2023D37165

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat voorgelegd over de brief van 23 juni 2023 inzake de kabinetsreactie Duurzaam durven denken – Reflectie op de toekenning van middelen
uit het Nationaal Groeifonds (Kamerstuk 30 196, nr. 812).
De voorzitter van de commissie,
Klink
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Tilburg

nds-tk-2023D37165

1

Inhoudsopgave
I
II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord / Reactie van de Minister

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie Duurzaam durven denken – Reflectie op de toekenning van middelen
uit het Nationaal Groeifonds en hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie onderschrijven de passage dat «het Nationaal
Groeifonds in de eerste plaats is gericht op versterking van het duurzaam
verdienvermogen.» Kan de Minister deze ambitie nader toelichten met
oog op de reflectie van de Raad voor de Toekomst (hierna: de Raad)? Kan
de Minister vervolgens ook aangeven op welke manier zij verwacht deze
ambitie centraal te blijven stellen in het Nationaal Groeifonds?
De leden van de VVD-fractie onderschrijven het belang dat het Nationaal
Groeifonds breed toegankelijk is, ook voor het midden- en kleinbedrijf
(mkb). De Raad heeft aangegeven dat het Nationaal Groeifonds tot op
heden nog minder toegankelijk is voor het mkb. Kan de Minister
aangeven, naast de in de kabinetsreactie aangegeven mogelijkheden, wat
zij nog meer overweegt om het Nationaal Groeifonds toegankelijker te
maken en te houden voor het mkb?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse het rapport van de Raad
over de toekenning van middelen uit het Nationaal Groeifonds, en de
daarbij horende kabinetsreactie gelezen. Deze leden hebben nog enkele
vragen en opmerkingen die zij graag aan de Minister voorleggen.
De leden van de D66-fractie nemen kennis van de disbalans die de Raad
opmerkt tussen de economische, sociale en ecologische dimensies in het
beoordelingskader van projectvoorstellen. De Raad stelt daarbij dat de
maatschappelijke effecten sterker zouden moeten meewegen. Kan de
Minister verduidelijken wat er in de afgelopen actualisaties is verbeterd en
welke verdere aanpassingen zij nu overweegt? Wordt er in de afwegingen
die de adviescommissie Nationaal Groeifonds per investeringsvoorstel
getoetst of de economische, sociale en ecologische dimensies in balans
zijn, of wordt dit ook integraal tussen de verscheidene voorstellen
getoetst? Op welke manier is het advies van de Raad meegenomen in de
derde evaluatieronde?
De leden van de D66-fractie lezen dat de Raad de investeringen van het
Nationaal Groeifonds niet voldoende vindt passen binnen de lange
termijnvisie van het kabinet op de economie en de samenleving. Op welke
manier is de Raad eerder meegenomen in het opstellen van de lange
termijnvisie en groeiversie van de Minister? Heeft de Raad ook input
kunnen geven op het Missiegedreven Innovatiebeleid (MIB), de Nationale
Technologiestrategie (NTS) en het groeimarkten onderzoek? Zo nee,
waarom is de Raad niet meegenomen in het opstellen van deze stukken?
De leden van de D66-fractie nemen kennis van de opvatting van de Raad
dat het Nationaal Groeifonds minder toegankelijk is voor het mkb. Deze
leden hechten aan brede toegang tot het Nationaal Groeifonds door
verschillende doelgroepen. Kan de Minister toelichten hoe het mkb in de

2

derde ronde is bereikt? Op welke manier wil de Minister de kracht die het
mkb binnen diverse Groeifondsprojecten kan hebben verder benutten in
bestaande doorlopende projecten?
De leden van de D66-fractie achten de drie punten die de Raad noemt die
van aandacht moeten zijn bij het bepalen van prioriteiten in een volgende
investeringsronde als zeer belangrijk. Deze leden zien dat veel innovaties
geremd worden door beperkingen op deze drie thema’s, specifiek
arbeidsmarktkrapte voor transities en technische oplossingen. Kan de
Minister verduidelijken hoe deze drie thema’s en specifiek het thema
arbeidskrapte door de adviescommissie Nationaal Groeifonds worden
meegenomen?
De leden van de D66-fractie nemen tenslotte kennis van het afwijken van
de generatietoets die wordt toegepast bij het Nationaal Groeifonds, van
degene opgesteld door het Sociaal-Economische Raad (SER) Jongerenplatform. Deze leden hechten er waarde aan dat de Raad betrokken wordt
bij de evaluatie, zoals de Minister in haar brief toegezegd. Graag worden
deze leden op de hoogte gehouden van voortgang hierop waarbij verder
wordt verduidelijkt hoe de Minister aan de slag gaat met adviezen van de
Raad. Deze leden vinden het van belang dat jongeren betrokken worden
bij deze belangrijke besluitvorming die veelal over hun toekomst gaat.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA- en
GroenLinks-fracties
De leden van PvdA- en GroenLinks-fracties hebben kennisgenomen van
het rapport Duurzaam Durven Denken van de Raad voor de Toekomst naar
aanleiding van de motie-Klaver/Segers (Kamerstuk 35 570, nr. 13). Deze
leden maken zich zorgen over de waarborging van de noden van
komende generaties bij bijvoorbeeld het behalen van de klimaatdoelen of
het omgaan met de vergrijzing. De uitdagingen van vandaag vragen om
oplossingen voor de langere termijn. Deze leden vinden het belangrijk om
binnen de criteria van het Nationaal Groeifonds te waarborgen dat
generatie-Y kan profiteren van de huidige investeringen. Met oog op de
vierde indieningsronde vinden zij het eveneens van belang dat de
adviezen van de Raad worden geïmplementeerd.
De leden van PvdA- en GroenLinks-fracties betreuren dat de adviezen van
de Raad niet structureel zijn opgenomen in de criteria van het Nationaal
Groeifonds. Zoals de Minister ook erkent, geeft de Raad aan dat de
maatschappelijke effecten niet sterk genoeg worden meegenomen. Eerder
gaf de Minister aan dat het aan de adviescommissie is om invulling te
geven aan de beoordeling van het maatschappelijk belang (Kamerstuk
35 976, nr. 29). Komt de Minister hiermee terug op zijn opvatting dat brede
welvaart moet worden meegenomen als absolute randvoorwaarde? Kan
de Minister aangeven in welke van de vier criteria van de adviescommissie het advies van de Raad om «brede welvaart als essentiële
voorwaarde» op te nemen is gewaarborgd? Kan de Minister aangeven op
welke punten en op welk(e) moment(en) de brede welvaartsoverweging is
geïmplementeerd bij de actualisering? Is de Minister van mening dat
verdere aanscherping noodzakelijk is?
In het analysekader van de adviescommissie adviseert de Raad om meer
het accent te leggen op maatschappelijke effecten. De Minister geeft aan
dit advies mee te nemen naar de vierde ronde die opent in het najaar van
2024, waarbij de adviescommissie het analysekader monitort. De leden
van de PvdA- en GroenLinks-fracties verbazen zich over de grote mate van
verantwoordelijkheid bij de adviescommissie en het gebrek aan sturing
vanuit de Minister. Is de Minister van mening dat de maatschappelijke

3

effecten voldoende zijn geïmplementeerd binnen het analysekader? Kan
de Minister aangeven op basis van welke criteria het analysekader wordt
geëvalueerd? Is de overname van het advies van de Raad de implementatie van de maatschappelijke effecten in het analysekader afhankelijk van
deze evaluatie?
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties zijn van mening dat de
aangedragen respons op de toegankelijkheid van het Nationaal Groeifonds niet voldoende is. De Raad geeft aan dat het Nationaal Groeifonds
niet toegankelijk genoeg is voor het mkb. Erkent de Minister dat, ondanks
dat er enkele mkb’ers zijn betrokken door middel van consortia, het van
belang is om meer aandacht te hebben voor het stimuleren van startups
en scale-ups? De Minister geeft aan dit communicatief te willen oplossen
en contact op te nemen met consortia. Is de Minister het met deze leden
eens dat een proactievere houding van de Minister nodig is om het
Nationaal Groeifonds toegankelijker te maken? Kan de Minister toelichten
wat voor communicatie met mkb’s en/of consortia er hebben plaatsgevonden en wat voor communicatie er zal plaatsvinden in de toekomst?
Kan de Minister de toegankelijkheid op andere wijzen effectiever
vergroten?
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties merken op dat de Minister
aangeeft te hebben gekozen voor een versimpelde versie van de
generatietoets zoals geadviseerd door de Raad om de toepasbaarheid te
verbeteren. Deze leden maken zich zorgen over wijzigende prioriteiten als
essentiële delen uit de generatietoets worden weggehaald, aangepast of
versimpeld. Kan de Minister toelichten op welke wijze de generatietoets
wordt versimpeld? Welke punten van de generatietoets zoals opgesteld
door het SER Jongerenplatform zijn volgens de Minister niet toepasbaar?
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van ChristenUnie-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van de kabinetsreactie op het advies «Duurzaam durven denken» van de
Raad voor de Toekomst. Deze leden hebben op een aantal punten nog
behoefte aan een nadere toelichting van de Minister.
De leden van de ChristenUnie-fractie danken allereerst de Raad voor hun
uitvoerig advies. Deze leden lezen veel herkenbare zaken in haar advies
terug. Zij op dat de Minister weliswaar het belang om economisch,
ecologisch en sociaal welzijn in evenwicht te brengen onderschrijft, maar
toch aangeeft dat het Nationaal Groeifonds «in de eerste plaats gericht
[blijft] op versterking van het duurzaam verdienvermogen.» Is de Minister
het met deze leden eens dat beide uitgangspunten niet met elkaar in
tegenspraak moeten zijn? Vindt de Minister het te verantwoorden dat
mogelijke economische groei ten gevolge van het Nationaal Groeifonds
ten koste zou gaan van ecologische en sociale condities? Zou economische groei niet gericht moeten zijn op het versterken van de ecologische en sociale condities?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de Raad ervoor pleit om
het analysekader meer te richten op mogelijke positieve effecten. De Raad
doet zeer concrete suggesties voor het aanscherpen van het analysekader.
Deze leden lezen dat de adviescommissie deze meeneemt in haar
evaluatie en naar de vierde ronde. Wil de Minister toezeggen dat
adviescommissie in haar evaluatie of op andere wijze expliciet reflecteert
op deze suggesties en toelicht waarom ze de suggesties niet overneemt,
mocht dat het geval zijn?

4

De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de brief van de Minister
geen expliciete reactie op het idee van de Raad om een schaalbare basis
en structuur (m.a.w. kaders en richtlijnen) neer te zetten voor de komende
investeringsrondes die over specifieke thema’s heen gaat. Deze leden
vragen of de Minister bereid is hier aandacht aan te besteden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
De leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister betreffende de kabinetsreactie en hebben nog enkele vragen. In
de brief staat: «het Nationaal Groeifonds op basis van een eigen analysekader en kijkt daarbij breder dan enkel verdienvermogen. Naast een toets
op economisch verdienvermogen, wordt bij projectvoorstellen voor het
Nationaal Groeifonds getoetst of de maatschappelijke baten groter zijn
dan de kosten.»
Het is goed dat het Nationaal Groeifonds kijkt naar maatschappelijke
baten, maar deze leden zijn hier benieuwd naar. Hoe wordt er getoetst of
de maatschappelijke baten groter zijn dat de kosten en hoe worden
maatschappelijke baten gedefinieerd? Wordt de sociale impact ook
meegenomen?
II Antwoord / Reactie van de Minister

5