Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 470 V

Wĳziging van de begrotingsstaat van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2023 (wĳziging
samenhangende met de Najaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswĳzer

4

2

Wĳzigingen in de omvang van de HGIS

5

3
3.1

Beleid
Overzicht belangrĳke uitgaven- en ontvangstenmutaties

7
7

4
4.1
4.2
4.3
4.4

Beleidsartikelen
Artikel 1: Versterkte internationale rechtsorde
Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit
Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking
Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen
Nederlandse waarden

10
10
12
15

Niet-beleidsartikelen
Artikel 5: Geheim
Artikel 6: Nog onverdeeld
Artikel 7: Apparaat

21
21
22
23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

2

5
5.1
5.2
5.3

18

A. ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zĳn van de Rĳksbegroting, worden
op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlĳk bĳ wet vastgesteld en derhalve ook gewĳzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wĳzigingen aan te
brengen in:
De departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V).
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­
tingstoelichting).
De Minister van Buitenlandse Zaken,

H.G.J. Bruins Slot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswĳzer
De voorliggende tweede suppletoire begroting bevat de voorgestelde
wĳzigingen ten opzichte van de Suppletoire Begroting Prinsjesdag 2023
van hoofdstuk V van de begroting van het Rĳk.
In onderdeel 2 wordt een beknopte toelichting gegeven op de wĳzigingen
die zĳn opgetreden binnen het totaal van de Homogene Groep Interna­
tionale Samenwerking (HGIS).
In onderdeel 3 worden de belangrĳkste mutaties op de begroting van
Buitenlandse Zaken toegelicht.
Onderdeel 4 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van
beleid. Na deze tabellen wordt een toelichting op de mutaties gegeven.
Hierbĳ worden per artikel de mutaties die groter of gelĳk zĳn aan de onder­
grenzen in onderstaande staffel conform de Rĳksbegrotingsvoorschriften
toegelicht. De wĳzigingen van de verplichtingen worden alleen toegelicht
wanneer ze groter zĳn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikel­
niveau.
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
ontwerpbegroting) in € miljoen (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 en < 1000

5

10

=> 1000

10

20

In onderdeel 5 staan de tabellen van de niet-beleidsmatige artikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

4

2 Wĳzigingen in de omvang van de HGIS
In deze paragraaf wordt geschetst welke wĳzigingen zĳn opgetreden in
de omvang van de HGIS sinds de Voorjaarsnota 2023. Zoals uit de
hiernavolgende tabellen blĳkt, nemen de uitgaven per saldo toe met
EUR 238,7 miljoen en nemen de ontvangsten toe met EUR 116,3 miljoen.
Het ODA budget neemt toe met EUR 386,5 miljoen en het non-ODA budget
neemt af met EUR 147,8 miljoen.
Tabel 2 Wĳzigingen in HGIS uitgaven vanaf Voorjaarsnota 2023 (bedragen
x EUR 1 miljoen)
Uitgaven

Totaal

Wv. ODA

Stand uitgaven VJN 2023

9.358,9

6.434,1

Totaal mutaties

238.7

386,5

Stand uitgaven NJN 2023

9.597,6

6.820,7

De HGIS standen zĳn inclusief EU- en asieltoerekening.
De toename is het gevolg van meerdere mutaties op de verschillende begro­
tingshoofdstukken. In de hiernavolgende tabel zĳn deze nader uitgesplitst.
Tabel 3 Oorzaken uitgavenmutaties HGIS vanaf Voorjaarsnota 2023
(bedragen x EUR 1 miljoen)
Uitgaven

Totaal

Wv. ODA

1) Macrobĳstellingen BNI (ODA) en prĳscomponent BBP (non- 172,8
ODA)

166,2

2) Overboekingen van en naar de HGIS

86,4

130,8

3) Desaldering op ontvangsten

69,9

21,6

4) Kasschuif

2,6

67,9

5) Onderuitputting huisvesting

‒ 69,6

0,0

6) Eindejaarsmarge (verwachte onderuitputting)

‒ 23,2

0,0

Totaal

238,7

386,5

Toelichting uitgaven:
Het uitgavenkader van de HGIS neemt per saldo toe met EUR 238,7 miljoen
ten opzichte van de stand die in de Voorjaarsnota 2023 is gepresenteerd. Dit
kent de volgende oorzaken:
1. Macrobĳstellingen: op basis van de wĳzigingen, zoals ze zĳn opgenomen
in de Macro Economische Verkenning voor het Bruto Nationaal Inkomen
(ODA) en de prĳscomponent van het Bruto Binnenlands Product, is
de omvang van de HGIS bĳgesteld. Hierdoor wordt het ODA budget
met EUR 166,2 miljoen verhoogd en wordt het non-ODA budget met
EUR 6,6 miljoen verhoogd.
2. Overboekingen van en naar de HGIS: er vindt een aantal overboe­
kingen van en naar de HGIS plaats, waardoor het non-ODA-deel van
het HGIS budget per saldo met EUR 44,5 miljoen afneemt. Dit komt
voornamelĳk doordat de Europese Vredesfaciliteit niet meer onder het
HGIS-kader valt. De ophoging van de Europese Vredesfaciliteit staat
namelĳk conform Europese begrotingssystematiek in lopende prĳzen op
de begroting, waardoor het buiten de HGIS budgetten is geplaatst zodat
de bedragen niet dubbel geïndexeerd worden.
De ODA-uitgaven nemen met EUR 130,8 miljoen toe. Dit is het
gevolg van steunpakketten aan Oekraïne in het kader van steun en
wederopbouw welke als ODA kwalificeren.
Per saldo neemt de HGIS toe met EUR 86,4 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

5

3. Desaldering op ontvangsten: de ontvangsten nemen per saldo toe met
EUR 69,9 miljoen. Dit is met name het gevolg van extra ontvangsten
op de begrotingen van BZ en BHOS. Op de BZ-begroting gaat het dan
met name om hogere consulaire ontvangsten en een verwacht positief
koersverschil. Op de BHOS-begroting gaat het om een onttrekking uit de
FOM reserve en een verwacht positief koersverschil.
4. Kasschuif: op het terrein van non-ODA worden er middelen naar latere
jaren geschoven op de begroting van Defensie om de steun aan Oekraïne
in het juiste kasritme te zetten. Op het gebied van ODA stĳgen de
uitgaven met EUR 70 miljoen vanwege de kasschuif als gevolg van het
aangenomen amendement Grinwis c.s.1
5. Toevoeging middelenafspraak huisvesting (verwachte onderuitputting
op huisvesting): het huisvestingsbeleid van het Ministerie van Buiten­
landse Zaken is gericht op het moderniseren, verduurzamen en rationa­
liseren van de vastgoedportefeuille. Om dit te bewerkstelligen is een
middelenafspraak huisvesting gemaakt waarbĳ de opbrengst van de
verkopen opnieuw kan worden ingezet in latere jaren. In dit kader wordt
EUR 23,2 miljoen doorgeschoven naar volgende jaren. Uitvoering van de
huisvestingsprojecten loopt vertraging op.
6. Eindejaarsmarge (verwachte onderuitputting): binnen de HGIS verwacht
een aantal departementen lagere uitgaven dan geraamd. De belang­
rĳkste mutaties zĳn opgenomen in de begrotingen van Buitenlandse
Zaken en Defensie. Deze middelen worden via de HGIS-eindejaarsmarge
opgevraagd in de volgende jaren.
Tabel 4 Wĳzigingen in HGIS ontvangsten vanaf Voorjaarsnota 2022
(bedragen x EUR 1 miljoen)
Ontvangsten

Totaal

Wv. ODA

Stand ontvangsten VJN 2022

153,8

26,1

Totaal mutaties

116,3

21,6

Stand ontvangsten NJN 2022

270,1

47,7

Toelichting ontvangsten:
– De ontvangsten nemen per saldo toe met EUR 116,3 miljoen. Dit is met
name het gevolg van hogere ontvangsten op de begroting van Defensie,
Buitenlandse Zaken en BHOS.
– Defensie raamt EUR 48 miljoen aan hogere ontvangsten. Dit betreft
de verwachte ontvangsten aan cofinanciering voor een aantal militaire
goederen dat aan Oekraïne wordt geleverd.
– Buitenlandse Zaken raamt hogere ontvangsten vanwege hogere
consulaire ontvangsten op het gebied van visa's en paspoorten en een
verwacht positief koersverschil.
– BHOS raamt hogere ontvangsten vanwege een extra onttrekking uit de
FOM reserve en een verwacht positief koersverschil.

1

Kamerstukken II, 36435-XVII-15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

6

3 Beleid
3.1 Overzicht belangrĳke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Uitgaven
In dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswĳzigingen opgenomen dat leidt
tot een verlaging van de geraamde uitgaven van Buitenlandse Zaken (V)
met EUR 758,9 miljoen in 2023. De belangrĳkste mutaties ten opzichte van
de Incidentele Suppletoire Begroting Prinsjesdag worden onder de tabel
toegelicht. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen onder de desbetref­
fende beleidsartikelen.
Tabel 5 Belangrĳkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
Art.

Uitgaven 2023

Vastgestelde begroting 2023

13.009.330

Stand 1e suppletoire begroting 2023

13.094.853

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

12.794.804

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Goed functionerende internationale instellingen
met een breed draagvlak

1.1

4.172

2) Gastlandbeleid internationale organisaties

1.3

‒ 5.246

3) Bevordering van veiligheid, stabiliteit en
rechtsorde in internationaal verband

2.4

‒ 5.964

4) Bevordering van transitie in prioritaire gebieden

2.5

1.088

5) Afdrachten aan de Europese Unie

3.1

‒ 762.624

4) Personeelsuitgaven

7.1.13

27.900

5) Materiële uitgaven

7.1.14

‒ 10.100

6) Overige mutaties
Stand 2e suppletoire begroting 2023

‒ 8.149
12.035.881

Toelichting
Artikelonderdeel 1.1 Goed functionerende internationale instellingen met
een breed draagvlak
De uitgaven voor dit artikelonderdeel stĳgen doordat de betaling van de
bĳdrage aan het Internationaal Strafhof op verzoek van de organisatie
vervroegd is en daardoor plaatsvindt in 2023 in plaats van in 2024.
Artikelonderdeel 1.3 Gastlandbeleid internationale organisaties
De uitgaven voor het gastlandbeleid voor de internationale organisaties
dalen doordat een deel van de geplande betalingen voor het Vredespaleis in
2024 gedaan wordt in plaats van in 2023.
Artikelonderdeel 2.4 Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband
De uitgaven voor de bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband dalen in 2023. Dit is met name het gevolg van de
contributie aan VN-vredesmissies die lager uitviel dan voorzien.
Artikelonderdeel 2.5 Transitie in prioritaire gebieden
De uitgaven voor transitie in prioritaire gebieden worden naar boven
bĳgesteld. Dit is het gevolg van een verhoging op het Matra-programma
voor aanvullende projecten ten behoeve van Oekraïne.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

7

Artikelonderdeel 3.1 Afdrachten aan de Europese Unie
De afdrachten aan de Europese Unie dalen met EUR 763 miljoen. Dit komt
door de vierde aanvullende begroting (DAB4) en een nabetaling invoer­
rechten. Verder treedt er bĳ de invoerrechten gedurende het jaar onbedoeld
een saldo-effect op, omdat aan de inkomsten- en uitgavenkant een andere
raming wordt gebruikt, respectievelĳk de raming van het ministerie van
Financiën en de raming van de Europese Commissie. Er wordt drie keer
per jaar een actualisatie geboekt op de invoerrechten en de perceptiekosten­
vergoeding om te corrigeren voor dit saldo-effect. Hierdoor worden de
invoerrechten neerwaarts bĳgesteld met EUR 324 miljoen.
Artikelonderdeel 7.1.13 Personele uitgaven
Deze stĳging van het budget betreft een saldo van verschillende mutaties.
Dit komt met name door een desaldering op het apparaatsbudget. Deze
desaldering is onder andere het gevolg van een stĳging van de ontvangsten
door hogerere consulaire ontvangsten van EUR 19 miljoen op het gebied
van visa's en paspoorten. Verder is EUR 5 miljoen hiervan afkomstig van
koerswinsten en EUR 3,7 miljoen van ingevorderde loonkosten uit 2022.
Artikelonderdeel 7.1.14 Materiele uitgaven
Er wordt EUR 10,1 miljoen doorgeschoven naar de komende jaren via de
middelenafspraak huisvesting. Vanwege vertragingen zal niet al het budget
in 2023 worden uitgegeven.
Tabel 6 Belangrĳkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
Art.
Vastgestelde begroting 2023

Ontvangsten 2023
2.785.406

Stand 1e suppletoire begroting 2023

2.767.385

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

1.375.691

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Veiligheid en stabiliteit restitutie programma's

2.40

3.906

2) Diverse ontvangsten EU

3.10

‒ 73.053

3) Consulaire diensten aan vreemdelingen

4.20

18.000

6) Overige mutaties
Stand 2e suppletoire begroting 2023

9.807
1.334.351

Ontvangsten
In dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswĳzigingen opgenomen dat leidt
tot een verlaging van de geraamde ontvangsten van Buitenlandse Zaken
(V) met EUR 41,3 miljoen in 2023. De belangrĳkste mutaties ten opzichte
van de Incidentele Suppletoire Begroting Prinsjesdag worden onder de
tabel toegelicht. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen onder de
desbetreffende beleidsartikelen.
Toelichting
Artikelonderdeel 2.40 Veiligheid en stabiliteit restitutie programma's
De ontvangsten op artikelonderdeel 2.40 nemen toe als gevolg van
een terugontvangen bedrag uit het NAVO Afghanistan National Army
Trust Fund.
Artikelonderdeel 3.10 Diverse ontvangsten EU
In totaal worden de ontvangsten neerwaarts met EUR 73,1 miljoen
bĳgesteld. Dit komt enerzĳds door de TEM-nabetaling aan de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

8

Unie. Deze leidt tot EUR 7,9 miljoen hogere perceptiekosten. Ten tweede
wordt naar aanleiding van de actualisatie van de inkomstenraming van
de TEM bĳ de Najaarsnota 2023 ook de raming van de perceptiekostenver­
goeding geactualiseerd. Dit leidt tot een verlaging van EUR 81 miljoen.
Artikelonderdeel 4.20 Consulaire diensten aan vreemdelingen
Door meer visa uitgiften en een nieuw intern verrekentarief met de IND zĳn
de ontvangsten gestegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

9

4 Beleidsartikelen
4.1 Artikel 1: Versterkte internationale rechtsorde
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 1 Versterkte internationale rechtsorde (Tweede suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

132 621

45 797

178 418

154 368

‒ 74

154 294

Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
1.1

88%

Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak

70 804

4 172

74 976

650

1 735

2 385

2 550

‒ 1 350

1 200

Verenigde Naties

38 154

114

38 268

OESO

7 955

23

7 978

Internationaal Strafhof

3 910

4 390

8 300

Internationaal recht

17 585

‒ 740

16 845

Bescherming en bevordering van mensenrechten

67 777

1 000

68 777

20 517

‒ 535

19 982

Mensenrechtenfonds

37 110

685

37 795

Mensenrechten multilateraal

10 150

850

11 000

Gastlandbeleid internationale organisaties

15 787

‒ 5 246

10 541

5 749

1 154

6 903

6 750

‒ 6 317

433

858

19

877

Subsidies (regelingen)
Internationaal recht
Opdrachten
Internationaal recht
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

1.2

Subsidies (regelingen)
Mensenrechtenfonds
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

1.3

Subsidies (regelingen)
Carnegiestichting
Bĳdrage aan agentschappen
Vredespaleis
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties
Internationaal Strafhof

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

10

Speciaal Tribunaal Libanon
Nederland Gastland

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

1 800

‒ 313

1 487

630

211

841

Toelichting
Verplichtingen
De toename van het verplichtingenbudget wordt voornamelĳk veroorzaakt
door een vĳfjarige overeenkomst die is afgesloten met de Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). De nieuwe overeen­
komst leidt tot een aanpassing van het verplichtingenritme over de jaren.
Uitgaven
Artikelonderdeel 1.1
Het uitgavenbudget op Internationaal Strafhof wordt met EUR 4,4 miljoen
verhoogd doordat de betaling van de bĳdrage aan het Internationaal
Strafhof op verzoek van de organisatie vervroegd is en daardoor plaatsvindt
in 2023 in plaats van in 2024.
Artikelonderdeel 1.3
Het uitgavenbudget op Gastlandbeleid internationale organisaties is
verlaagd met EUR 5,2 miljoen. Dit komt voornamelĳk doordat een deel
van de geplande betalingen voor het Vredespaleis in 2024 gedaan wordt in
plaats van in 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

11

4.2 Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 2 Veiligheid en stabiliteit (Tweede suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

349 068

24 153

373 221

347 451

‒ 4 439

343 012

Uitgaven
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
2.1

98%

Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en
bondgenootschappelĳke veiligheid

93 743

‒ 256

93 487

565

0

565

13 150

Subsidies (regelingen)
Atlantische Commissie
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties
NAVO

13 150

0

WEU

750

44

794

2 428

0

2 428

Veiligheidsfonds

1 850

‒ 300

1 550

NAVO Oekraïne UCAP Trust Fund

75 000

0

75 000

Bestrĳding internationale criminaliteit en terrorisme

17 252

0

17 252

Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid

2.2

Subsidies (regelingen)
Anti-terrorisme instituut

650

150

800

Contra-terrorisme

4 850

850

5 700

Cyber security

4 032

‒ 160

3 872

Global Forum on Cyber Expertise

1 250

1 000

2 250

0

0

0

Contra-terrorisme

3 600

‒ 1 500

2 100

Cyber security

2 870

‒ 340

2 530

Wapenbeheersing

13 022

675

13 697

Opdrachten
Global Forum on Cyber Expertise
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

2.3

Opdrachten
OPCW en andere ontwapeningsorganisaties
Conferentie REAIM en follow up

465

0

465

2 000

675

2 675

7 317

0

7 317

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties
IAEA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

12

2.4

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

OPCW en andere ontwapeningsorganisaties

1 320

0

1 320

CTBTO

1 920

0

1 920

190 293

‒ 5 946

184 347

Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband
Subsidies (regelingen)
Nederland Helsinki Comité

28

0

28

Stabiliteitsfonds

25 000

0

25 000

Training buitenlandse diplomaten

3 350

357

3 707

2 919

‒ 1 036

1 883

320

‒ 22

298

Opdrachten
Makandra
Bĳdrage aan agentschappen
Makandra
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties
OVSE

6 000

0

6 000

Stabiliteitsfonds

55 432

13 206

68 638

VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties

91 353

‒ 12 560

78 793

Overige

1 891

‒ 1 891

0

0

0

0

Nog te verdelen

4 000

‒ 4 000

0

Bevordering van transitie in prioritaire gebieden

33 141

1 088

34 229

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Inzet hoog-risico posten
Nog te verdelen

2.5

Subsidies (regelingen)
Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA

15 582

635

16 217

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka

3 939

‒ 870

3 069

4 463

1 050

5 513

Opdrachten
Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka
Bĳdrage aan agentschappen
Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka

678

0

678

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA

0

453

453

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka

8 479

‒ 180

8 299

Ontvangsten

1 000

3 906

4 906

0

0

0

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

2.10

Doorberekening Defensie diversen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

13

2.40

Restituties programma's

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

1 000

3 906

4 906

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget stĳgt in 2023. Dit is met name het gevolg
van het vastleggen van nieuwe meerjarige verplichtingen voor het Matraprogramma.
Uitgaven
Artikelonderdeel 2.4
Het budget voor de bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde
in internationaal verband daalt in 2023. Dit is met name het gevolg
van de contributie aan VN-vredesmissies die lager uitviel dan voorzien.
Op het Stabiliteitsfonds worden terugontvangen middelen uit het NAVO
Afghanistan National Army (ANA) Trust Fund opnieuw ingezet ten behoeve
van het NAVO Ukraine Comprehensive Assistance Package (UCAP) Trust
Fund. De ombuiging op het Stabiliteitsfonds als gevolg van de asieltegen­
valler wordt deels teruggedraaid door EUR 4 miljoen over te hevelen vanuit
het budget voor nog te verdelen middelen naar het Stabiliteitsfonds ODA.
Artikelonderdeel 2.5
Het budget voor de bevordering van transitie in prioritaire gebieden stĳgt
in 2023 met EUR 1,1 miljoen. Dit is het gevolg van een verhoging op het
Matra-programma voor aanvullende projecten ten behoeve van Oekraïne.
Ontvangsten
Artikelonderdeel 2.40
De ontvangsten stĳgen in 2023 door een restitutie vanuit het NAVO
Afghanistan National Army Trust Fund.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

14

4.3 Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Effectieve Europese samenwerking (Tweede suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

11 582 018

‒ 760 760

10 821 258

11 178 082

‒ 762 979

10 415 103

Uitgaven
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
3.1

100%

Afdrachten aan de Europese Unie

11 003 570

‒ 762 624

10 240 946

BNI-afdrachten

4 546 290

‒ 477 582

4 068 708

BTW-afdrachten

1 409 353

0

1 409 353

Invoerrechten

4 814 712

‒ 285 042

4 529 670

Plastic-grondslag

233 215

0

233 215

Europees Ontwikkelingsfonds

100 313

‒ 2 219

98 094

Europees Ontwikkelingsfonds

100 313

‒ 2 219

98 094

Een hechtere Europese waardengemeenschap

32 800

1 611

34 411

Raad van Europa

11 000

1 628

12 628

Kapitaalaanvullingen bĳ regionale ontwikkelingsbank

21 800

‒ 17

21 783

Versterkte Nederlandse positie in de Unie

4 996

253

5 249

348

0

348

190

0

190

0

8

8

208

0

208

Benelux bĳdrage

4 250

245

4 495

Europese Vredesfaciliteit

36 403

0

36 403

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

3.2

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

3.3

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

3.4

Subsidies (regelingen)
EIPA
Opdrachten
Europa College beurzenprogamma
Programmatische ondersteuning: Taskforce Verenigd Koninkrĳk
EU-sanctiebeleid
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

3.5

Bĳdrage aan (inter)nationale organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

15

Europese Vredesfaciliteit

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

36 403

0

36 403

1 284 546

‒ 72 946

1 211 600

Diverse ontvangsten EU

1 284 296

‒ 73 053

1 211 243

Invoerrechten

1 200 515

‒ 73 053

1 127 462

83 781

0

83 781

0

0

0

250

107

357

Ontvangsten
3.10

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Overige ontvangsten EU
3.11

Europees herstelfonds

3.30

Restitutie Raad van Europa

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor artikel 3 Effectieve Europese Samenwerking
neemt af. De mutaties op de verplichtingen houden verband met de
mutaties zoals onder de uitgaven toegelicht.
Uitgaven
Artikelonderdeel 3.1
De neerwaartse bĳstelling van de raming van de EU-afdrachten van
EUR 762,6 miljoen betreft een optelsom van verschillende mutaties. Deze
worden hieronder toegelicht.
BNI-afdrachten
In de vierde aanvullende begroting (DAB4) voor 2023 stelt de Commissie
het uitgavenniveau naar beneden bĳ als gevolg van vertraging in de
betalingen van de cohesiefondsen. Normaal gesproken is de raming van de
EU-afdrachten gebaseerd op het MFK-betalingenplafond en de maximale
inzet van de speciale instrumenten bĳ het MFK. Omdat DAB4 de laatste
aanvullende begroting van 2023 is, is besloten hiervan af te wĳken en in
plaats daarvan het betalingenniveau zoals door de Commissie in DAB4
geraamd over te nemen. Dit is de meest realistische inschatting van de
uitputting van de EU-begroting voor 2023. Op EU-niveau ligt de raming
van de betalingen onder de MFK-hoofdstukken en voor de speciale instru­
menten samen circa EUR 8 miljard onder de betalingenmaxima. Deze
bĳstelling betekent een verlaging van de raming van de Nederlandse bniafdracht in 2023 met EUR 477,6 miljoen. Het is hierbĳ van belang om te
melden dat het verschil tussen de daadwerkelĳke betalingen en de MFKmaxima in enig jaar via het Enkelvoudige marge-instrument (Single Margin
Instrument; SMI) mag worden opgeteld bĳ de betalingenplafonds van
toekomstige MFK-jaren. Dit gebeurt ieder jaar in de technische aanpassing
die in juli verschĳnt. In juli 2024 zal dus naar verwachting de raming van
de Nederlandse bni-afdracht voor de jaren 2024-2027 met een vergelĳkbaar
bedrag naar boven worden bĳgesteld. Per saldo stĳgt of daalt de raming van
de Nederlandse EU-afdrachten over het gehele MFK genomen dus niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

16

Nabetaling invoerrechten
Er is een Traditionele Eigen Middelen (TEM)-nabetaling van bruto
EUR 39 miljoen in 2023 gedaan aan de Europese Unie naar aanleiding
van een herbeoordeling van dossiers. Dit is het saldo van nabetalingen
van verschillende dossiers, waaronder een dossier m.b.t. zonnepanelen.
Deze middelen zĳn na aftrek van de perceptiekostenvergoeding overge­
heveld vanaf de reservering op de aanvullende post naar de BZ-begroting.
Van deze bruto betalingen is EUR 28,8 miljoen onder voorbehoud en
EUR 10,2 miljoen definitief.
Actualisatie invoerrechten
Bĳ de invoerrechten treedt gedurende het jaar onbedoeld een saldo-effect
op, omdat aan de inkomsten- en uitgavenkant een andere raming wordt
gebruikt, respectievelĳk de raming van het Ministerie van Financiën en
de raming van de Europese Commissie. Er wordt drie keer per jaar een
actualisatie geboekt op de invoerrechten en de perceptiekostenvergoeding
om te corrigeren voor dit saldo-effect. Hierdoor worden de invoerrechten
neerwaarts bĳgesteld met EUR 324 miljoen.
Artikelonderdeel 3.3
Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 3.3, een hechtere Europese
waardengemeenschap, is gestegen met EUR 1,6 miljoen. Deze stĳging is het
gevolg van een verhoogde contributie aan de Raad van Europa, met name
om het wegvallen van de jaarlĳkse bĳdrage van Rusland te compenseren.
Ontvangsten
Artikelonderdeel 3.10
In totaal worden de ontvangsten neerwaarts met EUR 73 miljoen bĳgesteld.
Dit komt enerzĳds door de TEM-nabetaling aan de Europese Unie. Deze
leidt tot 7,9 miljoen euro hogere perceptiekosten. Ten tweede wordt naar
aanleiding van de actualisatie van de inkomstenraming van de TEM bĳ
de Najaarsnota 2023 ook de raming van de perceptiekostenvergoeding
geactualiseerd. Dit leidt tot een verlaging van EUR 81 miljoen.
Het bedrag aan perceptiekostenvergoeding is als een gewogen gemiddelde
berekend aan de hand van een samengesteld percentage. Op dossiers
die hun oorsprong vinden in de periode vóór 1 januari 2021 bedraagt het
perceptiekostenpercentage 20%. Op dossiers die vanaf 1 januari 2021 zĳn
ontstaan rust een percentage van 25%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

17

4.4 Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden
(Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen, NvW
en
amendementen)
(1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

70 192

‒ 137

70 055

72 191

‒ 4 926

67 265

Uitgaven
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
4.1

99%

Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland

13 423

‒ 2 605

10 818

2 260

‒ 1 005

1 255

540

0

540

394

0

394

2 441

0

2 441

Subsidies (regelingen)
Gedetineerdenbegeleiding
Inkomensoverdrachten
Gedetineerdenbegeleiding
Opdrachten
Consulaire bĳstand
Reisdocumenten en verkiezingen
Consulaire opleidingen
Consulaire informatiesystemen
Loket buitenland
4.2

Samen met (keten) partners het personenverkeer reguleren

400

‒ 300

100

7 388

‒ 1 300

6 088

0

0

0

23 738

‒ 2 927

20 811

Opdrachten
Ambtsberichtenonderzoek
Visumverlening
Legalisatie en verificatie

150

0

150

2 858

‒ 800

2 058

80

0

80

19 622

‒ 2 200

17 422

Asiel en migratie

1 028

73

1 101

Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur

8 237

343

8 580

4 589

‒ 141

4 448

Internationaal cultuurbeleid

3 648

484

4 132

Uitdragen Nederlandse waarden en belangen

26 793

263

27 056

Consulaire informatiesystemen
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

4.3

Subsidies (regelingen)
Internationaal Cultuurbeleid
Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

4.4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

18

Subsidies (regelingen)
Instituut Clingendael
Programma ondersteuning buitenlands beleid
Internationale manifestaties en diverse bĳdragen
Publieksdiplomatie

800

0

800

3 872

1 000

4 872

49

22

71

2 229

29

2 258

Onderzoeksprogramma

100

0

100

Academische Leerstoel Anton de Kom

344

‒ 139

205

Opdrachten
Adviesraad Internationale vraagstukken

635

74

709

Instituut Clingendael

3 071

‒ 82

2 989

Bezoeken VIPS en uitgaven CD en Internationale organisaties

1 000

110

1 110

Algemene voorlichting

1 590

0

1 590

Koninklĳk Huis - inkom. en uitg. bezoeken, off. ontvangsten

2 000

650

2 650

27

2

29

Onderzoeksprogramma

2 212

0

2 212

Conferentie uitdragen Nederlandse waarden en belangen

4 000

‒ 1 000

3 000

1 230

China-strategie

Bĳdrage aan agentschappen
Algemene voorlichting

1 200

30

Publieksdiplomatie

0

0

0

Verkeersnotificaties

400

‒ 50

350

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties
Europese bewustwording

868

‒ 600

268

Publieksdiplomatie

2 396

217

2 613

Ontvangsten

47 374

19 000

66 374

4.10

Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland

9 200

1 000

10 200

4.20

Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen

37 900

18 000

55 900

4.40

Doorberekening Defensie diversen

74

0

74

4.41

Ontvangsten verkeersnotificaties

200

0

200

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget neemt af met EUR 1 miljoen. De verplich­
tingen mutaties houden verband met de uitgavenmutaties zoals
hieronder toegelicht.
Uitgaven
Artikelonderdeel 4.1
Het budget voor consulaire dienstverlening wordt naar beneden bĳgesteld,
omdat betalingen voor een aantal projecten doorschuiven naar 2024.
Dit betreft onder andere de subsidie voor gedetineerdenbegeleiding en
consulaire informatiesystemen.
Artikelonderdeel 4.2
Het budget wordt naar beneden bĳgesteld. Dit komt met name doordat
de BMVI middelen, die vallen onder consulaire informatiesystemen, pas in
2024 uitgegeven worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

19

Artikelonderdeel 4.4
Voor het uitdragen van de Nederlandse waarden is het budget gestegen. Dit
komt onder andere door het Programma Ondersteuning Buitenland Beleid.
Er is gebleken dat de nieuwe geopolitieke realiteit de afgelopen jaren om
extra inzet van dit instrument vraagt. Daarnaast zĳn de kosten voor de
conferentie van het Feministisch Buitenland Beleid lager dan voorzien.
Ontvangsten
Artikelonderdeel 4.10
De paspoortontvangsten zĳn hoger dan voorzien.
Artikelonderdeel 4.20
De ontvangsten voor consulaire dienstverlening aan vreemdelingen vallen
hoger uit, doordat er meer visa zĳn verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

20

5 Niet-beleidsartikelen
5.1 Artikel 5: Geheim
Tabel 11 Niet-beleidsartikel 5 Geheim (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

Verplichtingen

0

0

0

Uitgaven

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

5.10

Geheim

Toelichting
Verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
Geen toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

21

5.2 Artikel 6: Nog onverdeeld
Tabel 12 Niet-beleidsartikel 6 Nog onverdeeld (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

Vastgestelde
begroting (incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten) (1)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e
suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

2023

2023

2023

7 427

‒ 7 427

0

Uitgaven totaal

7 427

‒ 7 427

0

Nog onverdeeld (HGIS)

7 427

‒ 7 427

0

Uitgaven

6.1

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Als gevolg van de prĳsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product is
het HGIS non-ODA budget afgelopen najaar gestegen met EUR 6,6 miljoen.
Dit is verwerkt in de suppletoire begroting Prinsjesdag. Aan het einde van
dit jaar valt het bedrag op artikel 6 vrĳ binnen de HGIS en wordt het via de
eindejaarsmarge van de HGIS opgevraagd in de volgende jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

22

5.3 Artikel 7: Apparaat
Tabel 13 Niet-beleidsartikel 7 Apparaat (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
Begrotingen, NvW en
amendementen) (1)

Stand 2e
suppletoire
Mutaties 2e suppletoire begroting (3) = (1)
begroting (2)
+ (2)

2023

2023

2023

Verplichtingen

1 048 385

7 822

1 056 207

Uitgaven

1 035 285

20 922

1 056 207

7.1.13

Personele uitgaven

656 372

27 953

684 325

7.1.13.1

Eigen personeel

644 372

27 953

672 325

7.1.13.2

Inhuur extern

12 000

0

12 000

7.1.13.3

overige personeel

0

0

0

7.1.14

Materiele uitgaven

378 913

‒ 7 031

371 882

7.1.14.1

ICT

72 197

1 004

73 201

7.1.14.2

Bĳdragen aan SSO's

54 147

0

54 147

7.1.14.3

Overige materieel

252 569

‒ 8 035

244 534

7.2

Koersverschillen

0

0

0

42 771

8 700

51 471

42 771

3 700

46 471

0

5 000

5 000

Ontvangsten
7.10

Diverse ontvangsten

7.11

Koersverschillen

Toelichting
Verplichtingen
Binnen het apparaatsartikel zĳn de verplichtingen gelĳk aan de uitgaven.
Uitgaven
Artikelonderdeel 7.1.13
Deze stĳging van het budget met EUR 27,9 miljoen betreft een saldo
van verschillende mutaties. Dit komt met name door een desaldering op
het apparaatsbudget. Deze desaldering is onder andere het gevolg van
een stĳging van de ontvangsten door hogerere consulaire ontvangsten
van EUR 19 miljoen op het gebied van visa's en paspoorten. Verder is
EUR 5 miljoen hiervan afkomstig van koerswinsten en EUR 3,7 miljoen van
ingevorderde loonkosten uit 2022.
Artikel onderdeel 7.1.14
De mutatie op materiële uitgaven bestaat uit de volgende onderdelen:
– De onderuitputting op het huisvestingsbudget van EUR 10,1 miljoen
wordt doorgeschoven naar de komende jaren via de middelenafspraak
huisvesting. Vanwege vertragingen zal niet al het budget in 2023
worden uitgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

23

–

Verder wordt er een bedrag van EUR 2,7 miljoen overgeheveld van
programma naar apparaat in verband met hogere uitgaven op materieel.
In het jaar 2024 vindt een omgekeerde overheveling plaats.

Ontvangsten
Artikelonderdeel 7.10
Deze mutatie betreft een ontvangst van ingevorderde loonkosten uit 2022.
Artikelonderdeel 7.11
Buitenlandse Zaken werkt met een vooraf vastgestelde wisselkoers ten
opzichte van buitenlandse valuta (de corporate rate). Deze koers wordt
samen met de presentatie van de begroting vastgesteld. Omdat bĳ
betalingen in buitenlandse valuta gedurende het jaar echter een verschil
ontstaat als gevolg van de werkelĳk geldende koers, ontstaat er een
saldo. Dit saldo wordt verantwoord op het apparaatsartikel maar geldt
voor de gehele BZ-begroting. Als gevolg van koersontwikkelingen ten
opzichte van de Euro, zĳn de koersverschillen vooralsnog per saldo
EUR 5 miljoen positief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 V, nr. 2

24