Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

30 388

Eergerelateerd geweld

Nr. 30

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 juni 2008
1. Inleiding
Hierbij bied ik u, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK), de minister voor Wonen, Wijken en Integratie
(WWI), de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de vierde
voortgangsrapportage van het Programma Eergerelateerd Geweld aan.1
In deze vierde voortgangsrapportage kan ik resultaten melden waaraan de
afgelopen twee jaren hard is gewerkt. Zo is bij de politie eergerelateerd
geweld een vast onderdeel van de opleiding aan de politieacademie
geworden, komt er opvang voor mannen en worden de eerste stappen
naar internationale samenwerking gezet. De zichtbaarheid van de aanpak
van eergerelateerd geweld groeit. De afgelopen rapportageperiode laat de
ontwikkeling van de programmatische werkwijze zien. Vanuit de eerste
fase, waarin het programma is opgestart, waarin draagvlak is verkregen
bij diverse beroepsgroepen en waarin tal van maatregelen zijn ontworpen
en ontwikkeld, ligt de nadruk in deze fase op verdere ontwikkeling van
maatregelen én op implementatie van maatregelen die tot stand zijn
gebracht. In 2009 richt de aanpak zich op verdere implementatie en
borging, waarna in 2010 borging, afronding en evaluatie centraal staan.
Dat betekent dat in deze fase vooral andere organisaties dan die van het
programma de aanpak dragen. Voor het programma betekent dit dat de
nadruk op procesregie ligt. Het programma richt zich daarbij op die maatregelen die op landelijk niveau genomen moeten worden en waarin het
initiatief bij de rijksoverheid past.

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

In de vorige voortgangsrapportage (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–
2008, 30 388, nr. 23) heb ik uw Kamer gemeld dat het programma is
aangesloten bij het project Veiligheid Begint Bij Voorkomen. De eerstvolgende rapportage van het project Veiligheid Begint Bij Voorkomen stuur ik
u in oktober 2008. Vanwege de samenhang tussen het programma
Eergerelateerd geweld en het project Veiligheid Begint Bij Voorkomen ben

KST120340
0708tkkst30388-30
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

1

1

ik voornemens om de volgende voortgangsrapportages eergerelateerd
geweld in de rapportages van het Project te integreren.
In de volgende hoofdstukken zullen de belangrijkste maatregelen van het
programma per thema nader worden toegelicht.
2. Thema maatschappelijke preventie
Meerjaren Kaderprogramma Minderheden «Aan de goede kant van de
eer»
Eind 2007 is, zoals aan uw Kamer gemeld, het kaderprogramma «Aan de
goede kant van de eer» gestart (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
30 388, nr. 21). Binnen dit programma werken Vluchtelingenorganisaties
Nederland (VON), het Inspraak Orgaan Turken (IOT), de Samenwerkende
Turkse Organisaties Overijssel (STO) en het Samenwerkingsverband van
Marokkanen (SMN) samen met ruim 80 achterbanorganisaties aan de
versterking van een preventieve aanpak van eergerelateerd geweld op
landelijk en lokaal niveau. De koepelorganisaties hebben in de afgelopen
periode een brede kennismaking gerealiseerd onder de eigen achterbanorganisaties over de aanpak van het kaderprogramma en de rollen en
taken van zelforganisaties. Betrokkenheid bij de aanpak en een actieve,
eigen inzet van achterbangroepen zijn hierbij cruciaal. VON heeft een
landelijke stuurgroep van achterbanorganisaties opgezet. Deze stuurgroep
heeft een informatiebrochure opgesteld met de visie en aanpak van VON
voor achterbangroepen en instellingen. Het IOT heeft door middel van een
inventarisatie en gesprekken met de aangesloten federaties betrokkenheid
verkregen voor deelname en invalshoeken bepaald voor verbreding en
verdieping van de bewustwording. Deze brede kennismaking wordt nu
omgezet in afspraken over lokale initiatieven. In februari heeft een eerste
training voor de achterban plaatsgehad. Het SMN voert onder achterbanen netwerkorganisaties op dit moment een soortgelijke inventarisatie als
van het IOT uit. De STO heeft naast Arnhem en Almelo in Enschede en
Deventer kerngroepen met vrouwen geformeerd. De vrouwennetwerken
benaderen op dit moment achterbanorganisaties voor kennisoverdracht
over de aanpak en steun voor het handelingsprotocol, dat in 2007 tot
stand is gekomen en waarover aan uw Kamer in de vorige voortgangsrapportage is bericht. Voorbereidingen voor de brochure «eerste kennismaking met...», bedoeld voor de eerste brede kennisverspreiding over de
aanpak, zijn conform de planning gestart. De koepelorganisaties leveren
hieraan, mede vanuit contacten die zij vanuit het project onderhouden
met achterbanorganisaties en instanties als de vrouwenopvang, de GGZ,
de IND en asieladvocatuur, ieder een eigen bijdrage.
Op lokaal niveau hebben koepelorganisaties met verschillende gemeenten
verkennende gesprekken gevoerd over samenwerking in de aanpak. VON,
IOT, SMN en Rotterdam hebben eerste afspraken gemaakt over de invulling van de samenwerking op lokaal niveau en de benodigde inzet van de
koepelorganisaties en lokale professionele partijen. In door STO geïnitieerde overleggen met professionele organisaties en gemeenten hebben
de gemeenten positief gereageerd en samenwerking toegezegd. De bij
VON aangesloten Koerdische Vereniging Midia heeft in februari van dit
jaar een conferentie over eergerelateerd geweld gehouden met vertegenwoordigers uit binnen- en buitenland. Hierin is ingegaan op de wederzijdse verschillen en overeenkomsten in de problematiek en aanpak.
Preventie als onderdeel lokale aanpak
De minister voor WWI heeft in haar brief over het kaderprogramma
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 21) meegedeeld het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

2

overleg te zullen aangaan met de 10 gemeenten waar het kaderprogramma grotendeels zal worden uitgevoerd. Ten behoeve van de
selectie zijn 18 door de koepelorganisaties voorgeselecteerde gemeenten
benaderd met een inventarisatie over de lokale stand van zaken in de
aanpak van eergerelateerd geweld en de lokale belangstelling voor een
preventieve aanpak. In het kader van deze inventarisatie is ook een aantal
vragen voorgelegd aan het Landelijk Expertise Centrum bij de politie
Haaglanden (LEC), de Federatie Opvang (FO) en de vier aan het kaderprogramma deelnemende migrantenkoepels zelf. De eerste en voorlopige
indruk is dat er grote verschillen zijn tussen de gemeenten onderling.
Sommige gemeenten hebben al beleid in ontwikkeling of kennen al
lopende projecten rondom eergerelateerd geweld. Andere gemeenten
hebben op dit punt nog geen initiatief genomen. Op basis van de uitkomsten van de inventarisatie selecteert de minister voor WWI rond de zomer
de gemeenten om het gesprek aan te gaan over lokale samenwerking in
de uitvoering van «aan de goede kant van de eer» en de versterking van
een lokale preventieve aanpak.
Onderwijsproject ROC’s
Het onderwijsproject ROC’s heeft enige startproblemen gekend. De
onderzoeksrapportage over vroegsignalering, registratie en casuïstiek, die
deel uitmaakt van dit project, wordt in de zomer van 2008 verwacht. De
overige producten – publieksbrochure, casuïstiekbeschrijvingen, naslagboekje netwerk zorg en veiligheid, handleiding «omgaan met eergerelateerde kwesties», een module weerbaarheidstraining en plan van
aanpak voor scholen – zijn in de maak en worden gepresenteerd tijdens
een slotconferentie die in het najaar zal plaatsvinden.
De minister voor WWI heeft daarnaast opdracht gegeven aan Sardes voor
een inventarisatie om een beeld te verkrijgen van de wijze waarop onderwijsinstellingen omgaan met eergerelateerd geweld en waar hun
behoeften liggen. Om scholen niet onnodig te bevragen en om gerichte
informatie te krijgen van scholen in regio’s met risicogemeenschappen is
gekozen voor een inventarisatie onder scholen (Voortgezet Onderwijs en
Middelbaar Beroepsonderwijs) in vijftien grotere gemeenten, namelijk:
Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Amsterdam, Roosendaal, Almere, Gouda,
Den Bosch, Eindhoven, Enschede, Arnhem, Almelo, Venlo, Leeuwarden en
Tilburg. De eindrapportage wordt in de zomer 2008 verwacht.
3. Thema opvang en bescherming
Opvang mannelijke slachtoffers van eergerelateerd geweld
De staatssecretaris van VWS overlegt met Amsterdam, Rotterdam, Den
Haag en Utrecht over het realiseren van 40 opvangplaatsen voor mannen.
Hoewel vooral deze gemeenten een behoefte aan opvang voor mannen
en jongens hebben, zullen de plaatsen landelijk toegankelijk zijn. De
staatssecretaris van VWS heeft aangegeven deze plaatsen voor de duur
van twee jaren mede te willen financieren. Bij de inrichting van deze
opvangplaatsen zal met organisaties als het COC worden samengewerkt
bij de ontwikkeling van behandelmethodieken. Het is de bedoeling dat per
1 juli 2008 de eerste opvangplekken operationeel zijn.
Pilots opvang en hulpverlening minderjarige meisjes
Sinds een jaar lopen er twee pilots om specifieke ervaring op te doen met
adequate opvang van minderjarige meisjes die bedreigd worden met
eergerelateerd geweld. Inmiddels hebben deze pilots een aantal interessante bevindingen opgeleverd. Een opmerkelijke ontwikkeling is het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

3

verkorten van de verblijfsduur door vroeg in het proces contact te leggen
met de ouders. Door deze handelswijze wordt bij de ouders veel «goodwill» gekweekt. Deze vormt de basis om met de familie te bemiddelen
over de eerschending en het herstel hiervan zodat het meisje niet langer
opvang nodig heeft. Hierbij werken de pilots samen met het LEC. In een
groot aantal gevallen heeft deze bemiddeling het mogelijk gemaakt dat de
meisjes weer terug naar huis konden.
Na een jaar lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat bij de opgevangen
meisjes meestal sprake is van «meervoudige problematiek». De dreiging
van eergerelateerd geweld valt samen met LVG-problematiek (licht
verstandelijke handicap), puberproblematiek, huiselijk geweld en een
criminele en/of gewelddadige achtergrond van de familie. In de volgende
rapportage wordt verder ingegaan op de betekenis van deze «meervoudige problematiek». De ervaringen van de pilots worden ingebracht in het
professionaliseringstraject van de FO (zie hieronder).
Modelprotocol
Het «modelprotocol» voor het vastleggen van werkafspraken tussen
vrouwenopvang, politie, openbaar ministerie en jeugdzorg heeft de vorm
gekregen van een handleiding voor het maken van samenwerkingsafspraken en een modelprotocol. In sommige regio’s is al sprake van
samenwerking en kan het protocol als checklist dienen. In andere regio’s
is vooral behoefte aan een handleiding voor het organiseren van de
ketensamenwerking. De handleiding wordt onder de instellingen voor
Vrouwenopvang, maar ook in de trajecten bij politie, openbaar ministerie
en jeugdzorg verspreid.
Professionalisering vrouwenopvang
Het professionaliseringstraject van de vrouwenopvang dat door de FO
wordt getrokken is begin 2008 gestart. Op 5 juni a.s. is een landelijke
werkconferentie georganiseerd waar de Staatssecretaris van VWS het
woord heeft gevoerd. Op deze bijeenkomst is de eerste methodische
richtlijn gepresenteerd die in dit professionaliseringstraject is uitgewerkt.
Ook andere resultaten, zoals de bevindingen van de pilots minderjarige
meisjes, informatievoorziening eergerelateerd geweld en de voortgang in
de ketensamenwerking tussen politie en vrouwenopvang (de eerder
genoemde handleiding) zijn tijdens deze landelijke werkconferentie gepresenteerd.
Jeugdzorg
Het programma Eergerelateerd Geweld voert overleg met diverse veldpartijen uit de jeugdzorg: aanbieders, bureaus jeugdzorg, inkopers en
beleidsmakers. Met dit overleg helpt het programma Eergerelateerd
Geweld de veldpartijen bij het ontwikkelen van expertise op het onderwerp eergerelateerd geweld. Het overleg heeft al verschillende maatregelen opgeleverd, die nu verder worden ontwikkeld, zoals een aandachtsfunctionaris bij elk bureau jeugdzorg belast met bijvoorbeeld advies en
opleiding. Er zal een serie artikelen worden gepubliceerd in de vakliteratuur teneinde de deskundigheid van de professionals in de jeugdzorg te
bevorderen. De koepelorganisatie van de jeugdzorg, de Maatschappelijk
Ondernemingsgroep (MO-groep), heeft aangegeven dat het veld behoefte
heeft aan een cursus «eergerelateerd geweld». Hierbij zal worden aangesloten op een breder cursusaanbod voor professionals.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

4

Informatievoorziening
In het project informatievoorziening bij de vrouwenopvang zijn in maart
2008 zowel het informatieprofiel als de gegevensset voor de informatiesystemen vastgesteld. In de huidige fase van het project wordt met de
producenten van de al in gebruik zijnde informatiesystemen bij de
opvanginstellingen gesproken. Daarbij komt ook de gegevensexport
vanuit de lokale systemen van de opvanginstellingen naar de landelijke
database van de Federatie Opvang aan de orde.
4. Thema strafrechtelijke aanpak
Onderwijs
Het speciaal voor de Politieacademie ontwikkelde onderwijspakket
eergerelateerd geweld wordt nu geïntegreerd binnen het onderwijsprogramma. Studenten, die vorig jaar september de opleiding zijn begonnen,
zullen in september 2008 het onderdeel «eergerelateerd geweld» volgen.
Voor het postinitieel onderwijs worden nu docenten en trainers opgeleid,
waarna in september 2008 met het onderwijs wordt begonnen.
Voor wat betreft het onderwijs voor de zittende en staande magistratuur
heeft het opleidingsinstituut voor de rechterlijke macht (SSR) een
opleidingsmodule ontwikkeld. In het najaar van 2008 wordt de eerste
cursusdag georganiseerd. Op basis van de bevindingen van deze eerste
cursusdag zal de module definitief worden vastgesteld en in het onderwijsprogramma 2009 worden opgenomen. Ter introductie van deze
onderwijsmodule rondom de aanpak van eergerelateerd geweld heeft
SSR op 14 mei jl. een zogeheten «kick-off dag» georganiseerd.
Los daarvan zal in het landelijk overleg voor officieren van justitie die
huiselijk geweld in portefeuille hebben, komend najaar een dagdeel aan
het onderwerp «eergerelateerd geweld» worden besteed.
Voor deze vormen van onderwijs, maar ook voor andere trajecten van
deskundigheidsbevordering bij andere beroepsgroepen, is in samenwerking met het regiokorps Amsterdam-Amstelland een educatieve film over
de aanpak van eergerelateerd geweld geproduceerd. Deze film is op
29 mei 2008 in Amsterdam vertoond en zal ook tijdens de werkconferentie
van het professionaliseringstraject van de vrouwenopvang (zie hierboven)
vertoond worden.
Landelijke uitrol politie
De landelijke uitrol valt uiteen in de volgende onderdelen:
– aanwijzing regionaal contactfunctionaris;
– gebruik query;
– uitrol binnen de afzonderlijke regio’s;
– samenwerking strafrecht- en zorgketen;
– samenwerking met minderheden(organisaties).
Elk korps beschikt over een regionale contactfunctionaris, zoals in de
vorige voortgangsrapportage is gemeld. Inmiddels is de query in 11
regio’s geïnstalleerd en in zes daarvan wordt deze ook gebruikt. Gebleken
is dat in verschillende regio’s een query niet nodig is om (conform de
«methode MEP») een overzicht te krijgen van zaken waarin sprake kan zijn
van eergerelateerd geweld. Verschillende regio’s gebruiken de query als
monitoringinstrument, wat de uiteindelijke bedoeling is. Via de contactfunctionarissen en via de korpsleiding wordt het gebruik van de query
vanuit het Programma Eergerelateerd Geweld bevorderd, onder andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

5

om deze gedurende een week als monitoringinstrument te gebruiken om
een eerste inzicht in de werklast voor de regio’s te krijgen. De contactfunctionarissen zullen in de komende periode een plan van aanpak voor
de «uitrol» binnen het eigen korps maken.
In maart van dit jaar heb ik een brief naar de korpschefs gestuurd, waarin
ik de verwachtingen voor de uitrol binnen de korpsen heb toegelicht met
de uiteindelijke resultaten als in 2010 de doelstellingen van het
programma zijn gerealiseerd.
Vanuit het programma worden de contactfunctionarissen ondersteund in
hun werk, bijvoorbeeld met een speciaal aan een plan van aanpak voor de
uitrol gewijde themadag. In het plan van aanpak krijgen ook de resterende
aspecten een plaats. In maart 2008 is een themadag voor de contactfunctionarissen gewijd aan samenwerking met hulpverlenende instanties
en aan het opbouwen en onderhouden van een netwerk met minderheden
en hun lokale organisaties. Ten slotte nemen de contactfunctionarissen en
taakaccenthouders, die als zodanig in de politieregio’s zijn benoemd als
eerste deel aan de hierboven toegelichte postinitiële opleiding.
Landelijk Expertise Centrum (LEC)
Het LEC ontwikkelt zich en heeft in de afgelopen rapportageperiode personele uitbreiding gekregen. Ook zijn werkafspraken gemaakt ten behoeve
van de advisering aan de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Binnen het
LEC vindt wetenschappelijk onderzoek plaats. De resultaten hiervan
worden in het volgende hoofdstuk besproken.
Openbaar ministerie
Als vervolg op de beleidsbrief die het College van Procureurs-generaal in
oktober 2006 onder meer naar de hoofdofficieren van justitie heeft
gestuurd, is binnen het College besloten een «aanwijzing eergerelateerd
geweld» te ontwikkelen. Deze zal in het najaar van 2008 gereed zijn.
5. Overige resultaten
Informatie omvang eergerelateerd geweld
Ik heb uw Kamer tijdens de beantwoording van de mondelinge vragen
van het lid Arib over de Alkmaarse stationsmoord op 27 mei 2008 in
reactie op een vraag van het lid Karabulut aangegeven dat langs verschillende wegen een beeld wordt verkregen van de omvang van eergerelateerd geweld in Nederland. In de vorige voortgangsrapportage (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 23) heb ik uw Kamer al gemeld
waarom ik voor het verkrijgen van een beter beeld van de omvang van
eergerelateerd geweld aan het LEC opdracht heb gegeven dit voor de
eigen werkvoorraad uit 2006 te onderzoeken. De eerste fase van dit onderzoek betreft de toeleiding van zaken naar het LEC (in 2006 nog de Unit
MEP). De rapportage over deze fase zal u na de verwachte aanbieding
eind juni 2008 worden toegezonden, dit mede in het licht van het verzoek
van het lid Azough tijdens de regeling van werkzaamheden op 3 juni 2008.
Ik wil hierbij nog duidelijk maken dat het in dit onderzoek gaat om 422
zaken waarover aan de Unit MEP advies is gevraagd omdat het mogelijk
om eergerelateerd geweld zou gaan. Het rapport beschrijft uitvoerig de
(on)mogelijkheden van het «tellen» van zaken waarin eergerelateerd
geweld speelt. De uitkomsten van deze rapportage zijn bijzonder nuttig
voor de «landelijke uitrol» bij de politie. Het tweede deel van het onderzoek, waaraan nu wordt gewerkt, richt zich op de analyse en de werkwijze
van de Unit MEP. In het derde deel, dat voor het einde van dit jaar gereed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

6

is, zal onder meer worden gerapporteerd over de bevindingen met betrekking tot de aard, de ernst en de aanleiding van het geweld in de onderzochte zaken. De analyse van deze bevindingen zal zich ook richten op de
herkomst uit de betrokken migranten- en vluchtelingengroepen.
Registratie van zaken van eergerelateerd geweld, met name door de
politie, draagt ook bij aan een beter beeld van de omvang van deze
problematiek. Tijdens de beantwoording van de mondelinge vragen van
het lid Arib op 27 mei 2008 over de Alkmaarse stationsmoord is hier door
het lid Karabulut naar gevraagd. Ik heb uw Kamer hierover in reactie op
de motie-Van Dijk (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 388, nr. 17)
een brief gestuurd waarin ik duidelijk maak hoe de motie kan worden
uitgevoerd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 388, nr. 22) en
waar ik naar verwijs.
Onderzoek partnerdoding bij etnische minderheden
Bij brief van 21 februari 2008 heb ik u het rapport «Partnerdoding door
etnische minderheden» van het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtwetenschappen toegestuurd (Kamerstuk 30 388, nr. 28). Daarbij heb ik
gemeld dat inmiddels aan het Willem Pompe Instituut opdracht was
verleend voor een vervolgonderzoek «Eerwraak en eergerelateerd geweld.
Karakteristieken van verdachten en hun slachtoffers». Hoewel het in de
bedoeling lag dat dit rapport in april jl. beschikbaar zou komen, is de
uitvoering ervan vertraagd. Dit rapport en de u toegezegde beleidsreactie
op beide rapporten zal ik dan ook pas in de volgende voortgangsrapportage kunnen geven.
Lokale aanpak
Inmiddels is de aanpak van eergerelateerd geweld in Rotterdam zeer
succesvol. Deze is voor de regiogemeenten in een «workshopcarrousel»
van de begeleidingscommissie Integrale veiligheid Rotterdam-Rijnmond
uitvoerig gepresenteerd. De Rotterdamse aanpak van eergerelateerd
geweld ontwikkelt zich ook volgens een model van procesregie. In juni
2008 wordt de tussenrapportage aan het College van Burgemeester en
Wethouders van Rotterdam aangeboden. In de volgende voortgangsrapportage zal ik u daarover berichten.
Amsterdam is inmiddels met de eigen aanpak van eergerelateerd geweld
begonnen. Voorts beslist het College van Burgemeester en Wethouders
van Almelo deze maand over een aanpak van huiselijk en eergerelateerd
geweld in Almelo.
Als «G4» werken Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht ook al
samen met de aanpak van huiselijk geweld en bij de opvang van mannen
die slachtoffers zijn van eergerelateerd geweld (zie hierboven). Hiermee
wordt de aanpak voor eergerelateerd geweld ook aan deze trajecten
verbonden.
Handleiding privacy en beroepsgeheim bij gegevensuitwisseling
Bij de aanpak van eergerelateerd geweld is het belangrijk zo zorgvuldig
mogelijk met persoons- en adresgegevens om te springen. Het is voor de
veiligheid immers van groot belang dat de verblijfplaats van het slachtoffer voor mogelijke daders geheim blijft. Een effectieve integrale aanpak
staat of valt echter bij een goede samenwerking tussen de betrokken
partners in de keten van signalering, dossieropbouw, weging, casusregie,
interventie en evaluatie. Professionals ervaren privacy(regelgeving) vaak
als een (hoge) drempel voor samenwerking. De privacyregelgeving en de
uitoefening van het beroepsgeheim geven echter veel meer mogelijk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

7

heden tot uitwisseling en samenwerking dan in het veld bekend is. Om
deze reden is de «handleiding privacyaspecten van gegevensuitwisseling
in de aanpak van eergerelateerd geweld en ernstige dreiging» ontwikkeld.
In deze handleiding wordt toegelicht in welke gevallen en op welke wijze
professionals in het kader van hun samenwerking bij de aanpak van
eergerelateerd geweld gegevens kunnen uitwisselen. Zaken als beroepsgeheim en specifieke wetgeving voor bepaalde beroepen zijn hierin
meegenomen.
Internationale ervaringen
Door het Programma is geïnventariseerd in welke landen de overheid een
specifieke aanpak van eergerelateerd geweld kent. Uit deze inventarisatie
is gebleken dat vooral in Zweden, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en
Duitsland interessante ervaringen zijn opgedaan. Inmiddels worden met
de verantwoordelijke overheden en instellingen afspraken gemaakt voor
werkbezoeken die rond de zomer zullen plaatsvinden. In de volgende
voortgangsrapportage zal ik u over de uitkomsten berichten.
In België heeft het Adviescomité voor gelijke kansen voor vrouwen en
mannen van de Senaat aandacht gegenereerd voor een aanpak van
eergerelateerd geweld. Het LEC heeft eerder dit jaar tijdens een informatieve bijeenkomst de «methode MEP» toegelicht. Op 9 mei jl. heeft een
delegatie van het Adviescomité in Den Haag een toelichting op de aanpak
van het Programma gekregen en heeft zij een bezoek aan het LEC
gebracht.
Huwelijken tussen neven en nichten
In de beantwoording van de mondelinge vragen over de Alkmaarse
stationsmoord van het lid Arib op 27 mei jl. (Handelingen der Kamer II,
vergaderjaar 2007–2008, nr. 88, blz. 6231-6232) heb ik op de vraag van het
lid Van Toorenburg of specifiek gekeken kon worden naar de vrijwilligheid
van huwelijken tussen neven en nichten, aangekondigd dit onder de
aandacht van de minister voor WWI te brengen. Het gaat hier in de kern
om de vraag naar vrijwilligheid. Daarom breng ik mogelijke problemen
van huwelijken tussen neven en nichten onder in het onderzoek naar
huwelijksdwang (zie ook hierna).
6. Afgehandelde moties & toezeggingen
Toezegging toezending Brochure aan de TK
De minister voor WWI heeft tijdens het algemeen overleg met de
commissie van Justitie op 13 december 2007 (Kamerstuk 30 388, nr. 12)
toegezegd dat de Tweede Kamer de Wegwijzer en Waaier Eergerelateerd
Geweld ontvangt, die de minister van OCW op 17 november 2007 mede
namens haar heeft verzonden aan de onderwijsinstellingen. De Wegwijzer
en Waaier, evenals de begeleidende brief zijn als bijlage bij deze voortgangsrapportage gevoegd.1
Toezegging Verdwaalde Gezichten

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De minister voor WWI heeft op 13 december 2007 tijdens het algemeen
overleg met de commissie van Justitie toegezegd samen met de minister
van OCW een gesprek te hebben met de stichting Verdwaalde Gezichten.
Dit gesprek heeft op 9 april 2008 plaatsgevonden. De Stichting
Verdwaalde Gezichten stelt op dit moment een plan op voor een wijze van
voortzetting en borging van het project «Zwarte Tulp» voor het voortgezet
onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

8

Toezegging aandacht voor mannelijke slachtoffers eergerelateerd geweld
in politietrainingen en politieonderwijs
Nu het initiële en postinitiële onderwijs is afgerond kan ook deze toezegging van de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie als afgedaan
worden beschouwd. In het onderwijs wordt duidelijk gemaakt wat de
verschijningsvormen van eergerelateerd geweld zijn en hoe zowel
vrouwen als mannen hiervan het slachtoffer kunnen worden.
Toezegging update stand van zaken opleidingsaanbod in de jeugdzorg
In hoofdstuk 3 is aangegeven op welke wijze wordt gewerkt aan verschillende maatregelen om de deskundigheid van de professionals in de
jeugdzorg te bevorderen. Daarmee is de toezegging van de Staatssecretaris van VWS in het algemeen overleg met de commissie van Justitie op
13 december 2007 afgedaan.
Toezegging onderzoek mogelijkheden optreden tegen huwelijksdwang
In het spoeddebat met Uw Kamer op 3 juli 2007 heb ik toegezegd de
mogelijkheden te onderzoeken strafrechtelijk of anderszins tegen
huwelijksdwang op te treden en hierbij ook de mogelijkheden in andere
landen te verkennen. Inmiddels wordt in een onderzoek een update (ten
opzichte van het onderzoek door de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken «Eerste hulp bij huwelijksdwang») gemaakt van de situatie in
Nederland. Ook geeft het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum opdracht voor een literatuuronderzoek met het doel inzicht te
krijgen in de wijze waarop in Frankrijk, Duitsland, Engeland, Zwitserland
en België gedwongen huwelijken worden tegengaan. Ik zal u over de
uitkomsten in de voortgangsrapportage informeren.
7. Conclusie
In het hierboven geschetste beeld wordt de richting van het Programma
Eergerelateerd Geweld in de afgelopen rapportageperiode duidelijk. Deze
aanpak richt zich op verbetering van de lokale situatie door weerbaarheid
van gemeenschappen te vergroten en professionals beter in staat te
stellen eerproblematiek te signaleren en vervolgens op een correcte wijze
te handelen. Een bestuurlijke aansturing met een integrale aanpak moet
deze werkwijze borgen. Het bijgevoegde planningsdocument biedt u het
complete overzicht van maatregelen op het terrein van eergerelateerd
geweld.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 388, nr. 30

9