Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

364
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Minister van Economische Zaken
over de Groningse opkoopregeling van huizen die niet eerlijk verlopen is
(ingezonden 10 oktober 2017).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
8 november 2017).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Ombudsman: opkoopregeling
Groningse huizen verliep niet eerlijk»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het experiment met het opkopen van onverkoopbare Groningse huizen
door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) naar uw mening eerlijk en
transparant verlopen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
In 2016 heeft de NCG een pilot uitgevoerd om ondersteuning te bieden aan
mensen in specifieke omstandigheden met een noodzaak tot verkoop, maar
die hun woning niet verkocht krijgen.
Het beschikbare budget van € 10 miljoen bleek ontoereikend om aan alle
aanmeldingen tegemoet te komen. Er is daarom een verdeling van het
beschikbare budget gemaakt, afgespiegeld aan de huidige woningvoorraad in
het gebied. Op deze manier heeft de NCG gemeend het beschikbare budget
zo eerlijk mogelijk in te zetten. Hiermee is voorkomen dat er onevenredig veel
budget op zou gaan aan relatief dure woningen (met een vraagprijs hoger
dan 200.000 euro), waardoor mensen met een goedkopere woning ondergeschikt zouden raken.
Desondanks moet ik vaststellen dat de Nationale ombudsman de NCG en mij
aanbeveelt om bij een vervolg van het Koopinstrument meer helderheid te
verschaffen over de rol, positie en verantwoordelijkheid van de NCG en
hierover duidelijk te communiceren met de Groningers. Dat de communicatie

1

ah-tk-20172018-364
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://nos.nl/artikel/2196457-ombudsman-opkoopregeling-groningse-huizen-verliep-nieteerlijk.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

beter kan, kwam ook als aandachtspunt naar voren uit de evaluatie pilot
Koopinstrument, uitgevoerd door de TU Delft in opdracht van de NCG
(Kamerstuk 33 529, nr. 350). De NCG heeft bij de presentatie van deze
evaluatie aangegeven de conclusies en aanbevelingen te onderschrijven en
over te zullen nemen.
Vraag 3
Wat vindt u van de kwalificatie dat er een loterij is gemaakt van de ellende
van de Groningers?
Antwoord 3
Deze kwalificatie doet geen recht aan de pilot Koopinstrument, die als doel
had zoveel mogelijk bewoners in specifieke, vervelende omstandigheden te
ondersteunen. Zoals aangeven in het antwoord op vraag 2, betrof de pilot
Koopinstrument een proef met een afgebakend budget. De pilot heeft inzicht
gegeven in de vraag naar en noodzaak van een voorziening als het Koopinstrument. In het regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst» (Kamerstuk
33 700, nr. 34) is tevens het voornemen te komen tot een opkoopregeling in
het verlengde van de pilot Koopinstrument opgenomen. De aanbeveling van
de Nationale ombudsman en de uitkomsten van de evaluatie worden daarbij
betrokken.
Vraag 4
Was of bent u bekend met het feit dat de werkwijze en de selectiecriteria
daarbij onduidelijk waren?
Antwoord 4
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2 kwamen uit de evaluatie van
de pilot Koopinstrument door de TU Delft (Kamerstuk 33 529, nr. 350) al
belangrijke aanbevelingen over de communicatie en transparantie.
Vraag 5
Klopt het dat de klacht van een uitgelote huiseigenaar door uw ministerie en
de NCG niet is behandeld volgens de reguliere klachtenprocedure van de
Algemene wet bestuursrecht? Waarom was dat?
Antwoord 5
Dat klopt. De klacht is door de klachtbehandelaar met de huiseigenaar
besproken, waarbij bleek dat deze geen betrekking had op een gedraging in
een bepaalde aangelegenheid, maar op beleidsvoering in het algemeen. De
klachtprocedure op grond van Hoofdstuk 9 Algemene wet bestuursrecht ziet
niet toe op klachten over beleid en beleidsuitvoering in het algemeen. In het
gesprek is aangegeven dat de brief van de huiseigenaar wel inhoudelijk zou
worden beantwoord en dit is vervolgens ook gedaan. De huiseigenaar heeft
hier vooraf mee ingestemd.
Voor de volledigheid wijs ik erop dat deze huiseigenaar niet is uitgeloot. De
huiseigenaar kwam op basis van de gestelde criteria niet in aanmerking voor
opkoop in het kader van de pilot Koopinstrument en heeft daarom niet mee
geloot.
Vraag 6
Is het waar dat de juridische status van de afwijzingsbrief die 129 uitgelote
huiseigenaren hebben ontvangen niet duidelijk is? Bent u in dit licht bereid
om deze afwijzingen te herbezien en te heroverwegen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Van in totaal 179 aanmeldingen hebben 122 huiseigenaren een afwijzingsbrief
ontvangen. Hiervan hebben 41 bewoners deelgenomen in de loting, volgend
uit zorgvuldige selectie door de NCG en een adviescommissie waarin ook
regionale bestuurders zitting hadden, aan de hand van vooraf bepaalde
criteria.2 Het aantal van 129 zoals vermeld in uw vraag herken ik niet.

2

Eigenaar-bewoner, woning ligt binnen 0.2 PGA, woning staat langer dan 12 maanden aaneengesloten openbaar te koop tegen een reële vraagprijs, sprake van sociaaleconomische en/of
sociaalmaatschappelijke knelpunten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Ik ben niet van plan afwijzingen te herzien of te heroverwegen. De procedure
is naar mijn oordeel eerlijk verlopen. Met één niet-geselecteerde huiseigenaar
is een verschil van mening ontstaan over de vraag of de afwijzingsbrief een
besluit behelsde, waartegen bezwaar en beroep openstaat. Deze zaak is nu
onder rechter.
Vraag 7
Wat is uw reactie op het feit dat de Nationale ombudsman stelt dat de klacht
over de opkoopregeling niet op zichzelf staat?
Antwoord 7
De Nationale ombudsman geeft aan dat bewoners in het gaswinningsgebied
zich niet gehoord en gezien voelen als het gaat om de gevolgen van de
gaswinning en de wijze waarop de overheid hier mee omgaat. Ik neem dit
signaal zeer serieus. Het is mij duidelijk dat de impact van de aardbevingen
als gevolg van de gaswinning in het gebied enorm is. Er zijn de afgelopen
jaren al diverse maatregelen genomen om te werken aan het herstellen van
het vertrouwen van de Groningers. In lijn met het regeerakkoord ga ik mij
samen met alle betrokkenen inzetten voor het versterken van woningen en
gebouwen, herstel en preventie van schade en toekomstperspectief voor de
regio.
Vraag 8
Wat is uw reactie op het verwijt dat «(b)urgers rekenen op een betrouwbare
overheid, maar de overheid blijkt te loten om andermans ellende»? Trekt u
zich dit aan?3
Antwoord 8
Zie de antwoorden op vraag 3 en vraag 6.
Vraag 9
Wat vindt u van de opmerking: «De bestuurlijke spaghetti is in Groningen
nog steeds niet van het bord. Van herstel van vertrouwen, een actieve
regierol van de rijksoverheid, transparantie en een ruimhartige schadevergoeding is in de praktijk nog geen sprake»? Wat denkt u daaraan te doen?4
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 10
Kunt u uitleggen waarom er na de vele Kamerdebatten, de tientallen moties,
de schier oneindige aantallen van mondelinge en schriftelijke vragen, het
optuigen van een Centrum Veilig Wonen en het installeren van een Nationaal
Coördinator Groningen, nog steeds sprake is van het ontbreken van herstel
van vertrouwen en gebrek aan regie van de rijksoverheid? Is het feit dat die
regierol ontbreekt naar uw mening de oorzaak van dat gebrek aan transparantie en het ontbreken van het herstel van vertrouwen? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 10
De impact van de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in het gebied
is enorm. De schadeafhandeling en uitvoering van de versterkingsoperatie
lopen echter niet zo soepel en voortvarend als gewenst. Samen met de
Groningers en alle betrokken partijen streef ik ernaar snel tot oplossingen te
komen. Dit is voor het kabinet prioriteit.
Vraag 11
Is het feit dat er nog steeds geen sprake is van een ruimhartige schadevergoeding, gelegen in de nog steeds overheersende invloed van de NAM in
Groningen? Zo nee, waarom niet?

3

https://nos.nl/artikel/2196457-ombudsman-opkoopregeling-groningse-huizen-verliep-nieteerlijk.html
4
https://nos.nl/artikel/2196457-ombudsman-opkoopregeling-groningse-huizen-verliep-nieteerlijk.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 11
De gesprekken over een nieuw schadeprotocol zijn nog gaande. Het is
belangrijk dat er snel overeenstemming wordt bereikt, tegelijkertijd moet het
protocol zorgvuldig en op een gedragen manier tot stand komen. Alle
betrokken partijen, inclusief de NAM, zijn het eens over het uitgangspunt dat
de NAM niet langer een rol dient te spelen in het proces van beoordeling van
schadeoorzaken en beslissingen over de hoogte van vergoedingen. Het
uitgangspunt daarbij is dat de NAM haar financiële verantwoordelijkheid
behoudt.
Vraag 12
Bent u bereid met spoed – in plaats van de opkooploterij – voor de getroffen
Groningers een «Moerdijk-regeling» (een vangnetregeling met een verkoopgarantie) te ontwikkelen en in te stellen?5 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Zoals opgenomen in het regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst» wordt
de NCG gevraagd een opkoopregeling in het verlengde van de pilot
Koopinstrument uit te werken. Streven is daarbij zoveel mogelijk bewoners te
helpen en tegelijkertijd prioriteit te geven aan de gevallen waarin sprake is
van sociaalmaatschappelijke of sociaaleconomische knelpunten.

5

https://www.moerdijk.nl/Moerdijkregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4