Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

670
Vragen van het lid Haverkort (VVD) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de campagne «Drafsport? Onsportief!» (ingezonden
29 september 2022).
Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 8 november 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
20222023, nr. 549.
Vraag 1
Bent u bekend met de campagne «Drafsport? Onsportief!» van Dier&Recht?1,
2

Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de constatering van Dier&Recht dat dwangmiddelen
binnen de drafsport pijn en letsel bij paarden veroorzaken?
Antwoord 2
Ik deel de opvatting van Dier&Recht dat paardensport niet gepaard moet
gaan met pijn, dwang en aantasting van paardenwelzijn. De campagne sluit
aan bij een brede maatschappelijke zorg met betrekking tot het gebruik van
dieren in de sport en het gebruik van dieronvriendelijke hulp- en trainingsmiddelen tijdens uitoefening van deze sport.
Bij alle paardensportdisciplines worden hulpmiddelen gebruikt. De toegestane
hulpmiddelen worden gereguleerd in harnachementgidsen. Op de website
van de Stichting Nederlandse Draf- en Rensport (verder: SNDR) zijn alle
reglementen van de draf- en rensport te downloaden, waaronder de
harnachementgids: https://www.ndr.nl/downloads/. In de wedstrijdreglementen is te lezen welke hulpmiddelen en materialen gebruikt mogen worden
tijdens wedstrijden. Daarnaast zijn er ook bepalingen opgenomen die ingaan
op het gedrag van de rijder voor, tijdens en na de koers. Deze gidsen en
reglementen worden regelmatig herzien op basis van nieuwe wetenschappe1

Dier&Recht, 21 september 2022, «Drafsport? Onsportief!» (https://www.dierenrecht.nl/
drafsport-onsportief).
2
Dier&Recht, 21 september 2022, «Dier&Recht pleit voor verbod op drafwedstrijden’ (https://
www.dierenrecht.nl/persberichten/dierrecht-pleit-voor-verbod-op-drafwedstrijden).

ah-tk-20222023-670
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

lijke inzichten. Zo zijn de reglementen over zweepgebruik in afstemming met
de Vereniging van Draf- en Rensport Professionals (VDRP) aangescherpt.
Om beter zicht te krijgen op het risico op welzijnsaantasting bij gebruik van
verschillende hulp- en trainingsmiddelen heb, ook naar aanleiding van de
moties van het Lid Graus over het in kaart brengen en verbieden van alle
dieronvriendelijke hulp- en trainingsmiddelen (Kamerstuk 28 286, nr. 1151 en
nr. 1175), heb ik het lectoraat human-animal interactions van de Aeres
Hogeschool in Dronten gevraagd om dit te inventariseren voor honden en
paarden. Mogelijk worden naar aanleiding van de uitkomsten van dit
onderzoek het wedstrijdreglement en harnachementgids verder aangescherpt.
Vraag 3
Wat is uw reactie op het Finse onderzoek, waar de campagne naar verwijst,
waaruit blijkt dat dwangmiddelen binnen de drafsport paarden fysiek
beschadigen en dat 84 procent van de paarden na een wedstrijd verwondingen in de mond heeft?3
Antwoord 3
Het percentage geconstateerde verwondingen in de mond bij dit onderzoek is
schrikbarend hoog. Hierbij wil ik wel de kanttekening plaatsen dat de situatie
in Nederland mogelijk afwijkt van die in Finland. Cijfers over de Nederlandse
drafsport ontbreken. Het onderzoek heeft een correlatie (geen oorzakelijk
verband) gevonden tussen het gebruik van bepaalde bitten en de verwondingen in de mond van de onderzochte paarden. De onderzoekers geven aan dat
ook andere factoren, zoals teugelvoering en gebitsverzorging een rol zouden
kunnen spelen in het veroorzaken van deze wonden.
Afgezien van de specifieke bitten, is er geen verband gevonden tussen het
gebruik van hulpmiddelen als de opzetteugel of de tongband en de wonden
in de mond van de paarden.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de stelling uit de campagne dat bitten aan mondhoeken
trekken, waardoor het gehemelte en het tandvlees van paarden beschadigd
wordt en dat de tong aan de onderkaak vastgebonden wordt om de druk van
het bit te verminderen met als gevolg dat paarden chronisch letsel oplopen?
Antwoord 4
Het bit is al vele eeuwen een middel om paarden te kunnen sturen en om
hun snelheid te kunnen regelen. Dat gebeurt niet alleen in de draf- en
rensport. Het risico op beschadiging van het gehemelte en het tandvlees is
naast eigenschappen van het bit zelf afhankelijk van veel overige factoren,
zoals de gebitsverzorging en de teugelvoering. Bitten waarvan is aangetoond
dat deze een verhoogd risico geven op verwondingen in de mond, zouden
niet in de harnachementgids opgenomen moeten worden.
Voor wat betreft het tongenbandje blijkt uit het Finse onderzoek geen verband
tussen het gebruik van dit bandje en verwondingen in de mond van het
paard. Dit neemt niet weg dat er andere nadelige gevolgen kunnen zijn van
het (verkeerd) gebruik van het tongenbandje. In de harnachementgids van de
SNDR staat opgenomen dat dit hulpmiddel is toegestaan, maar wel zodanig
dient te zijn aangebracht dat de bloeddoorstroming van de tong niet wordt
belemmerd. De bij een wedstrijd aanwezige baancommissaris houdt toezicht
op naleving van het wedstrijdreglement. Verkeerd gebruik van het tongenbandje, waarbij de bloeddoorstroming van de tong wordt belemmerd en de
tong blauw kleurt, keur ik ten zeerste af.
Vraag 5
Hoe verklaart u de stelling uit de campagne dat veel dwangmiddelen zoals
de opzetteugel, oordoppen, het vastbinden van staart en tong verboden zijn
binnen paardensportdisciplines die bij de Koninklijke Nederlandse Hippische
Sportfederatie (KNHS) aangesloten zijn, maar bij de drafsport wel gebruikt
worden?

3

Kati Tuomala, 6 mei 2022, «Bit-related lesions and risk factors in competing trotters and event
horses» (https://helda.helsinki.fi/handle/10138/342111).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 5
De drafsport is een ander soort sport dan de andere disciplines binnen de
KNHS, het is niet vreemd dat hier verschillende hulpmiddelen voor zijn
toegestaan. Wel heb ik, zoals hierboven aangegeven, het lectoraat humananimal interactions van de Aeres Hogeschool in Dronten gevraagd om
onderzoek te doen naar het risico op welzijnsaantasting bij gebruik van
verschillende hulp- en trainingsmiddelen voor honden en paarden.
Vraag 6
In hoeverre bent u van mening dat de gedragsregels die de drafsport
hanteert op dit moment voldoende toezien op dierenwelzijn?
Antwoord 6
Ook bij de SNDR zijn signalen waargenomen omtrent de maatschappelijke
onrust over mogelijke dierenmishandeling in de paardensport. Daarom is
enige jaren geleden door de SNDR een Commissie Welzijn in het leven
geroepen. Deze commissie, bestaande uit deelnemers, dierenartsen en
functionarissen en bestuursleden van de SNDR hebben sindsdien diverse
activiteiten ontplooid om de sport diervriendelijker te maken. Zo zijn de
reglementen over zweepgebruik in afstemming met de Vereniging van Drafen Rensport Professionals (VDRP) aangescherpt en wordt hier consequent op
gehandhaafd. Meest recente onderdeel van het werk van de commissie is het
opstellen van een ethische code voor het welzijn van de draver en de
volbloed.
Vraag 7
Op welke manier houdt u toezicht op dierenwelzijn binnen de drafsport?
Antwoord 7
De NVWA voert toezicht op dierenwelzijn risicogebaseerd uit. Toezicht binnen
de drafsport vindt met name naar aanleiding van meldingen plaats.
Vraag 8
In hoeverre deelt u de mening dat het doel van de drafsport, namelijk plezier
en gokken, geen redelijk doel is, in het kader van artikel 2.1 lid 1 van de Wet
Dieren, aangezien dwangmiddelen paarden pijn of letsel toebrengen?
Antwoord 8
Uit de totstandkomingsgeschiedenis van de Wet dieren en uit die wet volgt
dat de wetgever wedstrijden met dieren, waaronder de drafsport, niet heeft
verboden4. In algemene zin kan daarom niet worden gesteld dat uit de Wet
dieren volgt dat de drafsport in strijd met artikel 2.1, eerste lid, van de Wet
dieren zou zijn. Dat laat onverlet dat houders van de dieren die aan die
wedstrijden deelnemen zorg dienen te dragen voor de gezondheid en het
welzijn van de dieren en voldoen aan de eisen die de Wet dieren aan hen
stelt. Hierbij hoort ook dat er niet in strijd wordt gehandeld met artikel 2.1
van de Wet dieren. In voorkomende gevallen moet daarom worden beoordeeld of een bepaald hulp-of trainingsmiddel dat pijn of letsel veroorzaakt
dan wel de gezondheid of het welzijn van het dier benadeeld een redelijk doel
dient, er van uitgaande dat de drafsport als zodanig is toegestaan. Waar dit
nodig blijkt, kunnen er bij algemene maatregel van bestuur nadere regels
worden gesteld op basis van de Wet dieren. In de eerste plaats specifiek over
wedstrijden met dieren, waaronder een verbod op wedstrijden met een
bepaald doel, mede in het belang van het welzijn van de betrokken dieren (op
basis van artikel 2.15). In de tweede plaats kunnen specifieke gedragingen
waarbij gebruik wordt gemaakt van bepaalde voorwerpen worden verboden
(op basis van artikel 2.1, vijfde lid in samenhang met het derde lid, van de
Wet dieren). Of en in hoeverre het nodig is daarvan gebruik te maken zal
mede afhangen van de uitkomsten van het onderzoek waarover in het
antwoord op vraag 9 wordt gesproken en de wijze waarop de sector daar
gevolg aan geeft.

4

Kamerstuk 31 389, nr. 3. paragraaf 4.2.3.8 (Wedstrijden) en artikel 2.15 van de Wet dieren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 9
Wat is uw reactie op de oproep in de campagne om dwangmiddelen binnen
de drafsport te verbieden?
Antwoord 9
Ik kan me vinden in deze oproep. Hulpmiddelen waarbij er een groot risico is
op welzijnsaantasting zouden niet gebruikt moeten worden. Dit geldt niet
alleen voor de drafsport, maar voor iedere interactie met dieren. Helaas
ontbreekt in veel gevallen onderzoek naar het al dan niet schadelijk zijn van
een specifiek middel. Daarom heb ik, zoals aangegeven bij het antwoord op
vragen 2 en 5, het lectoraat human-animal interactions van de Aeres
Hogeschool in Dronten gevraagd om het risico op welzijnsaantasting bij
gebruik van verschillende hulp- en trainingsmiddelen bij honden en paarden
te inventariseren. De resultaten van dit onderzoek kunnen onder andere door
de SNDR gebruikt worden om hun harnachementgids tegen het licht te
houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4