Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-32

DossLandbouw- en Visserijraadiertitel

Nr. 1425

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 mei 2022
Op 24 mei aanstaande vindt de Landbouw- en Visserijraad plaats te
Brussel. Door middel van deze brief informeer ik uw Kamer over de
agenda van de Raad. Daarnaast maak ik van deze brief gebruik om uw
Kamer te informeren over het puntenrappport eco-regelingen.
I. Agendapunten
Gedachtenwisseling over de ontwikkelingen op de landbouwmarkten
De Europese Commissie zal een overzicht geven van de situatie op de
Europese landbouwmarkten. Er is (nog) geen stuk voorhanden met de
laatste ontwikkelingen, maar de gevolgen van de Oekraïne-crisis zullen
opnieuw centraal staan. Het beeld van hoge kostprijzen voor de
landbouwsectoren als gevolg van de gestegen energie-, kunstmest en
voerprijzen is de afgelopen periode weinig veranderd. De situatie in de
Oekraïne zelf blijft daarbij uiterst zorgelijk met achterblijvende productie
en logistieke problemen bij de uitvoer van landbouwproducten, zoals
granen. De blokkade van de havens in de Zwarte Zee heeft grote effecten
op de wereldwijde voedselvoorziening, inclusief Afrika en het MiddenOosten. De Commissie onderzoekt mogelijkheden om de uitvoer uit
Oekraïne via de EU naar de wereldmarkt te vergroten middels o.a.
logistieke verbeteringen. Ik acht dit van wezenlijk belang voor de
voedselvoorziening in de wereld.
Naar verwachting zal de Commissie de lidstaten daarnaast informeren
over de stand van zaken rond de uitvoering van de genomen maatregelen
die onderdeel zijn van de mededeling voedselzekerheid die op 23 maart jl.
is uitgebracht en waarover in de vorige Landbouwraden is gesproken. De
activering van artikel 219 van de Gemeenschappelijke Marktordening voor
aanwending van de landbouwcrisisreserve is in gang gezet, de regeling
omtrent particuliere opslag van varkensvlees is inmiddels op 29 april 2022
gesloten en de Commissie heeft in het kader van markttransparantie een

kst-21501-32-1425
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1425

1

besluit gepubliceerd waarmee lidstaten van 1 juli a.s. maandelijks de
(commerciële) voorraden rijst, granen en oliehoudende gewassen en
plantaardige oliën moeten rapporteren.
Ik ondersteun de ingezette lijn om op EU-niveau situatie op de landbouwmarkten nauw te blijven monitoren De ingezette EU-maatregelen kunnen
daarbij bijdragen om de transparantie op de markten te vergroten en de
situatie te stabiliseren. In het op 3 mei jl. aan uw Kamer aangeboden
rapport van Wageningen Economic Research (WEcR) (Kamerstuk
35 925-XIV, nr. 151) naar de mogelijke inkomenseffecten van de oorlog in
Oekraïne op de bedrijven in de land- en tuinbouw, blijkt dat de inputprijzen voor de Nederlandse agrariërs substantieel verhoogd zijn,
waaronder in de varkens- en pluimveesectoren vanwege de hoge
voerprijzen. Tegelijk blijkt uit het onderzoek dat tegenover deze stijgende
kostprijzen in een deel van de sectoren stijgende opbrengstprijzen staan.
De uitkomsten van dit onderzoek zijn voor mij mede leidend geweest voor
de inzet van de aan Nederland toegewezen 8 miljoen euro uit de EU
landbouwcrisisreserve, waarvoor de plannen voor 30 juni 2022 aan de
Commissie dienen te worden gemeld en de betalingen uiterlijk op
30 september 2022 moeten zijn verricht. Deze landbouwcrisisreserve is bij
de hervorming van het GLB in 2014 ingesteld en is gevuld met middelen
die door grondgebonden agrariërs bijeen is gebracht door inhouding van
een deel van de directe betalingen. Het zijn bestaande EU-middelen en
geen nationale steungelden en als lidstaten de middelen niet gebruiken
blijven deze bij de Europese Commissie. De reserve kan worden gebruikt
in crisissituaties wanneer de prijzen of markten instabiel zijn en wordt nu
vanwege de Oekraïne crisis voor het eerst door de Commissie in werking
gezet met als doel de voedselzekerheid te vergroten en marktverstoringen
aan te pakken. Randvoorwaarde is dat het landbouwers ondersteunt die
activiteiten verrichten waarmee de duurzaamheid doelstellingen worden
nagestreefd. Ik ben voornemens op korte termijn deze EU-middelen
(waarbij ik geen gebruik maak van de mogelijkheid tot aanvullende
nationale cofinanciering) toe te voegen aan het huidige GLB-budget voor
de vergroening in 2022 voor grondgebonden landbouwers met substantiële aantallen varkens en pluimvee. Daarmee worden de EU-middelen
opnieuw verdeeld binnen de grondgebonden sectoren en ontvangen
specifiek de betreffende varkens- en pluimveebedrijven met grond een
eenmalige bijdrage voor het verder verbeteren van de vergroening op
eigen grond en om de weerbaarheid te vergroten. Deze inzet kan tevens
op korte termijn relatief eenvoudig worden uitgevoerd door aan te sluiten
bij de bestaande GLB-structuren middels koppeling aan lopende subsidieprogramma’s onder het Europese landbouwgarantiefonds (ELGF). Over de
precieze uitwerking zal ik uw Kamer op korte termijn nader berichten.
12e Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie
De Europese Commissie zal de Raad informeren over de 12e Ministeriele
Conferentie (MC12) van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Deze zal van
12 tot en met 15 juni 2022 plaatsvinden in Genève.
Het krachtenveld binnen de WTO leent zich helaas slecht voor grote
doorbraken – des te meer sinds de Russische invasie –, maar Nederland
zal in de Raad desalniettemin inzetten op betekenisvolle en zo ambitieus
mogelijke resultaten voor MC12.
De economische gevolgen van de Russische agressie in Oekraïne maken
opnieuw het belang duidelijk van open handel in landbouwgoederen, ten
behoeve van de mondiale voedselzekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1425

2

Nederland zal daarom inzetten op steun voor open handel en het
voorkomen van exportrestricties op landbouwgoederen. Recentelijk is hier
al een plurilaterale verklaring over uitgegaan in de WTO, met steun van
Nederland en de EU. Nederland steunt daarnaast de Commissie in haar
inzet op transparantie van notificaties op landbouwgebied zoals
landbouwsubsidies, en voor uitzonderingen voor humanitaire aankopen
door World Food Program voor wat betreft exportrestricties.
Er spelen ook nog andere onderwerpen op het gebied van landbouw,
zoals binnenlandse landbouwsteun, exportconcurrentie, exportrestricties,
markttoegang, katoen, public stockholding en speciale vrijwaringsmechanismen. De posities van de WTO-leden liggen daarbij echter ver uit elkaar.
Tenslotte hecht Nederland veel waarde aan het tot stand komen van een
akkoord om schadelijke visserijsubsidies die leiden tot overbevissing,
overcapaciteit, en IUU-visserij (illegale, niet gerapporteerde en ongereguleerde visserij) in te perken.
Position paper over een Europese positieflijst
Cyprus heeft een position paper geïnitieerd waarin wordt gepleit voor een
EU-brede positieflijst voor gezelschapsdieren. Cyprus roept, samen met
Litouwen, Luxemburg en Malta, de Europese Commissie op tot het
verkennen van de voordelen van een EU-brede positieflijst, die voortborduurt op de ervaringen van lidstaten die al een positieflijst hebben. Het
beoogde doel is om dierenwelzijn te verbeteren, biodiversiteit te
beschermen, de volksgezondheid te beschermen en administratieve
lasten tussen lidstaten te verminderen. Zoals uw Kamer weet ben ik ook
bezig met het opstellen van de Nederlandse positieflijst. Door ook op het
niveau van de EU stappen te zetten wordt voorkomen dat in een deel van
de lidstaten het houden van dieren die hiervoor niet geschikt zijn
doorgaat.
Vanuit Nederland kan deze oproep worden ondersteund. Wel vind ik het
hierbij belangrijk dat het mogelijk blijft voor lidstaten om strengere regels
te hanteren dan een eventuele EU-brede positieflijst voorschrijft. In
Nederland wordt een zorgvuldig wetenschappelijk onderbouwd proces
doorlopen en ik wil voorkomen dat een initiatief op Europees niveau
hiermee interfereert. Ik wil voorkomen dat een eventuele EU-brede lijst
ervoor zorgt dat er in Nederland meer dieren gehouden mogen worden
dan ik vanuit dierenwelzijn en de gezondheid en veiligheid van de mens
wenselijk acht. Dit zal ik ook bepleiten in de Landbouw- en Visserijraad.
Seminar «The epidemiological surveillance platforms» (AOB)
Dit punt stond geagendeerd voor de Raad van 7 april jl, maar is wegens
tijdgebrek toen niet behandeld. Frankrijk zal onder dit punt verslag doen
van het seminar «The epidemiological surveillance platforms» dat
Frankrijk in het kader van het EU-voorzitterschap op 22 maart 2022 heeft
georganiseerd. Frankrijk heeft aan de hand van presentaties van een
drietal Franse surveillanceprogramma’s de vraag gesteld hoe de EU tot
verdere samenwerking op het gebied van surveillance kan komen, met in
gedachten het streven naar een One Health-benadering. One Health houdt
in dat gezondheid van mens, dier en milieu in samenhang wordt bezien
en dat er wordt gestreefd naar een balans tussen deze drie. Ook platforms
en programma’s uit andere lidstaten werden gepresenteerd. Zo heeft het
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een presentatie
gegeven over de wijze waarop in Nederland voedselveiligheid wordt
gemonitord. Ik onderschrijf het belang van een One Health-aanpak en kan
daarom in de Raad aangeven zeer bereid te zijn om binnen de EU onze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1425

3

ervaring en kennis te delen en open te staan voor samenwerking. Zo zal ik
met de surveillance op varkensinfluenza, die dit jaar nog van start zal gaan
in Nederland, de samenwerking met Frankrijk opzoeken.
II. NSP Eco-regelingen
In december 2021 is het Nationaal Strategisch Plan (NSP) voor het nieuwe
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) ingediend bij de Europese
Commissie. Na ontvangst van de observatiebrief van de Europese
Commissie, die ik op 5 april jl. met uw Kamer gedeeld heb (Kamerstuk
28 625, nr. 337), wordt op dit moment het NSP afgemaakt. Hierna zal het
NSP opnieuw ter goedkeuring aangeboden worden aan de Europese
Commissie. Een nieuw instrument in het nieuwe GLB is de eco-regeling,
waar met eco-activiteiten wordt gestuurd op de vijf eco-doelen (klimaat,
bodem en lucht, water, biodiversiteit, en landschap). In de invulling van
dit instrument worden de wetenschappelijke inzichten over het doelbereik
en de praktische toepasbaarheid voor boeren (op basis van o.a. praktijkpilots en de in oktober 2021 aan uw Kamer toegezegde tweede praktijktoets over de eco-regeling) bij elkaar gebracht.
Puntenrapport eco-regeling
Ter invulling van de eco-regeling is in 2021 aan de CLM/WUR gevraagd
om de concept eco-activiteiten te scoren op hun bijdrage aan de vijf
eco-doelen. Het resulterende rapport is bijgevoegd1, met daarin de tabel
met verdeling van punten voor de eco-activiteiten in de eco-regeling die
door de wetenschappers op basis van expert judgment is opgesteld. Dit
rapport wordt ter onderbouwing bij het NSP gevoegd.
De puntentabel in het rapport wordt gebruikt in de tweede praktijktoets
eco-regeling, die momenteel wordt uitgevoerd. Op een punt is in de
praktijktoets afgeweken van de tabel; bij elementen op niet-productieve
landbouwgrond is er voor gekozen om de biodiversiteitspunten met 20 te
vermenigvuldigen. Dit naar analogie van de resultaten van de eerdere
praktijkproef. De motivatie daartoe is dat deze elementen een grote
positieve invloed hebben op de biodiversiteit op de rest van het
landbouwperceel en een direct effect op de productieruimte, en dus dat
de oppervlakte van deze elementen niet in verhouding staat tot de
toegedeelde punten voor biodiversiteit.
Dit rapport wordt besproken met de sector en belangenorganisaties. Op
basis van die gesprekken en de uitkomsten van de tweede praktijktoets
wordt een aanvullende sessie met de wetenschappers gepland, waarin
aanpassing van de puntentabel wordt besproken.
Het rapport geeft ook aanbevelingen voor nadere aanscherping van de
puntenverdeling in de eco-regeling richting 2024 en verder. Deze
aanbevelingen neem ik mee in de verdere ontwikkeling van de
eco-regeling de komende jaren.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1425

4