Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3026
Vragen van het lid Voortman (GroenLinks) aan de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over zorg voor kankerpatiënten (ingezonden
1 april 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 1 juli 2011).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de tv-uitzending van 26 maart 2011 waarin
aandacht werd besteed aan het verschil in zorg voor kankerpatiënten in de
Verenigde Staten (VS) en Nederland?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat in Nederland behandeling met een medicijn (Nexavar), dat wel
gebruikt wordt tegen nierkanker, niet gebruikt wordt tegen Gastro Intestinale
Stromale Tumoren (GIST), terwijl ervaringen in de VS aantonen dat dit
medicijn ook GIST tot stilstand kan brengen?
Antwoord 2
Het College voor zorgverzekeringen en de beroepsgroep van medisch
oncologen hebben mij laten weten dat dat de behandeling van GIST met
Nexavar zich nog in een experimentele fase bevindt. Nexavar is voor deze
indicatie noch door de Europese, noch door de Amerikaanse autoriteiten
geregistreerd. Er bestaan geen peer-reviewed publicaties voor deze toepassing. De beroepsgroep geeft aan dat deze therapie daarom nog niet breed
wordt toegepast in Nederland. Het is overigens niet zo dat Nexavar totaal niet
wordt toegepast bij GIST in Nederland. Deze experimentele therapie wordt bij
een enkele patiënt met GIST toegepast.
Vraag 3
Klopt het dat het voor patiënten met GIST die in Nederland uitbehandeld zijn
relatief eenvoudig is om Nexavar te proberen, bijvoorbeeld vier weken,
waarna kan worden vastgesteld of het medicijn werkt of niet, of in ieder geval

1

ah-tk-20102011-3026
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://nieuwsuur.nl/video/228686-zorg-kankerpatienten-loopt-mis.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

de eerste indicatie kan worden verkregen? Wat is volgens u de reden dat wij
dit in Nederland alsnog niet doen?
Antwoord 3
De beroepsgroep sluit niet uit dat Nexavar mogelijk effectief kan zijn bij
enkele uitbehandelde individuele patiënten. Vooralsnog vindt de beroepsgroep echter dat er niet voldoende medisch-wetenschappelijke onderbouwing
is om Nexavar nu een plaats in de behandeling te geven en in de behandelrichtlijnen op te nemen. Het betreft dus een experimentele behandeling. Zoals
ik in antwoord 2 heb aangegeven wordt in uitzonderlijke gevallen Nexavar
wel bij GIST toegepast.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de stelling dat in Nederland de patiënt op zijn minst
geïnformeerd moet worden over behandelingen in het buitenland of in
andere Nederlandse behandelcentra, en de mogelijke kans op succes?
Antwoord 4
In de wet op de geneeskundige behandelovereenkomst is geregeld dat de
cliënt geïnformeerd dient te worden over zijn behandeling. De omvang van
de informatieplicht hangt sterk samen met de aandoening. Dit betekent dat
de informatieplicht minder ver reikt bij eenvoudige, weinig ingrijpende of veel
voorkomende behandelingen dan in het geval sprake is van gecompliceerde
behandelingen waaraan voor de cliënt grote gevolgen zijn verbonden.
Vraag 5
Klopt het dat dit zo is omdat de werking nog onvoldoende bewezen is? Zo
nee, wat is dan wel de reden? Zo ja, bent u bereid onderzoek te laten doen
om uitsluitsel te geven over de werking van het medicijn als behandeling
tegen GIST? Wat betekent dit tot dat moment voor mensen die met de
huidige kennis in Nederland uitbehandeld worden geacht? Wat is uw reactie
op het nieuws dat mensen in Nederland te horen krijgen dat ze uitbehandeld
zijn en dat zij die vervolgens de mogelijkheden hebben om door te kunnen
zoeken erachter komen dat er vervolgens in de VS nog wel verdere mogelijkheden tot behandeling zijn?
Antwoord 5
In mijn voor gaande antwoorden gaf ik reeds aan dat de behandeling van
GIST met Nexavar vooralsnog onvoldoende bewezen is. Het doen uitvoeren
van nader onderzoek van Nexavar bij GIST is niet de taak van de overheid.
Hier ligt in eerste instantie een taak voor de fabrikant van Nexavar en voor
behandelaren. Ik zal dan ook geen onderzoek laten doen naar de werking van
Nexavar bij GIST.
Zeer recent zijn er nieuwe studiegegevens van Nexavar bij de behandeling
van GIST beschikbaar gekomen. Als die gegevens in wetenschappelijke
publicaties beschikbaar komen dan is het aan de beroepsgroep om hun
behandelrichtlijn hierop desgewenst aan te passen. Ook kan het College voor
zorgverzekeringen dan toetsen of Nexavar bij GIST een rationale toepassing
is.
Over uitbehandelde patiënten merk ik nog het volgende op.
Het staat patiënten vrij om zelf op zoek te gaan naar experimentele therapieën in binnen- en buitenland. Ook in Nederland wordt veel onderzoek
gedaan naar nieuwe behandeltoepassingen. Het is echter niet mogelijk om
alle experimentele behandelingen aan te bieden, nog los van de vraag of die
in Nederland dan wel in het buitenland worden toegepast.
Vraag 6
Wat is uw reactie op de stelling dat in het Nederlandse systeem patiënten te
snel worden opgegeven? Hoe verklaart u dat de beste kankercentra van de
VS (zoals Dana Farber/Harvard in Boston en Memorial Sloan Kettering Cancer
Center in New York) veel langer doorbehandelen dan centra in Nederland?
Heeft dit met een kennisachterstand te maken, of vermoedt u dat hier andere
redenen aan ten grondslag liggen? Zo ja, welke?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ik vind uw vergelijking van de beste kankercentra van de VS met het
Nederlandse systeem niet reëel. Natuurlijk zou het mooi zijn als het Nederlandse systeem dezelfde kwalitatieve zorg kan bieden als de top kankercentra
van de VS die u noemt. De financiering van de zorg, de organisatie van
onderzoek naar nieuwe behandeltherapieën en de toegang van de patiënt tot
die zorg is tussen de VS en Nederland te veel verschillend.
Daarbij komt dat het antwoord op de vraag hoe lang je moet doorbehandelen
ook een culturele context heeft. Amerikaanse artsen gaan gemiddeld langer
door dan Europese artsen. Overigens is recent een fundamenteel ethisch
debat ontstaan, mede gestart door Amerikaanse specialisten, over de vraag
of er niet te lang wordt doorbehandeld.
Ik wil wel benadrukken dat in Nederland goede zorg aan kankerpatiënten
wordt gegeven. KWF kankerbestrijding geeft aan dat de kwaliteit van de
oncologische zorg in Nederland van hoog niveau is. De Nederlandse
oncologische zorg loopt voorop in vergelijking met andere Europese landen.
Daarnaast is in Nederland een basisverzekering die de toegang tot bewezen
effectieve zorg regelt. Dus bewezen kankerzorg is, voor elke patiënt die daar
baat bij heeft, verzekerd.
Ik denk ook niet dat u kunt stellen dat er een kennisachterstand ten opzichte
van de VS is. Veel van de in Nederland richtlijnen bij kankerzorg zijn
ondermeer gebaseerd op onderzoek uit de VS en andere internationale
onderzoeken.
Vraag 7
Wat is uw reactie op de stelling dat wij in Nederland te rigide zijn door
wetenschappelijk bewijs te willen zien voordat een behandeling wordt
overwogen en dat patiënten daardoor onnodig snel worden opgegeven.
Antwoord 7
Ik ben het niet eens met deze stelling. Er is een verschil tussen experimentele
therapie en reguliere zorg. In de reguliere zorg is het goed dat er eerst
wetenschappelijk bewijs moet zijn. Ik vind het belangrijk dat deze zorg op
basis van behandelrichtlijnen wordt gegeven waarin dit wetenschappelijk
bewijs is opgenomen.
Nu is kankerzorg een gebied waar ontwikkelingen snel gaan. Zoals ik ook in
antwoord 5 heb gesteld wordt ook in Nederland veel onderzoek gedaan naar
nieuwe therapieën. Juist ook in oncologie worden veel studies gedaan met
nog experimentele therapieën. Dit betekent dat Nederlandse kankerpatiënten
zeker niet achteraan in de rij staan als het gaat om mogelijke deelname aan
klinisch onderzoek met toepassingen van geneesmiddelen die nog in de
experimentfase verkeren. Ik vind dat erg belangrijk.
Vraag 8
Klopt het dat in het Universitair Medisch Centrum (UMC) operaties worden
uitgevoerd bij kankerpatiënten waar artsen elders in het land niet van weten
dat deze operaties tot de mogelijkheid behoren? Zo ja, wat is uw reactie op
het nieuws dat mensen daardoor ten onrechte uitbehandeld verklaard
worden? Welke stappen gaat u ondernemen om de informatievoorziening
voor artsen en patiënten te verbeteren?
Antwoord 8
Ik neem aan dat u in deze vraag doelt op de operaties bij levermetastasen
van dikke darm kanker.
Vorig jaar juli heeft KWF Kankerbestrijding gesignaleerd in haar rapport
«Kwaliteit van kankerzorg in Nederland» dat er sprake van een bepaalde mate
van variatie in de kankerzorg tussen ziekenhuizen in Nederland. Het rapport
gaat niet specifiek in op bovengenoemde indicatie, maar bevestigt het beeld
in uw vraag dat er praktijkvariatie bestaat.
Ik heb contact gehad met de beroepsvereniging voor medische oncologie en
op basis daarvan heb ik opgemaakt dat oncologen in Nederland op de hoogte
zijn van effectieve behandeltherapieën bij levermetastasen van dikke darm
kanker en dus ook van de operaties die in Utrecht uitgevoerd worden. Wel
geeft de beroepsvereniging aan dat individuele behandelaren in overleg met
hun patiënt op grond van voorgeschiedenis, het aantal levermetastasen en de
verdere conditie van de patiënt tot een andere afweging met betrekking tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

de vervolgbehandeling kunnen komen. Op grond van de informatie die u
geeft in uw vragen, kan ik niet beoordelen of er patiënten ten onrechte
uitbehandeld worden verklaard. Het lijkt mij goed dat betrokkenen met de
Inspectie van de Gezondheidszorg in overleg gaan, zodat de IGZ kan
beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van onderbehandeling van
patiënten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4