982

– 5 222
982
982

0
0
0

2 961
– 31
2 400

2 928
– 64
2 400

2 852
– 139
2 400

– 414
– 139
0

– 414
– 139
0

0
– 908
65
0
– 117
– 342

– 275
– 886
62
300
– 151
– 342

– 275
– 1 209
59
0
– 171
– 342

– 275
– 747
59
0
– 223
– 342

– 275
– 774
59
0
– 250
– 342

– 275
– 756
59
0
– 232
– 342

– 514

– 514

– 514

0

0

0

0
0

– 241
0

– 241
0

– 241
0

– 241
0

– 241
0

Stand ontwerpbegroting 2009

107 947

87 409

51 230

49 492

47 040

47 058

10.1 apparaat
10.5 uitkeringsregelingen
10.7 vergroten aantrekkelijkheid van de overheid als
werkgever
10.8 verbeteren kwaliteit dienstverlening
10.9 verbeteren kwaliteit bedrijfsvoering

11 569
78 334

5 119
67 579

4 821
33 008

3 731
33 008

3 706
33 008

3 706
33 008

8 665
9 379
0

8 580
6 131
0

8 491
4 910
0

8 416
4 337
0

6 016
4 310
0

6 016
4 328
0

Nieuwe mutaties
10.1 apparaat
a. Herschikking programma Veilige Publieke Taak (van
art 10.8)
b. Herschikking apparaatskosten (van art 10.8)
c. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
d. Taakstelling
e. Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
(naar art 11.1)
10.5 uitkeringsregelingen
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
10.7 vergroten aantrekkelijkheid van de overheid als
werkgever
a. Subsidietaakstelling
b. Diversiteit (pijler 4) (van SZW)
c. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
10.8 verbeteren kwaliteit dienstverlening
a. Loon- en pijsbijstelling (van art 13)
b. Programma Veilige Publieke Taak (van art 2.2)
c. Taakstelling
d. Herschikking apparaatskosten (naar art 10.1)
e. Herschikking programma Veilige Publieke Taak (naar
art 10.1)
f. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
10.9 verbeteren kwaliteit bedrijfsvoering

10.1.e Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
In verband met de reorganisatie van BZK worden de budgetten die onder
DG OBR vallen geconcentreerd binnen artikel 11.

Persexemplaar

167

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

10.7.b Diversiteit
BZK ondersteunt de overheidssectoren bij het invoeren en vormgeven van
diversiteitsbeleid. Aan alle sectoren wordt een ondersteunend pakket
aangeboden, onder andere bestaande uit een internetplatform en
kenniskringen waarin zowel de kennis van experts over diversiteit en
diversiteitsbeleid worden ingebracht als ervaringen deelnemers worden
uitgewisseld. Daarnaast kunnen sectoren rekenen op ondersteuning van
Dio-management. Hierbij is de afspraak gemaakt dat het kabinet zich
inspant om in 2009 en 2010 150 wajongers en 100 wsw-ers in dienst te
nemen bij het Rijk.
Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
10. Arbeidszaken overheid

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

820

820

820

820

820

820

820

820

820

820

820

820

Mutatie 1e suppletore 2008
Stand ontwerpbegroting 2009

Persexemplaar

168

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.11 Kwaliteit Rijksdienst (artikel 11)
11. Kwaliteit Rijksdienst

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

48 802

48 537

48 030

47 218

47 218

47 218

11.1 apparaat
11.2 professioneel topmanagement
11.6 goed functionerend personeel
11.7 goed functionerende organisatie
11.8 goed functionerende organisatie voorziening en
HRM-functie
11.9 kwaliteit informatievoorziening Rijk
11.10 bevorderen kwaliteit HRM-functie
11.11 inkoop, facilitaire zaken en huisvestingsbeleid
Rijk

10 170
15 130
13 460
3 068

10 103
14 777
14 313
2 370

9 610
14 777
14 366
2 303

8 636
14 777
14 528
2 303

8 636
14 777
14 528
2 303

8 636
14 777
14 528
2 303

0
6 635
339

0
6 635
339

0
6 635
339

0
6 635
339

0
6 635
339

0
6 635
339

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletore 2008
11.1 apparaat
11.2 professioneel topmanagement
11.6 goed functionerend personeel
11.7 goede functionerende organisatie
11.8 goede functionerende organisatie voorziening en
HRM-functie
11.9 kwaliteit informatievoorziening Rijk
11.10 bevorderen kwaliteit HRM-functie
11.11 inkoop, facilitaire zaken en huisvestingsbeleid
Rijk

9 795
– 188
1 922
3 508
4 553

4 520
– 225
1 970
– 1 025
3 800

3 608
– 260
1 948
– 1 580
3 500

3 195
49
1 216
– 1 570
3 500

– 2 575
19
6
– 2 600
0

– 3 004
– 237
– 167
– 2 600
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
11.1 apparaat
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
(van art 10.1)
11.2 professioneel topmanagement
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
11.6 goed functionerend personeel
a. Subsidietaakstelling
b. Ramingsbijstelling EC AMC
11.7 goed functionerende organisatie
a. Ontvangsten Baten-Lastendiensten voor Inspectieraad
b. Bijdrage Inspectieraad (van VWS)
c. Bijdrage Inspectieraad (van art 14.1)
d. Bijdrage Inspectieraad (van Jus)
e. PWAA
11.8 goed functionerende organisatie voorziening en
HRM-functie
11.9 kwaliteit informatievoorziening Rijk
a. Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
(van art 7.3)
b. Loon- en prijsbijstellig (van art 13)
11.10 bevorderen kwaliteit HRM-functie
11.11 Inkoop, facilitaire zaken en huisvestingsbeleid
Rijk
a. Bundeling activiteiten (van div departementen)

7 512
308
308

13 097
6 223
440

12 737
5 935
410

12 029
5 371
360

12 037
5 371
360

12 034
5 371
360

0
417
417

5 783
352
404

5 525
352
404

5 011
352
404

5 011
352
404

5 011
352
404

0
3 500
0
3 500
3 287

– 52
–8
–8
0
0

– 52
– 15
– 15
0
0

– 52
– 18
– 18
0
0

– 52
– 18
– 18
0
0

– 52
– 18
– 18
0
0

925
106
14
2
2 240

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0

0
5 022

0
4 957

0
4 816

0
4 824

0
4 821

0
0
0

4 935
87
0

4 872
85
0

4 737
79
0

4 745
79
0

4 742
79
0

0
0

1 508
1 508

1 508
1 508

1 508
1 508

1 508
1 508

1 508
1 508

Stand ontwerpbegroting 2009

66 109

66 154

64 375

62 442

56 680

56 248

11.1 apparaat
11.2 professioneel topmanagement
11.6 goed functionerend personeel
11.7 goed functionerende organisatie

10 290
17 469
20 468
10 908

16 101
17 099
13 280
6 170

15 285
17 077
12 771
5 803

14 056
16 345
12 940
5 803

14 026
15 135
11 910
2 303

13 770
14 962
11 910
2 303

Persexemplaar

169

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

11. Kwaliteit Rijksdienst
Stand ontwerpbegroting 2008
11.8 goed functionerende organisatie voorziening en
HRM-functie
11.9 kwaliteit informatievoorziening Rijk
11.10 bevorderen kwaliteit HRM-functie
11.11 inkoop, facilitaire zaken en huisvestingsbeleid
Rijk

2008

2009

2010

2011

2012

2013

48 802

48 537

48 030

47 218

47 218

47 218

0
6 635
339

0
11 657
339

0
11 592
339

0
11 451
339

0
11 459
339

0
11 456
339

0

1 508

1 508

1 508

1 508

1 508

11.1.b Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
Zie toelichting bij 10.1.e
11.6.b Ontvangsten Ramingsbijstelling EC AMC
Technische bijstelling van ontvangsten en uitgaven in verband met de
overgang van EC AMC (als directie binnen DGOBR) naar de werkmaatschappij en de daarmee samenhangende overgang van een kasverplichtingenstelsel naar een baten-lastenstelsel.
11.7.e PWAA
Betreft kosten die nog gefactureerd worden voor het project wegwerken
archiefachterstanden.
11.9.a Herschikking budget als gevolg van reorganisatie
Zie toelichting bij 7.3.b
Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
11. Kwaliteit Rijksdienst

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

367

367

367

367

367

0

Mutatie 1e suppletore 2008

510

– 100

– 100

267

267

Nieuwe mutaties
a. Ontvangsten bld’s voor inspectieraad
b. PWAA
c. Ramingsbijstelling EC AMC

6 665
925
2 240
3 500

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2009

7 542

267

267

634

634

0

Ontvangsten b. PWAA
Zie toelichting 11.7.e.

Persexemplaar

170

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Niet-beleidsartikelen
7.12 algemeen (artikel 12)
12. Algemeen

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

91 903

89 610

90 386

97 462

100 842

84 542

12.1 apparaat
12.2 bijdrage functionele kosten Koninklijk Huis
12.3 verzameluitkering
12.4 Centrale kennisfunctie

81 956
9 947
0
0

79 663
9 947
0
0

80 439
9 947
0
0

87 514
9 948
0
0

90 894
9 948
0
0

74 874
9 948
0
0

Amendement schinkelshoek/heijnen
huis der democratie
12.1 apparaat

– 500
– 500

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Mutatie 1e suppletore 2008
12.1 apparaat
12.2 bijdrage functionele kosten Koninklijk Huis
12.3 verzameluitkering
12.4 Centrale kennisfunctie

12 729
12 729
0
0
0

– 3 070
– 3 070
0
0
0

– 3 162
– 3 162
0
0
0

– 3 509
– 3 509
0
0
0

– 1 883
– 1 883
0
0
0

– 1 809
– 1 809
0
0
0

Nieuwe mutaties
12.1 apparaat
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Uitzendregeling RBNA (van Fin)
c. Herschikking apparaatskosten als gevolg van
reorganisatie
d. Herschikking apparaatskosten (van art 14.1)
e. Overdracht budgetten auditdienst (naar Fin)
f. Salarisadministratie (van AZ)
g. Overheveling budget naar centrale kennisfunctie
(naar art 12.4)
h. Correctie ramingsbijstelling ontvangsten
i. Bundeling activiteiten
j. Herschikking apparaatskosten
k. Herschikking huisvesting
l. Aanbesteding OT 2006 (naar VROM)
12.2 bijdrage functionele kosten Koninklijk Huis
a. Loon- en prijsbijstelling (van art 13)
b. Functionele kosten Koninklijk Huis
c. Overgang personeel DKH
12.3 verzameluitkering
12.4 Centrale kennisfunctie
a. Overheveling budget voor centrale kennisfunctie
(van diverse art.)

1 743
1 449
1 449
50

1 906
755
1 413
50

1 999
848
1 342
50

2 156
1 005
1 199
50

2 456
1 305
1 199
50

2 156
1 005
1 199
50

0
0
0
101

2 010
100
– 2 731
0

2 010
100
– 2 567
0

2 010
100
– 2 267
0

2 010
100
– 2 267
0

2 010
100
– 2 267
0

0
0
0
0
78
– 229
294
294
0
0
0
0

– 833
0
– 175
843
78
0
1 151
294
657
200
0
7 108

– 833
0
– 175
843
78
0
1 151
294
657
200
0
7 108

– 833
0
– 175
843
78
0
1 151
294
657
200
0
7 108

– 833
300
– 175
843
78
0
1 151
294
657
200
0
7 108

– 833
0
– 175
843
78
0
1 151
294
657
200
0
7 108

0

7 108

7 108

7 108

7 108

7 108

Stand ontwerpbegroting 2009

105 875

95 554

96 331

103 217

108 523

92 277

12.1 apparaat
12.2 bijdrage functionele kosten Koninklijk Huis
12.3 verzameluitkering
12.4 Centrale kennisfunctie

95 634
10 241
0
0

77 348
11 098
0
7 108

78 125
11 098
0
7 108

85 010
11 099
0
7 108

90 316
11 099
0
7 108

74 070
11 099
0
7 108

12.1.c Herschikking apparaatskosten als gevolg van reorganisatie
Reallocatie van apparaatsbudget (P&M) in verband met het centraliseren
van de rode draden Kennis, Internationaal en Financiën (zie ook art 2, 4 en
16). Deze taken en het budget vallen voortaan onder de staf.
12.1.e Overdracht budgetten auditdienst
Overdracht personele budgetten auditdienst tbv de rijksauditdienst

Persexemplaar

171

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

12.4.a Overheveling budget voor centrale kennisfunctie
De keuze voor een centraal georganiseerde kennisfunctie, die eindverantwoordelijk is voor alle onderzoeken bij BZK, brengt met zich mee
dat er onderzoeksbudget is samengevoegd van decentrale en centrale
onderzoeksbudgetten. Het budget wordt aangewend voor strategisch,
beleidsondersteunend en evaluatief onderzoek.
Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
12. Algemeen

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

983

983

983

983

683

683

Mutatie 1e suppletore 2008

8 412

– 983

– 983

– 983

– 983

– 683

0
0

0
0

0
0

0
0

300
300

0
0

9 395

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
a. Correctie ramingsbijstelling ontvangsten
Stand ontwerpbegroting 2009

Persexemplaar

172

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.13 Nominaal en onvoorzien (artikel 13)
13. Nominaal en onvoorzien

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

– 2 060

– 3 710

– 6 187

– 99 883

– 100 712

– 100 712

13.1 loonbijstelling
13.2 prijsbijstelling
13.3 onvoorzien

0
0
– 2 060

0
0
– 3 710

0
0
– 6 187

0
0
– 99 883

0
0
– 100 712

0
0
– 100 712

Mutatie 1e suppletore 2008
13.1 loonbijstelling
13.2 prijsbijstelling
13.3 onvoorzien

52 789
32 077
18 400
2 312

43 038
31 091
10 000
1 947

44 796
31 226
10 000
3 570

44 035
28 370
10 000
5 665

44 504
28 010
10 000
6 494

44 342
27 848
10 000
6 494

– 49 725
– 32 077
– 32 077
0
– 18 400
– 18 400
752
0
0

– 40 343
– 31 091
– 31 592
501
– 10 000
– 10 000
748
– 11 200
11 200

– 61 208
– 31 226
– 31 727
501
– 10 000
– 10 000
– 19 982
– 32 700
11 200

22 578
– 28 370
– 28 871
501
– 10 000
– 10 000
60 948
49 100
11 200

22 938
– 28 010
– 28 511
501
– 10 000
– 10 000
60 948
49 100
11 200

23 100
– 27 848
– 28 349
501
– 10 000
– 10 000
60 948
49 100
11 200

– 28
0
780

– 50
798

– 79
1 597

– 2 434
– 110
3 192

– 2 434
– 110
3 192

– 2 434
– 110
3 192

Stand ontwerpbegroting 2009

1 004

– 1 015

– 22 599

– 33 270

– 33 270

– 33 270

13.1 loonbijstelling
13.2 prijsbijstelling
13.3 onvoorzien

0
0
1 004

0
0
– 1 015

0
0
– 22 599

0
0
– 33 270

0
0
– 33 270

0
0
– 33 270

Nieuwe mutaties
13.1 loonbijstelling
a. Loon- en prijsbijstelling (naar diverse artikelen)
b. Loon- en prijsbijstelling
13.2 prijsbijstelling
a. Loon- en prijsbijstelling
13.3 onvoorzien
a. Bestuurskosten
b. Bestuurskosten (van GF)
c. Negatieve loonbijstelling taakstelling bestuurskosten
d. Loon- en prijsbijstelling
e. Subsidietaakstelling
f. Verdeling SFB-gelden 2008

13.3.a/13.3b Bestuurskosten
De oorspronkelijk beoogde invulling van de taakstelling «bestuurskosten»
ad 90 miljoen vanaf 2011 blijkt niet in volle omvang haalbaar; derhalve is
de taakstelling vanaf dat jaar met € 49,1 mln. verlaagd. De resterende
taakstelling wordt ingevuld door een korting van € 11,2 mln. op het
gemeentefonds vanwege de efficiencywinst die behaald is met het
invoeren van Single Information en Single Audit (SiSa). Voor de resterende € 29,7 mln. aan taakstelling wordt nader onderzocht hoe deze kan
worden ingevuld. Hierover wordt ook nog gesproken met IPO en VNG.
13.3.d Subsidietaakstelling
De subsidietaakstelling stond op artikel 13.3 en is doorverdeeld naar de
betreffende artikelen.

Persexemplaar

173

Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

7.14 VUT-fonds (artikel 17)
17. VUT-fonds

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Stand ontwerpbegroting 2008

300 000

900 000

0

0

0

0

17.1 VUT-fonds

300 000

900 000

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletore 2008
17.1 VUT-fonds

0

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
17.1 VUT-fonds

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2009

300 000

900 000

0

0

0

0

17.1 VUT-fonds

300 000

900 000

0

0

0

0

2008

2009

2010

2011

2012

2013

22 372

38 240

72 022

71 434

71 434

71 630

22 372

38 240

72 022

71 434

71 434

71 630

Opbouw ontvangsten beleidsartikel (x € 1 000)
17. VUT-fonds
Stand ontwerpbegroting 2008
Mutatie 1e suppletore 2008
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2009

Persexemplaar

174

Bijlagen

8. Bijlagen
8.1 Moties en Toezeggingen(per 15 juli 2008)
Veiligheid
In behandeling zijnde moties
Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie C
q örüz/Kuiken over het uitdragen van de
waarden van de Nederlandse democratische
rechtsstaat.

11-10-2007 Actieplan
Polarisatie en Radicalisering
(29 754, nr. 118)

Actieplan is oktober 2008 gereed. Enkele
activiteiten (project grondrechten op school,
reizende tentoonstelling over Respect) zijn in
gang gezet.

Motie Van Raak over het herkennen van de façadepolitiek van salafistische moslims.

11-10-2007 Actieplan
Polarisatie en Radicalisering
(29 754, nr. 113)

Aanpak is in ontwikkeling in samenwerking
met gemeenten en naar verwachting eind
2008 gereed en aan de Tweede Kamer
aangeboden.

Motie Joldersma over experiment met leeftijdsgren18-12-2007 Alcoholbeleid
zen in een aantal gemeenten. De Kamer verzoekt een
(27 565, nr. 36)
klein aantal gemeenten die dat willen in aanmerking te
laten komen voor een experiment met o.a. leeftijdsgrenzen, het experiment binnen 2 jaar systematisch te
evalueren en daaruit conclusies te trekken voor
effectieve beleidsmaatregelen.

Er komt een experimenteerartikel in de
Drank- en Horecawet. Het wetsvoorstel
wijziging Drank- en horecawet wordt in het
voorjaar 2009 aan de Tweede Kamer
aangeboden.

Motie Brinkman over de verstrekking van 28 miljoen
buiten het gemeentefonds om t.b.v. polarisatie en
radicalisering. De kamer verzoekt afspraken met de
VNG te maken over jaarlijkse rapportages over de
resultaten van deze verstrekte gelden en deze
resultaten terug te koppelen naar de Kamer.

11-10-2007 Polarisatie en
Radicalisering (29 754, nr.
110)

De Tweede Kamer wordt hierover bericht in
de periodieke voortgangsrapportage die eind
2008 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.

Motie Haverkamp over het benadrukken van
politiespecifieke elementen in een nieuwe functiewaardering

27-02-2008 Spoeddebat
CAO-onderhandelingen
politie (29 628, nr. 77)

De eerste resultaten van het beloningsonderzoek worden voor 1 november 2008
aan de Tweede Kamer aangeboden.

Motie C
q örüz over de uitvoering van taakstraffen door
jongeren in de buurt.

19-6-2008 Actieplan overlast
en verloedering (28 684, nr.
158)

De Tweede Kamer wordt hierover naar
verwachting geïnformeerd in de jaarlijkse
voortgangsrapportage, die in het najaar
wordt aangeboden.

Motie C
q örüz over vordering van OTS bij een derde
politiecontact door 12-minners.

19-6-2008 Actieplan overlast
en verloedering (28 684, nr.
157)

Wordt meegenomen in de notitie aanpak
overlast 12-minners die het kabinet najaar
2008 aan de Tweede Kamer zal aanbieden.

Motie Van Raak over onnodige financiële risico’s bij
15-04-2008 Politie (29 628,
aanbestedingen van risicovolle projecten bij de politie. nr. 87)
Bij volgende risicovolle aanbestedingen moet een
exitstrategie worden opgenomen.

Persexemplaar

Bij aanbesteding van risicovolle politieprojecten onder directe verantwoordelijkheid
van de minister van BZK wordt een mogelijke
exit uit het contract (ontbinden) als risico in
het project benoemd en gemanaged. In de
contracten worden ook afspraken gemaakt
over de consequenties van het niet nakomen
van de contractueel overeengekomen
prestaties.

175

Bijlagen

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie Bouwmeester over een landelijke gedragscode
voor veilig alcoholgebruik in buurt- en huiskamerketen. De Kamer verzoekt de VNG opdracht te geven
om gedragscodes te ontwikkelen over veilig alcoholgebruik in niet-commerciële keten.

18-12-2007 Het alcoholbeleid
(27 565, nr. 37)

Motie wordt voor een deel (inhoudelijk)
uitgevoerd. Minister BZK heeft de toezegging
gedaan om een handreiking uit te geven voor
ouders over hokken en keten. Het Trimbos
Instituut gaat deze handreiking maken en
heeft in juli 2008 een projectplan opgesteld
over de vorm van de handreiking en hoe deze
kan aansluiten bij andere lopende
voorlichtingsprojecten. In augustus wordt de
planning van het traject met hen besproken.

Motie Joldersma over het vasthouden aan de
landelijke leeftijdsnorm van 16 jaar. De Kamer
verzoekt de regering de lokale overheid geen
bevoegdheid te geven om de alcoholleeftijd naar 18
jaar te verhogen en de leeftijdsnorm op 16 jaar te
houden

18-12-2007 Het alcoholbeleid
(27 565, nr. 41)

Er komt geen algemene bevoegdheid voor
gemeenten om de leeftijdsgrens te verhogen.
Het wetsvoorstel wijziging DHW wordt in het
voorjaar 2009 door VWS aan de Tweede
Kamers aangeboden.

Motie Toorenburg over het in samenwerking met de
AIVD te onderzoeken: a) wat en hoe groot de risico’s
zijn van buitenlandse financieringen van en invloeden
op in Nederland gevestigde moskeeën; b) of en zo ja,
welke maatregelen hiertegen kunnen worden
genomen; en de Kamer hierover zo spoedig mogelijk
te berichten.

1-11-2007 Project Westermoskee (31 200XI, nr. 65).

Motie is overgenomen van WWI. De Tweede
Kamer wordt over de voortgang bericht in de
voortgangsrapportage van het Actieplan
Polarisatie en Radicalisering die eind 2008
aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.

22-5-2008 Het alcoholbeleid
Motie Voordewind over verzoek om indien de pilot
van de VWA na de zomer niet tot scherpe maatregelen (27 565, nr. 73)
heeft geleid om illegale keten te sluiten:
a) te bevorderen dat de VWA en de gemeenten het in
de praktijk onmogelijk maken dat drankketen zonder
vergunning alcohol tegen betaling verstrekken;
b) Inzichtelijk te maken hoeveel niet-commerciële
drankketen er in de pilotgemeenten zijn;
c) Te bevorderen dat gemeenten met betrokkenen tot
afspraken komen om overmatig alcoholgebruik onder
de wettelijk toegestane leeftijd tegen te gaan; d) De
(brand)veiligheid op orde te maken, met gebruik van
de gedragscode voor huisregels rond veilig alcoholgebruik in buurt- en huiskamerketen (motie Joldersma
cs., 27 565, nr. 37); en de Kamer hiervan op de hoogte
te stellen.

Persexemplaar

Eind september wordt een gezamenlijke
beleidsreactie BZK/VWS aan de Tweede
Kamer aangeboden.

176

Bijlagen

Afgedane moties

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie Schijndel over het creëren van een bevoegdheid 15-02-06 Overlast en
voor de burgemeester om een bijzondere gedragscriminaliteit in steden
aanwijzing te geven.
(28 684, nr. 76)

Het wetsvoorstel is in het najaar van 2007
aan de Kamer aangeboden.

Motie Schinkelshoek over verkorting van de wacht- en 31-05-06 Wet op de
doorlooptijden van veiligheidsonderzoeken.
Veiligheidsonderzoeken
(30 805, nr. 8)

De brief is na het zomerreces van 2007 aan
de Tweede Kamer aangeboden.

Motie Van Haersma Buma/Van der Staaij over
uitbreiding van de handhaving van snelheidslimieten
in woongebieden.

14-06-06 Wet bestuurlijke
boete overlast in openbare
ruimte (30 101) en boete fout
parkeren en andere lichte
overtredingen (30 098)

Zie bijlage bij AO brief d.d. 15 september,
pag. 13/14 (29 398, nr. 43). Het eerste deel van
de motie (handhaving van snelheidslimieten)
ligt op het terrein van Justitie. Het laatste
deel van de motie (met gemeenten heldere
afspraken maken over de fysieke eisen
waaraan de infrastructuur op striktere
handhaving moet voldoen) ligt op het terrein
van V&W. De Tweede Kamer heeft op 20
maart 2007 met het wetsvoorstel ingestemd.
Het voorstel ligt nu bij de Eerste Kamer. Het
bedoelde overleg met gemeenten wordt
meegenomen bij de implementatie van het
wetsvoorstel.

Motie Weekers over bestrijding van illegale cannabisteelt, met name vanuit woningen.

22-06-06 Drugs (24 077, nr.
188)

De eerste rapportage naar aanleiding van de
motie Weekers is voor het zomerreces aan de
Tweede Kamer aangeboden.

Motie Gerkens/Wagner over een projectregisseur voor 04-10-06 Veiligheidshightech crime.
programma (28 684, nr. 94)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 17 december 2007 (26 643 nr. 103).

Motie Wagner/Gerkens over een loket voor aangiftes
van internetcriminaliteit.

04-10-06 Veiligheidsprogramma (28 684, nr. 96)

Afgedaan

Motie Weekers/Van Haersma Buma over een extra
investering in de ontneming van crimineel geld.

04-10-06 Veiligheidsprogramma (28 684, nr. 97)

Afgedaan

Motie Brinkman c.s. over een bod in de onderhandelingen van ten minste € 200 netto in de maand.

27-02-08 Spoeddebat
CAO-onderhandelingen
politie (29 628, nr. 75)

Afgedaan

Motie Brinkman c.s. over het verzoek aan het kabinet,
zich met het allerhoogste respect over de politie uit te
laten.

27-02-08 Spoeddebat
CAO-onderhandelingen
politie (29 628, nr. 74)

Afgedaan

Motie Van Raak/ Brinkman over het bestemmen van
de voorgenomen verhoging van de vergoedingen
voor politieke ambtsdragers aan de inkomens van
politieagenten.

27-02-08 Spoeddebat
CAO-onderhandelingen
politie (29 628, nr. 76)

Afgedaan

Motie Griffith over screening bij subsidieverstrekking
voor het stimuleren van interpretaties van de islam.

11-10-07 Actieplan Polarisatie en Radicalisering
2007–2011 (29 754, nr. 114)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 19 november 2007 (29 754, nr. 122).

Motie over het bevorderen van onafhankelijk
onderzoek naar vestiging van woonvormen van
bijzondere doelgroepen vanuit veiligheidsperspectief,
rekening houdend met behoorlijkheids- en
zorgvuldigheidsvereisten van de besluitvorming
daaromtrent.

Plenaire afronding van
begrotingsbehandeling
H VII

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 18 januari 2008 (31 200 XVIII, nr. 50).

Persexemplaar

177

Bijlagen

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie over het verzoek concrete initiatieven tot
ontwikkeling van bioscienceparken te ondersteunen.
Bioscience-onderzoek levert een belangrijke bijdrage
aan de innovatieve kracht van Nederland. Het is niet
acceptabel dat radicale dierenactivisten door
bedreigingen de ontwikkeling van een hoogwaardig
bedrijvenpark als Science Link in Venray kunnen
blokkeren.

22-04-08 Stopzetten
ontwikkeling bedrijventerrein in Venray (31 200 VI,
nr. 133)

De Tweede Kamer is bij brief van 17 juni 2008
geïnformeerd (31 200, nr. 69).

Motie over onwenselijkheid van hoofddoeken bij
politieagenten in Nederland, overwegende dat de
«Commissie gelijke behandeling» geen goede
argumenten heeft gevonden om hoofddoekjes voor
islamitische politieagentes te verbieden.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200VII, nr. 38)

De Tweede Kamer is bij brief van 11 juli 2008
over de voortgang geïnformeerd (31 200, nr.
73).

Motie over het verzoek bij een begrotingsbehandeling
BZK te komen met een visie en concrete voorstellen
over het behoud van de beschikbaarheid van
brandweervrijwilligers.

26-09-07 Wijziging
Brandweerwet 1985;
verzekeren kwaliteit van
brandweerpersoneel
(30 875, nr. 7)

De Tweede Kamer is bij brief van 13 februari
2008 geïnformeerd (30 875, nr. 13).

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging over de definitieve toekenning en
besteding van FEZ-gelden in het aandachtsgebied
Mobiliteit, Ruimte en Monumenten, onderdeel
bescherming vitale infrastructuur; en hier de Kamer
over te informeren.

05-10-05 Jaarverslagen 2004
AIVD (29 876), commissie
van toezicht. Commissie IVD
(30 122)

De besluitvorming over de FEZ-gelden is nog
niet afgerond. Het NCTb coördineert de
claims en de allocatie van FEZ-gelden. De
AIVD heeft uit FEZ-gelden de zoekschil
CT-Infobox gefinancierd.

Toezegging te informeren over de uitkomsten van de
pilots Cell broadcasting.

15-03-06 Voortgangsrapportage implementatie
veiligheidsregio (29 517),
uitvoering kabinetsstandpunt ACIR-december
2005 en bestuurlijke
verantwoordelijkheid
reguliere rampenbestrijding
Schiphol

De Tweede Kamer wordt na de zomer
geïnformeerd over de voortgang.

Toezegging over het verzenden van het nieuwe
Nationaal handboek Crisisbesluitvorming.

15-03-06 Voortgangsrapportage implementatie
veiligheidsregio (29 517, nr.
8), uitvoering kabinetsstandpunt ACIR-december
2005 en bestuurlijke
verantwoordelijkheid
reguliere rampenbestrijding
Schiphol (29 668, nr. 8)

De Tweede Kamer zal over de voortgang
geïnformeerd worden.

Toezegging over het stoppen met de zogenoemde
sms-bombardementen in geval van gestolen
mobieltjes.

04-10-06 Veiligheidsprogramma (28 684, nr. 97)

Met providers is een principe-akkoord
gesloten over de vergoeding van de door
grote providers geleverde diensten. Dit
akkoord wordt nu uitgewerkt in een
vaststellingsovereenkomst. Deze overeenkomst wordt na zomerreces getekend.
Onderdeel van de afspraken is een nieuwe
wijze van samenwerking. Het thema
SMS-bombardement zal in deze nieuwe
samenwerking worden geagendeerd.

In behandeling zijnde toezeggingen

Persexemplaar

178

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging over a) het herijken van het gelieerdenbeleid; b) het meenemen van de stand van zaken van
C2000 in de informatievoorziening over ACIR; c) de
uitbetalingen van schadevergoedingen rond de
vuurwerkramp in Enschede; d) het rapporteren van de
voortgang van de acties die voortvloeien uit het
kabinetsstandpunt over het rapport van de CTRC in de
reguliere voortgangsrapportage crisisbeheersing; e)
de organisatie van een technische briefing organiseren m.b.t. ACIR en CRTC; en het informeren van de
Kamer hiervan.

31-01-07 Uitvoering
kabinetstandpunt ACIR
(26 956), eindrapportage
commissie tegemoetkomingen bij rampen en calamiteiten (29 668)

a) Een concept herijkt gelieerdenbeleid is
voorgelegd aan de Raad MIV. Na ontvangst
van het advies wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd.
b) De taken van ACIR zijn overgenomen door
de Raad Multidisciplinaire Informatievoorziening Veiligheid. In het kader van de
BZK-begroting wordt jaarlijks over C2000
gerapporteerd.
c) De Kamer is geïnformeerd bij brief van
4 april jl. (27 157, nr. 65).
d) De Kamer is geïnformeerd in het Beleidsplan Crisisbeheersing 2004-2007 van 11 juli jl.
(29 668, nr. 23).
e) Technische briefing heeft inmiddels
plaatsgevonden

Toezegging over intensivering van beleid op basis van 21-05-08 Nederlandse
de de bevindingen in de evaluatie door Clingendael in deelname aan de EVDBmissie in Kosovo
2006 over de inzet van de politie voor vredesmissies
door a) meer politie uit te zenden, ook in executieve
functies en in minder veilige landen; b) de inzet zoveel
mogelijk te koppelen aan de operationele belangen
van de politie; c) meer samenwerking te zoeken met
Defensie en met name met de KMAR; en het
informeren van de Kamer hiervan.

De brief aan de Tweede Kamer is in voorbereiding en wordt naar verwachting kort na de
zomer aangeboden.

Toezegging over het in beeld brengen van de kosten
van cameratoezicht wat betreft het deel dat het rijk
betaalt.

11-06-08 jaarverslagen BZK

De Tweede Kamer wordt hierover na het
zomerreces geïnformeerd.

Toezegging over een jaarlijkse aparte rapportage over
voortgang uitvoering actieplan Overlast en Verloedering.

20-05-08 Het actieplan
Overlast en Verloedering
(28 684, nr. 130)

De jaarlijkse rapportage wordt in het najaar
aan de Tweede Kamer aangeboden.

Toezegging over het bezien van project Utrecht
(stages) en een mogelijke uitrol van project Utrecht
naar andere gemeenten; en het informeren van de
Kamer hiervan.

20-05-08 Het actieplan
Overlast en Verloedering
(28 684, nr. 130)

Op basis van ingewonnen informatie vindt na
de zomer overleg plaats met de gemeenten.

Toezegging over het bezien van een veelplegeraanpak
voor overlastgevers (o.a. stapelen overtredingen)
(samen met Justitie); en het informeren van de Kamer
hiervan.

20-05-08 Het actieplan
Overlast en Verloedering
(28 684, nr. 130)

De Tweede Kamer wordt hierover naar
verwachting geïnformeerd in de jaarlijkse
voortgangsrapportage, die in het najaar
wordt aangeboden.

Toezegging over het bezien of APV-blowverbod in de
toolkit onveiligheidsgevoelens kan worden meegenomen.

20-05-08 Het actieplan
Overlast en Verloedering
(28 684, nr. 130)

De Tweede Kamer wordt hierover naar
verwachting geïnformeerd in de jaarlijkse
voortgangsrapportage, die in het najaar
wordt aangeboden.

Toezegging over het betrekken de uitkomsten van het 22-01-08 Gebruiksbesluit:
onderzoek van het NIFV over zelfredzaamheid bij de in reductie administratieve
het kader van het Actieprogramma Brandveiligheid te lasten
ontwikkelen visie op de brandveiligheid door de
minister van BZK en WWI.

De uitkomsten van het onderzoek worden
meegenomen in de ontwikkeling van de
brandveiligheidsvisie en van het benodigde
instrumentarium. Naar verwachting zijn
beide trajecten tweede helft 2008 gereed.

Toezegging over de ontwikkeling van een visie op
openbare orde met betrekking tot de bevoegdheden
van burgemeesters

29-11-07 Begrotingsbehandeling hoofdstuk IIA,
Staten-Generaal

De Tweede Kamer wordt hierover in het
najaar geïnformeerd.

Toezegging over het voor advies verzenden van
wetsvoorstel regierol gemeenten aan de Raad van
State.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

Het wetsvoorstel is in juni voor advies aan de
Raad van State voorgelegd.

Persexemplaar

179

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging over het rapporteren over de uitkomsten
van overleg met de veiligheidspartners over de
prioriteiten binnen de te ontwikkelen informatiehuishouding voor het veiligheidsdomein.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

Een brief aan de Tweede Kamer wordt thans
voorbereid.

Toezegging over het ontwikkelen van een integrale
beleidsvisie op de wijze waarop de informatiestromen
in het kader van veiligheid door organisaties als de
politie, de inlichtingen en Veiligheidsdienst en het
NcTB worden gedeeld.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200, nr. 30)

Er is een concept-visie opgesteld. De
definitieve versie zal in het najaar van 2008
aan de Tweede Kamer worden aangeboden.

Toezegging over een overzicht van de stand van zaken JBZ-Raad d.d. 7 en 8-7-2008
van BIBOB in de EU lidstaten en van andere maatrege- (23 490, nr. 509)
len die op het gebied van Bestuurlijke aanpak in de EU
bestaan.

Aan een aantal EU-staten is informatie
gevraagd. Het overzicht is naar verwachting
in augustus gereed.

Toezegging over het informeren over aanhoudingen
van relschoppers en vernielers tijdens en na de
afgelopen jaarwisseling ten aanzien van branden.

29-01-08 Vuurwerk

Op basis van een rapport van de Politieacademie kan de gevraagde informatie niet
worden geleverd. Er vindt daarom op korte
termijn overleg plaats met de politie.

Toezegging over het inzetten van het instrument van
de bestuurlijke boete bij veroorzakers van overlast
(met vuurwerk).

29-01-08 Vuurwerk

De Tweede Kamer wordt hierover geïnformeerd in de beleidsreactie op het rapport van
de Commissie overlast jaarwisseling, dat in
het najaar wordt aangeboden.

Toezegging over het verkennen van mogelijkheden
voor aanhoudingen als deelnemer (of in groepsverband) aan een vernielende groep.

29-01-08 Vuurwerk

De Tweede Kamer wordt hierover geïnformeerd in de beleidsreactie op het rapport van
de Commissie overlast jaarwisseling, dat in
het najaar wordt aangeboden.

Toezegging over a) het overnemen van drie TNOaanbevelingen over munitie; b) het bezien van vier
andere aanbevelingen in overleg met de politieorganisatie; c) en de Kamer hieover te informeren.

15-04-08 Politie (29 628, nr.1)

De Tweede Kamer is bij brief van 11 juni 2008
over de voortgang geïnformeerd (29 628, nr.
93).

Toezegging over a) een onderzoek naar de betrokkenheid en het gebruik van wapens en munitie bij het
doden of verdoven van dieren door de politie; b)
waarin de opleiding en de betrokkenheid van
dierenartsen en jagers wordt meegenomen; c) en de
Kamer hierover te informeren

15-04-08 Politie (29 628, nr.1)

De Tweede Kamer is bij brief van 11 juni 2008
over de voortgang geïnformeerd (29 628, nr.
93).

Toezegging over a) het in september rapporteren door 15-04-08 Politie (29 628, nr.1)
de politie over het aantal keren dat sprake is geweest
van geweld tegen homo’s; b) het hanteren van de
term discriminatie in plaats van hatecrimes; en de
Kamer hierover te informeren.

De Tweede Kamer wordt na ontvangst van de
politierapportage geïnformeerd.

Toezegging over het bezien van a) mogelijkheden om
stelselmatig informatie in te winnen van de RID; b)
hiervoor een wettelijke basis te scheppen; c) en
deKamer hierover te informeren.

16-04–08 CTIVD-rapport nr.
16 inzake onderzoek naar de
samenwerking tussen de
AIVD en de RID respectievelijk de KMar

De Tweede Kamer zal na het zomerreces
worden geïnformeerd.

Toezegging over het in november 2008 aanbieden van
de voortgangsrapportage Bescherming Vitale
Infrastructuur in plaats van december 2008.

03-04-08 Voortgangsbrief
Bescherming Vitale
Infrastructuur, ICT en
Veiligheid en calamiteitenfunctie regionale omroep
(29 668, nr. 18)

De voortgangsrapportage wordt in november
aan de Kamer aangeboden.

Persexemplaar

180

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging over het verrichten van een internationale 03-04-08 Voortgangsbrief
verkenning naar een meldplicht hackpogingen voor de Bescherming Vitale
vitale infrastructuur.
Infrastructuur, ICT en
Veiligheid en calamiteitenfunctie regionale omroep
(29 668, nr. 18)

De Tweede Kamer is bij brief van 9 juli 2008
over de voortgang geïnformeerd (29 668, nr.
22).

Toezegging over de inventarisering van lokale
projecten op het terrein van veiligheid en beschrijving
van de effectieve factoren daarvan.

Aan een inventarisatie wordt gewerkt. De
Tweede kamer wordt zo spoedig mogelijk
geïnformeerd.

31-01-08 Project Veiligheid
begint bij voorkomen

Toezegging over het informeren van de Kamer over de 31-01-08 Project Veiligheid
resultaten van de uitbreiding van de werkingssfeer
begint bij voorkomen
van de Wet BIBOB.

Naar verwachting wordt de Tweede Kamer in
het najaar van 2008 geïnformeerd.

Toezegging over het bij de Kamer indienen van het
wetsvoorstel Kaderwet prostitutie eind 2008.

31-01-08 Project Veiligheid
begint bij voorkomen

Het wetsvoorstel wordt in 2008 bij de Tweede
Kamer ingediend.

Toezegging over het samenstellen van de monitor en
de indicatoren door tien specialisten en de Kamer
hierover na voltooiing in november te informeren.

11-10-08 Actieplan Polarisatie en Radicalisering
2007–2011 (29 754, nr. 119)

De Tweede Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

Toezegging over het in overleg met burgemeesters en
politie bezien of er behoefte is aan een landelijk
meldpunt radicalisering en polarisatie.

11-10-07 Actieplan Polarisatie en Radicalisering
2007–2011 (29 754, nr. 119)

Het Kennis- en Adviescentrum is in
november operationeel.

Toezegging over het in 2008 oppakken van het thema
digitale verlamming in het kader van de uitvoering
van de strategie Nationale Veiligheid.

31-10-07 Strategie Nationale
veiligheid (30 821, nr. 3)

In 2008 worden op het thema ICT-verstoring
scenario’s uitgewerkt die worden meegenomen in de nationale risicobeoordeling. De
Tweede Kamer wordt in het voorjaar 2009
geïnformeerd.

Toezegging over het in 2008 uitwerken van alle 16
incidentcategorieën zoals genoemd in de Strategie
Nationale Veiligheid.

31-10-07 Strategie Nationale
veiligheid (30 821, nr. 3)

In 2008 wordt een beperkt aantal categorieën
uitgewerkt. De Tweede Kamer wordt hierover
in het voorjaar 2009 geïnformeerd. Vanaf
2009 worden de overige categorieën
uitgewerkt.

Toezegging over het eind 2007 indienen van voorstellen voor optimalisering van de aansturing en regie bij
crisisbeheersing bij het kabinet.

31-10-07 Strategie Nationale
veiligheid (30 821, nr. 3)

Het beleidsvoorstel is gereed voor bespreking in de Ministerraad.

Toezegging over het uitrusten van noodhulpvoertuigen van politie met defibrilatoren en de
dekking binnen hetzelfde begrotingsartikel te zoeken.

23-01-07 Begroting BZK H VII

Naar verwachting zullen de voertuigen in de
loop van september zijn uitgerust met een
defillibrator.

Persexemplaar

181

Bijlagen

Afgedane toezeggingen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging om als onderdeel van het integriteitstraject bij de politie, alle korpsen opmerkzaam te
maken dat er geen processen-verbaal onder ambtseed
kunnen worden opgemaakt die onvolledig en
suggestief zijn.

11-04-06 Programma
versterking opsporing en
vervolging (30 300 VI),
Schiedammer parkmoord

De politiekorpsen zijn zelf actief bezig met
integriteit. Het punt hoeft derhalve niet
specifiek onder de aandacht te worden
gebracht.

Toezegging de kamer te informeren over hoeveel
22-06-06 Drugs (24 077, nr.
politiecapaciteit en geld nodig zijn voor de aanpak van 188)
hennepteelt. Hetzelfde geldt voor de ontwikkelingen
van het blowverbod.

Hierover wordt de Tweede Kamer geïnformeerd in het kader van het Project «Veiligheid begint bij Voorkomen» en de
programma’s «Versterking aanpak georganiseerde misdaad» en «Bestuurlijke aanpak
georganiseerde misdaad».

Toezegging het eindrapport taskforce met betrekking
tot grote uitstroom bij politie (vergrijzingsproblematiek) toe te sturen.

23-01-07 Begroting BZK H VII

De Tweede Kamer is bij brief van 7 november
2007 geïnformeerd (29 628, nr. 63).

Toezegging te informeren over de voortgang van de
afhandeling van aangiften en meldingen door de
politie, in het kader van huiselijk geweld.

23-01-07 Begroting BZK H VII

De Tweede Kamer is bij brief van 12 maart
2007 geïnformeerd (30 800, nr. 41).

Toezegging periodiek middels een voortgangsrapportage te informeren.

01-02-07 Actieprogramma
aanpak agressie en geweld
tegen werknemers met
publieke taken (28 684, nr.
110)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 18 oktober 2007 (28 684, nr. 117).

Toezegging de nieuwe versie van het onderzoeksrapport van het onderzoek «aard en omvang geweld
en agressie» toe te sturen.

01-02-07 Actieprogramma
aanpak agressie en geweld
tegen werknemers met
publieke taken (28 684, nr.
110)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 18 oktober 2007 (28 684, nr. 117).

Toezegging te informeren over de uitspraak in hoger
beroep over de zaak verbaal geweld tegen de politie.

01-02-07 Actieprogramma
aanpak agressie en geweld
tegen werknemers met
publieke taken (28 684, nr.
110)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 18 oktober 2007 (28 684, nr. 117).

Toezegging te informeren over de financiële opzet
voor de besteding van gelden voor Nationaal
Adviescentrum Vitale Infrastructuren.

06-02-07 Aanpak Nationale
veiligheid, bescherming
vitale infrastructuur

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
bij brief van 11 juli 2008 (29 668, nr. 23).

Toezegging de samenhang tussen het programma
nationale veiligheid en het programma Vitaal nader
aan te geven in de brief aan de Kamer over de
strategie voor de Nationale Veiligheid en in de
voortgangsrapportage Vitaal.

06-02-07 Aanpak Nationale
veiligheid, bescherming
vitale infrastructuur

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
bij brief van 8 mei 2007 (30 821, nr. 3).

Toezegging over het toesturen van een evaluatie van
het functioneren van het Nationaal Crisiscentrum
(NCC) en crisis.nl tijdens de storm op 18 januari 2007.

06-02-07 Aanpak Nationale
veiligheid, bescherming
vitale infrastructuur

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 6 juli 2007 (29 668, nr. 15).

Toezegging in het vervolg explicieter aan te geven
welke aanbevelingen uit de onderzoeksrapporten van
de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten worden overgenomen.

01-02-07 Jaarverslag 2005
AIVD, cie. v. toezicht en cie.
IVD

Deze toezegging wordt nageleefd.

Persexemplaar

182

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging om na te gaan wanneer éénduidige vorm
(landelijke standaard) van internetaangifte een feit is.

23-05-07 Veiligheidsprogramma

De Tweede Kamer is over de voortgang
geïnformeerd bij brief van 30 juli 2008
(30 880, nr. 8).

Toezegging de Kamer jaarlijks te voorzien van een
tussenstand m.b.t. toepassing van bestuurlijke
maatregelen nationale veiligheid.

13-03-07 Wet bestuurlijke
maatregelen nationale
veiligheid (30 566, nr. 1)

De Tweede Kamer kan dit jaarlijks verwachten.

Toezegging de belangenvereniging voor brandweervrijwilligers a) informeel te laten deelnemen aan het
overleg; b) representativiteit te bezien en sneller
formeel te betrekken bij overleg dan volgens de
regels; c) in oktober 2007 ambtelijk overleg te voeren
en de tekst AMvB (art. 14 en 15) te bespreken.

26-09-07 Wijziging
Brandweerwet 1985;
verzekeren kwaliteit van
brandweerpersoneel
(30 875, nr. 7)

Mede n.a.v. overleg met de Vakvereniging
voor Brandweer Vrijwilligers wordt het
Besluit overleg brandweerpersoneel
gewijzigd. Het besluit wordt opgenomen in
het Besluit veiligheidsregio’s en zal naar
verwachting 1 januari 2009 in werking treden.

Toezegging a) te overleggen met de belangenorganisatie van brandweervrijwilligers; b) de gevoelens van
de Kamer over WIA en WAO in een brief aan VNG
onder aandacht te brengen; c) in de brief naar
Bochove de resultaten van het overleg met VNG over
WAO-kwestie te vermelden; d) te melden op welke
datum de problematiek volgens de VNG opgelost zal
zijn.

26-09-07 Wijziging
Brandweerwet 1985;
verzekeren kwaliteit van
brandweerpersoneel
(30 875, nr. 7)

Deze toezeggingen zijn uitgevoerd.

Toezegging om a) n.a.v. de Wet over de maatschappelijke onderneming te bekijken wat dit voor de
rechtspositie van het Nifv betekent; b) een overzicht
van kenniscentra voor de hulpverleningssector,
inclusief informatie over hun verantwoordelijkheden
en taken naar de Kamer te sturen; c) hierbij aan te
geven welke maatregelen BZK neemt om te voorkomen dat men in elkaars vaarwater terecht komt.

26-09-07 Wijziging
Brandweerwet 1985;
verzekeren kwaliteit van
brandweerpersoneel
(30 875, nr. 7)

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
bij brief van 3 maart 2008 (30 875, nr. 14).

Toezegging over de evaluatie van de brandweeropleidingen (stelsel) 1 x in de 5 jaar.

26-09-07 Wijziging
Brandweerwet 1985;
verzekeren kwaliteit van
brandweerpersoneel
(30 875, nr. 7)

Het nieuwe stelsel voor het borgen van de
kwaliteit van het brandweeronderwijs wordt
in september trapsgewijs ingevoerd. Om de
vijf jaar vindt een evaluatie plaats.

Toezegging over a) het samen met de VNG monitoren
van ontwikkelingen t.a.v. instroom, uitstroom en
doorstroom van brandweermensen; b) het monitoren
van het effect van de regeling op de door- en instroom
bij repressieve dienst; c) het aanbieden van de
resultaten van het project «handleiding relatiebeheer
van werkgevers in het hoofdberoep van brandweervrijwilligers aan de Kamer; d) het ondernemen van
gezamelijke acties met de VNG indien er tekorten aan
personeel zijn.

26-09-07 Wijziging
Brandweerwet 1985;
verzekeren kwaliteit van
brandweerpersoneel
(30 875, nr. 7)

Het onderzoek Personeelsvoorziening is
gestart. De handleiding relatiebeheer van
werkgevers in het hoofdberoep van
brandweervrijwilligers is bij brief van 13
februari 2008 aan de Tweede Kamer
aangeboeden (30 875, nr. 13).

Toezegging uitleg te geven waarom overlegverplichting in artikel 14 is opgenomen en niet in
artikel 15 en om in de wetswijziging van artikel 14 en
15 een overlegverplichting op te nemen.

26-09-07 Wijziging
Brandweerwet 1985;
verzekeren kwaliteit van
brandweerpersoneel
(30 875, nr. 7)

De Tweede Kamer is in september 2007
geïnformeerd.

Toezegging de suggestie van de Anker (ChristenUnie)
voor het opstellen van een mandaatformulier te
betrekken bij de afspraken die met de VNG worden
gemaakt in relatie tot de uitwerking van het bestuursakkoord.

12-09-07 Wetsvoorstel
tijdelijk huisverbod (30 657,
nr. 1–6)

Memorie van antwoord is begin april aan de
Eerste kamer aangeboden. Wanneer de wet
van kracht wordt is er een «toolkit» voor
gemeenten beschikbaar waar het mandaatformulier een onderdeel van is.

Persexemplaar

183

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging te bezien of de aanbevelingen uit het VWS 22-04-08 Stopzetten
rapport «Een noodzakelijk kwaad» kunnen worden
ontwikkeling bedrijvenuitgevoerd.
terrein in Venray (31 800, nr.
1260)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 19 juni 2008 (31 200, nr. 69).

Toezegging het rapport over de kwaliteit van
FUWAPOL van het bureau Eprom zo mgelijk voor juli
2008 aan de Kamer aan te bieden.

27-02-08 Spoeddebat
CAO-onderhandelingen
politie (29 628, nr. 1)

De Tweede Kamer is bij brief van 11 maart
2008 geïnformeerd (29 628 nr. 78).

Toezegging de brief van de korpsbeheerder van
Zeeland over de CAO onderhandelingen naar de
Kamer te sturen.

27-02-08 Spoeddebat
CAO-onderhandelingen
politie (29 628, nr. 10)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 11 maart 2008 (29 628 nr. 78).

Toezegging de doorrekening van de maatmanberekeningen door het CPB zo spoedig mogelijk naar
de Kamer te sturen.

27-02-08 Spoeddebat
CAO-onderhandelingen
politie (29 628, nr. 1)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 11 maart 2008 (29 628 nr. 78).

Toezegging om in het onderzoek naar de risico’s van
gelaatsbedekkende kleding voor openbare orde en
veiligheid de Kamer te informeren of er aanvullende
maatregelen op gemeentelijk niveau nodig zijn.

18-10-07 Radicale dawa in
verandering (29 754, nr. 123)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 8 februari 2008.

Toezegging te informeren of de Nederlandse overheid 18-10-2007 Radicale dawa in
bij conflicten in de samenleving advies heeft gevraagd verandering (29 754, nr. 123)
aan leden van de radicale dawa.

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 19 november 2007 (30 977, nr. 7).

Toezegging te informeren over de benoeming van
Korpsbeheerders

29-11-07 Begrotingsbehandeling hoofdstuk IIA,
Staten-Generaal

Afgedaan.

Toezegging te informeren over de CAO besprekingen.

29-11-07 Begrotingsbehandeling hoofdstuk IIA,
Staten-Generaal

Begin 2008 afgedaan.

Toezegging een internetsite in te richten waar
politiemensen kunnen melden welke processen
onnodige administratieve lasten meebrengen.

29-11-07 Begrotingsbehandeling hoofdstuk IIA,
Staten-Generaal

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
bij brief van 13 februari 2008.

Toezegging een eenmalige startsubsidie van €200 000 26-11-07 Begrotingstoe te kennen aan de Vakvereniging Brandweerbehandeling BZK H VII
vrijwilligers.

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
bij brief van 4 juli 2008.

Toezegging een integrale beleidsvisie op te stellen
over het delen van informatiebronnen bij veiligheid.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

Afgedaan

Toezegging de voorstellen uit «Vat op vandalisme» te
betrekken bij uitwerking van het actieplan «Overlast
en verloedering».

26-11-07
Begrotingsbehandeling BZK
H VII (31 200 VII)

De voorstellen zijn betrokken bij het actieplan
dat bij brief van 13 maart 2008 aan de
Tweede Kamer aangeboden (28 684, nr. 130).

Toezegging te informeren over de kwalitatieve
ontwikkelingen van CT-infobox

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

De Tweede Kamer is geïnformeerd (29 754,
nr. 156).

Toezegging te informeren over de resultaten van het
werk van taskforce Bestrijding Geweld Oud en Nieuw
en de aanbevelingen van de PvdA-fractie onder de
aandacht van de taskforce te brengen.

29-01-08 Vuurwerk

Afgedaan.

Persexemplaar

184

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging de rapportage van de Politie Academie
over de jaarwisseling 2007–2008 naar de Kamer te
sturen.

29-01-08 Vuurwerk

Het rapport is bij brief van 17 april 2008 aan
de Tweede Kamer aangeboden (31 200, nr.
63).

Toezegging het rapport over prestatiesturing van
Politie en Wetenschap naar de Kamer te sturen.

15-04-2008 Politie (29 628,
nr. 1)

Het rapport is bij brief van 2 juni 2008 aan de
Tweede Kamer aangeboden (29 628, nr. 91).

Toezegging te informeren over hoe Nederland
aanspraak maakt en heeft gemaakt op de EPCIPgelden, en voor welk bedrag.

03-04-08 Voortgangsbrief
Bescherming Vitale
Infrastructuur, ICT en
Veiligheid en calamiteitenfunctie regionale omroep
(29 668, nr. 18)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 25 april 2008 (69 668, nr. 20).

Toezegging in mei 2008 de voortgangsrapportage
Nationale Veiligheid naar de Kamer te sturen.

03-04-08 Voortgangsbrief
Bescherming Vitale
Infrastructuur, ICT en
Veiligheid en calamiteitenfunctie regionale omroep
(28 684, nr. 18)

De voortgangsrapportage is bij brief van 30
mei 2008 aan de Tweede Kamer aangeboden
(30 821, nr. 6).

Toezegging de Kamer te informeren over de Rijkspas
en of het Bedrijf dat de chips maakt aanspraakelijk
gesteld kan worden.

19-03-08 (Toegangs-) passen
(31 200 VII, nr. 50)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 11 juli 2008.

Toezegging de Kamer te informeren over de oorzaken
van de vertraging van het Schengen Informatiesysteem van de tweede generatie (SIS II).

27-02-08 JBZ-Raad d.d. 28
en 29 februari 2008 (23 490,
nr. 491)

Het verslag is bij brief van 20 maart 2008 aan
de Tweede kamer aangeboden (23 490, nr.
495).

Toezegging in het kader van het plan van aanpak
fietsendiefstal (voor de zomer) te inventariseren wat
de mogelijkheden zijn voor het invoeren van een
verplichting voor het inslaan van framenummers.

31-01-08 Project Veiligheid
begint bij voorkomen

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 4 juli 2008 (28 684, nr. 163).

Toezegging het actieplan «Overlast en Verloedering»
aan de Kamer aan te bieden.

31-01-08 Project Veiligheid
begint bij voorkomen

Bij brief van 13 maart 2008 aan de Tweede
Kamer aangeboden (28 684, nr. 130).

Toezegging te informeren over de initiatieven die in de 11-10-07 Het actieplan
afgelopen jaren zijn genomen.
Polarisatie en Radicalisering
2007–2011 (29 754, nr. 119)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 26 november 2007 (29 754, nr. 120).

Toezegging na te gaan of bij de registratie van geweld
in de politiesystemen onderscheid te maken is tussen
huiselijk geweld en andere soorten geweld.

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 17 december 2007.

23-05-07 Achtste Voortgangsrapportage
Veiligheidsprogramma
(28 684, nr. 92), Project
Hector 2005 (24 077, nr.194)

Toezegging te informeren over welke taken er
10-10-07 Crisisbeheersing
verdwijnen bij de provincies en worden neergelegd bij algemeen (29 668, nr. 14)
de veiligheidsregio’s.

Is opgenomen in de Memorie van Toelichting.

Toezegging de consequenties van de brief over de
verdeling van verantwoordelijkheden terrorismebestrijding aan de regio’s te communiceren.

31-10-07 Strategie Nationale
veiligheid (30 821, nr. 3)

Afgedaan

Toezegging te informeren hoe de uitvoering van de
diversiteitafspraken politie nu precies werkt (in het
bijzonder bij de kroonbenoemingen).

11-06-08 Jaarverslagen BZK

Een brief aan de Tweede Kamer is in
voorbereiding.

Persexemplaar

185

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging te informeren over de ontwikkeling van
het aantal wijkagenten

20-05-08 Het actieplan
Overlast en Verloedering
(28 684, nr. 130)

De Tweede Kamer is tijdens het wetgevingsoverleg van 11 juni 2008 geïnformeerd.

Bestuur en Democratie
In behandeling zijnde moties

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie Schinkelshoek over het in de ambtsinstructie
26-11-07 Begrotingsvan de commissarissen van de Koningin opnemen dat behandeling BZK H VII
de beëdiging van de burgemeester door de commis(31 200 VII, nr. 32)
saris van de Koningin plaatsvindt in een openbare
bijeenkomst van de gemeenteraad.

De minister heeft met de commissarissen van
de Koningin besproken om al dienovereenkomstig te handelen. Bezien wordt in welk
wetsvoorstel de maatregel zal worden
geëffectueerd.

Motie Van de Pater over het beter regelen van de
positie van klokkenluiders die te goeder trouw
melding maken van een misstand in het arbeidsrecht.

28-05-08 Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke
sector (28 844, nr. 19).

Najaar 2008 ontvangt de Tweede Kamer een
brief over de stand van zaken.

Motie Schinkelshoek, verzoekt a) De ontwikkeling van
«proeftuinen» voor burgerparticipatie te stimuleren;
b) de Kamer bij de BZK begroting 2009 te rapporteren
over burgerschap, burgerinitiatieven en burgerparticipatie in de praktijk.

26-11-2008 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII, nr. 31)

In het Actieprogramma Lokaal Bestuur
(VNO/BZK) is inmiddels een programma «in
actie met burgers» opgenomen. Dit najaar
wordt begonnen met de feitelijke start van
het programma.

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie over intrekken van de wettelijke regeling over
burgemeestersreferenda.

Begrotingsbehandeling BZK
H VII

Het wetsvoorstel is op 20 maart 2008 bij de
Tweede Kamer ingediend.

Afgedane moties

Motie een actieprogramma op te stellen en uit te
Begrotingsbehandeling BZK
voeren dat de toegankelijkheid tot E-overheid voor alle H VII
burgers bevordert, onder andere door training en
voorlichting.

Brief is voorjaar 2007 naar de Tweede Kamer
gestuurd.

Motie een fonds voor klokkenluiders in het leven te
roepen.

Begrotingsbehandeling BZK
H VII

De aan de Kamer toegezegde brief is op
21 december 2007 verzonden.

Motie af te zien van het voornemen tot het laten
maken van gezichtsopnamen voor identiteitsbewijzen
en reisdocumenten op gemeentehuizen.

01-11-07 gezichtopname
voor reisdocumenten

De uitgevende instanties van de reisdocumenten zijn geïnformeerd over het feit
dat het maken van de gezichtsopname (vanaf
medio 2009) aan de balie niet doorgaat. Ook
de veldtesten die in 2008 waren gepland
gaan niet door. Het aanvraagstation voor het
opnemen van biometrische gegevens wordt
niet voorzien van apparatuur en programmatuur voor het maken van een gezichtsopname. De foto zal net als nu gescand worden
waarna de gescande foto wordt omgezet in
het door de EU voorgeschreven technische
formaat.

Persexemplaar

186

Bijlagen

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie Bilder verzoekt voorstellen te doen om de
26-11-07 Begrotingsregeling voor tijdelijke vervanging van leden van
behandeling BZK H VII
provinciale staten en gemeenteraden wegens
(31 200 vii, nr. 33)
zwangerschap en bevalling of ziekte uit te breiden met
uitzending in het kader van een vredesmissie.

Afgedaan

Motie de begroting IIA Staten-Generaal te baseren op
de raming van de Kamer.

Begrotingsbehandeling
hoofdstuk IIA, StatenGeneraal

De ontwerpbegroting 2009 is gebaseerd op
de raming van de Staten-Generaal. Ook is de
Comptabiliteitswet aangepast.

Motie Heijnen verzoekt in overleg met de VNG een
GBA-actieplan op te stellen teneinde de betrouwbaarheid van de GBA op het gewenste niveau te brengen.

26-11-2008 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII, nr. 34)

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief
van 11 juni 2008.

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging a) eind 2009 te informeren over de
effecten van de wetswijziging in de praktijk (evaluatie);
b) hierbij aandacht te besteden aan de gendereffecten
en de woonplaats van griffiers en secretarissen; c) het
aantal wethouders met ontheffing te volgen en
hierover jaarlijks te berichten aan de Kamer.

13-09-06 Wijziging verruiming Gemeentewet en
Provinciewet i.v.m.
verruiming van het vereiste
van ingezetenschap voor
wethouders en gedeputeerden (30 480, nr. 1)

De evaluatie zal eind 2009 starten. De
rapportage aan de Kamers over het aantal
wethouders met ontheffing van het
woonplaatsvereiste zal dit jaar (2008) worden
meegenomen in de Trendnota.

Toezegging de Cie.-Dijkstal te vragen te adviseren
over ontslagvergoedingen en dit advies aan de Kamer
aan te bieden.

24-01-07 Begrotingsbehandeling H VII (30 800
VII)

De commissie werkt aan het advies.

Toezegging periodiek te rapporteren over de
ontwikkeling betreffende dubbelbenoemingen bij
staatsraden.

14-02-07 Wijziging Wet Raad
van State (30 585)

Hangende de plenaire afhandeling van het
wetsvoorstel is uitvoering van deze toezegging opgeschort. Na afhandeling van het
wetsvoorstel zal de Kamer geïnformeerd
worden.

Toezegging de criteria «oud» te zien als een extra
criterium bij de beoordeling of er wel of niet sprake is
van afwijking van de Grondwet

03-04-07 Kabinetsstandpunt
rapport «De constitutionele
bepalingen over verdragen
die van de Grondwet
afwijken en de opdracht van
bevoegdheid aan internationale organisaties (27 484)
(Advies commissie
Besselink)

De staatscommissie versterking Grondwet zal
gaan kijken naar de verhouding tussen
internationale verdragen en besluiten van
volkenrechtelijke organisaties tot de
Nederlandse constitutie.

Toezegging de verantwoordingslasten van decentrale
overheden aan het rijk met 25% trachten te verminderen.

15-05-07 Jaarverslag
Nationale ombudsman
(30 990, nr. 1)

Verantwoordingen gemeenten (15 juli
binnengekomen) zijn volop in bewerking
conform SiSa methodiek. Dit jaar 79 SPUK’s
(vorig jaar 29).

Toezegging a) de Kamer te informeren over uitkomsten van het overleg met vakcentrales over het
opstellen van beroepscodes voor ambtenaren en
mogelijkheden tot verdere harmonisatie; b) te
informeren wat het bijzondere aan de positie van
ambtenaren is; c) in de Trendnota 2009 de gezette
stappen te melden om tot beroepscodes te komen en
tot verdere harmonisatie/modernisering rechtspositie
ambtenaren.

04-07-07 Brief van 27 april jl.
over motie ontslagrecht
ambtenaren (30 311, nr. 3)

Naar verwachting wordt de Kamer najaar
2008 geïnformeerd.

In behandeling zijnde toezeggingen

Persexemplaar

187

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging het in te richten BSN-punt vier jaar na
oprichting te evalueren.

09-07-07 (30 312)

Het BSN-punt wordt in de tweede helft van
2011 geëvalueerd.

Toezegging te informeren over een visie op de functie
van ambtenaar en de ambtelijke status en op de
modernisering van het ambt.

22-11-07 Nota vernieuwing
Rijksdienst 30 311, nr. 4)

Brief zal naar verwachting najaar 2008 naar
de TK worden gestuurd.

Toezegging in de Trendnota Staat van het Bestuur in
te gaan op aftredende burgemeesters en wethouders
en achtergronden hiervan.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200VII)

De Trendnota zal verschijnen bij de begroting
van BZK voor het jaar 2009.

Toezegging de mogelijkheden te bezien het percen26-11-07 Begrotingstage bijgewoonde vergaderingen door Raadsleden tbv behandeling BZK H VII
de vergoeding te verhogen (nu 20%).
(31 200VII)

Wordt betrokken bij uitwerking Dijkstal
(medio 2009).

Toezegging te informeren in hoeverre het eigenrisicodragerschap van de overheid voor werknemersverzekeringen belemmeringen oplevert voor het
aannemen van oudere werknemers uit het bedrijfsleven.

12-12-07 Trendnota
Arbeidszaken Overheid 2008
(Kamerstuk 31 201, nr. 1)

Onderzoek zal naar verwachting eind 2008
zijn afgerond. Daarna wordt Tweede Kamer
geïnformeerd.

Toezegging in samenwerking met EZ, Financiën en
CPB onderzoeken te laten uitvoeren naar de arbeidsproductiviteit bij de overheid

12-12-07 Trendnota
Arbeidszaken Overheid 2008
(Kamerstuk 31 201, nr. 1)

Met EZ, Financiën en CPB wordt gewerkt aan
een onderzoekmethodiek die in verschillende
delen van de collectieve sector toe te passen
valt. De eerste onderzoeken gaan 2008/2009
volgens de nieuwe methodiek van start.

Toezegging te informeren over het verloop van de
experimenten met anoniem solliciteren.

12-12-07 Trendnota
Arbeidszaken Overheid 2008
(Kamerstuk 31 201, nr. 1)

In de Trendnota Arbeidszaken Overheid 2009
wordt de Kamer nader geïnformeerd over de
resultaten van de proef geanonimiseerd
solliciteren in de gemeente Nijmegen.

Toezegging voor het zomerreces een kwalitatieve
12-12-07 Trendnota
rapportage over diversiteit in het personeelsbeleid van Arbeidszaken Overheid 2008
de politie te sturen. Na de zomer volgt een kwantita(Kamerstuk 31 201, nr. 1)
tieve rapportage.

De kwalitatieve rapportage wordt na het
zomerreces aan de Kamer aangeboden.

Toezegging het aspect level playing field te verwerken
in het wetsvoorstel subsidiëring/financiering politieke
partijen.

05-03-08 het kabinetsstandpunt eindrapport
Nationale conventie «Hart
voor de publieke zaak»
(30 184, nr. 14)

Wetsvoorstel is in voorbereiding en naar
verwachting najaar 2008 gereed.

Toezegging een «Handvest verantwoordelijk burgerschap» op te stellen.

05-03-08 het kabinetsstandpunt eindrapport
Nationale conventie «Hart
voor de publieke zaak»
(30 184, nr. 14)

Het vooronderzoek is gereed. De Tweede
Kamer ontvangt naar verwachting najaar
2008 het plan van aanpak.

Toezegging de concept-opdracht aan de Staatscommissie GW-herziening met de Kamer te bespreken.

05-03-08 het kabinetsstandpunt eindrapport

Nationale conventie «Hart voor de publieke
zaak» (30 184, nr. 14). De opdracht zal in
augustus 2008 aan de Kamer worden
aangeboden.

Toezegging de AMvB over mate van opschorting
bevoorschotting algemene uitkering aan de Kamer
voor te leggen.

25-05-08 Financiële
verhoudingenwet (31 327,
nr. 2)

AMvB wordt najaar 2008 voorbereid.

Persexemplaar

188

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging met SZW, Justitie en EZ te spreken over
het klokkenluiders-dossier in den brede, inclusief
private sector over betere arbeidsrechtelijke bescherming, een onafhankelijk onderzoeksinstituut
(meldpunt) en scenario 3 uit het Evaluatieverslag
USBO

25-05-08 evaluatie klokkenluidersregeringen publieke
sector (28 844, nr. 13)

Er is contact gelegd met de betrokken
ministers om te bezien hoe uitvoering kan
worden gegeven aan de moties Heijnen en
De Pater-Van der Meer (resp. Kamerstukken
II, 2007-2008, 28 844, nrs. 17 en 19). De
gesprekken zijn gaande.

Toezegging in de BZK begroting 2009 geld te
reserveren t.b.v. compensatie van kosten juridische
bijstand van klokkenluiders in de sectoren Rijk en
Politie en de kamer hier voor de zomer over te
informeren.

25-05-08 evaluatie klokkenluidersregeringen publieke
sector (28 844, nr. 13)

In de begroting 2009 is budget opgenomen,
zie artikel 2 en 11. Na de zomer wordt de
Tweede Kamer geïnformeerd.

Toezegging de modernisering van Hoofdstuk 7 van de
Grondwet alsnog aan de taakopdracht van de
Staatscommissie Grondwet toe te voegen indien de
Staat van de dualisering en/of het grondwetsevaluatieve onderzoek daartoe aanleiding geeft

17-06-08 Grondwetsherzieningen (31 013)

In de Staat van de dualisering zal ook worden
stilgestaan bij de constitutionele aspecten, dit
naar aanleiding van een toezegging aan de
Tweede Kamer in het debat over wetsvoorstel
30 902 op 26 juni 2008. Na de zomer wordt
gestart met een grondwetsevaluatief
onderzoek i.o.m. project versterking
Grondwet. Het onderzoek zal medio 2009
voltooid zijn.

Toezegging om in de Staat van de dualisering een
analyse op te nemen of de wijzigingen in de structuur
hebben geleid tot veranderingen in de cultuur.

26-06-08 Wijziging van de
Gemeente- en Provinciewet
in verband met de evaluatie
van de dualisering van het
gemeente- en provinciebestuur (30 902, nr. 2)

Staat van de dualisering is in voorbereiding
en zal naar verwachting najaar 2008
verschijnen.

Toezegging in de Staat van de dualisering aan te
geven wat de kosten van de dualisering zijn geweest.

26-06-08 Wijziging van de
Gemeente- en Provinciewet
in verband met de evaluatie
van de dualisering van het
gemeente- en provinciebestuur (30 902, nr. 2)

Staat van de dualisering is in voorbereiding
en zal naar verwachting najaar 2008
verschijnen.

Toezegging met een afzonderlijke beschouwing over
bestuurlijke drukte te komen, met daarin concrete
maatregelen in de meest ruime zin, zowel kwalitatief
als kwantitatief, ter terugdringing van de bestuurlijke
drukte, bijv. het onderbrengen van de waterschappen
bij de provincies of herindeling.

26-06-08 Wijziging van de
Gemeente- en Provinciewet
in verband met de evaluatie
van de dualisering van het
gemeente- en provinciebestuur (30 902, nr. 2)

Dit zal worden meegenomen in de uitvoering
van het Programma Krachtig Bestuur.

Toezegging de mogelijkheid van tussentijdse
raadsontbinding nader te bezien in samenhang met
andere aspecten H 7 Grondwet.

26-06-08 Wijziging van de
Gemeente- en Provinciewet
in verband met de evaluatie
van de dualisering van het
gemeente- en provinciebestuur (30 902, nr. 2)

In de Staat van de dualisering zal worden
stilstaan bij constitutionele aspecten. Deze zal
naar verwachting verschijnen in najaar 2008.
Tegelijkertijd wordt gestart met een
grondwetsevaluatief onderzoek. Oplevering
hiervan is medio 2009 voorzien.

Toezegging maximaal een jaar na de verkiezingen het
verloop van de verkiezingen op de Antillen en Aruba
te evalueren.

26-06-08 Wijziging Kieswet;
verlenen van kiesrecht voor
verkiezing van leden van het
Europees Parlement aan alle
Nederlanders woonachtig in
de Nederlandse Antillen en
Aruba (31 392, nr. 3)

Uit te voeren na juni 2009.

Persexemplaar

189

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging te informeren over a) de voortgang van
het project en haalbaarheid van de beoogde
invoeringsdatum van 1-1-2009; b) de baten van het
project en de besteding hiervan; c) de eventuele
voortzetting van het redactionele deel van de
Staatscourant door een particuliere uitgever; Het
beleid om in de toekomst bij bijzondere gelegenheden
drukwerk te blijven uitgeven; en met de VNG te
overleggen over de invoeringsdatum van de
verplichtingen uit de wet voor gemeenten.

26-06-08 Wet elektronische
bekendmaking en wijziging
Rijkswet goedkeuring en
bekendmaking verdragen
i.v.m. de elektronische
bekendmaking (31 084,
nr. 2)

De benodigde informatie wordt verzameld.
Naar verwachting wordt de Tweede Kamer
voor 1 januari 2009 geïnformeerd.

Toezegging om voor het debat van 11 september 2008 01-07-08 Jaarverslag van de
vijf concrete voorbeelden van verbetering van de
Nationale ombudsman
ketenproblematiek aan de Kamer te presenteren.
(31 363, nr.1)

Conceptbrief is in ontwikkeling

Afgedane toezegging

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging voor het einde van 2005 te informeren
over de aard en betekenis van de Grondwet in relatie
tot de criteria voor Grondwetsherziening.

24-02-05 Nota grondrechten
in pluriforme samenleving
(GPS) (29 614)

In augustus 2008 is het advies van de Raad
van State inzake de opdrachtverlening aan de
Staatscommissie Grondwet en het nader
rapport aan de Tweede Kamer aangeboden.

Toezegging te onderzoeken waarom kiezers op de
lijsttrekker stemmen.

28-06-06 Wijziging Kieswet:
verlaging voorkeursdrempel
(30 418)

Dit punt is opgenomen in het nationaal
verkiezingsonderzoek 2006.

Toezegging het advies van de Kiesraad over de
14-11-06 Vervallen
problematiek van stemmen bij volmacht aan de Eerste Grondwetsbepaling inzake
Kamer worden te zenden.
kiesrechtuitsluiting van
wilsonbekwamen (30 471)

Afgehandeld met Kamerstuk 31 200 VII, nr.
45.

Toezegging het vraagstuk inzake opname van EU en
doorwerking EG-regelgeving in Grondwet mee te
nemen in de opdrachtformulering aan de
Staatscommissie-Grondwet

Parlementaire betrokkenheid
bij de gedelegeerde
regelgeving (30 800 VI, C) en
folluw-up debat van
14 maart 2006 over
versnelde implementatie
van EU-richtlijnen (21 109, nr
159)

Adviesaanvraag is aan de Raad van State is
verstuurd.

Toezegging de vraag of in het contract betreffende de
eigendoms overdracht van de Sdu iets is opgenomen
over de NewVote stemcomputers aan de minister van
Financiën door te geleiden.

08-02-07 Toekomst
verkiezingsproces en
stemmachines (30 800 VII)

Doorgeleiding is gebeurd.

Toezegging de procedure van benoeming van leden
van de Raad van State te evalueren en bezien of er
nog andere wijzigingen wenselijk zijn.

14-02-07 Wijziging Wet Raad
van State (30 585)

Kort voor de Kamerbehandeling had het
vorige kabinet al aangegeven wijzigingen te
willen aanbrengen in de selectieprocedure,
met name voor wat betreft de openbaarheid
(zie 2006-2007 30 800 VII, nr 25).

Toezegging om in te zetten voor het toerusten van het
Cbp opdat het Cbp haar (extra) taak kan doen.

09-07-07 (30 312)

Met Justitie is overeengekomen dat de
eventuele extra werklast i.v.m. de invoering
en het gebruik van het BSN voor het CBP
wordt gemonitord, zodat waar nodig achteraf
compensatie kan worden verzorgd.

Persexemplaar

190

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging de startbrief dienstverlening, de visie op
samenhang en de herijking van de verklaring aan de
Kamer toe te zenden.

05-09-07 Vijfde Voortgangsrapportage Elektronische
Overheid (29 362, nr. 120 /
29 515)

Eind mei brief aan de Tweede Kamer
gestuurd (kamerstukken 29 362, nr. 137).

Toezegging een standpunt te ontwikkelen op OECD
review.

05-09-07 Vijfde Voortgangsrapportage Elektronische
Overheid (29 362, nr. 120 /
29 515)

Eind mei brief aan de Tweede Kamer
gestuurd (kamerstukken 29 362, nr. 137).

Toezegging te informeren over de samenstelling en
bevoegdheden van de regiegroep.

05-09-07 Vijfde Voortgangsrapportage Elektronische
Overheid (29 362, nr. 120 /
29 515)

Informatie is in zomer 2007 aan de Tweede
Kamer aangeboden.

Toezegging voor Prinsjesdag te informeren over
OSSOS.

05-09-07 Vijfde Voortgangsrapportage Elektronische
Overheid (29 362, nr 120 /
29 515)

Afgedaan.

Toezegging te informeren over a) de kostenvan eJure;
b) de reden waarom het niet is geaccepteerd door
ICTU; c) de reden waarom BZK niet mee financiert.

05-09-07 Vijfde Voortgangsrapportage Elektronische
Overheid (29 362, nr 120 /
29 515)

Informatie is in oktober 2007 aan de Tweede
Kamer aangeboden (29 362, nr. 130).

Toezegging te informeren over de financiën van
e-overheid projecten BZK en andere departementen.

05-09-07 Vijfde Voortgangsrapportage Elektronische
Overheid (29 362, nr 120 /
29 515)

Informatie is in maart 2007aan de Tweede
Kamer aangeboden (29 362, nr. 134)

Toezegging te informeren over Algemene Lastenverlichting.

05-09-07 Vijfde Voortgangsrapportage Elektronische
Overheid (29 362, nr 120 /
29 515)

Afgedaan

Toezegging te informeren over burgemeesters
26-11-07 Begrotingswaarnemingen (aantal en duur, inclusief omstandighe- behandeling BZK H VII
den per geval).
(31 200 VII)

Afgedaan

Toezegging na te gaan of het advies van de Kiesraad
26-11-07 Begrotingsover de afdrachtregeling politieke partijen openbaar is behandeling BZK H VII
en indien mogelijk deze te verzenden aan de Kamer.
(31 200 VII)

Afgedaan

Toezegging de ingezetenenplicht wethouders in de
eigen gemeente in de Trendnota Staat van Bestuur op
te nemen.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

Afgedaan

Toezegging aandacht te besteden aan de toegankelijkheid van (e-) overheid en benodigde digitale vaardigheden (bijv. ouderen)

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

Afgedaan

Toezegging openingstijden als onderwerp mee te
nemen in de visienota op dienstverlening.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

Openingstijden is niet meegenomen in de
visienota, maar in de brief aan de Kamer over
toegankelijkheid overheid en digitale
vaardigheden (zie vorige toezegging).

Toezegging burgerservicecode te gebruiken als basis
voor een meting burgertevredenheid.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

Onderzoek naar kwaliteit van dienstverlening,
waarvoor de BurgerServicecode als basis
dient, is 19 mei gepubliceerd en te vinden op
www.minbzk.nl.

Persexemplaar

191

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging WOB-verzoeken op websites van
departementen te publiceren.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 VII)

De Tweede Kamer is schriftelijk geïnformeerd
bij brief van 29-1-2008 kenmerk 2007-538 302

Toezegging toe te werken naar 99% betrouwbaarheid 26-11-07 Begrotingsvan het GBA en de invoering van de bestuurlijke boete behandeling BZK H VII
voor te bereiden.
(31 200VII)

Op 20 juni 2008 is de brief actieplan Kwaliteit
aan de Kamer aangeboden.

Toezegging het spiegelbeeld van de Universele
Verklaring van de Rechten van de Mens te betrekken
bij de agenda voor het Handvest Verantwoord
Burgerschap.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200VII, nr. 2)

Afgedaan

Toezegging het kabinetsvoorstel voor de Staatscommissie Grondwet in december aan de Kamer aan
te bieden.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200VII, nr. 2)

Afgedaan

Toezegging een kabinetsreactie op het advies van de
Nationale Conventie op te stellen.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200VII, nr. 2)

Brief is verstuurd aan de Tweede Kamer op
6 december 2007.

Toezegging het kabinetsstandpunt over het Nationaal
Instituut voor de Rechten van de Mens aan de Kamer
aan te bieden.

26-11-07 Begrotingsbehandeling BZK H VII
(31 200 Begrotingsbehandeling BZK H VII

Kabinetsstandpunt is op 18 juli 2008 naar de
Tweede Kamer gestuurd.

Toezegging het kabinetsstandpunt over de
Balkenende-norm aan de Kamer aan te bieden.

12-12-07 Trendnota
Arbeidszaken Overheid 2008
(Kamerstuk 31 201, nr. 1)

Op 27 juni 2008 is de kabinetslijn, met
uitzondering van de onderdelen «toezicht en
handhaving» aan de Tweede Kamer
aangeboden.

Toezegging elk half jaar te rapporteren over het
programma met inbegrip van de strafverhogende
richtlijn.

13-12-07 programma Veilige
Publieke Taak 28 684, nr.
123)

De eerste rapportage is juli 2008 aan de
Tweede Kamer aangeboden. Vervolgens zal
doorlopend elk halfjaar een rapportage
worden opgesteld.

Toezegging de notitie verkiezing t.b.v. de Eerste Kamer 05-03-08 het kabinetsook aan de Tweede Kamer aan te bieden.
standpunt eindrapport
Nationale conventie «Hart
voor de publieke zaak»
(30 184, nr. 14)

Afgedaan

Toezegging een brief te sturen naar mijn collega’s
waarin zij worden gewezen op het bestaan van de
leidraad, met het verzoek daar op een uniforme
manier mee om te gaan, en de Kamer hierover te
informeren.

12-03-08 VAO Nationale
conventie (30 184, nr. 15)

De brief is mede namens de MinisterPresident aan de Tweede Kamer gestuurd.

Toezegging te informeren over de voortgang met
betrekking tot de drie individuele (oude) klokkenluiderszaken waarin de minister heeft geïntervenieerd.

25-05-08 evaluatie klokkenluidersregeringen publieke
sector (28 844, nr. 13)

Afgedaan

Toezegging donderdag 10 juli vóór 18 uur te informe- 01-07-08 Jaarverslag van de
ren over stand van zaken rondom de klokkenluidersre- Nationale ombudsman
geling.
(31 363, nr.1)

3 juli 2008 is de brief over individuele zaken
aan de Tweede Kamer aangeboden.

Toezegging jaarlijks een reactie te geven op het
01-07-08 Jaarverslag van de
jaarverslag van de Nationale ombudsman namens het Nationale ombudsman
Kabinet.
(31 363, nr.1)

Over het jaarverslag 2007 is voor de eerste
keer een reactie gegeven. Voortaan zal dit
jaarlijks gebeuren.

Persexemplaar

192

Bijlagen

Kwaliteit Openbare Sector
In behandeling zijnde moties

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie Dittrich over het publiek inzichtelijk maken van
aan overheidsorganen opgelegde dwangsommen.

18-05-06 Initiatief wetsvoorstel Wolfsen/Luchtenveld
Wet Dwangsom bij niet
tijdig beslissen door een
bestuursorgaan (29 934,
nr. 17)

Motie vraagt regering om bestuursorganen te
attenderen op deze wens van de Tweede
Kamer. Dat zal pas gebeuren als de betrokken
wet bekrachtigd wordt en in werking treedt,
wat vermoedelijk per 1-1-2009 zal gebeuren.

Motie Van der Ham verzoekt de regering te bevorde12-03-08 Nationale
ren dat mensen die in de praktijk met de eventuele
conventie (30 184, nr. 16)
gevolgen van het uit te brengen advies te maken
krijgen, een grotere rol krijgen in de samenstelling van
de adviesorganen en de adviescommissies.

Wordt meegenomen in de evaluatie
Kaderwet ZBO in 2009.

Afgedane moties

Omschrijving motie

Vindplaats

Stand van Zaken

Motie Aptroot over één inspectie- en controledienst
voor het bedrijfsleven, uiterlijk per 1 januari 2009.
Eerste grote stap per 1 januari 2007. Plan van aanpak
uiterlijk juni 2006.

21-02-06 Motie Aptroot c.s.
over de realisatie van één
inspectie- en controledienst
(29 362, nr. 77)

De motie is afgehandeld per brief met de
kabinetsreactie met kenmerk 29 362 nr. 107.

Motie Brinkman over een onderverdeling in gegronde
en ongegronde klachten.

24-04-07 Jaarverslag
Nationale Ombudsman
(30 990, nr. 7)

Afgehandeld middels jaarverslag 2007. In het
jaarverslag over 2007, (dat op 19 maart jl. aan
de Tweede Kamer is aangeboden en op 1 juli
jl. in de Tweede Kamer is behandeld) is in
bijlage 2 «Verzoekschriften per beleidsterrein» per onderdeel t.a.v. de uitgebrachte
rapporten een onderverdeling gemaakt in
gegrond, deels gegrond, niet gegrond of
geen oordeel.

Motie Koser Kaya over het jaarlijks afleggen van
verantwoording in de Kamer door de Nationale
Ombudsman.

24-04-07 Jaarverslag
Nationale Ombudsman
(30 990, nr. 9)

Het Presidium heeft bij brief van 13 september 2007 gereageerd (Kamerstukken II
2006-07, 30 990, nr. 10). Dit heeft er toe geleid
dat is de Nationale ombudsman zijn
jaarverslag in de plenaire vergadering van de
Tweede Kamer mag aanbieden, hetgeen op
19 maart jl. ook voor het eerst is gebeurd.

Motie Gerkens over een onderzoek door de Algemene
Rekenkamer.

13-06-07 Software uitgaven
overheid (26 643, nr. 92)

Motie Gerkens is uitgevoerd door de
Rekenkamer, Kamerstuknummer 26 643, nr.
130 en nr. 100

Motie Hessels over een overzicht van alle grootschalige ICT projecten bij de overheid.

13-06-07 Software uitgaven
overheid (26 643, nr. 93)

Motie Hessels is uitgevoerd met brief van
minister van BZK aan Tweede Kamer (26 643,
nr. 121)

Persexemplaar

193

Bijlagen

In behandeling zijnde toezeggingen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging bij de evaluatie van de WOPT (in 2009) te
bezien of een uitbreiding van de werkingssfeer naar
bijvoorbeeld privaatrechtelijke rechtspersonen (zoals
energiebedrijven) toch niet geboden is. Criteria bij de
evaluatie zijn afhankelijk van de situatie ten tijde van
de evaluatie.

07-02-06 Wet Openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens
(WOPT) (30 189)

Minister van BZK heeft commissie Dijkstal
per brief van 20 december 2007 gevraagd om
de WOPT te evalueren. 15 januari 2008 heeft
de cie. de taakopdracht aanvaard. Moties van
en toezeggingen aan de Tweede Kamer
worden meegenomen bij de evaluatie.

Toezegging over een half jaar een voorstel over een
basisregistratie voor niet-ingezetenen aan de Kamer
aan te bieden.

28-06-06 Andere overheid
(29 362)

Naar verwachting zal de startbrief over het
Register Niet Ingezetenen (RNI) eind dit jaar
naar de Tweede Kamer worden verzonden.

Toezegging in de eerste helft van 2007 een voorstel
van wet over de elektronische handtekening (eNIK)
aan de Kamer aan te bieden.

25-01-07 Programma Andere
Overheid, voortgangsrapportage (29 362)

De eNik verloopt niet volgens planning. Dit
jaar wordt besloten of en op welke wijze dit
project wordt voortgezet. Vervolgens zal de
Tweede Kamer geïnformeerd worden.

Toezegging begin 2008 een overzicht van het aantal
12-12-07 Trendnota
WSW in dienst van de rijksoverheid aan de Kamer aan Arbeidszaken Overheid 2008
te bieden.
(31 201, nr. 1), Sociaal
Jaarverslag Rijk 2006
(30 801, nr. 7), Emancipatiebeleid 2008-2011 (30 420, nr.
54)

Registratieverplichtingen van het aantal in
dienstzijnde WSW’ers bij het Rijk ontbreken.
In kader van 1000 werkervarings-plaatsen
(incl. WSW-ers) start in 2008 registratie.
Begin 2009 wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd.

Toezegging om in de volgende evaluatie van de
Kaderwet adviescolleges het beoogde grotere aantal
«uitvoerders» expliciet aandacht te geven.

05-03-08 Kabinetsstandpunt
eindrapport Nationale
conventie «Hart voor de
publieke zaak» (30 184, nr.
14)

Begin 2009 vindt de evaluatie plaats, de jaren
2005 tot en met 2008 worden geëvalueerd.

Vindplaats

Stand van Zaken

Afgedane toezeggingen

Omschrijving toezegging

Toezegging om in het voorjaar van 2007 aan de Kamer 06-09-06 Wet Algemene
een kadernotitie te zenden inzake het bredere gebruik bepalingen burgerservicevan het BSN. Daarbij in te gaan op het gebruik i.v.m.
nummer (30 312, nr. 16)
verhuisde klanten en i.v.m. gegevensoverdracht
tussen markt en overheid.

De kadernotitie is aan de Tweede Kamer
verstuurd.

Toezegging de klokkenluidersregeling in de openbare
sector te evalueren.

24-01-07 Begrotingsbehandeling H VII (30 800
VII)

Het onderzoeksrapport is voorjaar 2008
opgeleverd. Zie brief minister Ter Horst aan
VC BZK d.d. 13 februari 2008.

Toezegging eind 2007 de Kamer een rapportage over
de cultuuromslag die de inspecties op dat moment
hebben bereikt en in de toekomst willen bereiken te
sturen.

31-01-07 Kabinetsstandpunt
Interbestuurlijk Toezicht,
vermindering bestuurlijke
drukte

Afgedaan met de brief van 25 januari 2008
over het programma vernieuwing toezicht.

Toezegging te informeren over een tijdplanning per
beleidssector inzake de realisatie van de lastenverlichting bij het toezicht door inspecties.

31-01-07 Kabinetsstandpunt
Interbestuurlijk Toezicht,
vermindering bestuurlijke
drukte

Afgedaan met de brief van 25 januari 2008
over het programma vernieuwing toezicht.

Persexemplaar

194

Bijlagen

Omschrijving toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

Toezegging een sluitende definiëring van het begrip
ZBO te doen toekomen die kan worden gebruikt als
nulmeting voor verder onderzoek van het personeelsvolume en voor de beleidsbepaling ten aanzien van
ZBO’s op dat punt.

07-02-07 Polemiek cijfers die
REA hanteert en kabinetstandpunt rapport Lof der
Rede

De Kamer is geïnformeerd middels brief met
kenmerk 2007–0000345423.

Toezegging te informeren over de stand van zaken
met betrekking tot het interdepartementale actieplan
burgerbrieven.

15-05-07 Jaarverslag
Nationale Ombudsman
(30 990)

Afgedaan (29 362, nr. 122).

Toezegging te informeren over de uitvoering van
motie Van der Staaij (30 300VII, nr. 33).

15-05-07 Jaarverslag
Nationale Ombudsman
(30 990)

VROM heeft een handreiking gemaakt die
mede namens de minister van BZK aan de
Tweede Kamer is aangeboden.

Toezegging een totaalvisie op kwaliteitsmanagement
op te stellen.

01-11-07 voortgangsrapportage P-Direkt juli 2007
(30 146, nr. 18), aanbesteding van ICT-component
P-Direkt (31 027, nr. 2)

Is als bijlage bij kamerstuk nr. 30 146, nr. 19
meegegaan.

Toezegging om bij de top van de departementen
onder de aandacht te brengen dat bij de verdeling van
bijzondere beloningen bij de rijksoverheid aangegeven moet worden wat de oorzaak hiervan is.

12-12-07 Trendnota
Arbeidszaken Overheid 2008
(31 201, nr. 1), Sociaal
Jaarverslag Rijk 2006
(30 801, nr. 7), Emancipatiebeleid 2008–2011 (30 420, nr.
54)

In het Sociaal Jaarverslag 2007 is een nadere
toelichting gegeven. Deze is verzonden aan
de Tweede Kamer, met kenmerk 2007–2008,
31 201, nr. 34 met bijlage.

Persexemplaar

195

Bijlagen

8.2 ZBO’s en RWT’s
In deze bijlage is een overzicht opgenomen met de zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s) en de rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT’s)
waarop BZK toezicht houdt. In geval een ZBO of RWT gefinancierd wordt
vanuit de BZK-begroting, wordt het betreffende beleidsartikel en het
bijbehorende geraamde budgettaire bedrag voor 2009 aangegeven.
(bedragen x € 1 miljoen)
Naam organisatie

Kiesraad
Politie regio’s
Politieacademie (PA)
Stichting Administratie
Indonesische Pensioenen
(SAIP)
Onderzoeksraad voor
veiligheid
Nederlands Instituut
Fysieke Veiligheid (Nibra)
Nederlands Bureau
Brandweerexamens
(Nbbe)

RWT ZBO Functie

x

Beleids artikel

Raming
2009

1. Grondwet en Democratie
2. Politie
2. Politie

2,0
3 500
122

34,5

x

10. Arbeidszaken overheid
14. Toezicht en onderzoek
openbare orde en veiligheid

10,2

x

16. Brandweer en GHOR

6,7

x

16. Brandweer en GHOR

0

x
x
Uitvoering pensioenregelingen
Artikel 10.5

x

Persexemplaar

URL

196

Bijlagen

8.3 Lijst met afkortingen
ABD
ACIR
AD
AIVD
AOE
Appa
ARIV
ARVODI
ASE
BBE
BDUR
BES
Bfrp
BIBOB
BKRE
BPR
BSN
BVI
BVS
BZK
CAO
CAOP
CAS
CBA
Cbp
CBRN
CCO
CCV
CENS
Cgb
CIS
CIV
CTIVD
DGBK
DGOBR
DGV
DigiD
EC
EGEM
eNIK
EPCIP
ERC
EU
EZ
FEC
FEZ
FSC
Fte

Persexemplaar

Algemene Bestuurs Dienst
Advies Commissie ICT Rampenbestrijding
Auditdienst
Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
Arrestatie- en ondersteuningseenheid
Algemene pensioenwet Politieke Ambtsdragers
Algemene Rijksinkoopvoorwaarden
Algemene Rijksvoorwaarden voor het verstrekken van
opdrachten tot het verrichten van diensten
Accelerated Solutions Environment
Binnenlands bestuur en Europa
Besluit doeluitkering bestrijding van rampen en zware
ongevallen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba
Besluit financiën regionale politiekorpsen
Bevordering integriteitbeoordelingen door het
openbaar bestuur
Bijdragebesluit kosten opsporing en ruiming conventionele explosieven Tweede Wereldoorlog
Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten
Burger Service Nummer
Bescherming Vitale Infrastructuur
Budgetverdeelsysteem
Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties
Collectieve Arbeidsovereenkomst
Centrum Arbeidsverhoudingen Overheids Personeel
Centrale Archief Selectiedienst
Criminaliteitsbeeldanalyse
College bescherming persoonsgegevens
Chemisch biologisch radioactief en nucleair
Contactcenter overheid
Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid
Center of Excellence for National Safety en Security
Commissie gelijke behandeling
communicatie- en informatiesystemen
Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme
Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten
Directoraat-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties
Directoraat-generaal Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk
Directoraat-generaal Veiligheid
Digitale identificatie
Expertisecentra
Elektronische gemeenten
Elektronische Nederlandse Identiteitskaart
EU programma Vitale Infrastructuur
Expertisecentrum Risico- en Crisiscommunicatie
Europese Unie
Economische Zaken
Financieel Expertisecentrum
Financieel-economische Zaken
Facilitair Salaris Centrum
Fulltime-equivalent

197

Bijlagen

GBA
GBO
GHOR
GMS
GMV
HBO
HKZ
HRM
IBV
ICT
ICTU
ICV
IMS
INK
IOOV
IPB
IPO
IPP
IWC
JBZ
KLPD
KPI
KPS
KVO
KVoT
LFR
LNV
LOCC
MBO
MCS
MD
MIV
MoU
NAVI
Nbbe
NCC
Nibra
Nifv
NIK
NIRM
NORA
NVBR
OC
OGS
OM
OOV
ORRA
OTP
OvV
PeRCC

Persexemplaar

Gemeentelijke Basisadministratie
Gemeenschappelijke Beheerorganisatie voor de
overheid
Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en
Rampen
Geïntegreerd Meldkamersysteem
Gemeenschappelijke machtigings- en
vertegenwoordigingsvoorziening
Hoger Beroepsonderwijs
Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector
Human Resources Management
Informatie Beleid Veiligheid
Informatie- en communicatietechnologie
ICT-uitvoeringorganisatie
Interdepartementale commissie voor de veiligheid
Internet Materieel Systeem
Instituut Nederlandse Kwaliteit
Inspectie Openbare Orde en Veiligheid
Interdepartementaal project beveiliging
Interprovinciaal Overleg
Instituut voor Publiek en Politiek
Interdepartementale Werkgroep Contracten
Justitie en Binnenlandse Zaken
Korps Landelijke Politie Diensten
Key Performance Indicators
Koppelnet Publieke Sector
Keurmerk Veilig Ondernemen
Kaderstellende Visie op Toezicht
Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding
Landbouw natuur en voedselkwaliteit
Landelijk Operationeel Crisis Centrum
Middelbaar Beroepsonderwijs
Management control systeem
Management Development
Multidisciplinaire Informatievoorziening Veiligheid
Memorandum of Understanding
Nationaal Adviescentrum Vitale Infrastructuur
Nederlands bureau voor brandweerexamens
Nationaal Crisis Centrum
Nederlands Instituut voor Brandweer en Rampenbestrijding
Nederlands instituut fysieke veiligheid
Nederlandse identiteitskaart
Nationaal mensenrechteninstituut
Nederlandse Overheids Referentie Architectuur
Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg en
Rampenbestrijding
Ontwikkelcentrum
Oorlogsgravenstichting
Openbaar Ministerie
Openbare Orde en Veiligheid
Online Raadpleegbare Reisdocumentenadministratie
OverheidsTransactiePoort
Onderzoeksraad voor Veiligheid
personeelsinformatie systeem

198

Bijlagen

PIOFACH
PIP
PKI
PMB
P&O
PWAA
RAAS
RID
RIK
RMA
RNI
ROB
RU
RWT
SAIP
SFB
SIM
SISII
SISA
SPAR
TMF
TPM
VbbV
VIR-BI
VIR-GI
VM
VMR
VNG
VPL
VROM
VSO
vts PN
Wabo
WAS
WFPP
WGR
WO
WOPT
WTS
ZBO
ZPW
Zvw

Persexemplaar

Personeel, Informatie, Organisatie, Financiën, Administratie, Communicatie en Huisvesting
Persoonlijke internetpagina
Public Key Infrastructure
Politiemonitor Bevolking
Personeel & Organisatie
Project Wegwerken Archief Achterstanden
Infrastructuur voor de aanvraag en uitgifte van
reisdocumenten
Regionale Inlichtingendiensten
Regionale Informatieknooppunt
Record management Applicatie
Register Niet-ingezetenen
Raad voor het Openbaar Bestuur
Randstad urgent
Rechtspersoon wettelijke taak
Stichting Administratie Indonesische Pensioenen
Sociaal Flankerend Beleid
Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten
Schengen Informatie Systeem II
Single Information Single Audit
SamenwerkingsProjecten Archieforganisaties Rijksdienst
Terugmeldfaciliteit
Third Party Mededeling
Veiligheid begint bij voorkomen
Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst –
Bijzondere Informatie
Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst –
Gerubriceerde Informatie
Veiligheidsmonitor
Veiligheidsmonitor Rijk
Vereniging van Nederlandse gemeenten
Vut/Prepensioen/Levensloop
Volkhuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
Verbond Sectorwerkgevers Overheid
Voorziening tot samenwerking Politie Nederland
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Waarschuwingsstelsel
Wetsvoorstel Financiering Politieke Partijen
Wet gemeenschappelijke regelingen
Wetenschappelijk Onderwijs
Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens
Wet tegemoetkoming Schade
Zelfstandig bestuursorgaan
Zelfstandige Publieke Werkgevers
Zorgverzekeringswet

199

Bijlagen

8.4 Trefwoordenlijst
Administratieve lasten 16, 17, 18, 22, 23, 77, 78, 85, 86, 87, 88, 89, 91, 95,
103, 115, 179, 184
Adviescolleges 110, 113, 194
Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 1, 44, 46, 156
Algemene Rekenkamer 26, 48, 193
Arbeidsmarkt 18, 46, 96, 97, 98, 104, 106, 108, 113, 147, 148
Arbeidsvoorwaardenbeleid 34, 36, 76, 163
Arbeidsvoorwaarden 35, 96, 97, 98, 103, 106
Asiel 24, 29, 151, 152
Authentieke persoonsgegevens 94
Basisregister 120
Basisregistraties 24, 67, 85, 88, 90, 152
Basisvoorzieningen 40, 85, 88, 93, 139
Beleidsprioriteit 3, 57, 75, 82, 107
Beleidsprogramma 3, 11, 23, 24, 25, 47, 51, 85
Bestuurlijke drukte 14, 78, 79, 80, 189, 194
Bestuursakkoord 5, 13, 14, 15, 24, 32, 75, 76, 77, 78, 86, 88, 164, 183
Biometrie 121, 166
Bovenregionaal 25, 28, 31, 36, 53, 65, 151, 152
BPR 1, 2, 3, 85, 86, 95, 120, 121, 122, 123, 163, 165
Brandweer 1, 12, 37, 41, 49, 50, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 118, 134,
137, 160, 161, 178, 183, 184, 196
BSN 89, 120, 121, 122, 188, 190, 194
Burgerservicenummer 90, 194
C2000 41, 42, 179
Commissie Snellen 120
Constitutioneel bestel 69, 71
Convenan 127
Convenanten 12, 57, 64, 126, 127, 133
CRA 121, 162, 171
Crisisbeheersing 1, 12, 23, 24, 40, 41, 42, 49, 50, 51, 53, 54, 55, 56, 57, 58,
59, 60, 63, 64, 66, 158, 159, 179, 181, 185
Crisiscommunicatie 41, 54, 58, 59, 158
Cybercrime 11, 23, 24, 31, 32, 89, 151, 153
Decentralisatie 5, 13, 14, 77, 78, 79, 136
Democratische rechtsstaat 15, 69, 70, 72, 175
Dienstenrichtlijn 79, 90
Diversiteitbeleid 106
DNA 33
Dualisering 84, 189
Elektronische overheid 16, 85, 88
Elektronische reisdocumenten 120
E-overheid 17, 85, 87, 88, 89, 186, 191
Financiële verhoudingswet 78
GBA-netwerk 120, 122
GBA 17, 18, 85, 93, 94, 95, 120, 121, 122, 123, 124, 165, 166, 187, 192
GBA-stelsel 86, 94, 120
Gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens 17
Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens 93
Gemeenten 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 17, 18, 19, 21, 25, 31, 32, 37, 38,
39, 59, 61, 63, 64, 72, 74, 75, 77, 78, 79, 80, 85, 86, 87, 88, 91, 94, 95, 106,
120, 123, 160, 163, 175, 176, 177, 179, 183, 187, 190
Gemeentewet 5, 187
GMS 41, 42
Grond 71

Persexemplaar

200

Bijlagen

Grondrechten 15, 16, 69, 71, 175, 190
Grondwet 1, 15, 16, 23, 44, 69, 71, 72, 118, 162, 187, 189, 190, 192, 196
Herindeling 14, 189
Hulpdiensten 59
Informatiebeveiliging 89, 91, 92, 111
Informatiehuishouding 40, 41, 47, 156, 180
Informatievoorziening 22, 34, 37, 40, 41, 46, 47, 53, 58, 63, 67, 89, 103,
105, 110, 111, 113, 130, 169, 170, 179
Inspectie Openbare Orde en Veiligheid 11, 12, 26, 49, 50, 51
Integraal veiligheidsplan 9, 39
Integriteit 6, 11, 31, 35, 96, 99, 100, 101, 102, 107, 108, 182
Interbestuurlijk toezicht 13, 77, 78, 80, 89
Internationale samenwerking 42, 43, 45, 47, 55, 61
Internet 15, 32, 47, 59, 87, 88, 100, 101, 137, 177, 183, 184
IOOV 26
I-teams 91
Jeugdcriminaliteit 25, 27, 32
Jeugd 27
Justitie 5, 6, 7, 11, 13, 25, 26, 32, 33, 40, 41, 42, 49, 94, 146, 153, 162, 177,
179, 189, 190
Kiesraad 71, 74, 162, 190, 191, 196
Kieswet 73, 189, 190
Kwaliteit 1, 6, 12, 16, 22, 23, 33, 34, 35, 49, 50, 51, 53, 56, 62, 63, 64, 65,
66, 71, 73, 77, 80, 82, 86, 87, 90, 91, 92, 93, 94, 96, 97, 102, 103, 104, 105,
106, 107, 109, 110, 111, 113, 118, 123, 134, 142, 143, 144, 155, 160, 167,
169, 170, 178, 183, 184, 191, 192, 193, 195
Kwaliteitseisen 64, 66
Leenfaciliteit 121, 122, 125, 132, 133, 135, 140, 146
Levensloop 117
Meldkamer 41, 42, 63
Mensenrechten 16, 72
Middenbestuur 14
Nationale Conventie 192
OM 11, 24, 25, 26, 27, 32, 100, 153, 195
Overlast 5, 6, 7, 8, 9, 11, 23, 25, 37, 38, 40, 133, 175, 177, 179, 180, 184,
185, 186
OvV 49, 51
Paspoort 93, 123, 124
Paspoortwet 93, 94
Pensioen 82, 98, 99, 101, 117, 196
Personeelsbeleid 34, 98, 103, 106, 107, 188
Polarisatie 12, 37, 39, 175, 176, 177, 181, 185
Politiebestel 23, 26, 130
Politieke ambtsdragers 75, 76, 82, 163, 177
Politieke partijen 15, 74, 75, 76, 83, 163, 188, 191
Politieonderwijs 34, 35, 36, 49
Politie 1, 2, 3, 5, 7, 8, 11, 15, 18, 19, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30,
31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42, 43, 45, 49, 50, 51, 55, 61, 62, 64, 65, 66,
67, 96, 100, 101, 130, 131, 133, 134, 137, 151, 152, 153, 175, 177, 178, 179,
180, 181, 182, 184, 185, 188, 189, 196
Politiesterkte 33, 34, 130
Politiewet 11, 29, 49
Prestatievermogen 25, 28, 32, 151, 152
Preventie 6, 8, 13, 25, 39, 44, 62, 65, 92
Programma Andere Overheid 194
Programma versterking opsporing en vervolging 34, 182

Persexemplaar

201

Bijlagen

Provincies 5, 6, 13, 14, 15, 19, 21, 24, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 85, 88, 91,
160, 164, 185, 189
RAAS 121, 122, 123
Radicalisering 6, 12, 23, 24, 37, 39, 175, 176, 177, 181, 185
Rampenbestrijding 1, 2, 3, 12, 23, 24, 40, 41, 49, 50, 51, 57, 58, 63, 64, 66,
67, 134, 135, 136, 137, 138, 160, 178
Reisdocumentenketen 85, 93, 120
Reisdocumenten 1, 2, 3, 17, 24, 85, 86, 94, 95, 120, 121, 122, 123, 165,
166, 186
Samenwerkingsafspraken 11, 41
Signaleringsregister 120
Specifieke uitkeringen 14, 77, 78, 81, 86, 89
Statuut 69, 115
Sterktedoelstelling 33
Terrorismebestrijding 40, 42, 46, 48, 185
Terrorisme 12, 13, 24, 130
Topinkomens 100, 101, 194
Transparantie 16, 80, 96, 99, 100, 102
Trendnota 75, 98, 187, 188, 191, 192, 194, 195
Veilige wijken 25, 32, 33
Veiligheid 1, 5, 6, 7, 11, 12, 18, 23, 24, 25, 26, 29, 32, 33, 37, 38, 39, 40, 41,
42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 57, 58, 61, 62, 63, 64, 65,
66, 67, 87, 89, 91, 92, 118, 130, 133, 134, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157,
158, 160, 175, 176, 177, 179, 180, 181, 182, 183, 184, 185, 196
Veiligheidsmonitor 7, 27, 38, 40
Veiligheidsonderzoeken 45, 46, 177
Veiligheidsprogramma 89, 177, 178, 183, 185
Veiligheidsregio 12, 24, 41, 50, 51, 54, 55, 57, 58, 59, 61, 62, 63, 64, 65, 66,
67, 68, 160, 178, 183, 185
Veilig 62
Verkiezing 16, 72, 74, 189, 190, 192
Verloedering 6, 7, 8, 9, 11, 23, 37, 38, 40, 175, 179, 184, 185, 186
Vitale infrastructuur 53, 54, 55, 56, 178, 181, 182
Voorziening tot Samenwerking Politie Nederland 26, 42
VUT 1, 99, 117, 174
Werkafspraken 20
Wet GBA 93, 94
Wetsvoorstel 2, 5, 8, 12, 39, 62, 63, 64, 72, 73, 79, 82, 83, 88, 89, 94, 175,
176, 177, 179, 181, 183, 186, 187, 188, 189, 193
Wijkagenten 7, 11, 12, 23, 28, 33, 34, 186

Persexemplaar

202