Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2021

Nr. 4

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 september 2020
Bij de schriftelijke vragen behorend bij het jaarverslag 20191, heb ik
toegezegd uw Kamer te informeren over de aanpak ten aanzien van de
aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer heeft gedaan in de
verantwoordingsrapportage 2019 voor de begrotingshoofdstukken IIa, IIb,
IV, VII, het Gemeente- en Provinciefonds en het BES-fonds die vallen
onder mijn verantwoordelijkheid en die van de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In deze brief ga ik, mede
namens de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties,
in op de hoofdthema’s van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer. In de bijlage geef ik per aanbeveling aan welke acties ik
onderneem en de verwachting van de termijn waarop de aanbevelingen
kunnen worden opgelost2. Ik constateer met de Algemene Rekenkamer
dat een aantal aanbevelingen tijd zal vergen om adequaat aan te pakken.
De Algemene Rekenkamer constateert in de verantwoordingsrapportage
2019 dat mijn verantwoordelijkheid op de verschillende begrotingshoofdstukken varieert. De Algemene Rekenkamer stelt en ik citeer: «We bevelen
de Minister dan ook aan de bedrijfsvoering en de aansturing van
agentschappen met meer zorgvuldigheid in te richten en vervolgens
rolvast te handelen. Voor de beleidsdomeinen waarin de Minister
verantwoordelijkheden deelt met andere overheden en/of maatschappelijke geledingen bevelen wij aan zelfbewust en rolvast te handelen,
overeenkomstig de ordening die per domein weliswaar wisselt, maar
tegelijk een gegeven is.» Deze aanbeveling onderschrijf ik en is daarmee
ook in belangrijke mate bepalend voor mijn vervolgactiviteiten.

1
2

kst-35570-VII-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 35 470 VII, nr. 6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 4

1

Hoge Colleges van Staat
De Hoge Colleges van Staat hebben vanuit hun onafhankelijke positie een
eigen verantwoordelijkheid voor de opvolging van de aanbevelingen. Met
betrekking tot de daar geconstateerde onvolkomenheden bied ik, waar
gewenst, te allen tijde ondersteuning en advisering. Zo laat bijvoorbeeld
het Kabinet van de Gouverneur van Curaçao haar nieuwe administratieve
organisatie door mijn departement toetsen.
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Voor de aanbevelingen bij de begrotingshoofdstukken van Binnenlandse
zaken- en Koninkrijksrelaties heb ik bij de directie Financieel economische
zaken een projectorganisatie ingericht die zich specifiek richt op het
oplossen van de onvolkomenheden en proactief stuurt op een oplossing
voor de aandachtspunten. Daarmee versterk ik de «three lines of defense»
die ook door de Algemene Rekenkamer wordt aanbevolen. De beleidsdirecties en uitvoeringsorganisaties zijn primair verantwoordelijk voor een
doelmatige en rechtmatige besteding van middelen. De directie Financieel
Economische Zaken fungeert als de tweede lijn en de auditdienst Rijk, als
onafhankelijk interne auditor, als derde lijn. De Algemene Rekenkamer
informeert uw kamer als onafhankelijk Hoog College van Staat jaarlijks
over de opzet en werking van dit systeem en de aanbevelingen die ze
daarbij doen in het verantwoordingsonderzoek.
In afstemming met de Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer zijn
er binnen het ministerie plannen van aanpak opgesteld voor de onvolkomenheden en aandachtspunten. Daarin staat de aanpak en mogelijke
oplossing van de geconstateerde punten beschreven. De voortgang van
de uitvoering van deze plannen is vast onderdeel van de managementgesprekscyclus binnen mijn ministerie. Zo wordt er periodiek op bestuursraadniveau gestuurd op deze plannen van aanpak.
Onvolkomenheden vergen minimaal 2 jaar om te worden opgelost. Dit om
de cyclus van verbeterplan, opzet van de verbetermaatregelen en het
aantonen van de werking van de verbetermaatregelen te kunnen
doorlopen. De aanpak van een aantal onvolkomenheden bevindt zich in
de laatste fase van deze cyclus. Een aantal onvolkomenheden vergt echter
een meerjarige aanpak. Daarnaast is er sprake van aandachtspunten die
opgepakt worden om nieuwe onvolkomenheden te voorkomen. In de
onderstaande tabel zijn de onvolkomenheden en aanbevelingen gerangschikt naar de te verwachten termijn van oplossen. In deze brief licht ik de
belangrijkste punten daaruit toe en in de bijlage treft u een nadere
specificatie per onvolkomenheid aan.
Categorie

Onderwerpen

a. Beschouwd als opgelost,
de verbetermaatregelen zijn geïmplementeerd
en de werking wordt dit jaar aangetoond.

Inkoopbeheer HIS|UBR en Inhuurdesk|UBR,

b. Dit jaar oplosbaar,
de verbetermaatregelen worden dit jaar in
opzet geïmplementeerd.

P-Direkt, CIO-stelsel BZK, RvIG,
Decentralisatie-uitkeringen

c. Langere termijn
Vergen meerjarige aanpak

SSC-ICT/RCN/Rijksbreed IT-beheer, voorschottenbeheer agentschappen.

d. Proactief handelen
Er is nog geen sprake van onvolkomenheden
en het streven is om dat te voorkomen.

Aandachtspunten uit het verantwoordingsonderzoek 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 4

2

Beschouwd als opgelost
Door inzet van interne controle maatregelen, zoals tegenlezen en correcte
vastlegging van managementbesluiten en waivers, is het inkoopbeheer bij
UBR|HIS en UBR|Inhuurdesk in control. Naar verwachting zal de werking
van deze maatregelen dit jaar worden aangetoond in de onderzoeken van
de Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer.
Dit jaar oplosbaar
Ten aanzien van de decentralisatie-uitkeringen is een definitieve oplossing
afhankelijk van de wetswijziging, die ik voornemens ben in te dienen. Tot
dat moment wordt sinds de september-circulaire 2019 aan de hand van
het met de Tweede Kamer gecommuniceerde normenkader, een toets
uitgevoerd op alle voorstellen om te komen tot een decentralisatie
uitkering. De fondsbeheerders gaan hiermee onverminderd door. Ook
bestaande Decentralisatie-uitkeringen die al afgestort waren in het
gemeente- of provinciefonds zijn of worden (her-) beoordeeld, waarbij een
afronding van de beoordeling van de laatstgenoemde categorie voor het
einde van dit kalenderjaar is voorzien.
Langere termijn
Voor een aantal onvolkomenheden heb ik reeds in de bestuurlijke reacties
op de rapporten van de Algemene Rekenkamer aangegeven dat een
oplossing een meerjarig traject vergt. De aanpak van de onvolkomenheden bij SSC-ICT maakt onderdeel uit van het transitieplan dat ik eerder
met uw Kamer heb gedeeld3.
Ook de onvolkomenheden bij de Rijksdienst Caribisch Nederland, het
voorschottenbeheer agentschappen en bij het rijksbreed IT-beheer vragen
meer tijd.
Bij de Rijksdienst Caribisch Nederland is het ontbreken van beschikbare
(kennis) capaciteit een belangrijke reden. Dit wordt thans nog sterker
vanwege Covid-19 en reisrestricties. Hierdoor kan het langer duren om
alle onvolkomenheden op te lossen.
De problematiek rondom het voorschottenbeheer die zich in belangrijke
mate voordoet bij Logius heb ik middels een taskforce geanalyseerd. Dit
heeft aanleiding gegeven tot een aanpassing van de systematiek van
bevoorschotting en rapportages. Pas in 2021 zullen de opzet en de
werking van de maatregelen zichtbaar worden.
Rijksbrede verantwoordelijkheid
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties heeft de
verantwoordelijkheid voor de rijksbrede informatiebeveiliging uitgewerkt
in de strategische I-agenda. In de brief van 26 mei jl. bent u geïnformeerd
over de activiteiten en de planning die zijn ingezet om het CIO-stelsel te
versterken.4 Een belangrijke stap is de aanstelling van een Chief Information Security Officer Rijk (CISO). Over het totaal aan onvolkomenheden
op ICT- en informatiebeveiligings-gebied binnen de rijksoverheid volgt
voor de begrotingsbehandeling BZK nog een aparte voortgangsbrief van
de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.5

3

Kamerstuk 26 643, nr. 661
Kamerstuk 26 643, nr. 683
5
Kamerstuk 26 643, nr. 698
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 4

3

Binnen de rijksdienst laten veel ministeries hun IT-systemen beheren door
shared service organisaties (SSO’s). Om zekerheid te krijgen over de
kwaliteit van het aan SSO’s uitbestede IT-beheer, wordt de implementatie
en werking van de IT-beheerkaders getoetst. Mede op basis van de
resultaten van deze toets zal de kwaliteit van het IT-beheer en de
verantwoording door SSO’s verbeterd worden. Hiervoor is het nodig dat
ministeries gezamenlijk bepalen hoe, wanneer en waarover de SSO’s in
relatie tot de geleverde dienstverlening verantwoording aan hen moeten
afleggen. Belangrijk daarbij is de opdrachtgevende rol van de departementen in relatie tot de behoefte/noodzaak tot uniformiteit en standaardisatie bij de SSO’s. CIO Rijk kan vervolgens de mate waarin de kaders
geïmplementeerd zijn en functioneren, monitoren.
De aanpak van de onvolkomenheden en aandachtspunten die de
Algemene Rekenkamer mij heeft meegegeven in het verantwoordingsonderzoek 2019 heeft dus mijn volle aandacht. In het jaarverslag over 2020
van mijn ministerie en het daaraan gekoppelde verantwoordingsonderzoek 2020 van de Algemene Rekenkamer zullen de eerste resultaten
hiervan naar verwachting zichtbaar worden. Ik hoop u hiermee voldoende
te hebben geïnformeerd.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 4

4