Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1000
Vragen van de leden Koolmees en Van der Ham (beiden D66) aan de
minister van Financiën en de staatsecretaris voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over de financiële gevolgen van de BTW-verhoging op kunst voor
alternatieve aankoop routes en inkomsten voor de schatkist (ingezonden
29 november 2010).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën), mede namens de
staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen 10 januari
2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 917.
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het feit dat kunsthandelaren voornemens zijn om
de kunst vanaf 1 januari 2011 via onder andere Groot Brittannië te
importeren?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de stelling dat kunsthandelaren in reactie op de
aangekondigde BTW-verhoging nu overwegen om import van grote
kunstwerken (bijvoorbeeld kunst van buiten de Europese Unie) nu onder
meer via het Verenigd Koninkrijk te laten verlopen, waar een lager BTW-tarief
hoeft te worden betaald? Is deze route legaal?
Antwoord 2
De reguliere invoer van goederen via een ander EU-land is geheel legaal. Dit
geldt voor kunstvoorwerpen evenzeer als voor ieder ander goed. Daarbij
zullen die goederen via de daarvoor geldende regelingen vanuit dat land naar
Nederland moeten worden overgebracht. Uiteraard dient het hierbij te gaan
om reële transacties, met andere woorden om normale handelstransacties.
Indien in het toezicht door de Belastingdienst blijkt dat sprake is van
schijnconstructies met het doel te voorkomen dat btw wordt geheven over de
invoer die feitelijk in Nederland plaatsvindt, zullen deze constructies worden
aangepakt.

1

ah-tk-20102011-1000
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

NOS, Journaal, 24 november.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is bij de geschatte opbrengst van de btw-verhoging op kunst rekening
gehouden met mogelijk ontwijkgedrag?
Antwoord 3
Bij het berekenen van de opbrengst van de btw-verhoging op kunst is geen
rekening gehouden met mogelijk ontwijkgedrag.
Vraag 4 t/m 8
Wat is de geschatte inkomstenderving wanneer kunsthandelaren niet langer
via Nederland kunst importeren?
Wat zou de schatkist binnenkrijgen bij een import van een kunststuk van
1 miljoen euro onder het bestaande belastingregime? Wat zou de schatkist
volgens uw berekeningen binnenkrijgen als de hogere BTW van toepassing
wordt? En wat zou de schatkist krijgen wanneer hetzelfde kunstwerk
ingekocht zou worden via bijvoorbeeld een Brits postadres, waar dus een
veel lager (5%) BTW tarief wordt gehanteerd?
Klopt het beeld dat met name kleine handelaren die niet de middelen hebben
om gebruik te maken van een buitenlands postadres hierdoor in financiële
problemen komen?
Welke problemen voorziet u voor de internationale concurrentiepositie in zijn
algemeenheid wat betreft de kunsthandelsector in Nederland?
Kunt u aangeven hoe groot de verschillen zijn tussen het toekomstige
Nederlandse regime en de regimes in het buitenland? Kunt u een overzicht
geven van de BTW-tarieven op kunst- en verzamelobjecten in Europa? Is er in
de analye van de regering sprake van een werkbaar level playing field? Zoja,
op welke onderzoeken is dit gebaseerd?
Antwoord 4 t/m 8
Bij de vragen 4 t/m 8 is de btw-heffing bij de handel in kunst in algemene zin
als context van belang. Deze vragen worden daarom in samenhang
beantwoord.
De btw-verhoging heeft betrekking op de volgende prestaties:
1. De invoer van kunstvoorwerpen, voorwerpen voor verzamelingen en
antiquiteiten.
2. De levering van kunstvoorwerpen door:
a. de maker of diens rechtverkrijgende onder algemene titel; of
b. een ondernemer, andere dan een wederverkoper, die de belasting
ter zake van zijn verkrijging volledig in aftrek brengt.
Voor handelaren (wederverkopers) in kunst die de margeregeling toepassen,
verandert het tarief niet. Voor hen is en blijft het btw-tarief 19%.
De gevolgen kunnen aan de hand van een aantal casussen geschetst worden.
1. Aankoop van kunst door bedrijven met recht op aftrek van btw
Wanneer een bedrijf met recht op volledige aftrek van btw een kunstvoorwerp rechtstreeks van de maker koopt of kunstvoorwerpen, voorwerpen voor
verzamelingen of antiquiteiten invoert, geldt daarvoor sinds 1 januari 2011
het algemene btw-tarief. Als de kunst gekocht wordt zonder toepassing van
de margeregeling, kunnen deze bedrijven de in rekening gebrachte btw in
aftrek brengen waardoor de btw-verhoging voor deze bedrijven geen
nadelige gevolgen heeft.
2. Aankoop van reeds op de Nederlandse kunstmarkt aanwezige kunst
Dit betreft kunst die al eerder door de maker is geleverd of is ingevoerd en
zich inmiddels op de Nederlandse kunstmarkt bevindt. Deze kunst wordt
voornamelijk verhandeld tussen wederverkopers en particulieren. Wederverkopers (handelaren) voldoen btw tegen het algemene btw-tarief over de
marge (bij gebruik van de margeregeling). Voor deze groep heeft de
btw-verhoging geen nadelige gevolgen voor kunst die al in eigendom is van
de kunsthandelaar.
3. Invoerroutes via bijvoorbeeld het VK
Met toepassing van de margeregeling wordt als volgt gehandeld door
wederverkopers:
– Een kunstvoorwerp wordt door een Nederlandse wederverkoper vanuit de
VS in het VK ingevoerd tegen 5%.
– De Nederlandse wederverkoper brengt dit kunstvoorwerp over naar
Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

–

Normaal gesproken is daarbij sprake van een belaste intracommunautaire
verwerving (tegen 19%), echter, bij gebruik van de margeregeling vindt er
op grond van een beleidsbesluit geen intracommunautaire verwerving
plaats.
– Vanuit Nederland kan het kunstvoorwerp vervolgens doorverkocht worden
aan een particulier tegen 19% over de marge. De marge is het verschil
tussen de verkoopprijs exclusief btw en de inkoopprijs.
Alleen wanneer er op grond van de tariefsverhoging meer gebruik gemaakt
zal gaan worden van invoerroutes, zal dit tot derving van de Nederlandse
btw-inkomsten leiden. Wat betreft deze invoerroutes merk ik nog het
volgende op:
– Het moet gaan om daadwerkelijke transacties, dus niet uitsluitend om
papieren constructies.
– Een invoerroute (bijvoorbeeld via het VK) brengt extra handelings- en
transportkosten met zich mee.
– Bij kunst met een relatief beperkte waarde zal een invoerconstructie
daarom niet snel voor de hand liggen.
Wat betreft de positie van de kleine handelaar moet overigens worden
bedacht dat het verlaagde tarief tot 2011 – grof gezegd – slechts gold voor
kunstvoorwerpen die werden ingevoerd of werden geleverd door de
kunstenaar zelf. Voor kleine handelaren geldt dat zij het grootste deel van hun
omzet behalen door het verhandelen van kunststukken die reeds in Nederland
op de markt zijn. Voor deze handel was en blijft het algemene tarief van
toepassing.
Hoeveel kunstvoorwerpen uiteindelijk extra via de invoer via andere landen in
Nederland worden verhandeld en welke waarde deze hebben, zal moeten
blijken. Een duiding van de daarmee gepaard gaande inkomstenderving kan
ik thans dan ook niet geven.
Voor het in vraag 5 genoemde voorbeeld van de import van een kunstvoorwerp van 1 miljoen euro zijn de fiscale gevolgen als volgt te schetsen. Invoer
in Nederland van een kunstvoorwerp met een waarde van 1 miljoen euro
door een particuliere koper of een tussenhandelaar levert tegen het huidige
6%-tarief 60 000 euro aan btw op, omdat zowel een particulier als een
handelaar – die de zogenoemde margeregeling toepast – geen aftrekrecht
heeft. Na de tariefsverhoging levert deze invoer 190 000 euro in Nederland
op. Zowel in de oude als in de nieuwe situatie geldt dat bij invoer door een
handelaar en opvolgende doorverkoop er op grond van een beleidsbesluit
nog 19% btw over zijn marge wordt geheven. Zou invoer door een handelaar
in het Verenigd Koninkrijk plaatsvinden dan wordt daar 50 000 euro belasting
geheven (5%). Als het kunstvoorwerp vervolgens wordt overgebracht naar
Nederland en in Nederland wordt verhandeld, wordt nog 19% btw over de
marge in Nederland voldaan. Bij toepassing van een legale invoerstructuur
derft de Nederlandse schatkist derhalve de btw op de inkoopprijs van de
kunst.
In onderstaande tabel zijn de tarieven in de EU opgenomen zoals deze
luidden op 1 juli 2010.

België
Bulgarije
Tsjechië
Denemarken
Duitsland
Griekenland
Estland
Spanje
Frankrijk
Ierland
Italië
Cyprus
Letland
Litouwen

Kunst- en
verzamelvoorwerpen en antiek
«normaal» tarief

Tarief bij invoer
(art. 103 van de
richtlijn
2006/112/EC)

Levering door
kunstenaar en
incidentele
verkopen (art.
103(2) van de
richtlijn
2006/112/EC)

21 [m]
20
20 [m]
251
72 of 19 [m]
20
23
18
19,6
13,53 of 21
20
15 [m]
21
21

6
20
10
251
72 of 19 [m]
20
11
8
5,5
13,5
104

6
20
20
251
72 of 19
20
11
8
5,5
13,5
104

21
21

21
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

Luxemburg
Hongarije
Malta
Nederland (tarief 2011)
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Finland
Zweden
Verenigd Koninkrijk

Kunst- en
verzamelvoorwerpen en antiek
«normaal» tarief

Tarief bij invoer
(art. 103 van de
richtlijn
2006/112/EC)

Levering door
kunstenaar en
incidentele
verkopen (art.
103(2) van de
richtlijn
2006/112/EC)

15
25 [m]
5
19
20
22
6 of 216
24
20 [m]
19 [m]
23 [m]
25
17,5

6
25
5
19
10
7
6 of 216
24
8,5
19
9 of 23
12
5

6
255
5
19
10
7
6
24
8,5
19
9
12
17,5

[m] btw wordt berekend over de marge
1
De belastinggrondslag wordt teruggebracht tot 20% waarover een tarief van 25% wordt
berekend.
2
Het verlaagde tarief geldt voor kunst- en verzamelvoorwerpen.
3
Het verlaagde tarief geldt voor kunstvoorwerpen en antiek.
4
Incidentele verkopen zijn belast tegen het standaardtarief.
5
Incidentele verkopen zijn niet belast.
6
Het verlaagde tarief geldt voor kunstvoorwerpen. Op Madeira en de Azoren geldt een
standaardtarief van 15% en een verlaagd tarief van 5%.

Het beeld dat hieruit naar voren komt, is tamelijk divers. Uiteraard is het zo
dat er nooit sprake kan zijn van een volledig level playing field zolang er
tariefsverschillen zijn tussen de lidstaten. Als het gaat om de internationale
concurrentiepositie moet evenwel bedacht worden dat een belangrijk deel
van de kunsthandel bestaat uit kunstvoorwerpen die reeds op de markt
voorhanden zijn. Op de verkoop van bestaande kunstvoorwerpen was en blijft
het algemene tarief van toepassing. Nederlandse kunstenaars ondervinden
geen nadelige gevolgen van de btw-verhoging voor zover ze de kunstvoorwerpen verkopen aan bedrijven die de btw kunnen aftrekken. Ook bij de
uitvoer van kunst gelden geen nadelige gevolgen. De uitvoer van kunst blijft
vrij van btw. De btw-verhoging heeft voor Nederlandse kunstenaars wel
gevolgen in de situatie waarbij zij nieuwe kunstvoorwerpen rechtstreeks
verkopen aan particulieren of aan handelaren en bedrijven die de btw niet
kunnen aftrekken. Deze gevolgen worden beperkt doordat kunstvoorwerpen
veelal vanwege hun specifieke individuele kenmerken en/of waarde als
verzamel- of beleggingsobject worden aangeschaft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4