Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

795
Vragen van de leden Moors en Straus (beiden VVD) aan de Staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht «Inzet budgetcoaches
Vebego: sociaal en slim. Nu het onderwijs nog!» (ingezonden 10 november
2016).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 19 december 2016)
Vraag 1
Kent u het artikel op de website van Wij Limburg over de inzet van budgetcoaches?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de hulp in de vorm van budgetcoaches van Vebego
prijzenswaardig is?
Antwoord 2
Ja, budgetcoaches kunnen mensen helpen om inzicht te krijgen in hun
inkomsten en uitgaven met als doel om het budget van het huishouden in
balans te krijgen en (weer) financieel gezond en zelfredzaam te zijn.
Vraag 3
Bent u het eens met de conclusie dat het duurzaam voorkomen van schulden
een kwestie van win-win is voor zowel de werknemer als de werkgever en dat
deze beide partijen hier meer bij zijn gebaat dan bij kwijtschelding van
schulden? Zo ja, hoe bent u van plan preventie van schulden meer te
stimuleren? Zo ja, hoe zult u in de toekomst voorkomen dat gemeenten
schulden kwijtschelden, (zoals onlangs het geval was in Arnhem, Breda, Den
Haag en Leiden)?

1

ah-tk-20162017-795
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

https://www.wijlimburg.nl/nieuws-overzicht/inzet-budgetcoaches-vebego-sociaal-en-slim-nuhet-onderwijs-nog/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De win-win voor werknemer en werkgever zie ik zeker. De begeleiding van
een werknemer die geen overzicht heeft in zijn administratie door een
budgetcoach, kan hem helpen om zijn zaken weer op orde te krijgen en te
houden. Hierdoor worden financiële zorgen en problemen mogelijk in een
vroeg stadium opgepakt. Deze escaleren dan niet tot grote(re) zorgen die zich
kunnen uiten in stress en uitval van de werknemer uit werk.
Ik kan niet genoeg benadrukken dat preventie en vroegsignalering van
schulden van cruciaal belang zijn. Ook werkgevers kunnen hier een rol
vervullen, aangezien zij in veel gevallen de eerste signalen van mogelijke
financiële problemen bij werknemers kunnen opmerken. In het samenwerkingsverband van het Platform Wijzer in geldzaken (WiG) draag ik daarom bij
aan de ontwikkeling van een website gericht op werkgevers, waar zij terecht
kunnen voor informatie over het bevorderen van financieel gezonde
medewerkers en het voorkomen van financiële problemen. De lancering van
deze website staat gepland voor mei 2017.
Het is aan gemeenten hoe zij – binnen de kaders van de Wet gemeentelijke
schuldhulpverlening – invulling geven aan de schuldhulpverlening. Het
stadium van de financiële zorgen van de werknemer is bepalend voor welk
instrument vanuit de schuldhulpverlening noodzakelijk is. Indien de financiële
zorgen bestaan uit het ontbreken van overzicht en het niet op orde krijgen
van de eigen administratie, dan kan een budgetcoach zeker helpen. Als
onbetaalde rekeningen te hoog zijn en het moment van het treffen van
betalingsregelingen voorbij is, dan zijn andere interventies nodig waar een
budgetcoach niet in kan voorzien.
Vraag 4
Deelt u de mening dat leren omgaan met geld en leren budgetteren op jonge
leeftijd het maken van schulden helpt te voorkomen? Zo ja, hoe bent u van
plan om het leren omgaan met geld en het leren budgetteren te implementeren in het primair onderwijs en in het voortgezet onderwijs?
Antwoord 4
Ik deel uw mening dat het aanleren van vaardigheden om goed om te gaan
met geld noodzakelijk is en preventief kan werken om schulden bij jongeren
nu of in de toekomst te voorkomen. Het opnemen van financiële vaardigheden, het leren omgaan met geld en het leren budgetteren, in het curriculum
voor scholen is de verantwoordelijkheid van het Ministerie van OCW. Het is
meegenomen als aandachtspunt voor een toekomstgericht curriculum dat
wordt ontwikkeld in het kader van het programma Onderwijs2032.
Ik steun projecten gericht op het aanleren en versterken van financiële
vaardigheden van jongeren met subsidies vanuit de subsidieregeling aanpak
armoede en schulden, zoals MoneyWays van Diversion, de Budget Challenge
van Weet Wat Je Besteedt en ik organiseer ook in 2017 een activiteit voor
jongeren in de Week van het Geld. Op die manier steun en stimuleer ik
scholen, projecten en gemeenten die aan de financiële vaardigheden van
jongeren werken.
Vraag 5
Zou de wijze waarop en de mate waarin leren omgaan met geld nu onderdeel
is van het onderwijs landelijk gemonitord moeten worden, omdat nu niet
duidelijk is of en zo ja hoe scholen het leren omgaan met geld in hun
lesprogramma verwerken, ondanks kerndoel 42 voor de onderbouw van het
voortgezet onderwijs en kerndoel 35 voor het primair onderwijs?
Antwoord 5
Voor alle kinderen en jongeren is het belangrijk dat zij de waarde en de
functie van geld begrijpen, zodat zij hier op verstandige wijze mee om
kunnen gaan. In de kerndoelen van het curriculum is vastgelegd dat scholen
verplicht zijn hier aandacht aan te besteden. Scholen zijn vrij daar op een
eigen manier invulling aan te geven, die past bij hun pedagogische en
didactische visie en bij hun leerlingpopulatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Er zijn diverse (internationale) onderzoeken gedaan naar het omgaan met
geld onder kinderen en jongeren.2 Het gaat dan vooral over het effect van
financiële educatie. Daaruit blijkt dat een meerderheid van de jongeren zegt
voldoende te weten over omgaan met geld, maar graag meer onderwijs
hierin zou willen hebben. Ook blijkt dat onderwijs in financiële vaardigheden
een positief effect heeft op verantwoord financieel gedrag, mits dit onderwijs
structureel en gedurende meerdere jaren wordt aangeboden. Via het Platform
Wijzer in geldzaken (WiG) worden scholen daarom ondersteund en gestimuleerd op een structurele manier aandacht te besteden aan financiële educatie.
Het belang van financiële vaardigheden is tevens een aandachtspunt voor
een toekomstgericht curriculum dat wordt ontwikkeld in het kader van
Onderwijs2032.
Vraag 6
Hoe wordt de effectiviteit van financiële educatie op dit moment gemeten?
Welke maatregelen worden genomen indien de effectiviteit van financiële
educatie beneden peil ligt?
Antwoord 6
Financiële educatie omvat een scala aan onderdelen; van het overbrengen
van kennis en informatie door massamediale campagnes met spotjes, flyers
en via social media, het aanleren van vaardigheden in groepen tijdens lessen
tot het veranderen van iemands houding en opstelling door individuele
budgetcoaching. Door deze veelheid en diversiteit aan instrumenten om
mensen financieel gezond gedrag aan te leren zodat ze verstandig omgaan
met hun geld, is het nu nog onmogelijk om uitspraken te doen over de
algehele effectiviteit van de financiële educatie. De WRR heeft in de working
paper «Duurzame verbetering van gezond financieel gedrag. Droom of
werkelijkheid?»geconcludeerd dat financiële educatie waarbij alleen sprake is
van kennisoverdracht onvoldoende effectief is.3
Er is onderzoek gedaan naar de effectiviteit van interventies gericht op het
bevorderen van verantwoord financieel gedrag. Daaruit blijkt dat – mits op
een goede manier opgezet – dergelijke interventies kunnen bijdragen aan het
bevorderen van financiële vaardigheden en verantwoord financieel gedrag.
Voor zover interventies zich beperken tot kennisoverdracht dragen zij
nauwelijks bij aan het beïnvloeden van financieel gedrag.
Vraag 7
Welke mogelijkheden ziet u om de vuistregels voor gezond financieel gedrag
van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) die op 7 november 2016 zijn gepubliceerd, mee te nemen in het stimuleren van het leren
omgaan met geld?4
Antwoord 7
Het Nibud is een belangrijke samenwerkingspartner in de aanpak van
schulden en deelt veel kennis over de preventie, signalering en aanpak van
schulden. De vuistregels van het Nibud zijn zeer nuttig in het kader van
preventie van schulden en bewustwording van het belang van het voorkomen
van financiële problemen. Deze vuistregels vormen de basis van wat gezond
financieel gedrag inhoudt en passen geheel in mijn streven om financiële
educatie in het onderwijs nadrukkelijk en structureel op te nemen. In
afwachting van de uitwerking van het advies door het Ministerie van OCW
werk ik samen met Wijzer in geldzaken (WiG) en het Ministerie van OCW aan
manieren om op korte termijn jongeren financiële vaardigheden bij te
brengen. Dat doe ik onder meer door de projecten en activiteiten die ik heb
beschreven in het antwoord op vraag 4.

2

Enkele voorbeelden zijn: Onderzoek Financiële Educatie & Ondernemerschap In het VMBO
(2014), Financial education and behavior formation: Large scale experimental evidence from
Brazil (2013) en State Financial Education Mandates: It’s All in the Implementation (2015).
3
Working Paper 23: Duurzame verbetering van gezond financieel gedrag. Droom of werkelijkheid?, Nadja Jungmann en Tamara Madern, WRR, 2016
4
https://www.nibud.nl/beroepsmatig/nibud-check-plan-spaar-en-verklein-kans-opgeldproblemen/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3