Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2578

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 februari 2020
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft op 31 oktober 2019 een
algemeen ambtsbericht ten aanzien van Turkije gepubliceerd. Het
ambtsbericht beslaat de periode sinds de mislukte couppoging van juli
2016 tot en met september 2019 en beschrijft de actuele situatie en
ontwikkelingen in Turkije. Het ambtsbericht is voor mij aanleiding om het
huidige beleid ten aanzien van Turkije te wijzigen.
Op basis van de informatie uit het ambtsbericht heb ik besloten om twee
risicogroepen aan te wijzen in het landgebonden asielbeleid voor Turkije.
Dit betreffen personen uit Turkije die actief zijn in de politiek, journalistiek
of op het gebied van mensenrechten en daarbij significant kritiek uiten op
de autoriteiten en om die reden in de negatieve aandacht van de
autoriteiten staan en (toegedichte) Gülen-aanhangers.
In reactie op de mislukte couppoging op 15 juli 2016 werd door de Turkse
autoriteiten de noodtoestand uitgeroepen. Onder noodverordeningen
werden duizenden Turken opgepakt en gedetineerd in afwachting van
strafvervolging. De noodtoestand werd in de zomer van 2018 opgeheven,
maar veel maatregelen die onder de noodtoestand van kracht waren,
zoals beperkingen op de vrijheid van vergadering en verregaande
mogelijkheden om rechters te ontslaan, zijn in reguliere wetgeving
opgenomen.
Tijdens de in het ambtsbericht beschreven periode was sprake van een
toegenomen strafvervolging van journalisten, schrijvers, leraren, rechters,
vakbondsleden, mensenrechtenactivisten, (sociale) mediagebruikers,
oppositieleden en andere burgers, wegens kritiek op overheidsbeleid. De
strafvervolging resulteerde vaak in gevangenisstraf, voorwaardelijke
gevangenisstraf of in boetes. Advocaten liepen het risico zonder bewijs
geassocieerd te worden met de gestelde misdrijven van hun cliënten.
Organisaties van het maatschappelijk middenveld staan onder druk en

kst-19637-2578
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2578

1

onafhankelijke journalisten lopen het risico op arrestatie en strafvervolging indien zij zich kritisch uitlaten over het handelen van de overheid.
Vanwege de diffuse situatie en willekeurige grondslag van strafvervolging
die voor deze groep geldt, heb ik besloten om personen die actief zijn in
de politiek, journalistiek of op het gebied van mensenrechten, daarbij
significant kritiek uiten op de autoriteiten en om die reden in de negatieve
aandacht van de autoriteiten staan, aan te duiden als risicogroep. Dit
betekent dat zij met geringe indicaties hun vrees voor vervolging
aannemelijk kunnen maken.
De door Fethullah Gülen geleide beweging stond volgens de Turkse
autoriteiten aan de basis van de mislukte staatsgreep in 2016. Sinds mei
2016 wordt door de Gülenbeweging door de Turkse autoriteiten als een
terroristische organisatie aangeduid. Sindsdien is de vervolging van de
Gülenbeweging prioriteit voor de Turkse regering. Uit het ambtsbericht
blijkt dat Gülen aanhangers doelwit zijn van arrestaties met willekeurige
grondslag en strafprocessen met minimale bewijslast. Meer dan 150.000
personen werden onder de noodtoestand in hechtenis genomen en meer
dan 78.000 werden gearresteerd op basis van terrorisme gerelateerde
aanklachten, van wie 50.000 eind mei 2019 nog steeds in de gevangenis
zaten. Door het willekeurige karakter van de arrestaties, de verregaande
gevolgen hiervan en de omstandigheid dat deze nog steeds plaatsvinden,
heb ik besloten om (toegedichte) Gülen-aanhangers aan te duiden als
risicogroep.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
A. Broekers-Knol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2578

2