Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

26 399

Jaarrapportage procedureregeling Grote
Projecten

Nr. 12

BRIEF VAN DE COMMISSIE VOOR DE RIJKSUITGAVEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer
Den Haag, 16 mei 2012
Hierbij biedt de commissie voor de Rijksuitgaven u de jaarlijkse
rapportage aan over de werking en toepassing van de Regeling Grote
Projecten in 2011. De commissie heeft de jaarrapportage in haar procedurevergadering van 26 april 2012 vastgesteld.
In artikel 21 van de Regeling Grote Projecten is vastgelegd dat de
commissie voor de Rijksuitgaven jaarlijks op de derde woensdag in mei
(Verantwoordingsdag) een rapport uitbrengt over de werking en
toepassing van de regeling.
De voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Van Gerven
De griffier van de commissie voor de Rijksuitgaven,
Groen

kst-26399-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 399, nr. 12

1

Jaarrapportage 2011 Regeling Grote Projecten
1. Inleiding en samenvatting
Sinds 2004 brengt de commissie voor de Rijksuitgaven ieder jaar een
rapportage uit over de werking en toepassing van de Regeling Grote
Projecten. Onderstaand de kernpunten uit de jaarrapportage over het jaar
2011.
– Het totaal aan grote projecten in 2011 is negen. Per saldo is dit aantal
gelijk gebleven ten opzichte van 2009 en 2010.
– Het groot project Anders Betalen voor Mobiliteit (ABvM) is in 2011
beëindigd. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma-2 (HWBP-2) is in
2011 aangewezen als groot project.
– Door het beëindigen van een groot project (ABvM) en omdat het
nieuwe groot project HWBP-2 in 2011 nog in de opstartfase zat, zijn in
kalenderjaar 2011 minder voortgangsrapportages naar de Tweede
Kamer gestuurd dan het jaar daarvoor.
– De actualiteit van voortgangsrapportages en accountantsrapporten die
in 2011 aan de Tweede Kamer zijn verzonden is afgenomen in
vergelijking met 2010. Daarentegen is de intensiteit van behandeling
van voortgangsrapportages door de Kamer in 2011 toegenomen;
iedere voortgangsrapportage is geagendeerd geweest voor een
overleg.
2. Opzet en achtergrond jaarrapportage 2011
De Tweede Kamer heeft op 22 juni 2006 de Regeling Grote Projecten
vastgesteld. Artikel 21 van de Regeling luidt:
«De commissie voor de Rijksuitgaven brengt jaarlijks op de derde
woensdag in mei een verslag uit aan de Tweede Kamer over de werking
en toepassing van deze regeling in het voorafgaande kalenderjaar»
In deze jaarrapportage geeft de commissie voor de Rijksuitgaven, conform
artikel 21, een overzicht van de werking en toepassing van de regeling in
het kalenderjaar 2011.
Deze rapportage is de elfde rapportage die de commissie voor de
Rijksuitgaven uitbrengt. Tot 2004 werd gerapporteerd over grotere
tijdvakken dan een kalenderjaar1. In 2005 heeft de commissie voor de
Rijksuitgaven besloten de jaarrapportages ook daadwerkelijk jaarlijks op
te stellen en om de jaarrapportage tegelijk met de departementale
jaarverslagen uit te brengen op de derde woensdag in mei (Verantwoordingsdag). Na de jaarrapportages over de kalenderjaren 2004 tot en met
2010 (Kamerstuk 26 399, nrs. 5 t/m 11) is deze rapportage over het jaar
2011 de achtste jaarrapportage die op Verantwoordingsdag aan de Kamer
wordt aangeboden. De opzet en indeling van de jaarrapportages is voor
de herkenbaarheid en onderlinge vergelijkbaarheid ieder jaar in grote
lijnen hetzelfde.
3. Grote projecten in 2011
De in deze paragraaf geschetste ontwikkelingen rond grote projecten in
2011 zijn gebaseerd op het overzicht lopende grote projecten 2011, dat als
bijlage 1 is opgenomen bij deze rapportage.
3.1 Aantal grote projecten in 2011
1
1e rapportage over de periode 1996–1997
(26 399 nr. 1); 2e rapportage over de periode
1998– juli 2000 (26 399 nr. 2); 3e rapportage:
periode juli 2000–juli 2004 (26 399 nr. 3).

Begin 2011 waren er 9 grote projecten aangewezen door de Tweede
Kamer. In 2011 is één nieuw groot project aangewezen (i.c. het
Hoogwaterbeschermingsprogramma-2) en is van één project de status
groot project formeel beëindigd door de Tweede Kamer (i.c. het project

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 399, nr. 12

2

Anders Betalen voor Mobiliteit). Tabel 1 laat de ontwikkeling van het
aantal grote projecten sinds 2004 zien.
Tabel 1. Ontwikkeling aantal grote projecten
Jaar

Aantal grote projecten (per
einde jaar)

Nieuwe grote
projecten

Afgesloten grote
projecten

2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011

15
15
14
13
11
9
9
9

1
1
1
1
0
0
1
1

6
1
2
2
2
2
1
1

Beëindiging grote projecten
In 2011 is zoals gezegd één groot project beëindigd, namelijk Ander
Betalen voor Mobiliteit. Op 24 november 2010 ontving de Tweede Kamer
een brief van het kabinet waarin werd voorgesteld om dit groot project te
beëindigen. De eindevaluatie is op 7 maart 2011 naar de Kamer gestuurd
(30 563, nr. 3) en door de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu
besproken in een algemeen overleg op 23 juni 2011 (32 500-A, nr. 101). Op
4 oktober 2011 is, na een positief advies van de commissie voor de
Rijksuitgaven, besloten tot beëindiging van de status van groot project. De
vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu besloot aan de beëindiging
van de status van groot project de voorwaarde te verbinden dat «de
minister van Infrastructuur en Milieu zorgt voor een degelijke borging van
de ervaring en expertise die is opgedaan in het kader van het project
Anders Betalen voor Mobiliteit.» De minister heeft dit tijdens het
algemeen overleg van 23 juni 2011 toegezegd.
Aanwijzing grote projecten
De Tweede Kamer besloot op 22 maart 2011, op voorstel van de vaste
commissie voor Infrastructuur en Milieu, om het Hoogwaterbeschermingsprogramma-2 aan te wijzen als groot project. Aanleiding daarvoor
was een brief van 2 juli 2010 van de toenmalige minister van Verkeer en
Waterstaat, waarin voor het eerst cijfers over de budgetoverschrijdingen
van het totale project werden gegeven. De minister zelf gaf in die brief de
Kamer in overweging om het Hoogwaterbeschermingsprogramma als
groot project aan te wijzen.1 Verschillende overleggen volgden over dit
onderwerp en in 2011 besloot de vaste commissie voor Infrastructuur en
Milieu een voorstel aan de Kamer te doen tot aanwijzing van het HWBP
als groot project. Op 15 februari 2011 adviseerde de commissie voor de
Rijksuitgaven positief op dit voornemen en deed daarbij de suggestie het
project te begrenzen tot het tweede deelprogramma in het kader van het
hoogwaterbeschermingsprogramma (het HWBP-2). Op 4 maart 2011 werd
het definitieve voorstel per brief aan de Kamer voorgelegd (32 698, nr. 1),
die er op 22 maart 2012 mee instemde. De overwegingen voor aanwijzing
van dit groot project waren gelegen in de zorgen van de commissie voor
Infrastructuur en Milieu over «het financiële tekort, het niet halen van de
veiligheidnormen, de ondoorzichtige aanpak van hoogwaterbescherming
en het uitblijven van maatschappelijk debat over het voor Nederland zo
belangrijke thema waterveiligheid.»2

1
2

Kamerstuk 27 625, nr. 167.
Kamerstuk 32 698. nr. 1.

De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu stelde in een brief van
22 april 2011 om de eerder toegezegde actualisatie van het HWBP-2,
inclusief een meer stabiele raming en de dekking daarvan, op te nemen in
de basisrapportage Groot Project voor het HWBP-2. Op 28 april 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 399, nr. 12

3

stuurde de commissie voor Infrastructuur en Milieu een uitgangspuntennotitie naar de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu. Op
26 september 2011 ontving de Tweede Kamer de basisrapportage van dit
nieuwe groot project (27 625, nr. 237). De basisrapportage bevat de
uitgangspunten, ijkpunten en basisgegevens voor de reguliere rapportages die ieder half jaar aan de Kamer ter beschikking worden gesteld.
Over de basisrapportage zijn schriftelijke vragen gesteld. Het accountantsrapport verscheen op 4 november 2011 en is samen met de basisrapportage besproken tijdens een wetgevingsoverleg op 5 december 2011.
Aangekondigd werd dat in april 2012 de eerste reguliere voortgangsrapportage zou verschijnen.
3.2 Voortgangsrapportages in 2011
In 2011 zijn 12 voortgangsrapportages naar de Tweede Kamer gestuurd.
Dat zijn er drie minder dan vorig jaar (zie ook tabel 2). De afname is te
verklaren doordat in 2011 het groot project Anders Betalen voor Mobiliteit
is beëindigd en het Hoogwaterbeschermingsprogramma-2 als groot
project is aangewezen. In het geval van ABvM werd geen voortgangsrapportage meer ontvangen; in het geval van HWBP-2 werd een basisrapportage ontvangen. Met betrekking tot het Project Mainportontwikkeling
Rotterdam (PMR) heeft de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu
in 2011 ingestemd met het voorstel van de minister om de rapportagefrequentie van de voortgangsrapportages terug te brengen naar eens per
jaar (i.c. jaarlijks uiterlijk op 1 oktober te ontvangen).
Tabel 2. Verzending voortgangsrapportages naar Tweede Kamer in maanden na peildatum
Actualiteit

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Uiterlijk 3 mnd
(= afspraak)
3–4 mnd
> 4 mnd

4 (20%)

6 (30%)

4 (20%)

3 (17%)

8 (50%)

8 (53%)

7 (46%)

3 (25%)

12 (60%)
4 (20%)

8 (40%)
6 (30%)

8 (40%)
8 (40%)

13 (72%)
2 (11%)

7 (44%)
1 (6%)

7 (47%)
0 (0%)

8 (53%)
0 (0%)

8 (67%)
1 (9%)

totaal

20

20

20

18

16

15

15

12

In tabel 2 is ook de actualiteit van de voortgangsrapportages in 2011
weergegeven. Met actualiteit wordt bedoeld de snelheid waarmee de
voortgangsrapportage na afloop van de rapportageperiode (peildatum)
aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. Op grond van de Regeling
Grote Projecten dienen commissie en bewindspersoon afspraken te
maken over frequentie en verschijningstijdstip. In alle gevallen is hiervoor
de norm afgesproken zoals die in de oude procedureregeling Grote
Projecten was bepaald, namelijk maximaal drie maanden na de peildatum
van de rapportages.
In 2011 is slechts een kwart van de voortgangsrapportages binnen drie
maanden naar de Tweede Kamer gestuurd. De voortgangsrapportage over
het groot project Maaswerken had de grootste vertraging in 2011 en
arriveerde ruim 5 maanden na afloop van de peildatum bij de Kamer. Het
grootste deel van de voortgangsrapportages verscheen tussen drie en vier
maanden. Dat betekent een verslechtering ten opzichte van 2010, toen
nog ongeveer de helft van de voortgangsrapportages binnen drie
maanden werd ontvangen.
3.3 Accountantsrapporten in 2011
In artikel 13, lid 1, van de Regeling grote projecten is bepaald:
«Bij voortgangsrapportages wordt periodiek, op basis van een nader te
bepalen frequentie, doch ten minste één maal per jaar, een accountantsrapport gevoegd met een oordeel over de kwaliteit en volledigheid van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 399, nr. 12

4

financiële en niet-financiële informatie in de voortgangsrapportage en
over de beheersing en het beheer van het project».
In lid 4 staat: «Het accountantsrapport wordt als afzonderlijk document
aan de Tweede Kamer gezonden, uiterlijk twee weken na verschijning van
de voortgangsrapportage waarop het accountantsrapport betrekking
heeft».
Tabel 3. Verzending accountantsrapporten aan de Tweede Kamer in maanden na peildatum
Actualiteit

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

< 4 maanden
4 – 5 maanden
> 5 maanden

4
2
4

9
1
1

4
5
0

2
2
2

8
2
0

9
0
0

6
2
0

4
2
1

Totaal

10

11

9

6

10

9

8

7

Uit tabel 3 blijkt dat het aantal ontvangen accountantsrapporten sinds
2008 jaarlijks licht daalt. Enkele accountantsrapporten werden later
aangeleverd dan in het vorige jaar. Door late verzending van de 19e
voortgangsrapportage Maaswerken ontving de Kamer de daarop
gebaseerde rapportage van de auditdienst pas een half jaar na afloop van
de rapportageperiode en pas na de Kamerbehandeling van de voortgangsrapportage.
Aantal accountantsrapporten
In 2011 zijn bij zeven grote projecten accountantsrapporten opgestuurd.
Net als in 2010 is het groot project Ecologische Hoofdstructuur (EHS) niet
voorzien van een accountantsrapport. Opvallend is dat in 2011 bij geen
van de voortgangsrapportages in het kader van het groot project
HSL-Zuid een accountantsrapport aan de Kamer is gestuurd. In
voorgaande jaren is telkens één accountantsrapport opgestuurd.
Tijdigheid accountantsrapporten
In vergelijking met 2010 is de tijdigheid van het opsturen van accountantsrapporten in 2011 afgenomen. Iets meer dan de helft van de accountantsrapporten is binnen twee weken na verschijning van het voortgangsrapport naar de Tweede Kamer gezonden. Net als in 2010 zijn twee
accountantsrapporten tussen de 4 en 5 maanden na de peildatum aan de
Kamer gezonden. In 2012 is één accountantsrapport langer dan 5
maanden na de peildatum naar de Kamer verzonden.
3.5 Behandeling in commissies in 2011
De behandeling van de rapportages in 2011 is intensief geweest. In
tegenstelling tot voorgaande jaren is voor geen enkele voortgangsrapportage volstaan met het uitsluitend stellen van schriftelijke vragen. Voor
negen voortgangsrapportages geldt dat zowel vragen zijn gesteld, als dat
de rapportage is geagendeerd voor een algemeen overleg, wetgevingsoverleg of notaoverleg. Over één groot project (Project Mainport
Rotterdam) zijn niet voorafgaand schriftelijke vragen gesteld en is de
rapportage direct geagendeerd voor een algemeen overleg. De vergrote
aandacht van de Kamer bij de behandeling van grote projecten in 2011 ten
opzichte van 2010 is deels ook te verklaren, doordat in 2010 minder
rapportages zijn behandeld als gevolg van het vallen van het kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 399, nr. 12

5

Grote projecten 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 399, nr. 12

Ministerie

Groot project

Document

Kamerstuk

Peildatum

Verschenen
op

Actualiteit (*)

Behandeld
op

Behandelwijze

Kamerstuk

DEF

Vervanging F16
Vervanging F16

9e VGR
Assurance rapport

26 488, nr. 258
26 488, nr. 258

31-12-2010
31-12-2010

17-3-2011
17-3-2011

2,6
2,6

8-2-2012

vragen / AO

26 488, nr. 274 / nr. 282

DEF

Pantservoertuigen

12e Jaarrapportage

26 396, nr. 86

31-12-2010

21-4-2011

3,7

6-6-2011

vragen /
Nota-overleg

26 396, nr. 87 / 32 733,
nr. 31

Pantservoertuigen

Assurance rapport

26 396, nr. 86

31-12-2010

21-4-2011

3,7

ELI

Ecologische
Hoofdstructuur

4e VGR

30 825, nr. 111

30-6-2011

7-10-2011

3,2

24-11-2011
01-12-2011

vragen / AO

30 825, nr. 117 / 30 825,
nr. 147, nr. 148

I&M

ABvM

Eindevaluatie

30 563, nr. 3

31-12-2010

7-3-2011

2,2

23-6-2011

vragen / AO

30 563, nr. 4 /
32 500-A-101

I&M

HSL-Zuid

28e VGR

22 026, nr. 332

31-12-2010

1-4-2011

3

15-2-2012

Vragen / AO

HSL-Zuid

29e VGR

22 026, nr. 341

30-6-2011

7-10-2011

3,2

15-2-2012

Vragen / AO

22 026, nr. 335 / 22 026,
nr. 356
22 026, nr. 346 / 22 026,
nr. 356

HWBP-2

32 698, nr. 1

4-3-2011

nvt

22-3-2011

HWBP-2

Voorstel aanwijzing
HWBP als Groot Project
Basisrapportage
HWBP-2
Accountantsrapport

Maaswerken

I&M

27 625, nr. 237

30-6-2011

26-9-2011

nvt

5-12-2011

Voorstel plenair
aangenomen
vragen / WGO

32 698, nr. 2

30-6-2011

4-11-2011

4,1

5-12-2011

WGO

27 625, nr. 252 /
33 000-XII, nr. 109
33 000-XII, nr. 109

19e VGR

18 106, nr. 203

31-12-2010

9-6-2011

5,3

AO

27 625, nr. 230 / nr. 231

Maaswerken
Maaswerken

Accountantsrapport
20e VGR

18 106, nr. 205
18 106, nr. 207

31-12-2010
30-6-2011

30-6-2011
13-10-2011

6
3,4

16-6-2011
20-6-2011
5-12-2011
5-12-2011

WGO
vragen / WGO

33 000-XII, nr. 109
18 106, nr. 209 /
33 000-XII, nr. 109

Project Mainport
Rotterdam
Project Mainport
Rotterdam
Project Mainport
Rotterdam

9e VGR

24 691, nr. 111

31-12-2010

1-4-2011

3

31-5-2011

AO

24 691, nr. 112

10e VGR

24 691, nr. 113

30-6-2011

7-10-2011

3,2

19-1-2012

AO

30 523, nr. 68

Accountantsrapport

24 691, nr. 114

30-6-2011

1-11-2011

4

19-1-2012

AO

30 523, nr. 68

RRAAM

Basisrapportage

31 089, nr. 083

31-12-2010

1-4-2011

nvt

vragen / AO

31 089, nr. 85 / 31 089,
nr. 86, nr. 87

RRAAM

Accountantsrapport

31 089, nr. 084

24-5-2011

4,8

RRAAM

1e VGR

31 089, nr. 088

18-10-2011

3,6

07-6-2011
15-6-2011
07-6-2011
15-6-2011
21-12-2011

vragen / AO

31 089, nr. 90 / 31 089,
nr. 91

Ruimte voor de Rivier

17e VGR

30 080, nr. 51

31-12-2010

26-4-2011

3,9

vragen/AO

Ruimte voor de Rivier

18e VGR

30 080, nr. 55

30-6-2011

19-10-2011

3,6

16-6-2011
20-6-2011
5-12-2011

Ruimte voor de Rivier

Accountantsrapport

30 080, nr. 56

30-6-2011

31-10-2011

4

5-12-2011

WGO

30 080, nr. 54 / 27 625
nr. 230, nr. 231
30 080, nr. 57 /
33 000-XII, nr. 109
33 000-XII, nr. 109

HWBP-2

I&M

I&M

I&M

I&M

(*) «Actualiteit» is het aantal maanden na de peildatum dat het stuk werd aangeboden aan de Kamer.

AO

vragen/WGO

6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 26 399, nr. 12

7