Landspakket
Curaçao
Uitvoeringsagenda 15 augustus – 30 september 2021

Op 2 november 2020 ondertekenden Curaçao en Nederland de onderlinge regeling
voor de uitvoering van het Landspakket Curaçao. Sinds het tekenen van de onderlinge
regeling zijn de eerste stappen gezet voor de realisatie van een breed palet aan
hervormingen en investeringen. Deze moeten bijdragen aan de weerbaarheid en
veerkracht van economie en samenleving. De economie van Curaçao moet aan
duurzaam economisch groei- en verdienvermogen winnen. Good-governance, solide
overheidsfinanciën en sociale samenhang dragen hierbij aan. Een economie en
samenleving ook die beter bestand is tegen crises, met nieuwe kansen voor burgers en
bedrijven.
In het Landspakket zijn maatregelen opgenomen op de volgende gebieden:
financieel beheer; kosten en effectiviteit van de publieke sector; belastingen; de
financiële sector; de economie; zorg; onderwijs en het versterken van de rechtsstaat.
De concrete afspraken waar deze maatregelen uit bestaan zijn opgenomen in een
uitvoeringsagenda. Voor u ligt thans de derde Uitvoeringsagenda, deze agenda gaat
over de periode van 15 augustus tot en met 30 september 2021 (Q3).

Leeswijzer
In deze derde Uitvoeringsagenda zijn de gerealiseerde afspraken uit de tweede
Uitvoeringsagenda (Q2) verdwenen, de afspraken uit de tweede Uitvoeringsagenda
(Q2) die nog gerealiseerd moeten worden, zijn blijven staan en nieuwe afspraken
voor het komende kwartaal (Q3) zijn toegevoegd. Op deze manier is het overzichtelijk
welke afspraken gelden voor het komende kwartaal. De beoogde resultaten worden
doorgenummerd zodat duidelijk is dat er stappen vooraf zijn gegaan aan de huidige
afspraken.
G.S. Pisas
Minister-president
van Curaçao

drs. R.W. Knops
Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

2

Thema A:
Financieel beheer

Thema E:
Economische hervormingen

Thema B:
Kosten en effectiviteit publieke sector

Thema F:
Zorg

Thema C:
Belastingen

Thema G:
Onderwijs

Thema D:
Financiële sector

Thema H:
Versterken rechtsstaat

3

Thema A: Financieel beheer
Doel

• Het beheersen en het op orde krijgen van het financieel beheer en het financieel toezicht vanuit de noodzaak om als overheid ‘in control’ te zijn.

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

A.1

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek zal worden
bepaald hoe de financiële kolom wordt versterkt. Hierbij wordt in
ieder geval gekeken naar de financiële en beleidscontrole (centraal
en bij de diensten), de auditfunctie en de positie van de Raad van
Advies en de Algemene Rekenkamer.
Op basis van voorstellen zal besluitvorming en implementatie
plaatsvinden.

A.1.1

Doorlichting door Nederland samen
met Curaçao van de praktijk van
het begrotingsproces (met name
de voorbereiding en opstelling van
de begroting voor het komende
jaar en de uitvoering van het
lopende jaar (begrotingswijzigingen):
begrotingsproces, begrotingsregels,
meerjarenramingen (gewone
dienst en kapitaaldienst), taken/
verantwoordelijkheden/bevoegdheden
(meest) relevante actoren
(voorverkenning).

4.	Onderzoeksrapportage
gereed.

15 november 2021

Curaçao +
Nederland

Datum geactualiseerd.

A.1.2

Toewerken naar een goedkeurende
accountantsverklaring bij de
jaarrekening die tijdig gereed is.

1.	Geactualiseerde Roadmap
(inclusief herpriortering)
financieel beheer met
realistische deadlines
voor het behalen van
een goedkeurende
accountantsverklaring
bij de jaarrekening voor
getrouwheid en voor
rechtmatigheid.

30 augustus 2021

Curaçao

De deadlines die volgen uit de
geactualiseerde roadmap zullen
worden opgenomen in de volgende
versie van de uitvoeringsagenda.
Per kwartaal wordt schriftelijk
gerapporteerd over de voortgang en
de zo nodig getroffen bijsturing.

2.	Onafhankelijke advisering
over de acties die nodig
zijn om de doorlooptijd
van de jaarlijkse
accountantscontrole fors te
verminderen.

1 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

A.2

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek zal worden
bepaald of en hoe het gebruik van betrouwbare statistische
informatie en data ten behoeve van beleidsontwikkeling en
besluitvorming kan worden versterkt.
Op basis van voorstellen zal besluitvorming en implementatie
plaatsvinden.

A.1.3

Overzicht van de taken & rollen van
de instituties die betrokken zijn bij het
begrotings- en verantwoordingsproces
en eventuele verbetervoorstellen in de
(onderlinge) samenwerking daarbij.

1.	Onderzoeksopzet gereed.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

Curaçao + Nederland

A.2.1

Bepalen welke statistische informatie
nodig is voor het beleids- en
besluitvorming en wat er nodig is (gap
analyses) om het proces van statistische
informatievoorziening te versterken.

1. Plan van aanpak gereed.

1 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

Er wordt zoveel mogelijk gebruik
gemaakt van reeds uitgevoerd
onderzoek.

4

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

A.3

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek zal worden
bepaald of het subsidiebeleid, de uitvoering en de bestaande
subsidierelaties voldoen aan de eisen: rechtmatigheid, legitimiteit,
effectiviteit en efficiency.
Op basis van de uitkomsten zullen aanpassingen aan beleid en/
of uitvoering worden doorgevoerd en onrechtmatig verstrekte
subsidies met inachtneming van de wettelijke kaders en
rechtsbeginselen (indien proportioneel) worden teruggevorderd.

A.3.1

5.	Plan van aanpak vergroten
effectiviteit en efficiency
(rapport Mollen) gereed.

1 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

Maatregel wordt anders ingevuld,
het geplande onderzoek is niet meer
nodig. Het (nieuwe) concept Plan
van aanpak ziet toe op acties om
alsnog te komen tot het realiseren
van genoemde doelstellingen. Daarbij
zal getrouwheid en rechtmatigheid
worden opgenomen in A.1.2 Roadmap
financieel beheer. De effectiviteit en
efficiency wordt opgenomen in het
plan van aanpak, waarvoor accountant
SOAB input zal leveren.

A.4

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek zal worden
bepaald hoe de inkoopfunctie kan worden versterkt, zodat de
overheid op een zo doelmatige en effectief mogelijke wijze de
inkoop van goederen en diensten kan verrichten. Daarbij zal
centralisatie worden overwogen.
Op basis van voorstellen zal besluitvorming en implementatie
plaatsvinden.

Dit wordt doorgeschoven naar een volgende
uitvoeringsagenda.

Bepalen (o.a. op basis van bestaande
onderzoeken) of het subsidiebeleid,
de uitvoering en de bestaande
subsidierelaties naast de eisen van
rechtmatigheid en legitimiteit voldoen
aan de eisen van effectiviteit en
efficiency en of de aanbevelingen
uit het rapport “Mollen (2014)” en
de het rapport van de Algemene
Rekenkamer “Subsidie. Afwijkingen
op de subsidieverordening en het
subsidiebeleid over de jaren 2010 t/m
2015” (2018) zijn geïmplementeerd.

5

Thema B: Kosten en effectiviteit publieke sector
Doel

• De doelmatigheid van de publieke sector verhogen door een verlaging van de public wage bill (in lijn met het Caribisch gemiddelde van
10 procent van het BBP) en het terugdringen van de kosten van de publieke sector in algemene zin;
• het verhogen van de kwaliteit en de effectiviteit (inclusief uitvoeringskracht) van de publieke sector.

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

B.1

De landen dragen zorg voor de continuïteit van vitale processen,
waaronder in ieder geval wordt verstaan: elektriciteit,
olievoorziening, internet en datadiensten, drinkwatervoorziening,
vlucht- en vliegtuigafhandeling, scheepvaartafhandeling,
betalingsverkeer, de hulpdiensten en communicatie daartussen en
medische instellingen.

Doorlopend.

B.2

Op basis van een integrale doorlichting van de (semi-)
overheidsbedrijven en overheidsentiteiten naar legitimiteit van
publiek aandeelhouderschap (dienen ze publieke belangen/
doelen?), effectiviteit (bereiken ze de doelstellingen?) en
doelmatigheid zullen voorstellen worden ontwikkeld en
geïmplementeerd.

B.2.1

Op basis van bestaand en/of aanvullende onderzoek wordt met de
landen toegewerkt naar een versterking van het luchtvaartsysteem
binnen het Koninkrijksverband. Het kan hierbij gaan om nauwe
samenwerking van organisaties en het organiseren van uniforme
werkprocessen, conform de internationale veiligheidseisen, waarbij
gestuurd wordt op efficiëntie en kostenvermindering.

Dit wordt doorgeschoven naar een
volgende uitvoeringsagenda.

B.3

Onderzoekskader bepalen
en prioritering aanbrengen in
doorlichting overheids-nv’s.

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

Curaçao

1. Plan van aanpak vastgesteld,
inclusief onderzoekskader
en prioritering overheidsnv’s.

1 september 2021

Curaçao +
Nederland

Datum geactualiseerd.

2. Onderzoeksopdracht
aanbesteed.

1 november 2021

Curaçao +
Nederland

Haalbaarheid deadline hangt af van de
aanbestedingsvorm.

6

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

B.4

Op basis van een integrale doorlichting zullen voorstellen worden
ontwikkeld en geïmplementeerd om de kwaliteit, effectiviteit
en uitvoeringskracht van de overheidsorganisatie te verbeteren,
waaronder ook wordt verstaan de slagkracht van de ministeriële
staven.

B.4.1.1 Implementatie MD-beleid topmanagement, waarin in ieder
geval wordt ingegaan op taken,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden, aannamebeleid, in- door- en
uitstroom, functievereisten, e.e.a. in
lijn met de uitgangspunten uit het
Strategisch personeelsbeleid 2020-2025.

1. Beleidskader MD Topkader
vastgesteld, inclusief plan
van aanpak implementatie.

1 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

Een aantal uitvoeringsactiviteiten zijn
geclusterd onder B.4.1.1.

2. Start inrichten ‘bureau
topmanagement’, belast
met uitvoering MD-beleid,
inclusief longitudinaal
opleidingsbeleid voor deze
doelgroep.

1 oktober 2021

Curaçao

3. Start doorlichten ambtelijke
topstructuur.

31 december 2021

Curaçao

4. Implementatie gereed.

Q4 2023

Curaçao

B.4.1.4 Inzet ‘Community of practice’
bij planvorming verbetering
dienstverlening, ontkokering en
efficiencyverhoging adhv advisering
CMT & TWO.

Periodieke commmunitybijeenkomsten, onder externe
begeleiding. Terugkoppeling
aan CMT & TWO.

Vanaf Q4 2021

Curaçao

B.4.1.5 (Risico)gerichte
organisatiedoorlichtingen.

1. Bepalen door te lichten
organisatie-onderdelen,
onderzoekskader, processen,
plus planning.

1 november 2021

Curaçao

2. Uitvoeren doorlichtingen.

Vanaf Q4 2021

Curaçao

5. Plan van aanpak
implemetatie aanbevelingen
gereed.

30 september
2021

Curaçao +
Nederland

6. Implementatie
aanbevelingen.

Vanaf Q4 2021

Curaçao

3. Uitvoeren van fase 2
van plan van aanpak:
uitwerken van
oplossingsmogelijkheden.

1 oktober 2021

Nederland

B.4.2

B.4.3

Doorlichting wetgevingsfunctie.

Verkenning mogelijkheden
wetgevingspool t.b.v. (tijdelijke)
versterking wetgevingsfunctie landen.

Vervolgstappen volgen uit de
verkenning.

7

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

B.5

Op basis van onderzoek naar de primaire, secundaire en tertiaire
arbeidsvoorwaarden (waaronder overwerkvergoedingen,
verlofregelingen, bijzondere beloningen en toeslagen, reizen
en reisvergoedingen, etc.) worden voorstellen voor mogelijke
versobering ontwikkeld en geïmplementeerd.

B.5.1

Uitvoeren vergelijkend onderzoek naar
de arbeidsvoorwaarden.

2. Onderzoeksrapportage
gereed.

1 oktober 2021

Nederland

B.5.2

Vergelijkend onderzoek naar de
uitvoering van de Landsverordeningen
ten aanzien van de normering
topinkomens in de landen Curaçao,
Aruba en Sint Maarten waarbij gekeken
wordt naar oa: grondslag elementen,
reikwijdte, pensioenaandeel en
overgangstermijn.

4. Uitkomsten onderzoek
verwerken in nieuwe
landsverordening.

Nader te bepalen
in onderling
overleg

Curaçao

In het kader van een optimale personele inzet wordt de formatie,
bezetting en daadwerkelijke aanwezigheid en inzetbaarheid van
medewerkers van overheid en overheidsorganisaties onderzocht.
Indien medewerkers onterecht loon ontvangen worden, afhankelijk
van de situatie, maatregelen getroffen (o.a. stopzetten salaris,
ontslagtraject).

B.6.2

Actueel houden managementrapportage
formatie - bezetting.

Twee - maandelijkse
terugkoppeling aan CMT &
TWO.

15 augustus 2021,
15 oktober 2021

Curaçao

B.6.3

Implementatie mobiliteitsbeleid.

1. Beleidskader vastgesteld
inclusief plan van aanpak
implementatie.

1 september 2021

Curaçao +
Nederland

2. Start inrichten
mobliteitsbureau binnen
HRO belast met actief
mobiliteitsbeleid inactieven.

1 september 2021

Curaçao

4. Implementatie gereed.

Q4 2023

Curaçao

1. Beleidskader vastgesteld.

15 november
2021

Curaçao

B.6

B.6.6

Moderniseren arbeidsvoorwaarden.

B.7

Er wordt een aanpak ontwikkeld gericht op het terugdringen en
beheersen van de kosten voor externe inhuur.

Dit wordt doorgeschoven naar een
volgende uitvoeringsagenda.

B.8

Op basis van een doorlichting van de HR-functie (beleid, HR-advies,
administratie en instrumentarium) worden verbetervoorstellen
ontwikkeld en geïmplementeerd.

B.8.2

Selectie projectleider & kwartiermakers
versterking HR-functie.

1 oktober 2021

Curaçao

B.8.3

Vaststellen plannen van aanpak
(tijdslijnen) op de onderdelen uit het
overall plan van aanpak versterking HRfunctie.

15 oktober 2021

Curaçao

Toelichting

Uitkomsten onderzoek worden
verwerkt in nieuwe landsverordening.

Een aantal uitvoeringsactiviteiten zijn
geclusterd onder B.6.3.

Datum geactualiseerd.

8

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

B.9

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek wordt
strategisch personeelsbeleid ontwikkeld. Hieronder wordt in ieder
geval verstaan:

B.9.1

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Vanaf 2022

Curaçao

1. Overzicht/inventarisatie
huidige omvang en
samenstelling van de
vastgoedportefeuille.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

3. Inventarisatie
grootschalige nieuwe
huisvestingsopgaves.

15 september
2021

Curaçao

4. Een analyse van
mogelijke korte termijn
kansen en lange termijn
strategische opties van
overheidsvastgoed.

15 december 2021

Curaçao

5. Opstellen nieuw
vastgoedbeleid en
normering voor
kantoorpanden.

1 december 2021

Curaçao +
Nederland

1. I-Beleidskader vastgesteld
door RvM.

1 oktober 2021

Curaçao

2. Vaststellen implementatie
programma.

15 november
2021

Curaçao +
Nederland

2. Besluitvorming.

31 augustus 2021

Curaçao +
Nederland

Herijken businessplannen 2010 naar
meerjarige planning, waarbij een public
wage bill van 10% BBP gerealiseerd
wordt in 2026.

Toelichting

− een strategische personeelsplanning i.r.t. de uitkomsten van de
doorlichting onder B.4;
− invoer van een prestatie-management systeem binnen het
ambtelijk apparaat;
− het beperken van de politieke invloed op
personeelsaangelegenheden.
B.10

B.11

B.12

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek zullen de
behoefte en kosten met betrekking tot huisvesting inzichtelijk
worden gemaakt en mogelijkheden tot kostenverlaging en
verbeteringen worden onderzocht en, indien aanwezig, worden
doorgevoerd. Beoogd is een kostenreductie van 20% in 5 jaar
(begroting 2020 als ijkpunt) die verwerkt is in de begroting voor
2025.

B.10.2 Uitvoeren plan van aanpak fase 2.

In het kader van een efficiënte overheid zullen de mogelijkheden
voor een digitale overheidsomgeving en digitale dienstverlening
worden onderzocht. Op basis van een onderzoek zullen voorstellen
worden ontwikkeld en geïmplementeerd.

B.11.1 Eerste quickscan stand van zaken.

Verlengen SVB eigen risicodagen naar minimaal 5.

B.12.1 Besluitvorming over
implementatiemogelijkheden, op
basis van door Curaçao aan te leveren
gedegen onderbouwing.

Datum geactualiseerd.

9

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

B.13

Maximaliseren duurtetoeslag op 100 procent van salaris; verlagen
huidige duurtetoeslag uitkeringen met 10 procent (en geen
indexering), waarbij rekening zal worden gehouden met mogelijk
onevenredige financiële implicaties in individuele gevallen.

B.13.1 Besluitvorming over
implementatiemogelijkheden, op
basis van door Curaçao aan te leveren
gedegen onderbouwing.

1. Aanleveren onderbouwing.

15 augustus 2021

Curaçao

Curaçao heeft tijdig onderbouwing
aangeleverd. Nadere bestudering
heeft geleid tot aanvullende
informatiebehoefte, die medio
augustus gereed moet zijn.

2. Besluitvorming.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

10

Thema C: Belastingen
Doel

• Het herinrichten van een robuust belastingstelsel met een brede grondslag, dat bijdraagt aan een eerlijke(re) verdeling van het inkomen,
stimulering van de economie en uitvoerbaarheid en controleerbaarheid door de Belastingdienst;
• het realiseren van adequaat ingerichte belastingdiensten.

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

C.1

Om inkomsten te verhogen en het stelsel robuuster en eenvoudiger
te maken zal een integrale doorlichting worden uitgevoerd van
het fiscale stelsel inclusief de inkomstenbelasting. De volgende
voorstellen zullen worden meegewogen:

C.1.1 	Plan van aanpak opstellen om tot een
doorlichting te komen van het fiscale
stelsel en de inkomstenbelasting.
Informatieverstrekking vanuit Curaçao
voor plan van aanpak benodigd.

1. Door RvM geaccordeerd plan
van aanpak fiscale stelsel
o.b.v. IMF adviesrapport.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

Datum conform besluitvorming RMR
18 juni 2021.

1. Vastgesteld plan van aanpak.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

− Verbreding van de belastingbasis, verschuiving van directe naar
indirecte belastingen en invoering VAT/BTW van 12,5 procent,
conform voorstellen van de Fiscal Affairs Department (FAD) van
het IMF of ABB conform fiscaal stelsel Caribisch Nederland.
− Maatregelen gericht op substantiële vermindering van
belastinguitgaven en bijdragen/overdrachten aan derden.
− Beperken bestuurlijke inmenging/discretionaire bevoegdheden
van zowel ambtenaren als bestuurders (m.b.t. aftrekposten, ‘tax
holidays’).
Op basis van de doorlichting en adviezen zullen voorstellen worden
ontwikkeld en geïmplementeerd. Rekening zal gehouden worden
met internationale regels van o.a. de OECD.
C.2

De Belastingdienst zal benodigde gegevens van de bancaire sector
gaan ontvangen, voor zover dat nog niet gebeurt.

C.2.1

Nulmeting van aanwezige
benodigde gegevens.

C.3

Compliance-programma’s worden voortgezet/opgesteld.

Loopt mee in plan van aanpak C.4.

C.4

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek wordt bepaald
of en hoe de Belastingdienst kan worden geoptimaliseerd en
gemoderniseerd, dusdanig dat belastinginning effectief en efficiënt
kan plaatsvinden. Op basis van voorstellen zal besluitvorming en
implementatie plaatsvinden.

C.4.1

Plan van aanpak opstellen, op basis van
informatie vanuit Curaçao.

1. Door RvM geaccordeerd plan
van aanpak belastingdienst
o.b.v. CARTAC adviesrapport.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

C.5

Er wordt een Belastingregeling voor Nederland en Curaçao
overeengekomen, in lijn met minimum Base Erosion and Profit
Shifting (BEPS) voorwaarden waarbij o.a. wordt gekeken naar het
voorkomen mogelijke winstverschuivingen.

C.5.1

Belastingregeling overeenkomen.

1. Uitgewerkt concept gereed
voor bespreking in ACKR
september.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

Datum conform besluitvorming RMR
18 juni 2021.

11

Thema D: Financiële sector
Doel

• Het realiseren van een stabiele financiële sector die zijn rol ter ondersteuning van de reële economie op een goede manier kan vervullen;
• het realiseren van een passende wijze van regulering van de financiële sector, waarbij adequaat toezicht wordt gehouden op de naleving;
• het realiseren van een toezichthouder die tijdig en daadkrachtig optreedt bij problemen bij financiële ondernemingen.

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

D.1

Er wordt een integrale doorlichting van de financiële sector
uitgevoerd door een externe onafhankelijke partij.
Op basis van de uitkomsten van deze doorlichting worden
maatregelen geformuleerd om tekortkomingen te adresseren.

D.1.2

Op zo kort mogelijke termijn volledige
invulling geven aan maatregelen om
tekortkomingen te adresseren naar
aanleiding van aanbevelingen van het
IMF inzake de financiële sector van de
monetaire unie Curaçao-Sint Maarten.

2. Voortgang van de uitvoering
van de aanbevelingen van
het IMF monitoren en
bijsturen waar nodig.

Doorlopend

Curaçao

D.2

Er wordt een integrale doorlichting van het stelsel van toezicht
(wet- en regelgeving, toezichtbeleid) op de financiële markten
uitgevoerd door een externe onafhankelijke partij.
Op basis van de uitkomsten van deze doorlichting worden
maatregelen geformuleerd om tekortkomingen te adresseren.

D.2.1

Invulling geven aan maatregelen om
tekortkomingen te adresseren naar
aanleiding van aanbevelingen van het
IMF inzake de financiële sector van de
monetaire unie Curaçao-Sint Maarten.

2.	Voortgang van de uitvoering
van de aanbevelingen van
het IMF monitoren en
bijsturen waar nodig.

Doorlopend

Curaçao

D.3

Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar de maatschappelijke
kosten van de eigen munt versus dollarisatie door een externe
onafhankelijke partij. Besluit over wenselijke monetaire structuur.
Op basis van de uitkomsten van het onderzoek zullen de
maatregelen worden bepaald en geïmplementeerd.

D.3.1

Onderzoek wordt door het IMF
uitgevoerd.

Onderzoek afgerond.

Nader te bepalen

IMF

D.4

Er vindt modernisering plaats van bekende tekortkomingen in weten regelgeving, in ieder geval invoering Depositogarantiestelsel
DGS en modernisering resolutieraamwerk).
Overzicht van welke wetgeving zou moeten worden aangepast,
vervolgens aanpassing, besluitvorming en implementatie van de
wetgeving.

D.4.1	Voortzetting plan van aanpak CBCS,
ontwikkeling wetgevingskalender en
afspraken met WJZ over versterking
wetgevingscapaciteit.

Wetgevingskalender
implementeren.

Doorlopend

CBCS + Curaçao

Overzicht aan te passen wetgeving
afgerond. CBCS krijgt ondersteuning
van DNB in het kader van de DGS.
Wetgevingskalender wordt in maart
opgeleverd. Afspraken gemaakt over
versterking wetgevingscapaciteiten
voor de landen Curaçao en Sint
Maarten.

D.5

De governance van de CBCS wordt versterkt, conform
internationale best practices waaronder door het scheiden van
verschillende taken binnen de CBCS.

D.5.1	Review naar interne organisatie.

Review afgerond.

Oktober 2021

CBCS

Datum geactualiseerd.

12

Thema E: Economische hervormingen
Doel

• Het realiseren van een weerbare, dynamische en veerkrachtige economie;
• het realiseren van een robuust en betaalbaar sociaal zekerheidsstelsel, dat de prikkels op de juiste plek legt.

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

E.1

Er zal een integrale analyse van het huidige arbeidsmarktbeleid,
wet- en regelgeving worden uitgevoerd op basis waarvan het
arbeidsmarktbeleid wordt geactualiseerd en gemoderniseerd.
Maatregelen als arbeidstijdverkorting, deeltijdwerken, contracten
voor bepaalde tijd, versoepelen ontslagrecht, wegnemen
belemmeringen voor aannemen buitenlandse arbeidskrachten,
illegale tewerkstelling en bestrijding van de jeugdwerkloosheid
zullen in de analyse worden betrokken.

E.1.1

3.	Onderzoeksopdracht
verleend.

1 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

4. Eindrapport opgeleverd.

1 mei 2021

Curaçao +
Nederland

2. Verslag eerste verkenning.

16 augustus 2021

Curaçao +
Nederland

5. Projectgroep vastgesteld.

1 september 2021

Curaçao +
Nederland

6.	Lijst
kortetermijnmaatregelen +
implementatieplan.

15 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

7.	Behoefte nader onderzoek
in kaart gebracht.

1 november 2021

Curaçao +
Nederland

Onderzoek arbeidsmarktbeleid
en wet- en regelgeving.

Toelichting

Op basis van de analyse worden voorstellen ontwikkeld en
geïmplementeerd.
E.2

De informele economie en illegale arbeid wordt tegengegaan.
Op basis van onderzoek naar de omvang van de informele
economie zullen voorstellen worden ontwikkeld en
geïmplementeerd.

Dit wordt doorgeschoven naar een
volgende uitvoeringsagenda.

E.3

Illegale tewerkstelling van buitenlandse arbeidskrachten wordt
tegengegaan.
Er zal onderzoek worden gedaan naar illegale tewerkstelling
van buitenlandse arbeidskrachten. Op basis van de resultaten
en aanbevelingen worden voorstellen ontwikkeld en
geïmplementeerd.

E.3.1

Onderzoek illegale tewerkstelling
arbeidskrachten.

TOR niet meer nodig. Bestaande
rapportages worden benut om
korte termijn maatregelen en
implementatieplan vorm te geven.

13

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

E.4

Bewerkstelligd wordt dat het stelsel van sociale zekerheid een
activeringsfunctie zal hebben, met de juiste prikkels, waarbij tevens
zorggedragen wordt voor adequaat sociaal vangnet. Op basis van
bestaand en/of aanvullend onderzoek zullen voorstellen worden
ontwikkeld en geïmplementeerd.
Bezien in samenhang met de maatregelen omtrent de hervorming
van de arbeidsmarkt.

E.4.1.1 Realiseren duurzame betaalbaarheid
Sociale Verzekeringen. Hierbij wordt
zowel de financieringskant, als de
kostenkant meegenomen.

1.	Aanbestedingsprocedure
onderzoek Sociale
Verzekeringen gestart.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland
(werkgroep sociale
verzekeringen)

E.4.1.2 Realiseren duurzame betaalbaarheid
sociale voorzieningen. Hierbij wordt
zowel de financieringskant, als de
kostenkant meegenomen.

1.	Plan van aanpak werkgroep
sociale voorzieningen
gereed.

1 september 2021

Curaçao +
Nederland
(werkgroep sociale
voorzieningen)

2.	Onderzoek consultant fase 1
gestart.

30 september
2021

Curaçao +
Nederland
(werkgroep sociale
voorzieningen)

1. Onderbouwde beleidsopties
helder om te komen tot
korte termijn maatregelen
om de houdbaarheid van de
sociale zekerheid en de zorg
te verbeteren.

1 augstus 2021

Curaçao +
Nederland

2.	Eerste maandelijkse
rapportage gereed over
uitvoering maatregelen
rondom het schommelfonds
bij de SVB in 2022 en 2023
in evenwicht is zonder de
landsbijdrage te verhogen.

31 augustus 2021

Curaçao

2.	Transitie naar Curaçao
(voedselhulpprogramma
ongedocumenteerden).

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

E.4.1.3 Opties uitwerken die op de korte
termijn een bijdrage leveren aan de
houdbaarheid van de sociale zekerheid
en de zorg (zie ook F.3.2).

E.4.2

E.5

Curaçao verhoogt de pensioengerechtigde leeftijd naar 66 (in
2025), tenzij uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat een verhoging
van de pensioengerechtigde leeftijd naar 66 jaar in 2025 niet
realistisch is en er alternatieve voorstellen zijn met hetzelfde
budgettaire effect. Een onafhankelijk economisch instituut
(aangewezen door het COHO in overleg met het land) brengt
in kaart wat de structurele budgettaire effecten zijn voor de
betaalbaarheid van de pensioenen en sociale zekerheid als de
pensioengerechtigde leeftijd wordt verhoogd naar 66 jaar in
2025 en verder verhoogd zou worden door koppeling aan de
levensverwachting en rekent de alternatieve voorstellen door. De
uitkomsten worden voorgelegd aan Curaçao en Nederland waarna
in overleg bekeken wordt hoe er invulling wordt gegeven aan de
onderzoeksresultaten.

Transitie van het voedselhulpprogramma
van het Rode Kruis naar de lokale
overheid.

Toelichting

Conform besluitvorming RMR 18 juni
2021.

Dit wordt doorgeschoven naar de
volgende uitvoeringsagenda.

14

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

E.6

Ondernemerschap en het investeringsklimaat zullen worden
bevorderd. Daarbij is o.a. van belang dat het vergunningenstelsel
wordt geoptimaliseerd, de costs of doing business worden
verlaagd, en bureaucratie (red tape) wordt weggenomen.

E.6.1

Nederland zal, in samenwerking met
Curaçao, een doorlichting van het
ondernemerschap(sbeleid) en het
vestigings- en investeringsklimaat van
Curaçao uitvoeren.

2.	Onderzoek uitgevoerd en
voorstellen opgesteld voor
vervolgtraject.

30 september
2021

Curaçao +
Nederland

Datum geactualiseerd.

E.6.2

Onderzoek naar haalbaarheid en
modaliteiten van een garantieinstrumentarium en onderzoek naar de
mogelijkheden om een afwegingskader
voor individuele bedrijfssteun te maken.

1.	Besluitvorming inzet
afwegingskader
respectievelijk garantieinstrument.

1 december 2021

Curaçao +
Nederland

E.6.3

Aanpak ‘red tape’.

3.	Besluitvorming afgerond
over eerste priorteiten voor
uitvoering, inclusief het
regelen van ontbrekende
capaciteit en middelen
op basis van een plan van
aanpak.

30 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

E.6.4

Onderzoek ‘Costs of doing business’.

3.	Besluitvorming afgerond
over eerste priorteiten voor
uitvoering, inclusief het
regelen van ontbrekende
capaciteit en middelen
op basis van een plan van
aanpak.

30 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

E.6.5

Project integrale gebiedsontwikkeling
Schottegat en Havengebied.

1.	Instellen van een
gezamenlijke Stuur- en
werkgroep integrale
gebiedsontwikkeling
Schottegat/
havenontwikkeling.
Samenstelling en
taakopdracht van de te
verbreden bestaande Stuuren Werkgroepen om te
komen tot trekker en plan
van aanpak.

Q1 2022

Curaçao +
Nederland

2.	Plan van aanpak gereed
t.a.v. duurzame ontwikkeling
havens (Curaçao Port
Masterplan).

Q1 2022

Curaçao +
Nederland

3.	Nadere uitwerking van
de besluitvorming t.a.v.
duurzame ontwikkeling
havens (Curaçao Port
Masterplan).

Q2 2022

Curaçao +
Nederland

Op basis van een integrale doorlichting van (o.a.) wet- en
regelgeving zullen voorstellen worden ontwikkeld en
geïmplementeerd.

Prioriteit van de stuurgroep is het
aanwijzen van een trekker om dit
traject te begeleiden en maken
van een plan van aanpak voor
visieontwikkeling.

15

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

E.7

Ontwikkelen en implementeren grondbeleid en ruimtelijk
ordeningsbeleid.

E.7.1

1.	Besluit in RvM over
hervorming van het
grondbeleid en aanpak van
gebiedsontwikkelingen.

1 oktober 2021

Curaçao

2.	Besluit RvM mbt
herorientatie optieverlening.

1 oktober 2021

Curaçao

3.	Plan van aanpak opzegging
erfpachtrechten waar niet
betaald is, dan wel de bouw
niet is gerealiseerd.

1 oktober 2021

Curaçao

4.	Hoofdlijnen plan van aanpak
illegale occupatie gereed,
inclusief planning.

1 oktober 2021

Curaçao

5.	Besluit door RvM over de
gebiedsontwikkelingen
RIF en Colon op basis van
principenota’s.

30 oktober 2021

Curaçao

6.	Overzicht gereed van alle
gronden en gebouwen op de
balans van Domeinen met
actuele marktwaardering en
accountantsverklaring.

1 februari 2022

Curaçao

Grond en vastgoedbedrijf inrichten en
implementeren, inclusief overdracht
van gronden en vastgoed, verdere
integrale gebiedsontwikkelingen en
een inrichtingsparagraaf (benodigde
competenties, FTE’s en financiele
middelen).

Toelichting

16

Thema F: Zorg
Doel

• Het beheersen en beheersbaar houden van COVID-19;
• het borgen van de continuïteit van de acute zorg;
• het efficiënt inrichten van de zorg en het realiseren van een robuust en betaalbaar zorgstelsel.

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

F.1

Om COVID-19 te kunnen beheersen en beheersbaar te houden
worden de adviezen van het OMT Cariben (24 april 2020 en 3
juni 2020) doorgevoerd, waaronder in ieder geval de volgende
maatregelen:

Doorlopend.

Curaçao

Afspraken die gemaakt worden in het
vierlandenoverleg zijn leidend bij de uitvoering
van deze maatregel.

Curaçao + Nederland

Toelichting

− op peil houden beschikbare IC-capaciteit;
− versterken diensten publieke gezondheid (o.a. i.v.m. bron- en
contactonderzoek)
− op voorraad houden van voldoende persoonlijke
beschermingsmiddelen (PBM);
− vergoten en op peil houden testcapaciteit;
− invoeren syndroom surveillance;
− garanderen voldoende air-ambulance capaciteit;
− Aankoop COVID vaccin en doorvoeren vaccinatieprogramma
(vanaf beschikbaar zijn vaccin).
F.2

In het kader van doelmatigheid worden overbodige dubbelingen
in het zorgaanbod van de verschillende ziekenhuizen en andere
inefficiënties in kaart gebracht en teruggedrongen, middels
opstellen en uitvoeren plan samenwerking regionale ziekenhuizen
Caribisch gebied Koninkrijk en maken bestuurlijke afspraken,
waaronder in ieder geval wordt verstaan:
− reduceren van het aantal medische uitzendingen naar derde
landen door uitbreiding van zorgaanbod binnen het Caribisch
gebied van het Koninkrijk (top-specialistische zorg);
− gezamenlijke inkoop medicatie, middelen, materialen en
apparatuur;
− regionaal opleiden en capaciteitsplanning van zorgpersoneel
(kosten opleiding reduceren door minder opleiden in het
buitenland);
− rationalisering laboratoriumzorg en reductie aantal laboratoria;
− medische specialisten die verzekerde zorg leveren in loondienst
van ziekenhuizen (sterfhuisconstructie);
− versterken samenwerking eerstelijnszorg en tweedelijnszorg;
− herijken bekostigingswijze en tarieven tweedelijnszorg samen
met zorgverzekeraars en Nederlandse zorgautoriteit.

17

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

F.3

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek naar de
doelmatigheid (inclusief bekostiging) en effectiviteit van de zorg
en de uitkomsten van maatregel F.2 zullen voorstellen worden
ontwikkeld en geïmplementeerd. Gedacht kan worden aan herijken
verzekeringspakket en invoeren van eigen betalingen.

F.3.1 	Een plan van aanpak vaststellen
voor de inrichting van het traject
om de duurzame betaalbaarheid,
toegankelijkheid en kwaliteit van het
zorgstelsel te realiseren. Hierbij wordt
zowel de financieringskant, als de
kostenkant (modernisering zorgstelsel
waaronder governance) meegenomen.

2.	Start overleg
hervormingsprogramma “un
Kòrsou Salú”.

1 september 2021

Curaçao + Nederland

F.3.2

De werkgroep SVB maatregelen werkt
opties uit die op de korte termijn een
bijdrage leveren aan de houdbaarheid
van de sociale zekerheid en de zorg (zie
ook E.4.1.3).

2.	Eerste maandelijkse
rapportage gereed over
uitvoering maatregelen
rondom het schommelfonds
bij de SVB in 2022 en 2023
in evenwicht is zonder de
landsbijdrage te verhogen.

31 augustus 2021

Curaçao

Conform besluitvorming RMR
18 juni 2021.

F.3.3

Implementatie maatregelen ter
minimalisering verliezen bij het
ziekenhuis CMC.

1.	Maandelijkse rapportage
over voortgang gereed.

15 augustus 2021

Curaçao

Conform besluitvorming RMR
18 juni 2021.

2.	Besluitvorming RvM over
minimalisering verliezen bij
het ziekenhuis CMC.

15 september 2021

Curaçao

Conform besluitvorming RMR
18 juni 2021.

18

Thema G: Onderwijs
Doel

• Het realiseren van een basiskwaliteit van onderwijs;
• realiseren van een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt;
• het realiseren van goede doorstroom tussen stelsels van onderwijs (al dan niet in Europees Nederland).

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

G.1

Een expertgroep uit de vier landen / groep onderwijsexperts
uit de vier landen voert een doorlichting uit van het gehele
onderwijsbestel, met inbegrip van alle publieke en particuliere
betrokken partijen, inclusief de overheid. Hierbij komen in ieder
geval aan de orde:

G.1.1

Uitvoeren doorlichting op basis van
vastgesteld plan van aanpak.

2.	Vastgesteld gezamenlijk
framework en
referentiepunt.

30 september
2021

Curaçao +
Nederland

Datum geactualiseerd.

G.1.2

Achterstallig onderhoud
onderwijshuisvesting aanpakken.

3.	Concept Strategisch
huisvestingsplan (SHP)
gereed.

30 september
2021

Curaçao +
Nederland

4.	Vaststellen SHP.

November 2021

Curaçao +
Nederland

− onderwijskwaliteit, lesmethoden en –middelen;
− aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt;
− doorstroom tussen ko, po, vo en mbo/ho/wo (al dan niet in
Europees Nederland);
− doelmatigheid en doeltreffendheid van de onderwijsbekostiging,
mitigeren van inefficiënties in het systeem;
− versterken van de kwaliteitsverbetering door effectief toezicht
door onder andere de inspecties;
− samenwerking onderwijs- en ontwikkelingsvoorzieningen in de
regio (en eventueel Europees Nederland).
Hierbij worden in elk geval de onderwijsinspecties van de vier
landen betrokken.
Op basis van de uitkomsten van de doorlichting worden
maatregelen ontwikkeld en geïmplementeerd.

19

Thema H: Versterken rechtsstaat
Doel

• Een bijdrage leveren aan de versterking van de rechtsstaat, door in ieder geval in te zetten op het versterken van het grenstoezicht, de aanpak
van financieel-economische criminaliteit en het verbeteren van het detentiewezen.

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

H.1

In het belang van stabiliteit van de openbare orde en veiligheid
worden tot nader orde geen bezuinigingen toegepast die de
operationele uitvoeringscapaciteit binnen de meest vitale sectoren
van de rechtsstaat (Politie, Douane, Landsrecherche, OM, Hof,
Kustwacht, gevangeniswezen en de veiligheidsdienst) beperken.

Doorlopend.

H.2

Op basis van bestaand en/of aanvullend onderzoek zal worden
bepaald of en hoe de (fysieke en online) goksector hervormd moet
worden. Doelstelling is het verhogen van de inkomsten voor de
overheid.
Op basis van voorstellen zal besluitvorming en implementatie
plaatsvinden.

Dit wordt meegenomen in relatie tot H.19.

H.9

Landen werken gezamenlijk toe naar een geharmoniseerd niveau
van bescherming persoonsgegevens binnen het Koninkrijk middels
een Rijkswet.
Een plan van aanpak zal worden ontwikkeld en geïmplementeerd.

H.9.1

Op basis van vastgesteld plan van
aanpak projectfase uitvoeren.

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

Toelichting

Curaçao

3.	Door JVO geaccordeerde
nota met beleidskeuzes met
betrekking tot rijkswet.

5 augustus 2021

Curaçao +
Nederland

4.	Concept wetsontwerp
gereed.

Januari 2022

Curaçao +
Nederland

H.11

De landen maken individueel met Nederland voor 1 februari 2021
afspraken over de versterking van het grenstoezicht die ingaan
op 1 april 2021. Dit omvat in ieder geval afspraken over de inzet,
capaciteit en de aansturing/commandovoering van de Koninklijke
Marechaussee, de Douane en de Kustwacht.

H.11.1 Naar aanleiding van getekend
protocol starten met implementatie
van afspraken voor versterking
grenstoezicht.

2.	Start versterking
grenstoezicht op basis van
plan van aanpak.

1 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

H.12

Beheer en toezicht t.a.v. het criminaliteitsfonds wordt op orde
gebracht. Curaçao en Sint Maarten volgen de aanbevelingen uit de
rapporten van de Raad voor de Rechtshandhaving op.
Uiterlijk 1 april 2021 hebben de landen een onafhankelijke
organisatie aangewezen die het fonds controleert op het opvolgen
van de aanbevelingen en rapporteert of het fonds naar behoren
werkt.

H.12.2 Aangewezen onafhankelijke organisatie
controleert opvolging aanbevelingen en
rapporteert of het fonds naar behoren
werkt.

1.	Implementatie
aanbevelingen worden
gemonitord.

Doorlopend

Curaçao

De deadline voor het concept
wetsontwerp is momenteel voorzien
voor het JVO van januari 2022.
Niet uit te sluiten valt echter dat dit
moment niet gehaald wordt. Mocht
dat het geval zijn, dan zal het concept
wetsontwerp uiterlijk in het JVO van
juli 2022 geagendeerd worden, of
zoveel eerder als het gereed is.

20

Aanduiding

Maatregel

Uitwerkingsactiviteit(en)

Beoogde resultaten

Afgerond

Actor

H.17

Curaçao komt met behulp van Defensie voor 1 maart 2021 met een
plan van aanpak om de verouderde dienstplichtverordeningen aan
te passen en om de CURMIL te professionaliseren, waarbij onder
andere de doorstroommogelijkheden van de CURMIL naar de
landelijke veiligheidspartners worden verankerd.

H.17.1 Opstellen plan van aanpak gericht
op verdere professionalisering van
de CURMIL, waar actualisatie van de
Dienstplichtverordening een onderdeel
van is.

2.	Start actualiseren
dienstplichtverordening.

15 september
2021

Curaçao +
Nederland

H.18

Curaçao heeft op 1 april 2021 de benodigde stageplaatsen
beschikbaar gesteld ten behoeve van het Sociaal Vormings Traject.
Curaçao en Defensie sluiten voor 1 februari 2021 een convenant
dat hierop toeziet.

H.18.1 Op basis van een gesloten convenant
benodigde stageplaatsen beschikbaar
stellen.

1.	Vastgesteld convenant.

1 september 2021

Curaçao +
Nederland

2.	Arbeidsplaatsen beschikbaar
stellen.

1 oktober 2021

Curaçao +
Nederland

3.	Financiering gereed
ten behoeve van
arbeidsplaatsen.

1 september 2021

Curaçao

1.	Vastgesteld plan van aanpak
voor deel 1.

1 september 2021

Curaçao

H.19

Curaçao komt met een getrapt plan voor de modernisering en
hervorming van het aanbod van online kansspelen. Dit plan bevat
tevens een realistisch tijdpad met bijbehorende mijlpalen. De
modernisering en hervorming omvat ten minste:

H.19.1 Uitwerken maatregel deel 1.

Toelichting

Datum geactualiseerd.

1.	Wet- en regelgeving die voorziet in een onafhankelijke
toezichthouder op online kansspelen. Zij verstrekt ook licenties
en handhaaft indien nodig, waarbij als uiterste interventie de
licentie kan worden ingetrokken.
2.	Waarborgen dat aanbieders van online kansspelen vanuit
Curaçao handelen conform wet- en regelgeving van de landen
waarop zij zich richten.
3.	Maatregelen om (via de Curaçao Gaming Control Board en
de Belastingdienst) de door licentiehouders verschuldigde
belastingen en licentievergoedingen te innen.

21

Landspakket
Curaçao
Uitvoeringsagenda 15 augustus – 30 september 2021