Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3274
Vragen van de leden Van Brenk en Geleijnse (beiden 50PLUS) aan de
Minister voor Medische Zorg over de berichtgeving betreffende
dry-misting-apparaten in supermarkten (ingezonden 14 mei 2019).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 2 juli 2019). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2901.
Vraag 1
Bent u bekend met de berichtgeving over dry-misting-apparaten in supermarkten?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over het feit dat supermarkten steeds vaker dry-mistingapparaten gebruiken om hun groenten en fruit langer vers te houden?
Antwoord 2
Het is aan supermarkten om te bepalen hoe zij hun winkels inrichten en hun
producten aanbieden. Ik waardeer het dat supermarkten zoeken naar
duurzamere methoden om groenten en fruit vers te houden. Het is daarbij
belangrijk dat supermarkten voldoen aan de daarvoor geldende regels en
ervoor zorgen dat de veiligheid en gezondheid van personeel, bezoekers en
consumenten niet in gevaar komen.
Vraag 3
Bent u bekend met het feit dat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM) bekend is met twee situaties uit het verleden waarbij het
gebruik van dry-misting-apparaten tot legionella heeft geleid, zij het niet bij
gebruik in een supermarkt?

1

ah-tk-20182019-3274
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.nporadio1.nl/consument/16422-geen-onafhankelijke-controle-op-mistapparaten-insupermarkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het RIVM heeft mij net iets anders geïnformeerd. Ten eerste heeft het RIVM
niet specifiek gesproken over dry-misting apparaten, maar over mistsystemen
in het algemeen. Ten tweede heeft het RIVM twee legionellose-uitbraken
beschreven in supermarkten in het buitenland (Spanje en VS) door gebruik
van mistsystemen2. Bij een van deze uitbraken is bekend dat een vergelijkbare vernevelingstechniek werd gebruikt als de in het NPO-artikel genoemde
leverancier van dry-misting-apparaten: ultrasoon-techniek. De andere casus
maakte gebruik van druk om het water te vernevelen. Het RIVM is ook bekend
met een legionellose-uitbraak met luchtbevochtiging door gebruik van
ultrasoon-techniek bij een bevallingskliniek in Cyprus. Het RIVM is overigens
bekend met meer casuïstiek, maar daarvan is niet altijd duidelijk met welke
techniek het water werd verneveld.
Vraag 4
Hoe oordeelt u over het feit dat het RIVM legionellabeheer noodzakelijk vindt
bij het gebruik van dry-misting-apparaten?
Antwoord 4
Het is een van de taken van het RIVM om het kabinet en de Nederlandse
samenleving te adviseren over risico’s voor de volksgezondheid, waaronder
legionella. Het is in lijn met eerdere adviezen van het RIVM. In februari 2019
heeft het RIVM (Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid) bijvoorbeeld, in
samenwerking met het Landelijk Overleg Infectieziektebestrijding, een
aanvulling gepubliceerd op het draaiboek Preventie en melding van legionellabacteriën in water. In deze aanvulling (deel B) worden vernevelingsapparaten die gebruikt worden voor koeling ingedeeld in categorie 2, waarvoor
legionellapreventie uitgevoerd moet worden.
Vraag 5
Hoe oordeelt u over het feit dat dit momenteel niet gebeurt?
Antwoord 5
De eigenaar of beheerder van het mistapparaat is verantwoordelijk voor het
beheer en gebruik van het apparaat, moet zorgen dat werknemers en
bezoekers niet besmet worden met legionella en is dus verantwoordelijk voor
legionellabeheer. De supermarkt moet een afweging maken over het gebruik
van het apparaat en daarbij beoordelen op welke wijze het apparaat gezond
en veilig te gebruiken is, bijvoorbeeld door zich te houden aan opgestelde
procedures en het onderhoudsschema vanuit de leverancier. Ook de
leverancier heeft om die reden een rol in het legionellabeheer. Die adviseert
de supermarkt over het veilige gebruik van hun apparaat en levert periodiek
onderhoud.
Vraag 6
Wat vindt u ervan dat op dit moment de fabrikant zelf controleert of het
onderhoud aan mistapparaten goed wordt uitgevoerd? Deelt u de mening dat
deze controle, in verband met het risico voor de volksgezondheid, onafhankelijk en consequent moet worden uitgevoerd? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
De eigenaar of beheerder en de werkgever is verantwoordelijk voor een veilig
en gezond gebruik van vernevelingsapparaten. Supermarkten moeten dus
zorgen voor controle van de hygiëne en het gebruik van de vernevelingsapparatuur. De controles door de fabrikant kunnen daarbij een goede ondersteuning bieden. Daarnaast is er algemeen onafhankelijk toezicht op de hygiëne
van supermarkten door de NVWA en van de ILT op de kwaliteit van drinkwater.
Vraag 7
Hoe oordeelt u over dat er momenteel geen wet- of regelgeving bestaat voor
controle van dry-misting-apparatuur?

2

https://magazines.rivm.nl/2018/01/infectieziekten-bulletin/legionellarisicos-bij-mistapparatennederlandse-supermarkten-0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Zoals in mijn antwoord op vraag 5 aangegeven ben ik van mening dat er wel
degelijk regelgeving van toepassing is op de beheersing van legionelloserisico’s van vernevelingsapparaten.
Vraag 8
Bent u bereid op korte termijn het initiatief te nemen heldere wet- en
regelgeving inzake het gebruik van en controle op dry-misting-apparatuur op
te stellen, waarin in elk geval duidelijk wordt wie de controles (vooraf en
achteraf) uitvoert, hoe vaak dit gebeurt en welke ingrepen er kunnen
plaatsvinden? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8
Zoals in mijn antwoord op vraag 5 aangegeven ben ik van mening dat er wel
degelijk regelgeving van toepassing is op de beheersing van legionelloserisico’s van vernevelingsapparaten.
Vraag 9
Bent u ermee bekend dat er momenteel alleen indicatief getest wordt op de
meest voorkomende bacterie? Zou dit niet verbreed moeten worden?
Antwoord 9
In het radiointerview bij de NPO vertelt een vertegenwoordiger van de
leverancier van de vernevelingsapparaten dat de leverancier een indicatieve
test uitvoert op aanwezigheid van de meest gevaarlijke en veelvoorkomende
bacterie. Dat is een van de maatregelen die de leverancier neemt om
besmetting met legionella te voorkomen. In de microbiologie wordt vaak
gebruikt gemaakt van dergelijke indicatororganismen.
Vraag 10
Ervan uitgaande dat het onduidelijk is of de Nederlandse Voedsel en
Warenautoriteit (NVWA) dan wel de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT) verantwoordelijkheid heeft voor deze controles en deze instanties
hierover met elkaar in overleg zijn, bent u bereid snel duidelijkheid te
scheppen waar de verantwoordelijk ligt?
Antwoord 10
Ik ga in overleg met de meest betrokken departementen en toezichthouders
om snel duidelijkheid te scheppen over de vraag hoe onafhankelijk toezicht
op het gebruik van mistapparaten in supermarkten het beste kan worden
vormgegeven en beoog snel duidelijkheid te scheppen.
Vraag 11
Zijn er naar uw weten alternatieven voorhanden voor supermarkten, zodat zij
onverpakte groente en fruit langer vers kunnen houden en daarmee bij
kunnen dragen aan een reductie van voedselverspilling en van het gebruik
van plastic verpakkingen?
Antwoord 11
Ik ben niet deskundig op het punt van alternatieven, maar uit contacten met
CBL weet ik dat de supermarkten per product zoeken naar de beste oplossing
om duurzame verpakkingen te realiseren. Op zijn website schrijft CBL
hierover: «Verpakkingen hebben verschillende functies. Verpakkingsmateriaal
draagt bij aan voedselveiligheid, minder voedselverspilling en voorziet de
consument van informatie over het product. Tegen de trend van toenemend
gemak en meer verpakkingsmateriaal hebben de Nederlandse supermarkten
begin 2019 afgesproken 20% minder verpakkingsmateriaal in de winkel te
gebruiken. Daarnaast streven supermarkten ernaar om zoveel mogelijk
duurzaam te verpakken. Per product wordt een afweging gemaakt tussen de
voor- en nadelen van verpakken om zo de duurzaamste oplossing te kiezen.
De branche streeft de volgende doelstelling na: In 2030 liggen er 20% minder
verpakkingen in de winkel en zijn al onze verpakkingen voor 95% recyclebaar3.»
3

https://www.cbl.nl/onderwerpen/cbl-klimaatplan/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3