Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 426

Aanpassing van de wetgeving aan en invoering
van de Wet vereenvoudiging en flexibilisering
bv-recht (Invoeringswet vereenvoudiging en
flexibilisering bv-recht)

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 30 maart 2011
I. Algemeen
I.1. Inleiding

1
Voorstel van wet tot wijziging van Boek 2
van het Burgerlijk Wetboek in verband met de
aanpassing van de regeling voor besloten
vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid (Wet vereenvoudiging en flexibilisering
bv-recht), Kamerstukken I 2009/10, 31 058,
nr. A.

kst-32426-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Met belangstelling heb ik kennisgenomen van de vragen en opmerkingen
van de fracties die in het verslag aan het woord zijn. Ik ben verheugd dat
de leden van de VVD- en CDA-fractie mijn mening delen dat het wetsvoorstel samen met het in de Eerste Kamer aanhangige wetsvoorstel
vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht (hierna: wetsvoorstel
bv-recht)1, waarvan het wetsvoorstel de invoering beoogt te faciliteren,
bijdraagt aan de modernisering van het vennootschapsrecht en de
lastenverlichting van ondernemers. Beide wetsvoorstellen verdienen een
voortvarende behandeling, zodat ondernemers – en daarmee de Nederlandse economie – zo snel mogelijk zullen kunnen profiteren van de
daarin getroffen maatregelen. Dankzij deze wetsvoorstellen zal de
oprichting van bv’s worden vereenvoudigd en zal de inrichting van bv’s
beter op maat gesneden kunnen worden naar de wensen van de
ondernemer en naar de aard van de onderneming, waarbij ook de
belangen van crediteuren worden gewaarborgd. Dit zal de bedrijvigheid in
Nederland stimuleren en de concurrentiepositie van Nederland verstevigen.
Zowel de VVD- als de CDA-fractie hebben gevraagd te reageren op de
brief van 20 september 2010 van VNO-NCW/MKB Nederland aan uw
commissie en op de brief van 17 september 2010 van de Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs (Commissie Wetsvoorstellen). In deze nota
zal ik hieronder eerst ingaan op de vragen die door de leden van de
verschillende fracties zijn gesteld, in de volgorde waarin ze zijn gesteld.
Daarna zal ik reageren op de overblijvende vragen en opmerkingen uit
beide brieven.
Verwijzingen naar wetsartikelen betreffen, tenzij anders blijkt, steeds
bestaande of voorgestelde artikelen van het Burgerlijk Wetboek, meer in
het bijzonder van Boek 2, tenzij een ander boek van het Burgerlijk
Wetboek is aangegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

1

De leden van de PvdA-fractie lezen dat de beperking van de verkrijging
van eigen aandelen door de bv tot maximaal de helft van het kapitaal
wordt afgeschaft. Zij vragen of hiermee wordt afgeweken van de regeling
betreffende de verkrijging van eigen aandelen bij de nv en zo ja, op welke
onderdelen en waarom.
De regeling zoals die in het wetsvoorstel bv-recht wordt voorgesteld voor
de verkrijging van eigen aandelen is gelijk aan die voor niet-beursgenoteerde nv’s. Sinds juni 2008 is de verkrijging van eigen aandelen door een
dergelijke nv niet langer beperkt tot een bepaald percentage (voorheen
10%) van het geplaatste kapitaal (Stb. 2008, 195, wijziging van artikelen 64
en 98) en hetzelfde wordt nu voorgesteld voor het bv-recht. Voor beide
rechtspersonen geldt nog wel als ondergrens dat na de verkrijging ten
minste één aandeel door een ander dan de vennootschap of een
dochtermaatschappij wordt gehouden (artikel 64 lid 1 en artikel 175 lid 1
(nieuw)). Voor beurs-nv’s geldt nog wel een ondergrens van 50% van het
geplaatste kapitaal (artikel 98 lid 2). Voor crediteuren geldt bij de nv en de
bv de waarborg dat inkoop van eigen aandelen alleen mag plaatsvinden
voor zover het eigen vermogen van de vennootschap, verminderd met de
verkrijgingsprijs, niet kleiner is dan de reserves die krachtens de wet of de
statuten moeten worden aangehouden (artikelen 98 lid 2 en 207 lid 2). Een
verschil betreft de uitkeringstest die in het nieuwe bv-recht ook als
waarborg is toegevoegd (artikel 207 lid 2) en die in de wettelijke regeling
van het nv-recht ontbreekt, maar die op basis van de jurisprudentie ook
voor de nv geldt (zie HR 8 november 1991, NJ 1992, 174 (Nimox) en HR
6 februari 2004, JOR 2004, 67 (Reinders Didam)).
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering stelt dat het wetsvoorstel bv-recht een rol speelt in de bestrijding van de huidige economische
crisis. Zij vragen wat de regering hiermee precies bedoelt.
De flexibilisering en vereenvoudiging van het bv-recht kan de economische bedrijvigheid in Nederland stimuleren en de internationale
concurrentiepositie van Nederland als vestigingsland verbeteren. Door de
beperking van de administratieve lasten, het afschaffen van het
maatschappelijk kapitaal, de summiere eisen die nog aan de statuten
worden gesteld en de ruime mogelijkheden om de bv naar de aard van de
onderneming en de wensen van de ondernemer in te richten, wordt de
oprichting van een bv vereenvoudigd, goedkoper en daardoor beter
bereikbaar voor ondernemers en wordt Nederland aantrekkelijker als
vestigingsland voor internationale ondernemingen. Dit draagt o.a. bij aan
de werkgelegenheid en de belastinginkomsten.
I.2. Buitenstatutaire afspraken en andere wijzen van kostenbesparing
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de regering afziet van een
wettelijke bepaling waarin het mogelijk wordt gemaakt om bepaalde
interne afspraken ook buiten de statuten vast te leggen, bijvoorbeeld in
reglementen van orde of huishoudelijke reglementen, omdat een
wettelijke regeling afbreuk zou doen aan de flexibiliteit die het reglement
nu biedt als het gaat om de eisen die gesteld worden aan totstandkoming
of wijziging van reglementen. Deze leden vragen of de regering hiermee
ook bedoelt te zeggen dat met het codificeren van reglementen, de
beoogde flexibiliteit in het bv-recht of vermindering van administratieve
lasten juist niet wordt bereikt? Zo ja, kan hier nader op worden ingegaan?
Op dit moment vervullen reglementen een nuttige rol voor het informeel
vastleggen van interne afspraken zonder statutaire basis, welke afspraken
niet voor derden kenbaar hoeven te zijn. Er is geen notariële akte voor
vereist, zodat aan het vastleggen of wijzigen ervan geen notariskosten
verbonden zijn. Er zijn geen vormvoorschriften aan verbonden. Ik zie geen
reden voor het vastleggen van deze reglementen in de wet. Dit zou tot
onnodige formalisering leiden: er zouden eisen aan totstandkoming,
wijziging en inhoud gesteld moeten worden, mogelijk met notariële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

2

tussenkomst. Dit zou inderdaad afbreuk doen aan de flexibiliteit die de
reglementen nu bieden en die ook de statuten in het nieuwe bv-recht
zullen bieden en het zou administratieve lasten toevoegen waar deze nu
niet nodig zijn.
De leden van de CDA-fractie merken op dat door de regering wordt
gesteld dat uit een onderzoek van Bureau Berenschot blijkt dat de kosten
van het laten opstellen van een oprichtingsakte onder het huidige recht
bijna 50 miljoen euro per jaar bedragen. Deze leden lezen met genoegen
dat door middel van het wetsvoorstel aanzienlijke besparingen worden
doorgevoerd en zij vragen de regering dit nader te onderbouwen en toe te
lichten.
Besparingen op de oprichtingsakte kunnen worden gerealiseerd wanneer
de oprichters van de bv volstaan met summiere statuten. Het nieuwe
bv-recht heeft onder andere tot gevolg dat het veelal hoofdregels bevat,
waarvan bij (of krachtens) de statuten kan worden afgeweken. Maar wie
het wettelijke systeem afdoende vindt, kan volstaan met statuten die niet
meer hoeven te bevatten dan naam, zetel, het doel, het aandelenkapitaal
en een regeling voor belet of ontstentenis van bestuurders (en, indien
aanwezig, commissarissen). De wet functioneert hier eigenlijk als
goedkoop modelstatuut en zal voor de meeste ondernemers – die geen
bijzondere afspraken over stemrecht e.d. willen – ook volstaan. De kosten
van dergelijke statuten zijn beperkt.
Verdere verlichting van de administratieve lasten en de daarbij behorende
kosten worden bijvoorbeeld gerealiseerd door het vervallen van de
verplichte bankverklaring bij storting op aandelen (artikel 203a) en van de
verplichte accountantsverklaring bij inbreng in natura (artikelen 204a en
204b). En ook de afschaffing van het verplichte minimumkapitaal levert
een directe lastenvermindering op. Overigens zij hier herhaald dat bij het
wetsvoorstel bv-recht en bij het onderhavige wetsvoorstel slechts een
beperkt aantal versoepelingen betrekking heeft op door de overheid
voorgeschreven informatieverplichtingen (zie memorie van toelichting,
p. 13, Kamerstukken II 2009/10, 32 426, nr. 3 en ook Kamerstukken II
2006/07, 31 058, nr. 3, p. 9). Daardoor leidt de herziening van het bv-recht
niet zozeer tot kwantitatieve vermindering van de administratieve lasten
als wel tot minder regeldruk door versoepeling van de regels in de vorm
van lagere nalevingskosten.
I.3. Fusie, splitsing en omzetting
De leden van de VVD-fractie merken op dat in de verschillende wetsbepalingen waarin het verval van aandelen in het kader van een omzetting,
fusie of splitsing wordt ingevoerd, geen eenduidige systematiek wordt
gehanteerd. Zo wordt in artikel 330a lid 1 BW en in artikel 334ee lid 1
voorgesteld dat het bedrag van de schadeloosstelling in het fusievoorstel
respectievelijk het splitsingsvoorstel wordt opgenomen. In de artikelen
181 en art. 183 BW wordt dit niet voorgeschreven en in artikel 333h lid 2
BW (grensoverschrijdende fusie) is de hierboven bedoelde systematiek
van schadeloosstelling niet ingevoerd.
De procedure voor omzetting is een andere dan die van fusie of splitsing.
Het besluit tot omzetting is welbeschouwd een besluit tot statutenwijziging en wordt ook als zodanig behandeld door de algemene vergadering. De rechtspersoon blijft bij omzetting bestaan (aldus artikel 18 lid
8), terwijl fusie en splitsing veel complexere rechtsfiguren zijn, omdat daar
rechtspersonen ophouden te bestaan en nieuwe rechtspersonen kunnen
worden opgericht (zie artikelen 309, 311 en 334a). Bij fusie en splitsing
moet een uitgebreid voorstel daartoe, waarvan de inhoud bij wet is
voorgeschreven, worden opgesteld en ter inzage gelegd (artikelen 312,
314, 334d, 334f en 334h), bij omzetting ontbreekt een dergelijk uitgewerkt
voorstel (artikel 18 lid 2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

3

De aan het woord zijnde leden merken terecht op dat in de artikelen over
de grensoverschrijdende fusie een regeling voor winst- of stemrechtloze
aandelen waarvoor in de verkrijgende vennootschap geen plaats meer is,
ontbreekt. Daartoe is in de nota van wijziging artikel 333h aangevuld.
De leden van de VVD-fractie bepleiten in navolging van kritiek die in de
literatuur is geleverd, het bedrag van de schadeloosstelling in het
fusievoorstel te vermelden (zie ook Van Veen, TvOB 2007, nr. 3, p. 71–85).
Mede naar aanleiding van deze vraag en de kritiek in de literatuur is in de
nota van wijziging opgenomen dat in het voorstel voor de fusie of
splitsing een voorstel moet worden opgenomen waarin de gevolgen van
de fusie respectievelijk splitsing voor de houder van stem- of winstrechtloze aandelen moeten worden vermeld (artikel 326 onder d). Dat
betekent in ieder geval dat moet worden vermeld of wordt voorgesteld
deze aandelen te converteren in aandelen die de nv wel kent, waardoor de
houders van de stem- of winstrechtloze aandelen ook aandeelhouders in
de nv kunnen worden, of dat de aandeelhouders schadeloosstelling
aangeboden zal worden voor het verlies van hun aandelen, waarbij het
voorstel voor de omvang van dat bedrag in het fusievoorstel vermeld kan
worden. Dit is ook van belang voor de aandeelhouders die over het fusieof splitsingsvoorstel moeten besluiten. Zij zullen immers willen weten wat
er gaat gebeuren met de houders van stem- of winstrechtloze aandelen:
worden het «gewone» aandeelhouders, dan verwateren de rechten van de
overige aandeelhouders.
Het is aan te bevelen dat het bestuur van de vennootschap, voordat het
fusievoorstel wordt geformuleerd, met de desbetreffende aandeelhouders
heeft overlegd over hun positie na de fusie of splitsing. Tussen de
bekendmaking van de neerlegging van dat voorstel en het passeren van
de notariële akte kan maximaal een half jaar liggen (artikelen 318 en
334n). Die periode kan worden gebruikt voor onderhandelingen over de
uiteindelijke schadeloosstelling als wordt geconcludeerd dat deze
aandeelhouders de vennootschap zullen verlaten. Komen partijen daar
onderling niet uit, dan stelt de rechtbank op verzoek van de meest gerede
partij de schadeloosstelling vast, eventueel met behulp van onafhankelijke
deskundigen die door de rechtbank benoemd worden. Het is dus van
belang dat tijdig met de houders van dergelijke aandelen wordt gesproken
over hun positie na de fusie of splitsing, opdat als partijen niet onderling
tot een vergelijk komen, deze schadeloosstellingsprocedure niet tot teveel
vertraging bij de fusie of splitsing leidt.
Het opnemen van het bedrag van de schadeloosstelling in het fusievoorstel behoort tot de mogelijkheden voor de vennootschap, maar zal
niet worden voorgeschreven in de wet. Het bedrag zou dan al moeten
vaststaan en op het moment van het opstellen van het fusievoorstel zal
dat niet altijd het geval zijn. De vennootschap zal de vrijheid hebben het
onderhandelingsproces met de betrokken aandeelhouders op eigen wijze
in te vullen.
Wel wordt in de nota van wijziging (artikel 330a lid 2) ingespeeld op de
mogelijkheid dat in de statuten of in een overeenkomst met de aandeelhouders die het betreft een duidelijke maatstaf wordt opgenomen voor de
vaststelling van de waarde van de aandelen en de vaststelling van de
schadeloosstelling. Ik verwijs naar een van de volgende vragen van de
leden van de VVD-fractie, die naar een dergelijke regeling vragen.
De schadeloosstelling zal worden bepaald aan de hand van de nominale
waarde van de aandelen en zal daarnaast doorgaans nog een element van
schadeloosstelling bevatten voor het verlies van dividendinkomsten of
andere financiële aanspraken of voor het verlies van stemrecht. De
schadeloosstelling zal op het moment van het verlijden van de akte van
omzetting, fusie of splitsing op de derdenrekening van de notaris moeten
staan ten behoeve van de houders van de stem- of winstrechtloze
aandelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

4

Volgens de leden van de VVD-fractie moet bij een grensoverschrijdende
fusie waarbij een Nederlandse bv de verdwijnende vennootschap is in
voorkomende gevallen tweemaal een bedrag voor de schadeloosstelling
worden opgenomen. Ten eerste met betrekking tot aandelen zonder
stemrecht en zonder winstrecht, waarvoor geldt dat i) de procedure tot
waardevaststelling moet zijn afgerond voordat het fusievoorstel kan
worden ondertekend; en ii) het in het fusievoorstel opgenomen bedrag
bindend is (artikel 326 jo. artikel 330a en artikel 333b BW). En ten tweede
met betrekking tot andere aandelen waarvoor geldt dat i) de procedure tot
vaststelling van de waarde pas kan aanvangen nadat het fusievoorstel is
vastgesteld en het besluit tot fusie is genomen; en ii) dat het in het
fusievoorstel opgenomen bedrag slechts een voorstel betreft (artikel 333d
BW).
In het door de leden van de VVD-fractie aangehaalde artikel 326 is sprake
van de ruilverhouding van de aandelen en die ziet alleen op de aandelen
van aandeelhouders die ook na de fusie nog aandeelhouder zullen zijn in
de gefuseerde vennootschap. Die ruilverhouding moet in het fusievoorstel
worden opgenomen. Voor houders van stem- of winstrechtloze (of
«gewone») aandelen die niet meegaan in de fusie, moet een schadeloosstelling vastgesteld worden volgens de procedure zoals die in de nota van
wijziging is opgenomen.
Om te voorkomen dat voortaan voor alle aandeelhouders die de vennootschap verlaten de procedure van de geschillenregeling (artikel 339) moet
worden gevolgd (opgenomen in artikel 330a lid 2, waarnaar in artikel 333c
lid 1 wordt verwezen), is in de nota van wijziging opgenomen dat voor
«gewone» aandeelhouders de huidige procedure tot vaststelling van
schadeloosstelling van toepassing blijft (artikel 333h lid 2). Voor het geval
er zowel schadeloosstelling voor aandeelhouders zonder winst- of
stemrecht moet worden bepaald als voor «gewone» aandeelhouders die
tegen de grensoverschrijdende fusie hebben gestemd, is de mogelijkheid
opgenomen dat dat voor beide categorieën aandeelhouders in één
procedure geschiedt op de wijze van artikel 333a lid 2 (zie artikel 333h lid
2, laatste volzin). Van het tweemaal moeten procederen om de schadeloosstelling te doen bepalen, hoeft dus geen sprake te zijn.
Naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie is de gekozen methode
voor de waardebepaling bij omzetting, splitsing en (grensoverschrijdende)
fusie omslachtig. Ondermeer de benoeming van deskundigen en
tussenkomst van de Ondernemingskamer – in de constellatie van het
huidige wetsvoorstel bij grensoverschrijdende fusie mogelijk zelfs
tweemaal – zouden kunnen betekenen dat er grote vertraging optreedt
met een kostenverhogend effect. Deze leden vragen of de regering dit
risico denkbeeldig acht en of niet kan worden volstaan met een waardebepaling door onafhankelijke deskundigen daartoe aangesteld door de
vennootschap.
Bij het laten aanwijzen van deskundigen door de rechter is in het
wetsvoorstel aangesloten bij de wijze waarop in de huidige wetgeving
deskundigen worden aangewezen die de schadeloosstelling moeten
bepalen voor degenen die onvrijwillig de vennootschap verlaten of die
niet (als aandeelhouder of lid) konden meebeslissen over de fusie of
splitsing. Daarvan is sprake als de omvang van de schadeloosstelling
moet worden bepaald voor degenen die niet hebben ingestemd met een
besluit een bv om te zetten in een vereniging, stichting, coöperatie of
onderlinge waarborgmaatschappij (artikel 181 lid 3), voor aandeelhouders
die tegen een grensoverschrijdende fusie hebben gestemd (artikel 333h
lid 2) en voor degenen die anders dan als lid of aandeelhouder in geval
van een fusie of splitsing een bijzonder recht jegens de verdwijnende
rechtspersoon respectievelijk de splitsende rechtspersoon hebben (artikel
320 lid 2 en artikel 334p lid 2). In deze gevallen is extra bescherming door
middel van door de rechter aangewezen onafhankelijke deskundigen van
belang ter bescherming van de bijzondere positie van de betrokkenen. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

5

aanwijzen van onafhankelijke deskundigen zonder rechterlijke tussenkomst is beperkt tot die gevallen waarin de aandeelhouder niet tegen zijn
wil wordt gedwongen tot aanbieding en overdracht van aandelen (artikel
192 lid 3) en die gevallen waarin de aandeelhouder zelf zijn aandelen wil
overdragen (artikel 195 leden 1 en 4).
In de praktijk zullen partijen echter ook in geval van onvrijwillig vertrek
eerst proberen tot een minnelijke regeling te komen voor het uittreden
van de houders van stem- of winstrechtloze aandelen en het staat de
partijen vrij om in deze fase deskundigen in te schakelen die de hoogte
van de schadeloosstelling vaststellen. Als alle betrokkenen daarmee
akkoord gaan, is rechterlijke tussenkomst niet nodig. Komen partijen er
onderling niet uit, dan kunnen in die gevallen door de rechter (nieuwe)
deskundigen worden benoemd, die een bindende schadeloosstelling
kunnen voorstellen. Uit oogpunt van de bescherming van aandeelhouders
die onvrijwillig in een positie terecht komen waar zij zelf geen invloed op
hebben gehad (in geval van houders van stemrechtloze aandelen), dan
wel waar zij zich tegen uitgesproken hebben (in geval van houders van
winstrechtloze aandelen), wil ik vasthouden aan de mogelijkheid om, als
men niet tot een minnelijke regeling kan komen, de rechter te vragen de
schadeloosstelling vast te stellen, die daarvoor desgewenst onafhankelijke
deskundigen kan benoemen.
Ten slotte vragen de aan het woord zijnde leden in dit verband of het zou
moeten worden toegelaten dat in de statuten een regeling wordt gegeven
omtrent de bepaling van de waarde of vaststelling van de prijs van de
aandelen die bij een omzetting, fusie of splitsing komen te vervallen. Het
wetsvoorstel voorziet in deze mogelijkheid in het kader van een blokkeringsregeling en zelfs bij een gedwongen overdracht van de aandelen. Zij
vragen of eenzelfde mate van flexibiliteit ook bij het vervallen van
aandelen kan worden toegekend.
In navolging van deze suggestie van de leden van de VVD-fractie wordt bij
nota van wijziging voor het bepalen van de schadeloosstelling voor
houders van stem- of winstrechtloze aandelen wegens het verlies van hun
aandelen na omzetting, fusie, of splitsing, een soortgelijke regeling
opgenomen zoals in het wetsvoorstel bv-recht is opgenomen bij de
geschillenregeling (artikel 339). Ook hier speelt een statutaire prijsbepaling een belangrijke rol. Wanneer de vennootschap bij de invoering van
stem- of winstrechtloze aandelen wil voorkomen dat er in geval van een
fusie of splitsing veel tijd en moeite gestoken moet worden in het tot een
vergelijk komen met de houders van deze aandelen over hun positie na de
fusie of splitsing en met name over de hoogte van de schadeloosstelling,
kan zij in de statuten een regeling opnemen om die schadeloosstelling te
bepalen. Mocht in geval van een fusie of splitsing geen overeenstemming
bereikt worden met deze aandeelhouders over hun positie na die fusie of
splitsing, dan hoeft de procedure tot de vaststelling door de rechter van
de hoogte van de schadeloosstelling slechts geringe tijd te vergen, omdat
er dan een statutaire regeling bestaat waar de rechter (en indien nodig, de
deskundigen) zich op kan (kunnen) baseren. De houder van stem- of
winstrechtloze aandelen is bekend met die statuten of de overeenkomst,
zodat hij weet hoe die schadeloosstelling te zijner tijd wordt vastgesteld.
De leden van de CDA-fractie lezen dat in het kader van de mogelijkheid tot
omzetting van een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid in
een naamloze vennootschap met aandelen op naam en vice versa de
regering opmerkt dat hiertegen geen principiële bezwaren zijn. Wat
bedoelt zij hiermee precies?
Met het ontbreken van principiële bezwaren is bedoeld dat het systeem
van het vennootschapsrecht zich niet verzet tegen deze omzetting en dat
er geen andere zwaarwegende redenen zijn die deze omzetting onmogelijk zouden kunnen maken, bijvoorbeeld omdat er teveel juridische
complicaties zijn bij een dergelijke omzetting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

6

De leden van de SP-fractie vragen wat de voor- en nadelen zijn van
stemrechtloze aandelen bij naamloze vennootschappen.
Voordelen van stemrechtloze aandelen zijn:
– Zij vereenvoudigen de mogelijkheid om aandelen toe te kennen in
situaties waarin het vooral gaat om het bieden van financiële deelname in de vennootschap, zonder de stemverhoudingen aan te tasten.
Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn in het kader van werknemersparticipaties, externe kredietverstrekkers (banken) en bij familieopvolging,
waarbij het terugtredende familielid geen inspraak meer in de
onderneming wenst.
– Zij maken kapitaalinjecties door middel van uitgifte van aandelen
mogelijk zonder de aanvankelijk overeengekomen stemverhoudingen
in de vennootschap te wijzigen.
– Zij zijn in internationaal verband een gebruikelijke figuur (o.a. in het
Verenigd Koninkrijk, Spanje, België, Duitsland, Italië, Frankrijk, de
Verenigde Staten en Japan) en kunnen daarom van nut zijn voor
internationale (houdster-)structuren en voor de aantrekkelijkheid van
Nederland als vestigingsland.
– Ten opzichte van certificering van aandelen heeft de uitgifte van
stemrechtloze aandelen als voordeel dat de invoeringskosten lager zijn
omdat er geen stichting administratiekantoor wordt opgericht en dat er
helemaal geen stemrecht bestaat, terwijl bij gecertificeerde aandelen
het stemrecht toekomt aan het administratiekantoor. Bovendien blijkt
in het buitenland certificering moeilijk uit te leggen. Zo kan ook de
fiscale kwalificatie van stemrechtloze aandelen door de buitenlandse
fiscus eenvoudiger verlopen dan bij gecertificeerde aandelen.
– Ten opzichte van participatiebewijzen, zijnde winstrechten die statutair
worden vormgeven als een aandeel zonder stemrecht, is het voordeel
van stemrechtloze aandelen dat naar huidig recht de status van
participatiebewijzen onzeker is.
Een nadeel van stemrechtloze aandelen is dat aan aandeelhouders een
belangrijk element van het aandeelhouderschap wordt ontnomen.
Daarom is in het wetsvoorstel bv-recht ter bescherming van de minderheidsaandeelhouder geregeld dat stemrecht niet zonder de instemming
van de desbetreffende aandeelhouder kan worden ontnomen. Een ander
mogelijk nadeel is dat er binnen één vennootschap een grote diversiteit
van aandelen kan bestaan, met name als er ook nog winstrechtloze
aandelen zijn. Hierdoor kan de complexiteit van statutaire regelingen
toenemen. Dat is dan echter een gevolg van de keuzes die men binnen de
vennootschap maakt.
I.4. Pandrecht en vruchtgebruik op gecertificeerde aandelen
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering omtrent het pandrecht
en vruchtgebruik op gecertificeerde aandelen stelt dat er geen reden is
gevonden om artikel 3:259 ten gevolge van het wetsvoorstel bv-recht te
wijzigen. Kan de regering dit toelichten?
Geen van de wijzigingen die in het wetsvoorstel bv-recht zijn voorgesteld
hebben zodanige invloed op gecertificeerde aandelen en op het pandrecht
daarop, dat naar aanleiding daarvan nog nadere wijziging nodig zou zijn.
Het ging daarbij vooral om de vraag of wegens de omstandigheid dat er
geen winst wordt uitgekeerd op die aandelen, terwijl door de uitgifte van
certificaten derden juist delen in de opbrengst van die aandelen (aldus
artikel 3:259), een verbod op certificering van winstrechtloze aandelen
overwogen zou moeten worden. Ook het pandrecht zou dan geen doel
meer dienen. Echter, het recht van de certificaathouder en diens
pandrecht op de aandelen strekt zich ook uit tot andere uitkeringen
(liquidatiesaldo, terugbetaling uit kapitaal, uitkering uit vermogen en
opbrengst bij vervreemding). Bovendien is de relatie tussen aandeel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

7

houder en diens certificaathouder een contractuele relatie, waarin de
wetgever zo min mogelijk dient te treden.
I.5. Fiscale aspecten
De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd naar de stand van zaken van de
benodigde fiscale aanpassingen en vernemen graag of de aanpassingen
tijdig zullen zijn verwerkt. Zo nee, op welke termijn zal die verwerking naar
verwachting een feit zijn? Daarbij rijst bij deze leden de vraag hoe in de
tussentijd met eventuele lacunes in de fiscale wetgeving wordt omgegaan.
In de memorie van toelichting is voor een aantal belangrijke regelingen in
de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet Vpb 1969) en de Wet
inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) de doorwerking in het fiscale recht
van de in het wetsvoorstel bv-recht aangebrachte wijzigingen nader
toegelicht. Conclusie hierbij is dat deze fiscale bepalingen op zodanige
wijze zijn vormgegeven dat op adequate wijze rekening kan worden
gehouden met de mogelijkheden die de flexibilisering van het bv-recht
biedt. Het onderhavige wetsvoorstel voorziet dan ook niet in aanpassingen van fiscale wetten als de Wet Vpb 1969, de Wet IB 2001 en de Wet
op de loonbelasting 1964. Het bevat evenmin aanpassingen van de
overdrachtsbelasting. Degelijke wijzigingen, en dan met name van artikel
4 van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, zijn echter wel voorzien in
het wetsvoorstel Belastingplan 2011. Op basis van één van die voorgestelde wijzigingen wordt ook de verkrijging van rechten uit bestaande
aandelen (in zogenoemde onroerendezaaklichamen) expliciet onder de
heffing van overdrachtsbelasting gebracht. Volgens de memorie van
toelichting bij genoemd wetsvoorstel vormt de flexibilisering van het
bv-recht mede aanleiding tot deze wijziging (Kamerstukken II 2010–11,
32 504, nr. 3, p. 7).
Omdat het bij het wetsvoorstel bv-recht evenwel om een omvangrijke
herziening van het bv-recht gaat, zal de doorwerking hiervan naar de
fiscale regels, mede aan de hand van de inbreng van belangenorganisaties en van de literatuur, ook de komende tijd verder worden gevolgd.
Tot op dit moment zijn geen lacunes in de fiscale wetgeving onderkend
die aan het realiseren van de voordelen van het wetsvoorstel bv-recht in
de weg zouden staan. Mochten dergelijke lacunes zich toch voor blijken te
doen, dan zal hiervoor op passende wijze een oplossing worden gezocht
die past binnen de fiscale begeleiding van het wetsvoorstel bv-recht.
De leden van de VVD-fractie vragen of de verplichte inschrijving van het
geplaatste en gestorte kapitaal gehandhaafd moet blijven, nu deze geen
betekenis meer heeft door de fundamenteel andere benadering in het
wetsvoorstel van de bescherming van het vermogen van een besloten
vennootschap tegen onzorgvuldige (dividend-)uitkeringen aan aandeelhouders.
De verwijzing naar de inschrijving van het maatschappelijke kapitaal en
het bedrag van het geplaatste kapitaal en van het gestorte deel daarvan in
het handelsregister zal inderdaad in artikel 22, eerste lid, onder c, van het
Handelsregisterbesluit geschrapt worden. Dit zal gebeuren bij de
algemene maatregel van bestuur die de besluiten zal aanpassen aan het
wetsvoorstel bv-recht.
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre met de flexibilisering van
het bv-recht en de ten gevolge daarvan grotere ruimte voor het maken
van eigen afspraken over de inrichting van de vennootschap, ook de
mogelijkheden om een zo gunstig mogelijke fiscale regeling te zoeken,
worden vergroot.
Deze leden kan worden geantwoord dat deze grotere ruimte voor het
maken van eigen afspraken over de inrichting van de vennootschap
uiteraard ook is betrokken bij de beoordeling van de doorwerking van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

8

in het wetsvoorstel bv-recht aangebrachte wijzigingen naar de relevante
fiscale bepalingen. In dit kader is bezien of bij de toepassing van de
relevante fiscale bepalingen op adequate wijze rekening kan worden
gehouden met de (toegenomen) mogelijkheden die de flexibilisering van
het bv-recht biedt. Zie verder het eerste antwoord in deze paragraaf over
de fiscale aspecten.
De leden van de CDA-fractie merken op dat lagere regelgeving voor de
fiscale aspecten erg relevant is. Zij vragen naar de termijn die de wetgever
in gedachten heeft voor het bezien hiervan.
De inzet is om de aanpassingen van de diverse besluiten die voortvloeien
uit het wetsvoorstel bv-recht, zowel voor de fiscale als voor de andere
regelgeving, tegelijkertijd op te nemen in een verzamelbesluit. De
uitwerking hiervan zal zo snel mogelijk ter hand genomen worden zodat
het wetsvoorstel bv-recht, het onderhavige wetsvoorstel voor de
invoeringswet en de bijbehorende amvb tegelijkertijd in werking kunnen
treden en er zo weinig mogelijk vertraging optreedt. Inzet is om daarbij
ook de aangekondigde aanpassing van het Besluit fiscale eenheid 2003,
waar de leden van de CDA-fractie specifiek naar vragen, mee te nemen.
De Staatssecretaris van Financiën zal verder zorg dragen voor de
eventueel benodigde aanpassingen van de fiscale ministeriële regelingen.
De leden van de CDA-fractie en van de SP-fractie vragen naar het begrip
verbonden lichaam van artikel 10a, vierde lid, van de Wet Vpb 1969. Ook
de vragen van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (de Orde) in
haar brief van 17 september 2010 over dit onderwerp zullen in dit kader
worden meegenomen.
De leden van de CDA-fractie en de Orde wijzen erop dat in de memorie
van toelichting is aangegeven dat er vooralsnog van uit wordt gegaan dat
het begrip «belang» in deze omschrijving van het begrip verbonden
lichaam voldoende ruimte biedt om bij de invulling ervan op passende
wijze rekening te houden met de toegenomen vrijheid in de inrichting van
besloten vennootschappen als gevolg van de flexibilisering. De leden van
de CDA-fractie vragen of de regering verwacht dat dit in de toekomst
anders zal zijn.
De leden van de SP-fractie en de Orde verwijzen verder naar de conclusie
van de advocaat-generaal bij het arrest van de Hoge Raad van 5 februari
2010 (LJN BI8506, Hoge Raad, 08/4451). De advocaat-generaal concludeert, aldus de leden van de SP-fractie, dat volgens de wetgever zeggenschap samengaat met financieel belang in het kader van het begrip
verbonden lichaam. Het nieuwe bv-recht kent bijvoorbeeld stemrechtloze
en winstloze aandelen. De aan het woord zijnde leden vragen in hoeverre
zulke soorten aandelen moeten worden meegeteld om te bepalen of er
een sprake is van een verbonden lichaam voor de vennootschapsbelasting.
De Orde merkt op dat de Advocaat-Generaal in zijn conclusie een aantal
punten van onduidelijkheid signaleert omtrent het verbondenheidsbegrip.
Hiervan wordt er, aldus de Orde, één vergroot na de inwerkingtreding van
de flexibilisering van het bv-recht. Het betreft de vraag of – en zo ja, in
hoeverre – zeggenschap los van het financiële belang relevant is. In dit
kader vraagt de Orde of kan worden aangegeven op welke wijze aandelen
waaraan verschillende zeggenschaps- en vermogens- of winstrechten zijn
verbonden, dienen te worden meegeteld bij de beoordeling of is voldaan
aan het criterium «voor ten minste een derde gedeelte belang hebben». In
het bijzonder vraagt de Orde om te bevestigen dat het totaal van de
«belangen» in een lichaam niet groter kan zijn dan 100%.
Het verbondenheidsbegrip van artikel 10a van de Wet Vpb 1969 ziet, kort
gezegd, op een «belang» van éénderde of meer in een ander lichaam. Bij
de beoordeling of een lichaam een kwalificerend belang heeft in een
ander lichaam in de zin van artikel 10a, vierde lid, van de Wet Vpb 1969
zijn zowel de zeggenschap in of over laatstgenoemde lichaam als het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

9

financiële belang daarin relevant. Bij het begrip belang gaat het om een
materieel criterium waarvan de invulling afhankelijk is van de feiten en
omstandigheden van het geval. Bij de aanwezigheid van aandelen
waaraan verschillende zeggenschaps- en vermogens- of winstrechten zijn
verbonden, zal een kwantificering moeten plaatsvinden van de relatieve
zeggenschap en de relatieve financiële belangen in het lichaam, waarbij
als uitgangspunt kan worden gehanteerd dat niet meer dan drie (rechts)
personen een kwalificerend belang in hetzelfde lichaam kunnen houden.1
Net als bij andere open normen vindt de exacte invulling hiervan
uiteindelijk plaats door de praktijk en jurisprudentie.
De leden van de CDA-fractie vragen vervolgens wat de regering bedoelt
met de stelling «In dit kader zou ook kunnen worden gekeken naar de ratio
van de achterliggende regeling waarvoor het verbondenheidscriterium in
die situatie van belang is».
De fiscale wetgeving kent een groot aantal wetsartikelen die aansluiten bij
de verbondenheid tussen lichamen of tussen natuurlijke personen en
lichamen. Het doel van deze artikelen en de daarin gebruikte omschrijving
van de vereiste verbondenheid, kunnen verschillen. Elke bepaling dient op
zijn eigen merites te worden beoordeeld. In dit kader dient de door de
leden van de CDA-fractie aangehaalde opmerking uit de memorie van
toelichting te worden gezien.
Voor de vraag van de leden van de CDA-fractie of zij goed hebben
begrepen dat het wetsvoorstel niet leidt tot aanpassing van de Wet IB
2001, de Wet op de Loonbelasting 1964 en de overdrachtsbelasting,
verwijs ik naar mijn antwoord op de eerste vraag in deze paragraaf over
de fiscale aspecten.

1

Onder omstandigheden wordt evenwel het
standpunt ingenomen dat ook bij een groep
samenwerkende aandeelhouders – bij elk van
die aandeelhouders – sprake kan zijn van een
kwalificerend belang.
2
Naar aanleiding van de uitspraak van Hof
Arnhem, MK III, 1 december 2009, nr. 08/
00145, LJN: BK6117.

Op de vraag van de leden van de SP-fractie over het begrip verbonden
lichaam in artikel 10a van de Wet Vpb 1969 ben ik hiervoor al ingegaan.
De leden van de SP-fractie vragen verder naar de zogenoemde soortbenadering van de aanmerkelijkbelangregeling (box 2) van de Wet IB 2001. Ook
de Orde gaat hier in haar brief van 17 september 2010 uitgebreid op in. De
leden van de SP-fractie vragen of aandelen waaraan door de statuten
bepaalde verplichtingen van verbintenisrechtelijke aard zijn verbonden of
waarbij bepaalde eisen aan het aandeelhouderschap van die aandelen zijn
verbonden op basis van het nieuwe artikel 192 BW, kwalificeren als
aandelen van een aparte soort in het kader van de aanmerkelijkbelangregeling. De Orde merkt op dat de vraag of aandelen met verschillende
stemrechten een afzonderlijke soort vormen, thans onderwerp is van een
bij de Hoge Raad aanhangige procedure.2
De soortbenadering in de aanmerkelijkbelangregeling ziet op de situatie
waarin een vennootschap verschillende soorten aandelen heeft. Ingevolge
deze benadering heeft de belastingplichtige (natuurlijk persoon) ook een
aanmerkelijk belang indien hij, al dan niet tezamen met zijn partner, direct
of indirect voor ten minste 5% van het geplaatste kapitaal van een soort
aandelen aandeelhouder is. Aandelen behoren tot een aparte soort indien
de aandelen op enigerlei wijze van elkaar verschillen en daardoor niet
dooreen leverbaar zijn. Een uitzondering op deze hoofdregel geldt voor de
in artikel 4.7, tweede lid, van de Wet IB 2001 omschreven aandelen die
zich uitsluitend van andere aandelen onderscheiden doordat aan die
aandelen een benoemingsrecht, het recht de naam van de vennootschap
te mogen bepalen of een met die rechten vergelijkbaar recht is verbonden, dan wel doordat ter zake van die aandelen een bijzondere aanbiedingsregeling of een daarmee vergelijkbare regeling geldt. Deze aandelen
worden niet als afzonderlijke soort aangemerkt. De soortbenadering is
nodig om misbruik door manipulatie van het aandelenbezit tegen te gaan
(Kamerstukken II 1995/96, 24 761, nr. 3, p. 43).
In de door de Orde genoemde lopende procedure voor de Hoge Raad
heeft het Hof Arnhem geoordeeld dat in de voorliggende casus de
verschillen in stemrecht, nominale waarde en agioreserve niet leiden tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

10

1
Zie de conclusie van A-G Van Ballegooijen
van 17 augustus 2010, nr. CPG 10/00158, LJN:
BN7252.

een aparte soort omdat de aandelen in deze casus identieke rechten
bevatten met betrekking tot de winstreserves van de vennootschap. Tegen
deze uitspraak heeft de Staatssecretaris van Financiën beroep in cassatie
gesteld, onder meer omdat er door verschil in stemrecht vermogensrechtelijke verschillen kunnen bestaan/ontstaan tussen de aandelen, en de
opvatting van het hof naar zijn gevoelen gebaseerd is op een onjuiste
uitleg van de wetsgeschiedenis. Onlangs heeft de Advocaat-Generaal in
deze zaak conclusie genomen.1 Hij concludeert tot ongegrondverklaring
van het beroep in cassatie. Afhankelijk van het oordeel van de Hoge Raad
zal de Staatssecretaris van Financiën de gevolgen voor het bestaande
beleid en de bestaande wetgeving nader bezien.
Op basis van de vragen van leden van de SP-fractie en de Orde zal
vervolgens worden ingegaan op de vraag of sprake is van een uitzondering als bedoeld in het hiervoor aangehaalde artikel 4.7, tweede lid, van
de Wet IB 2001 in een aantal situaties.
De eerste situatie betreft die waarbij bestuurders worden benoemd door
een vergadering van aandeelhouders van aandelen van een bepaalde
soort of aanduiding, terwijl die aandelen afgezien van het benoemingsrecht niet verschillen van andere aandelen in de vennootschap. Volgens
de huidige wetgeving van artikel 4.7, tweede lid, van de Wet IB 2001 is er
in een dergelijke situatie geen sprake van een afzonderlijke soort. Het
wordt volgens de nieuwe vennootschapswetgeving mogelijk dat de
desbetreffende vergadering van aandeelhouders ook bevoegd is tot
opheffing van een door de raad van commissarissen ingestelde schorsing
van een eerder door die vergadering benoemde bestuurder. Dit laatste
wordt bereikt door in artikel 257 lid 2 te bepalen dat de schorsing te allen
tijde kan worden opgeheven door de vergadering die bevoegd is tot
benoeming. Omdat dit opheffingsrecht is gekoppeld aan het benoemingsrecht kan worden bevestigd dat voor toepassing van genoemde artikel
4.7, tweede lid, van de Wet IB 2001 sprake is van een met het benoemingsrecht vergelijkbaar recht. Het koppelen van een opheffingsrecht van
een schorsing aan aandelen leidt derhalve voor de aanmerkelijkbelangregeling niet tot een afzonderlijke soort aandelen.
De tweede situatie betreft de mogelijkheid om naast de (niet langer
verplichte) regeling van artikel 195 inzake beperking van de overdracht
van de aandelen, in de statuten te bepalen dat een aandeelhouder in
bepaalde gevallen verplicht is om zijn aandelen aan te bieden en over te
dragen (artikel 192 lid 1 sub c). In de parlementaire stukken zijn daarbij als
voorbeelden genoemd: een verplichting tot aanbieding en overdracht bij
het niet langer voldoen aan statutaire vereisten voor aandeelhouderschap
(bijvoorbeeld een bepaalde beroepskwalificatie), het faillissement of de
surseance van de aandeelhouder en het overlijden van de aandeelhouder.
Een dergelijke statutaire regeling dient, evenals de wettelijke regeling
voor beperking van de overdracht van de aandelen zoals opgenomen in
artikel 195, zodanig te zijn dat de aandeelhouder die dit verlangt een prijs
ontvangt gelijk aan de waarde van zijn aandelen, vastgesteld door een of
meer onafhankelijke deskundigen. De statuten kunnen echter ook voorzien
in een afwijkende prijsbepalingsregeling.
Een dergelijke aanbiedingsplicht hoeft er op zich nog niet toe te leiden te
leiden dat sprake is van een afzonderlijke soort. Dit geldt ook voor de
huidige wettelijke regeling voor beperking van de overdracht van de
aandelen zoals opgenomen in artikel 195. Gaat een aanbiedingsplicht
evenwel gepaard met een regeling die leidt tot een overdrachtsprijs die
afwijkt van de overdrachtsprijs van aandelen zonder een dergelijke
aanbiedingsplicht, dan is wel sprake van een afzonderlijke soort. Indien de
overeengekomen prijsbepalingsregeling niet leidt tot een overdrachtsprijs
die gelijk is aan de overdrachtsprijs van aandelen zonder aanbiedingsplicht of beperking van de overdracht van de aandelen is immers sprake
van vermogensrechtelijke verschuiving tussen de aandeelhouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

11

Voorts schetst de Orde in dit kader het volgende voorbeeld. Het geplaatste
aandelenkapitaal van bv X bestaat uit aandelen A, B en C. Alle aandelen
hebben dezelfde nominale waarde, stemrechten, winstrechten en
aanspraken op het liquidatiesaldo. Ingevolge het voorgestelde artikel 192
lid 1 sub a, verbinden de statuten van bv X aan het aandeelhouderschap
van de aandelen A de aansprakelijkheid voor een bepaalde bankschuld.
Ingevolge het voorgestelde artikel 192 lid 1 sub b, staat op grond van de
statuten van bv X het aandeelhouderschap van de aandelen B slechts
open voor personen met een bepaalde vakopleiding. Aan het aandeelhouderschap van de aandelen C zijn geen verplichtingen van verbintenisrechtelijke aard of eisen verbonden.
In dit voorbeeld vormen de aandelen A, B en C voor de aanmerkelijkbelangregeling drie afzonderlijke soorten aandelen. De aandelen A, B en C
verschillen op andere aspecten dan de uitzonderingen die zijn opgenomen
in artikel 4.7, tweede lid, van de Wet IB 2001. Ook de waarde in het
economische verkeer van de aandelen kan zeer verschillend zijn. Het is
bijvoorbeeld de vraag wat met betrekking tot de aandelen A het waardedrukkend effect van de aansprakelijkheid voor de bankschuld zal zijn, en
met betrekking tot de aandelen B wat het waardedrukkend effect zal zijn
als gevolg van de mogelijk beperkte verhandelbaarheid in verband met de
gestelde eis van een bepaalde vakopleiding aan het aandeelhouderschap
van die aandelen.
Ten slotte vragen de leden van de SP-fractie of de wettelijke rente die
moet worden betaald in het kader van artikel 216 onder enige aftrekbeperking in de vennootschapsbelasting valt of dat een vennootschapsbelastingplichtige aandeelhouder of bestuurder deze rente gewoon kan
aftrekken. Zo ja, dan vragen de aan het woord zijnde leden of de regering
dit wenselijk vindt. De Orde vraagt in haar brief van 17 september 2010 in
gelijke zin of de verschuldigde wettelijke rente in verband met de
terugbetaling van een ontvangen «onverantwoorde» winstuitkering in
aftrek kan worden beperkt door artikel 10a van de Wet Vpb 1969. Ter
illustratie geeft de Orde een voorbeeld waarin een bv X alle aandelen
houdt in bv Z. Z keert in jaar 1 een dividend uit van 100 aan bv X. In jaar 4
betaalt X een vergoeding ter grootte van het dividend op de voet van
artikel 216, derde lid, terug aan bv Z vermeerderd met wettelijke rente.
In het door de Orde gegeven voorbeeld is bv X de belastingplichtige die
de rente betaalt. De terugbetaling van het dividend en de verschuldigdheid van wettelijke rente berust op een wettelijke verplichting. In
hoeverre de betaalde rente op basis van artikel 10a in aftrek wordt
beperkt, zal mede afhangen van de omstandigheden van het geval.
Slechts in situaties waarin op gekunstelde wijze via een «onverantwoorde» winstuitkering wordt geprobeerd een renteaftrek te creëren, zal
deze aftrek met toepassing van artikel 10a of met fraus legis worden
bestreden.
Aan de Orde kan worden bevestigd dat de wettelijke rente niet in aftrek
kan worden beperkt door de onderkapitalisatieregeling van artikel 10d van
de Wet Vpb 1969 omdat geen sprake is van een overeenkomst van
geldlening of een daarmee vergelijkbare overeenkomst.
I.6. Administratieve lasten
De leden van de PvdA-fractie lezen op pagina 13 van de memorie van
toelichting dat het onderhavige wetsvoorstel niet tot een vermindering
van administratieve lasten zal leiden maar in de praktijk wel leidt tot
minder regeldruk. Deze leden vragen nadere uitleg hoe een verminderde
regeldruk niet tot minder administratieve lasten kan leiden.
Regeldruk is de verzamelterm voor een aantal lasten, waarvan administratieve lasten er één is. Regeldruk is al hetgeen dat wordt veroorzaakt door
wet- en regelgeving, waar een ondernemer in zijn dagelijkse bedrijfsvoering mee te maken heeft. Daarbij staat de beleving van de ondernemer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

12

centraal. Bij administratieve lasten gaat het om de concrete kosten die het
bedrijfsleven moet maken om te voldoen aan informatieverplichtingen die
voortvloeien uit wet- en regelgeving van de overheid. Verder zijn er
nalevingskosten (de kosten die bedrijven moeten maken om te voldoen
aan nieuwe of gewijzigde regels) en toezichtskosten. Het wetsvoorstel
verandert weinig aan de informatieverplichtingen die een bv jegens de
overheid heeft. Wel is de mogelijkheid in dit wetsvoorstel opgenomen om
een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid rechtstreeks om te
zetten in een nv (in plaats van via een tussenstap via een omzetting van
de ovr in een bv en vervolgens van de bv in een nv) en worden diverse
overgangsmaatregelen getroffen waardoor er zo min mogelijk statutenwijzigingen nodig zijn bij de invoering van het nieuwe bv-recht. Op dat
punt verminderen de nalevingskosten aanzienlijk. Het onderhavige
wetsvoorstel vermindert de regeldruk doordat er veel minder formaliteiten worden voorgeschreven en de ondernemer meer vrijheid heeft bij
het inrichten van de bv.
II. Artikelen
Artikel 2:129 BW
De leden van de SP-fractie hebben verschillende vragen over de
schrapping van artikel 129 lid 7 dat door een amendement van de leden
Tang en Irrgang onderdeel is geworden van het wetsvoorstel bv-recht. Zij
vragen waarom de schrapping van artikel 129 lid 7 is toegevoegd aan dit
wetsvoorstel na ontvangst van het advies van de Raad van State. Ook
vragen zij waarom de schrapping niet is voorgelegd aan de Raad van
State. Deze leden vragen voorts waarom de schrapping van artikel 129 lid
7 en de vervangende regeling (dat wil zeggen artikel 135 lid 7 in het
wetsvoorstel aanpassing en terugvordering bonussen niet zijn opgenomen in hetzelfde wetsvoorstel. Afsluitend vragen de leden van de
SP-fractie om een overzicht van door de Tweede Kamer aangenomen
amendementen die door de regering later, zonder overleg met de
indiener(s), zijn geschrapt in de afgelopen tien jaar.
Het onderhavige wetsvoorstel is op 12 november 2009 voorgelegd aan de
Raad van State. De Raad van State heeft op 16 december 2009 advies
uitgebracht. Het amendement van de leden Tang en Irrgang is op
14 december 2009 ingediend bij het wetsvoorstel bv-recht, nadat over de
inhoud van het amendement was gesproken in het wetgevingsoverleg
van 2 december 2009 en bij brief van 7 december 2009 was ingegaan op
de bezwaren tegen het amendement. Het amendement is in het wetgevingsoverleg en de brief met klem ontraden.
Zo de Eerste Kamer het wetsvoorstel bv-recht zou aanvaarden, zou artikel
129 lid 7 tot wet worden verheven, hoewel mijn ambtsvoorganger
meende dat hij de voorgestelde regeling niet voor zijn rekening kon
nemen, gezien onder meer de gevreesde strijd met het Eerste Protocol bij
het EVRM. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aanpassing
en terugvordering bonussen (wetsvoorstel tot wijziging van boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek en de Wet op het financieel toezicht in verband
met de bevoegdheid tot aanpassing en terugvordering van bonussen van
bestuurders en dagelijks beleidsbepalers en deskundigheidstoetsing van
commissarissen, Kamerstukken II 2009/10, 32 512, nr. 1–3) heeft mijn
ambtsvoorganger aangegeven dat de regeling in artikel 129 lid 7
aanleiding geeft tot belangrijke juridische en praktische bezwaren. De
Commissie vennootschapsrecht heeft een regeling op de voet van artikel
129 lid 7 ontraden. De Commissie stelt dat ernstig rekening moet worden
gehouden met de mogelijkheid dat het Europees Hof voor de rechten van
de mens de voorgestelde regeling strijdig acht met artikel 1 van het Eerste
protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Artikel 1
bepaalt dat iedere natuurlijke of rechtspersoon recht heeft op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

13

ongestoorde genot van zijn eigendom. Wel kan de Staat wettelijke
maatregelen nemen die hij noodzakelijk acht om het gebruik te reguleren
in overeenstemming met het algemeen belang of om de betaling van
belastingen of andere heffingen en boeten te verzekeren. De in artikel 129
lid 7 opgenomen betalingsplicht van bestuurders jegens de vennootschap
en het ontbreken van het recht op een marktprijs voor de aandelen van de
bestuurders, leiden voor bestuurders tot een belangrijke aantasting van
de waarde van hun aandelen terwijl het algemene belang niet met de
regeling wordt gediend. Dat hangt samen met de omstandigheid dat de
waardestijging van de aandelen niet wordt betaald aan de Staat, maar ten
goede komt aan de vennootschap en daarmee indirect aan de andere
aandeelhouders, waaronder de bieder indien deze reeds aandeelhouder
is. Daarnaast wijst de Commissie vennootschapsrecht op mogelijke
andere negatieve effecten van artikel 129 lid 7. Voor een volledig overzicht
van de bezwaren van de Commissie verwijs ik naar de memorie van
toelichting bij wetsvoorstel aanpassing en terugvordering bonussen.
Mijn ambtsvoorganger moest ook rekening houden met de mogelijkheid
dat de Eerste Kamer zou weigeren het wetsvoorstel bv-recht te aanvaarden, vanwege dezelfde bezwaren als hiervoor genoemd. Op grond van het
voorgaande heeft mijn ambtsvoorganger onderzocht of de bezwaren
tegen artikel 129 lid 7 kunnen worden weggenomen onder handhaving
van de kernpunten van die regeling. Daarbij is ook het advies van de
Commissie vennootschapsrecht ingewonnen. Het bleek niet mogelijk een
houdbare regeling te formuleren zonder af te wijken van verschillende
elementen van artikel 129 lid 7. De betalingsplicht van bestuurders jegens
de vennootschap en het ontbreken van het recht op een marktprijs voor
de aandelen van de bestuurders leidt telkens tot een regeling die in strijd
blijft met het eerdergenoemde Eerste Protocol bij het EVRM. Daarom is
gezocht naar een alternatieve regeling die – zoals de regeling van artikel
129 lid 7 BW – de prikkel tot oneigenlijke oordeelsvorming van
bestuurders wegens een groot financieel belang in geval van overnames
ondervangt, maar niet leidt tot de eerdergenoemde bezwaren. Het
resultaat is neergelegd in het wetsvoorstel aanpassing en terugvordering
bonussen (artikel 135 lid 7). Teneinde te voorkomen dat artikel 129 lid 7
BW kracht van wet krijgt, ligt de aanpassing van het wetsvoorstel bv-recht
via het onderhavige wetsvoorstel het meest voor de hand, omdat deze
wetten gelijktijdig in werking zullen treden. De schrapping van artikel 129
lid 7 BW had ook kunnen plaatsvinden via wetsvoorstel aanpassing en
terugvordering bonussen, maar in dat geval bestaat het risico dat het
wetsvoorstel bv-recht eerder in werking treedt dan het wetsvoorstel
aanpassing en terugvordering bonussen en het artikel dus toch (tijdelijk)
wet zou worden. Dat laatste is ongewenst.
De schrapping van artikel 129 lid 7 BW heeft tot gevolg dat het bestaande
recht wordt gehandhaafd. Voor handhaving van het bestaande recht is
geen advisering door de Raad van State nodig. Voor de schrapping is
meegewogen dat er onder meer naar het oordeel van de Commissie
vennootschapsrecht zwaarwegende juridische bezwaren tegen het artikel
bestaan (de schending van het Eerste Protocol bij het EVRM), naast
verschillende praktische bezwaren. Die bezwaren zijn in het eerdergenoemde wetgevingsoverleg van 2 december 2009 en bij brief van
7 december 2009 ook naar voren gebracht. Bij mijn weten is er geen
overzicht beschikbaar van amendementen die in de loop van de tijd door
het kabinet ongedaan zijn gemaakt. Ik ga ervan uit dat daarvoor slechts in
zeer uitzonderlijke gevallen aanleiding bestaat, zoals in het onderhavige
geval, teneinde te bewerkstelligen dat de Nederlandse wetgeving in
overeenstemming blijft met de internationale rechtsorde. Hoewel de gang
van zaken als uitzonderlijk kan worden aangemerkt en de leden van uw
Kamer kan hebben verrast, wil ik benadrukken dat op geen enkel moment
een verrassing is beoogd. Ik hecht eraan te benadrukken dat ik, evenals
mijn ambtsvoorganger, hetzelfde doel nastreef als de indieners van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

14

amendement, om de prikkel tot oneigenlijke oordeelsvorming van
bestuurders wegens een groot financieel belang in geval van overnames
zoveel mogelijk weg te nemen. Ik vertrouw erop dat de mogelijke
verwarring over de gekozen techniek en de communicatie daaromtrent is
weggenomen met de beantwoording van de vragen van de leden van de
SP-fractie.
Artikel 2:129 lid 7 BW
De leden van de VVD-fractie refereren aan het standpunt van
VNO-NCW/MKB Nederland van 20 september 2010 terzake artikel 129 lid 7
BW. Dat standpunt komt erop neer dat het desbetreffende artikel onder
meer strijdig is met artikel 1 van het Eerste protocol bij het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM). Daarnaast
zijn nog verschillende andere argumenten tegen de handhaving van de
bedoelde regeling opgesomd. De leden van de VVD-fractie vragen naar
aanleiding daarvan of het wenselijk is dat de discussie over artikel 129 lid
7 BW wordt betrokken bij het wetsvoorstel aanpassing en terugvordering
bonussen (Kamerstukken II, 32 512) omdat het onderwerp daarin beter
past. Ook zou daardoor een integrale afweging van deze maatregelen
kunnen plaatsvinden. Deze leden menen dat artikel 129 lid 7 BW in dat
geval voorlopig kan vervallen.
In de vorige paragraaf over artikel 2:129 BW heb ik gerefereerd aan de
verschillende bezwaren tegen artikel 129 lid 7 naar aanleiding van vragen
van de leden van de SP-fractie. Daar heb ik ook geschetst dat mijn
ambtsvoorganger naar een alternatieve regeling heeft gezocht ter
vervanging van het amendement. Die is neergelegd in het door de leden
van de VVD-fractie aangehaalde wetsvoorstel aanpassing en terugvordering bonussen (artikel 135 lid 7). Ik bespreek graag met uw Kamer de
merites van het voorgestelde artikel 129 lid 7 BW en het alternatief dat in
artikel 135 lid 7 is neergelegd. Inderdaad is de behandeling van genoemd
wetsvoorstel daarvoor het meest geëigend. Dat wetsvoorstel is immers
gericht op het voorkomen van de uitbetaling van onterechte bonussen
dan wel de terugvordering daarvan. Toch is voorgesteld artikel 129 lid 7 te
doen vervallen via de onderhavige invoeringswet, omdat daarmee het
beste kan worden voorkomen dat het artikel in de tussentijd kracht van
wet krijgt. Nu het artikel onderdeel is geworden van het wetsvoorstel
bv-recht dat voorhangt bij de Eerste Kamer, bestaat het risico dat de
wetsvoorstellen bv-recht op een ander moment tot wet worden verheven
dan het wetsvoorstel aanpassing en terugvordering bonussen. Indien de
schrapping van artikel 129 lid 7 BW wordt neergelegd in het wetsvoorstel
aanpassing en terugvordering bonussen, kan het gevolg optreden dat het
artikel in werking treedt, in elk geval totdat de Eerste Kamer heeft beslist
over dat wetsvoorstel. Omdat de Vaststellingswet en de Invoeringswet
bv-recht gelijktijdig in werking treden, kan de inwerkingtreding van artikel
129 lid 7 BW eenvoudig worden voorkomen door de schrapping op te
nemen in deze invoeringswet.
Artikel 2:180 lid 1 BW
De leden van de VVD-fractie vragen of ik bereid ben het voorstel van
VNO-NCW/MKB Nederland over te nemen om aan artikel 180 lid 1 een
volzin toe te voegen die regelt dat de minimumeisen van de oprichtingsakte zijn vastgelegd.
De wettelijk verplichte inhoud van de statuten is beperkt tot de naam, de
zetel, het doel, het aandelenkapitaal en een regeling voor belet van
bestuurders en, zo die er zijn, van commissarissen. Een aanvulling van
artikel 180 lid 1 in de door de leden bedoelde zin is overbodig. Bij de
voorlichting die over de nieuwe regels gegeven zal worden, zal aandacht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

15

besteed worden aan deze beperkte eisen die aan de statuten gesteld
worden.
Artikel 2:181 lid 2 BW

1

P.J. Dortmond, Rechten van stemrechtloze
aandelen in de invoeringswet flexibilisering
BV-recht, Ondernemingsrecht 2010–13,
p. 521–525.
2
Zie P.J. Dortmond, Omzetting van een
openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid in een BV, en andersom, in: Ondernemingsrecht 2010–8, p. 354–356.

De leden van de VVD-fractie vragen nader in te gaan op een artikel in het
tijdschrift Ondernemingsrecht1 waarin wordt aangekaart dat ook de
aandeelhouders zonder stemrecht schadeloosstelling zouden moeten
kunnen vragen voor het verlies van hun aandelen en niet alleen de
aandeelhouders met stemrecht die hebben tegengestemd. Volgens de
toelichting bij artikel 181 lid 2 zou onder de «aandeelhouder die niet met
het besluit heeft ingestemd» ook een houder van stemrechtloze aandelen
worden gerekend, terwijl uit artikel 7:835 en de toelichting daarbij volgt
dat het niet instemmen slechts ziet op stemgerechtigden. De leden vragen
waarom van dit verschil in Boek 2 en Boek 7 wordt uitgegaan. Zij
verzoeken de regering hier nader op in te gaan en dit uit te leggen.
Uit deze vraag en de hierna volgende vragen van de leden van de
VVD-fractie, uit de bijdragen in de literatuur2 en uit de overige reacties op
het wetsvoorstel is gebleken dat er onduidelijkheid is ontstaan over de
positie en betrokkenheid van houders van stem- of winstrechtloze
aandelen bij omzetting, fusie en splitsing en bij de besluitvorming
daarover. Ik maak daarom graag van de gelegenheid gebruik om daarbij
op deze plaats wat uitgebreider stil te staan. Tevens is bij nota van
wijziging hun positie nader uitgewerkt. Het uitgangspunt uit het wetsvoorstel dat houders van stem- of winstrechtloze aandelen de rechtspersoon met schadeloosstelling moeten kunnen verlaten, blijft gehandhaafd. Wel wordt meer nadruk gelegd op de daaraan voorafgaande
onderhandelingen, die er ook toe kunnen leiden dat die aandeelhouders
na de omzetting, fusie of splitsing «gewone» aandeelhouder of lid
worden. Ik zal een en ander hieronder toelichten. Eerst zal de wetsgeschiedenis met betrekking tot de invoering van winst- of stemrechtloze
aandelen worden uiteengezet. Daarna zullen de artikelen die betrekking
hebben op de positie van deze aandeelhouders bij omzetting, fusie en
splitsing nader worden toegelicht.
De invoering van stemrechtloze aandelen is voorgesteld om te voorzien in
een behoefte die vooral zal bestaan in het kader van werknemersparticipatie, bij externe kredietverschaffers (zoals banken) en bij familieopvolging in familievennootschappen, of wanneer men een kapitaalinjectie
(door middel van het uitgeven van aandelen) wenselijk acht zonder de
stemverhouding te willen wijzigen. Het gaat deze aandeelhouders
uitsluitend om de financiële aspecten van het aandeelhouderschap. Bij de
invoering van winstrechtloze aandelen is bijvoorbeeld gedacht aan de
oprichter van een familievennootschap die als aandeelhouder wil
meebeslissen over de gang van zaken in de vennootschap, maar de winst
geheel aan zijn kinderen wil doen toekomen. Met het oog op deze
«doelgroepen» ligt het niet voor de hand om bij omzetting, fusie en
splitsing, waarbij in de nieuwe situatie geen stem- of winstrechtloze
aandelen mogelijk zijn, als uitgangspunt te nemen dat deze aandelen
worden uitgebreid met respectievelijk stemrechten en winstrechten. Ook
ligt het niet voor de hand om de houders van stemrechtloze aandelen juist
bij belangrijke besluiten als die over omzetting, fusie en splitsing wel
stemrecht te geven of hen via een vergadering van aandelen van een
bepaalde soort alsnog om goedkeuring van een dergelijk besluit te
moeten vragen.
Daarom was in de nota van wijziging bij het wetsvoorstel bv-recht de
oorspronkelijke regeling die in artikel 228 lid 5 was opgenomen, geschrapt
(Kamerstukken II 2008/09, 31 058, nr. 7, onderdeel dd). Volgens deze
regeling kon een besluit tot wijziging van de statuten – waaronder een
besluit tot omzetting, fusie of splitsing – waarmee nadeel wordt toegebracht aan de rechten van houders van stemrechtloze aandelen, niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

16

zonder hun instemming worden genomen. Deze bescherming ging te ver,
omdat andere aandeelhouders, aan wier rechten evenzeer afbreuk kon
worden gedaan, minder bescherming genoten; minderheidsaandeelhouders moeten ermee rekening houden dat zij worden overstemd in de
algemene vergadering.
Bij amendement is deze bescherming van houders van stemrechtloze
aandelen deels weer aangevuld, maar de indiener erkende in de
toelichting dat de voorgestelde bescherming van artikel 228 lid 5
inderdaad te ver ging (Kamerstukken II 2009/10, 31 058, nr. 16). Ik begrijp
het amendement aldus dat het de indiener erom ging deze aandeelhouders voldoende bescherming te bieden tegen besluiten tot statutenwijziging waarbij bijvoorbeeld afbreuk wordt gedaan aan de hen
toegekende zeggenschapsrechten (zoals voordrachtsrechten, benoemingsrechten of goedkeuringsrechten). Het amendement voegt aan artikel
231 een vierde lid toe dat in hoofdlijnen luidt dat een besluit tot statutenwijziging dat specifiek afbreuk doet aan enig recht van houders van
aandelen van een bepaalde soort of aanduiding, een «goedkeurend
besluit» behoeft van deze groep van aandeelhouders. Volgens de
toelichting op het amendement gaat het om gevallen waarin bij statuten
specifieke rechten zijn gekoppeld aan aandelen zonder stemrecht en deze
rechten worden gewijzigd, of om gevallen waarin rechten die aan alle
aandelen zijn gekoppeld, alleen gewijzigd worden voor houders van
stemrechtloze aandelen. Onbedoeld heeft dit amendement echter dezelfde
verstrekkende bescherming als artikel 228 lid 5 bood. Zo zal bij de
omzetting van een bv in een rechtsvorm die geen stemrechtloze aandelen
kent, altijd een besluit tot statutenwijziging plaatsvinden dat specifiek
afbreuk doet aan enig recht van de houder van stemrechtloze aandelen,
vooral als het bijvoorbeeld niet de bedoeling is dat de houders van de
stemrechtloze aandelen in de nieuwe rechtspersoon wel stemrecht krijgen
of vennoot worden in een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid. Gezien de hiervoor genoemde «doelgroepen» die bij de invoering
van stemrechtloze aandelen voor ogen hebben gestaan, ligt het niet voor
de hand houders van stemrechtloze aandelen wel stemrecht te geven bij
besluiten die dermate ingrijpend kunnen zijn als de omzetting van de bv.
Het is juist niet de bedoeling van het wetsvoorstel bv-recht om de houders
van stemrechtloze aandelen in bijzondere gevallen stemrecht te geven (zie
Kamerstukken II 2006/07, 31 058, nr. 3, p. 12). De vennootschap hoeft er
geen rekening mee te houden dat er voor een omzetting een goedkeurend
besluit van een groep houders (of zelfs één houder) van stemrechtloze
aandelen nodig is. Dat zou hen, zoals hiervoor is aangegeven, onevenredig veel zeggenschap geven en dat past niet bij de aard van hun
aandeelhouderschap. Het zou ook de verhoudingen tussen de aandeelhouders ingrijpend wijzigen.
In de nota van wijziging wordt daarom in de artikelen 181 lid 6 en 7:835 lid
5 over omzetting voorgesteld dat artikel 231 lid 4 niet van toepassing is
ten aanzien van houders van winst- of stemrechtloze aandelen bij een
statutenwijziging in het kader van een omzetting van een bv in een andere
rechtsvorm.
Dezelfde problematiek doet zich voor bij fusie en splitsing. Ook daar
bestaat een bepaling die een goedkeurend besluit vraagt van elke groep
houders van aandelen van eenzelfde soort aan wier rechten de fusie of
splitsing afbreuk doet (artikelen 330 lid 2 en 334ee lid 2). Ook deze zal bij
fusie en splitsing buiten toepassing verklaard worden ten aanzien van
houders van winst- of stemrechtloze aandelen (artikelen 330a lid 3 en
334ee1 lid 3).
Wat betreft de positie van de houders van winst- of stemrechtloze
aandelen bij omzetting, fusie en splitsing kan het volgende opgemerkt
worden. Bij de omzetting van een bv in andere rechtsvorm en bij de fusie
en splitsing van een bv met of in een andere rechtsvormen die geen
winst- of stemrechtloze aandelen kennen, is het de vraag wat er met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

17

houders van genoemde aandelen moet gebeuren. Ik wil de omgezette of
verkrijgende rechtspersoon niet verplichten deze aandeelhouders een
andere positie te geven dan zij in de oude situatie hadden. In de nieuwe
constellatie van de omgezette, gefuseerde of gesplitste rechtspersoon, die
er een geheel andere strategie op na kan houden dan de oude rechtspersoon, kan op goede gronden geen plaats meer zijn voor de houders
van winst- of stemrechtloze aandelen. Het toekennen van stemrechten kan
de verhouding tussen de aandeelhouders in de rechtspersoon bovendien
sterk veranderen en de toekenning van winstrecht kan het winstrecht van
de overige aandeelhouders verwateren. En ook de houder van winst- of
stemrechtloze aandelen wil wellicht niet gedwongen worden aandeelhouder of lid te worden in de omgezette, gefuseerde of (af)gesplitste
rechtspersoon.
De mogelijke oplossingen, zoals het laten aankomen op procedures als de
geschillenregeling van artikel 335 e.v. om de uittreding van de houders
van stem- of winstrechtloze aandelen te bewerkstelligen of het laten
aankomen op stemming tegen de omzetting, fusie of splitsing door de
andere aandeelhouders of vennoten die het niet eens zijn met de positie
van de houders van deze aandelen in de nieuwe situatie, zijn te rigoreuze
maatregelen. Ik kies voor een eenvoudiger alternatief. De regeling die
wordt voorgesteld in de nota van wijziging, komt in grote lijnen op het
volgende neer. Uitgangspunt is dat de betrokkenen proberen in onderling
overleg tot een vergelijk te komen. Dat kan betekenen dat de houders van
de stem- of winstrechtloze aandelen, aandeelhouders met winst- en
stemrechten worden in de nieuwe situatie of dat zij samen tot de
conclusie komen dat zij in de nieuwe situatie niet met elkaar verder gaan
en dat zij met een in onderling overleg bepaalde schadeloosstelling de
vennootschap verlaten. Slagen zij er niet in om tot overeenstemming te
komen, omdat de aandeelhouders mee willen in de nieuwe constellatie
met uitbreiding van hun rechten, maar dat de vennootschap dat niet wil of
vice versa, ook dan dienen de houders van stem- of winstrechtloze
aandelen de mogelijkheid te hebben om de rechtspersoon met een
schadeloosstelling te verlaten. Dit past het beste bij de flexibiliteit die het
gemoderniseerde vennootschapsrecht voorstaat. Hieronder zal dit nader
worden uitgewerkt voor omzetting, fusie en splitsing.
Bij de omzetting waarbij rechterlijke machtiging is vereist (voor zover hier
relevant de omzetting van een bv in een stichting of in een vereniging,
artikel 18 lid 4, en de omzetting van een bv in een openbare vennootschap
met rechtspersoonlijkheid, artikel 7:835), wordt verduidelijkt dat de rechter
de machtiging ook dient te weigeren indien de belangen van houders van
stemrechtloze aandelen onvoldoende zijn ontzien en – in geval van artikel
7:835 – ook indien een houder van stemrechtloze aandelen die geen
vennoot wil of kan worden, geen schadeloosstelling heeft verkregen voor
het verlies van zijn aandelen. Dit sluit aan bij de regeling die al in artikel
7:835 is opgenomen voor aandeelhouders die niet met de omzetting
hebben ingestemd en geen vennoot willen worden. Hiertoe worden de
artikelen 18 lid 5 en 7:835 lid 3 aangevuld in de nota van wijziging. Het is
niet voldoende om deze aandeelhouders te laten vallen onder «anderen
van wie ten minste iemand zich tot de rechter heeft gewend», zoals
bedoeld in het huidige artikel 18 lid 5. Dat zou betekenen dat zij zich apart
tot de rechter zouden moeten wenden. Tevens zal zoals gezegd artikel 231
lid 4 buiten toepassing verklaard worden, zodat de houders van stemrechtloze aandelen niet alsnog in een vergadering van aandelen van een
bepaalde soort de statutenwijziging moeten goedkeuren.
Bij de omzetting van een bv in een vereniging, coöperatie of onderlinge
waarborgmaatschappij is in artikel 181 lid 1 het uitgangspunt dat
aandeelhouders van de bv lid worden van de vereniging, coöperatie of
onderlinge waarborgmaatschappij. Het is echter de vraag of de houders
van stemrechtloze aandelen lid willen worden en of de vereniging hen als
leden met stemrecht wenst op te nemen. Daarom wordt voorgesteld deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

18

categorie van het automatische lidmaatschap van artikel 181 lid 1 uit te
sluiten. Partijen zullen op dezelfde wijze als hierboven is omschreven,
streven naar een onderlinge regeling, die er ook toe kan leiden dat de
houders van stemrechtloze aandelen volwaardig lid worden. Slagen
partijen daar niet in, dan geldt evenals als hiervoor voor de stichting is
opgemerkt, dat schadeloosstelling volgt. Daartoe wordt in de nota van
wijziging in artikel 181 lid 5 bepaald hoe die schadeloosstelling moet
worden vastgesteld. Bovendien wordt ook hier artikel 231 lid 4 buiten
toepassing verklaard (artikel 181 lid 6).
Bij de omzetting van een bv in een nv is voor eenzelfde uitgangspunt
gekozen: ook voor deze omzetting is in artikel 181 lid 4 opgenomen dat
indien de vennootschap met een of meer houders van stemrechtloze
aandelen niet tot overeenstemming komt over de positie van deze
aandeelhouders in de nv, deze houders schadeloosstelling kunnen vragen
voor het verlies van hun aandelen. En ook bij deze omzetting geldt dat
artikel 231 lid 4 buiten toepassing is verklaard.
De houders van winstrechtloze aandelen kunnen wel lid worden van de
vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij. Weliswaar
kan er bij een coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij sprake zijn
van winst- of participatiebewijzen, maar die worden niet door een
wettelijke regeling doch door de statuten beheerst, zodat men vrij is de
uitgifte van die winstbewijzen naar eigen inzicht te regelen. Bovendien
kunnen deze houders wel stemmen over de omzetting (ook bij de
omzetting van een bv in een nv). Indien zij tegenstemmen vallen zij onder
de stemgerechtigden die niet hebben ingestemd met de omzetting als
bedoeld in de artikelen 18 lid 5 en 7:835 lid 3. In dat geval kunnen zij
schadeloosstelling vragen (artikel 181 leden 2 en 3). Bovendien kan de
rechter de omzetting weigeren als hun belangen onvoldoende zijn ontzien
(artikel 18 lid 5). De rechter zal daarbij acht kunnen slaan op de regeling
die met hen is getroffen of de schadeloosstelling die hun is aangeboden.
De vennootschap die wil voorkomen dat houders van winstrechtloze
aandelen tegen de omzetting stemmen, kan met deze houders onderhandelen over hun uittreding uit de vennootschap. Indien er een akkoord tot
stand komt, behoeven deze aandeelhouders niet tegen te stemmen.
Daarom is niet in een bijzondere regeling voorzien. Wel is artikel 231 lid 4
buiten toepassing verklaard, teneinde buiten twijfel te stellen dat zij niet in
een afzonderlijke vergadering van houders van aandelen van een
bepaalde soort (namelijk winstrechtloos), de statutenwijziging die tot
omzetting leidt hoeven goed te keuren (artikel 181 lid 6).
Bij fusie en splitsing waarbij er in de nieuwe situatie geen bv is waarin de
houders van stemrechtloze aandelen hun positie kunnen behouden, geldt
hetgeen hiervoor is aangegeven. Als onderhandelingen over de positie
van deze houders niet tot overeenstemming leiden, kunnen zij met
schadeloosstelling de vennootschap verlaten. De vraag is of dit ook geldt
als er na de fusie of splitsing nog wel een bv is, waarnaar de houders van
stemrechtloze aandelen met behoud van deze aandelen kunnen
overstappen. Het lijkt dan voor de hand te liggen – en dit is ook door
VNO-NCW en in de literatuur verdedigd (door Dortmond, zie voetnoot 5) –
dat deze houders naar die bv overgaan en hun aandelen stem- of
winstrechtloos blijven. Weliswaar hebben ze geen gelegenheid gehad te
stemmen over die fusie of splitsing en gaan ze dus ongevraagd over naar
een andere rechtspersoon, maar bij fusie en splitsing is er voor gewone
aandeelhouders die tegen de fusie of splitsing stemmen maar overstemd
worden ook geen procedure om met schadeloosstelling de vennootschap
te verlaten (zoals wel het geval is bij omzetting, artikel 181 lid 2). Die
regeling bestaat alleen bij de grensoverschrijdende fusie (artikel 333h).
Wel kunnen de aandeelhouders die na de fusie of splitsing geen aandeelhouders willen blijven hun aandelen (vóór dan wel na de fusie of
splitsing) via de gebruikelijke procedure vervreemden, mits er geen
blokkeringsregeling aan in de weg staat en er een koper is. Er zijn geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

19

doorslaggevende redenen om houders van stemrechtloze aandelen van
deze algemene regel uit te zonderen. Het is zeer wel mogelijk dat er
aandeelhouders zijn die geïnteresseerd zijn in een extra winstrecht. Bij
bv’s kan ook voor de gewone aandeelhouder gelden dat zijn aandelen
minder courant zijn.
Vervolgens is de vraag wat de positie is van houders van winstrechtloze
aandelen bij fusie of splitsing. Deze aandeelhouders hebben wel kunnen
stemmen over het besluit tot fusie of splitsing. Als er na die fusie of
splitsing geen bv meer is, zal er onderhandeld worden over hun positie na
de fusie of splitsing. Zij kunnen blijven als hun aandelen worden
uitgebreid met winstrecht of zij kunnen de vennootschap verlaten met
schadeloosstelling. Is er na de fusie of splitsing nog een bv, dan ligt het
voor de hand, om dezelfde redenen als hierboven voor de stemrechtloze
aandelen is betoogd, dat deze houders naar die bv gaan en hun aandelen
ongewijzigd blijven. Het gevaar dat dergelijke aandeelhouders met hun
stem de fusie of splitsing zouden kunnen tegenhouden, acht ik niet groot.
Ik verwacht namelijk niet dat er in een bv grote aantallen aandeelhouders
zullen zijn die dergelijke aandelen bezitten. Het winstrechtloze aandeel zal
bij uitgifte ervan doorgaans vooral aantrekkelijk zijn voor familieleden die
niet meer actief bij de vennootschap betrokken willen of kunnen zijn.
Artikel 330 lid 2 over de groepsgewijze goedkeuring voor houders van
aandelen van een bepaalde soort of aanduiding bij fusie is al in artikel
330a lid 3 buiten toepassing verklaard voor de houders van aandelen
zonder winst- of stemrechten.
Uitgaande van het geval waarin de houder van de stem- of winstrechtloze
aandelen de vennootschap zal verlaten, is vervolgens de vraag wat er met
die aandelen gebeurt. Ze kunnen niet in de akte van fusie of splitsing door
de bv worden ingetrokken of geconverteerd in aandelen met stem- en
winstrecht, omdat die akte de fusie of splitsing tot stand brengt en de
verdwijnende of splitsende bv op dat moment niet meer bestaat. Indien
intrekking of conversie van de aandelen gewenst is, zal dit in een separate
akte moeten gebeuren vóór het verlijden van de akte van fusie of
splitsing.
Wil de vennootschap de aandelen intrekken (kapitaalvermindering), dan
zijn er verschillende mogelijkheden krachtens artikel 208 lid 2. Als alle
houders in de vennootschap die stem- of winstrechtloze aandelen hebben,
instemmen met de intrekking of als de desbetreffende houder wil
meewerken aan de overdracht van de aandelen aan de vennootschap, dan
kunnen de aandelen door de vennootschap worden ingetrokken.
Intrekking van de aandelen kan ook geschieden zonder medewerking van
de houder ervan, mits bij de uitgifte van die aandelen in de statuten is
bepaald dat ze kunnen worden ingetrokken met terugbetaling. Ook
overigens zal voor die intrekking de procedure van de artikelen 208 en 209
gevolgd moetten worden.
Conversie in aandelen met stem- en winstrecht (waarvoor immers
eenvoudiger een ruilverhouding is vast te stellen dan voor aandelen
zonder winst- of stemrecht) is alleen mogelijk als de bv die aandelen
houdt en de conversie zal moeten plaatsvinden vóór het verlijden van de
akte van fusie of splitsing. Voor de conversie is een statutenwijziging en
een besluit daartoe van de aandeelhouders nodig.
In de nota van wijziging zal als vangnetbepaling een lid aan de artikelen
330a (fusie) en 334ee1 (splitsing) worden toegevoegd waardoor alle stemof winstrechtloze aandelen die op het moement dat de fusie van kracht
wordt nog in bezit van de houder zijn (omdanks dat hij schadeloosstelling
ontvangt) of die nog door de vennootschap worden gehouden, komen te
vervallen. Doet de vennnootschap dus niets met de aandelen die zij heeft
verkregen, dan vervallen die aandelen. En de aandelen zonder winst- of
stemrecht vervallen ook als voor de houder van die aandelen schadeloosstelling is vastgesteld op basis van artikel 330a lid 1 of lid 2 of artikel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

20

334ee1 lid 1 of lid 2 en die aandelen op het moment van het verlijden van
de akte van fusie of splitsing nog bij hem uitstaan.
Voor de omzetting van een bv in een nv is in de nota van wijziging een
gelijke regeling getroffen in artikel 181 lid 8.
De leden van de VVD-fractie begrijpen de voorgestelde regeling zo dat
houders van stemrechtloze aandelen geen lid kunnen worden van de door
de omzetting gevormde vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij. Deze leden vragen zich af wat daar de reden voor is. Is het
altijd onaantrekkelijk om dit lidmaatschap te verwerven? Stemrechtloze
aandelen kunnen immers wel winstgerechtigd zijn?
Uitgangspunt is dat houders van stemrechtloze aandelen na omzetting
van een bv wel lid kunnen worden van een vereniging, coöperatie of
onderlinge waarborgmaatschappij, dan wel aandeelhouders kunnen
worden van een nv of aan een stichting verbonden kunnen worden, mits
er tussen de betrokken partijen overeenstemming bestaat over de
omvang van hun rechten in de omgezette rechtspersoon. Maar als die
houders dat niet willen of als de om te zetten rechtspersoon en die
houders het niet eens worden over de positie in de nieuwe constellatie,
dan is de volgende stap dat de rechtspersoon en de betrokken houders tot
een schikking proberen te komen. Slagen zij daarin niet, dan kunnen de
houders van de stemrechtloze aandelen schadeloosstelling vragen, die
door de rechter, eventueel met behulp van onafhankelijke, door de
rechtbank aan te wijzen deskundigen kan worden bepaald. In het kader
van een zo groot mogelijke flexibiliteit is er voor beide partijen een uitweg
gecreëerd, waarbij zowel recht wordt gedaan aan de belangen van de
houder van de stemrechtloze aandelen als aan de belangen van de
overige aandeelhouders bij continuïteit en omzetting van de rechtspersoon. Ik verwijs verder naar het antwoord op de eerste vraag van de
leden van de VVD-fractie aan het begin van deze paragraaf over artikel 181
lid 2.
Artikel 2:181 lid 3 BW
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de voorziene regeling van
schadeloosstelling nodig is in artikel 181 lid 3 BW. Zij menen dat een
omzetting van een bv in een nv ook gunstig voor aandeelhouders van
stemrechtloze- of winstrechtloze aandelen kan zijn.
Zoals hiervoor is aangegeven, voorzien stem- of winstrechtloze aandelen
in een behoefte en zijn er goede redenen om voor bepaalde aandeelhouders dergelijke aandelen uit te geven. Wanneer de oprichter van een
onderneming deze onderneming aan zijn kinderen overdraagt en zich er
niet langer inhoudelijk mee wil bemoeien, maar er nog wel inkomsten uit
wil hebben, vormen stemrechtloze aandelen een passende optie. Het is
denkbaar dat bij een omzetting, fusie of splitsing van die onderneming
noch de oprichter, noch de kinderen er behoefte aan zullen hebben om
deze aandelen om te zetten in aandelen met stemrecht. Ik acht het
bevorderlijk voor de met het wetsvoorstel bv-recht en het onderhavige
wetsvoorstel beoogde flexibiliteit dat een rechtspersoon zich niet
belemmerd hoeft te voelen om winst- of stemrechtloze aandelen uit te
geven, uit angst voor een toekomstige omzetting, fusie of splitsing, omdat
die rechten dan uitgebreid zouden moeten worden met winst- of
stemrechten, terwijl dat juist niet de bedoeling was bij de uitgifte ervan.
De leden van de VVD-fractie opperen dat de voorgestelde regeling van
artikel 181 lid 3 BW ook gebruikt zal kunnen worden om houders van
stemrechtloze aandelen door middel van een omzetting hun aandelen te
ontnemen. Dat vertaalt zich dan wel in een schadeloosstelling, maar
daarvan is uiteindelijk de vraag of die reëel zal zijn. Bovengenoemde
leden verwijzen in dit kader ook naar de opmerkingen van VNO-NCW/MKB
Nederland op dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

21

De kans op dergelijk onbedoeld gebruik van omzetting lijkt gering, nu de
verschillen tussen de bv en nv door het wetsvoorstel bv-recht door het
wetsvoorstel bv-recht groter zijn geworden. De omzetting zou een
ingrijpender wijziging van de statuten vergen dan onder het huidige recht
het geval zou zijn. Zo geldt voor de nv een minimumkapitaal van 45 000
euro en omdat de regels voor de nv zijn toegeschreven op vennootschappen met een aandelenkapitaal dat is verspreid over een relatief
groot aantal aandeelhouders die doorgaans meer op afstand van de
besluitvorming staan en vaak alleen aandeelhouder uit beleggingsoogpunt zijn, heeft de nv een strakker wettelijk kader met minder ruimte
voor afwijking. Enkel en alleen teneinde bedoelde aandeelhouders uit de
vennootschap te zetten de bv in een nv om te zetten, lijkt daarom niet
voor de hand te liggen. Bovendien zal een dergelijk besluit snel vernietigbaar zijn wegens strijd met de redelijkheid en billijkheid die artikel 8 lid
1 eist (artikel 15 lid 1 onder b), zeker als die nv vervolgens door middel
van een tweede omzetting weer in een bv wordt teruggedraaid.
Het komt de leden van de aan het woord zijnde fractie onwenselijk voor
dat bij een omzetting van een bv in een nv, stemrechtloze en winstrechtloze aandelen dwingendrechtelijk komen te vervallen. In dit kader
verwijzen zij naar de opmerkingen gemaakt ten aanzien van het voorgestelde artikel 181 lid 2 BW. Het komt deze leden vooralsnog aantrekkelijker
voor om als uitgangspunt te nemen dat bij de omzetting van een bv in een
nv het aandeelhouderschap wordt gecontinueerd. Voor die gevallen
waarin de omzetting niet gunstig is voor deze aandeelhouders kan hun de
mogelijkheid worden geboden te opteren voor schadeloosstelling in
combinatie met het verval van hun aandelen. De leden van de VVD-fractie
verzoeken de regering hier nader op in te gaan.
Het is niet de bedoeling geweest de schadeloosstelling dwingendrechtelijk
voor te schrijven en in de nota van wijziging wordt dit verduidelijkt. Zoals
uit het antwoord op een van de voorgaande vragen van de aan het woord
zijnde leden blijkt, dient het uitgangspunt evenmin te zijn dat het
aandeelhouderschap wordt gecontinueerd als «gewone» aandeelhouder.
De positie van de houders van stem- of winstrechtloze aandelen wordt
aan de betrokken partijen overgelaten, teneinde een zo groot mogelijk
flexibiliteit te bieden. Het aandeelhouderschap kan voortgezet worden als
de vennootschap en deze aandeelhouders het daarover eens zijn. In alle
andere gevallen waarin hetzij de vennootschap de rechten van deze
aandeelhouder niet wil uitbreiden, hetzij de aandeelhouder zelf geen
behoefte heeft aan volledig aandeelhouderschap in de nv na omzetting, is
schadeloosstelling als uittreedregeling voorhanden. Die schadeloosstelling kan vooraf in de statuten opgenomen zijn, of minnelijk overeengekomen worden en als partijen daarin niet slagen, kan de rechter die
vaststellen, eventueel met behulp van door de rechter benoemde
onafhankelijke deskundigen (artikel 181 lid 5 nieuw).
De aan het woord zijnde leden maken zich ook zorgen over de praktische
uitvoerbaarheid van artikel 181 lid 3 BW. Allereerst is hun niet duidelijk
wat met een aantal begrippen in dit artikel wordt bedoeld. Zo is de vraag
wat verstaan moet worden onder de drie kernbegrippen in dit artikel
«ruilverhouding», «schadeloosstelling» en «vervallen». Daarvan is deze
leden geen wettelijke basis of uitleg in de jurisprudentie in relatie tot de
figuur van omzetting bekend.
De begrippen ruilverhouding en verval van aandelen zijn van toepassing
in gevallen van fusie en splitsing, waarbij de aandeelhouder van de
verdwijnende of splitsende rechtspersoon aandeelhouder wordt van de
verkrijgende rechtspersoon (zie o.a. de artikelen 325 e.v. en 334x e.v.). Bij
omzetting blijft de rechtspersoon bestaan (aldus artikel 18 lid 8) en is er
inderdaad geen sprake van een ruilverhouding of verval van aandelen,
zoals bedoeld in eerstgenoemde artikelen. De terminologie in artikel 181
wordt bij nota van wijziging aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

22

Het begrip schadeloosstelling is een in het kader van omzetting, fusie en
splitsing gebruikelijke term. Ik verwijs naar de huidige tekst van artikel 71
lid 2 (omzetting van nv in een andere rechtsvorm), artikel 181 leden 2–3
(omzetting van bv in andere rechtsvorm), artikel 320 lid 1 (bijzondere
rechten jegens verdwijnende rechtspersoon bij fusie), artikel 333h
(aandeelhouder die tegen grensoverschrijdende fusie heeft gestemd),
artikel 334p (bijzondere rechten jegens de splitsende rechtspersoon).
Artikel 2:183 lid 3 BW
De leden van de VVD-fractie merken op dat bij de omzetting van een
coöperatie of een onderlinge waarborgmaatschappij in een bv geen
rechterlijke machtiging nodig is, maar slechts een besluit tot omzetting
waarvoor de vereisten van een besluit tot statutenwijziging gelden. Ieder
lid wordt aandeelhouder. Hoewel alle leden als lid stemrecht hebben,
kunnen, zonder nadere voorziening, aan een lid stemrechtloze (of
winstrechtloze) aandelen worden toegekend. Dat lijkt deze leden niet de
bedoeling. Zij vragen hoe de regering dit ziet.
Op basis van de hoofdregel in artikel 228 lid 5 kan in de statuten slechts
een regeling voor stemrechtloze aandelen getroffen worden ten aanzien
van alle aandelen van een bepaalde soort of aanduiding waarvan alle
aandeelhouders instemmen of waarvan voor de uitgifte in de statuten is
bepaald dat daaraan geen stemrecht is verbonden. Ten aanzien van
winstrechtloze aandelen is voor een daartoe strekkende statutenwijziging
de instemming vereist van alle houders van aandelen waaraan de
statutenwijziging afbreuk doet (artikel 216 leden 7 en 8). Maar op het
moment van de hier bedoelde statutenwijziging zijn er nog geen
aandeelhouders, maar enkel leden. In de nota van wijziging is opgenomen
dat aan een lid dat aandeelhouder wordt in een bv zonder zijn instemming
geen aandelen zonder winstrecht of zonder stemrecht kunnen worden
uitgegeven. Een lid dat niet instemt met de verkrijging van dergelijke
aandelen, zal aandelen met winst- en stemrechten krijgen, gezien het
uitgangspunt dat ieder lid aandeelhouder wordt bij de hier bedoelde
omzettingen (artikel 183 lid 3).
Deze leden merken ook op dat de regeling eenzijdig is en maar voor een
bepaald geval (omzetting van nv in een andere entiteit) van toepassing is
verklaard. Zij vragen of de regering het niet wenselijk acht dan ook de
andere mogelijke gevallen te regelen.
Het wetsvoorstel reguleert de positie van houders van winst- of stemrechtloze aandelen in een bv die wordt omgezet in een andere rechtspersoon of die fuseert of wordt gesplitst. Daarbij is rekening gehouden
met de verschillende rechtsvormen. Voor de volledigheid zal ik op een rij
zetten welke artikelen op welke omzettingen van toepassing zijn (voor
zover relevant voor houders van winst- of stemrechtloze aandelen en met
inachtneming van de in de nota van wijziging voorgestelde wijzigingen):
– alle omzettingen: artikel 18 lid 2 (vereisten voor omzetting);
– alle omzettingen van of in een stichting en de omzetting van een nv of
bv in een vereniging: artikel 18 leden 4 en 5 en artikel 181 lid 7
(rechterlijke machtiging);
– omzetting van een vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij in een nv: artikel 72 lid 3 (ieder lid wordt aandeelhouder);
– omzetting van een bv in een vereniging, stichting, coöperatie of
onderlinge waarborgmaatschappij: artikel 181 leden 2 en 3 (schadeloosstelling algemeen)
– omzetting van een bv in een nv, vereniging, coöperatie of onderlinge
waarborgmaatschappij: artikel 181 leden 4 en 5 (schadeloosstelling
stem- of winstrechtloze aandelen);
– omzetting van een vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij in een bv: 183 lid 3 (lid wordt aandeelhouder);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

23

–

omzetting van een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid
in een bv: artikel 7:834;
– omzetting van een bv in een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid: artikel 7:835.
De leden van de VVD-fractie menen dat uit pagina 28 van de memorie van
toelichting kan worden opgemaakt dat ook zonder de persoonlijke
instemming van de desbetreffende aandeelhouders, hun aandelen kunnen
worden omgezet in winstrechtloze dan wel stemrechtloze aandelen. Zij
verzoeken de regering hier nader op in te gaan.
Zoals hierboven naar aanleiding van de eerste vraag in deze paragraaf
over artikel 183 lid 3 uiteengezet is, volgt uit de artikelen 228 lid 5 en 216
leden 7 en 8 dat een statutenwijziging waardoor er aan bepaalde aandelen
geen stemrecht in de algemene vergadering of geen winstrecht verbonden zal zijn, alleen kan worden getroffen ten aanzien van aandelen
waarvan alle aandeelhouders die het aangaat, instemmen of – indien het
gaat om stemrechtloze aandelen – waarvan voor de uitgifte in de statuten
is bepaald dat daaraan geen stemrecht is verbonden. Het stemrecht of
winstrecht kan dus de desbetreffende aandeelhouder niet zonder diens
instemming ontnomen worden.
Amendement artikel 2:192 BW

1
Brief van 7 december 2009, Reactie op
nagekomen amendementen betreffende
wetsvoorstellen op het terrein van het
vennootschapsrecht, Tweede Kamer,
vergaderjaar 2009–2010, 31 058, nr. 28.

De leden van de VVD-fractie herinneren aan een amendement (Kamerstukken II 2009/10, 31 058, nr. 23) dat door mijn ambtsvoorganger is
ontraden en vervolgens ook niet aangenomen. Het amendement had
betrekking op de invoering van eisen voor het aandeelhouderschap en
daaraan verbonden sancties. Zoals artikel 192 nu is geregeld, biedt het
geen bescherming tegen het opschorten van het recht op uitkeringen, het
vergaderrecht en het stemrecht, aldus deze leden. Zij verzoeken de
regering het amendement te heroverwegen.
Naar ik begrijp doelen de leden van de VVD-fractie op het amendement nr.
26, dat het eerdere amendement nr. 23 heeft vervangen. Dat amendement
is door mijn ambtsvoorganger ontraden, omdat het amendement het
begrip «betrokken aandeelhouder» hanteerde.1 Ik ben het met mijn
ambtsvoorganger eens dat het niet wenselijk is om dat begrip in het
wetsvoorstel op te nemen, omdat het tot willekeurige uitkomsten en
onduidelijkheid zou leiden, in die zin dat het in de praktijk niet goed zal
zijn vast te stellen of een aandeelhouder ten tijde van de statutenwijziging
door de wijziging is geraakt.
Het amendement nr. 26 bevatte twee andere voorstellen ten aanzien van
het voorgestelde artikel 192. Ten eerste stelde het amendement voor om
in lid 1 een onderdeel d toe te voegen dat de mogelijkheid bood om
opschorting van aandeelhoudersrechten op te leggen voor in de statuten
omschreven gevallen en bevatte het een regeling die minderheidsaandeelhouders beschermde tegen de invoering van een dergelijke sanctie. In
dit onderdeel van het amendement zie ik vooralsnog geen meerwaarde,
omdat mij geen gevallen bekend zijn die niet onder de in het eerste lid
geregelde verplichtingen of eisen vallen en waarvoor een zelfstandige
sanctiebevoegdheid nodig zou zijn. Het wetsvoorstel biedt thans al de
mogelijkheid om een statutaire verplichting of eis in te voeren en daaraan
de sanctie van opschorting te verbinden, terwijl minderheidsaandeelhouders worden beschermd tegen invoering van een eis of verplichting
en tegen de daaraan verbonden sanctie op grond van de laatste zin van
het voorgestelde artikel 192, eerste lid.
Ten tweede stelde het amendement nr. 26 een regeling voor die – conform
het bestaande artikel 195b – een aanbiedingsregeling zou bieden voor de
aandeelhouder die bekneld is geraakt door opschorting van zijn aandeelhoudersrechten. Ik zie dit onderdeel van het amendement als een
verbetering van het wetsvoorstel en heb het bij nota van wijziging in het
voorgestelde artikel 192 verwerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

24

Ten aanzien van dit artikel is volgens de aan het woord zijnde leden tevens
de vraag hoe kenbaar is dat er voor bepaalde aandeelhouders verplichtingen verbonden zijn aan de aandelen die zij houden. Zij vragen of het
niet wenselijk is dat deze verplichtingen worden geregistreerd, bijvoorbeeld in het aandeelhoudersregister.
Met de leden van de VVD-fractie meen ik dat het belangrijk is dat goed
wordt bijgehouden of een aandeelhouder gebonden is aan een statutaire
verplichting of eis. Uit de statuten valt dat niet af te leiden en aan de hand
van de besluitvorming over de statutenwijziging zal het niet altijd
eenvoudig zijn om vast te stellen of een aandeelhouder niet is gebonden
aan de verplichting of eis, zeker niet als die besluitvorming wat verder in
het verleden ligt. Ik ben het met deze leden eens dat het aandeelhoudersregister een geschikt instrument is om de niet-gebondenheid vast te
leggen. In het aandeelregister moeten op grond van het voorgestelde
artikel 194 bijvoorbeeld ook stemrechtloze aandelen worden vermeld,
alsmede de rechten die toekomen aan pandhouders en vruchtgebruikers.
Als er in een vennootschap aandeelhouders zijn die niet gebonden zijn
aan een statutaire verplichting of eis, zal dat doorgaans een minderheid
betreffen. Daarom ligt het in de rede om slechts de niet-gebondenheid
van de aandeelhouder in het aandeelhoudersregister te vermelden. De
registratie gaat daarmee niet verder dan noodzakelijk. Een en ander is bij
nota van wijziging in het voorgestelde artikel 194 geregeld.
Artikel 2:195 BW
De leden van de VVD-fractie vragen in het kader van dit artikel of het
wenselijk is dat duidelijker wordt vastgelegd welke aandeelhouder welke
rechten heeft. Onder verwijzing naar de tekst van artikel 195 lid 1 menen
zij dat overwogen moet worden om als hoofdregel de houders van
stemrechtloze en winstrechtloze aandelen geen voorkeursrecht toe te
kennen ten aanzien van de andere soorten aandelen en dit dan ook in de
wet eenduidig te regelen.
Voor de meeste vennootschappen zal het waarschijnlijk niet wenselijk zijn
dat houders van stemrechtloze en winstrechtloze aandelen in het kader
van artikel 195, eerste lid, zouden kunnen reflecteren op de aanbieding
van gewone aandelen. Ik ben het dan ook met deze leden eens dat het
beter zou zijn om in de wet een andere hoofdregel op te nemen. Wel
moeten vennootschappen een afwijkende statutaire regeling kunnen
treffen. Het voorgestelde artikel 195, eerste lid, wordt bij nota van
wijziging aangepast.
Artikel 2:206a lid 2 sub a BW
De leden van de VVD-fractie achten het wenselijk dat de regering toelicht
hoe artikel 206a BW moet worden uitgelegd in geval het gaat om geheel
winstrechtloze aandelen. Onder verwijzing naar de tekst van artikel 206a
lid 2 vragen zij of er bij uitgifte ook een voorkeursrecht is van deze
aandeelhouders op nieuw uitgegeven aandelen? Zij vragen of het
wenselijk is om onderdeel a te wijzigen zodat dit aanvangt met: «a. die
winstrechtloos zijn of ..»?
In het voorgestelde artikel 206a is inderdaad alleen rekening gehouden
met het bijzondere karakter van preferente aandelen en stemrechtloze
aandelen en niet met dat van aandelen zonder recht op deling in de winst
of reserves. Ook bij die laatste categorie aandelen zal het, evenals bij
preferente aandelen en stemrechtloze aandelen, voor de meeste vennootschappen niet wenselijk zijn dat houders van winstrechtloze aandelen een
voorkeursrecht zouden hebben op gewone aandelen en door de uitoefening van het voorkeursrecht alsnog winstrecht zouden kunnen krijgen.
Het voorstel van deze leden is met enige tekstuele aanpassingen bij nota
van wijziging overgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

25

Artikel 2:216 BW
De leden van de VVD-fractie stellen vast dat dit artikel gebaseerd is op een
amendement dat mede door leden van de VVD-fractie is ondertekend. Aan
deze leden is inmiddels ter kennisname gebracht dat de praktijk bezwaren
heeft en houdt tegen deze regeling. De aan het woord zijnde leden hebben
deze bezwaren in het verslag geformuleerd om de regering in staat te
stellen haar visie daarop te geven. De leden van de VVD-fractie zien graag
de reactie van de regering op deze bezwaren tegemoet.
Het voorgestelde stelsel van crediteurenbescherming met een uitkeringstest en aansprakelijkheidssancties vervangt de bestaande regeling
die is gericht op het bijeenbrengen en bijeenhouden van een minimumkapitaal. Beide stelsels hebben als achtergrond dat er voor crediteuren een
tegenwicht moet zijn voor de beperkte aansprakelijkheid die de wet
toekent aan bestuurders en aandeelhouders van besloten vennootschappen en dat misbruik van de beperkte aansprakelijkheid moet worden
tegengegaan.
Ook in andere landen bevat de wetgeving voor besloten vennootschappen
een tegenwicht tegen de beperkte aansprakelijkheid. In paragraaf 4 van de
nota naar aanleiding van het verslag is een beschrijving gegeven van
vergelijkbare uitkeringsregelingen in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk,
Duitsland en de Verenigde Staten. In Duitsland bevat de herziene regeling
voor de GmbH een regeling voor bestuurdersaansprakelijkheid die sterk
lijkt op de uitkeringstest in het wetsvoorstel (par. 64 van de Gesetz über
die GmbH). In Duitsland is het verplichte minimumkapitaal recentelijk
verlaagd, maar niet afgeschaft. De GmbH kent dus een stelsel van
crediteurenbescherming met een verplicht minimumkapitaal en een
uitkeringstest met bestuurdersaansprakelijkheid. Omdat de voorgestelde
regeling internationaal niet uit de toon valt, behoeft niet te worden
gevreesd voor een verslechtering van het vestigingsklimaat of de concurrentiepositie van in Nederland gevestigde bedrijven. Verwacht mag
worden dat door de afschaffing van het verplichte minimumkapitaal, dat
door veel ondernemers als belastend wordt ervaren, de populariteit van
de Nederlandse besloten vennootschap juist kan toenemen.
De leden van de VVD-fractie wezen op het bezwaar dat vooraanstaande
accountants niet voornemens zouden zijn om opinions af te geven over de
uitkeringstest.
Van weerstand onder accountants is mij niet gebleken. Bij de voorbereiding van de uitkeringstest heeft uitvoerig overleg met de werkgroep
fiscaal jaarrapport plaatsgevonden over de wijze waarop de uitkeringstest
in de praktijk het beste gestalte kan krijgen. In de werkgroep zijn naast
vooraanstaande accountantskantoren ook o.a. NIVRA en NovAA vertegenwoordigd. Het resultaat van het overleg is vastgelegd in een brief van de
werkgroep fiscaal jaarrapport aan de voorzitter van de Tweede Kamer van
5 november 2008. In de brief wordt beschreven hoe de uitkeringstest in de
praktijk met behulp van een taxonomie op eenvoudige wijze kan worden
uitgevoerd. De voorzitter van de werkgroep concludeert in zijn brief dat de
samenstelling van de werkgroep uitdrukking geeft «aan de brede ondersteuning in de markt voor de voorgestelde uitwerking van de uitkeringstoets».
Een reden voor het voornoemde bezwaar van de accountants zou volgens
de leden van de VVD-fractie gelegen zijn in de veelal van toepassing
zijnde buitenlandse (SEC) verbodsbepaling voor een controlerende
accountant om een waarderende verklaring op zijn cliënt af te geven.
Nederlandse ondernemingen kunnen alleen te maken krijgen met
buitenlandse verbodsbepalingen en met de Amerikaanse Securities and
Exchange Commission (SEC) als het om een aan de Amerikaanse beurs
genoteerde naamloze vennootschap gaat of als een Nederlandse bv een
dochter is van een dergelijke nv (of buitenlandse vennootschap) die in
Amerika beursgenoteerd is. Dan zal een waarderende verklaring door een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

26

1
Prof. P.J. Dortmond, De tweede nota van
wijziging bij het wetsvoorstel flexibilisering
bv-recht, Ondernemingsrecht 2009, p. 43.

andere accountant opgesteld moeten worden dan de controlerende
accountant. Ik zie in de betrokkenheid van Amerikaanse wetgeving bij een
dermate kleine categorie ondernemingen geen reden om van de
uitkeringstest af te zien.
Een ander bezwaar dat deze leden noemen, is dat de norm voor de
uitkeringstoets niet praktisch is, omdat niet duidelijk is hoe lang
bestuurders worden geacht vooruit te kijken. Aan deze onduidelijkheid is
tegemoetgekomen in de toelichting op het voorgestelde artikel 216 lid 2,
waarin is opgemerkt dat in het algemeen de wetenschap zich niet langer
dan een jaar na de uitkering zal kunnen uitstrekken. Uit de eerder
genoemde brief van de werkgroep fiscaal jaarrapport blijkt dat een
periode van een jaar in de (accountants)praktijk algemeen wordt aanvaard
voor het maken van prognoses. Hoewel het alleen in uitzonderlijke
omstandigheden zo zal zijn dat bestuurders meer dan een jaar vooruit
moeten kijken, zou ik het niet wenselijk vinden als de termijn zou worden
gemaximaliseerd in de wet. De bestuurders kunnen immers ten tijde van
de uitkering op de hoogte zijn van omvangrijke betalingsverplichtingen
die over meer dan een jaar opeisbaar worden, bijvoorbeeld een afbetaling
op de aanschaf van een dure machine. Vanuit een oogpunt van crediteurenbescherming is het van belang dat de bestuurders die bijzondere
omstandigheid meewegen bij de besluitvorming over uitkeringen aan
aandeelhouders.
Deze leden vroegen tevens of een directeur-grootaandeelhouder (dga)
door zijn dubbelrol als bestuurder en (groot)aandeelhouder in de
problemen zou kunnen komen.
Ook bij besloten vennootschappen met een dga is het belangrijk dat
crediteuren worden beschermd tegen onzorgvuldige uitkeringen. Een dga
zal als bestuurder van een bv moeten beoordelen of de vennootschap na
de uitkering zal kunnen blijven voortgaan met het betalen van de
opeisbare schulden. De voorgestelde uitkeringsregeling is voor dga’s niet
nadeliger dan voor andere bestuurders.
Deze leden voerden aan dat bestuurders van nationale en internationale
concerns in de problemen zouden kunnen komen, omdat zij door hun
aandeelhouders tot uitkering gedwongen kunnen worden. Zij zouden
daaraan alleen kunnen ontsnappen door ontslag te nemen.
Als aandeelhouders een uitkering willen doorzetten terwijl het bestuur van
oordeel is dat dat de betaling van de opeisbare schulden in gevaar brengt,
dan ontstaat er een patstelling waarin het ontslag van de bestuurders aan
de orde kan zijn. Die patstelling kan echter ook ontstaan als het goedkeuringsrecht niet zou worden ingevoerd, omdat het bestuur de betaling van
de uitkering zou kunnen weigeren. Zoals Dortmond in de literatuur heeft
opgemerkt, heeft het voorgestelde goedkeuringsrecht het voordeel dat het
bestuur met de wet in de hand de goedkeuring kan weigeren.1 Het
probleem dat aandeelhouders bestuurders zouden kunnen dreigen met
ontslag kan dus niet worden weggenomen als het voorgestelde artikel 216
lid 3 uit het wetsvoorstel zou worden geschrapt.
Dat de regeling zou leiden tot verhoging van de kosten van een eventuele
verzekering die de mogelijke bestuurdersaansprakelijkheid dekt, ligt niet
in de lijn der verwachting omdat de voorgestelde aansprakelijkheidsregeling aansluit bij de bestaande jurisprudentie.
De leden van de VVD-fractie menen dat de aansprakelijkheidsregeling op
grond van de Wet formeel buitenlandse vennootschappen ook van
toepassing zal zijn op Nederlandse vestigingen van in het buitenland
opgerichte vennootschappen en dat dit in strijd is met het Europese recht.
Zij wezen in dit verband op het gevaar dat de Nederlandse regeling zou
kunnen worden ontdoken door gebruik te maken van een buitenlandse
rechtsvorm met een lichter aansprakelijkheidsregime.
Naar aanleiding van het door deze leden genoemde Inspire-Art arrest van
het Hof van Justitie is de Wet op de formeel buitenlandse vennootschappen (WFBV) zodanig gewijzigd dat deze wet met uitzondering van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

27

artikel 6 WFBV niet meer van toepassing is op formeel-buitenlandse
vennootschappen uit de EU of de EER. De voorgestelde regeling voor
bestuurdersaansprakelijkheid bij uitkeringen aan aandeelhouders is dus
alleen van toepassing op formeel-buitenlandse vennootschappen van
buiten de EU of de EER. Van strijd met het Europese recht en de vrijheid
van vestiging is dus geen sprake. Binnen de EU is het inderdaad mogelijk
dat een Nederlandse onderneming gebruik maakt van een vennootschap
die wordt beheerst door het recht van een andere lidstaat, al dan niet via
het door deze leden genoemde instrument van de grensoverschrijdende
fusie. Het Nederlandse bv-recht, met inbegip van de regeling voor
uitkeringen, is dan niet van toepassing. De eerdergenoemde jurisprudentie inzake de vrijheid van vestiging staat aan toepassing van Nederlandse vennootschapsregels in de weg. Dat is anders voor het faillissementsrecht: indien een buitenlandse vennootschap het centrum van haar
voornaamste belangen in Nederland heeft, dan kan deze in Nederland
failliet worden verklaard en is de Nederlandse faillissementswet van
toepassing. Het gevolg van de jurisprudentie over de vrijheid van
vestiging is dat er in het algemeen binnen de EU concurrentie tussen
rechtsvormen mogelijk is en niet alleen op het punt van de regeling voor
uitkeringen aan aandeelhouders. Ten aanzien van een Nederlandse
vestiging van een vennootschap uit een andere lidstaat zullen crediteuren
dus bescherming moeten ontlenen aan de regels die in de lidstaat van
oprichting voor crediteurenbescherming zijn ingesteld. Zoals hierboven al
is aangegeven, bevatten de bv-regels in andere lidstaten ook regels voor
de bescherming van crediteuren.
Deze leden merkten ten slotte op dat het opnemen van artikel 216 lid 3
lastenverhogend werkt.
In het kader van het project regeldruk heeft onderzoeksbureau Berenschot
onderzoek gedaan naar de gevolgen van het wetsvoorstel voor de
nalevingskosten en de administratieve lasten. Hieruit is gebleken dat het
wetsvoorstel leidt tot een forse verlaging van de regeldruk: ca. 35 miljoen
euro minder administratieve lasten en circa 30 miljoen euro minder
nalevingskosten.1 Ten aanzien van het voorgestelde artikel 216 concludeert Berenschot dat de voorgestelde uitkeringstest naar verwachting
beter aansluit bij de normale bedrijfsvoering dan de bestaande kapitaalstoets. Het voorgestelde artikel 216 leidt volgens Berenschot tot een
verwachte reductie van nalevingskosten van ruim 530 000 euro op
jaarbasis.
Alles overziend meen ik dat er geen nieuwe argumenten zijn aangevoerd
tegen de voorgestelde uitkeringstest. Ik zie dan ook geen overwegende
bezwaren tegen de regeling zoals die is aangenomen door de Tweede
Kamer. Ten opzichte van de bestaande jurisprudentie en de artikelen 9,
248 en 6:162 BW vormt de voorgestelde goedkeuringsbevoegdheid van
het bestuur een nieuw element. Die goedkeuringsbevoegdheid leidt tot
een uitbreiding van de formele taken van de bestuurders en daarmee tot
de mogelijkheid om ook voor die taken aansprakelijk te worden gesteld.
Het is niet zo dat bestuurders onder de voorgestelde regeling sneller
aansprakelijk zullen zijn. De omvang van de aansprakelijkheid blijft
hetzelfde als onder de bestaande jurisprudentie over bestuurdersaansprakelijkheid. Deze jurisprudentie wordt in dit wetsvoorstel gecodificeerd.
Artikel 227 lid 4

1
Brief van de staatssecretarissen van
Financiën en Economische Zaken van
3 november 2008, Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 269.

De formulering van dit artikel roept volgens de leden van de VVD-fractie
de vraag op of de vennootschap zich de bevoegdheid tot wijziging van de
aan certificaten verbonden rechten kan voorbehouden. Verwezen wordt
naar artikel 232 BW waarin ten aanzien van het toekennen van rechten aan
derden de huidige wet toelaat dat de wijzigingsbevoegdheid wordt
voorbehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

28

Het voorgestelde artikel 227 lid 4 laat geen ruimte om de wijzigingsbevoegdheid voor te behouden. Dat zou tot gevolg hebben dat aan
certificaathouders het vergaderrecht zou kunnen worden ontnomen,
bijvoorbeeld als hun inbreng tijdens de vergadering te kritisch wordt
bevonden of als zij weigeren om in te stemmen met het buiten vergadering laten plaatsvinden van de besluitvorming (artikel 238). Een
dergelijke wijzigingsbevoegdheid acht ik ten aanzien van rechten die de
zeggenschap en de besluitvorming binnen de vennootschap betreffen,
niet wenselijk. Artikel 232 ziet niet, zoals het voorgestelde artikel 227 lid 4,
op toegekende rechten die de zeggenschap en de besluitvorming
betreffen, maar op statutaire rechten die een financieel belang betreffen.
Dat artikel 232 wel een voorbehoud van de wijzigingsbevoegdheid toelaat,
moet in dat licht worden gezien.
Artikel 2:252 lid 1 BW tweede volzin en artikel 2:253 BW een na laatste
volzin
De leden van de VVD-fractie stellen voor in het eerste lid van artikel 252 en
in de een na laatste volzin van artikel 253 steeds «artikel 228 lid 4, tweede
volzin» te vervangen door: artikel 228 lid 4, derde volzin. Ditzelfde voorstel
werd gedaan in de Invoeringswet ten aanzien van artikel 242 lid 1 om een
foutieve verwijzing te corrigeren.
De opmerkingen van de aan het woord zijnde leden zijn terecht; de
correctie is in de nota van wijziging meegenomen.
Artikel 2:404, eerste lid, BW
De leden van de VVD-fractie verwijzen naar de aanpassing van artikel 404
lid 1 in het wetsvoorstel. Daarin wordt echter nog steeds verwezen naar
artikel 204a, dat in het wetsvoorstel bv-recht vervalt. Daarom dient de
zinsnede uit artikel 404 lid 1 «Behoudens de artikelen 204a lid 4 en 204c lid
7 kan» te vervallen. Deze leden stellen in verband daarmee voor artikel
404 lid 1 aan te passen als volgt: «Een in artikel 403 bedoelde aansprakelijkstelling kan worden ingetrokken door nederlegging van een daartoe
strekkende verklaring ten kantore van het handelsregister».
De opmerkingen van de aan het woord zijnde leden zijn terecht; de
correctie is conform het voorstel van de leden in de nota van wijziging
meegenomen.
Artikel 7:835 lid 2 van de Wet tot vaststelling van titel 7.13 (vennootschap)
van het Burgerlijk Wetboek («Wetsvoorstel Personenvennootschap»)
De leden van de VVD-fractie stellen dat het voornemen van de Eerste
Kamer om de wetsvoorstellen tot de invoering van een nieuwe regeling
voor de personenvennootschappen (Kamerstukken I, 28 746 en 31 065),
het wetsvoorstel bv-recht en het onderhavige wetsvoorstel gelijktijdig te
behandelen, onnodig tot vertraging leidt voor de totstandkoming van de
nieuwe wetgeving voor de personenvennootschappen. Deze leden menen
dat de verschillende wetsvoorstellen niet zodanig met elkaar zijn
verweven dat een gezamenlijke behandeling op zijn plaats is. Deze leden
vragen of ik de vertraging die optreedt, wenselijk acht.
Vooropgesteld zij dat het de Eerste Kamer vrij staat om de wetsvoorstellen
te agenderen zoals zij doet. Ik merk op dat de Eerste Kamer uitsluitend een
gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen over titel 7.13, alsmede
het wetsvoorstel bv-recht heeft aangekondigd. Er behoeft dus, als ik het
goed begrijp, met behandeling niet te worden gewacht op het onderhavige wetsvoorstel. Wel is het wenselijk dat de inwerkingtreding van
wetsvoorstellen over titel 7.13 tegelijk plaatsvindt met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel bv-recht en het onderhavige wetsvoorstel.
De reden hiervoor is dat in de nota van wijziging bij het onderhavige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

29

wetsvoorstel een onbedoeld gevolg van de invoeringswet titel 7.13 voor
open commanditaire vennootschappen wordt hersteld (zie nota van
wijziging onderdeel 4). Indien de wetsvoorstellen personenvennootschappen eerder in werking zouden treden, zou dit voor open commanditaire vennootschappen onzekerheid met zich kunnen brengen over hun
voortbestaan als open commanditaire vennootschap. Door de gelijktijdige
inwerkingtreding wordt dit voorkomen.
De leden van de VVD-fractie menen dat de verwijzing naar artikel 182 in
artikel 7:835 lid 2 sub d van het Wetsvoorstel Personenvennootschap kan
vervallen en stellen voor artikel 7:835 lid 2 sub d te wijzigen als volgt:
d. indien een naamloze vennootschap wordt omgezet in een openbare
vennootschap met rechtspersoonlijkheid, het naleven van artikel 100 van
Boek 2 dat op het besluit tot omzetting van toepassing is.
Ik deel de mening van deze leden niet. Bij de hier bedoelde omzetting van
een bv in een ovr vervalt het aandelenkapitaal van de bv, dat opgaat in het
vermogen van de ovr. De ovr heeft geen vermogensbescherming zoals
voor de bv in de wet is voorzien, maar voorziet in hoofdelijke verbondenheid van de vennoten voor de verbintenissen van de vennootschap
(artikel 7:813). In geval van omzetting van een bv in een ovr kunnen
schuldeisers van de oorspronkelijke bv zich niet verhalen op de vennoten
van de ovr. Immers, voor de ten tijde van de omzetting bestaande
verbintenissen van een bv zijn de vennoten van de ontstane ovr niet
persoonlijk aansprakelijk (artikel 7:835 lid 5). Deze schuldeisers kunnen
zich derhalve uitsluitend verhalen op het vermogen van de ovr. Aangezien
de ovr niet een met artikel 216 BW vergelijkbare regeling kent, genieten
deze schuldeisers niet dezelfde wettelijke bescherming, indien uitkeringen
aan vennoten plaatsvinden. Om die reden is voor een zodanige omzetting
een extra waarborg nodig voor crediteuren.1
III. Overgangsrecht

1
Zie reeds Kamerstukken II, vergaderjaar
2003–2004, nr. 5, p. 28.

De leden van de VVD-fractie merken op dat ingevolge het wetsvoorstel
bv-recht het derde en vierde lid van artikel 204a vervallen. Artikel 204a lid
4 bevatte een specifieke regeling voor het intrekken van een aansprakelijkheidverklaring. Ten aanzien van vóór de invoering van het wetsvoorstel
bv-recht afgegeven aansprakelijkheidsverklaringen ingevolge artikel 204a
lid 3 en 204b lid 3 is naar het oordeel van de VVD-fractie niet duidelijk hoe
die kunnen worden ingetrokken of dat deze automatisch zullen zijn
ingetrokken doordat de betreffende inbrengcontrole is afgeschaft. Zij
stellen voor in de overgangsbepalingen op te nemen dat aansprakelijkheidsverklaringen die zijn neergelegd bij het handelsregister overeenkomstig de artikelen 204a lid 3 en artikel 204b lid 3 met ingang van de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel bv-recht gelden als «ingetrokken».
De aan het woord zijnde leden wijzen er terecht op dat de intrekking na de
inwerkingtreding van het nieuwe bv-recht, van een vóór die inwerkingtreding afgelegde aansprakelijkheidsverklaring niet onder de hoofdregels
van het overgangsrecht valt. Daarom wordt in de nota van wijziging
voorgesteld dat er een lid aan de overgangsregeling van artikel V.2 wordt
toegevoegd, die regelt dat artikel 404 van toepassing blijft op vóór de
inwerkingtreding van de wet afgelegde aansprakelijkheidsverklaringen,
zowel in artikel 204a als artikel 204b. Het oude recht inzake die intrekking
blijft daarop van toepassing, omdat het een onderdeel was van de oude
systematiek. Die systematiek dient niet doorbroken te worden door te
bepalen dat alle aansprakelijkheidsverklaringen als ingetrokken moeten
gelden.
De leden van de VVD-fractie merken op dat in het onderhavige wetsvoorstel is bepaald dat binnen vijf jaar alle statuten dienen te zijn
aangepast aan de nieuwe wettelijke regeling die geldt bij ontstentenis of
belet van de raad van commissarissen (artikel 252 lid 4). De aan het woord
zijnde leden zouden zich ook kunnen voorstellen dat ter besparing van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

30

kosten voor de vennootschap bepaald wordt dat de statuten bij de
eerstvolgende statutenwijziging dienen te worden aangepast, waarbij dan
eventueel een ruimere termijn dan vijf jaar kan worden voorgeschreven
als uiterste datum. Overigens zouden deze leden zich kunnen voorstellen
dat in dit kader wel wordt bepaald wat statuten ten minste moeten
bevatten zodat de essentialia altijd zijn opgenomen.
Hoewel de termijn van vijf jaar juist is gekozen om vennootschappen de
gelegenheid te geven deze wijziging mee te nemen bij een andere
statutenwijziging, begrijp ik dat het wijzigen van de statuten alleen om
een beletregeling voor commissarissen op te nemen, voor de vennootschappen die commissarissen hebben, nog steeds tot kosten kan leiden.
In de nota van wijziging is daarom het voorstel van de leden van de
VVD-fractie overgenomen om pas te verplichten tot het opnemen van de
beletregeling bij de eerstvolgende statutenwijziging. Dit lost ook het
probleem op dat lastig af te dwingen is dat de statuten binnen vijf jaar om
deze reden worden aangepast aan de wet. Ik verwijs ook naar hetgeen ik
hieronder in paragraaf V opmerk.
Zoals ik hierboven al naar aanleiding van een vraag over artikel 180 lid 1
heb geantwoord volgen de beperkte eisen die aan de statuten worden
gesteld reeds uit de wet. Hieraan zal bij de voorlichting over de nieuwe
regels aandacht gegeven worden.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering het wenselijk acht dat
statuten in andere talen dan het Nederlands rechtsgeldig kunnen zijn.
Naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie zou dit het vestigingsklimaat voor buitenlandse vennootschappen verder kunnen verbeteren, zij
het dat het dan wellicht lastiger wordt om van de inhoud van de statuten
kennis te nemen.
Zoals de aan het woord zijnde leden al opmerken, zou het toestaan van
het gebruik van andere talen dan het Nederlands voor de statuten en de
oprichtingsakte niet leiden tot vereenvoudiging. Als men kiest voor een
bv, dan is het Nederlandse bv-recht op de rechtspersoon van toepassing.
Zouden de statuten of de oprichtingsakte in een vreemde taal mogen
worden opgesteld, dan zou telkens de niet eenvoudig te beantwoorden
vraag rijzen of de in een vreemde taal opgestelde documenten in
overeenstemming zijn met het Nederlandse recht. Een complicerende
factor hierbij is dat voor begrippen uit het Nederlandse rechtsstelsel niet
altijd een equivalent bestaat in het recht van het taalgebied waarin
vertaald wordt en dat voor een goed begrip van buitenlandse juridische
begrippen kennis van het achterliggende rechtsstelsel is vereist. Vanuit
een oogpunt van rechtszekerheid is het van belang dat de belangrijkste
documenten voor de oprichting en de inrichting van de vennootschap in
de Nederlandse taal worden opgesteld. Deze keuze betekent overigens
niet dat bij andere, meer praktische procedures, zoals de oproeping tot de
algemene vergadering, binnen de vennootschap geen gebruik mag
worden gemaakt van een vreemde taal, ervan uitgaande dat de betrokken
partijen die taal begrijpen. Ook staat artikel 394, leden 1 en 4, van Boek 2
BW toe dat openbaarmaking van de jaarrekening en het jaarverslag en de
in artikel 392 van Boek 2 bedoelde gegevens (onder andere de accountantsverklaring) geschiedt door nederlegging van een exemplaar in het
Frans, Duits of Engels. De handelsregisterwetgeving staat er voorts niet
aan in de weg dat vennootschappen hun statuten behalve in het Nederlands ook in een andere taal openbaar maken.
De leden van de SP-fractie vragen waarom gekozen is voor een
overgangstermijn van vijf jaar.
Een termijn van vijf jaar was gekozen als een redelijke termijn waarbinnen
vennootschappen de gelegenheid hebben de uit de wet voortvloeiende
statutenwijziging mee te nemen bij een wijziging die zich mogelijk om
andere redenen in die vijf jaar voordoet, zodat er geen aparte kosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

31

gemaakt hoeven te worden voor eerstbedoelde statutenwijziging. Echter,
naar aanleiding van deze en andere vragen over de overgangsbepalingen,
heb ik besloten deze termijnen te schrappen in de nota van wijziging en
enkel te verlangen dat de desbetreffende statutenwijzigingen worden
meegenomen bij de eerstvolgende gelegenheid. Ik verwijs naar hetgeen ik
hieronder in paragraaf IV opmerk.
De leden van de SP-fractie vragen of ik de kosten van kennisname van de
nieuwe regels tot incidentele administratieve lasten reken en zo ja, of dit
gebruikelijk is.
Incidentele lasten zijn de eenmalige nalevingskosten die voortvloeien uit
nieuwe of gewijzigde regels. Zoals ik hiervoor aan het eind van paragraaf I
naar aanleiding van een vraag van de leden van PvdA-fractie over
administratieve lasten heb aangegeven, vormen de nalevingskosten een
van de onderdelen van het overkoepelende begrip regeldruk. Omdat de
ondernemers die die regels moeten naleven er eerst kennis van moeten
nemen, wordt ook daarmee rekening gehouden bij het berekenen van de
regeldruk.
IV. Slot
In navolging van de brief van VNO-NCW/MKB Nederland van 20 september 2010 merken de leden van de VVD-fractie op dat het niet geheel
logisch lijkt dat er een groot verschil zal zijn tussen houders van – met
medewerking van de vennootschap uitgegeven – certificaten met en
zonder vergaderrechten. In het eerste geval zullen deze een wettelijk
pandrecht hebben en in het tweede geval hebben zij dat niet. Deze leden
vragen wat het gevolg is van het niet binnen vijf jaar opnemen in de
statuten van de vergaderrechten zoals voorzien in artikel V.2 lid 6
Overgangswet. Zij vragen of deze pandrechten dan vervallen en zo ja, op
welke wettelijke grondslag.
De vraag stelt het probleem aan de orde dat het in de praktijk lastig kan
zijn om vennootschappen die certificaathouders met vergaderrecht in het
aandeelhoudersregister hebben opgenomen, zoals is voorgeschreven in
artikel 194 lid 1, laatste volzin, te dwingen tevens de statuten te wijzigen,
zoals voorgeschreven in artikel 227 lid 2. Het is voor de vergadergerechtigde certificaathouders van belang dat zij in het aandeelhoudersregister
staan, want dan krijgen ze uitnodigingen voor de vergaderingen. Maar
uitgangspunt van de in het wetsvoorstel bv-recht voorgestelde neerlegging in de statuten van de vergaderrechten voor certificaathouders was
ook naar buiten toe duidelijkheid te scheppen wie er naast de aandeelhouders ook vergaderrechten hebben. De leden van de aan het woord
zijnde fractie maken met hun vraag terecht duidelijk dat het opnemen van
deze vergaderrechten in de statuten van een reeds bestaande bv lastig
afdwingbaar is. Daarom is in de nota van wijziging een verdere vereenvoudiging opgenomen voor de overgangsrechtelijke situatie in artikel V.2
lid 6. Daarin is voor houders van certificaten die met medewerking van de
vennootschap zijn uitgegeven opgenomen dat het opnemen in de statuten
van hun vergaderrechten pas hoeft plaats te vinden bij de eerstvolgende
statutenwijziging en niet meer binnen vijf jaar. Tevens is in het overgangsrecht opgenomen dat tot het moment van die statutenwijziging onder
certificaten waaraan bij de statuten vergaderrecht is verbonden tevens
worden verstaan certificaten die voor inwerkingtreding van de wet over
vergaderrecht beschikten en die in het aandeelhoudersregister zijn
opgenomen.
Er is dan ook geen probleem meer met de pandrechten, zoals door de
vragenstellers naar voren is gebracht. De tekst van artikel 3:259 spreekt
van «certificaten uitgegeven met medewerking van de uitgever van de
oorspronkelijke aandelen». Daaronder vallen dan de certificaten waarvan
de houders alleen in het aandeelhoudersregister geregistreerd staan en
de houders van certificaten die tevens in de statuten zijn aangewezen. Er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

32

kan dan geen sprake meer zijn van een categorie van houders van
certificaten die met medewerking van de vennootschap zijn uitgegeven,
maar waaraan niet in de statuten vergaderrechten zouden zijn toegekend.
Bij een vóór inwerkingtreding van het wetsvoorstel bv-recht opgerichte bv
moet er dus rekening mee worden gehouden dat ondanks dat de statuten
er (nog) niets over melden, er toch certificaathouders met vergaderrechten kunnen zijn. Dat is onder de huidige wet overigens ook al het
geval. Met de invoering van het bij de statuten toekennen van vergaderrecht is beoogd de onduidelijkheid weg te nemen die er momenteel
bestaat over het onderscheid tussen met en zonder medewerking van de
vennootschap uitgegeven certificaten van aandelen. De onmiddellijke
vermelding in de statuten is afgewogen tegen de administratieve
belasting die een dergelijke statutenwijziging met zich brengt, terwijl de
onduidelijkheid in ieder geval wordt weggenomen doordat de vergadergerechtigden allen binnen een jaar in het aandeelhoudersregister vermeld
moeten staan.
Samen met de gewijzigde aanpak in de nota van wijziging voor de
opname in de statuten van de beletregeling voor commissarissen (zie
hierboven in paragraaf 3), betekent deze wijziging voor de statutaire
regeling van de vergadergerechtigde certificaathouders dat de eenmalige
incidentele lasten die zijn berekend voor de invoering van het nieuwe
bv-recht van ongeveer 10,7 miljoen euro vrijwel geheel komen te
vervallen (zie de memorie van toelichting, Kamerstukken II 2009/10,
32 426, nr. 3, p. 16). Het bedrag dat nog resteert om ter gelegenheid van
het bezoek aan de notaris ook alsnog de verplichte zaken in de statuten op
te nemen, is dermate gering, dat dat als verwaarloosbaar heeft te gelden.
V. Brieven VNO-NCW en NOB
Zoals verzocht door de leden van de VVD-fractie en van de CDA-fractie zal
in het navolgende nader worden ingegaan op het commentaar van
VNO-NCW/MKB Nederland in de brief van 20 september 2010 en van de
Orde in de brief van 17 september 2010, voor zover dat commentaar niet
hierboven al aan de orde is geweest. Ik behandel het commentaar in de
volgorde waarin het in de brieven naar voren is gebracht.
V.1. Brief VNO-NCW
Artikel 72/181/330a/334ee1
In het kader van de problematiek van winst- of stemrechtloze aandelen bij
omzetting, fusie en splitsing bepleit VNO-NCW ook winst- of stemrechtloze aandelen voor nv’s te introduceren. Dan zouden bij omzetting, fusie
en splitsing de winst- of stemrechtloze aandelen kunnen blijven bestaan.
Het wetsvoorstel tot vereenvoudiging en flexibilisering van het bv-recht is
niet de geëigende plaats om ook het nv-recht te wijzigen en zeker niet op
een dermate ingrijpende wijze. De vraag of de introductie van deze
aandelen ook in het nv-recht wenselijk is, zou moeten worden bezien in
het kader van een bredere herziening van het nv-recht. Die is vooralsnog
niet aan de orde.
Artikel 181 lid 2, eerste volzin
Volgens VNO-NCW zou in artikel 181 lid 2 ook rekening gehouden moeten
worden met de omzetting van een bv in een coöperatieve vereniging of
een onderlinge waarborgmaatschappij met een in aandelen verdeeld
kapitaal.
In het aangehaalde artikel gaat het om schadeloosstelling voor het verlies
van aandelen. Wanneer er sprake is van een coöperatieve vereniging of
onderlinge waarborgmaatschappij met een in aandelen verdeeld kapitaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

33

en de houder van de winst- of stemrechtloze aandelen kan zijn aandelen
in de nieuwe situatie behouden, dan is er geen sprake van verlies van
aandelen en dus ook niet van aanspraak op schadeloosstelling.
Uitbreiding omzetting openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid
VNO-NCW bepleit dat ook een openbare vennootschap (hierna: ov) zich
rechtstreeks in een andere rechtsvorm kan omzetten en niet alleen een
openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid (hierna: ovr).
VNO-NCW stelt voor een omzetting van rechtswege in een ovr met de
mogelijkheid van opt-out binnen een bepaalde termijn.
De reden voor het opnemen van de omzetting van een ovr in een nv in dit
wetsvoorstel is dat mijn ambtsvoorganger aan de Eerste Kamer bij de
behandeling van het wetsvoorstel vaststellingswet titel 7.13 BW een
toezegging daartoe heeft gedaan. Het onderhavige wetsvoorstel gaat
echter over het bv-recht en ik wil het niet verder belasten met de discussie
over de nv en de ovr. De discussies rond het wetsvoorstel over titel 7.13
hebben geleid tot een lang traject. Ik zou die discussie voorlopig willen
afsluiten, zodat de nieuwe personenvennootschap zich eerst in de praktijk
kan bewijzen. Daarna kunnen we op basis van de praktijkervaringen
bezien of verdere aanpassingen nodig zijn.
Daarnaast bepleit VNO-NCW dat naast een nv met aandelen op naam ook
een nv met aandelen aan toonder omgezet kan worden in een ovr. Zij
merkt op dat ook houders van aandelen aan toonder bekend kunnen zijn
en dat een nv met aandelen aan toonder wel krachtens artikel 183 in een
bv kan worden omgezet, die in het wetsvoorstel bv-recht allerhande
mogelijkheden voor buitenstatutaire regelingen kent, zodat het verschil
met een ovr volgens VNO-NCW dan niet meer zo groot is. Het leidt
volgens VNO-NCW tot onnodige kosten wanneer eerst een statutenwijziging nodig is om de aandelen op naam te doen luiden ofwel een
omzetting in een bv om die bv vervolgens in een ovr om te zetten.
De omzetting van de ene rechtspersoon en kapitaalvennootschap in de
andere – van een nv in een bv – is nog altijd minder groot dat de
omzetting van een rechtspersoon en kapitaalvennootschap naar een
contractuele personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid. Het is de
vraag of er brede behoefte aan zou bestaan en of in die gevallen dat er
behoefte aan bestaat de tussenstap via de omzetting in een bv en het
wijzigen van aandelen aan toonder in aandelen op naam dermate
omslachtig is dat er een speciale regeling voor opgesteld zou moeten
worden. Ook hier geldt evenals bij het antwoord op de vorige vraag dat ik
er de voorkeur aan geef de personenvennootschap zich eerst in de praktijk
te laten bewijzen en vervolgens te bezien of verdere aanpassingen nodig
zijn. Ik wil mij beperken tot hetgeen mijn ambtsvoorganger heeft
toegezegd en die toezegging had alleen betrekking op de omzetting in een
nv met aandelen op naam (Kamerstukken I 2006/07, 28 746 E, p. 5–6).
Artikel 1.8: wijziging van artikel 4 Wet op de formeel buitenlandse
vennootschappen
VNO-NCW vraagt zich af of toepasselijkverklaring van artikel 9 en de
interne regelingen van artikel 216 zich verdraagt met de principiële
erkenning door rechtspraak van het Europese Hof van Justitie van de
vrijheid van vestiging.
Naar aanleiding van de uitleg die het Hof van Justitie van de EU aan de
vrijheid van vestiging heeft gegeven, is de Wfbv in 2005 aangepast
(HvJEU 30 september 2003, zaak C-167/01, Inspire Art). Daarbij is het
toepassingsbereik van de Wfbv is beperkt tot vennootschappen die zijn
opgericht naar het recht van een staat van buiten de EU of de EER.
Daardoor geldt ook de toepasselijkverklaring van artikel 9 en van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

34

interne regelingen van artikel 216 alleen voor die vennootschappen en is
er geen sprake van strijd met de vrijheid van vestiging.
Artikel 334ee lid 2
Artikel 334aa lid 2 (ik neem aan dat er per abuis is verwezen naar artikel
334ee lid 2) eist in geval van splitsing van een bv een toetsing met
accountantsverklaring van het bij de splitsende vennootschap achtergebleven vermogen aan de kapitaalklem. Deze accountantsverklaring over
de situatie na splitsing is het spiegelbeeld van de accountantscontrole bij
inbreng in natura, waar de accountantsverklaring vereist is ten tijde van
de inbreng om zeker te stellen dat de waarde van hetgeen wordt
ingebracht ten minste gelijk is aan de nominale waarde van de (als
tegenprestatie voor de inbreng) uitgegeven aandelen. Omdat bij de
inbreng in natura (artikelen 204a en 204b) de accountantscontrole is
afgeschaft, zou volgens VNO-NCW ook hier, in de spiegelbeeldige situatie,
de verplichte accountantscontrole dienen te vervallen.
Ten gevolge van de afschaffing van de accountantsverklaring bij inbreng
in natura is de pendant daarvan bij de splitsing, artikel 334bb, dat (de
accountantsverklaring van) de artikelen 204a en 204b van overeenkomstige toepassing verklaart bij splitsing, in het wetsvoorstel bv-recht
aangepast en beperkt tot de naamloze vennootschap.
De accountantsverklaring uit artikel 334aa lid 2 heeft betrekking op de
vermogensvereisten uit artikel 334w, dat gaat over de waardebepaling van
het deel van het vermogen dat de voortbestaande splitsende vennootschap behoudt. Dat artikel is eerder vergelijkbaar met de algemene regels
voor kapitaalbescherming: het waarborgt dat na de splitsing de splitsende
vennootschap aan de vermogensvereisten van Boek 2 BW voldoet, ter
bescherming van aandeelhouders en crediteuren. Artikel 334aa lid 2 strekt
dan ook vooral tot verschaffing van informatie aan de aandeelhouders
over die waarde. De accountantsverklaring is een onderdeel van de
informatie die voor de aandeelhouders (en derden) ter inzage moet
worden gelegd bij het handelsregister en op basis waarvan de aandeelhouders het besluit tot splitsing nemen (artikel 334aa lid 6). Een splitsing
is ingrijpend voor de vermogenspositie van de vennootschap, zodat
vermogensvereisten en een daarop betrekking hebbende verklaring van
een deskundige en onafhankelijke accountant op hun plaats zijn. Een
splitsing – waartoe de aandeelhouders op voorstel van het bestuur
besluiten als over een statutenwijziging – is niet op één lijn te plaatsen
met de oprichting van een vennootschap waarbij de oprichters inbreng op
aandelen in natura overeenkomen (artikel 204a). Ik vind afschaffing van de
accountantsverklaring in artikel 334aa dan ook niet opportuun.
Artikel 373 lid 4
Onder de wettelijke reserves die zijn aangewezen in artikel 373 lid 4 valt
ook de reserve die moet worden aangehouden bij de omrekening van
guldens naar euro’s, als vermeld in artikel 178a leden 2 en 3. Naar de
mening van VNO-NCW is er met het vervallen van het wettelijk minimumkapitaal en de aangepaste regels over uitkeringen aan aandeelhouders
geen aanleiding meer om de wettelijke reserves van artikel 178a leden 2
en 3 nog te handhaven. «Niet uitkeerbaar vermogen» is volgens
VNO-NCW in algemene zin niet langer een relevante categorie en er zou
ook geen noodzaak meer moeten zijn om nog afrondingsverschillen die
bij omrekening van kapitaal naar euro zijn ontstaan als afzonderlijke
categorie binnen het eigen vermogen te blijven administreren.
Aangezien deze euro-reserve niet, zoals de overige wettelijke reserves,
voortvloeit uit EU-rechtelijke verplichtingen, kan de reserve in overeenstemming met het verzoek van VNO-NCW worden geschrapt. Dit is in de
nota van wijziging voorgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

35

Artikel 392 lid 1, onderdeel f
VNO-NCW meent dat de opgave van artikel 392 lid 1 onderdeel f een
duplicaat vormt van de opgave die ingevolge artikel 378 lid 2 moet
worden gedaan en dat artikel 392 lid 1 onder f kan worden geschrapt.
Artikel 378 lid 1 schrijft voor dat in de toelichting bij de jaarrekening een
overzicht wordt gegeven van het verloop van het eigen vermogen per
post gedurende het boekjaar. Volgens lid 2 wordt in dat overzicht de post
gestort en opgevraagd kapitaal uitgesplitst naar de soorten aandelen.
Artikel 392 lid 1 onder f gaat over een onderdeel van de overige gegevens
die aan de jaarrekening en het jaarverslag toegevoegd moeten worden en
daartoe behoort nu ook al een opgave van het aantal winstbewijzen en
soortgelijke rechten met vermelding van de bevoegdheden die zij geven.
Daaraan wordt in dit wetsvoorstel toegevoegd dat ook het aantal
stemrechtloze aandelen en het aantal aandelen dat geen of slechts een
beperkt recht geeft tot deling in de winst of reserves, vermeld moeten
worden. Die toevoeging was nodig omdat in dat artikel in tegenstelling tot
artikel 378 niet duidelijk was dat het ook zou zien op winst- of stemrechtloze aandelen. Beide artikelen hebben steeds naast elkaar bestaan en
hebben elkaar steeds aangevuld. Het gaat in artikel 378 om de financiële
verantwoording van het verloop van het eigen vermogen gedurende een
boekjaar. In artikel 392 gaat het om aantallen aandelen en de bevoegdheden die eraan verbonden zijn. Er is dan ook geen reden voor het
schrappen van artikel 392 lid 1 onder f.
Ontbrekende overgangsbepaling
VNO-NCW wijst erop dat de statuten van veel vennootschappen voor de
vrije overdraagbaarheid van aandelen aan de in de wet genoemde kring
van personen, naar de wet verwijzen. In het voorgestelde artikel 195 wordt
die kring van personen afgeschaft en daarvoor in de plaats komt een
systeem waarbij er in beginsel een aanbiedingsregeling is, tenzij de
statuten anders bepalen. Door de wijzigingsvoorstellen komt die
vrijstelling te vervallen, tenzij de vennootschap een statutenwijziging
doorvoert. VNO-NCW stelt daarom voor een overgangsbepaling op te
nemen waarin wordt geregeld dat verwijzingen in de statuten naar de
vrijgestelde kring van personen hun gelding behouden.
Probleem bij de door VNO-NCW voorgestelde overgangsregeling is dat
wanneer statuten verwijzen naar de aanbiedingsregeling in artikel 195,
eerste lid, niet onmiddellijk aan de statuten te zien zal zijn of zij bedoelen
te verwijzen naar het oude of het nieuwe artikel. In de nota van wijziging
is aan de artikelen uit de Overgangswet Nieuw Burgerlijk Wetboek die van
toepassing zullen zijn op de wetswijzigingen ten gevolge van het nieuwe
bv-recht, artikel 71 toegevoegd, dat bepaalt dat een beding dat naar een
vóór de inwerkingtreding van de wet geldend wetsartikel verwijst of de
zakelijke inhoud daarvan weergeeft, wordt geacht een verwijzing naar of
een weergave van de (gewijzigde) wet in te houden, tenzij dat niet in
overeenstemming zou zijn met de strekking van het beding. Dit schept
duidelijkheid. Is in de statuten enkel verwezen naar het wetsartikel, dan zal
de nieuwe aanbiedingsregeling gelden. Zijn in de statuten uitdrukkelijk
echtgenoot, geregistreerd partner, bepaalde bloed- of aanverwanten
aangewezen als personen aan wie aandelen vrijelijk kunnen worden
overgedragen, dan zal dit onder het nieuwe recht gelden als een statutaire
afwijking van de hoofdregel, zoals bedoeld in het nieuwe artikel 195 met
de woorden «tenzij de statuten anders bepalen». In dat geval zullen de
verwijzingen in de statuten naar de vrijgestelde kring van personen hun
gelding behouden, zoals gewenst door VNO-NCW. Wanneer de rechtspersoon zich niet kan vinden in deze nieuwe aanbiedingsregeling en de
formulering in de statuten na de inwerkingtreding van het nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

36

bv-recht niet meer strookt met de bedoelingen van de rechtspersoon,
zullen de statuten alsnog aangepast moeten worden.
Ten slotte is een drietal voorstellen van VNO-NCW tot technische of
tekstuele verbetering van de tekst overgenomen in de nota van wijziging.
Het betreft aanpassing van artikel 216 lid 3 en van de artikelen V.I lid 2 en
V.2 lid 6 van het wetsvoorstel.
V.2. Brief Nederlandse Orde van Belastingadviseurs
Regelingen die aansluiten bij nominaal gestort of geplaatst aandelenkapitaal
De Orde verwijst naar de passage in de memorie van toelichting over de
deelnemingsvrijstelling. Daarin is aangegeven dat de gevolgen van het
nieuwe bv-recht bewust worden aanvaard. De vraag van de Orde of de
gevolgen van het nieuwe bv-recht voor de deelnemingsvrijstelling
inderdaad worden aanvaard, wordt derhalve bevestigend beantwoord.
Verder vraagt de Orde hoe dit zich verhoudt tot de strekking van de
deelnemingsvrijstelling.
Met de deelnemingsvrijstelling wordt beoogd te voorkomen dat dezelfde
ondernemingswinst meerdere malen binnen één concern wordt belast. Of
voor de toepassing van de deelnemingsvrijstelling sprake is van een
concern wordt (mede) bepaald aan de hand van de zogenoemde 5%-eis.
Er is sprake van een deelneming als voor ten minste 5% wordt deelgenomen in het nominaal gestort kapitaal van een lichaam. Dit 5%-criterium
wordt van oudsher ervaren als een praktische manier om vast te stellen of
sprake is van een deelneming.
Het gevolg is dat zowel winstrechtloze als stemrechtloze aandelen
meetellen bij de beoordeling of aan het 5%-criterium is voldaan en dat
resultaten behaald met beide soorten aandelen onder de deelnemingsvrijstelling kunnen vallen. Net als onder het huidige bv-recht kwalificeert een
aandelenpakket ook onder het nieuwe bv-recht als deelneming als voor
ten minste 5% wordt deelgenomen in het nominaal gestort kapitaal,
ongeacht of het aandelenpakket bijvoorbeeld meer of minder dan 5% van
de stemrechten vertegenwoordigt of recht geeft op meer of minder dan
5% van een eventueel liquidatieoverschot. Hoewel er door het nieuwe
bv-recht een bredere variëteit aan (soorten) aandelen mogelijk wordt,
verandert er voor de deelnemingsvrijstelling in essentie dus weinig.
Met betrekking tot de verwijzing door de Orde naar enige andere
wetsartikelen waarin een (soortgelijk) verbondenheidscriterium voorkomt,
zij opgemerkt dat elke bepaling op zijn eigen merites dient te worden
beoordeeld.
Belastingplicht vennootschapsbelasting
De Orde gaat in op de belastingplicht van de flexibele bv voor de heffing
van de vennootschapsbelasting en op de kwalificatie van buitenlandse
samenwerkingsverbanden.
In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is opgenomen dat bv’s
op grond van artikel 2, eerste lid, onderdeel a, Wet Vpb 1969 zijn
onderworpen aan de vennootschapsbelasting, en dat de in het wetsvoorstel bv-recht opgenomen herziening van de wettelijke regels voor
bv’s geen aanleiding vormt hierin verandering te brengen. Hierbij zijn
verschillende elementen genoemd die bij deze keuze een rol hebben
gespeeld. Zo is er onder meer op gewezen dat een belangrijk
uitgangspunt van de rechtsvorm van de bv blijft dat de aandeelhouders
niet aansprakelijk zijn voor hetgeen in de naam van de bv wordt verricht.
Op basis van deze in de memorie van toelichting genoemde elementen, in
samenhang bezien, is er voor gekozen de wettelijke regeling in de Wet op
de Vpb 1969 niet te wijzigen. Hierdoor blijft de bv, ook na de voorgestelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

37

1
Tenzij sprake is van een zogenoemde open
commanditaire vennootschap.

flexibilisering van het bv-recht, derhalve een rechtsvorm die op basis van
de wettelijke regeling in alle gevallen is onderworpen aan de vennootschapsbelasting. Een toetsing aan de in de memorie van toelichting
genoemde elementen is niet aan de orde. De enkele omstandigheid dat bij
een bepaalde vormgeving van de bv niet of in mindere mate aan een van
die elementen zou worden voldaan, is derhalve niet van belang voor de
belastingplicht van die bv. Aan de Orde kan daarom worden bevestigd dat
ook bv’s waarbij op grond van het nieuwe artikel 192 lid 1 sub a BW de
aandeelhouders (wel) aansprakelijk zijn voor alle schulden van de bv,
onderworpen zijn aan de vennootschapsbelasting (en dus niet fiscaal
transparant zijn).
Met betrekking tot de nieuwe rechtsvorm van de openbare vennootschap
met rechtspersoonlijkheid (ovr), en daarmee vergelijkbare buitenlandse
rechtsvormen, bevat het wetsvoorstel Invoeringswet titel 7:13 BW een
expliciete wettelijke bepaling over de belastingplicht. Op basis van het
voorgestelde artikel 3.7 van de Wet IB 2001 worden bij een dergelijke
vennootschap de bezittingen en schulden, alsmede de opbrengsten en
uitgaven toegerekend aan de vennoten als bij een openbare vennootschap (ov) zonder rechtspersoonlijkheid. Dit geldt ook voor een commanditaire vennootschap met rechtspersoonlijkheid. Op basis van het
voorgestelde artikel 8, derde lid, van de Wet Vpb 1969 is deze bepaling
van overeenkomstige toepassing voor de vennootschapsbelasting. Een
ovr is derhalve, ongeacht zijn contractuele vormgeving, niet zelf onderworpen aan de vennootschapsbelasting. Wel zijn de vennoten onderworpen aan de inkomstenbelasting of de vennootschapsbelasting
(transparantie).
Bij de in deze omtrent de belastingplicht van de bv en de ov gemaakte
keuzes is uitdrukkelijk onderkend dat, zoals de Orde terecht opmerkt, de
personenvennootschap en de kapitaalvennootschap door de modernisering van het ondernemingsrecht dicht(er) tegen elkaar aangroeien.
Hiermee wordt belastingplichtigen evenwel in alle gevallen duidelijkheid
geboden over de belastingplicht van de door hen gekozen rechtsvorm.
Wordt gekozen voor een (flexibele) bv, dan wordt deze zelfstandig in de
heffing van de vennootschapsbelasting betrokken. Bij de keuze voor een
ov (al dan niet met rechtspersoonlijkheid) worden de achterliggende
vennoten in de belastingheffing betrokken.1
De Orde herhaalt in dit kader haar pleidooi voor de invoering van een
check-the-box-achtig systeem. In een dergelijk systeem kan een personenvennootschap of kapitaalvennootschap zelf de keuze maken voor een al
dan niet fiscaal transparante behandeling. De Orde zou een dergelijk
systeem graag ingevoerd zien voor zowel nationale rechtsvormen, als de
ovr en de bv, als buitenlandse rechtsvormen.
In de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel bv-recht
(Kamerstukken II 2008/09, 31 058, nr. 6, p. 5) is aangegeven dat het kabinet
geen aanleiding ziet voor invoering van een nieuwe rechtsvorm naar het
voorbeeld van de Limited Liability Partnership, omdat de nieuwe
personenvennootschap en de nieuwe bv de benodigde flexibiliteit zullen
gaan bieden. Ten aanzien van de door de Limited Liability Partnership en
Limited Liability Company geboden combinatie van beperkte aansprakelijkheid van de deelnemende natuurlijke personen en fiscale transparantie
is in dat kader aangegeven dat is overwogen om de fiscale transparantie
voor de bv mogelijk te maken. Hiervoor is evenwel niet gekozen omdat
verplichte of optionele herkwalificatie van de bv als fiscaal transparante
rechtsvorm zowel in de nationale als internationale fiscale context
ingrijpende gevolgen zou hebben. Het ligt, aldus de nota, voor de hand
om eerst te bezien welke praktijkervaringen de nieuwe personenvennootschap en de nieuwe bv gaan opleveren alvorens eventueel over te gaan
tot fiscale wijzigingen. Deze praktijkervaringen zullen uiteraard eerst enige
tijd na de inwerkingtreding van de nieuwe rechtsvormen kunnen worden
bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

38

De kwalificatie van buitenlandse samenwerkingsverbanden
De vraag wat het verschil is tussen een fiscaal transparante personenvennootschap en een niet fiscaal transparante kapitaalvennootschap is ook
van belang in het kader van de kwalificatie van buitenlandse samenwerkingsverbanden. De Orde vraagt of het voornemen bestaat om het
toetsingskader van het besluit van de staatssecretaris van Financiën van
11 december 2009, nr. CPP2009/519M aan te passen na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel bv-recht.
In genoemd kwalificatiebesluit buitenlandse rechtsvormen wordt een
toetsingskader gegeven waarbinnen wordt getoetst of een buitenlands
samenwerkingsverband of een buitenlandse rechtsvorm voor de Wet Vpb,
de Wet IB 2001 en de Wet op de dividendbelasting 1965 als een transparant of als een zelfstandig belastingplichtig lichaam moet worden
aangemerkt. Hiervoor wordt, kort gezegd, op basis van de (buitenlandse)
civielrechtelijke kenmerken van het samenwerkingsverband een vergelijking gemaakt met Nederlandse kapitaalvennootschappen en personenvennootschappen, en de fiscale behandeling die de vergelijkbare
Nederlandse rechtsvorm heeft. Het toetsingskader is verder uitgewerkt
aan de hand van vier vragen.
Bij nieuwe ontwikkelingen in de jurisprudentie of wetgeving wordt
uiteraard steeds bezien of het kwalificatiebesluit aanpassing behoeft.
Vooralsnog bestaat de indruk dat het toetsingskader, en de daarin
beschreven vier vragen, tot een beoordeling (blijven) leiden over de
belastingheffing van buitenlandse samenwerkingsvormen die overeenkomt met het (wettelijke) systeem voor Nederlandse kapitaalvennootschappen en personenvennootschappen. Wel zou het, door het dichter
naar elkaar toegroeien van de regimes voor de ovr en de bv, in voorkomende gevallen lastiger kunnen worden om te bepalen of een buitenlands
samenwerkingsverband overeenkomt met een (Nederlandse) kapitaalvennootschap of met een personenvennootschap.
De Orde wijst er in dit kader op dat de vraag of sprake is van een in
aandelen verdeeld kapitaal – één van de vier vragen – in de praktijk een
lastig te beoordelen vraag kan zijn.
Deze vraag wordt op basis van het kwalificatiebesluit evenwel nu al
toegepast met betrekking tot buitenlandse samenwerkingsverbanden en
rechtsvormen waarbij in voorkomende gevallen de civielrechtelijke
mogelijkheden die nu in Nederland worden voorgesteld in het kader van
de modernisering van het ondernemingsrecht, al bestaan. In het besluit
wordt gesproken van een in aandelen verdeeld kapitaal in civielrechtelijke
zin, dan wel van een kapitaal dat in maatschappelijke zin gelijk kan
worden gesteld met een in aandelen verdeeld kapitaal (vergelijk HR
24 november 1976, nr. 17 998, BNB 1978/13 en HR 2 juni 2006, nr. 40 919,
BNB 2006/288). Het begrip is hiermee voldoende flexibel om rekening te
houden met nieuwe ontwikkelingen in de jurisprudentie en wetgeving.
Ten slotte wijst de Orde er op dat het uitdelingsbesluit in de memorie van
toelichting is genoemd als een van de elementen voor de keuze om de bv
in alle gevallen belastingplichtig te laten blijven voor de vennootschapsbelasting.
Aan de Orde kan evenwel worden bevestigd dat het vereiste van een
uitdelingsbesluit, ook na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
bv-recht, niet relevant zal zijn voor het onderscheid tussen transparante
en niet-transparante lichamen op basis van het kwalificatiebesluit.
Fiscale gevolgen bestuurders- en aandeelhoudersaansprakelijkheid voor
«onverantwoorde» uitkeringen uit het vermogen van de vennootschap
De Orde wijst op de herziening van de kapitaalbeschermingsregels voor
de bv. Belangrijke wijzigingen zijn de afschaffing van het minimumkapitaal en de invoering van een uitkeringstest voor alle vormen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

39

uitkering van vermogen aan aandeelhouders. De Orde vraagt naar de
fiscale gevolgen van de afwikkeling van de aansprakelijkheidssancties die
samenhangen met deze nieuwe uitkeringstest.
Als eerste zal worden ingegaan op de fiscale consequenties van de
verplichting voor een aandeelhouder / natuurlijk persoon tot vergoeding
van een tekort dat is ontstaan als gevolg van een (onverantwoorde)
uitkering door een bv, waarbij het aandelenbezit in de inkomstenbelasting
in box 2 valt. Hiervoor is onder meer het arrest HR 20 januari 1988,
nr. 24 304, BNB 1988/122 van belang. In dit arrest werd een terugbetaling
van dividend die voortvloeide uit een wettelijke verplichting – het
toenmalige artikel 217 – als een negatieve opbrengst van vermogen
aangemerkt. Ook in het voorgestelde artikel 216 is – onder omstandigheden – sprake van een verplichting tot terugbetaling van een ontvangen
uitkering. Een uit de wet voortvloeiende verplichting tot terugbetaling van
een als regulier voordeel uit aanmerkelijk belang belast dividend leidt
derhalve voor de betrokken aandeelhouder – bij daadwerkelijke betaling –
tot een negatief regulier voordeel uit aanmerkelijk belang.
Indien evenwel bij een kapitaalteruggaaf aan de aandeelhouder geen
sprake is geweest van een (belast) regulier voordeel uit aanmerkelijk
belang, kan een terugbetaling hiervan aan de bv niet als een negatieve
inkomst worden beschouwd. Voor de aandeelhouder (in box 2) geldt deze
betaling aan de bv als een op aandelen gestort bedrag. De betaling
verhoogt derhalve de verkrijgingsprijs van de aandelen.
De door een aandeelhouder verschuldigde wettelijke rente ter zake van de
terugbetaling van een onverantwoorde winstuitkering kan niet worden
aangemerkt als te zijn gemaakt ter verwerving, inning of behoud van in
box 2 vallende reguliere voordelen. Deze rente komt hiermee niet in box 2
voor aftrek in aanmerking. Een op een peildatum bestaande schuld ter
zake van deze rente, kan in box 3 in aanmerking worden genomen.
Voor de bestuurder die gehouden is tot vergoeding van een tekort dat is
ontstaan door een onverantwoorde uitkering, kan worden gewezen op het
arrest HR 27 september 2000, BNB 2001/8. Op basis van dit arrest kan de
betaling in voorkomende gevallen als negatief loon in mindering op het
inkomen van box 1 (in de inkomstenbelasting) worden gebracht. Vereist is
wel dat in de feiten en omstandigheden van het geval een voldoende
causaal verband met de dienstbetrekking bestaat. Hiervan zal in het
algemeen sprake zijn indien wordt gebleven binnen de aan een bestuurder wettelijk en statutair voorgeschreven taakuitoefening, en de
verplichting tot betaling van de vergoeding haar oorzaak (geheel) vindt in
de wijze van vervullen van de dienstbetrekking. Daarnaast moet sprake
zijn van een daadwerkelijke betaling die leidt tot een afname van het
vermogen van de werknemer. Indien de bestuurder ter zake van een op
basis van deze criteria als negatief loon te beschouwen bedrag een
vergoeding van een aandeelhouder ontvangt, dan zal deze laatste
vergoeding bij de bestuurder als (positief) loon in box 1 (in de inkomstenbelasting) in aanmerking worden genomen.
De betaling en de ontvangst van de wettelijke rente houden onvoldoende
verband met de dienstbetrekking, zodat deze rente niet kan worden
aangemerkt als (negatief onderscheidenlijk positief) loon.
Bij de bv is een winstuitkering of een terugbetaling van kapitaal niet
aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting. De (ontvangst van een)
vergoeding van een tekort is bij de bv niet belast omdat het geen voordeel
uit bedrijfsuitoefening is. Hierbij is niet van belang of deze vergoeding
door een aandeelhouder wordt betaald of door een bestuurder geschiedt.
De door de bv ontvangen wettelijke rente ter zake van de terugbetaling
vormt wel een tot de winst behorende bate.
Indien bij een aandeelhouder/rechtspersoon sprake is van een
deelneming, zal een (winst)uitkering door een bv onder de deelnemingsvrijstelling vallen. Een verplichte terugbetaling vormt dan een (nietaftrekbaar) negatief voordeel uit een deelneming. Valt een (winst)uitkering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

40

niet onder de deelnemingsvrijstelling, dan zal ook een terugbetaling niet
in aftrek worden beperkt door de deelnemingsvrijstelling. Is een winstuitkering tot de belastbare winst in de vennootschapsbelasting gerekend,
dan zal een verplichte terugbetaling in een later jaar op de winst in aftrek
mogen worden gebracht. De betaling van wettelijke rente loopt zowel bij
de ontvanger als bij de betaler via de winstsfeer.
Opschorting aandeelhoudersrechten en inhouding dividendbelasting
De Orde wijst op het voorgestelde artikel 192 lid 1 sub a en b BW op basis
waarvan de statuten verbintenisrechtelijke verplichtingen respectievelijk
(kwaliteits)eisen kunnen verbinden aan het aandeelhouderschap. De
niet-nakoming hiervan kan volgens de Orde op grond van artikel 292 lid 4
BW vennootschapsrechtelijk de opschorting van aandeelhoudersrechten
tot gevolg hebben, zoals het recht op uitkeringen.
In antwoord op de desbetreffende vraag van de Orde kan worden
bevestigd dat zolang het recht op (winst)uitkeringen is opgeschort, een
eventueel door de vennootschap gedeclareerd dividend niet in de heffing
van dividendbelasting wordt betrokken. Pas als de aandeelhouder een
onvoorwaardelijk recht op uitbetaling van het dividend heeft, is er sprake
van «ter beschikking stellen» en moet er dividendbelasting worden
ingehouden.
Amendement Tang/Irrgang over het bevriezen van beloningen van
bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen bij overname en
fusie
De Orde vraagt naar de fiscale consequenties van een betaling aan de
vennootschap op basis van het op 15 december 2009 door de Tweede
Kamer aangenomen amendement Tang/Irrgang bij het wetsvoorstel
bv-recht. De Orde beseft dat het onderhavige wetsvoorstel beoogt dit
amendement ongedaan te maken door het uit het wetsvoorstel bv-recht te
halen, maar wijst op het op 1 juli 2010 ingediende nieuwe amendement
Irrgang c.s. bij het onderhavige wetsvoorstel dat ertoe dient om de
verwijdering van de bepalingen van het amendement Tang/Irrgang uit
wetsvoorstel bv-recht te laten vervallen.
Vooropgesteld zij dat het kabinet ervan uitgaat dat de in het amendement
Tang/Irrgang opgenomen regeling niet tot wet zal worden verheven,
vanwege de daaraan verbonden juridische en praktische bezwaren en in
het licht van de vervangende bepaling die is voorgesteld in het wetsvoorstel aanpassing en terugvordering van bonussen (Kamerstukken II, 32 512,
nr. 2, artikel 135 lid 7). Ik verwijs naar hetgeen ik hiervoor heb opgemerkt
naar aanleiding van vragen van de leden van de SP-fractie over dit
onderwerp in paragraaf 2 onder artikel 129 BW. Indien de in het
amendement opgenomen regeling toch tot wet wordt verheven, is de
staatsecretaris van Financiën bereid om, waar nodig, nadere duidelijkheid
te bieden over de fiscale gevolgen hiervan onder de bestaande fiscale
regelgeving.
Bestaanbaarheid open commanditaire vennootschap
De Orde heeft met verbazing kennisgenomen van de vijfde nota van
wijziging bij het wetsvoorstel voor de Invoeringswet Titel 7.13, op grond
waarvan dwingendrechtelijk de medewerking is vereist van alle vennoten
voor de toetreding of vervanging van vennoten (Kamerstukken II 2009/10,
31 065, nr. 17).
De fiscale gevolgen van deze dwingendrechtelijke bepaling waren niet
voorzien noch beoogd bij de vijfde nota van wijziging. Daarom wordt in
de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel voorgesteld dat de vermelding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

41

van lid 1 in artikel 823 lid 5 komt te vervallen, waarmee lid 5 dezelfde
redactie krijgt als het voor de vijfde nota van wijziging had. Ik verwijs
verder naar de toelichting bij de nota van wijziging.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 426, nr. 7

42