Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1328
Vragen van het lid Kwint (SP) aan de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over de cijfers over bevoegde en benoembare docenten in
het voortgezet onderwijs (ingezonden 10 januari 2019).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 29 januari 2019).
Vraag 1
Wat is het verschil tussen de oude en nieuwe meetmethode waarmee het
aandeel lessen dat gegeven wordt door bevoegde of benoembare docenten
in het voortgezet onderwijs wordt aangegeven?1
Antwoord 1
In alle metingen die getoond worden onder 1) wordt bij scholen via de
personeelsbestanden informatie opgevraagd over welke lessen een leraar
geeft. Vervolgens wordt deze informatie gekoppeld aan registratiesystemen
van het hoger onderwijs (BRON-HO, voorheen CRIHO) waarin opleidingsinformatie op persoonsniveau is opgenomen. Door het koppelen van deze
bestanden wordt op persoonsniveau bepaald of een leraar bevoegd is voor
de gegeven lessen.
Het blijkt dat niet alle personen kunnen worden teruggevonden in BRON-HO.
Dat heeft verschillende oorzaken zoals: men heeft geen opleiding in het hoger
onderwijs gevolgd; het identificatienummer waarmee de koppeling van
bestanden plaatsvindt ontbreekt; diploma’s dateren van voor 1991 zodat veel
informatie over de oudere leraren ontbreekt.
Een deel van de personen waarvoor geen bevoegdheid kon worden
vastgesteld is in de oude metingen daardoor als onbevoegd gekenmerkt. In
het overgrote deel van de gevallen is dat niet correct en leidde het tot een
overschatting van het aandeel onbevoegd gegeven lesuren.
Om de bevoegdheidssituatie nauwkeuriger vast te stellen is in de nieuwe
metingen (vanaf 2014 en later), in aanvulling op de oude systematiek, voor al
deze onbekende gevallen bij de scholen de bevoegdheid opgevraagd. Dit leidt
tot een toename in de onder 1) getoonde bevoegdheidscijfers (bevoegd plus
benoembaar) tussen 2013 en 2014.

1

ah-tk-20182019-1328
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.ocwincijfers.nl/verantwoord-begroten/begroting/dashboardverantwoordingscijfers-ocw#sector-vo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

In de nieuwe meting (vanaf IPTO 2014) wordt, in aanvulling op de oude
systematiek, een aanvullende check uitgevoerd. Hierdoor proberen we te
voorkomen dat leraren ten onrechte als onbevoegd of benoembaar worden
aangemerkt.
Daarnaast zijn vanaf IPTO 2013 en later verticale scholengemeenschappen
(ROC’s/AOC’s met een vo afdeling) meegenomen in de meting. Dit gebeurde
voor 2013 niet.
Vraag 2
Kunt u in tabelvorm een overzicht geven van de percentages bevoegde,
benoembare en onbevoegde docenten in het voortgezet onderwijs uitgesplitst
naar onderwijsniveau van 2009 tot en met 2018?
Antwoord 2
Het is niet mogelijk om een betrouwbare reeks voor de gehele periode
2009–2018 aan te leveren die ook daadwerkelijk de informatie geeft waar u
naar op zoek bent, omdat is gebleken dat de gehanteerde onderzoekmethode
in de metingen voor 2014 leidt tot een overschatting van het aantal onbevoegd gegeven lesuren in die periode. In bijlage 1 is een tabel weergegeven
met de gevraagde gegevens van 2014 t/m 2017. Cijfers met betrekking tot
2018 zijn nog niet beschikbaar2
Vraag 3
Kunt u in tabelvorm een overzicht geven van het percentage benoembare
docenten van 2009 tot en met 2018 uitgesplitst naar de verschillende
categorieën die worden benoemd op de website van de rijksoverheid,
namelijk:
– Tijdelijke vervanger bij afwezigheid en vacatures die moeilijk in te vullen
zijn;
– Leraren die al een vakbevoegdheid hebben en les geven in een ander vak;
– Studenten van lerarenopleidingen;
– Zij-instromers met een geschiktheidsverklaring;
– Leraren met een tweedegraads bevoegdheid (die eerstegraads lesgeven);
– Gastdocenten.3
Antwoord 3
Het is niet mogelijk om deze gegevens voor de gehele periode 2009–2018 aan
te leveren. Gebleken is dat de bevoegdheidssituatie van degenen die niet via
eenvoudige bestandsanalyses als bevoegd konden worden aangemerkt in de
periode voor 2014 zodanig anders is gemeten dat deze naar de huidige
maatstaven als onbetrouwbaar moeten worden gezien. Daarmee zou een
verkeerd beeld geschetst worden als ze zouden worden afgezet tegen de
resultaten uit latere metingen. In bijlage1 is een tabel weergegeven met de
gevraagde gegevens van 2014 t/m 2017. Cijfers met betrekking tot 2018 zijn
nog niet beschikbaar.
Vraag 4
Waarom wordt er door zowel de Inspectie van het Onderwijs in de Staat van
het Onderwijs als op de website van OCW in cijfers geen onderscheid
gemaakt tussen bevoegde en benoembare docenten?4
Antwoord 4
Mede door het plan van aanpak tegengaan onbevoegd gegeven lessen
(Kamerstuk 31 289, nr. 286). zijn scholen actiever beleid gaan voeren om het
aantal onbevoegd gegeven lessen te verminderen. De cijfers over onbevoegd
gegeven lessen geven inzicht in de resultaten van het plan van aanpak.
Hiervoor is het niet noodzakelijk tabellen van bevoegd en benoembare
docenten op te nemen. Deze zijn wel openbaar en terug te vinden in de
jaarlijkse IPTO rapportage.

2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/werken-in-het-onderwijs/vraag-en-antwoord/leraarbevoegd-of-benoembaar
4
Staat van het Onderwijs 2018, pagina 100.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5
Bent u het eens dat benoembare docenten in feite onbevoegd voor de klas
staan, aangezien zij geen onderwijsbevoegdheid voor dat bepaalde vak of
voor de bovenbouw hebben? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
De wet maakt onderscheid tussen bevoegde en benoembare leraren. Om
bevoegd voor de klas te staan, moet een leraar beschikken over het juiste
getuigschrift. Een benoembare leraar beschikt nog niet over dat getuigschrift,
maar moet dat binnen de wettelijk vastgestelde termijn halen. De wet bepaalt
welke leraren benoembaar zijn. Het gaat bijvoorbeeld om leraren die nog in
opleiding zijn of om leraren die wel over een getuigschrift beschikken, maar
dan voor een ander vak. De hoofdregel is dat zij hun bevoegdheid binnen
twee jaar halen. De wet biedt schoolbesturen op die manier enige ruimte om
knelpunten in hun personeelsbeleid op te lossen of – in het geval van
gastleraren – hun onderwijs te verrijken met de inzet van specifieke deskundigheid.
Vraag 6
Bent u het eens dat door bevoegde en benoembare docenten op één hoop te
gooien er een vertekend beeld ontstaat van de daadwerkelijke situatie als het
gaat om bevoegd lesgeven en het lerarentekort in het voortgezet onderwijs
en er daardoor sprake kan zijn van een stille crisis die alleen maar groter
wordt? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
Zowel bevoegde als benoembare leraren zijn leraren die op dit moment
volgens de wet voor de klas mogen staan. Benoembare leraren zijn leraren
die een bevoegdheid hebben voor een ander vak of op dit moment in
opleiding zijn en deze binnen afzienbare tijd afronden. Zij dragen op termijn
dus bij aan het tegengaan van het tekort.
Vraag 7
Klopt het dat benoembare docenten steeds van school kunnen wisselen,
waardoor de termijn voor het behalen van een diploma uit te stellen is? Zo ja,
acht u dit wenselijk en bent u bereid hier actie tegen te ondernemen?
Antwoord 7
De wet stelt schoolbesturen in staat om tijdelijk benoembare leraren in dienst
te nemen. Het is mogelijk dat benoembare leraren tijdens of na afloop van
die periode in dienst treden van een ander schoolbestuur, waarna zij opnieuw
tijdelijk aan de slag kunnen.
De wet schrijft voor welke leraren benoembaar zijn. Dat is een beperkte
groep. Het gaat bijvoorbeeld om zij-instromers of studenten aan een
universitaire lerarenopleiding die binnen de daarvoor gestelde termijn hun
opleiding nog moeten afronden, of om contract- of gastleraren. De hoofdregel is dat zij hun bevoegdheid binnen twee jaar halen. Gezien de gestelde
wettelijke termijn is dit niet de groep die van het ene bestuur overstapt naar
het andere bestuur. Alleen als een leraar tijdelijk afwezig is, heeft een
schoolbestuur meer ruimte in het voorzien in een tijdelijke vervanger.
Vraag 8
Bent u bereid om voortaan zowel door de Inspectie van het Onderwijs als
door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de cijfers eerlijk
weer te laten geven en dus ook onderscheid te gaan maken tussen bevoegde
en benoembare docenten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De cijfers worden eerlijk weergegeven. Ik ben bereid om in aanvulling daarop
voortaan het onderscheid tussen benoembare en bevoegde docenten
eveneens weer te geven en zal uw verzoek ook aan de Inspectie van het
Onderwijs voorleggen.
Vraag 9
Kunt u deze schriftelijke vragen beantwoorden voor het algemeen overleg
Leraren van 24 januari a.s.?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4