Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1843
Vragen van het lid Braakhuis (GroenLinks) aan de staatssecretaris van
Financiën over belastingontwijkroutes (ingezonden 14 januari 2011).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën) (ontvangen 17 maart
2011).
Vraag 1
Bent u bereid om te onderzoeken of over de door u genoemde
12.300.000.000.000,00 euro meer dan 0,008 procent aan belasting betaald zou
kunnen worden, teneinde elders de lasten te verlichten?1
Antwoord 1
Ik kan me uw zorg ten aanzien van dit indrukwekkende bedrag voorstellen,
daarom heb ik ook navraag laten doen bij DNB hoe we dit bedrag moeten
duiden. Navraag bij DNB leert dat het bedrag uit de beantwoording waar u
aan refereert, niets te maken heeft met belastbare winsten. In dit bedrag zijn
ook bijvoorbeeld de waarden van leningen en deelnemingen opgenomen. Dit
bedrag is afkomstig uit statistische rapportages van DNB over 2008. In de
bijgevoegde publicatie uit het statistisch bulletin van DNB (december 2010)2
ligt de nadruk op inkomsten zoals dividenden en interest. Op bladzijde 27 is
aangegeven dat in 2009 door BFI’s (Bijzondere Financiële Instellingen) per
saldo ruim € 3 mrd meer is ontvangen dan is betaald. Daar moet bij worden
opgemerkt dat dit zich niet één op één laat vertalen in een fiscaal belastbaar
bedrag (deze statistische gegevens worden niet voor fiscale doeleinden
opgesteld), maar het komt wel meer in de buurt dan het in de vraag
gesuggereerde bedrag.
Vraag 2
U geeft in uw beantwoording aan dat deze geldstromen werkgelegenheid
opleveren (voor financiële professionals); deelt u de mening dat gezien het
grote bedrag dat via deze entiteiten door Nederland stroomt deze een relatief
lage werkgelegenheidsopbrengst met zich meebrengt? Kunt u dan wellicht bij
het eventuele onderzoek de vraag betrekken of een hogere lastendruk op
deze geldstromen niet meer werkgelegenheid oplevert, wanneer men dit laat
terugvloeien middels een lastenverlaging op de factor arbeid?

1
2

ah-tk-20102011-1843
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 919.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Antwoord 2
In Nederland kan zekerheid vooraf worden gekregen voor de fiscale gevolgen
van het opzetten van (internationale) structuren. Afhankelijk van de aard,
omvang van het risico van de activiteiten worden ook afspraken gemaakt
over de beloning in Nederland. Bij het vaststellen van die zakelijke beloning
gelden internationale verrekenprijs spelregels waaraan de OESO landen,
waaronder Nederland, zich houden. Net als voor andere bedrijfsmatige
activiteiten wordt de werkgelegenheid die er mee gemoeid is, bepaald door
het bedrijf dat voor zijn keuzes wordt afgerekend door de tucht van de markt.
Dit geldt zowel voor directe werkgelegenheid die met een activiteit is
gemoeid, als voor de indirecte werkgelegenheid (in dit geval voor de
juridische en financiële dienstverlening). Aangrijpingspunt voor de winstbelasting is niet het balanstotaal of aantallen werknemers, maar de belastbare
winst die met de activiteiten wordt behaald.
Wel heeft Nederland een bepaling in de wet3 opgenomen om te voorkomen
dat structuren via Nederland worden geleid zonder dat hier enige activiteit
plaatsvindt of zonder dat hier enig risico wordt gelopen. Hieruit blijkt dat
Nederland geen fiscaal gefacilieerd onderdak wil bieden aan substanceloze
structuren. Tot slot kan nog worden opgemerkt dat gegeven de mobiliteit van
de grondslag het waarschijnlijk is dat een hogere belastingdruk leidt tot
verdwijnen van activiteiten waardoor er geen ruimte ontstaat om elders de
lasten te verlichten.
Vraag 3
U geeft aan dat «multinationale ondernemingen zelf moeten worden
aangesproken op hun verantwoordelijkheid»; kunt u hiervan voorbeelden
geven vanuit het kabinet? Zijn er bedrijven aangesproken? Kunt u concrete
voorbeelden van bedrijven noemen die door u zijn aangesproken in het kader
van maatschappelijk verantwoord ondernemen, of wellicht in het kader van
belastingontwijking ten nadele van ontwikkelingslanden?
Antwoord 3
Nee, omwille van de geheimhoudingsverplichting kan ik geen concrete
voorbeelden van bedrijven noemen waarbij deze thema’s aan de orde zijn
geweest in het overleg tussen de Belastingdienst en bedrijven. Wel kan ik in
algemene zin aangeven dat dergelijke thema’s meer dan in het verleden
onderwerp van gesprek zijn. In 2005 heeft de Belastingdienst aan zijn vormen
van toezicht het zogenoemde horizontale toezicht toegevoegd. Horizontaal
toezicht gaat uit van wederzijds vertrouwen, begrip en transparantie. De
Belastingdienst streeft ernaar om met ondernemingen handhavingsconvenanten te sluiten, op grond waarvan ondernemingen zelf meer verantwoordelijkheid krijgen. Concreet betekent dit dat de bedrijven zelf de fiscale risico’s in
beeld brengen en deze melden bij de Belastingdienst. Gebleken is dat
bedrijven zich mede hierdoor in toenemende mate onthouden van agressieve
structuren en dat ook afspraken worden gemaakt met bedrijven om zich
hiervan te onthouden. Waar nodig bestrijdt de Belastingdienst uiteraard ook
gericht constructies van bedrijven waarbij gepoogd wordt belasting te
ontwijken. In dit verband wijs ik ook op mijn brief aan de Tweede Kamer van
22 december 2010 inzake Btw-ontwijkende structuren en financiële instellingen. Ook in internationaal verband wordt aandacht besteed aan maatschappelijk verantwoord ondernemen in relatie tot belastingen zoals bij het verder
ontwikkelen van de OESO richtlijnen voor multinationale ondernemingen en
in het Forum on Tax Administration van de OESO.
Vraag 4
U stelt dat het doorlichten van het Nederlandse fiscale stelsel voor multinationale bedrijven op het gebied van belastingontwijking ten koste van ontwikkelingslanden weinig oplevert daar dit bij uitstek een internationaal probleem is;
zou u om dat te onderbouwen willen aangeven hoe het bedrag van 12,3
biljoen euro in Nederland zich verhoudt tot deze geldstromen door andere
OESO lidstaten? Hoe verhoudt zich dit tot het BBP van deze landen?

3

Artikel 8c van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 4
DNB heeft geen gegevens over de omvang van de geldstromen in andere
OESO landen, en heeft dus ook geen inzicht in de verhoudingen van dat
bedrag met het BBP. Voor zover bekend is er ook geen andere instantie (in
Nederland) die deze informatie beschikbaar heeft. Het lijkt erop dat de
geldstromen die via BFI’s stromen in het buitenland niet zoals in Nederland
separaat worden gepubliceerd, maar mogelijk worden deze stromen ook niet
separaat bijgehouden. Voor fiscale doeleinden lijkt de relevantie van het
genoemde bedrag beperkt. Zoals aangegeven bij het antwoorden op de
vragen 1 en 2, zegt het bedrag namelijk niets over belastbare winsten. Zoals
reeds in de eerdere beantwoording aan u is uiteengezet heeft een specifiek
op Nederland gericht onderzoek, vanwege het internationale karakter van de
problematiek, weinig toegevoegde waarde. Belangrijker is dat in internationaal verband, zoals in het kader van de OESO Taskforce Tax & Development,
met ontwikkelingslanden, NGO’s en bedrijfsleven wordt gewerkt aan een
verbetering van de positie van ontwikkelingslanden. Dat de belangen van
ontwikkelingslanden wel degelijk mijn bijzondere aandacht hebben, blijkt
daarnaast ook uit de notitie fiscaal verdragsbeleid die recent aan de Tweede
Kamer is gezonden4.
Vraag 5
In uw antwoorden stelt u dat het faciliteren van royaltybetalingen van groot
belang is voor innovatie; kunt u aangeven wat de betaling van royalty’s voor
het voeren van een biermerk (Grolsch) dat al sinds 1615 bestaat – zoals in de
SAB-Miller casus – te maken heeft met innovatie?
Antwoord 5
In de beantwoording van de vraag is geen relatie gelegd met een specifieke
belastingplichtige. Innovatie kent vele schakeringen zoals onderzoek op het
gebied van voeding, medicijnen, biotechnologie, technische toepassingen en
het ontwikkelen van een merk(naam). Niet alleen de ontwikkeling van
innovatie maar ook het onderhouden van rechten kan arbeidsintensief zijn en
veel kosten met zich meebrengen. Innovatie is een item dat zowel door het
bedrijfsleven als door de overheid belangrijk wordt geacht. Hoge bronheffingen op royalty’s kunnen een belemmering vormen voor het aantrekken van
buitenlandse investeringen in innovatie.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de eisen voor royaltybetalingen zoals het intellectueel
eigendom moet worden aangescherpt, om misbruik of oneigenlijk gebruik te
voorkomen?
Antwoord 6
Nee. Het is zakelijk om voor het gebruik van intellectueel eigendom te
betalen, ongelieerde partijen doen dat ook. De markt bepaalt de prijs. Voor
gelieerde transacties gelden de internationale verrekenprijs spelregels van de
OESO, die in de Nederlandse wet verankerd zijn in artikel 8b van de Wet op
de vennootschapsbelasting 1969. Onzakelijke voorwaarden en prijzen bij
transacties tussen groepsmaatschappijen kunnen worden gecorrigeerd.
Verder kunnen misbruiksituaties worden bestreden met fraus legis. Het gaat
dan om gevallen waarin de doorslaggevende beweegreden voor het aangaan
van de rechtshandeling verijdeling van belastingheffing is en dat de gekozen
wijze waarop een en ander is vormgegeven strijdig is met doel en strekking
van de van de wet. Ik zie geen aanleiding om het instrumentarium uit te
breiden voor royaltybetalingen. Tot slot wil ik nog melden dat bij de OESO
recent een project is gestart over intellectuele eigendom in haar werkgroep
over verrekenprijzen. Nederland zal zich daarbij inzetten dat ook rekening
wordt gehouden met de belangen van niet OESO landen (waaronder de
ontwikkelingslanden).

4

Brief van 11 februari 2011, Kamerstukken 25 087, nr.7, II.3 Relatie met ontwikkelingslanden
en technische assistentie, bladzijden 78–80.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3