Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 322

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juni 2011
Bijgaand doe ik u de geannoteerde agenda toekomen ter voorbereiding
van de VTE-Raad (Energie), die op 10 juni a.s. bijeen zal komen in
Luxemburg. Tijdens deze Energieraad zullen raadsconclusies worden
aangenomen over energie-efficiëntie, en zullen lidstaten worden
geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot het voorstel
voor een verordening betreffende de integriteit en transparantie van de
energiemarkt, de stresstest voor Europese kerncentrales, investeringsbehoeften in energie-infrastructuur, internationale energierelaties. Voorts zal
verslag worden gedaan van de informele VTE-Raad (Energie) op 2/3 mei
in Hongarije over de Routekaart Energie 2050. Onder het agendapunt
«diversen» zullen lidstaten tot slot worden geïnformeerd over duurzaamheidscriteria voor biomassa, en zal het aanstaande Poolse
EU-voorzitterschap informatie geven over zijn werkprogramma.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

kst-21501-33-322
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 322

1

Bijlage:

Geannoteerde Agenda vte-raad (energie) 10 juni 2011
Integriteit en transparantie van energiemarkten
Voortgangsrapportage Commissie
De Commissie zal de Raad wederom informeren over de voortgang van
de onderhandelingen over het voorstel voor een verordening betreffende
de integriteit en transparantie van de energiemarkt.1 De Kamer is over de
inhoud van dit voorstel en het kabinetsstandpunt aangaande geïnformeerd via een BNC-fiche.
De verordening bevat voorschriften die misbruik op groothandelsmarkten
voor elektriciteit en gas verbieden. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om
handel met voorkennis, (poging tot) marktmanipulatie en verspreiding
van misleidende informatie. Dit misbruik dient voorkomen te worden,
omdat het efficiënte prijsvorming in de weg staat en daarmee leidt tot
hogere prijzen voor bedrijven en consumenten. Om misbruik te
voorkomen is het van belang dat handelspartijen rapporteren over hun
activiteiten aan het Europees agentschap voor de samenwerking van
energieregulatoren (ACER) die deze data zal monitoren. Eventuele
handhaving en sanctionering van een vermeend misbruik is een verantwoordelijkheid van de nationale regelgevende instanties en de bevoegde
financiële autoriteiten. In zaken met een grensoverschrijdend karakter
dienen ACER en nationale instanties samen te werken, waarbij ACER een
coördinerende rol wordt toebedeeld.
Nederland is voorstander van een Europese aanpak van het voorkomen
van marktmanipulatie en handel in voorkennis. De energiemarkten
worden steeds meer Europees georiënteerd en transacties op de
groothandelsmarkten voor energie hebben steeds meer een grensoverschrijdend karakter. Verder raakt de fysieke energiemarkt steeds meer
vervlochten met de financiële markt. Misbruik op deze markten dient
voorkomen te worden, rekening houdend met de sectorspecifieke
kenmerken van de energiemarkten. Ook steunt Nederland de in het
voorstel gekozen aanpak, waarbij ACER wordt belast met het toezicht,
terwijl handhaving en sanctionering de bevoegdheid van de nationale
autoriteiten blijft.
Voorts acht Nederland het beperken van de administratieve lasten en
waarborging van de consistentie met financiële regelgeving van belang.
Om een beter inzicht in de administratieve lasten te krijgen is onderzoeksbureau EIM betrokken. Er is in het voorstel inmiddels een aantal verbeteringen aangebracht. Hierbij gaat het om het voorkomen van dubbele
transactierapportages en bij de gedelegeerde handelingen om het
uitwerken van de te verzamelen gegevens en het verzekeren van
consistentie met andere financiële regelgeving.
De onderhandelingen over het voorstel worden de komende tijd voortgezet. In het Europees Parlement stemde de commissie Industrie,
Onderzoek en Energie (ITRE) op 26 mei in met het rapport van Jorgo
Chatzimarkakis (rapporteur van het Europees Parlement). In juni zullen
informele trilogen met het Europees Parlement plaatsvinden.

1

COM(2010)72, 8 december 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 322

2

Energie-efficiëntieplan 2011
Raadsconclusies
In de Raad zullen concept Raadsconlusies over het energie-efficientieplan
voorliggen. Op 8 maart jl. heeft de Commissie de mededeling «Energieefficiëntieplan 2011» uitgebracht. In de mededeling beschrijft de
Commissie een pakket maatregelen, dat een impuls moet geven aan
energie-efficiëntie en er zo voor moet zorgen dat het streefcijfer voor de
EU als geheel, om in 2020 20% van de primaire energieconsumptie te
besparen (vergeleken met projecties), wordt gehaald. De Commissie
verwacht dat met de huidige maatregelen de EU maar de helft van deze
20% zal bereiken.
De Commissie stelt in de mededeling dat de gebouwde omgeving het
grootste besparingspotentieel heeft, gevolgd door de transportsector.
Eind juni zal de Commissie met wetgevende voorstellen komen. Uiteraard
zullen deze voorstellen door Nederland kritisch bekeken worden op het
punt van subsidiariteit, proportionaliteit en administratieve lasten. Voor
een uitgebreide beschrijving van het Nederlandse standpunt inzake het
Energie Efficiëntieplan, verwijs ik naar het BNC-fiche. Hieronder ga ik
nader in op de concept-raadsconclusies.
In de conceptconclusies wordt het belang onderstreept van energieefficiëntie en de bijdrage die deze kan leveren aan de bredere
EU-doelstellingen van een concurrerende koolstofarme economie, een
duurzamer gebruik van natuurlijke hulpbronnen en continuïteit van de
energievoorziening. Het feit dat lidstaten in het kader van de Europa
2020-strategie indicatieve, vrijwillige nationale doelstellingen voor 2020
opstellen, biedt de basis voor het monitoren van de voortgang. In 2013 zal
de Commissie de voortgang evalueren. Ten behoeve van deze evaluatie
wordt in de conceptconclusies opgeroepen om te komen tot een
gemeenschappelijke, kosteneffectieve methode voor het monitoren van
de voortgang, waardoor de inspanningen van de lidstaten vergeleken
kunnen worden.
In de conclusies wordt voorts het belang van ondernemingen die
energiediensten leveren (ESCO’s) erkend en wordt de Commissie
opgeroepen om een kader te scheppen voor markttransparantie.
Overheden moeten het goede voorbeeld geven bij hun aanbestedingsgedrag en inspanningen op het gebied van renovatie van overheidsgebouwen. In de conceptconclusies wordt kennis genomen van het jaarlijks
renovatietempo van 3% voor overheidsgebouwen, dat de Commissie
nodig acht.
Ten aanzien van de gebouwde omgeving wordt aandacht gevraagd voor
verwarming en koeling, bijvoorbeeld door het gebruik van warmtekrachtkoppeling. Voorts wordt aangegeven dat de ervaring van lidstaten met
nationale energiebesparingverplichtingen voor energiebedrijven en
andere mechanismen die een waarde geven aan energiebesparing, een
bijdrage kunnen leveren aan energie-efficiëntie.
Daarnaast wordt opgeroepen tot striktere verbruiksnormen in het kader
van de richtlijnen ecodesign en energie-etikettering en wordt aangegeven
dat deze uitgebreid moeten worden tot producten die in industriële
processen worden gebruikt. Voorts wordt aangegeven dat de ontwikkeling
van slimme netten, meters en apparaten vergezeld moet worden door
normen en verplichtingen inzake gedetailleerde informatie aan de
consument, zodat zij actieve aanjagers van energie-efficiëntie kunnen
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 322

3

Zonder vooruit te lopen op de onderhandelingen over het volgend
financieel meerjarenkader wordt het belang onderstreept van een
optimaal gebruik van de financiële steunmechanismen van de EU en
wordt uitgezien naar passende initiatieven van de Commissie. Tot slot
wordt nadrukkelijk gewezen op de noodzaak van een onderbouwing van
kosten en investeringen, die gepaard gaan met nieuwe voorstellen.
Nederland kan instemmen met deze raadsconclusies. Nederland kent
geen specifieke doelstelling voor energie-efficiëntie, maar acht de
doelstellingen voor CO2-reductie en hernieuwbare energie leidend.
Energie-efficiëntie is daarbij een belangrijk hulpmiddel maar geen doel op
zich. Desalniettemin zal Nederland, ten behoeve van het monitoren van de
voortgang van het bereiken van het streefcijfer voor de EU als geheel, de
voortgang van het bestaand energie-efficiëntiebeleid en dat van de
«Green Deal» aan de Commissie mededelen.
In de conceptconclusies wordt opgeroepen om in plaats van de
voorstellen van de Commissie ruimte te laten voor diverse bestaande
nationale initiatieven. Dit is voor Nederland een belangrijk punt, en met
name van belang als het gaat om de verplichting voor energiebedrijven
om energie te besparen bij hun klanten. Nederland kent immers alternatieven zoals het convenant «Meer met Minder» voor de bestaande
gebouwde omgeving, het «Lenteakkoord» voor de nieuwbouw, het
convenant met de woningcorporaties, de «Blok voor Blok-benadering» en
initiatieven op provinciaal en gemeentelijk niveau. Ook ten aanzien van de
plannen van de Commissie om de lidstaten te verplichten om jaarlijks 3%
van de overheidsgebouwen te renoveren wordt in de conceptconclusies
genuanceerd gereageerd door het voorstel voor kennisgeving aan te
nemen.
Nederland vraagt om bij het ontwikkelen van standaarden en verplichtingen in het kader van «smart grids» en slimme meters voor gedetailleerde verbruiksdata voor consumenten ten behoeve van energiebesparing en vraagzijdesturing privacybescherming van consumenten in
acht te nemen. Nederland ziet graag dat de eisen die geformuleerd zijn in
het ontwerpbesluit op afstand uitleesbare meetinrichtingen in Europees
verband navolging krijgen.
Routekaart Energie 2050
Informatie EU-Voorzitterschap
Het EU-voorzitterschap zal verslag doen van de informele VTE-Raad
(Energie) van 2/3 mei in Hongarije. Tijdens deze informele Energieraad is
gesproken over de over de hoofdlijnen van de duurzame energiehuishouding in 2050 (hierna de Routekaart Energie 2050). Voor het verslag van
de informele Energieraad verwijs ik u naar mijn brief van 18 mei jl. en
voor de standpunten van het kabinet naar de geannoteerde agenda van
de informele energieraad.
Nederland acht het van belang dat de Routekaart Energie 2050 vanuit een
duidelijke visie op de noodzaak van vernieuwing van onze energiesystemen een coherente strategie en kosteneffectieve acties bevat. Nederland
vindt het voorts belangrijk dat de routekaart energie goed onderbouwd
wordt met kostefficiënte en realistische stappen en goede ijkmomenten
kent waarmee geborgd wordt dat de EU op koers blijft» om de lange
termijn doelen te halen. Daarnaast moet de routekaart voldoende
flexibiliteit bieden voor technologische ontwikkelingen en een nationale,
kosteneffectieve invulling. Inhoudelijk zet Nederland voorts in op
vervolmaking van de interne energiemarkt met een adequate infrastructuur, een robuust emissiehandelssysteem (ETS), kosteneffectieve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 322

4

maatregelen op het terrein van energie-efficiëntie, een geharmoniseerde
markt voor hernieuwbare energie, stevige inbedding van de rol van gas,
voldoende middelen voor onderzoek en innovatie en een gebalanceerd
extern EU-energiebeleid.
Investeringsbehoeften in energie-infrastructuur
Informatie Commissie en EU-voorzitterschap
De Commissie en het EU-voorzitterschap zullen de Raad informeren over
de investeringsbehoeften voor Europese energie-infrastructuur. De
Commissie is hierom verzocht tijdens de Europese Raad van 4 februari jl.
In november 2011 is de mededeling «Energy Infrastructure priorities for
2020 and beyond – a Blueprint for an integrated European energy
network» gepresenteerd door de Commissie. In de mededeling worden
een langetermijnvisie en prioriteiten uiteengezet om het Europese
energienetwerk aan te passen aan de eisen van de 21ste eeuw. Belangrijk
punt is een onderbouwing van de benodigde investeringen om de vooraf
gestelde doelen op milieu- en voorzieningszekerheidgebied te behalen. De
Commissie verwacht dat de komende 10 jaar meer dan € 1 biljoen
geïnvesteerd zal moeten worden in het totale energiesysteem. Het
overgrote deel van deze investeringen zal door de markt worden
gerealiseerd. Indien de vergunningverleningproblemen worden opgelost,
verwacht de Commissie een investeringsgat van € 60 miljard tot 2020, dat
voor een groot deel wordt veroorzaakt door niet commerciële voordelen
van projecten met een regionaal of Europees belang (zoals voorzieningszekerheid).
De Commissie zal dit najaar een wetgevend voorstel publiceren met
daarin criteria voor «Europese prioriteitsprojecten», betere vergunningsprocedures, een betere grensoverschrijdende kostenallocatie, alsmede de
omvang van het budget voor een nieuw financieel instrument en de
criteria waaronder van dit instrument gebruik gemaakt mag worden.
Nederland blijft kritisch t.o.v. Europese financiering van energieinfrastructuur gezien de marktverstorende werking en zal dus ook met
kritische blik het voorstel van de Commissie dit najaar beoordelen. Het
primaat voor financiering van energie-infrastructuur ligt bij de (gereguleerde) marktpartijen. Marktverstorende overheidsinterventies dienen te
worden voorkomen.
Stresstest voor kerncentrales
Informatie Commissie en EU-Voorzitterschap
De Europese Commissie zal de Raad informeren over de stand van zaken
met betrekking tot het opstellen van een stresstest voor kerncentrales,
zoals overeengekomen tijdens de ingelaste Energieraad van 21 maart jl.
Op 12/13 mei kwam de European Nuclear Safety Regulators Group
(ENSREG) bijeen om een voorstel voor de stresstests te bespreken, dat
was voorbereid door de Western European Nuclear Regulators» Association met aanbevelingen van het European Nuclear Energy Forum (ENEF).
Tijdens deze bijeenkomst is besloten tot het vaststellen van drie
documenten:
1. Een document over de reikwijdte van de test, waarin wordt aangegeven dat zowel natuurrampen, ongevallen en menselijk falen, als
terrorisme de oorzaak van nucleaire rampen kunnen vormen.
2. Een beschrijving van de stresstest voor natuurrampen, ongevallen en
menselijk falen, waarin wordt onderkend dat naast natuurrampen er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 322

5

ook andere oorzaken kunnen zijn voor de uitval van de primaire
veiligheidssystemen zoals de koeling en elektriciteit.
3. Een kort document met aanbevelingen over hoe om te gaan met
beveiliginggerelateerde aspecten zoals terroristische aanslagen,
waarvoor onder meer rekening moet worden gehouden met
vertrouwelijkheid van informatie.
Over deze teksten is consensus bereikt.
Het tijdpad ziet er als volgt uit:
– voor 1 juni dienen de vergunninghouders van kerncentrales een brief
van het bevoegde gezag te krijgen met daarin de vereisten voor de
stresstest;
– 15 augustus moeten de vergunninghouders een voortgangsrapport
opleveren;
– 15 september moeten de landen een voortgangsrapport aan de
Europese Commissie opleveren;
– 9 december worden deze landenrapporten met een conclusie van de
Europese Commissie in de Raad van 9 december behandeld.
– 1 november moeten de definitieve rapporten door de vergunninghouders worden opgeleverd
– 31 december worden de definitieve landenrapporten opgeleverd.
Nederland stemt in met de genoemde documenten. Nucleaire beveiliging
is een nationale bevoegdheid, maar staat het ontwikkelen van gezamenlijke criteria niet in de weg. Nederland acht het van groot belang dat de
stresstest op korte termijn in alle lidstaten wordt uitgevoerd. Als uit de
bevindingen in Japan of de stresstest blijkt dat maatregelen noodzakelijk
zijn, dienen deze maatregelen bovendien direct te worden genomen.
Internationale energierelaties
Informatie Commissie en EU-Voorzitterschap
Onder het agendapunt «internationale energierelaties» zullen de
Commissie en het EU-voorzitterschap lidstaten informeren over achtereenvolgens ontwikkelingen inzake de EU-relaties met OPEC, de VS en
Noord-Afrika. Voorts zullen zal de Raad worden geïnformeerd over
ontwikkelingen betreffende de Zuidelijke Corridor, de eerste zitting van de
Vergadering het Internationaal Agentschap voor Hernieuwbare Energie
(IRENA) op 4–5 april in Abu Dhabi, de tweede Clean Energy Ministerial op
6–7 april in Abu Dhabi, de EU-Japan top op 27 mei en de EU-Rusland top
op 9–10 juni.
Diversen
Onder het agendapunt «diversen» zal Zweden de Raad informeren over
duurzaamheidscriteria voor biomassa en zal het aanstaande Poolse
voorzitterschap de Raad informeren over zijn werkprogramma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 322

6