lll. PROTECTION AND SUPPORT
15.

Are national protection orders used in cases of violence against women and domestic violence in
your Member State?
Ja.
Zie antwoord op vraag 28 over hoe wordt gewogen of beschermende maatregelen worden
ingezet.
Er kunnen op verschillende wijzen beschermingsmaatregelen worden getroffen. Dit kan zowel via
het bestuursrecht, civielrecht als via het strafrecht. Onder omstandigheden kan de burgemeester
van een gemeente een gebieds- of locatieverbod uitvaardigen. Daarnaast heeft de burgemeester
de bevoegdheid om een tijdelijk huisverbod op te leggen. Het huisverbod houdt in dat een pleger
van huiselijk geweld in beginsel tien dagen zijn of haar woning niet meer in mag en in die periode
ook geen contact mag opnemen met de partner of de kinderen. Dit verbod kan worden verlengd
tot 28 dagen. Overtreding van het huisverbod is strafbaar. Landelijke cijfers over de inzet van het
huisverbod zijn niet bekend.
Daarnaast kan via het strafrecht op verschillende manieren beschermende maatregelen worden
ingezet, bijvoorbeeld een contact- of locatieverbod. Deze beschermingsmogelijkheden kunnen
zowel onderdeel zijn van de straf als vooruitlopend op de beslissing van de rechter worden
getroffen.
Slachtoffers kunnen op eigen initiatief bij de civiele rechter een verzoek indienen om
beschermingsmaatregelen, zoals een contact- of locatieverbod.
Een andere maatregel die kan worden ingezet is AWARE. Aware staat voor Abused Women’s Active
Response Emergency. Dit is een persoonlijk alarmsysteem, gekoppeld met de meldkamer van de
politie, voor mensen die te maken hebben met ernstige belaging of bedreiging in de relationele
sfeer. Het is gekoppeld aan een methodiek om mensen in een afhankelijkheidsrelatie te
beschermen en te versterken, zodat zij veilig in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. AWARE
wordt altijd gekoppeld aan een hulpverleningstraject, omdat de gemeente ziet dat veiligheid bij
stalking en andere huiselijk geweld situaties het erg belangrijk is dat het vermeende slachtoffer zich
bewust wordt van de ernst van de situatie.

16.

What are the consequences of breaching national protection orders (including barring
orders) in your Member State?

There are criminal sanctions

There are civil sanctions

There are other consequences

There are no consequences
Overtreding van het huisverbod is strafbaar. Hierop staat maximaal 2 jaar gevangenisstraf.
1

De gevolgen van de overtreding van een bijzondere voorwaarden (zoals contact- en locatieverbod)
hangen af van de titel waaronder zij zijn opgelegd. Dit kan een zelfstandig strafbaar feit opleveren,
maar het is ook mogelijk dat daarmee de voorwaarde van een voorwaardelijke straf wordt
geschonden. Er kan dan worden besloten om de voorwaardelijke straf om te zetten in een
onvoorwaardelijke straf.
Aan overtreding van een civiel beschermingsmaatregelen kunnen verschillende sancties worden
gehangen. Meestal gaat het om een dwangsom.

17.

Would further measures be useful to make national protection orders more effective in
practice? If yes please specify which further measures would be useful.
Nee.

18.

If a protection order (in civil or in criminal matters) has been issued in the victim’s Member
State of residence, EU law enables it to be invoked in another Member State for the
protection of the victim in cross-border cases. Have foreign protection orders been recognised
and enforced your Member State? If yes, please indicate how many mutual recognition
decisions have been issued.
Nee.

19.

If challenges have been encountered in the use of the EU rules on mutual recognition of
protection orders (in civil or in criminal matters), which ones have they been?

Lack of awareness about the possibility of mutual recognition of foreign
protection orders (by the relevant authorities or the parties involved)

Large divergence among the protection measures in the EU Member States

Lack of sanctions for a breach of a protection order

Divergence of sanctions in different Member States for similar types of protection
orders

Other issues
Niet van toepassing.

20.




Are the law enforcement authorities empowered or obliged to inform a support service
of cases of violence against women and domestic violence in your Member State?
No they may not do so
Yes they can do so
Yes they have to do so

De politie meldt met één formulier vanuit hun systemen (vermoedens van) huiselijk geweld en
kindermishandeling aan Veilig Thuis, en in bredere zin ook alle zorgelijke situaties rondom kinderen.
Dit gebeurt op één landelijke uniforme werkwijze. Hierdoor zijn ook herhaalde meldingen van
onveiligheid beter traceerbaar en vergelijkbaar. De melding bevat de informatie die Veilig Thuis nodig
heeft om een goede weging en inschatting te maken van wat nodig is voor de veiligheid van
slachtoffers.
Zie voor geweld tegen vrouwen verder het antwoord onder vraag 27.
2

21.

Are support services (general or specialised) available to victims of gender-based and
domestic violence in your Member State?

Ja.
In Nederland zijn verschillende ondersteunende diensten beschikbaar voor slachtoffers van op gendergebaseerd en huiselijk geweld, afhankelijk van het type geweld en de impact ervan. Aanwezig zijn in
ieder geval:
- Opvanglocaties voor mannelijke en vrouwelijke slachtoffers die niet veilig zijn in hun eigen
omgeving.
- Voor slachtoffers van specifieke vormen van geweld is gespecialiseerde opvang beschikbaar, zoals
onder meer voor slachtoffers van eergerelateerd geweld, huwelijksdwang en mensenhandel.
- Diverse meld-, advies- en hulppunten die zowel telefonisch als via de chat bereikbaar zijn:
o Veilig Thuis (chat en telefoon) - Het meldpunt en punt voor adviesvragen van slachtoffers
en dader van en omstanders en professionals over huiselijk geweld en
kindermishandeling. Deze hulplijn heeft een wettelijke basis en wordt bemand door
professionals. Van de chatfunctie kan anoniem gebruik worden gemaakt. Er zijn 26 Veilig
Thuisorganisaties.
o De Kindertelefoon – Hulplijn (telefoon en chat) voor kinderen die te maken hebben met
huiselijk geweld en/of kindermishandeling.
o De Luisterlijn – Hulplijn voor volwassenen die behoefte hebben een luisterend oor. De
luisterlijn wordt gemand door vrijwilligers.
o MIND Korrelatie – Hulplijn (telefoon en chat) voor jongeren en volwassen. Deze hulplijn
wordt bemand door professionals.
o Centrum Seksueel Geweld – Hulplijn (telefoon en chat) voor slachtoffers van en
omstanders en professionals over seksueel geweld. Deze hulplijn wordt bemand door
professionals.
o Help Wanted – voor online seksueel geweld
o Slachtofferhulp Nederland geeft praktische, juridische, financiële en/of emotionele steun
aan slachtoffers.
o Verder zijn er nog veel lokale initiatieven.
22.

Do general support services systematically take into account the special needs of child
victims and child witnesses of domestic violence based on a child-sensitive approach (taking
due account of the child’s age, maturity, views, needs and concerns)?





No
Yes, they do so systematically
Yes but not systematically

Om bij vermoedens van kindermishandeling en huiselijk geweld te kunnen handelen in het belang van
het kind is het essentieel dat kinderen in het hele proces van signaleren en de daaropvolgende
beslissingen betrokken worden, dat wil zeggen dat er naar hun visie gevraagd en geluisterd wordt, dat
hun mening meeweegt in beslissingen en dat zij informatie krijgen.
De ondersteuningsorganisaties die een rol hebben bij de aanpak van huiselijk Geweld en
Kindermishandeling hebben de specifieke aandacht voor kinderen bij huiselijk geweldssituaties over
het algemeen als onderdeel van de werkprocessen opgenomen. Daarnaast lopen er verschillende
acties om dit nog verder te verbeteren omdat uit onderzoek blijkt dat kinderen zelf aan geven nog niet
in alle gevallen hulp te krijgen.

3

Zo werken betrokken professionals steeds meer met de visie gefaseerde ketenzorg die met het
programma Geweld hoort nergens thuis in de regio’s wordt geïmplementeerd. Deze visie heeft oog
voor álle leden in een gezin of huishouden (dus ook de kinderen) en is erop gericht om als eerste te
zorgen voor veiligheid en daarna achterliggende problemen op te lossen en zo te zorgen voor
duurzame veiligheid.
Het is verder van belang dat een professional de stappen van de ‘Meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling’ doorloopt met het belang van kinderen voor ogen. In de afgelopen periode zijn er
verschillende acties ingezet die professionals en organisatie hierbij ondersteunen, zoals het
ontwikkelen van een specifieke handreiking hiertoe en de campagne ‘Kind Centraal’.
Daarnaast is in de werkwijze van het meldpunt Veilig Thuis opgenomen om met alle partijen te
spreken, juist ook met het kind. Veilig Thuis hoort ook minderjarige kinderen in de leeftijd van 4 jaar
en ouder. Kinderen jonger dan 4 jaar worden in ieder geval gezien. Er wordt gekeken naar de
geweldsdynamiek en gevolgen voor het hele huishouden of gezin.
Op dit moment is er ook aandacht voor kinderen in de opvang: in de opdrachtverlening, bekendheid
met een normenkader over dit onderwerp en in het versterken van draagvlak in zowel de
vrouwenopvang als maatschappelijke opvang bij centrumgemeenten en opvangorganisaties van
aandacht voor de positie van kinderen. Ongeveer driekwart van de centrumgemeenten heeft op dit
moment aandacht voor kinderen in de opdrachtverlening en is bekend met het bestaande
normenkader ‘kinderen in de vrouwenopvang’. Een kleiner gedeelte van de centrumgemeenten VO en
MO heeft op dit moment (nog) geen aandacht voor kinderen in de opvang in de opdrachtverlening.
Vrouwenopvang organisaties hebben het normenkader geborgd in het keurmerk ‘veiligheid in de
vrouwenopvang’, die momenteel landelijk wordt uitgerold.
23.

Do general support services refer victims to appropriate specialist services in your Member
State?

Ja.
Algemene ondersteunende diensten hebben de mogelijkheid om rechtstreeks naar een aantal
gespecialiseerde ondersteunende diensten te verwijzen. Voor sommige gespecialiseerde
ondersteunende diensten is tussenkomst van de gemeente of een zorgverzekeraar nodig voor
goedkeuring. Algemene ondersteunende diensten kunnen rechtstreeks doorverwijzen naar de
volgende gespecialiseerde ondersteunende diensten:








Psychological support services
Health services
Legal counselling services
Helplines for victims
Financial support services
Housing services; including interim accommodation such as shelters
Other

24.

In your Member State, are there specialist support services accessible only to women victims
of gender-based and/or domestic violence?

Ja.
Instellingen voor vrouwenopvang zijn beschikbaar voor specifiek vrouwen. Veilig Thuis is bereikbaar
voor zowel vrouwen als mannen.
4

25.

In your Member State, are there specialist support services accessible to male victims
of domestic violence?

Ja.
De 4 samenwerkende instanties in Nederland die opvang bieden voor mannelijke slachtoffers van
huiselijk geweld, bieden hen zowel opvang, hulp als advies. Ze zijn te bereiken via
www.mannenmishandeling.nl
Daarnaast ondersteunt de rijksoverheid vier instellingen bij de ontwikkeling van ondersteunings- en
hulpaanbod voor mannen/jongens die slachtoffer zijn van seksuele uitbuiting.

26.




Do specialist support services systematically take into account the special needs of child
victims and child witnesses of domestic violence based on a child-sensitive approach (taking
due account of the child’s age, maturity, views, needs and concerns)?
No
Yes, they do so systematically
Yes but not systematically

Ja.
Aanvullend op het antwoord van vraag 22:
Het getuige zijn als kind van huiselijk geweld wordt in Nederland gezien als vorm van
kindermishandeling. De aanpak is er op gericht te kijken naar alle individuen alsook naar het
geweldssysteem als geheel. De politie doet melding van situaties van huiselijk geweld bij Veilig Thuis
wanneer kinderen betrokken zijn. Veilig Thuis beoordeelt vervolgens de situatie en bepaalt wat de
nodige vervolgstappen zijn op basis van de behoeften van het kind. Ook bij de risicotaxatie voor een
eventueel huisverbod wordt specifiek gekeken naar de kinderen.
In de GGZ-zorg is de zogenaamde ‘kindcheck’ waarbij zorgverleners kijken of een kind gevaar loopt als
volwassenen hulp krijgen bij GGZ-problematiek.

27.

Are victims of violence against women and domestic violence informed of their rights, the
services they can turn to, and the follow-up given to their complaint (including the options
available to them, the progress of the investigation or proceedings, and their role therein, as
well as the outcome of their case)?





No
Yes
Partially (e.g. the information referred to is not available on all issues mentioned above)

Sinds 2018 is de methode van de individuele beoordeling onderdeel van het werkproces van de
politie als er een aangifte wordt gedaan. Bij deze beoordeling neemt de agent de omstandigheden
van het specifieke situatie of incident mee. Dit helpt om bijvoorbeeld gevallen van
gendergerelateerd geweld en huiselijk geweld te identificeren. De volgende stap is om vast te
stellen of het slachtoffer specifieke bescherming, hulp, informatie of een verwijzing naar een
specialist nodig heeft omdat het slachtoffer wordt gekwalificeerd als kwetsbaar.
Slachtofferhulp Nederland geeft praktische, juridische, financiële en/of emotionele steun voor
5

slachtoffers. Specifieke maatregelen voor (minderjarige) slachtoffers zijn bijvoorbeeld een
casemanager of een slachtoffercoördinator. Slachtofferhulp Nederland heeft een casemanager voor
slachtoffers (en nabestaanden) van de ernstigere delicten (zoals moord, verkrachting of terrorisme).
De casemanagers faciliteren communicatie tussen alle partijen die betrokken zijn om het slachtoffer
te helpen en te ondersteunen. Gedurende het strafproces is het OM verantwoordelijk voor de
ondersteuning van slachtoffers. Deze taak is belegd bij een slachtoffercoördinator. Deze coördinator
is het eerste aanspreekpunt voor het slachtoffer gedurende het strafproces. De coördinator staat
ook in nauw contact met de officier van justitie en bijvoorbeeld Slachtofferhulp en de Reclassering.
Veilig Thuis informeert de directbetrokkenen (uitgangspunt is dat ze als eerste met
directbetrokkenen spreken) over de rechten en het proces. Ze worden geïnformeerd over de
wettelijke rechten, het recht om een klacht in te dienen en op de mogelijkheden van ondersteuning.
Directbetrokkenen worden gewezen op de mogelijkheid dat zij zich kunnen laten ondersteunen.
Bijvoorbeeld door een familielid, door het Advies- en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ) of door
anderen.
Veilig Thuis heeft natuurlijk veel informatie van een betrokkene en gaat daar zorgvuldig mee om: ze
vermeldt de bronnen, past hoor en wederhoor toe, is compleet, en draagt zorgvuldig over.
Betrokkenen kunnen ook een verzoek doen om hun dossier achteraf te laten vernietigen.
Gedurende het proces (zie vraag 28) worden betrokkenen steeds op de hoogte gehouden over de
processtappen.
Vrouwenopvang organisaties informeren cliënten bij de start van de opvang of begeleiding over hun
rechten. Organisaties hebben deze werkwijze opgenomen in hun werkprotocollen. Organisaties
worden hierop getoetst in het kader van HKZ of ISO-certificering. Daarnaast hebben nagenoeg alle
opvang organisaties hun klachtenregeling gepubliceerd op de organisatie website. In de
klachtenregeling staat vermeld op welke manier een cliënt een klacht kan indienen, bij wie en wat
daarmee gebeurt. Als cliënt niet tevreden is met de klachtenafhandeling door de organisatie zelf, kan
de cliënt zich richten tot de onafhankelijke klachtencommissie POA.

28.

Do victims of violence against women and domestic violence receive the information
mentioned above in a timely manner and in a language they understand?
[Multiple choice possible]
-

The information is easily available

6

7

-

The information is difficult to find
The information is inconsistent and spread over different sources
The information is not available in all languages needed
The information is not provided quickly enough
Something else to be flagged

Voor Veilig Thuis geldt dat de directbetrokkenen de informatie direct krijgen van degene die de
betrokken is bij de zaak. Veilig Thuis zorgt dus voor informatie en brengt dit persoonlijk.
De kans bestaat dat kleinere vrouwenopvang organisaties de klachtenregeling niet in alle talen
schriftelijk beschikbaar hebben. In dat geval wordt maatwerk geleverd via mondeling vertaalde
informatie via een tolk.
De Nederlandse wet vereist dat slachtoffers geïnformeerd worden over hun rechten en beschikbare
ondersteuning bij het eerste contact met politie of het OM. De politie informeert het slachtoffer over
zijn of haar rechten met behulp van verschillende folders: met een uitgebreide versie van de rechten,
een kaart in creditkaartformaat met een beknopte versie van de rechten en een folder over hoe je
aangifte kan doen. De folders zijn beschikbaar in het Engels, Frans, Duits, Italiaans, Pools, Spaans en
Turks.

29.

Have support programmes for perpetrators of violence against women or domestic
violence been set up?

Ja.
Er zijn op dit moment al verschillende programma’s in vrijwillig en gedwongen kader. Sommige zijn
specifiek voor huiselijk geweld, andere programma’s zijn algemener maar worden wel ingezet (bijv.
agressieregulatie). Verschillende regio’s in Nederland zijn momenteel actief met het ontwikkelen en
verbeteren van plegeraanbod en plegeraanpak (mede) met financiële steun van het landelijk
programma Geweld hoort nergens thuis. Het gaat hierbij om een aanbod/ aanpak in het vrijwillig
kader.
-

The overall number of existing programmes in your Member State,
20 programma’s.

-

Their geographical distribution,
Van de programma’s in het vrijwillig kader zijn 6 zijn landelijk toegankelijk en 14 regionaal
toegankelijk, verspreid over het land.

-

The implementing institution/entity/body (prison service, probation service, NGOs)
De programma’s in het vrijwillig kader worden aangeboden door NGO’s. De programma’s
vanuit het gedwongen kader worden aangeboden door de drie reclasseringsorganisaties en
ambulante forensische ggz.

-

Their compulsory or voluntary nature,
Zie voorgaand antwoord.

-

Whether these programmes are implemented in co-ordination with specialist support
services for women victims.
Ja voor wat betreft programma’s in het vrijwillig kader, voor het gedwongen kader is dit
onduidelijk.
8

30.

Are there measures within these perpetrator programmes to ensure the safety of,
support for and the respect of human rights of women victims?
Ja. De programma’s hebben allemaal een verschillende focus, maar het gaat doorgaans om het
aanpakken van de onderliggende/achterliggende problematiek. Dit is van groot belang om de
Veiligheid van slachtoffers duurzaam te realiseren.

-

Whether those measures are implemented in close co-ordination with specialist support
services for women victims,
Ja.

-

How a gendered understanding of violence against women has been incorporated in these
programmes,
De mate waarin dit het geval is, is op dit moment landelijk niet inzichtelijk. Vanuit het
landelijke programma Geweld hoort nergens thuis wordt deze vraag meegenomen in de
gesprekken die zij met gemeenten voeren over het ontwikkelen en verbeteren van het
plegeraanbod en de plegeraanpak.

-

Whether the funding sources and annual amounts for these programmes.
Informatie hierover is niet beschikbaar op landelijk niveau.

9

31.

Are support services for victims of violence accessible to persons with disabilities (i.e.
availability of barrier free environment, easy to read and understand language, sign
language interpretation, etc.)?

Ja.
Vrouwenopvang organisaties werken landelijk samen voor de plaatsing van personen met mobiele
beperkingen. Personen met een laag verstandelijke beperking die daar speciale begeleiding voor nodig
hebben, worden op veilige plekken opgevangen binnen organisaties voor verstandelijk
gehandicaptenzorg. Hulp voor huiselijk geweld wordt dan ambulant geboden.

32.

Are support services available to all women victims of violence without discrimination on
grounds such as racial or ethnic origin, religion or belief, disability, age or sexual orientation?

Ja.
De toegang tot hulp en/of opvang, is niet afhankelijk van de hier genoemde gronden.

33.

Is the availability of support services conditional upon the victim’s residence status
for migrant women victims of violence?
Jan en nee.
Slachtoffers van geweld hebben in het algemeen recht op verschillende vormen van hulp en
ondersteuning op basis van de EU-richtlijn minimumnormen slachtofferrechten. Dit geldt ongeacht de
verblijfstatus. Tijdens de procedure tot aanvraag van verblijfsvergunning hebben slachtoffers recht op
opvang zolang opvang nodig is vanwege de veiligheidssituatie. Voor begeleiding geldt dezelfde
regeling als voor de opvang.
Slachtoffers van mensenhandel die niet beschikken over een verblijfsvergunning, hebben recht op
opvang voor en periode van 3 maanden waarin zij kunnen overwegen aangifte te doen.

34.

Have measures been taken in your Member State to ensure the regional availability of
preventive, protection and support services regarding gender-based violence against
women or domestic violence?

Ja.
Slachtoffers van gendergerelateerd- en huiselijk geweld kunnen in heel Nederland contact opnemen
met de lokale/ regionale organisatie van Veilig Thuis en de lokale/ regionale organisatie voor de
vrouwenopvang. De Rijksoverheid heeft met de VNG recentelijk onderzoek uit laten voeren naar de
beschikbaarheid van opvangplekken in geval van acute crisissituaties en naar financiële tekorten die
mogelijk de regionale beschikbaarheid van Veilig Thuis beïnvloeden. Dit heeft geleid tot een
structurele verhoging van financiële middelen vanuit de Rijksoverheid aan gemeenten van in € 38,6
voor Veilig Thuis en € 14 miljoen voor de Vrouwenopvang. Aanvullend is vanuit de VNG een
projectleider actief om de knelpunten in de door- en uitstroom bij opvanginstellingen aan te pakken,
waardoor de beschikbaarheid van opvangplekken gewaarborgd is.
Voor een goede en extra laagdrempelige bereikbaarheid van Veilig Thuis is er sinds vorig jaar een
chatfunctie gelanceerd.

10

35.

If non-governmental organisations or other non-governmental actors provide victim
support services, do they receive funding and / or other support from the government?

Ja.
De gemeenten zijn opdrachtgever en financier van opvanginstellingen voor slachtoffers.
Gemeenten ontvangen hiervoor een bijdrage vanuit de Rijksoverheid. Gemeenten werken hiervoor
met lokaal / regionaalwerkende organisaties waarmee ze veelal een langdurige relatie hebben. De
termijn waarover financiële afspraken worden gemaakt verschilt.
Slachtofferhulp Nederland wordt gefinancierd door de Rijkoverheid.

36.

Do the national laws transposing Directive 2012/29/EU establishing minimum standards
on the rights, support and protection of victims of crime foresee specific measures
addressing the needs of victims of violence against women and / or domestic violence?

Ja.
In 2017 is de richtlijn voor minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming
van slachtoffers van strafbare feiten omgezet in de Nederlandse wet. Zie voor verdere informatie
het antwoord onder vraag 28.

37.

According to the experience of your national authorities, which are the main challenges
in protecting and supporting victims of gender-based violence and domestic violence?

- Het bereiken van doelgroepen die meer geïsoleerd leven.

11