Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 XVIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van de
begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII)
voor het jaar 2009

Nr. 5

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 16 oktober 2008
De algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie1 heeft op
25 september 2008 overleg gevoerd met minister Vogelaar voor Wonen,
Wijken en Integratie over:
– de brief van de minister voor Wonen, Wijken en Integratie d.d.
28 april 2008 inzake de indicatieve onderhoudsrichtlijn voor
verenigingen van eigenaren (31 200-XVIII, nr. 60);
– een reactie op de brief van de vereniging van eigenaren
«Groenhoven» over het innen van een vordering d.d. 3 juni
2008 (WWI0800132);
– de brief van de minister voor Wonen, Wijken en Integratie d.d.
19 juni 2008 inzake een voorstel om bij problematisch functionerende verenigingen van eigenaren in te kunnen grijpen via
het zogeheten machtigingsmodel (31 200-XVIII, nr. 71).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand woordelijk geredigeerd
verslag uit.
Voorzitter: Van Gent
Griffier: Lemaier
trucje uit te halen. Dat zou oneigenlijk gebruik van die regeling zijn, maar

1

Samenstelling:
Leden: Van de Camp (CDA), Van Gent (GroenLinks), voorzitter, Van der Staaij (SGP), Kamp
(VVD), Arib (PvdA), Poppe (SP), Weekers
(VVD), ondervoorzitter, Dijsselbloem (PvdA),
Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Van der
Ham (D66), Vietsch (CDA), Sterk (CDA),
Verdonk (Verdonk), Jansen (SP), OrtegaMartijn (ChristenUnie), Wolbert (PvdA), Van
der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Bouchibti
(PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme (PvdD),
Fritsma (PVV) en Van Toorenburg (CDA).
Plv. leden: Bilder (CDA), Dibi (GroenLinks),
Timmer (PvdA), Kant (SP), Blok (VVD), Bouwmeester (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Willemse-van der Ploeg (CDA),
Pechtold (D66), Blanksma-van der Heuvel
(CDA), Neppérus (VVD), De Wit (SP), Voordewind (ChristenUnie), Heijnen (PvdA), Zijlstra
(VVD), Sterk (CDA), Leerdam (PvdA), Ulenbelt
(SP), Madlener (PVV) en Karabulut (SP).

KST123172
0809tkkst31700XVIII-5
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Vragen en opmerkingen uit de commissie
De heer Jansen (SP): Voorzitter. Ik steek van wal met de vermogensbelasting die leden van een vereniging van eigenaren betalen over hun aandeel
in het onderhoudsfonds. Over dat punt heeft mijn collega Depla het vorige
keer ook gehad. Wat de SP-fractie betreft, is dat kolder, net als de argumentatie van de minister om dit te handhaven trouwens. Zij stelt dat
woningeigenaren die geen lid van een vve zijn, ook gewoon vermogensbelasting betalen over geld dat opzij wordt gezet voor onderhoud. Dat zou
juist volgens mij een reden kunnen zijn om een vve op te richten. Een
individuele woningeigenaar kan geld dat hij opzij heeft gezet voor onderhoud, op ieder moment nog voor iets anders gaan inzetten, terwijl een
vve-lid daar toch toestemming van zijn buren voor moet hebben. Ik kan
me niet voorstellen dat deze mensen erop zitten te wachten dat hun
buurman of -vrouw de onderhoudskas plundert voor een nieuwe homecinemaset. Natuurlijk kunnen vve-leden samenspannen om een fiscaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

1

dat is prima tegen te houden door simpelweg te verbieden dat geld dat
eenmaal in het onderhoudsfonds zit, teruggestort kan worden. De
minister kan dat dus gewoon regelen.
De SP-fractie is enigszins verbaasd dat de minister uit het onderzoek Van
huur- naar koopwoning de conclusie trekt dat de berichten van wethouders uit grote steden vals alarm zijn. Inderdaad stellen de onderzoekers
dat de onderhoudsproblemen wel meevallen, maar ik kan vrijwel nergens
een beschouwing over de relatie tussen de onderhoudstoestand en het
inkomen vinden. Dat zou volgens ons toch het centrale punt van het
onderhoud moeten zijn. Het probleem dat met name in Rotterdam geconstateerd werd, was dat de problemen zich concentreren aan de onderkant
van de woningmarkt, dus bij mensen met lage inkomens die eigenaar zijn
van goedkope en oudere woningen. Het onderzoek is echter breed
geweest en heeft zich niet gefocust op dat specifieke probleem. Ik vraag
mij af of de gemeente Rotterdam kennis heeft genomen van dit onderzoek
en daarop heeft kunnen reageren. Ik ben benieuwd hoe men in Rotterdam
tegen dit probleem aankijkt. Voorlopig is mijn conclusie echter dat het
onderzoek niet echt betrekking heeft op het probleem dat wij en ook
anderen hier in de Kamer tijdens de vorige vergadering hebben aangekaart. In het onderzoek staat overigens wel dat een onderhoudsachterstand voornamelijk wordt veroorzaakt door gebrek aan geld van de bewoners. Kortom, wij kunnen alle kanten op met het onderzoek. Dat is
teleurstellend.
Er staan wel enkele interessante lessen voor de toekomst in. Goede voorlichting aan kopers van huurwoningen is van groot belang. Hierop inhakend: de minister zal de suggestie van de SP-fractie om corporaties bij
verkoop een indicatie van het onderhoud voor de komende tien jaar te
laten geven, opnemen in een circulaire. Dat is mooi, maar is dat niet te
vrijblijvend? Zouden bijvoorbeeld geen harde afspraken gemaakt moeten
worden dat corporaties dat gewoon standaard meenemen? Corporaties
kunnen hun kennis inzetten om niet-functionerende vve’s beter te laten
functioneren. Is de minister bereid om hierover afspraken te maken met
de woningcorporaties?
Het samenbrengen van verenigingen van eigenaren van drie tot vier
woningen, dus de kleine vve’s, zodat een groter geheel ontstaat, is aan te
bevelen. Dat vinden wij een goed idee. Dat is trouwens ook een conclusie
van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) in zijn rapport
Aanpak verloederd particulier woningbezit. Daarin wordt gepleit voor
bve’s, wat staat voor buurtverenigingen van eigenaren. Dat lijkt mij een
heel goede constructie. Het kan eigenlijk worden gezien als een vangnet
voor bewoners die anders tussen wal en schip dreigen te vallen. Wat vindt
de minister van deze suggestie?
Met betrekking tot wat voor soort woningen zouden vve’s nuttig werk
kunnen doen? Op dit moment is er alleen een verplichting om een vve op
te richten in een situatie dat er sprake is van appartementsrechten. Daarbij
gaat het dus vooral om hoogbouw. Wat de SP-fractie betreft, zou het een
goed idee zijn om te bevorderen dat er ook vve’s komen in laagbouw. Ook
daar kan met een gemeenschappelijke aanpak immers worden bespaard
op onderhoudskosten. Ik denk ook aan de energiebesparingsmaatregelen
die nodig zijn. Dan is de aanwezigheid van zo’n vve een prima basis om
de zaak collectief te kunnen aanpakken. De minister zou dit kunnen stimuleren en de woningcorporaties zouden alvast het goede voorbeeld kunnen
geven door bij de verkoop van laagbouwhuurwoningen het lidmaatschap
van een vve als voorwaarde te stellen. Ik stel me voor dat er voor een blok
huurwoningen waarin ook verkochte huurwoningen zitten, een vve wordt
opgericht waarin de woningcorporatie het beheer blijft doen. Zo wordt de
verloedering van verkochte woningen tegengegaan en zijn de huiseigenaren op termijn nog goedkoper uit ook.
Voorzitter. Wij zeggen dus dat het goed zou zijn als een kleine vve van
twee of drie woningen iets worden opgeschaald, dus tot een vve met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

2

twintig tot vijftig woningen. Daarbij is op dit moment een knelpunt dat
daar nogal wat notariële arbeid voor nodig is. Dan gaat de kassa bij de
notarissen heel hard rinkelen. Ik zou mij kunnen voorstellen dat gekeken
wordt of er een constructie mogelijk is waarmee je in één klap tegen een
aantrekkelijk tarief al die aktes laat passeren. Op die manier wordt de
drempel om die schaal wat efficiënter te maken, kleiner gemaakt.
Mevrouw Vietsch (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie heeft met belangstelling en waardering kennisgenomen van de indicatieve onderhoudsrichtlijn
voor verenigingen van eigenaren. Het is goed dat er stappen worden
gezet om het functioneren van de vve zo nodig te verbeteren en om
inzicht te krijgen in de noodzakelijke reserveringen en investeringen in het
onderhoud. Dit instrument kan daarbij helpen. Uiteraard is het niet ineens
perfect. Dat blijkt ook uit de reactie van de koepelorganisaties zoals opgenomen in hoofdstuk 6 van het rapport van Companen. Ik neem aan dat er
op basis van die reactie verbeteringen zullen worden aangebracht en hoor
graag een reactie van de minister hierop.
Dit nieuwe instrument is dus bruikbaar als start, maar het doel moet
uiteindelijk zijn dat er per vve een meerjarenonderhoudsraming ligt. Dat is
in het belang van de eigenaren. Uit de ontwikkelingen tot nu toe blijkt dat
er binnen menige vve niet of nauwelijks wordt gevolgd hoe de wereld
buiten verandert. Voorlichting blijkt dan ook moeilijk. Hoe gaan wij deze
verenigingen van eigenaren bereiken met al het voor hen belangrijke
nieuws uit de voorliggende brieven? Eigen verantwoordelijkheid? Prima!
Maar voordat de gemeente via de rechter ingrijpt, is het stimuleren van de
eigen verantwoordelijkheid wellicht een eerste stap die gemeenten
moeten zetten. Stimuleert de minister de gemeenten daartoe?
De CDA-fractie is het eens met de conclusie van de minister naar aanleiding van de brief van de vve Groenhoven. Zeker, de vve heeft een fors
probleem, maar het voorliggende voorstel is te verstrekkend. Uiteraard
moet de vve wel het geld ontvangen waar zij recht op heeft. De minister
wijst op het instrument van loonbeslag. Kan zij aangeven of dit middel
met succes voor dit punt wordt toegepast?
Met instemming neemt de CDA-fractie kennis van de nieuwe IVBN
Gedragscode verkoop (complexen) huurwoningen 2007. Is de minister
bereid om te bevorderen dat bijvoorbeeld de brancheorganisatie Aedes
deze of een vergelijkbare code gaat gebruiken? De marges om onderhoudsuitgaven te doen zijn bij de meeste particuliere en commerciële
verhuurders voldoende. Bij een klein percentage is dat niet het geval.
Vastgoed Belang heeft het in dat verband over 5%. Eigenaren met slechts
één, hooguit twee woningen melden ons dat het huidige huurbeleid als
effect heeft dat de exploitatie negatief is. Het onderhoud leidt daaronder.
Dat leidt tot een bezoek richting de huurcommissie. In het ergste geval
bevriezing van de huren en dus... De gevolgen zijn duidelijk! Wat kunnen
wij doen voor deze «kleine» verhuurder?
Het antwoord van de minister ten aanzien van de fiscaliteit met betrekking
tot het reservefonds van de vereniging van eigenaren lijkt weinig ruimte
te bieden voor de door enkele woordvoerders gewenste oplossing. De
CDA-fractie steunt de minister in haar conclusie.
Ten aanzien van de ontwikkeling rondom het machtigingsmodel wachten
wij de voorstellen van de minister af.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Je zult maar een kleine particuliere verhuurder zijn in Nederland! Je hebt een inflatievolgend huurbeleid,
je hebt een Wet op het overleg huurders verhuurder en je hebt te maken
met een WOZ-waarde die op lokaal niveau stijgt. Er zijn allerlei extra
verplichtingen. Daarbij zijn ook heel goede verplichtingen waarbij
gemeenten meer mogelijkheden krijgen om bijvoorbeeld de huisjesmelkers aan te pakken. Maar je hebt er wel allemaal mee te maken. Deze
particuliere verhuurders worden dus in de sandwich genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

3

Ik heb tijdens het vorige algemeen overleg op 30 januari gevraagd hoe het
met de marges zit. Hebben particuliere verhuurders überhaupt nog een
marge? De minister heeft daarover informatie ingewonnen bij de betreffende organisaties, maar zij gaat daar in de brief eigenlijk maar heel kort
op in. Daarin staat alleen dat die organisaties ook wat hebben gezegd over
het huurbeleid. En daarmee is de kous af. Uit de cijfers en de mailtjes die
mensen ons sturen, kan echter worden opgemaakt dat daar een probleem
zit, zeker als er langjarige contracten zijn. Ik denk niet dat de minister een
probleem waarvoor zij deels zelf verantwoordelijk is, zo kan afdoen. Ik heb
het dus over de kleine particuliere verhuurders, over de groep die zich
keurig gedraagt en die de verhuur als een aanvullend inkomen ziet,
bijvoorbeeld bij een klein pensioen. Dat gold in het verleden bijvoorbeeld
vaak voor ondernemers. Hoe gaan wij ervoor zorgen dat die mensen
gewoon een normaal klein rendement kunnen hebben op die woningen?
Het gaat om een totale groep van 450 000 particuliere verhuurders. Het
probleem is dat een groot deel van die verhuurders een woningvoorraad
heeft in de vooroorlogse wijken en dat die woningen ook heel onderhoudsintensief zijn. Dus juist bij deze woningen lopen wij het risico dat wij
straks met verloedering te maken hebben. Volgens mij was ook het beleid
van de minister om verloedering tegen te gaan en aan te pakken. Vandaar
ook de maatregelen die ervoor moeten zorgen dat gemeenten daar beter
op kunnen inspringen. Hoe zorgen wij ervoor dat die particuliere verhuurders aan hun onderhoudsverplichtingen kunnen voldoen? Ik hoor daarop
graag een antwoord van de minister.
De heer Jansen (SP): Ik ben het met mevrouw Van der Burg eens dat die
particuliere voorraad vaak uit oudere woningen bestaat met dus wat
hoger dan gemiddelde onderhoudslasten. Daar staat echter tegenover dat
die panden in het algemeen voor veel lager dan gemiddelde prijzen zijn
aangekocht. Ik herinner haar aan het werkbezoek dat wij recent hebben
gebracht aan de Rivierenwijk in Deventer, waar panden twintig jaar
geleden voor 15 000 gulden zijn aangekocht. Die brengen nu de hoofdprijs
aan huur op. Wat moet de minister van mevrouw Van der Burg precies
doen? Moet in dit geval de puntentelling buiten werking worden gesteld?
Wat wil de VVD hiermee?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik heb gewezen op het probleem dat
ontstaat als het gevolg van het gevoerde beleid. Ik heb gevraagd welke
oplossing de minister hiervoor heeft. Dat wil ik dus graag eerst even van
de minister horen.
Voorzitter. Hoe verhoudt het beleid van deze minister op het terrein van
huren, van extra rechten voor huurders en van extra rechten voor
gemeenten om in te grijpen zich tot het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens? Daarin wordt gesproken van eerbiediging van het
eigendomsrecht. Is de minister het met mij eens dat een nettohuuropbrengst van € 0, zeker bij langjarige huurcontracten, eigenlijk niet kan?
Kan zij aangeven hoe zij hierin staat?
De heer Depla (PvdA): Wil de VVD elk contract dat niet winstgevend is, in
strijd met het EVRM verklaren?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Nee, maar er is wel een uitspraak van het
Europees Hof in het kader van de Poolse kwestie. Daarin is bepaald dat
iemand die een eigendom heeft, recht heeft op een klein rendement, en
dat er geen sprake mag zijn van geen rendement of een negatief rendement. Daar verwijs ik naar. Ik wil dus graag de visie van de minister hierop
horen. Hoe vertaalt zich dat naar de Nederlandse situatie?
De heer Depla (PvdA): Hoe breed ligt dit bij de VVD? Hebben mensen in
de landbouwsector ook recht op een rendement? Moet ik als kleine aande-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

4

lenbezitter naar het Hof stappen vanwege de rechten van de mens, omdat
ik mijn rendement op de beurs op dit moment negatief is? Waar begint en
eindigt dit recht van de mens?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Eerbiediging van het eigendom staat in de
Grondwet. En er is gewoon een uitspraak van het Hof. Ik wil dus graag
van de minister weten hoe dat in dit geval zit.
De heer Depla (PvdA): Mevrouw Van der Burg werpt nu wel allemaal
mooie vragen op, maar als ik vraag waar volgens haar die grenzen
eindigen, dan geeft zij geen begin van een antwoord. Het is dus wel
duidelijk dat dit vooral retorische vragen zijn.
De heer Jansen (SP): Ik neem aan dat mevrouw Van der Burg, net zoals
ik, de jaarverslagen van de organisaties van particuliere verhuurders leest.
Het valt mij op dat de rendementen die landelijk gemiddeld door de particuliere verhuurders worden gehaald, voortreffelijk – en in mijn ogen
gigantisch – zijn. Gaat de VVD-fractie dan ook iets doen aan de excessieve
rendementen die in de sector behaald worden?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Wij ondernemen actie als die excessieve
rendementen op oneigenlijk wijze verkregen zijn, dus als het om huisjesmelkers et cetera gaat. Maar als die rendementen op een gewone manier
zijn behaald, dan is dat een kwestie van vraag en aanbod.
De heer Jansen (SP): Mevrouw Van der Burg zegt dus in feite: je mag je
zakken vullen zolang dat binnen de wet kan. Als je dan tegenslag hebt, is
het ook je eigen verantwoordelijkheid. De VVD moet niet van twee walletjes gaan eten.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Als je tegenslag hebt bij beleggingen of
wat dan ook, dan is dat uiteraard je eigen risico. Maar als je op een
gegeven moment wordt geconfronteerd met bepaalde zaken als gevolg
van beleid van de overheid, dan moet die overheid ook nadenken over de
consequenties. Dan heb ik het niet alleen over de consequenties voor de
betrokkenen zelf, maar ook over de maatschappelijke consequenties in het
kader van de wijkaanpak en de verloedering van dit soort huizen.
Voorzitter. Ik vervolg mijn betoog. Schiet de minister door dit beleid niet in
haar eigen voet? Door dat huurbeleid in combinatie met al die extra
rechten en verplichtingen ontstaan panden die mogelijk niet onderhouden
worden. Daar is dan immers geen geld voor. Wij weten allemaal wat voor
effecten dat heeft. Hoe gaat de minister daarmee om?
Het kabinet heeft aangegeven dat energiebesparing in woningen buitengewoon belangrijk is. Dat geldt ook zeker voor dit type woningen. Als je
vrijwel geen opbrengsten hebt, wordt het toch heel moeilijk om te investeren in de maatregelen die nodig zijn om tot energiebesparing te komen.
Hoe denkt de minister hiermee om te gaan?
Ik heb tot slot nog een aantal punten over de vve’s. Ik vind het in elk geval
een sterke verbetering dat wij dat indicatieve instrument hebben. Hulde
daarvoor! Ik vroeg mij wel af of de afschrijvingstermijn niet langer moet
zijn. Er wordt vaak gesuggereerd om een afschrijvingstermijn van 30 jaar
te hanteren. Hoe wordt daarnaar gekeken bij de indicaties? Ik sluit mij ten
slotte aan bij de woorden van de heer Jansen over het omgaan met de
vermogens.
De heer Depla (PvdA): Voorzitter. De politiek is alweer duidelijk: de VVD
komt in ieder geval niet op voor de huurders. Die moeten vooral meer
gaan betalen.
Het gaat vandaag over particuliere woningverbetering. Die is om verschillende redenen belangrijk. Ten eerste, wij moeten de levensduur van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

5

woningen verlengen. Een steeds groter deel van de bouwproductie
bestaat uit vervanging van gesloopte woningen en als wij met dit tempo
woningen vervangen, moeten woningen gemiddeld 350 jaar meegaan.
Woningen moet dus veel langer meegaan dan vijftig, zestig of zeventig
jaar. Dan is goed onderhoud van levensbelang. Ten tweede, bewoners
moeten meer invloed krijgen op hun eigen woonomgeving. Dan is de
vereniging van eigenaren een vorm van zelforganisatie die bevorderd
moet worden. Ten slotte is goed onderhoud van belang. Als dat niet goed
geregeld wordt, leidt dat tot verloedering in buurten. Je zult maar behoren
tot een vve en toevallig de bovenste verdieping bewonen terwijl de rest
van de vve geen zin heeft om mee te betalen aan het onderhoud. Als het
dak gaat lekken, dan komt het water toch echt het eerst bij jou binnen.
Tegen die achtergrond is het goed dat wij nu stap voor stap proberen om
de kwaliteit van de verenigingen van eigenaren te verbeteren. Daar ben ik
blij mee. Maar er blijft natuurlijk altijd weer wat te wensen over.
Mevrouw Van der Burg (VVD): De heer Depla begint met de uitspraak dat
wij niet opkomen voor de huurders. Maar wat hebben de huurders eraan
als hun huis niet goed onderhouden wordt en als daar klachten over zijn?
Of moet de gemeente dan maar ingrijpen en nationaliseren? Is dat de
enige oplossing?
De heer Depla (PvdA): Mevrouw Van der Burg weet dat de Partij van de
Arbeid het liefst alles wil nationaliseren, dus wat dat betreft: het kan niet
klein genoeg en niet groot genoeg beginnen!
Maar goed, ik was bezig met de vereniging van eigenaren en de particuliere woningverbetering.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Kunt u misschien mijn vraag beantwoorden?
De voorzitter: Ik stel voor dat wij hier niet onderling over gaan discussiëren.
De heer Depla (PvdA): Als mensen naar de bekende weg vragen, krijgen
ze zo’n antwoord.
De voorzitter: Mevrouw Van der Burg, heeft u nog een vraag of laat u het
hierbij? Ik stel voor dat de heer Depla dan zijn betoog vervolgt. Ik breng na
deze opwinding even de rust terug.
De heer Depla (PvdA): Als er zo’n parodie over nationaliseren volgt als je
de huren wilt beschermen, dan krijgt mevrouw Van der Burg ook een
antwoord waarmee die parodie wordt uitvergroot.
Er ligt een wetsvoorstel voor om de positie van gemeenten ten aanzien
van vve’s te versterken. Het is heel belangrijk dat het een soort drietrapsraket is. De voorlichting aan kopers moet beter worden. Mensen moeten
weten dat er ook onderhoud zal volgen als zij een appartementsrecht
kopen. Zij moeten kijken of er genoeg geld in de pot zit. Immers, als je er
eenmaal in zit, kun je er niet meer uit en heb je een soort kat in de zak
gekocht. Het is dus belangrijk dat die informatievoorziening verbetert,
richting notarissen maar ook richting eigenaren.
Het is goed dat er in situaties waarin het beroerd gaat, een soort
programma wordt opgezet. Dat gebeurt soms met gemeentelijke steun.
Zo is er in Rotterdam met de steun van de Rabobank, een woningbouwcorporatie en de gemeente een soort programma opgezet om achterstallig onderhoud aan te pakken. Mensen kunnen steun krijgen in de vorm
van een zachte lening, maar daar wordt wel een voorwaarde aan
verbonden. Als de boel vervolgens is opgeknapt en de steigers zijn
weggehaald, mag het proces niet weer van voren af aan beginnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

6

Mensen moeten tegelijkertijd ook preventief bezig zijn. Zij moeten ervoor
zorgen dat de kwaliteit van de vereniging van eigenaren beter wordt en
dat zij zich aansluiten bij een goede beheerder. Dat geldt ook voor heel
kleine vve’s die geen goede beheerder kunnen krijgen, omdat zij niet
interessant zijn. Die heel mooie aanpak past in Rotterdam. Er worden
kansen geboden aan de vereniging van eigenaren, maar er worden wel
voorwaarden gesteld, zodat het de volgende keer niet weer fout gaat.
De situatie kan zich voordoen dat niet iedereen wenst mee te doen aan die
aanpak. Daarom is het goed dat het wetsvoorstel er ligt, dat gemeenten
kunnen ingrijpen bij niet-functionerende verenigingen van eigenaren. Het
is goed om het wetsvoorstel uit te werken. Wij willen daar wel graag een
tijdsplanning bij. Het gebeurt wel vaker dat dit soort wetgeving, waarbij
wij ook voor een deel van het ministerie van Justitie afhankelijk zijn. heel
lang blijft liggen, terwijl iedereen het er inhoudelijk over eens is. Zo zijn
we ook al tien jaar bezig met de wijziging van de Onteigeningswet.
Sinds 1 mei van dit jaar is in het Burgerlijk Wetboek opgenomen dat er
een onderhoudsfonds bij elke vereniging van eigenaren moet zijn. Wij
hebben lang gesteggeld over de vraag of daar nu een norm in moet of dat
alleen maar wordt gezegd dat er een fonds moet zijn en hebben gezegd:
eerst maar eens kijken hoe het gaat werken en dan kunnen wij daarna
altijd nog verder zien. Ik begrijp uit de gegevens dat er op dit moment nog
heel weinig is gebeurd. Gisteren stond in de GPD-bladen dat uit het
laatste onderzoek blijkt dat nog maar weinig verenigingen van eigenaren
zich aan dat artikel houden en dat er in veel gevallen nog steeds geen
onderhoudsfonds is. Kloppen die gegevens en, zo ja, wat kan daaraan
worden gedaan? Ik vraag me af of de indicatieve richtlijn die nu gemaakt
is, praktisch is. Eigenaren kunnen daaruit opmaken hoeveel zij zouden
moeten gaan bijdragen aan dat onderhoudsfonds om te voorkomen dat zij
na tien jaar, als het dak vernieuwd moet worden, geen geld in de pot
hebben en financieel in de problemen geraken. Volgens die indicatieve
richtlijn zou bij een gemiddelde Amsterdamse etagewoning van 65 m2 in
een gebouw met minder dan vier woonlagen en gebouwd in 1940 worden
aangeraden om tussen de € 325 en € 390 per jaar opzij te zetten voor
onderhoud. Dat lijkt me toch wel een voorzichtige schatting. Als je in zo’n
pand met drie woonlagen zit, dan zou je in twintig jaar tijd ongeveer
€ 20 000 opgebouwd hebben, exclusief rente. Dan is het de vraag of dat
één keer in de twintig jaar toereikend is voor het onderhoud. Mijn vraag
luidt: is dit nu eigenlijk wel de goede richtlijn en is het niet veel verstandiger om met een vast percentage te gaan werken van de herbouwwaarde
in de brandverzekering? De WOZ-waarde zegt immers niets over de
werkelijke kosten, die zegt iets over de marktwaarde. De opstalverzekering
geeft inzicht in de kosten om iets weer aan de gang te krijgen.
Het gaat vaak mis bij het verkopen of bij het splitsen van woningen. Er is
een ministeriële regeling in het kader van het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH) opgesteld voor de verkoop van woningen. Daar zou nog
eens kritisch naar gekeken moeten worden. Er moet een richtlijn komen
waarin staat dat corporaties bij verkoop een bepaalde som geld moeten
meegeven voor het onderhoud gedurende een bepaald aantal jaar.
Daarbij geldt natuurlijk wel een uitzondering voor de kluswoningen. Er
moet echter een standaard zijn. En als daarvan wordt afgeweken, moet
dat gemotiveerd worden. Daarnaast is er het splitsen van particulier bezit.
Amsterdam heeft daarvoor een richtlijn opgesteld, waarmee grote
problemen worden voorkomen. Daarin wordt gesteld dat bij het splitsen
van woningen het onderhoud goed op orde moet zijn. Het zou goed zijn
als die Amsterdamse richtlijn wordt verspreid onder andere gemeenten.
Ook tijdens ons werkbezoek aan Deventer is immers gebleken dat er bij
splitsing van particulier woningbezit na verloop van tijd ellende ontstaat.
Wil de minister dit actief onder de aandacht van gemeenten brengen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

7

De heer Jansen (SP): De heer Depla pleit voor het meegeven van een
soort bruidsschat bij de verkoop van corporaties die dan in het
onderhoudsfonds wordt gestort. In het verleden is door staatssecretaris
Remkes gezegd dat er alleen maar corporatiewoningen moeten worden
verkocht als het onderhoud op peil is, dus als er geen sprake is van achterstallig onderhoud. Is dat niet een nog verstandiger strategie?
De heer Depla (PvdA): Je kunt twee dingen doen. Je kunt zeggen dat een
pand voor een bepaald aantal jaar vrij moet zijn van groot onderhoud. Dat
is natuurlijk het beste. Maar er kunnen redenen zijn, bijvoorbeeld bij een
kluswoning, om het te verrichten onderhoud in de prijs te verdisconteren.
Ik ben het met de heer Jansen eens dat het een verkeerde benadering is
om te zeggen: u krijgt korting, want het pand is niet goed onderhouden.
Dan verschuif je het probleem naar de toekomst. Het gaat vaak om
mensen die met het laatste deel van hun inkomen nog net zo’n woning
kunnen betalen. Zij hebben die korting eigenlijk al opgegeten, zodat er
geen onderhoud meer mogelijk is. Ik ben het dus met de heer Jansen
eens dat het uitgangspunt moet zijn dat het onderhoud op peil moet zijn.
Maar ik wil het ook weer niet zo geregeld hebben dat goede experimenten
als kluswoningen ineens onmogelijk zouden worden. Het is dus: nee,
tenzij.
Mevrouw Van der Burg (VVD): U pleit toch voor een bruidsschat van die
corporaties. Wat wilt u daar dan mee?
De heer Depla (PvdA): De kern moet zijn dat corporaties in principe geen
woningen met achterstallig onderhoud verkopen. Dat moet gewoon in die
ministeriële regeling, in die MG-circulaire, worden vastgelegd. Daarbij
moeten uitzonderingen worden gemaakt voor experimenten à la de kluswoningen. Dat moet het vertrekpunt zijn.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Betekent dit dat er geen onderhoudsfonds
van de corporaties hoeft te komen als het onderhoud op orde is? Dan
hoeft er geen bruidsschat te komen?
De heer Depla (PvdA): Het doel is duidelijk. Het gaat erom dat mensen die
een appartement kopen, weten waar zij aan toe zijn. Zij moeten niet
ineens met achterstallig onderhoud worden geconfronteerd. Mensen gaan
immers vaak tot het einde van hun financiële spankracht om een woning
te kopen. Het is hun droom om een eigen woning te hebben. Een woning
die een corporatie verkoopt, moet gewoon goed onderhouden zijn. Groot
onderhoud moet de eerste tien jaar niet nodig zijn. Volgens mij zijn wij het
hierover hartgrondig met elkaar eens.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Het antwoord op mijn vraag luidt dus
gewoon «ja».
De heer Depla (PvdA): Het ligt eraan hoe de vraag wordt gesteld. Afhankelijk daarvan kan het antwoord «ja» of «nee» zijn. Volgens mij zijn wij het
met elkaar eens.
Voorzitter. Ik vervolg mijn betoog. De vereniging van eigenaren moet zich
ook inschrijven in het register van de Kamer van Koophandel. Hoe staat
het daarmee? Is er op dat vlak sprake van ontwikkelingen? Zo nee, wat
gaan wij daaraan doen? Die verplichting is er immers niet voor niets
gekomen.
Ik heb ten slotte nog een opmerking die meer samenhangt heeft met het
onlangs gevoerde debat over de huisjesmelkers. Die gaat over de rol van
de notaris en over het belang van goede en eerlijke voorlichting over de
daadwerkelijke waarde en het te verwachten onderhoud van een woning.
Mensen die een appartement kopen, moeten ervan op aan kunnen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

8

iedereen weet waar hij aan begint en het onderhoud kan betalen. Je zal
maar in een appartement wonen dat onderdeel uitmaakt van een complex
waarbij twee van de vier eigenaren denken: het zal mijn tijd wel duren.
Dan moet het mogelijk zijn om ervoor te zorgen dat er voldoende geld is
om dat onderhoud te plegen. Dat moet kunnen worden afgedwongen bij
de andere eigenaren.
De voorzitter: Ik stel voor dat wij tot tien over drie schorsen. Ik maak u er
wel op attent dat er om half vier gestemd moet worden over de moties die
zijn ingediend tijdens het debat over de ov-chipkaart. Wij zullen het algemeen overleg dan even moeten onderbreken.
Antwoord van de minister
Minister Vogelaar: Voorzitter. Ik dank de leden van de commissie voor
hun inbreng en constateer dat zij de beleidslijn en de aangekondigde
maatregelen steunen om de positie van de vereniging van eigenaren en
van de gemeente te versterken, zodat achterstallig onderhoud kan worden
aangepakt.
Mevrouw Van der Burg heeft een aantal keer opgemerkt dat de situatie
van de kleine verhuurders wat problematisch is geworden. Zij noemde
daarbij ook tussen neus en lippen de Wet op het overleg huurders
verhuurder. Die wet is dinsdag met tegenstemmen van haar fractie in de
Eerste Kamer aanvaard. Ik ben erg blij dat er een ruime meerderheid was,
ook in de Eerste Kamer, die dat wel een verantwoord wetsvoorstel vindt.
Het gaat bij de maatregelen die ik neem om een aantal dingen. Ten eerste
gaat het om versterking van de voorlichting aan particulieren die in een
vve participeren of overwegen daarin te gaan participeren. Ten tweede
moeten de gemeenten meer mogelijkheden krijgen om te interveniëren
als vve’s zelf hun verantwoordelijkheid niet nemen. Ik heb daarvoor een
aantal maatregelen in petto.
De commissieleden hebben een aantal heel concrete vragen gesteld over
die verschillende maatregelen. De heer Jansen vraagt of de onderhoudsreservering van de vereniging van eigenaren kan meetellen in box 3 in
plaats van box 1. Box 3 heeft betrekking op sparen en beleggen. Het is
heel lastig om aan dit sympathieke voorstel tegemoet te komen. Het betekent ten eerste dat je een uitzondering maakt voor een bepaalde categorie
eigenaren. De heer Jansen geeft een suggestie op grond waarvan die
gemaakt kan worden, maar is die juridisch houdbaar? Gaat dat werken
voor de groep mensen met een niet zo sterke inkomens- en vermogenspositie? De drempel in box 3 is circa € 20 000. Daarboven kom je er pas
voor in aanmerking. Ik verwacht derhalve dat het voor een groot deel van
de mensen nauwelijks soelaas biedt. Het is in elk geval een fiscale maatregel die met de collega’s van Financiën besproken moet worden. Bij hen
is er geen bereidheid om dat in de fiscale constructies op te nemen,
omdat het onwenselijk is om gedifferentieerd om te gaan met bepaalde
categorieën eigenaren.
De heer Jansen (SP): Mensen met een heel laag inkomen kunnen
vanwege die drempel er inderdaad niet van profiteren. Dat vervult mij als
SP’er altijd met spijt. Voor mij was het hoofdargument een principiële
kwestie: het geld dat in het onderhoudsfonds zit, kan niet meer teruggestort worden. Dat was immers de voorwaarde die ik geformuleerd heb. Ik
vind het dan onredelijk om dat geld in dat fonds als vermogen mee te
tellen. Ik zie het als een stimulans om een vereniging van eigenaren
aantrekkelijk te maken, ook als je niet verplicht bent om een vve op te
richten. De «level playingfield»-discussie is dan niet meer aan de orde,
want iedereen kan dan een vve oprichten en komt dan in aanmerking voor
die korting. Kan de minister met de staatssecretaris van Financiën nagaan
of dat mogelijk is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

9

Minister Vogelaar: Ja.
Mevrouw Vietsch (CDA): Ik ben getriggerd door deze discussie. Wanneer
je een vermogen bij de vve hebt staan, zit dat ook in je vermogen uit de
verkoop van je huis, want bij de notaris gaat de prijs omhoog. Het zit dus
ook in de WOZ-waarde, waarover je belasting betaalt. Is dat niet dubbel,
omdat het én bij het huis én bij het eigen vermogen geteld wordt?
Minister Vogelaar: Ik betwijfel of het vve-vermogen meetelt in het
vermogen van het huis. Ik zal dat uitzoeken.
De heer Jansen heeft voorgesteld om de vve’s ook op het niveau van
individuele, grondgebonden woningen te stimuleren. Ik wil dit sympathieke idee uitdragen, maar er is wel sprake van andere constructies dan
bij de vve’s. Men krijgt geen gemeenschappelijk eigendom, wanneer men
iets gemeenschappelijks doet aan de leefbaarheid en de omgeving van
die woningen of men gemeenschappelijk afspreekt om zoiets te financieren. Er zijn overeenkomsten in het gemeenschappelijk onderhoud en
ook de leefbaarheid, maar het eigendomspunt is een cruciaal verschil met
de vereniging van eigenaren. Het gebeurt al hier en daar, maar ik wil het
zeker nog wat verder stimuleren door het uit te dragen naar gemeenten
en woningcorporaties.
De heer Jansen heeft twijfels bij het onderzoek dat wij onder 20 000 eigenaren hebben laten uitvoeren. Volgens hem is er onvoldoende gefocust.
Het is immers bekend dat die problematiek zich in bepaalde regio’s voordoet. De beperking van het onderzoek is dat wij wel hebben gevraagd
naar de inkomenspositie van mensen, maar dat veel mensen niet erg
bereid zijn om daarop te antwoorden of daarover informatie te
verstrekken. Dit is in elk geval niet onderzoekstechnisch op te lossen. Er is
geen overleg geweest met de gemeente Rotterdam, maar wel met een
aantal woningcorporaties daar. Wij hebben van hen in ieder geval niet
vernomen dat zij door die beperking twijfelden aan de juistheid van de
uitkomsten van het onderzoek.
De heer Jansen (SP): Deze discussie is begonnen met een artikel waarin
Vestia, onder andere in Rotterdam zeer actief, zei: wij hebben twintig jaar
geleden een flink aantal woningen verkocht; daar treden nu problemen
met achterstallig onderhoud op terwijl zij destijds bij de verkoop prima
onderhouden waren. Heeft Vestia dit onderzoek ook gezien? Uit de vraagstelling valt op te maken dat vooral mensen die recent, na 2000, een
woning hebben aangekocht, hebben meegedaan. Dit probleem komt
echter juist vooral voor bij woningen die langer geleden verkocht zijn.
Minister Vogelaar: Vestia heeft kennisgenomen van het onderzoek en
heeft die kritische opmerkingen niet gemaakt. Het onderzoek ligt er en ik
kan dat niet meer veranderen. U kunt er kennis van nemen. Als u vindt dat
er verder nog iets moet gebeuren, dan hoor ik dat wel.
De voorzitter: Dat is bijna een uitnodiging!
Minister Vogelaar: Ik probeerde mijn woorden ook nog in te slikken.
De heren Jansen en Depla hebben een vraag gesteld over de gedragslijn
bij de verkoop van woningen door corporaties. Ik ben het eens met de
benadering van de heer Jansen, namelijk dat corporaties kwalitatief goede
woningen moeten verkopen die niet te kampen hebben met achterstallig
onderhoud. Ik draag dat ook uit en zal dat in de MG-circulaire nog een
keer expliciet opnemen. Bij kluswoningen ligt het anders. Maar dan is
sprake van een bewuste beleidskeuze en worden die woningen ook zo in
de markt gezet. Dan weet zo’n koper ook waar hij aan begint. Dan kan er
ook geen enkel misverstand over bestaan dat hij een kat in de zak koopt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

10

Mevrouw Vietsch (CDA): U betitelt een kluswoning dus altijd als een «kat
in de zak»-woning.
Minister Vogelaar: Ja, een beetje wel. Je weet immers dat je met die
«kat» aan de slag moet om er iets moois van te maken, toch?
Mevrouw Vietsch (CDA): Het kan ook een heel goede kans zijn . Een kat
in de zak is volgens mij altijd negatief.
De voorzitter: Natuurlijk niet, mevrouw Vietsch! Niet zo chagrijnig! Dat
kan altijd iets moois worden. Ik stel voor dat de minister haar betoog
vervolgt. Misschien kunt u er nog eens samen over doorfilosoferen.
Minister Vogelaar: Ik kom te spreken over de onderhoudsmeter. Wij zijn
bepaald niet over één nacht ijs gegaan met die indicatieve onderhoudsmeter. Soms krijg je uit de kritische c.q. cynische commentaren wel eens
een beetje die indruk, maar dat is absoluut niet het geval. Er is een heel
onderzoek uitgevoerd waarbij allerlei onderhoudsplannen zijn geanalyseerd. Het gaat daarbij om honderd onderhoudsplanningen van
bestaande vve’s en duizend appartementencomplexen van corporaties
met 30 000 woningen daarin. Dat is dus een pittig aantal. Op grond van
die analyses zijn in de onderhoudsmeter een aantal aannames en berekeningen gemaakt. Daarbij is gezorgd voor een evenwichtige spreiding. Er is
gekeken naar bouwjaar, wel of geen lift, het woningtype, de grootte en de
staat van het onderhoud. Je kunt er dus vooralsnog van uitgaan dat het
een redelijk evenwichtig geheel is. De heer Depla refereerde aan een
misverstand. Wat voor uitgangspunt neem je: de herbouwwaarde of de
WOZ-waarde?
De voorzitter: Was dit nu de stemmingsbel?
De heer Depla (PvdA): Nee, die is veel langer.
Het gaat mij niet zozeer om de WOZ-waarde. Ik begrijp dat die niet werkt.
In dat geval zou voor een woning midden op de Dam veel meer in reserve
moeten worden gehouden dan voor eenzelfde woning in een gelijke staat
van onderhoud aan de andere kant van de stad. Er bestaan tegenwoordig
opstalverzekeringen die niet uitgaan van de WOZ-waarde, maar van de
herbouwwaarde.
Minister Vogelaar: Dat was vroeger ook al zo. Net als bij de opstalverzekering, gebruiken wij bij deze indicatieve onderhoudsmeter de herbouwwaarde.
Mevrouw Vietsch vroeg of de afschrijvingstermijn die is opgenomen in de
onderhoudsmeter nog eens kan worden bekeken. Ik zal dat meenemen.
Wij hebben afgesproken dat wij er een tijdje mee werken en dat er
opnieuw naar wordt gekeken als er signalen komen dat er nog tekortkomingen in zitten. Dit punt schrijven wij alvast op. Er wordt op grote schaal
gebruikgemaakt van de onderhoudsmeter. Ik meen dat er al 10 000 hits
zijn op de website. Dat schijnt vrij aanzienlijk te zijn. Er zijn nog weinig
klachten binnengekomen, behalve een enkele kritische noot van een briefschrijver die geloof ik ook bij de woordvoerders bekend is.
Mevrouw Vietsch vroeg ook of gemeenten actief hun eigen verantwoordelijkheid invullen voordat zij de stap zetten die ik ga creëren om naar de
rechter te stappen met dat machtigingsmodel en of ik dat niet wat verder
zou moeten stimuleren. Ik ben het ermee eens dat het begint met voorlichting. Daaraan probeer ik invulling te geven via bijvoorbeeld de VROMsite, de onderhoudsmeter en het verstrekken van budgetten aan de
belangenvereniging zodat zij een krantje kunnen uitgeven om informatie
te verschaffen over alle nieuwe ontwikkelingen. Gemeenten doen dat ook
heel actief. Hier in Den Haag is bijvoorbeeld een helpdesk ingericht voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

11

vve’s. Daar zitten mensen die heel actief informatie geven. De invulling
verschilt heel erg per gemeente, maar de aard van de problematiek
verschilt ook per gemeente. Den Haag en Rotterdam zijn heel actief. Daar
zijn ook de allergrootste problemen met vve’s van mensen met een kleine
portemonnee met alle risico’s van dien wat betreft het onderhoud.
Ook had mevrouw Vietsch een vraag over het instrument van loonbeslag.
De voorzitter: Ik moet u even onderbreken, want er is toch wat verwarring over de bellen. Wij hebben het even gecheckt, want ik zag allemaal
collega’s naar de zaal lopen. U moet gaan stemmen. Ik schors de vergadering voor ongeveer vijf minuten. Ik vraag u zo snel mogelijk terug te
komen.
Mijn excuses. Wij hadden niet helemaal juiste informatie doorgekregen.
Dat kan gebeuren. Het komt overal voor. De minister vervolgt haar
betoog. Ondertussen wachten wij met kloppend hart op de lange bel voor
de stemmingen.
Minister Vogelaar: Ik was net aangeland bij de vraag van mevrouw
Vietsch over het loonbeslag. Wij weten niet of dat in dit soort situaties
wordt gebruikt. Ik weet wel dat loonbeslag heel frequent wordt gebruikt in
vergelijkbare situaties. Wij komen daar uitgebreider over te spreken bij de
behandeling van het wetsvoorstel. Ik zal mij erover laten informeren.
Juridisch kan het in elk geval wel.
Mevrouw Vietsch (CDA): Ik vroeg of er praktijkvoorbeelden zijn. Als het
een keer is gebeurd, is het immers makkelijker omdat daarnaar kan
worden verwezen. Als de minister een voorbeeld kent, horen wij dat
graag.
Minister Vogelaar: Ik zeg graag toe dat ik daarnaar zal kijken, mevrouw
Vietsch. U vroeg of ik de Gedragscode verkoop (complexen) huurwoningen van de IVBN onder de aandacht van Aedes zou willen brengen.
Dat zal ik doen.
Mevrouw Van der Burg en mevrouw Vietsch vroegen naar maatregelen
voor particuliere verhuurders met een beperkt aantal woningen als zij
door mijn huurbeleid, dat inflatievolgend is, niet meer in het onderhoud
kunnen voorzien. Er is ook gevraagd hoe het zit met rendementen van
kleine verhuurders. Ik heb de cijfers opgezocht. Er kan absoluut niet
worden gezegd dat de rendementen van verhuurders heel erg slecht zijn,
zeker waar het gaat om de institutionele beleggers. Over de kleinere particuliere verhuurders hebben wij onvoldoende specifieke informatie. Het
voorstel is op zich sympathiek. Als mensen echter een belegging willen
doen voor hun pensioen, moeten zij afwegen hoe zij denken dat zij de
minste risico’s lopen. Zij hebben een aantal opties met de risico’s die
horen bij beleggen, sparen en dat soort zaken, als gevolg van de ontwikkelingen die zich in die markt kunnen voordoen. Kijk wat er nu gebeurt
met mensen die hun geld in effecten hebben belegd omdat zij dachten dat
zij daarmee hartstikke goed zaten. Ik denk dat je nu beter, zelfs met een
inflatievolgend huurbeleid, in deze sector kunt zitten dan op de effectenbeurs. Dat zijn de risico’s van het leven.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Dat is natuurlijk een vreemd antwoord,
minister. Als er sprake is van een markt van vraag en aanbod, ben ik het
helemaal met u eens dat mensen risico lopen. Dit heeft natuurlijk ook te
maken met overheidsingrijpen in een markt. De situatie die u beschrijft is
toch een andere.
Minister Vogelaar: Dat vind ik niet. Als een particulier besluit om te
beleggen in woningen en die vervolgens verhuurt, weet hij dat er huurregelgeving bestaat in Nederland. Ik ga ervan uit dat hij in zijn afwegingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

12

betrekt of hij het wenselijk vindt om zich op die markt te begeven of niet.
Dat hoort daar gewoon bij, eigen verantwoordelijkheid en een beetje
nadenken. Dat moet u toch ontzettend aanspreken.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Uiteraard spreekt ons dat ontzettend aan.
Ik heb u echter ook gevraagd of u dit rechtvaardig of eigenlijk vindt als er
sprake is van een rendement van nul of een negatief rendement. Een
burger mag toch immers ook verwachten dat de overheid redelijk is.
Minister Vogelaar: Het huurbeleid is inflatievolgend. In de meeste
gevallen is er sprake van rendement. Ik kan dat niet voor iedereen zeggen.
In een aantal situaties zullen die rendementen niet groot zijn, maar dat
heeft ook iets te maken het type woningen waarin de persoon in kwestie
heeft besloten te beleggen en de huur die daarbij redelijkerwijs kan
worden gevraagd. Dat is helder. Als iemand een huis koopt en daar zijn
geld in belegt, kan hij op basis van de puntentoedeling berekenen wat de
maximale huur is die hij kan vragen. Hij kan op de minimumvariant gaan
zitten. Het huurbeleid is inflatievolgend. Hij kan zelf, of met behulp van
een accountant, berekenen wat het rendement op die panden in de
komende jaren zal zijn. Hij kan dan de afweging maken of hij denkt dat hij
elders een beter rendement kan halen. Dat is voor mij heel simpel.
De heer Depla (PvdA): Als het om rendement gaat, moeten wij niet alleen
naar de huurontwikkeling kijken. Het rendement betreft zowel vermogensontwikkeling als de cashflow. Het gaat om de combinatie.
De voorzitter: Is dit een vraag of een opmerking?
De heer Depla (PvdA): Ik wil weten of de minister het met mij eens is dat
bij het rendement niet alleen naar de huren moet worden gekeken, maar
ook naar de vermogensontwikkeling.
Minister Vogelaar: Ik ben het helemaal met u eens, mijnheer Depla. De
heer Jansen refereerde daar ook al aan in een debat met mevrouw Van
der Burg. Het is een bijkomend effect. Ik heb het nu alleen nog maar over
het directe rendement, over wat een eigenaar er jaarlijks uit kan halen. U
spreekt over het indirecte rendement, namelijk de waardevermeerdering
en wat de eigenaar er dus uit kan halen als hij het geld nodig heeft voor
zijn pensioen. Kortom, de tranen kunnen achterwege blijven.
Mevrouw Vietsch (CDA): Voordat de tranen echt gewist worden, wil ik
onder de aandacht brengen dat niet alle woningen duurder worden. Dat is
meestal wel het geval, maar er is een aantal uitzonderingssituaties. Het is
slechts een klein percentage, 5, van de particuliere verhuurders dat kleine
woninkjes verhuurt. Ik wil de mailtjes van die mensen doorsturen. Daar
zitten echt zielige gevallen bij waarbij u uw zakdoek zou pakken, minister.
Wilt u eens naar dat soort gevallen kijken? U geeft immers zelf aan dat u
daar tot op heden geen informatie over hebt ontvangen.
Minister Vogelaar: Dat is niet waar. Ik krijg ook met zekere regelmaat
brieven en mailtjes over dit soort gevallen. Er zitten twee kanten aan. De
eerste is waar wij net over spraken, namelijk de vraag of wij iets moeten
doen voor de mensen die daarin beleggen voor een pensioentje. Mijn
antwoord op die vraag is helder. De tweede vraag is wat wij doen als die
mensen het onderhoud niet kunnen betalen doordat zij in de problemen
komen. Gemeenten zetten daarvoor een aantal instrumenten in die ik in
het kader van het ISV beschikbaar stel. Soms wordt er heel bewust voor
gekozen om bij een renovatie van een wijk of buurt ook een beetje
subsidie te geven aan particuliere eigenaren om ervoor te zorgen dat die
rotte kiezen niet blijven bestaan. In een aantal gevallen spelen corporaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

13

daar een rol in. Als zij in zo’n gebied bezig zijn met een renovatie, doen zij
een aanbod aan een particuliere verhuurder om mee te doen. Zo’n
verhuurder kan dan gebruik maken van zaken die collectief worden
gedaan en kan dus dat onderhoud veel goedkoper uitvoeren dan als hij
het individueel had moeten aanbesteden. Er is echt een aantal instrumenten op de markt om iets te doen aan de specifieke problematiek van
het achterstallig onderhoud en dat gebeurt dus ook.
De voorzitter: Dit is wel de stemmingsbel. Ik schors de vergadering tot
na de stemmingen en dan krijgt eerst de heer Jansen het woord om een
vraag te stellen.
De heer Jansen (SP): Wij waren gebleven bij discussie over heel kleine
huiseigenaren die het financieel niet zouden trekken. Dat komt voor. Dat
wordt ook bij de SP-fractie regelmatig aangekaart. Ik denk dat de problematiek vergelijkbaar is met die van de superkleine vve’tjes waar ook geen
sprake is van professioneel beheer, waardoor het ene gat dicht wordt
gestopt met het andere. Dat is een ander probleem dan mevrouw Van den
Burg aankaartte. Ik kan mij voorstellen dat de minister wel eens kijkt op dit
of een specifieke manier kan worden aangepakt. Dat moet wat mij betreft
niet gebeuren door er een hoop geld tegenaan te gooien.
Minister Vogelaar: Ik kan mij voorstellen dat ik eens met corporaties en
gemeenten spreek in gebieden waar dit speelt, te beginnen met Den Haag
en Rotterdam, om te bezien of corporaties bijvoorbeeld dat bezit niet over
zouden kunnen nemen als dit soort problematische situaties zich voordoet. In feite betreft het immers mensen die eigenlijk niet in staat zijn om
de panden goed te onderhouden, die daarvoor onvoldoende professionaliteit hebben. Dat gebeurt waarschijnlijk al in een aantal situaties, maar ik
wil er nog even specifiek naar kijken.
Mevrouw Van der Burg haalde een voorbeeld aan van een brief van Vastgoed Belang waarin staat dat sommige verhuurders niet kunnen investeren doordat de Huurcommissie een uitspraak heeft gedaan inzake huurverlaging.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik heb gevraagd hoe verhuurders met
heel lage rendementen moeten investeren in energiebesparing. Dat is ook
in het belang van de huurders, want die zien dat uiteindelijk op hun
energierekening. Ik geloof niet dat dit in den brede erkend wordt hier.
Minister Vogelaar: Dat is van dezelfde orde. Ik heb net gezegd dat er
programma’s zijn in het kader van het ISV en dat als een kleine eigenaar in
een omgeving zit waar een corporatie energiebesparende maatregelen
doorvoert, vaak een aanbod wordt gedaan om te participeren zodat hij de
investeringen voor een gunstige prijs kan doen. Zo’n investering leidt
overigens ook tot waardevermeerdering.
De voorzitter: Het is nu 15.55 uur. Wij moeten om 16.30 uur echt
stoppen. Ik ga nu strak de hand houden aan de orde. Ik stel voor dat de
minister haar betoog vervolgt en afrondt en dat de woordvoerders dan
nog de gelegenheid krijgen voor een korte tweede termijn, want anders
wordt het een chaos.
Minister Vogelaar: Mevrouw Van der Burg had ook nog een vraag over
het al dan niet strijdig zijn van de stappen die wij nu zetten met het
machtigingsmodel met het Europees Verdrag voor de Rechten van de
Mens. Zij refereerde daarbij aan een uitspraak over een Poolse situatie.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Dat heb ik niet gevraagd. In de Poolse
kwestie is de uitspraak gedaan dat het niet juist is als een verhuurder geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

14

rendement of een negatief rendement heeft. Het gaat dus niet om het
machtigingsmodel.
Minister Vogelaar: Het ging over het huurbeleid. Daar hebt u gelijk in.
Naar mijn idee is die Poolse situatie absoluut niet vergelijkbaar met de
Nederlandse. Daar moet er soms zelfs op worden toegelegd. Daar is
gewoon een onvergelijkbare situatie op de huurmarkt. Ik voorzie dat
probleem dus niet.
De heer Depla schetste de verschillende stappen die wij moeten zetten.
Daar ben ik het mee eens. Ik moet nog op twee van zijn vragen reageren.
De eerste betreft de tijdsplanning voor het wetsvoorstel. Dat komt in
november in de ministerraad en moet daarna dus nog naar de Raad van
State. Ik ga ervan uit dat het begin 2009 ingediend kan worden bij de
Kamer. Ik probeer het tempo er stevig in te houden.
De tweede vraag was of wij de modelverordening van de gemeente
Amsterdam over splitsing kunnen verspreiden. De herziening van de
Huisvestingswet is aanleiding om samen met de VNG het handboek voor
de woonruimteverdeling te herschrijven. Daarin zullen wij in elk geval een
kleine paragraaf over splitsing opnemen. Het is misschien zinvoller om
een expertmeeting te organiseren voor gemeenten waar de splitsingsproblematiek echt speelt. Dat geldt echt niet voor het hele land in een
sterke mate. In die expertmeeting kan dan die modelverordening van
Amsterdam worden ingebracht. Dat lijkt mij effectiever dan deze zomaar
in de blind te verspreiden. Daar moeten allemaal ook weer bomen voor
worden gekapt. Dat moeten wij niet willen.
Ik ben aan het einde van mijn inbreng.
De voorzitter: Ik dank de minister voor haar antwoord in eerste termijn.
Ik geef de woordvoerders de gelegenheid voor een korte tweede termijn.
Ik stel spreektijden voor van maximaal twee minuten.
Nadere gedachtewisseling
De heer Jansen (SP): Voorzitter. Gezien de beperkte tijd, beperk ik mij tot
drie punten die niet in de beantwoording in eerste termijn zijn meegenomen en een conclusie. Ik heb in eerste termijn gevraagd of corporaties
hun kennis kunnen inzetten om niet-functionerende vve’s beter te laten
functioneren. Is de minister bereid om afspraken te maken met corporaties op dat punt? Ik heb verwezen naar het SEV-onderzoek en de conclusie
die de SEV trekt in haar rapport Aanpak verloederd particulier bezit waarin
wordt gepleit voor bve’s, buurtverenigingen van eigenaren. Wat wil de
minister doen met dat advies? Ik heb er ook voor gepleit om te bezien of
het mogelijk is om de notariële procedure om vve’tjes op te schalen goedkoper en simpeler te maken. Ik denk niet dat wij vandaag uit de discussie
over het rapport Van huur- naar koopwoning van RIGO komen. Wij
moeten bezien hoe de direct betrokkenen in Rotterdam daarop reageren.
Vervolgens moet worden bezien of het nader moet worden geagendeerd
voor een volgende keer.
Mevrouw Vietsch (CDA): Voorzitter. Ik dank de minister voor de
antwoorden. Zij heeft toegezegd dat zij in tweede termijn zou reageren op
mijn opmerking dat bij de verkoop van een woning met een vereniging
van eigenaren het bedrag in het onderhoudsfonds bij de koopsom wordt
opgeteld. Daarmee is de koopsom hoger. Dat geld wordt betrokken bij de
waarde, dus ook bij de WOZ. Het maakt ook deel uit van de verkoopwaarde, dus bij verkoop moet er belasting over worden betaald. Hoe
verhoudt zich dat met het feit dat dit bedrag ook als eigen vermogen
wordt beschouwd? Is dat niet dubbelop?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

15

Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Ik dank de minister voor haar
antwoorden. Wij zullen het niet eens worden over wat eigen risico en
overheidsingrijpen betekenen in dezen en of dat mensen kan worden
verweten. De minister heeft gezegd dat de Poolse situatie volledig anders
is dan de Nederlandse. Ik zou graag een brief ontvangen van de minister
waarin dat wordt uitgelegd. Kan de minister dat toezeggen? Ik heb
begrepen van de minister dat als mensen niet kunnen voorzien in hun
onderhoud, gemeenten geen dwangsommen opleggen om hen tot
verkoop te dwingen, maar dat zij worden geholpen in het kader van het
ISV-beleid of met een aanbod inzake onderhoud van een corporatie. Kan
zij dat bevestigen?
De voorzitter: U vraagt een brief over de Poolse kwestie. Op welke
termijn wilt u die ontvangen? Dat is voor de minister misschien handig
om te weten.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Dank u voor deze suggestie. De minister
was hier zo definitief over, dus het lijkt mij dat dit makkelijk binnen twee
weken kan.
De heer Depla (PvdA): Voorzitter. Men is inmiddels breed doordrongen
van het belang van het particulier onderhoud. Drie jaar geleden hadden
wij ons eerste actieplan om de vve’s te verbeteren. Toen werd er nog
veelal glazig gekeken en gevraagd waar de politiek zich nu weer mee ging
bemoeien. Drie jaar later zijn wij concreet aan het werk om er stukje bij
beetje voor te zorgen dat de vereniging van eigenaren als organisatievorm een steuntje in de rug krijgt en om te voorkomen dat mensen in
buurten in de problemen komen doordat het onderhoud van particulier
bezit achteruitgaat. Wij hoeven nu niet meer achteraf te repareren als het
leed is geleden, maar kunnen vooraf de kwaliteit van de vve’s versterken.
Wij hebben daartoe allerlei maatregelen genomen, van voorlichting tot
het ultieme ondersteunen, zoals in Rotterdam, en de mogelijkheid tot
ingrijpen via wetgeving. Ik ben minder dan de SP-fractie voor schaalvergroting. Ik ben er eerder voor om clubs aan te laten sluiten bij een koepelbeheerder. In dat geval kunnen mensen, als zij dat willen, nog steeds met
zijn vieren zaken regelen voor hun huis, in plaats van onderdeel van een
groter geheel worden. Het mag uiteraard wel.
De heer Jansen (SP): Die variant vind ik ook prima hoor. Dat is wat mij
betreft een alternatief.
De heer Depla (PvdA): Dat is mooi, dan zijn wij het eens. De kans dat het
wat wordt, wordt daarmee alleen maar groter. Mijn vraag over de
splitsingsvergunning op naam is nog niet beantwoord. Als degene die de
vergunning aanvraagt ook zelf het pand moet splitsen en eventueel
verkopen, wordt speculatie tegengegaan. Nu wordt een vergunning
gegeven voor splitsing van panden. Die worden geld waard. Het pand
wordt vervolgens met de vergunning verkocht aan een speculant, die de
huurders onder druk zet om te vertrekken zodat hij de waarde van zijn
vergunning kan cashen. Dat zou kunnen worden voorkomen door ervoor
te zorgen dat die vergunning niet verhandelbaar is, zodat de aanvrager
moet splitsen en bij verkoop de nieuwe eigenaar een nieuwe vergunning
moet aanvragen.
De discussie gaat over het huurbeleid. Ik gun natuurlijk, net als mevrouw
Van der Burg, niet alleen huurders, maar ook verhuurders een goede
boterham. Dat laatste doet mevrouw Van der Burg, het eerste wat minder.
Er moet wel onderkend worden dat waardeontwikkeling zowel de waardeontwikkeling van het pand als de huur omvat. Stel dat ik mijn pensioen
heb ondergebracht in een klein vermogen. Het kan zo zijn dat ik, als ik het
geld nodig heb, een deel van het vermogen vrij moet maken voor mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

16

pensioen. Dat is natuurlijk niet fijn, zeker niet als het huis al generaties in
het bezit is van de familie. Dat probleem bestaat. Als wij dat echter
moeten oplossen door alle woningbezitters en verhuurders van een of
meer huizen te vertellen dat zij nooit hoeven te verkopen omdat zij alles
kunnen betalen uit het primaire rendement, maken wij de verkeerde
keuze. Ik begrijp de pijn van mensen, maar er moet ook worden gekeken
naar de totale vermogensontwikkeling.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik begrijp dat de heer Depla de hoeder
van de huurders is. Hij laat het niet na om voortdurend te vertellen dat de
VVD dat niet is. Dat vind ik allemaal prima.
De voorzitter: Hebt u een vraag, mevrouw Van der Burg?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik wil van de heer Depla weten hoe het nu
ook alweer zat met de sociale zekerheid, waar ook nooit wat over gezegd
mocht worden tot het stelsel bijna omviel.
De voorzitter: Daar hebben wij het nu niet over. Je kunt alles met elkaar
vergelijken. Het wordt straks een boterham met tevredenheid, als wij niet
oppassen. Ik geef de heer Depla heel kort de gelegenheid om hierop in te
gaan, maar ik wil geen debat over sociale zaken.
De heer Depla (PvdA): Ik snap het niet. Er wordt gesuggereerd dat wij iets
onbespreekbaar willen laten, terwijl het wel degelijk besproken is. Ook als
iemand één huis heeft, kan het gebeuren dat de huurinkomsten te laag
zijn om het pand in goede staat te houden. Wij kunnen zeggen dat wij
voor die mensen een uitzondering willen maken en dat alle huurders over
de hele breedte mee moeten betalen. Er zijn wel degelijk problemen voor
die individuen. De consequentie is dan dat zij hun vermogen vrij moeten
maken.
Er is nog één vraag van mij niet beantwoord, namelijk die met betrekking
tot de verplichte inschrijving van vve’s bij de Kamer van Koophandel. Hoe
staat het daar nu mee?
Minister Vogelaar: Voorzitter. Ik ga de woordvoerders even langs. De heer
Jansen vroeg of de corporaties een rol kunnen spelen bij niet-functionerende vve’s. Ik meen dat ik al heb gereageerd op die vraag. Ik wil dat van
harte stimuleren. Ik vind het prima als zij het onderhoud voor hun rekening nemen. Dat zijn allemaal heel goede opties.
Ik heb ook gereageerd op de vraag over de buurtverenigingen van eigenaren. Ik heb gezegd dat ik zo’n vereniging een nuttig instrument vind,
maar dat die echt anders is dan een vve omdat het eigendom er niet in zit.
Ik begrijp dus niet helemaal waar ik u niet in tegemoet ben gekomen,
mijnheer Jansen.
De heer Jansen (SP): U bent ingegaan op de suggestie om voor de laagbouw iets te doen. De SEV pleit ervoor de oprichting mogelijk te maken
van buurtverenigingen van eigenaren waarin allerlei losse woningen
geclusterd zouden kunnen worden, vanuit het idee dat de eigenaren
daarmee samen goedkoper en efficiënter kunnen inkopen.
Minister Vogelaar: Naar mijn idee is dat hetzelfde. Wat is het verschil?
De heer Jansen (SP): Het verschil is dat een buurtvereniging van eigenaren een soort vangnetvereniging van eigenaren is waarin allerlei min of
meer losse eigenaren zich kunnen verenigen.
Minister Vogelaar: Het is dus wel een vereniging van eigenaren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

17

De heer Jansen (SP): Ja.
Minister Vogelaar: Ik wil daar best naar kijken. Ik ben heel open op zoek
naar constructies waarmee wij kunnen voorkomen dat individuele huiseigenaren niet in staat zijn om hun woning te onderhouden. Als dit er een
is, bekijk ik die graag.
De voorzitter: Op welke termijn gaat u de Kamer daarover informeren?
Minister Vogelaar: Ik heb nog een aantal andere toezeggingen gedaan,
dus ik stel voor dat ik daar in één brief op reageer.
De voorzitter: Ik vind het altijd prettig om toch een termijn af te spreken.
Minister Vogelaar: Is een halfjaar goed? Ik moet daar even met de SEV
naar kijken.
De voorzitter: Dan spreken wij voor dit punt een termijn van een halfjaar
af, maar voor de andere punten een kortere termijn.
Minister Vogelaar: Mevrouw Vietsch herinnerde mij er in haar tweede
termijn aan dat ik had toegezegd dat ik in tweede termijn zou reageren op
haar benadering van het effect van het onderhoudsfonds op de verkoopprijs en de vermogenspositie. Ik moet op dit moment het antwoord
daarop schuldig blijven. Dat moet op het lijstje van toezeggingen worden
gezet, want het is niet zo snel boven water te krijgen. Het spijt mij, maar
het is niet anders.
Ik zal de Kamer voor de behandeling van de begroting een brief sturen
over de Poolse zaak die bij het Europees Hof heeft gediend.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Dat is pas in december. Volgens mij kan
dat wel eerder.
Minister Vogelaar: Wij gaan het binnen een maand uitzoeken.
De voorzitter: Wij spreken af dat de Kamer daar voor 1 november over
wordt geïnformeerd.
Minister Vogelaar: Mevrouw Van der Burg vroeg ook of zij mocht concluderen dat een gemeente nooit gebruik zal maken van een dwangsom.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik doelde daarbij op niet kunnen, niet op
malafide praktijken.
Minister Vogelaar: Ik ga dat niet toezeggen, want ik kan dat echt niet
overzien. Een gemeente kan niet zomaar een dwangsom opleggen. Daarvoor moet een aantal stappen zijn gezet. Een eigenaar zal natuurlijk
roepen dat hij het niet kan. Als de gemeente van opvatting is dat dit niet
juist is, moet zij een dergelijk instrumentarium hebben. Ik ga hier niet
toezeggen dat in bepaalde situaties geen loonbeslag zal plaatsvinden. Het
is aan de rechter om te beoordelen of dit een juiste maatregel van de
gemeente is geweest of niet.
De heer Depla heeft prachtig beschreven hoe de smalle marges van de
politiek voor de mensen heel concrete effecten kunnen hebben. Hij
schetste zijn driejarige strijd voor aandacht voor de vve’s. Dat is een mooi
voorbeeld.
De heer Depla (PvdA): Ik heb dat gedaan omdat ik soms collega’s van de
minister tegenkom die niet in de maakbaarheid geloven. Ik zeg dan: dan
kunt u beter naar huis gaan, want wat doet u nog op uw ministerie als u

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

18

niet gelooft dat u het verschil kunt maken. U doet dat gelukkig wel,
minister.
De heer Jansen (SP): De SP-fractie complimenteert de heer Depla met zijn
vasthoudendheid op dit punt. Daar hebben wij hem van harte in gesteund.
De voorzitter: Ik stel vast dat er vandaag een liefdevolle relatie bestaat
tussen de fracties van de PvdA en die van de SP, want dat is ook wel eens
anders. Ik stel dat op zich met genoegen vast.
Minister Vogelaar: De heer Depla vroeg naar de inschrijving van vve’s bij
de Kamer van Koophandel. Er bestaat voor nieuwe vve’s een verplichting
vanaf 1 juli. Voor de bestaande is er een overgangsperiode gecreëerd tot
1 januari 2010. Dat loopt dus nog even.
De heer Depla (PvdA): Ik vroeg nog of het mogelijk was om een
splitsingsvergunning op naam te zetten.
Minister Vogelaar: Dat kan niet.
De heer Depla (PvdA): Waarom niet?
Minister Vogelaar: Een splitsingsvergunning is gekoppeld aan de woning
en niet aan de eigenaar van de woning.
De heer Depla (PvdA): Is het dan het overwegen waard om – ik weet niet
of ik dan het hele stelsel onderuit schopt – te bezien of dat niet anders
kan? Wij zien immers wat er in de praktijk gebeurt met die splitsingsvergunningen.
Minister Vogelaar: Ik haal mijn collega van Justitie voor ogen en zie
gewoon dat hij tegen mij zegt dat het niet kan. Ik wil het wel even
checken, maar ik durf er mijn hand niet voor in het vuur te steken.
De heer Depla (PvdA): Kan dan ook worden uitgelegd waarom het niet
kan?
De voorzitter: De minister heeft toegezegd dat zij gaat checken bij de
minister van Justitie of dat kan of niet. Dat is waarschijnlijk niet het geval.
De Kamer zal in elk geval een korte toelichting krijgen over de reden dat
het niet mogelijk is, of misschien juist wel. Wij spreken af dat de Kamer
daar binnen twee weken bericht over krijgt.
Minister Vogelaar: Ik ben de heer Jansen nog een antwoord schuldig op
zijn vraag over de notarissen. De notarissen en ook de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie zijn heel actief met het geven van voorlichting
over de ontwikkeling van bijvoorbeeld het onderhoudsfonds. Over die rol
hebben wij ook contact met de KNB.
De heer Jansen (SP): De vraag was net name of er een financiële
constructie kan worden bedacht waardoor het goedkoper wordt om
versnipperde kleine vve’s te laten fuseren of een samenwerkingsrelatie te
laten aangaan. Dat tikt namelijk behoorlijk hard aan bij die kleine vve’s.
Minister Vogelaar: Bedoelt u dat de notariskosten moeten worden
verlaagd? Ik denk dat het heel erg lastig is om zo’n collectief arrangement
te realiseren. Ik wil daar wel naar kijken, maar ik denk inderdaad dat, zoals
ik mevrouw Van der Burg hoor zeggen, wij dan heel snel aanlopen tegen
zaken als marktwerking en overheidssteun. Het denken moet niet stil-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

19

staan, dus ik wil daar wel eens naar informeren. Ik geef u echter weinig
kans, mijnheer Jansen.
De voorzitter: Ik dank de minister voor haar antwoord.
Toezeggingen
–

–

–

–

–

–

–

–

De minister zegt toe in overleg te gaan met de staatssecretaris van
Financiën om te bezien wat de fiscale mogelijkheden zijn met betrekking tot de onderhoudsreservering van vve’s om zo het activeren van
vve’s aantrekkelijker te maken en de Kamer hierover te informeren. Zij
betrekt daarbij het effect van een onderhoudsfonds op de vermogenspositie van eigenaren.
De minister zegt toe bij de evaluatie van de onderhoudsmeter
aandacht te besteden aan de vraag of de afschrijvingstermijnen er al
dan niet in moet en de Kamer hierover te informeren in de eerste helft
van 2009.
De minister zegt toe voorbeelden van (loon)beslag bij inning van
bijdragen van appartementseigenaren te onderzoeken en de Kamer
hierover te informeren.
De minister zegt toe de Kamer voor november 2008 te informeren over
de Poolse situatie (casus geen/negatief rendement in relatie tot het
EVRM) in vergelijking met de Nederlandse situatie.
De minister zegt toe te kijken naar het plan van de SEV om te komen
tot de oprichting van bve’s en de Kamer hierover binnen een half jaar
te informeren.
De minister zegt toe in overleg met de minister van Justitie na te gaan
of het mogelijk is splitsingsaktes op naam op te stellen en de Kamer
hierover binnen veertien dagen te informeren.
De minister zegt toe om te bezien of notariële procedures om vve’s
samen te voeren c.q. aan te laten sluiten bij een koepelorganisatie
financieel aantrekkelijker kunnen worden gemaakt.
De minister voor WWI zegt toe met Aedes de mogelijkheden te
bespreken om te komen tot een met de IVBN vergelijkbare gedragscode verkoop huurwoningen en de Kamer hierover te informeren.

De voorzitter van de algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie,
Van Gent
De adjunct-griffier van de algemene commissie voor Wonen, Wijken en
Integratie,
Lemaier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 5

20