Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1128

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 januari 2011
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij drie fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
– Fiche 1: Mededeling Donaustrategie;
– Fiche 2: Mededeling Maritieme Ruimtelijke Ordening (Kamerstuk
22 112, nr. 1129);
– Fiche 3: Mededeling Elektronisch factureren (Kamerstuk 22 112,
nr. 1130).
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1128
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1128

1

Fiche: Mededeling Donaustrategie
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement,
de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van
de Regio’s: Strategie van de Europese Unie voor de Donauregio en
bijbehorend actieplan
Datum Commissiedocument: 8 december 2010
Nr. Commissiedocument: COM(2010) 715 final (Commissiemededeling)
SEC(2010) 1489 final (Actieplan)
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=en&DosId=199962
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
http://www.europarl.europa.eu/registre/docs_autres_institutions/
commission_europeenne/sec/2010/1490/COM_SEC(2010)1490_EN.pdf
Behandelingstraject Raad: De Donaustrategie is een van de prioriteiten
van het Hongaarse Voorzitterschap. Hongarije streeft naar aanname van
de strategie op de Europese Raad van juni 2011.
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Buitenlandse Zaken
2. Essentie voorstel
De Donaustrategie is een macroregionale strategie, naar analogie van de
Oostzeestrategie (Baltische Zeestrategie), die in oktober 2009 werd
aangenomen en zich richt op een integrale aanpak van grensoverschrijdende problemen die zich voordoen in landen rond de Oostzee. De
Donaustrategie richt zich op alle Donaustaten, zowel EU-lidstaten als
niet-lidstaten, en moet ertoe bijdragen dat bestaande EU- en nationale
instrumenten gecoördineerd ingezet worden om een maximaal effect te
bereiken in het bestrijden van de internationale economische crisis en het
duurzaam ontwikkelen van de Donauregio. De regio omvat veel landen
die kampen met grensoverschrijdende problemen waarvan de consequenties – door de geografische ligging binnen Centraal- en Oost-Europa
– binnen de Donauregio ver reiken.
De uitdagingen waarop de Donaustrategie gericht is, hebben allemaal met
elkaar te maken. Zo zijn problemen rond waterkwaliteit en -kwantiteit,
waterkracht, ecologie van de Donau en zijrivieren, vaarwegen en wegen,
pijpleidingen en de geografische versnippering tussen lidstaten en
niet-lidstaten van de EU met elkaar verbonden, wat een EU-aanpak
rechtvaardigt boven verder gaan op de weg van nationale en bilaterale
oplossingen. Het actieplan dat bij de mededeling is opgesteld, is in
algemene termen opgesteld en noemt een reeks van mogelijke activiteiten, verdeeld over vier pijlers:
– verbeteren van de verbindingen in de regio, bijv. door het verbeteren
van (water-/spoor-)wegen en energie-infrastructuur
– bescherming van het milieu en water in de regio (waterkwaliteit,
overstromingsgevaar, biodiversiteit)
– het bevorderen van sociaal-economische ontwikkeling in de Donaulanden, door meer aandacht voor het potentieel van toerisme en cultuur,
het bevorderen van een basisinfrastructuur en betere grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie,
educatie, werkgelegenheid en gemarginaliseerde groepen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1128

2

–

institutioneel versterken van de regio, waaronder samenwerken in de
bestrijding van criminaliteit.

3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
Uit deze mededeling vloeit geen concrete wet- en regelgeving voort. Wel
kondigt de Commissie in het actieplan een aantal maatregelen aan ter
verwezenlijking van de hiervoor genoemde doelen. De mededeling
voorziet uitdrukkelijk niet in het creëren van nieuwe EU-fondsen,
EU-regelgeving of EU-structuren. Het gaat hier om het bundelen en meer
gecoördineerd inzetten van bestaande EU- èn nationale fondsen.
Bevoegdheidsvaststelling, proportionaliteit en subsidiariteit
Voor zover tot een voorlopige beoordeling over subsidiariteit kan worden
overgegaan, is het algemene oordeel positief. De strategie ziet op beleidsterreinen waarvoor de EU bevoegdheden heeft, zoals milieu, transport en
de interne markt. De problemen die de Donaustrategie adresseert, zoals
ontoereikende infrastructuur en waterbeheer zijn transnationaal en
oplossing van die problemen vereist een bredere aanpak dan de gangbare
nationale en bilaterale aanpak. De acties dragen bij aan de optimalisering
van de voordelen van het EU-lidmaatschap voor de betreffende lidstaten.
Bovendien kan een EU-aanpak voordelen hebben omdat de grensoverschrijdende aspecten van deze thema’s beheerst worden door EU-regelgeving. De strategie voorziet in een coördinerende rol van de EU, en
uitdrukkelijk niet in het creëren van nieuwe EU-fondsen. Het oordeel over
proportionaliteit is derhalve ook positief.
Financiële gevolgen
Er zijn geen financiële consequenties voor de EU-begroting voorzien. De
activiteiten dienen binnen bestaande EU budgettaire kaders te worden
gefinancierd. Eventuele nationale financiële gevolgen dienen te worden
ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departement(en) conform de gangbare regels budgetdiscipline.
4. Nederlandse positie over de mededeling
De mededeling van de Commissie richt zich voornamelijk op landen die
deel uitmaken van de Donauregio. Met de ontwikkeling van de Donauregio zijn echter wel Nederlandse belangen gemoeid: indirect omdat de
hele EU ervan profiteert als een economisch (en anderszins) minder
succesvolle regio zich verder ontwikkelt en direct omdat Nederland (het
Nederlandse bedrijfsleven) belangen heeft in de transport- en watersector
in het Donaugebied en baat heeft bij stabiliteit, een goed milieu en
aantrekkelijke partners op het gebied van bijvoorbeeld handel, onderzoek
en ontwikkeling in die regio.
Nederland juicht het verbeteren van het onderzoeks- en kennispotentieel
in de Donauregio toe, zodat er een betere basis ontstaat voor de lidstaten
in die regio om succesvol deel te nemen aan de Europese Onderzoeksruimte (ERA). Dit uit zich direct in een hogere deelname van ZuidoostEuropese onderzoekers aan gezamenlijke Europese onderzoeksprogramma’s, waarvan het Kaderprogramma voor Onderzoek en Technologische
Ontwikkeling de belangrijkste is. Nederland staat sympathiek tegenover
de ambitie van de landen in de Donauregio om een betere basisinfrastructuur en betere grensoverschrijdende samenwerking op het terrein
van onderzoek en innovatie te ontwikkelen zodat zij beter betrokken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1128

3

kunnen worden bij het Europese onderzoek. Nederland is in het algemeen
voorstander van het handhaven van het criterium «excellentie» bij het
toekennen van onderzoeksgelden uit het Kaderprogramma en wil hierbij
dus niet in eerste instantie al rekening houden met de geografische
spreiding bij het honoreren van onderzoeksvoorstellen. Dit betekent dat
vooral de in de strategie genoemde versterkte grensoverschrijdende
samenwerking in en met de regio en het slim inzetten door de Donaulanden van de aan hen toebedeelde structuurfondsen samen met andere
EU-fondsen en nationale gelden het onderzoek- en innovatiepotentieel
moeten opkrikken. Hierdoor zullen onderzoekers uit deze landen een
interessanter partner worden voor andere lidstaten in Europese onderzoeksprojecten en kunnen onderzoekers uit deze landen, ook op individuele basis, beter deelnemen aan het Kaderprogramma en de competitie
met de rest van Europa succesvol aangaan.
Een aantal lidstaten heeft aangetoond problemen te hebben met de
absorptie van EU-fondsen. De Donaustrategie kan leiden tot een beter
gebruik van de bestaande fondsen. Het actieplan roept op tot een breder
gebruik van EU-fondsen voor grensoverschrijdende projecten. Dat soort
projecten kan als bijkomend voordeel hebben dat kennis en ervaring over
het aanwenden van Europese gelden overgedragen kunnen worden van
één lidstaat naar (een) andere.
Nederland wordt niet rechtstreeks aangesproken in deze mededeling.
Toch kan het voor Nederland voordelen hebben om zich actief op te
stellen in het behandelingstraject van de strategie, gezien de kansen die
de uitvoering van de Donaustrategie kan opleveren voor het Nederlandse
bedrijfsleven en Nederlandse kennisinstituten en gezien het standpunt
van Nederland ten aanzien van het aanwenden van EU-onderzoeksgelden. Naar verwachting zal het focussen van de inzet van Europese en
nationale fondsen voor de ontwikkeling van de regio resulteren in
projecten in sectoren waarin Nederland traditioneel een goede naam
heeft. Zo biedt consensus over het bevorderen van de bevaarbaarheid van
de rivier en het ontwikkelen van multimodaliteit kansen voor de Nederlandse transport- en binnenvaartsector, en verbetering van de vaarwegen
en in kwalitatief en kwantitatief waterbeheer kan resulteren in concrete
opdrachten voor bedrijven en kennisinstellingen in de Nederlandse
watersector. Nederland zou er daarom op moeten aansturen dat er breed
draagvlak is voor de Strategie, en dat Donaulidstaten zich actief inzetten
voor het Actieplan van de Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1128

4