Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 620

Beleidsdoelstellingen op het gebied van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Nr. 108

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 februari 2014
Uw kamer heeft verzocht om een brief inzake de jaarrekeningen van
ziekenhuizen. Met deze brief voldoe ik aan dit verzoek en zal ik ingaan op
de achtergrond, stand van zaken en maatregelen die genomen zijn. Naast
de reeds ondernomen acties ben en blijf ik intensief in overleg met
veldpartijen, de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en accountants om een
goede jaarverantwoording 2013 mogelijk te maken.
Inleiding
Met ingang van 2012 is er veel veranderd voor de ziekenhuizen: de
budgettering is afgeschaft en vervangen door een systeem van prestatiebekostiging op basis van prestaties (invoering van DOT), het 2-jarige
transitiemodel voor ziekenhuizen (2012 en 2013) en het beheersmodel
vrijgevestigd medisch specialisten. Gelijktijdig heb ik, eveneens met
ingang van 2012, met het hoofdlijnenakkoord medisch specialistische zorg
2012–2014 afspraken gemaakt over een beheerste groei en maatregelen
die nodig zijn om deze afgesproken groeimatiging te realiseren. Dit heeft
in de praktijk van de contractering tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars geleid tot nieuwe vormen van contractafspraken. Al deze positieve
ontwikkelingen zorgen er echter voor dat in de transitieperiode de
verantwoording over 2012 en 2013 erg complex is.
Dit is vooraf met u gedeeld. De afweging dat ziekenhuizen niet in
financiële problemen mochten komen enkel en alleen door een andere
bekostiging stond echter centraal. Derhalve zijn deze twee moeilijke
transitiejaren onontkomelijk en proberen we hier zo goed mogelijk
doorheen te komen. Er was feitelijk geen alternatief.
In mijn brief van 15 februari 2013 (Kamerstuk 32 620, nr. 79) informeerde
ik de Kamer over de verantwoording 2012 en het pakket aan maatregelen
dat destijds in gezamenlijk overleg met veldpartijen en accountants is

kst-32620-108
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 620, nr. 108

1

genomen inzake de verantwoordingsproblematiek door de complexiteit in
de samenloop van prestatiebekostiging en deels open normen in de
registratie- en declaratieregels. Dit heeft ertoe geleid dat er over de brede
linie bij de jaarrekeningen 2012 van ziekenhuizen sprake was van
goedkeurende verklaringen bij de jaarrekening door accountants.
Ter verdere toelichting merk ik op dat er bij de deelverantwoording
DBC-facturatie 2012 evenals voorgaande jaren sprake was van een
zogenaamde controleverklaring met beperking. Reden hiervoor was dat
accountants in een deels open normstelling onzekerheden constateerden
bij de door instellingen verantwoorde DBC-facturatie. Deze onzekerheden
kwamen voort uit het feit dat instellingen mede gelet op de vrijheidsgraden in de normstelling in de praktijk verschillende invullingen gaven
aan declaratie- en registratieregels. Dit gaat bijvoorbeeld om de vraag in
welke situaties een ziekenhuis meerdere DBC’s per patiënt mag declareren. Omdat accountants constateerden dat er in dergelijke situaties geen
volledige zekerheid was over de vraag of deze facturen bij de controle
door verzekeraars zouden worden goedgekeurd, resulteerde dit veelal in
controleverklaringen met beperking.
Zoals gezegd was er bij de jaarrekeningen 2012 sprake van goedkeurende
controleverklaringen. Dit was mogelijk door het mitigerende effect van de
in dat jaar geldende schaduwbudget. Dit schaduwbudget in 2012 zorgde
er voor, net als in voorgaande jaren onder het FB systeem, dat het
financiële effect van de onzekerheden in de DBC-facturatie werden
opgeheven. In 2012 werd de omzet van een ziekenhuis hoofdzakelijk
bepaald via het transitiemodel en het daarin opgenomen (schaduw)budget. Het budget zorgde in 2012 voor meer zekerheid bij instellingen en
accountants over de te verantwoorden omzet in de jaarrekening.
Verantwoording 2013
Ten behoeve van de verantwoording 2013 heeft VWS het overleg met
veldpartijen, NZa en accountants het afgelopen half jaar voortgezet. De
verantwoording over 2013 is, ondanks de in 2013 genomen maatregelen,
niet minder complex gebleken. In de volgende paragraaf ga ik in op de
afspraken en maatregelen die in overleg met veldpartijen, NZa en
accountants zijn genomen om deze onzekerheden weg te nemen. Veel
verantwoordingsvragen zijn daarmee opgelost, maar een aantal resteert
nog.
Het verschil ten opzichte van 2012 en eerdere jaren is dat de omzet van
ziekenhuizen volledig gebaseerd wordt op de gedeclareerde DBC’s. Dit
betekent ten aanzien van de verantwoording concreet dat de voorgenoemde onzekerheden die ziekenhuizen en accountants zien in de DBC
facturatie 2013 voor het eerst zijn doorvertaling zullen vinden in de
beoordeling van jaarrekeningen.
Maatregelen
Om ziekenhuizen en accountants helderheid te verschaffen over de wijze
waarop de omzetverantwoording 2013 dient plaats te vinden zijn de
volgende maatregelen genomen:
– Opstellen van de «Handreiking omzetverantwoording 2013» door
veldpartijen. Met het uitbrengen van de handreiking omzetverantwoording worden veel vragen vanuit het veld beantwoord en krijgen
instellingen en accountants concrete handvaten om de omzetverantwoording goed op te kunnen stellen.
– In overleg met de veldpartijen heb ik besloten om partijen meer tijd te
geven om het transitiemodel af te wikkelen. Er zijn daartoe concrete
bestuurlijke afspraken gemaakt over het afronden van de declaraties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 620, nr. 108

2

–

–

–

en controles over 2012. Deze afspraken hebben tot doel een zuivere
afrekening van het transitiemodel mogelijk te maken. Ik zal de NZa
verzoeken om de afspraken over het afwikkelen van het transitiemodel
te formaliseren.
Met alle partijen zijn concrete afspraken gemaakt over de te ondernemen acties in de komende periode ten aanzien van de jaarrekeningen
2013. Net als vorig jaar zal tot het uitbrengen van de jaarrekeningen in
medio 2014 het platform jaarrekeningen, waarin alle veldpartijen,
accountants, VWS en NZa participeren, de ontwikkelingen blijven
volgen. Eventuele resterende verantwoordingsvragen kunnen in dit
platform worden ingebracht en van een nadere toelichting worden
voorzien.
Verder heb ik met partijen afgesproken dat de komende weken actie
wordt ondernomen om op een aantal specifiek geïdentificeerde
verantwoordingsaspecten te toetsen of de in het verleden door
zorgaanbieders en zorgverzekeraars geïnterpreteerde regelgeving en
op basis daarvan gemaakte afspraken, passen binnen de door de NZa
gestelde (soms open) regelgeving. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om
het verder verhelderen van declaratie- en registratieregelgeving, zoals
de vraag in welke situaties een ziekenhuis meerdere DBC’s per patiënt
mag declareren. Hierbij zal ook aandacht worden besteed aan de
mogelijke consequenties voor de controles door zorgverzekeraars.
Met alle veldpartijen, accountants en de NZa zijn afspraken gemaakt
voor een structurele aanpak van het proces rond toelichten en
uniformeren van declaratie- en registratieregelgeving en de wijze van
verantwoorden in de jaarrekeningen. Eenduidigheid in de keten van
beleid, regelgeving, uitvoering en verantwoording staat hierbij voorop.
Partijen zijn zeer gemotiveerd om dit proces voortvarend aan te pakken
en dusdanig te versnellen dat er voorafgaand aan 2015 en vóór het
afronden van de contractering tussen verzekeraars en instellingen,
helderheid bestaat over de regelgeving bij alle partijen.

Er is derhalve veel actie ondernomen om vragen over de verantwoording
zoveel mogelijk op te lossen.
Doordat deze maatregelen zijn genomen in nauw overleg met de
Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) waar alle
accountants lid van zijn, kunnen deze maatregelen rekenen op een breed
draagvlak. Gezien de complexiteit van de jaarverantwoording 2013
hebben ook dit jaar accountants in het veld behoefte aan een nadere
toelichting om de controle van de jaarrekening goed uit te kunnen voeren.
Daarom overweegt de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants
(NBA) een zogenaamde Audit Alert uitbrengen die accountants in het veld
handvatten geeft voor de controle en beoordeling die daaraan gegeven
kan worden.
Afsluitend
Uiteindelijk komt het aan op het bieden van helderheid over registratie- en
declaratieregels en een consequente en consistente toepassing van die
regelgeving door de instellingen. Voor zover dit niet gebeurt en er sprake
is van onjuiste declaraties dan komen deze met de verscherpte controles
en toezicht aan het licht. Hierop blijf ik sterk inzetten.
Verder blijf ik met de NZa in overleg met veldpartijen, accountants en
andere betrokken stakeholders om eventueel resterende vragen ten
aanzien van de verantwoording te bespreken en deze zo nodig van een
toelichting te voorzien. Doel
van de genoemde maatregelen is dat er landelijke duidelijkheid is over de
regelgeving en de toepassing ervan ten behoeve van de jaarverant-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 620, nr. 108

3

woording van instellingen. Het is dan uiteindelijk aan individuele
instellingen om de registratie en financiële boekhouding op orde te
hebben.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 620, nr. 108

4