UITVOERINGSTOETS WET TEGENGAAN MISMATCHES BIJ
TOEPASSING ZAKELIJKHEIDSBEGINSEL

INHOUDSOPGAVE

Leeswijzer
Tegengaan mismatches bij toepassing zakelijkheidsbeginsel

2
5

1

Leeswijzer Uitvoeringstoets

Gevolgen:

ingrijpend / middelgroot / beperkt

x

Interactie burgers/bedrijven
Maakbaarheid systemen

x

Handhaafbaarheid

x

Fraudebestendigheid

x

Complexiteitsgevolgen

nvt

Risico procesverstoringen:

groot / gemiddeld / klein

Uitvoeringskosten

incidenteel

structureel

 Dienstverlening

€

0

€

 Handhaving/toezicht

€

0

€

0

 Automatisering

€

0

€

0

Personele gevolgen:

Invoering mogelijk per:
Beslag portfolio:
Eindoordeel:

0

2

fte incidenteel

-1

fte structureel

01 – 01 – 2022

jaaraanpassing
uitvoerbaar

Inleiding
De uitvoeringstoets geeft vanuit het perspectief van de
Belastingdienst, Toeslagen en Douane inzicht in de
gevolgen van voorstellen voor nieuwe wet- en
regelgeving. De uitvoeringstoetsen worden uitgewerkt
in een sjabloon. Deze leeswijzer geeft een toelichting op
de verschillende onderdelen van het sjabloon.
Het kader
Het kader bevat een samenvattend overzicht van de
relevante uitvoeringsaspecten, inclusief de uitvoeringskosten en personele gevolgen. Het vervolg van de
uitvoeringstoets geeft daarop een toelichting.

Gevolgen
In het kader wordt met de rubriek “gevolgen” geduid
wat de verwachte impact van het voorstel op de
uitvoering is. Dit kan zijn: ingrijpend, middelgroot, of
beperkt. Bij het maken van de inschatting wordt onder
meer gekeken naar de omvang van de geraakte
doelgroep, de mate waarin aanpassingen in de
automatisering nodig zijn en de omvang van de
personele gevolgen.

het voorstel, zoals:
 aard en omvang van de doelgroep;
 begrijpelijkheid en uitlegbaarheid van het voorstel;
 noodzakelijke communicatie;
 verwachte gevolgen voor de dienstverlening van de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen, zoals
bijvoorbeeld meer of minder vragen bij de
BelastingTelefoon of een toe- of afname van het
aantal bezwaren en beroepen.

Beperkt geeft aan dat het om min of meer routinematige aanpassingen gaat, zonder of slechts met
beperkte gevolgen voor de automatisering en de
personele capaciteit.

Groen: een groene vlag geeft aan dat zich in de
interactie tussen burgers en bedrijven en de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen naar verwachting
geen bijzondere problemen zullen voordoen.

Middelgroot geeft aan dat het om een maatregel met
grotere gevolgen gaat. Een systeem moet bijvoorbeeld
substantieel worden aangepast, of er moet een nieuw
systeem worden ontwikkeld. Er zijn grotere personele
gevolgen, of er is een wezenlijke impact op een of meer
doelgroepen.

Geel: een gele vlag geeft de verwachting aan dat de
interactie met burgers en bedrijven rond een voorstel
niet vanzelfsprekend zal verlopen, bijvoorbeeld als
gevolg van een toename van complexiteit, een
verandering van de doelgroep of de noodzaak voor
burgers en bedrijven nieuwe informatie te verwerken.

Ingrijpend geeft aan dat het om een maatregel met
grote gevolgen gaat. De maatregel is een stelselwijziging of heeft daarvan de trekken. Er zijn grote
gevolgen voor de automatisering, de personele
bezetting, et cetera. De impact op een of meer
doelgroepen wordt groot ingeschat.

Rood: een rode vlag geeft de verwachting aan dat het
niet goed mogelijk zal zijn burgers en bedrijven te
informeren over de gevolgen van het voorstel. Het
gevolg hiervan kan zijn dat de interactie stokt, of dat er
problemen ontstaan omdat burgers en bedrijven niet
doet wat, of iets anders doen dan, van hen wordt
verwacht. Hoe zwaar dit uiteindelijk weegt, is mede
afhankelijk van de omvang van de doelgroep die door
de maatregel wordt geraakt.

Indien er geen uitvoeringsgevolgen voor de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen zijn, wordt dit
aangeduid met “geen”.
De inschatting van de gevolgen van het voorstel speelt
een rol bij de verdere beoordeling van de uitvoerbaarheid. Naarmate een voorstel meer burgers of bedrijven
raakt, wegen de interactiegevolgen bijvoorbeeld
zwaarder mee in het eindoordeel.
Beschrijving voorstel/regeling
Dit onderdeel beschrijft het voorstel waarover gevraagd
is een uitvoeringsoordeel te geven. Waar bij het
opstellen van de toets van bepaalde randvoorwaarden
of veronderstellingen is uitgegaan, worden die hier ook
beschreven.
Interactie burgers/bedrijven
Dit onderdeel beschrijft de verwachte impact op de
interactie met burgers en bedrijven als gevolg van

Indien er geen impact is op burgers en bedrijven, wordt
dit aangegeven met “Niet van toepassing.”.
Maakbaarheid systemen
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de informatievoorzieningssystemen (IV-systemen), zoals:
 welke gevolgen het voorstel heeft voor de opslag en
het beheer van gegevens;
 welke wijzigingen in of nieuwe stromen van en naar
burgers en bedrijven noodzakelijk zijn;
 welke aanpassingen in IV-voorzieningen noodzakelijk zijn;
 wat de bouwbaarheid is van de noodzakelijke
aanpassingen;
 of de aanpassingen (tijdig) inpasbaar zijn in het
IV-portfolio;
2






of voorzieningen voor bestuurlijke informatie tijdig
realiseerbaar zijn;
hoe het voorstel zich verhoudt tot de totale
wijzigingsdruk (= de relatie van het voorstel tot
andere reeds geplande wijzigingen in de
IV-systemen);
de noodzakelijke doorlooptijd om aanpassingen in de
systemen tijdig te kunnen realiseren.

Groen: een groene vlag geeft aan dat de noodzakelijke
aanpassingen in de systemen tijdig kunnen worden
verwerkt.
Geel: een gele vlag geeft aan dat de aanpassing haalbaar is, maar dat daarbij bepaalde risico’s moeten
worden geaccepteerd of bijvoorbeeld in eerste instantie
bepaalde onvolledigheden zullen optreden. Te denken
valt aan de situatie waarin de toelichting bij de
aanvraag van een voorlopige aanslag voor het komende
jaar niet meer is aan te passen.
Rood: een rode vlag geeft aan dat niet alle vereiste
aanpassingen van de automatisering haalbaar zijn, met
als gevolg dat aanzienlijke risico’s op fouten optreden
bij burgers en bedrijven of bij de Belastingdienst,
Douane of Toeslagen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan de noodzaak een ingewikkeld
automatiseringstraject in te korte tijd te realiseren of
een automatiseringssysteem te ontwikkelen waarvan
vooraf wordt ingeschat dat dit onbeheersbaar complex
wordt. Ook kan worden gedacht aan de situatie waarin
het niet meer mogelijk is een bepaalde aanpassing,
zoals het verwijderen van een vraag uit de aanvraag
voor een voorlopige aanslag, tijdig door te voeren. Dit
kan ertoe leiden dat belastingplichtigen na afloop van
het jaar een bedrag moeten terugbetalen dat zij eerder
bij de voorlopige aanslag kregen uitbetaald. Een rode
vlag kan ook aangeven dat dat een voorstel reeds in het
portfolio ingeplande werkzaamheden voor andere weten regelgeving verdringt, waardoor die niet conform de
voorgenomen planning realiseerbaar zijn.





beschikbaarheid van de voor handhaving benodigde
gegevens;
verwacht risico op fouten en oneigenlijk gebruik;
inpasbaarheid in de handhavingsstrategie en welke
middelen moeten of kunnen worden ingezet en met
welke intensiteit.

Groen: een groene vlag geeft aan dat een verbetering
van de handhaafbaarheid wordt verwacht of er ten
opzichte van de bestaande situatie niet of nauwelijks
een wijziging van de handhaafbaarheid optreedt.
Geel: een gele vlag geeft aan dat er een negatief effect
is op de handhaafbaarheid, bijvoorbeeld omdat de
informatiepositie van de Belastingdienst, Douane of
Toeslagen verslechtert, of omdat de handhaving van het
voorstel niet inpasbaar is binnen de bestaande
handhavingsstrategie.
Rood: een rode vlag geeft aan dat er een groot negatief
effect op de handhaafbaarheid wordt verwacht. De
regeling is voor de Belastingdienst, Douane of
Toeslagen niet handhaafbaar of alleen handhaafbaar
met inspanningen die niet kunnen worden
waargemaakt.
Indien het voorstel de handhaafbaarheid niet raakt,
wordt dit aangegeven met “Niet van toepassing.”.
Fraudebestendigheid
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de aan
fraudebestendigheid gerelateerde aspecten, zoals:
 de fraudegevoeligheid en -bestendigheid van de
voorgestelde wijziging;
 de (on)mogelijkheden fraude of oneigenlijk gebruik
tegen te gaan;
 de mate van verandering in de informatiepositie van
de Belastingdienst, Douane of Toeslagen.

Indien het voorstel de IV niet raakt, wordt dit
aangegeven met “Niet van toepassing.”.

Groen: een groene vlag geeft aan dat de fraudebestendigheid ten opzichte van de huidige situatie
positief wordt beïnvloed, bijvoorbeeld doordat drempels
worden verhoogd of de informatiepositie van de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen wordt verstevigd.

Handhaafbaarheid
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de aan
handhaving gerelateerde aspecten, zoals:

Geel: een gele vlag geeft aan dat de fraudebestendigheid ten opzichte van de huidige situatie verslechtert,
bijvoorbeeld omdat een regeling wordt geïntroduceerd
leeswijzer uitvoeringstoets

die niet met behulp van derdeninformatie controleerbaar is.
Rood: een rode vlag geeft aan dat de Belastingdienst,
Douane of Toeslagen grote risico’s ziet voor de
fraudebestendigheid van het voorstel.
Indien het voorstel niet of nauwelijks gevolgen heeft
voor de fraudebestendigheid, wordt dit weergegeven
met “Niet van toepassing.”.
Complexiteitsgevolgen
Dit onderdeel beschrijft de mate waarin met het
voorstel vanuit het perspectief van de uitvoering naar
de complexiteitsgevolgen wordt gekeken, zoals:

het schrappen van uitzonderingen, of voor de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen moeilijk
uitvoerbare regelgeving;

de bijdrage van een voorstel aan de rationalisatie
van systemen;

een afname van aantallen belastingplichtigen,
toeslaggerechtigden of douaneklanten.
Groen: een groene vlag geeft aan dat het voorstel
bijdraagt aan het verminderen van complexiteit.
Geel: een gele vlag geeft aan dat de complexiteit als
gevolg van het voorstel toeneemt. Dit kan bijvoorbeeld
het gevolg zijn van de introductie van een nieuwe
uitzondering.
Rood: een rode vlag geeft aan dat er een grote toename
van complexiteit wordt voorzien.
Indien het voorstel geen wezenlijke gevolgen heeft voor
de complexiteit wordt dit weergegeven met “Niet van
toepassing.”.
Risico procesverstoringen
Dit onderdeel beschrijft de mate van waarschijnlijkheid
dat de implementatie van het voorstel al dan niet
geruisloos verloopt. Daarbij komen de volgende vragen
aan de orde:
 wat is de impact van de voorgestelde wijzigingen op
de processen en systemen van de Belastingdienst,
Douane of Toeslagen;
 wat is de impact van de noodzakelijke aanpassingen
in de interactie met burgers en bedrijven;
3




wat is de impact op de interactie met andere
(overheids)organisaties;
wat is de realiseerbaarheid van de noodzakelijke
aanpassingen.

Klein wordt gebruikt voor min of meer routinematige
aanpassingen waar de uitvoering veel ervaring mee
heeft. Te denken valt aan tariefsaanpassingen en
andere kleinere aanpassingen in bijvoorbeeld de
aangifteprogrammatuur.
Gemiddeld wordt gebruikt waar minder gebruikelijke en
complexere aanpassingen aan de orde zijn, waarbij een
groter risico aanwezig is dat de implementatie niet
foutloos zal verlopen. Dit kan het gevolg zijn van
aanloopproblemen die zich kunnen voordoen in de
automatisering en de processen, of van verwachte
complicaties in de interactie met burgers of bedrijven
waar niet op voorhand duidelijk is wat er van hen wordt
verwacht. Ook de afhankelijkheid van een of meer
andere organisaties en de daarmee samenhangende
risico’s van overdracht van informatie in ketens kan
aanleiding zijn het procesrisico op gemiddeld in te
schatten.

In het kader zijn de totale incidentele en structurele
kosten en baten verdeeld over dienstverlening,
handhaving/toezicht en automatisering.
De Belastingdienst, Douane en Toeslagen maken
jaarlijks reserveringen voor te verwachten kosten die
samenhangen met kleinere, jaarlijks terugkerende
aanpassingen in wet- en regelgeving. Het gaat
bijvoorbeeld om kosten voor het wijzigen van content
op de website en kleine aanpassingen in de
aangifteprogrammatuur. De met dergelijke
aanpassingen samenhangende kosten worden ten laste
van het gereserveerde budget gebracht. In de
uitvoeringstoets wordt dan aangegeven dat het een
jaaraanpassing betreft en worden de kosten verder niet
gekwantificeerd.
Personele gevolgen
Dit onderdeel beschrijft de met het voorstel
samenhangende personele gevolgen. De incidentele of
structurele afname of toename in personele capaciteit
wordt uitgedrukt in aantallen fte’s.

De risico’s op procesverstoringen worden gaande het
implementatieproces gemonitord. Waar nodig worden
maatregelen genomen om risico’s te beperken en om
gerezen problemen zo snel mogelijk op te lossen.

Beslag portfolio
Hier wordt een inschatting gegeven welk beslag het
voorstel legt op het IV-portfolio van de Belastingdienst,
Douane en Toeslagen. Dit wordt aangegeven op vijf
niveaus:
 geen;
 jaaraanpassing;
 beperkt;
 middelgroot;
 groot.

Indien er geen kans op procesverstoringen is, wordt dit
aangeduid met “geen”.

Jaaraanpassingen worden opgevangen binnen het
daarvoor gereserveerde budget (zie uitvoeringskosten).

Uitvoeringskosten
Dit onderdeel beschrijft welke incidentele en structurele
kosten en besparingen met het voorstel samenhangen:
 personele kosten voor bijvoorbeeld handhaving en
interactie;
 kosten van aanpassing, beheer en onderhoud van
IV-voorzieningen;
 andere eenmalige materiële en structurele kosten
die nodig zijn om het voorstel te kunnen realiseren.

Het IV-portfolio wordt twee keer per jaar vastgesteld.
De gevolgen voor de automatisering van vastgestelde
uitvoeringstoetsen lopen daarin mee. Mocht blijken dat
herprioritering van wetgevingstrajecten noodzakelijk is
dan wordt dit zo snel mogelijk besproken met de
opdrachtgevers van de Belastingdienst, Douane en
Toeslagen. De opdrachtgevers informeren het
parlement over mogelijke herprioritering.

Groot wordt gebruikt waar complexe aanpassingen
ertoe leiden dat de onder “gemiddeld” beschreven
risico’s manifest zullen zijn.

In de praktijk is dit de datum waarop het wetsvoorstel
in werking treedt. Indien de Belastingdienst, Douane of
Toeslagen constateert dat deze datum niet haalbaar is,
betekent dit feitelijk dat het voorstel per de
voorgenomen inwerkingtredingsdatum onuitvoerbaar is.
Eindoordeel
Op grond van een weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering bevat de uitvoeringstoets
een eindoordeel. Hier zijn drie opties mogelijk:
1. Het voorstel is uitvoerbaar.
2. Het voorstel is uitvoerbaar indien/mits/
tenzij/omdat/et cetera … .
3. Het voorstel is niet uitvoerbaar.
Indien er randvoorwaardelijke afhankelijkheden zijn,
wordt optie twee gebruikt. Bijvoorbeeld kan daarmee
worden aangeduid dat een bepaalde wijziging niet meer
in de voorlopige aanslagregeling kan worden verwerkt,
zodat deze feitelijk pas toepassing vindt via de aangifte
inkomstenbelasting die burgers na afloop van het jaar
bij de Belastingdienst indienen.
De uitvoeringstoets wordt opgesteld op basis van
conceptwetgeving. Hierdoor kan potentieel lastig
uitvoerbare of onuitvoerbare wetgeving zo mogelijk
worden aangepast zodat het predicaat onuitvoerbaar
niet snel zal voorkomen.

Invoeringsmoment
Dit onderdeel geeft de datum aan waarop de Belastingdienst, Douane of Toeslagen het voorstel kan uitvoeren.
leeswijzer uitvoeringstoets

4

Tegengaan mismatches bij
toepassing zakelijkheidsbeginsel

ingrijpend / middelgroot / beperkt

Gevolgen:

Interactie burgers/bedrijven

x

Maakbaarheid systemen

x

Handhaafbaarheid

x

Fraudebestendigheid

x

Complexiteitsgevolgen

x
groot / gemiddeld / klein

Risico procesverstoringen:
Uitvoeringskosten

incidenteel

structureel

• Dienstverlening

€

€

• Handhaving/toezicht

€ 540.000

€ 960.000

• Automatisering

€ 270.000

€

Personele gevolgen:

Invoering mogelijk per:
Beslag portfolio:
Eindoordeel:

0

0
0

4,5

fte incidenteel

8,0

fte structureel

01 – 01 – 2022

middelgroot
uitvoerbaar

Beschrijving voorstel/regeling
Het voorstel beperkt bij de belastingplichtige een neerwaartse aanpassing van de in Nederland belastbare
winst op grond van het zakelijkheidsbeginsel voor zover
bij het andere lichaam dat bij de transactie betrokken is
geen of een te lage corresponderende opwaartse
aanpassing in de belastinggrondslag wordt betrokken.
Het voorstel beoogt verrekenprijsverschillen weg te
nemen die ontstaan als gevolg van een verschillende
toepassing van het zakelijkheidsbeginsel en ertoe leiden
dat (een deel van) de winst van een multinationale
onderneming niet in een naar de winst geheven

belasting wordt betrokken. Waar zich verrekenprijsverschillen voordoen, worden in Nederland op die
manier onzakelijke baten belast of zakelijke lasten niet
in aanmerking genomen bij het bepalen van de winst.
In zoverre is niet langer sprake van een informele
kapitaalstorting of verkapt dividend.
Interactie burgers/bedrijven
Het voorstel ziet primair op die situaties waarin een
verschil in verrekenprijs leidt tot dubbele niet-heffing.
Met name multinationals krijgen hiermee te maken. De
doelgroep voor deze maatregel laat zich doorgaans
adviseren door specialisten. Voor communicatie over
deze maatregel volstaat de reguliere communicatie
vanuit de Belastingdienst.
Maakbaarheid systemen
De noodzakelijke systeemaanpassingen in de aangifte
vennootschapsbelasting (Vpb) kunnen tijdig worden
gerealiseerd. De aanpassingen zien op de specificaties
in de aangifte Vpb waarmee kan worden aangegeven
dat er sprake is van tegenbewijs voor de corresponderende bate in het buitenland.

om grensoverschrijdende compliance te bereiken voor
belastingplichtige(n).
Risico procesverstoringen
Het risico op procesverstoringen is klein.
Uitvoeringskosten
De incidentele automatiserings- en handhavingskosten
zijn € 810.000. De structurele handhavingskosten zijn
€ 960.000.
Personele gevolgen
De personele gevolgen van de maatregel zijn 4,5 fte
incidenteel en 8,0 fte structureel om toezicht te kunnen
uitoefenen en de handhaving te waarborgen.
Invoeringsmoment
Invoering is mogelijk per: 1 januari 2022.
Eindoordeel
Het voorstel is uitvoerbaar.

Handhaafbaarheid
Cruciale informatie voor de beoordeling van de maatregel bevindt zich in het buitenland. Het voorstel bevat
elementen die bijdragen aan een werkbare positie van
de inspecteur. Zo ligt de bewijslast bij de belastingplichtige om aannemelijk te maken dat sprake is van
een corresponderende opwaartse aanpassing die in een
naar de winst geheven belasting wordt betrokken. De
bestaande formatie wordt uitgebreid om additionele
werkzaamheden op te vangen en de handhaving
daarmee te waarborgen.
Fraudebestendigheid
Het risico op uitholling van de Nederlandse
belastinggrondslag neemt af. Er blijven risico’s bestaan
met gevolgen voor de fraudebestendigheid van het
voorstel.
Complexiteitsgevolgen
Het voorstel is wetstechnisch complex en vergroot de
complexiteit in de uitvoering. Verwacht wordt dat
jaarlijks enkele tientallen tot honderd(en) transacties
door de Belastingdienst moeten worden beoordeeld.
Deze transacties voegen voor de Belastingdienst veel
complexiteit toe aan de controletaak en aan de opgave
5