Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2566
Vragen van de leden Schouw en Hachchi (beiden D66) aan de ministers van
Veiligheid en Justitie en van Defensie over de inzet van onbemande
vliegtuigjes (drones) zonder toestemming van de gemeente door de
Koninklijke Marechaussee en de politie in Soesterberg (ingezonden 17 mei
2013).
Antwoord van minister Hennis-Plasschaert (Defensie) mede namens de
minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 14 juni 2013)
Vraag 1, 2, 3, 4 en 8
Heeft de Koninklijke Marechaussee op eigen initiatief met de politie in
Soesterberg onbemande vliegtuigjes («drones») ingezet voor verkeerscontroles zonder dat het lokaal bestuur hiervan op de hoogte was gesteld?
Kunt u bevestigen dat het lokaal bevoegd gezag in Soest niet vooraf is
geïnformeerd over de inzet van deze «drones» boven Soesterberg? Zo ja,
waarom is dit niet gebeurd? Hoe verhoudt dit zich tot de uitspraak in de brief
aan de Kamer van 13 mei 2013, waarin gesteld wordt dat de inzet van
militaire UAV’s («unmanned aerial vehicles») boven Nederland geschiedt op
verzoek en onder gezag van civiele autoriteiten en dat het aan het bevoegd
gezag is om te bepalen wanneer de inzet van de UAV proportioneel is?1
Heeft u voorafgaande aan de inzet van deze «drones» een aanvraag voor
verkeerscontroles ontvangen? Zo ja, van wie kwam dat verzoek? Is er een
specifieke bijstandsaanvraag voor de inzet van «drones» opgesteld?
Wie heeft de inzet van «drones» voor verkeerscontroles binnen uw ministerie
goedgekeurd? Zijn er alternatieve middelen overwogen? Op grond waarvan is
beoordeeld of de inzet passend was, gelet op de aard en omvang van de
activiteiten?
Hoe verhoudt deze inzet van «drones» zich tot artikel 58 van de Politiewet
2012, waarin is geregeld dat de inzet voor opsporing en openbare orde en
veiligheid alleen kan plaatsvinden door middel van een aanvraag door de
burgemeester dan wel door de officier van justitie bij de minister van
Veiligheid en Justitie en in overeenstemming met de minister van Defensie?

1

ah-tk-20122013-2566
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Brief van de minister van Defensie, zaaknummer 2013Z09192

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Antwoord 1, 2, 3, 4 en 8
Op 25 oktober 2012 is een geplande, multidisciplinaire, verkeerscontrole
uitgevoerd op het Zeisterspoor te Soesterberg. Hiervoor is geen specifieke
aanvraag ontvangen. Bij de controle werd de parkeerplaats van de «Soldaat
Ketting Olivier» kazerne gebruikt als op- en afrit voor de te controleren
voertuigen. Naast de Koninklijke Marechaussee (Kmar) en het (toenmalige)
Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD) waren daar de Regiopolitie, de
Douane en de Belastingdienst bij betrokken.
Op verzoek van de KMar is een onbemand vliegtuig van het type Raven van
Defensie ingezet. De inzet van de Raven diende om de doorstroming van het
verkeer op de autosnelweg A28 te monitoren. De eenheid die met de
verkeerscontrole was belast kon zo snel de controledruk verminderen om te
voorkomen dat het verkeer op de A28 werd gehinderd en er onveilige
situaties zouden ontstaan.
Met Kamerstuk II 30 806, nr. 13 bent u geïnformeerd over de praktische inzet
van de Raven. Het systeem kan op verzoek en onder gezag van civiele
autoriteiten worden ingezet na het doorlopen van de bijstandprocedure. Bij
deze verkeerscontrole is dit niet gebeurd. De aanvrager (Kmar) veronderstelde dat de procedure niet hoefde te worden gevolgd omdat de verkeerscontrole werd uitgevoerd op een militair terrein. De eenheid die de Raven
opereert, het Joint Intelligence, Surveillance, Target Acquisition and Reconnaissance Commando, ging er wel van uit dat het een aanvraag voor militaire
bijstand betrof en heeft vervolgens de vergunningen aangevraagd om ter
plekke met de Ravente mogen vliegen. Doordat de bijstandprocedure niet is
gevolgd, is het gezag niet toegekomen aan de subsidiariteit- en proportionaliteitsvraag.
Alle betrokkenen zijn inmiddels geïnstrueerd dat bij iedere inzet ten behoeve
van civiele autoriteiten, dus ook bij een inzet zoals in Soesterberg, de
bijstandsprocedure moet worden doorlopen.
Vraag 5
Hoe zijn de twee in uw eerdere brief omschreven uitgangspunten dat andere
(reguliere) middelen tot nu toe niet tot de gewenste resultaten hebben geleid
(subsidiariteit) en dat van de inzet van de Raven bepaalde resultaten kunnen
worden verwacht (noodzakelijkheid/ doeltreffendheid) gewogen? Vindt u dat
de weging ten aanzien van subsidiariteit en noodzakelijkheid bij de inzet van
«drones» schriftelijk zou moeten worden vastgelegd?
Antwoord 5
Zie hiervoor ook het antwoord op de vragen 1, 2, 3, 4 en 8. De inzet van
defensiemiddelen voor militaire bijstand ter ondersteuning van de civiele
autoriteiten wordt schriftelijk aangevraagd namens de minister van Veiligheid
en Justitie. In een dergelijke aanvraag wordt de noodzaak van de inzet van
het gevraagde middel schriftelijk vastgelegd. Namens de minister van
Defensie wordt schriftelijk bevestigd dat de gevraagde bijstand wordt
verleend.
Vraag 6
Zijn er beelden door de «drones» gemaakt? Zo ja, wat is daarmee gebeurd?
Wat zijn de regels voor wie de beelden mag bekijken en wat mag ermee
gedaan worden?
Antwoord 6
Het beeldmateriaal dat in het kader van militaire bijstand is verkregen of
verwerkt, wordt uiterlijk bij beëindiging van de bijstand overgedragen aan het
bevoegd gezag, met inachtneming van de regels ten aanzien van informatiebeveiliging. Indien de gegevens relevant zijn voor een onderzoek naar een
ongeval of incident, moeten deze in overleg met het bevoegd gezag worden
bewaard. Direct na overdracht van de gegevens aan het gezag vernietigt
Defensie alle kopieën, tenzij er expliciet toestemming is verleend om de
beelden voor opleidingsdoeleinden te gebruiken. In dit specifieke geval zijn
de beelden niet overgedragen maar na beëindiging van de inzet vernietigd.
Vraag 7
Zijn de weggebruikers geïnformeerd over de inzet van «drones»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 7
De weggebruikers zijn niet op de hoogte gesteld van het gebruik van de UAV
bij de verkeerscontrole.
Vraag 9
Deelt u de mening dat het bevoegd gezag altijd vooraf geïnformeerd zou
moeten worden over de beoogde inzet van drones door de marechaussee en
de politie?
Antwoord 9
De inzet van defensiemiddelen zoals de Raven voor militaire bijstand
geschiedt op verzoek van het bevoegd gezag. Voor de inzet van defensiemiddelen voor interne opleidingen en militaire oefeningen hoeft het bevoegd
gezag niet altijd te worden geïnformeerd. In dit geval was er geen sprake van
een oefening door Defensie en had de procedure voor militaire bijstand
gevolgd moeten worden.
Vraag 10
Maakt het voor de strekking van relevante bepalingen van de Wet bescherming persoonsgegevens en de Politiewet uit of «drones» boven de openbare
weg of de bebouwde kom worden ingezet?
Antwoord 10
In het kader van de Wet bescherming persoonsgegevens en de Politiewet is
het niet van belang of de UAV wordt ingezet binnen of buiten de bebouwde
kom.
Vraag 11
Heeft de Koninklijke Marchaussee vaker «drones» ingezet voor verkeerscontroles of andere doeleinden zonder dat het bevoegd gezag ter plaatse vooraf
geïnformeerd werd? Kunt u toelichten onder welke omstandigheden de inzet
voor «drones» voor verkeerscontroles naar uw mening proportioneel is?
Antwoord 11
In 2011 is een aanvraag gedaan voor de inzet van een UAV ter ondersteuning
van de uitvoering van een verkeerscontrole. Deze inzet kon niet doorgaan
wegens de weersomstandigheden. Destijds is evenmin de vereiste bijstandsprocedure doorlopen.
Zoals in de beantwoording van de vragen met kenmerk (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2216) van de leden Schouw en
Berndsen-Jansen is gemeld, wordt een politiebrede visie ontwikkeld op de
inzet van onbemande vliegtuigen. De eisen van proportionaliteit en subsidiariteit zullen vanzelfsprekend bij deze visie worden betrokken2.
Vraag 12
Wordt bij de inzet van zwaardere «drones» dan de in Soesterberg gebruikte
Raven anders omgesprongen met de goedkeuring van de inzet, de weging
van de proportionaliteit daarvan en de omgang met de verzamelde gegevens?
Antwoord 12
De Raven is momenteel de enige UAV die kan worden ingezet voor militaire
bijstand op verzoek van het bevoegd gezag. Ik verwijs in dit verband tevens
naar mijn brief van 26 maart jl. (Kamerstuk II 30 806, nr. 11).

2

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2216.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3