onderwerp
aan
kopie aan
van
datum

Position paper GGZ Drenthe voor RTG Personen met verward gedrag
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
cie.vws@tweedekamer.nl, Peter.van.der.Noord@ggzdrenthe.nl
Drs. Peter van der Noord, directeur behandelzaken en psychiater bij GGZ Drenthe
9 september 2019

kenmerk

Centrale vraagstelling:
-

Wanneer kunnen mensen met verward gedrag wel thuis wonen en wanneer is wonen in een
instelling een betere optie?
Uit recent onderzoek blijkt, en dat sluit ook aan bij onze ervaringen, dat er zeer veel verschillende
definities bestaan voor mensen met verward gedrag. Dat maakt het antwoord op deze vraag niet
eenvoudiger. Uitgaande van een brede definiëring kunnen we stellen dat het overgrote deel van
‘verward gedrag’ niet gepaard gaat met grote veiligheidsrisico’s en meestal van voorbijgaande aard
is. Als we uitgaan van de definitie die in de ketenveldnorm gehanteerd wordt (mensen met
doorgaans meervoudige problematiek die een potentieel gevaar voor zichzelf of voor anderen
vormen en baat hebben bij de forensische methodiek), dan is thuis wonen een optie als het zodanig
goed gaat, dat de persoon met hulp van zijn of haar netwerk zichzelf staande kan houden. Als
mensen (tijdelijke) ondersteuning accepteren en zich aan overeengekomen afspraken en
behandelplan kunnen houden dan is thuiswonen de beste oplossing.
Uit onderzoek blijkt dat gemiddeld 7 op de 100.000 inwoners (ondanks alle inspannen van FACT,
OGGZ, Politie, wijkteams) langdurig niet in staat is om in de maatschappij te wonen. Wij hebben en
voelen de gezamenlijke verantwoordelijkheid om hen een passend onderdak te bieden. Voor mensen
met bijvoorbeeld EPA (‘ernstige psychiatrische aandoening’) dient dit een woonaanbod te zijn dat
past bij de herstelvraag en de daarbij passende zorgbehoefte en behandeling dichtbij (t)huis. Op het
terrein van GGZ Drenthe bieden we middels enkele zogeheten boswoningen zoveel als mogelijk
autonomie, in een eigen woning op het terrein, met passende begeleiding en beveiliging.
Deelvragen:
-

Is er voldoende zorg en steun vanuit de ambulante GGz of reclassering/forensische GGz voor
de persoon met verward gedrag en zijn omgeving zoals familieleden, buren en politie?
We zien dat er van alles wordt gedaan, maar dat dit nog wel groeipotentie heeft. Uit analyses van
incidenten blijkt dat ‘de rechterhand vaak niet weet wat de linkerhand doet’. Dit proberen we te
ondervangen door over de sectoren heen wel betekenisvol te verbinden. Een voorbeeld hiervan zijn
FACT teams die steeds nauwer samenwerken met hulpverlening uit andere sectoren, of Optimaal
Leven teams die integrale zorg leveren in nauwe verbinding met huisartsen. De onderscheiden

1

financieringsstromen werken hierin wel als drempels en maken het lastig om aan het ‘schotten
denken’ voorbij te komen.
-

Wordt in de afweging om iemand wel of niet thuis te laten wonen de maatschappelijke
veiligheid meegenomen?
Als het patiënten betreft die binnen de forensische zorg vallen, dan is het denken in afname van
risico’s voor patiënt en omgeving en afname van recidiverisico, de focus van de behandeling. Binnen
de reguliere GGZ is er ten aanzien van risicotaxatie en aandacht voor naastbetrokkenen, sprake van
een groeiend besef aangaande hoe de omgeving te betrekken bij het herstel van de patiënt. Dat
maakt het van belang dat de omgeving dit spontaan kan en wil doen en het ook veilig genoeg is dit
vol te houden. We zien dat hierin stappen worden gezet, maar hierbij moet wel worden
aangetekend dat er geen of onvoldoende intramurale alternatieven zijn voor deze doelgroep.
-

Wanneer is iemand met verward gedrag beter af in de thuissituatie en wanneer is iemand
erbij gebaat om in een instelling te verblijven, waarbij de status van een patiënt (gedwongen
of vrijwillige GGz-opname, forensische opname) en de medisch/psychiatrische situatie
relevant is.
Bepalend is het risicogedrag van de patiënt, waarbij het uitgangspunt blijft dat elke burger het recht
heeft op een optimale kans op een zelfstandig leven in de maatschappij. Als het risico toeneemt,
moet er worden opgeschaald in zorgintensiteit. Bij voorkeur in samenspraak met de desbetreffende
persoon en zijn familie/netwerk, en op een extramurale manier (FACT of IHT inzet). In het geval dat
dit niet mogelijk is, volgt een opname.
-

Wordt er met woningbouwcoöperaties, gemeenten etc. overlegd of er adequate hulp/
begeleiding beschikbaar is?
In de provincie Drenthe maken gemeenten en woningcorporaties prestatieafspraken met elkaar. Een
sociale paragraaf maakt daar deel van uit. Daarin kunnen afspraken gemaakt worden over het tijdig
beschikbaar stellen van woningen (met voorrang, bijvoorbeeld aansluitend op een opname). Deze
afspraken verschillen sterk per gemeenten en woningcorporatie, en staan ook onder druk door de
huidige krapte op de sociale huurmarkt en de vele doelgroepen die op zoek zijn naar betaalbare
woonruimte. Ten aanzien van begeleiding vanuit gemeente kan via de toegangsloketten van de Wmo
een aanvraag worden gedaan, over het algemeen verloopt dat goed. Maatwerk afspraken zijn
mogelijk om ondersteuning spoedig beschikbaar te krijgen.
-

Wij horen uit het veld dat er veel ruis is met betrekking tot E33-meldingen: wie vallen
eronder? Kunt u reflecteren op de helderheid met betrekking tot registratie/categorieindeling?
Het is een categorisering vanuit het perspectief van politie. Vanuit dit perspectief is het logisch dat
gesproken wordt over een verward persoon. Het is echter voor doorverwijzing en behandeling geen
duidelijke categorisering. Veel oorzaken kunnen ten grondslag liggen aan het verwarde gedrag. Ook
ernst en urgentie kunnen sterk verschillen. Het Schakelteam Personen Verward Gedrag heeft destijds
een goede duiding gegeven van personen met verward gedrag.
2