Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 371 (R2066)

Goedkeuring van het op 29 september 2015 te
‘s-Gravenhage tot stand gekomen Aanvullend
Verdrag bij het op 16 december 2014 te
Willemstad tot stand gekomen Verdrag tussen
het Koninkrijk der Nederlanden, ten behoeve
van Curaçao, en de Verenigde Staten van
Amerika tot verbetering van de internationale
naleving van de belastingplicht en de
tenuitvoerlegging van de FATCA (Trb. 2015, 171
en 182)

Nr. 12

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 13 juli 2017
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over zijn brief
van 11 april 2017 inzake zijn toezeggingen gedaan tijdens het algemeen
overleg FATCA van 20 december 2016 (Kamerstuk 34 371 (R2066), nr. 11).
De vragen en opmerkingen zijn op 1 juni 2017 aan de Staatssecretaris van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 12 juli 2017 zijn de vragen
beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Duisenberg
Adjunct-griffier van de commissie,
Bartman

kst-34371-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief over de toezeggingen gedaan tijdens het algemeen overleg
FATCA van 20 december 2016. En hebben daarover nog een aantal vragen
en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie willen dat er een werkbare oplossing komt
voor de Nederlanders die onnodig geraakt worden door FATCA en de
Amerikaanse fiscale wet- en regelgeving. Goedwillende burgers, die enkel
omdat ze in Amerika geboren zijn ook de Amerikaanse nationaliteit
hebben, maar daar verder geen enkele band of relatie meer mee hebben,
zijn de dupe. De leden van de VVD-fractie begrijpen natuurlijk dat de
mogelijkheden van Nederland om de Amerikaanse wetgeving te veranderen beperkt is. Maar voorkomen moet worden dat de «accidental
Americans» in een bureaucratisch moeras terecht komen.
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat er inmiddels overleg en contact
is tussen het Ministerie van Financiën, de Nederlandse Vereniging van
Banken (NVB) en belangenorganisatie Americans Overseas. Dat is een
goede ontwikkeling en de leden van de VVD-fractie gaan ervan uit dat dit
wordt gecontinueerd.
De leden van de VVD-fractie hebben in april 2017 via de procedurevergadering van de commissie Financiën aan de Staatssecretaris verzocht om
contact te zoeken met de Minister dan wel het Ministerie van Financiën
van de Verenigde Staten naar aanleiding van de brief vanuit het Congres
van de Verenigde Staten aan de Amerikaanse Minister van Financiën over
FATCA (zie de brief van 3 april 2017 van Senator Paul en Afgevaardigde
Meadows). In deze brief vragen de congresleden het ministerie hun wet
om FATCA in te trekken publiekelijk te ondersteunen en of de Minister
binnen zijn bevoegdheden stappen kan nemen de schadelijke effecten van
FATCA te beperken. Wat is de stand van zaken? Wat is het vervolgproces
en tijdpad in het Congres?
In de brief wordt aangegeven dat de Staatssecretaris in samenspraak met
Europese bondgenoten en andere (private) belanghebbenden probeert
invloed uit te oefenen richting de Verenigde Staten voor een oplossing.
Naar aanleiding van eerdere brieven van Nederland is er nog geen
formele reactie gegeven, wanneer is deze wel te verwachten?
Inmiddels is er steun van een groot aantal EU-lidstaten voor een gecoördineerde actie. Welke acties zijn ontplooid en/of gaan nog ontplooid
worden? Is er naar aanleiding van de discussie over FATCA in Frankrijk
ook overleg c.q. contact met Frankrijk?
Er is ook een petitie aangeboden aan het Europees parlement. Welke
acties gaan daar nog uit voort komen? En wat is het vervolgtraject daar?
Er zijn gesprekken geweest met de IRS met voorstellen over wanneer
sprake is van «voldoende inspanningen». Wat heeft de IRS met de
voorstellen gedaan?
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat mensen toegang
blijven houden tot een betaalrekening en passende dienstverlening. De
VVD heeft hierover op 17 december 2014 ook al een motie ingediend. Het
is goed dat betaalrekeningen van rekeninghouders niet worden gesloten
door de banken, als alleen het TIN/SSN (Taxpayer Identification Number /
Social Security number) (nog) niet aanwezig is. De leden van de
VVD-fractie willen graag weten of dit ook bij nieuwe klanten het geval is.
Hoe loopt dat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

2

De belangenorganisatie Americans Overseas heeft voorstellen gedaan
voor vereenvoudiging van de SSN-aanvraag bij de ambassade van de
Verenigde Staten. Hierop wordt of is (nog) niet gereageerd. Wat is daarbij
het probleem c.q. knelpunt? Wat kan daaraan gedaan worden?
De leden van de VVD-fractie steunen de inzet van het kabinet om het
belastingverdrag met de Verenigde Staten aan te passen, waarbij
voorkomen wordt dat er dubbele belastingheffing kan of gaat plaatsvinden. Het is duidelijk dat de «saving clause» daarbij een belangrijk punt
is. De leden van de VVD-fractie vinden het daarom ook goed dat een
duidelijker afbakening van de saving clause prioriteit heeft van de
Nederlandse zijde. Wat is het tijdpad voor de aanpassing van het
belastingverdrag? Hoe kan worden voorkomen dat Nederlanders over een
grondslag waarover in Nederland geen belasting hoeft te worden betaald,
wel in de VS belasting moet worden betaald? Welke andere mogelijkheden zijn er, ook van de Nederlandse kant, om dubbele belastingheffing
te voorkomen?
In de praktijk zijn er signalen dat de Verenigde Staten blijkbaar tegen de
afspraken toch sociale zekerheidsuitkeringen in de belastingheffing
betrekt. Dat is ongewenst en in strijd met het huidige verdrag. Het kabinet
zal dit tijdens aankomende besprekingen aan de orde stellen bij de
Verenigde Staten. Is hier al iets meer over te zeggen?
Klopt het dat het ministerie wil dat personen in deze situatie een
procedure moeten starten richting het ministerie, omdat alleen dan de
zaken besproken kunnen worden met de Verenigde Staten?
Zo ja, waarom? Dit is enerzijds omslachtig, maar ook kostbaar voor deze
personen. Heeft u voldoende zicht op de situaties waar het belastingverdrag niet goed werkt? Zo nee, hoe kunt u dit wel krijgen?
Over alle banken gemeten is op dit moment gemiddeld 54% van de
gegevens voorzien van een TIN. De verschillen per bank zijn echter groot.
Wat wordt er gedaan om banken die het slecht doen aan te sporen in actie
te komen?
Hoe wordt de Tweede Kamer in de komende periode op de hoogte
gehouden van ontwikkelingen in dit dossier?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie danken de Staatssecretaris dat hij in overleg
is gegaan met de belangenorganisatie Americans Overseas en met de
Nederlandse Vereniging van Banken. Deze leden leiden uit de brief van de
Staatssecretaris af dat dit tot veel meer inzicht heeft geleid over de
knelpunten bij het aanvragen van een SSN/TIN. Het meest zorgelijk is
misschien nog wel de informatie uit de laatste voetnoot dat een Nederlander met de Amerikaanse nationaliteit voor de aanvraag van een
SSN/TIN een Amerikaans geboortecertificaat nodig heeft en dat hij deze
aan kan vragen met een SSN/TIN.
De leden van de CDA-fractie zijn verheugd met de voortgang op het
FATCA-dossier.
Zo is de informatie over de aanvraag SSN/TIN op de website van de NVB
sterk verbeterd, zijn de zorgen over de aanvraagprocedure SSN/TIN
ambtelijk aangekaart bij de Amerikaanse ambassade, is Americans
Overseas in contact gebracht met de contactpersoon bij de ambassade en
is er een conclusie van het Maltese voorzitterschap om, met steun van
vrijwel alle lidstaten, een ambtelijke brief naar de Verenigde Staten te
versturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

3

Kan de Staatssecretaris aangeven wat er is voortgevloeid uit het contact
tussen Americans Overseas en de Amerikaanse ambassade?
De Staatssecretaris schrijft dat hij signalen heeft gekregen dat de
Verenigde Staten heffen over Nederlandse sociale zekerheidsuitkeringen
ondanks dat dit niet mag op grond van de saving clause. Lopen er ook
onderlinge overlegprocedures op dit punt?
De commissie Financiën heeft de Staatssecretaris verzocht contact op te
nemen met the Department of the Treasury om te vragen naar de stand
van zaken van het verzoek van twee republikeinse politici om FATCA in te
trekken. Naar aanleiding hiervan ligt er namelijk een voorstel om de
FATCA-verplichtingen niet te laten gelden voor US persons die in een
ander land wonen. Kan de Staatssecretaris aangeven of hij aan dit verzoek
gehoor heeft gegeven, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Zo ja, is er
al een antwoord op zijn vraag gekomen?
De Staatssecretaris schrijft dat ook bij een hervorming of afschaffing van
de FATCA Nederlanders met een Amerikaanse nationaliteit belastingplichtig blijven in de Verenigde Staten. Dat maakt voorlichting vooraf des
te belangrijker. Op welke wijze worden Nederlanders die emigreren naar
de Verenigde Staten, die langere tijd in de Verenigde Staten willen
verblijven of die een Green Card aanvragen geïnformeerd over de fiscale
gevolgen daarvan (bijvoorbeeld door het Amerikaanse Consulaat)?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris over de gedane toezeggingen in het algemeen overleg
FATCA.
De leden vinden het positief dat de Staatssecretaris, net als de leden van
de D66-fractie, het zeer belangrijk vindt dat de problemen voor Amerikaanse Nederlanders worden opgelost. De leden begrijpen ook dat de
middelen en mogelijkheden van de Staatssecretaris beperkt zijn omdat
het hier gaat om Amerikaanse wetgeving. De leden hebben een aantal
vragen over wat er wél mogelijk is om deze bureaucratische problemen
voor Amerikaanse Nederlanders op te lossen.
Allereerst zijn de leden positief dat de Staatssecretaris de informatievoorziening verbeterd heeft voor Amerikaanse Nederlanders. Kan de Staatssecretaris toelichten wat het bemiddelingsbureau Americans Overseas vindt
van de aanpassingen? Zijn de aanpassingen in de informatievoorziening
voldoende en kunnen Amerikaanse Nederlanders nu overzichtelijk, het
liefst op één plek, alle benodigde informatie vinden?
De leden lezen dat het aanvragen van een TIN/SSN richting de twaalf
maanden kan duren. Wat betekent deze periode van wachten voor
Amerikaanse Nederlanders? Welke onzekerheid brengt dit met zich mee?
Wat betekent dit voor de belastingaangifte van deze burgers en wat
kunnen ook de financiële gevolgen hiervan zijn? Wat vindt de Amerikaanse ambassade van deze lange wachttijden? Zijn zij bereid om dit
proces te versnellen?
De Staatssecretaris geeft aan dat de NVB verzekerd heeft dat er geen
bankrekeningen worden gesloten van Amerikaanse Nederlanders. Maar
kan de Staatssecretaris ook garanderen dat Amerikanen die in Nederland
zijn gevestigd altijd een Nederlandse bankrekening kunnen openen? Kent
de Staatssecretaris ook de signalen dat Amerikaanse Nederlanders veel
moeite hebben om een bank te vinden waar zij financiële diensten kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

4

afnemen? Graag ontvangen de leden van de D66-fractie hier een
toelichting op.
De leden van de D66-fractie constateren ook dat er belasting wordt
geheven over sociale uitkeringen die Nederland uitkeert aan Amerikaanse
Nederlanders, ondanks dat het heffingsrecht op Nederlandse uitkeringen
exclusief toebedeeld is aan Nederland. Hoe kan het gebeuren dat de VS
hier toch belasting op heffen? Wat is de juridische status hiervan? En kan
dit niet met terugwerkende kracht worden opgeheven? De Staatssecretaris geeft aan dat dit zeker onderdeel zal zijn van de verdragsonderhandelingen. Kan de Staatssecretaris toelichten hoe deze onderhandelingen op
dit punt ingestoken zullen worden? Kan de Staatssecretaris garanderen
dat de saving clause dusdanig wordt afgebakend in een verdrag dat deze
uitkeringen uitgezonderd worden van Amerikaanse heffingen?
De leden constateren ook dat vrijwel alle lidstaten bondgenoot zijn in het
aanpakken van deze problematiek. Kan er vanuit Europa nog meer druk
gelegd worden om de procedure van de aanvraag TIN/SSN te versnellen?
Kan dit bondgenootschap ook ingezet worden om de onderhandelingen
voor belastingverdragen en de saving clause beter af te bakenen?
Waarom wel of niet? Welke lidstaten steunen de gezamenlijke ambtelijk
brief naar de VS niet en waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie danken de Staatssecretaris voor de brief
waarin hij onder andere ingaat op de problemen die zogenaamde «US
persons» ondervinden vanwege de FATCA-wetgeving. De leden van de
SP-fractie steunen beleid dat belastingontduiking tegengaat. Zij zien
echter ook flinke nadelen voor Nederlanders met de Amerikaanse
nationaliteit en vragen de Staatssecretaris zich blijvend in te spannen om
deze problemen, waaronder het niet kunnen afnemen van bepaalde
diensten van banken en de moeilijkheden bij het verkrijgen van een
TIN/SSN, weg te nemen.
Allereerst willen de leden van de SP-fractie graag weten of de FATCAwetgeving doet wat het beoogt, namelijk belastingontduiking en
zwartsparen tegengaan. Is de FATCA in de ogen van de Staatssecretaris
een effectief middel ter bestrijding van witwassen en belastingontduiking?
De leden van de SP-fractie begrijpen dat de aanvraagprocedure voor een
SSN inmiddels bijna twaalf maanden bedraagt. Wat is de oorzaak van
deze lange doorlooptijd, vragen zij? Is dit te danken aan het feit dat
Amerikaanse belastingplichtigen in het buitenland verplicht zijn SSN’s aan
te vragen?
De leden van de SP-fractie willen weten van hoeveel Amerikaanse
belastingplichtigen hun betaalrekening is beëindigd vanwege FATCA. Ook
vragen zij de Staatssecretaris of nieuwe klanten die toevallig Amerikaans
belastingplichtig zijn, in de praktijk worden toegelaten door Nederlandse
banken. Zijn de Staatssecretaris signalen bekend dat dit niet het geval is?
Hebben hem klachten bereikt van Amerikaanse belastingplichtigen die
bepaalde bankdiensten bij Nederlandse instellingen niet meer kunnen
afnemen? Zo ja, waarom kunnen zij die bankdiensten niet meer afnemen?
In de brief meldt de Staatssecretaris dat, ondanks afspraken hierover in
het belastingverdrag, de VS toch belasting heeft geheven over sociale
zekerheidsuitkeringen. Kan de Staatssecretaris aangeven om welk aantal
gevallen het gaat en welk financiële belang ermee gemoeid is? Zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

5

hierdoor ontvangers van sociale uitkeringen mogelijk in financiële
problemen gekomen, vragen de leden van de SP-fractie?
Bestaat al enige duidelijkheid over wat de regering-Trump gaat betekenen
voor de toekomst van FATCA?
II Reactie van de Staatssecretaris
Ik heb met belangstelling kennis genomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de fracties van de VVD, CDA, D66 en SP over de wijze
waarop ik opvolging heb gegeven aan de toezeggingen die ik heb gedaan
tijdens het algemeen overleg FATCA van 20 december 2016.
Om een logische opbouw in de beantwoording te krijgen en om mogelijke
doublures te vermijden heb ik gekozen voor een thematisch geordende
beantwoording.
Informatievoorziening aan uw Kamer
De leden van de fractie van de SP vragen om de gedane inspanningen
rondom de FATCA problematiek voort te zetten en de leden van de fractie
van de VVD vragen hoe de Tweede Kamer in de komende periode op de
hoogte wordt gehouden van de ontwikkelingen in dit dossier.
De problemen die ervaren worden door Nederlanders met de Amerikaanse nationaliteit en Nederlandse banken zijn het directe gevolg van
Amerikaans beleid en Amerikaanse wetgeving. De instrumenten om deze
problemen aan te pakken hiervoor liggen niet in Nederland, maar in de
Verenigde Staten. Desalniettemin probeer ik – in samenspraak met
Europese bondgenoten en andere (private) belanghebbenden -invloed uit
te oefenen om de uitwerking van Amerikaanse regelgeving op Nederlandse burgers en bedrijven te verzachten. Hieronder licht ik de Nederlandse acties, naar aanleiding van de vragen van de fracties van de SP,
VVD, CDA en D66 verder toe. In de moties- en toezeggingenbrief die ik van
plan ben te sturen op Prinsjesdag zal ik indien nodig een update
opnemen.
Herziening van FATCA
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen naar de stand van
zaken met betrekking tot de brief van 3 april 2017 van Senator Paul en
Afgevaardigde Meadows aan de Amerikaanse Minister van Financien over
de intrekking van de FATCA-regelgeving. Meer in het algemeen vragen de
leden van de fractie van de SP of er al enige duidelijkheid bestaat over wat
de regering Trump gaat betekenen voor de toekomst van de FATCA.
Onder de huidige Trump administratie vindt een brede discussie plaats
over een herziening van het Amerikaanse fiscale stelsel. Daarbij staat ook
de FATCA-wetgeving ter discussie in het Amerikaanse Congres. In de brief
van 3 april 2017 stellen Senator Paul en Afgevaardigde Meadows voor om
de Amerikaanse FATCA-wetgeving in te trekken in het kader van een
bredere fiscale stelselherziening. Senator Paul en Afgevaardigde
Meadows vragen daarnaast ook om een onderzoek naar FATCA.
Gedurende dit onderzoek zouden geen Amerikaanse sancties moeten
worden opgelegd aan buitenlandse financiële instellingen. Ook vragen zij
de IRS om alle onderzoeken naar individuele belastingplichtigen op te
schorten.
Op 26 april heeft het «subcommittee on government operations» van het
Huis van Afgevaardigden een hoorzitting gehouden over FATCA en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

6

mogelijke wetgevingstrajecten.1 Daarbij is onder meer gesproken om
bankrekeningen die worden aangehouden bij banken in een land waarvan
een Amerikaanse onderdaan bona fide inwoner is, niet langer onder de
reikwijdte van FATCA te laten vallen. Mede naar aanleiding van het
verzoek van de vaste commissie voor financiën van 11 mei 2017,2 is
medio mei aandacht gevraagd bij US Treasury voor bovengenoemde brief
en gevraagd naar het verdere proces en het tijdspad. US Treasury heeft
gereageerd dat op dit moment een reactie wordt voorbereid op het
initiatief van Senator Paul en Afgevaardigde Meadows. Deze reactie zal
worden gedeeld op het moment dat deze wordt verstuurd naar Senator
Paul en Afgevaardigde Meadows. Nederland zal via de ambassade in
Washington de belangen van Nederlandse burgers en bedrijven naar
voren blijven brengen.
Bij het bovenstaande merk ik op dat een mogelijke hervorming of
afschaffing van de FATCA geen oplossing is voor alle problemen die
worden ervaren door Nederlanders met de Amerikaanse nationaliteit. Zij
blijven aangifte- en belastingplichtig in de V.S. Dit is een gevolg van
Amerikaanse belastingwetgeving en niet van de FATCA-wetgeving.
Een gecoördineerde aanpak
De leden van de fracties van de VVD en D66 hebben een aantal vragen
over het initiatief van Nederland om samen met andere EU-lidstaten te
komen tot een gecoördineerde actie richting de V.S. Ook vragen de leden
van de fractie van de VVD of er al een reactie is op mijn eerdere brieven
aan de V.S.
Nederland heeft van een groot aantal lidstaten bijval ontvangen voor de
reeds gedane inspanningen en steun gekregen voor het Nederlandse
initiatief om te komen tot een gecoördineerde actie. Tijdens de High-Level
werkgroep op 6 april 2017 is door het Maltese voorzitterschap geconcludeerd dat er genoeg steun was voor dit Nederlandse initiatief. Naar
aanleiding daarvan is onder het Maltese voorzitterschap op 8 mei 2017
een brief naar de V.S. gestuurd namens alle lidstaten.
In deze brief wordt aandacht gevraagd voor de problemen die Amerikaanse staatsburgers in Europa, Europese financiële instellingen en
overheden van de lidstaten ervaren als gevolg van de verplichtingen van
de FATCA. Daarbij wordt ook gewezen op de problemen die ervaren
worden door niet in de V.S. woonachtige Amerikanen, bijvoorbeeld bij het
doen van de Amerikaanse belastingaangifte of bij de SSN/TIN aanvraagprocedure. De eerste oplossing die in deze brief wordt aangedragen is (in
lijn met de Nederlandse inzet) om geen sancties op te leggen in het geval
financiële instellingen te goeder trouw zijn en voldoende inspanningen
leveren om aan de verplichtingen te voldoen. Dit haalt de druk van de
ketel voor banken en burgers. Het voornaamste struikelpunt van de
SSN/TIN aanvraagprocedure – het tijdsbeslag – wordt daarmee ook
minder prangend. Wel geldt daarbij nog steeds dat ook van Nederlanders
met de Amerikaanse nationaliteit wordt verwacht dat zij een TIN/SSN
aanvragen.
De namens de EU-lidstaten verstuurde brief heb ik bijgevoegd3. Vanuit de
Amerikaanse overheid is hierop nog geen formele reactie gegeven. In
verband met de transitie naar de Trump administratie zijn verschillende
sleutelposities nog niet ingevuld en kan hierdoor vanuit de Amerikaanse
overheid nog geen formele reactie worden gegeven. Wel is vanuit US
1

https://oversight.house.gov/hearing/reviewing-unintended-consequences-foreign-account-taxcompliance-act/
2
Kamerstuk 34 371 (R2066), nr. 11
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

7

Treasury aangegeven dat een dergelijke reactie wordt gestuurd als
dergelijke posities zijn opgevuld. Daarbij heeft Treasury ook aangegeven
in gesprek te gaan met hun Social Security Adminstration over de
SSN/TIN aanvraagprocedure en het gepaarde tijdsbeslag. Bovendien lijkt
US Treasury in te zien dat financiële instellingen bij bestaande rekeningen
momenteel niet in alle gevallen over een SSN/TIN kunnen beschikken. US
Treasury verwacht spoedig guidance te publiceren om financiële
instellingen duidelijkheid te geven wat van hen wordt verwacht in deze
transitie periode. Als deze guidance daartoe aanleiding geeft, zal dit
worden verwerkt in de Nederlandse implementatie van FATCA.4 Ik zie dit
als een positief signaal en ben verheugd dat de Nederlandse inspanningen richting de V.S. ook daadwerkelijk hun eerste vruchten lijken af te
werpen.
De leden van de fractie van de VVD vragen daarnaast naar de discussie
over FATCA in Frankrijk en de petitie in het Europees Parlement. De leden
van de fractie van D66 vragen door welke lidstaten de Europese brief aan
de V.S. is gesteund. De bovengenoemde brief is door alle lidstaten
ondersteund. In het Europese parlement vindt op het moment ook een
discussie plaats over FATCA, mede in verband met de aldaar ingestelde
enquêtecommissie tegen belastingontduiking.5 De ingediende petitie staat
op 10 of 11 juli geagendeerd voor bespreking in de petitiecommissie van
het Europees Parlement. Ik ben niet op de hoogte van aanvullende acties
vanuit het Franse parlement.
De leden van de fractie van de VVD vragen wanneer ik een reactie
verwacht van Amerikaanse zijde op mijn eerdere brieven. Ook vragen zij
of de IRS al een reactie heeft gegeven op de Nederlandse suggestie dat
Amerikaanse sancties niet op hun plaats zijn bij buitenlandse financiële
instellingen die voldoende inspanningen leveren om aan hun verplichtingen te voldoen.
Ik heb – ondanks herhaaldelijk aandringen – nog steeds geen inhoudelijke
reactie op mijn eerdere brieven ontvangen. Zoals gezegd heeft US
Treasury aangegeven pas formeel te reageren als diverse sleutelposities
zijn opgevuld. Ik betreur dit, maar merk daarbij op dat Amerikaanse
sancties voor Nederlandse financiële instellingen pas aan de orde kunnen
zijn nadat een gedegen procedure is gevolgd van minstens 18 maanden.
Aangezien de gegevensuitwisseling over het jaar 2017 in september 2018
plaatsvindt, is dat niet eerder dan begin 2020.6 Pas op dat moment
kunnen eventuele Amerikaanse sancties aan de orde komen.
Binnen deze procedure vindt ook eerst onderling overleg tussen
Nederland en de V.S. plaats. Bij een dergelijk overleg zal Nederland naar
voren brengen dat het niet past om sancties op te leggen in het geval
financiële instellingen te goeder trouw zijn en voldoende inspanningen
leveren om aan de verplichtingen te voldoen. Het in gang zetten van een
dergelijke procedure – of zelfs het risico op het in gang zetten van een
dergelijke procedure – brengt voor Nederlandse financiële instellingen
grote risico’s met zich. Naar Nederlandse uitleg is een Nederlandse
financiële instelling FATCA-compliant als deze voldoet aan genoemde
inspanningsverplichting. Nederland zal dan geen Nederlandse sancties

4

Leidraad FATCA/CRS met technische toelichting bij de NL IGA en de CRS-regelgeving
(DGBel/2016/48).
5
http://www.europarl.europa.eu/cmsdata/122182/
PANA%204%20May_Verbatim%20Report_EN.pdf
6
Procedure voor situaties waarin sprake is van «significant non compliance» zoals beschreven in
de Competent Authority Arrangement (CAA) tussen de V.S. en Nederland (Stcrt. 2015, nr.
48856)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

8

opleggen en richting de V.S. naar voren brengen dat het niet past om
eventuele Amerikaanse sancties op te leggen.
Het ministerie gaat nu al in overleg met de NVB om te bezien hoe naar
Nederlandse maatstaven handen en voeten kan worden gegeven op de
hierboven genoemde inspanningsverplichting voor financiële instellingen.
Daarbij zullen de reeds gedane inspanningen in kaart worden gebracht en
zal ik er op toezien dat de financiële instellingen hun inspanningen
continueren. De gezamenlijke Europese brief, waarbij ook het verstrekken
van de geboortedatum wordt genoemd, zal daarbij een startpunt zijn. Ik
hoop dat US Treasury spoedig de hierboven genoemde tijdelijke
tegemoetkoming publiceert in situaties waar geen SSN/TIN beschikbaar is
voor bestaande rekeningen, zodat deze hierbij betrokken kan worden.
Gezien de bijval van de Europese lidstaten bij het Nederlandse initiatief,
de eerste reactie vanuit US Treasury en de discussie binnen het Amerikaanse congres kan het echter niet anders zijn dan dat de problematiek
scherp op de Amerikaanse radar staat. Bij de volgende moties- en
toezeggingenbrief informeer ik uw Kamer over de dan actuele stand van
zaken.
SSN/TIN aanvraagprocedure
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen naar de
voorstellen die belangenorganisatie en Americans Overseas heeft gedaan
in het kader van het versnellen van de TIN/SSN aanvraagprocedure. De
leden van de fracties van de SP en D66 vragen daarbij ook naar de
oorzaak van de duur van de aanvraagprocedure en wat de positie van de
Amerikaanse ambassade daarbij is.
Tijdens het overleg met Americans Overseas en de NVB op het departement eerder dit jaar zijn door Americans Overseas diverse suggesties
gedaan over de SSN/TIN aanvraagprocedure De eerste – en meest
verstrekkende suggestie – was om voor US Persons buiten de V.S. het
SSN/TIN te vervangen door een zogenaamd ITIN-nummer (Individual
Taxpayer Identifcation Number). Dit is een identificatienummer dat wordt
afgegeven door de IRS. Een ITIN-nummer is bedoeld voor personen
zonder de Amerikaanse nationaliteit die belastingaangifte moeten doen in
de V.S. De aanvraagprocedure neemt in de regel slechts enkele dagen in
beslag. Echter, de IRS geeft dergelijke ITIN-nummers alleen af aan
individuen die geen SSN/TIN hebben en ook niet in aanmerking kunnen
komen voor een dergelijk SSN/TIN. De optie om voor in Nederland
wonende US Persons in aanmerking te laten komen voor een ITIN is
besproken met het consulaat. Hierop heeft het Amerikaanse consulaat
aangegeven dat een ITIN niet kan worden afgegeven in plaats van een
SSN. Het ITIN is uitsluitend bedoeld voor belastingheffing van personen
zonder de Amerikaanse nationaliteit. Onder de huidige Amerikaanse
regelgeving is het dan ook onmogelijk om een ander dan het voorgeschreven identificatienummer te verstrekken.
Het consulaat geeft daarbij aan dat de reden voor de lange aanvraagprocedure met name te wijten is aan de controle en/of de afgifte van het
geboortecertificaat. Een dergelijk geboortecertificaat is vereist bij de
aanvraag voor een SSN/TIN. Voordat een SSN/TIN wordt afgegeven moet
het geboortecertificaat worden gecontroleerd bij de daarvoor verantwoordelijke instelling in de V.S. Afhankelijk van de Amerikaanse staat varieert
de duur van deze verificatieprocedure van 6 tot 9 maanden. Het consulaat
geeft aan dat de verificatieprocedure wettelijk verplicht is en dat er geen
snellere optie is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

9

Het consulaat geeft aan dat op verzoek een brief afgegeven kan worden
aan een persoon die een SSN/TIN aanvraagt. In deze brief wordt
bevestigd dat de aanvraagprocedure is gestart. Een dergelijke brief bleek
in het verleden niet altijd afgegeven te worden en ik ben blij met deze
toezegging vanuit het consulaat. Met een dergelijke brief kan een US
Person ook aan een financiële instelling laten zien dat het aanvraagtraject
is gestart. Het ministerie is met de NVB en Americans Overseas in gesprek
om te bezien welke rol bovengenoemde bevestigingsbrief in de toekomst
kan spelen bij het aanvragen en behouden van een bankrekening.
Onderhandelingen bilateraal belastingverdrag
De leden van de fractie van de VVD vragen naar het tijdpad voor de
aanpassing van het belastingverdrag. Zij vragen daarbij ook hoe kan
worden voorkomen dat in de V.S. belasting moet worden betaald in
situaties waarin juist in Nederland geen belasting hoeft te worden betaald.
De leden vragen verder naar andere mogelijkheden om dubbele belastingheffing te voorkomen en op welke manier zicht kan worden gekregen op
situaties waarin het belastingverdrag niet goed werkt.
De onderhandelingen over het belastingverdrag met de V.S. zijn gestart.
Vanwege de ontwikkelingen na de presidentsopvolging kan ik op dit
moment geen uitspraken doen over het verdere tijdspad van de onderhandelingen. Er zijn immers twee partijen nodig om tot een akkoord te
komen. De verdragsonderhandelingen zijn vorig jaar aangekondigd
middels een nieuwsbericht op de website van het Ministerie van
Financien.7 Ondernemers en burgers die beschikken over fiscale informatie die van belang kan zijn voor de lopende of voorgenomen onderhandelingen kunnen schriftelijk contact opnemen met het Ministerie van
Financiën (Directie Internationale Zaken en Verbruiksbelastingen, Afdeling
Internationale Zaken, Postbus 20201, 2500 EE Den Haag). Het ministerie
kan die informatie vervolgens betrekken bij de onderhandelingen.
In veel gevallen biedt de V.S. op basis van het nationale recht vrijstellingen tot een bepaald maximum voor inkomen dat wordt genoten buiten
de V.S. Dit betreft bijvoorbeeld een vrijstelling voor de verkoopwinst van
een eigen woning buiten de V.S. (tot USD 500,000 in 2017) of voor actief
inkomen buiten de V.S. (tot USD 102,100 in 2017). Alleen het inkomen
boven deze drempel wordt belast in de V.S. Vermogenswinst behaald bij
de verkoop van een eigen woning wordt in Nederland niet belast. Voor
verdere informatie verwijs ik naar de website van de IRS.8
Samenloop van Amerikaanse heffing met het Nederlandse fiscale systeem
kan onder meer worden voorkomen door hier rekening mee te houden bij
(financiële) keuzes die belastingplichtigen maken. Indien sprake is van
heffing die in strijd is met het belastingverdrag kan de belastingplichtige
een verzoek doen bij het Ministerie van Financiën om een onderling
overlegprocedure op te starten. Nederland kan geen soelaas bieden voor
Amerikaanse belastingheffing van individuele belastingplichtigen die niet
in strijd is met belastingverdrag.
Sociale zekerheidsuitkeringen
De leden van de fracties van de SP, VVD, CDA en D66 vragen naar de
signalen dat de V.S. mogelijk Nederlandse sociale zekerheidsuitkeringen
in de belastingheffing hebben betrokken. Ook vragen de leden van de
fracties van de D66 en VVD welke procedure belastingplichtigen moeten
opstarten indien de V.S. toch – in strijd met het verdrag – belasting
7

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/besluiten/2016/03/23/onderhandelingenbelastingverdragen-in-eerste-halfjaar-2016
8
https://www.irs.gov/individuals/international-taxpayers/foreign-earned-income-exclusion

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

10

hebben geheven over de Nederlandse sociale zekerheidsuitkeringen. De
leden van de fractie van de SP vragen of ik kan aangeven om welke
aantallen het gaat en of er ontvangers van sociale uitkeringen mogelijk in
financiële problemen zijn gekomen.
Americans Overseas heeft mij een overzicht verstrekt van anonieme
casuïstiek waarin Amerikaanse belastingheffing zou hebben plaatsgevonden over Nederlandse sociale zekerheidsuitkeringen. Amerikaanse
heffing over Nederlandse sociale zekerheidsuitkeringen is in strijd met het
belastingverdrag. Het ministerie heeft – ook na expliciet navragen – geen
signalen ontvangen dat de Amerikaanse uitleg van de relevante
bepalingen in het belastingverdrag anders is. Het is echter niet uit te
sluiten dat de IRS in individuele gevallen het belastingverdrag verkeerd
heeft uitgelegd. Omdat mij geen individuele gevallen bekend waarbij dit is
gebeurd, heb ik geen informatie over in hoeveel situaties dit gebeurd zou
zijn en wat daarvan de (financiële) impact zou zijn geweest. Het ministerie
is ondertussen in gesprek met Americans Overseas om een beter beeld te
krijgen van deze problematiek.
Indien belastingplichtigen worden geconfronteerd met Amerikaanse
belastingheffing over hun Nederlandse sociale zekerheidsuitkering die in
strijd is met het belastingverdrag is het aan de Amerikaanse overheid om
deze belastingheffing ongedaan te maken. De snelste oplossing is in veel
gevallen om bezwaar te maken tegen de Amerikaanse belastingaanslag.
Belastingplichtigen kunnen daarbij op de site van de IRS meer informatie
vinden.9 Daarnaast kan ook een verzoek voor een onderling overlegprocedure worden ingediend bij het Ministerie van Financiën. Deze procedure
kost in de regel meer tijd en wordt vaak pas ingezet als de nationale
bezwaarprocedure geen uitkomst biedt. Een dergelijk verzoek is tot op
heden niet binnengekomen.
Saving clause
De leden van de fractie van D66 vragen of de saving clause dusdanig kan
worden afgebakend in een mogelijk hernieuwd belastingverdrag dat
sociale zekerheidsuitkeringen uitgezonderd worden van Amerikaanse
belastingheffing. Daarnaast vragen deze leden of het Europese bondgenootschap niet ook ingezet kan worden om de onderhandelingen voor
belastingverdragen en de saving clause beter af te bakenen.
Onder het huidige belastingverdrag tussen Nederland en de Verenigde
Staten komt het heffingsrecht over Nederlandse sociale zekerheidsuitkeringen aan Nederlandse inwoners reeds exclusief toe aan Nederland. Voor
gezamenlijke Europese inzet op dit punt is mijns inziens geen plaats. Een
bilateraal belastingverdrag wordt immers afgesloten tussen twee staten
om situaties van dubbele heffing van belasting te voorkomen en om het
ten onrechte ontlopen van belastingheffing tegen te gaan. Het internationaal breed gedragen uitgangspunt dat alle staten in beginsel autonomie
bezitten ten aanzien van de inrichting van hun fiscale stelsel brengt mee
dat de inzet en de afwegingen ten aanzien van een totaalresultaat van een
onderhandeling per staat zullen verschillen. Als basismodel van een
belastingverdrag geldt voor de EU-lidstaten wel het OESO-modelverdrag.
De OESO is dan ook het gremium waar generieke knelpunten rondom
verdragen geadresseerd en besproken worden.

9

https://www.irs.gov/businesses/the-taxation-of-foreign-pension-and-annuity-distributions

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

11

Bankrekeningen
De leden van de fractie van de VVD begrijpen dat over alle banken
gemeten op dit moment gemiddeld 54% van de gegevens voorzien zijn
van een TIN en dat de verschillen per bank groot zijn. Zij vragen wat er
gedaan wordt om banken die het slecht doen aan te sporen in actie te
komen. Ik kan deze leden informeren dat van elke financiële instelling
jaarlijks de aangeleverde gegevens geanalyseerd en vergeleken worden
met de aanlevering van voorgaande jaren en met de door andere
financiële instellingen aangeleverde gegevens. Indien daartoe aanleiding
bestaat worden de resultaten van de analyse teruggekoppeld. Dit gebeurt
in ieder geval bij de 20 grootste gegevensleveranciers. Opvallende
verschillen of verbeterpunten, zoals het slecht presteren op het gebied
van het aanleveren van het TIN, worden altijd met de betreffende
financiële instelling besproken. Tijdens deze gesprekken wordt getracht de
oorzaken te achterhalen van de bij de analyse geconstateerde afwijkingen
en worden afspraken gemaakt voor eventuele correctieleveringen of voor
verbetering van toekomstige leveringen.
De leden van de fracties van de VVD, D66 en de SP zijn bezorgd of
Amerikaanse Nederlanders nog wel toegang houden tot een betaalrekening en passende dienstverlening door banken. De NVB heeft mij
geïnformeerd dat een financiële instelling, per geval en op basis van haar
risico analyse en de aangeboden bewijsvoering door de potentiële klant,
de afweging maakt of de desbetreffende klant een financiële rekening kan
openen. Dit kan bijvoorbeeld zo zijn in situaties dat een klant in het self
certification formulier heeft verklaard dat hij een aanvraag voor een
SSN/TIN heeft ingediend.
De NVB meldt verder dat veel financiële instellingen overwegen om de
regels strikt toe passen als onduidelijk blijft welke consequenties de
Amerikaanse overheid verbindt aan het ontbreken van US TIN’s / SSN’s in
de rapportage. Dit vanwege de potentieel zeer zware sancties ingeval van
«significant non-compliance» met de Amerikaanse FATCA wetgeving. Ik
doe daarom mijn uiterste best om duidelijkheid hierover te verkrijgen.
Gelet op het bovenstaande concludeer ik dat het voor Amerikaanse
Nederlanders niet onmogelijk is om een bank te vinden waar zij een
betaalrekening kunnen openen. Niet meer bij elke bank, maar er zijn nog
steeds voldoende banken die Amerikaanse klanten accepteren.
Voorwaarde is wel dat zij een US TIN/SSN kunnen overleggen dan wel dat
ze deze aanvragen. Beëindiging van betaalrekeningen als gevolg van de
FATCA is op dit moment niet aan de orde.
Het ministerie blijft over de toegang tot bankdiensten van US Persons in
gesprek met de NVB en Americans Overseas.
Overige vragen
De leden van de fractie van D66 vragen aan mij wat het bemiddelingsbureau Americans Overseas vindt van de aanpassingen met betrekking tot
de informatievoorziening voor Amerikaanse Nederlanders.
Hierbij merk ik op dat niet het Ministerie van Financiën maar de NVB het
online informatiepunt, in samenspraak met Americans Overseas, heeft
geopend. Hierbij heeft informeel ruggespraak plaatsgevonden met het
ministerie. Ik ben de NVB en Americans Overseas erkentelijk voor de
gedane inspanningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

12

De leden van de SP-fractie willen graag weten of de regering van mening
is dat de FATCA een effectief middel ter bestrijding van witwassen en
belastingontduiking is.
De FATCA heeft tot doel belastingontduiking door Amerikaanse belastingplichtigen te voorkomen. Het is van belang de FATCA in breder perspectief
te zien dan louter automatische informatie-uitwisseling met de V.S. De
V.S. hebben met de FATCA en het sluiten van de FATCA-verdragen ervoor
gezorgd dat heel veel landen wereldwijd zich hebben gecommitteerd aan
automatische uitwisseling van financiële gegevens met de V.S. volgens
een uniforme standaard. Het kabinet onderschrijft dat de FATCAontwikkelingen hebben gezorgd voor een voortvarende mondiale
ontwikkeling op het gebied van automatische uitwisseling van financiële
gegevens en daarmee de bestrijding van belastingontduiking.
De leden van de fractie van het CDA vragen op welke wijze Nederlanders
die emigreren naar de V.S., die langere tijd willen verblijven in de V.S. of
die een Green Card aanvragen geïnformeerd worden over de fiscale
gevolgen daarvan. Gaan werken in het buitenland of emigratie is een
bewuste en ingrijpende gebeurtenis. Ik vind het ieders eigen verantwoordelijkheid om de informatie (ook) over fiscale gevolgen daarvan te
verzamelen bij het desbetreffende buitenland. Daarbij geldt in het
algemeen dat natuurlijke personen binnenlands belastingplichtig zijn in
het land waarin zij wonen. In het geval van de V.S. is het verder niet zo dat
een langer verblijf in de V.S. er automatisch toe leidt dat de desbetreffende persoon een US Person wordt; zodra hij bijvoorbeeld weer in
Nederland gaat wonen, is hij (alleen) hier binnenlands belastingplichtig.
Dit is anders indien een Green Card ofwel een permanente verblijfsvergunning wordt aangevraagd. Ook een in de V.S. geboren kind van
(tijdelijk) geëmigreerde Nederlanders wordt gezien als een US-Person.
Mijns inziens komt het aanvragen van zo’n permanente verblijfsvergunning echter vooral in beeld als iemand van plan is voor een
aanzienlijk lange periode in de V.S. te wonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 371 (R2066), nr. 12

13