Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

25 017

Versterking ruimtelijk-economische structuur

Nr. 65

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 december 2011
1. Inleiding
Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de ICES/KIS-3 (ook
bekend als Besluit Subsidies Investeringen Kennisinfrastructuur, BSIK)
programma’s en reageer ik, mede namens de ministers van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, van Financiën, van Infrastructuur en Milieu en
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, op de conclusies en aanbevelingen van de Commissie van Wijzen Kennis en Innovatie in haar advies in
het kader van deze voortgangsrapportage.
In het kader van de ICES/KIS-3 impuls (2004–2012) heeft het kabinet aan
37 kennisconsortia een totale subsidie van € 800 mln. toegezegd. Deze
subsidiemiddelen zijn afkomstig uit het Fonds Economische Structuurversterking. Doelstelling van de ICES/KIS-3 programma’s is om op
maatschappelijk relevante terreinen kwalitatief hoogwaardige kennis te
ontwikkelen, te bundelen en uit te bouwen om op die manier te komen tot
verbeterde en bredere toepassingen. Conform de gebruikelijke monitoringsystematiek voor de ICES/KIS-3 programma’s zijn gedurende 2010
door de monitors de monitorgegevens over 2009 verzameld, op basis
waarvan de Commissie van Wijzen gesprekken heeft gevoerd met de
ICES/KIS-3 consortia die hun programma in 2009 of begin 2010 hebben
afgerond. De aldus verzamelde informatie is vervolgens door de
Commissie van Wijzen gecondenseerd tot de onderliggende voortgangsrapportage.1
2. Eerdere voortgangsrapportages

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-25017-65
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Sinds de start van de 37 ICES/KIS-3 programma’s bent u door mijn
voorgangers regelmatig geïnformeerd over de voortgang van deze
programma’s. De vorige rapportage was bij brief van 1 oktober 2010 (TK,
2010–2011 25 017 nr. 64) over de voortgang in 2008. Daarin werd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 017, nr. 65

1

gerapporteerd over de eerste 8 afgeronde ICES/KIS-3-programma’s en de
voortgang van de overige ICES/KIS-3-programma’s.
3. Advies Commissie van Wijzen over de voortgang van de
ICES/KIS-3 programma’s in 2009
Bij de terugblik over 2009 heeft de Commissie van Wijzen in het bijzonder
gekeken naar de projecten die in 2009 of de eerste helft van 2010 hun
werkzaamheden hebben afgerond. Voor de overige nog lopende
programma’s heeft de Commissie van Wijzen een lichte toets op de
voortgang gedaan. De Commissie van Wijzen constateert dat alle 29
projecten die in portefeuille waren in 2009 een rapportage hebben
gepresenteerd waarvan de meeste van goede kwaliteit waren en waarin
een goed beeld wordt gegeven van de voortgang.
Afgeronde projecten
In 2009 en in de eerste helft van 2010 zijn 12 ICES/KIS-3-projecten
afgerond: CATO (CO2 opvang, transport en opslag), Transumo, BRICKS
(Basic Research in Informatics for Creating the Knowledge Society), VL-e
(Virtual Laboratory-eScience), ICIS (Interactive Collaborative Information
Systems), MultimediaN, Leven met Water, Nutrigenomics, MIIHD
(Molecular Imaging of Ischemic Heart Disease), Cyttron, Stem Cells in
Development and Disease en Neuro-Bsik Mouse Phenomics.
Met al deze consortia heeft de Commissie van Wijzen een eindgesprek
gevoerd over de zaken die tot stand zijn gebracht, de leerpunten die
daaruit getrokken kunnen worden en de wijze waarop de resultaten
verankerd zijn. De Commissie van Wijzen heeft zich daarbij laten leiden
door de ICES/KIS-3-doelstellingen: excellente vernieuwende (vraaggeïnspireerde) wetenschap, leidend tot een duurzame versterking van de
kennisinfrastructuur, potentiële economische en/of maatschappelijke
waardecreatie en blijvende verkleining van de kloof tussen kennisinfrastructuur en bedrijven en/of maatschappelijke instellingen.
Op grond van de eindrapportages en de gevoerde eindgesprekken komt
de Commissie van Wijzen op dit moment voor alle 12 projecten tot de
conclusie dat ze, afgezet tegen de doelstellingen, «voldoende» tot
«uitstekend» geslaagd zijn. Omdat de Commissie van Wijzen op dit
moment nog geen volledig beeld heeft over 37 projecten, geeft ze in dit
advies nog geen rangschikking in categorieën.
Nog lopende projecten
Er zijn 17 ICES/KIS-3-projecten die nog lopen of waarvan de afronding
gaande is. Het gaat om de projecten We@sea, Ecogenomics, NGInfra,
TransForum Agro en Groen, B-Basic (Bio-BAsed Sustainable Industrial
Chemistry), Kennisnetwerk Systeem Innovaties, Embedded Systems
Institute, LOFAR (LOw Frequency ARray), Klimaat voor Ruimte, Delft
Cluster, NanoNed, MicroNed, Celiac Disease Consortium, Virgo, BioRange,
TREND (Trauma Related Neuronal Dysfunction) en DPTE (Dutch Program
for Tissue Engineering).
De Commissie van Wijzen constateert dat voor de meeste van deze nog
lopende projecten geldt dat ze goed onderweg zijn om de doelstellingen
te realiseren. Veel projecten bevinden zich aan het eind van hun looptijd
en maken inmiddels serieus werk van valorisatie en verankering van de
resultaten.
De Commissie van Wijzen heeft daarbij de volgende opmerkingen:
• De Commissie van Wijzen adviseert de departementale penvoerders
van de ICES/KIS-3-programma’s TransForum Agro en Groen, NGInfra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 017, nr. 65

2

•

•

en Celiac Disease Consortium actie te ondernemen omdat deze
consortia gedateerd, onjuist of onvolledig cijfermateriaal opgeleverd
hebben.
Voor alle consortia geldt volgens de Commissie van Wijzen dat in de
eindfase van het project blijvende aandacht nodig is voor valorisatie
en verankering van de resultaten. De Commissie van Wijzen constateert dat er nog steeds consortia zijn die verankering (hadden) willen
realiseren door de nieuwe middelen in de FES-500-ronde van voorjaar
2009. Reeds bij eerdere rapportages en gesprekken met de consortia
heeft de Commissie van Wijzen erop gehamerd dat verankering
gerealiseerd dient te worden met de via de ICES/KIS-3-impuls
beschikbaar gestelde middelen. De Commissie van Wijzen benadrukt
dit nogmaals met klem en adviseert de departementale penvoerders
hier bij de uitvoering van de laatste jaren op toe te zien.
Veel voortgangsrapportages focussen op kwantitatieve informatie: het
aantal artikelen, promoties, nieuwe bedrijven etc. De Commissie van
Wijzen vindt het van groot belang dat in het eindverslag en in
komende voortgangsrapportages ook nadrukkelijk aandacht wordt
besteed aan wat de projecten in concrete, inhoudelijke, zin hebben
opgeleverd en wat dit bijdraagt aan het realiseren van de doelstellingen van de projecten. Ook de gerealiseerde economische en maatschappelijke impact zijn hierbij van belang. Daarnaast adviseert de
Commissie van Wijzen dat gerapporteerd wordt over de bijdrage van
de projecten aan de realisatie van de doelstellingen van de ICES/KIS-3impuls in zijn totaliteit d.w.z. het tot stand brengen van kwalitatief
hoogwaardige netwerken in de kennisinfrastructuur en het identificeren en stimuleren van innovatieve onderzoeksgebieden.

4. Kabinetsreactie
Instemmen met conclusies ten aanzien van de afgeronde projecten
Namens het kabinet stel ik op basis van het rapport van de Commissie
van Wijzen vast dat alle projecten, afgezet tegen de doelstellingen,
«voldoende» tot «uitstekend» geslaagd zijn. Hierbij hebben ook de
projecten die niet positief zijn beoordeeld in de mid-term evaluatie van
2008 alsnog een deel van de doelstellingen gerealiseerd. Het advies van
de Commissie van Wijzen ten aanzien van het belang van het verankeren
van de resultaten van de opgedane kennis wordt door het kabinet
onderschreven. Daarbij merkt het kabinet op dat hieraan door de
afgeronde ICES/KIS-3 projecten op meerdere wijzen invulling wordt
gegeven, bijvoorbeeld middels vervolg-onderzoeksprojecten, start-up
bedrijven, websites, post-academische cursussen, hoogleraaraanstellingen, doorstromen van onderzoekers naar de industrie en
absorptie van de resultaten door industriële R&D afdelingen. Aan de
betrokken ministers wordt gevraagd hier op toe te blijven zien.
Instemmen met de conclusies en aanbevelingen ten aanzien van de nog
lopende projecten
Het kabinet stemt in met de aanbevelingen van de Commissie van Wijzen
ten aanzien van de nog lopende projecten of projecten waarvan de
afronding gaande is.
Het pleidooi van de Commissie van Wijzen om blijvende aandacht te
geven aan de valorisatie en verankering van de resultaten wordt onderschreven. Verankering en valorisatie is, zeker in deze laatste fase van de
ICES/KIS-3 impuls, van groot belang. De ontwikkelde kennis in de nog
lopende projecten wordt gevaloriseerd in zowel het publieke als het
private domein, de balans tussen beide domeinen is voor elk van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 017, nr. 65

3

projecten verschillend. Aan de verantwoordelijke ministers zal worden
gevraagd op verankering en valorisatie toe te blijven zien.
Ten aanzien van de verdere monitoring en eindrapportage van de
Commissie van Wijzen over de ICES/KIS-3 impuls is het van belang dat de
drie genoemde consortia gehoor geven aan de aanbevelingen en het
verzoek van de Commissie van Wijzen om ten behoeve van de beoordeelbaarheid meer aandacht te besteden aan de financiële administratie. Voor
alle nog lopende projecten is het van belang dat de projecten aangeven
wat zij in concrete, inhoudelijke zin hebben opgeleverd en hoe dit heeft
bijgedragen aan de doelstellingen van de projecten. Het kabinet zal dit via
de departementen aan de ICES/KIS-3 consortia communiceren.
Tenslotte deel ik u mede dat de Commissie van Wijzen eind 2011 een
laatste advies over de ICES/KIS-3-impuls zal uitbrengen. Dit advies zal
betrekking hebben op de 11 ICES/KIS-3-programma’s die in de tweede
helft van 2010 zijn afgerond en de 6 ICES/KIS-3-programma’s die
doorlopen tot eind 2011 of later. Voor deze 6 programma’s zal de
Commissie van Wijzen haar bevindingen vaststellen op basis van een
voorlopige eindrapportage en een eindgesprek. Het advies zal de
deeladviezen bevatten voor alle 37 ICES/KIS-3-programma’s (inclusief de
20 deeladviezen die de Commissie van Wijzen met haar eerdere adviezen
publiceerde) en zal daarnaast terugblikken op de totale ICES/KIS-3 impuls.
Ik zal u hierover in het voorjaar van 2012 informeren.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 017, nr. 65

4