BIJLAGE BIJ NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG OP WETSVOORSTEL
'MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD INKOPEN JEUGDWET EN WMO 2015'

Bijlage bij antwoord op vraag 162

Hieronder wordt op verzoek van de leden van de SP-fractie een overzicht gepresenteerd van de op
www.rechtspraak.nl gevonden rechtszaken over reële prijzen in de Jeugdwet en de Wmo 2015
sinds 2015 (meest recente bovenaan).
1. 10 juni 2021, kort geding, Rechtbank Midden-Nederland, ECLI:NL:RBME:2021:2420
Inkoopprocedures van een gemeente voor jeugdhulp in de vorm van specialistische GGZ (SASprocedure) en flexible assertive community treatment (open-houseprocedure). Eerste geschilpunt:
Heeft de gemeente op de juiste wijze toepassing gegeven aan artikel 2.12 Jeugdwet en de
omliggende rechtsregels voor wat betreft het vaststellen en inzichtelijke maken van de tarieven?
Oordeel: Er is in het kader van de inkoopprocedures te weinig inzicht geboden in de
totstandkoming en het realiteitsgehalte van de tarieven, in het licht van de relevante
kostprijselementen. Dat zal de gemeente dus alsnog moeten doen (in het kader van de
inkoopprocedures). Tweede geschilpunt: Heeft de gemeente in strijd gehandeld met het
aanbestedingsrechtelijke proportionaliteitsbeginsel voor wat betreft de voorwaarden voor de
intensiteit (het aantal uren per week) en de duur (het aantal maanden) van de behandeling?
Oordeel: De voorwaarden rondom de intensiteit (het aantal uren per week) van de behandeling
zijn onduidelijk in het licht van uiteenlopende uitingen van de gemeente, zodat niet kan worden
beoordeeld of zij proportioneel zijn. De gemeente zal duidelijkheid moeten bieden. Ten aanzien
van de duur van de behandeling (het aantal maanden) geldt niet dat de voorwaarden
disproportioneel zijn. Slotsom: Als de gemeente de inkoopprocedures wil voortzetten, zal zij een
aantal gebreken daaraan moeten herstellen.
2. 17 maart 2021, kort geding, Rechtbank Oost-Brabant, ECLI:NL:RBOBR:2021:1171
Artikel 2.11 en 2.12 Jeugdwet. Vordering zorgaanbieder om tijdelijk hogere zorgtarieven te mogen
declareren bij gemeente. Geldvordering in kort geding. Onvoldoende spoedeisend belang.
Onvoldoende aannemelijk dat huidige tarieven onrechtmatig zijn. Bestaan geldvordering daarmee
onvoldoende aannemelijk. Groot restitutierisico. Vorderingen worden afgewezen.
3. 26 februari 2021: conclusie advocaat-generaal in bij Hoge Raad aangebracht
aanbestedingsgeschil inkoop huishoudelijke hulp,: ECLI:NL:PHR:2021:181, zie nrs. 8 en 12
hieronder
conclusies advocaat-generaal voor zover hier van belang (de Hoge Raad moet nog uitspraak
doen):
− ook bij inkoop van huishoudelijke hulp (Wmo 2015) volgens de open house-methode is artikel
5.4 Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 van toepassing en dienen derhalve reële prijzen te worden
betaald;
− de grief van de gemeenten tegen het oordeel, van het Gerechtshof, dat de gemeenten
onvoldoende aannemelijk hebben gemaakt reële prijzen te betalen, moet falen.
4. 27 november 2020, kort geding, Rechtbank Midden-Nederland, ECLI:NL:RBMNE:2020:5180
In deze zaak staat centraal de door partijen georganiseerde inkoopprocedure betreffende de
inkoop van jeugdhulp. In geschil zijn de vastgestelde tarieven en voorwaarden. De
voorzieningenrechter oordeelt dat nu nog onduidelijk is of de vastgestelde tarieven in lijn zijn met
artikel 2.12 van de Jeugdwet. Partijen hebben niet aan hun onderbouwingsplicht voldaan. Het is
niet inzichtelijk of bij de vaststelling van de tarieven rekening is gehouden met het onderscheid
tussen complexe zorg en minder complexe zorg, met de uitvoeringswerkelijkheid en met regionale
aspecten. Ten aanzien van de voorwaarden acht de voorzieningenrechter onvoldoende aannemelijk
dat deze in strijd zijn met het proportionaliteits- en evenredigheidsbeginsel. Partijen wordt
verboden om de in de inkoopprocedure aangekondigde tarieven te hanteren, totdat zij deugdelijk
hebben onderbouwd dat de tarieven in lijn zijn met artikel 2.12 van de Jeugdwet.

1

5. 24 november 2020, kort geding, Rechtbank Limburg, ECLI:NL:RBLIM:2020:9229
Vaststelling reële kostprijs Wmo-zorg hulp bij het huishouden. Kwaliteit van het kostenonderzoek.
Gebruik rekentool VNG/Actiz. Indexering. Artikel 5.4 Besluit van 10 februari 2017, houdende
regels ter waarborging van een goede verhouding tussen de prijs voor de levering van een
voorziening en de eisen die worden gesteld aan de kwaliteit van de voorziening en de continuïteit
in de hulpverlening tussen de cliënt en de hulpverlener. Er is voldoende rekening gehouden met
specifieke omstandigheden, verbonden aan de regio waarin de hulp wordt verleend en er is
voldoende acht geslagen op organisatie-specifieke aspecten die een significante impact kunnen
hebben op de kostenopbouw.
6.20 november 2020, kort geding civiel, Rechtbank Noord-Nederland, ECLI:NL:RBNNE:2020:3982
De gemeente heeft voor de aanbesteding van huishoudelijke hulp in het kader van de Wmo 2015
maximumtarieven vastgesteld en stelt in de procedure dat dit tarieven zijn waaronder de
aanbieders op grond van artikel 5.4, vierde lid, van het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 (in welk
artikel de regels t.a.v. de reële tarieven voor het inkopen van maatschappelijke ondersteuning zijn
opgenomen) hun reële tarieven kunnen offreren. De kortgedingrechter constateert dat niet uit de
gevolgde procedure of de aanbestedingsstukken blijkt dat de aanbieders hun eigen reële tarieven
kunnen offreren en dat de door de gemeente gepresenteerde tarieven veeleer de tarieven zijn die
zij reëel acht en waaronder de aanbieders dienen te blijven. De kortgedingrechter gelast
heraanbesteding.
7. 7 juli 2020, hoger beroep kort geding, Gerechtshof Den Haag, ECLI:NL:GHDHA:2020:1120,
200.269.694/01 (hoger beroep van uitspraak ECLI:NL:RBDHA:2019:11096, zie nummer 11
hieronder)
Het hof bekrachtigt het bevel van de voorzieningenrechter aan de H10-gemeenten om de tarieven
zodanig te wijzigen dat zij in overeenstemming zijn met de Jeugdwet en onderschrijft het
uitgangspunt van de voorzieningenrechter dat bij kostprijselementen (productiviteit, de
verhouding tussen directe en indirecte cliëntgebonden uren, het percentage no-show, reistijd en
functiemix) rekening moet worden gehouden met organisatie-specifieke aspecten en regionale
omstandigheden.
De voorzieningenrechter concludeerde dat de H10-gemeenten onvoldoende aannemelijk hadden
gemaakt dat zij reële, kostendekkende tarieven hebben vastgesteld. Het hof doet geen uitspraak
over de inhoudelijke juistheid daarvan i.v.m. intrekking van de grieven, maar geeft wel aan dat de
wijze van waardering van de stellingen en verweren door de voorzieningenrechter in
overeenstemming is met de verplichtingen van gemeenten en verdeling van stelplicht en
bewijslast.
8. 21 januari 2020, kort geding in hoger beroep, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden,
ECLI:NL:GHARL:2020:437 (hoger beroep van 15 juli 2019, kort geding, Rechtbank MiddenNederland, ECLI:NL:RBMNE:2019:3160, zie nr. 12 hieronder)
AMvB Reële prijs Wmo is van toepassing op Open house procedure. Naar voorshands oordeel van
het hof heeft de thuiszorgorganisatie aannemelijk gemaakt dat de gemeenten voor het jaar 2019
geen reële prijzen hebben vastgesteld en daarmee onrechtmatig jegens de thuiszorgorganisatie
hebben gehandeld. Er bestaat geen wettelijke verplichting voor gemeenten om gebruik te maken
van de door Actiz en Zorgthuisnl ontwikkelde en door VNG aanbevolen rekentool. De rekentool is
wel een objectiveerbaar middel om tot vaststelling van reële prijzen te komen. Nu de gemeenten
de prijzen zelf niet op inzichtelijke en controleerbare wijze hebben vastgesteld, ziet het hof in het
kader van dit kort geding aanleiding aansluiting te zoeken bij de die rekentool. Het hof veroordeelt
de gemeenten om een onafhankelijke registeraccountant aan de hand van de rekentool een
kostenonderzoek op het prijspeil van 2019 voor tarieven 2019 in de regio uit te laten voeren met
inachtneming van de Amvb Reële prijzen Wmo.
9. 9 januari 2020, kort geding, Rechtbank Limburg, ECLI:NL:RBLIM:2020:120
Open house-procedure. De gemeentes financieren sinds 2015 de jeugdhulp op basis van
outputgerichte bekostiging. Eiseressen, zorgaanbieders, vorderen dat de voorzieningenrechter
primair de gemeenten, gedaagden, verbiedt de inkoopprocedures voort te zetten, tenzij hoofdstuk
6 van het Declaratieprotocol wordt geschrapt. Door het onaangekondigd eenzijdig introduceren
van een minimale ureninzet wordt een systeemwijziging in de bekostiging van de jeugdhulp
2

doorgevoerd, die in strijd is met de Jeugdwet en de met de zorgaanbieders gemaakte afspraken.
De zorgaanbieders stellen zich op het standpunt dat niet langer sprake is van reële zorgtarieven en
dat een dragende onderbouwing ontbreekt.
De voorzieningenrechter oordeelt dat de fictieve tarieven en de daarop gebaseerde minimaal
gemiddelde inzet in strijd zijn met de eisen van art. 2:12 Jw. Niet aannemelijk is geworden dat er
een goede verhouding is tussen de prijs voor de levering van jeugdhulp en de eisen die worden
gesteld aan de kwaliteit. De vordering wordt toegewezen. De gemeentes wordt verboden de
inkoopprocedures voort te zetten, tenzij hoofdstuk 6 van het Declaratieprotocol wordt geschrapt.
10. 13 december 2019, Rechtbank Noord-Nederland, ECLI:NL:RBNNE:2019:5168
De gemeentes zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo 2015 en de
Jeugdwet. De gemeentes verlenen die ondersteuning aan jeugdigen en cliënten in de regel niet
zelf, maar besteden dit uit aan zorgaanbieders. Vanwege het aflopen van de huidige contracten op
31 december 2019, hebben de gemeentes op 8 juli 2019 vier aanbestedingen aangekondigd om de
hiervoor bedoelde ondersteuning weer 'in de markt' te zetten. Cosis, een grote zorgaanbieder, is
een kort geding tegen de gemeentes begonnen (waarbij twee andere zorgaanbieders, Lentis en
Dignis zich hebben aangesloten), omdat de tarieven die de gemeentes hierbij willen hanteren
volgens Cosis, Lentis en Dignis te laag zijn om goede ondersteuning te kunnen bieden. Cosis,
Lentis en Dignis onderstrepen het belang van de gemeentes in hun poging om meer mensen aan
wie ondersteuning wordt geboden zelfstandig te laten wonen, maar zijn van oordeel dat de termijn
die de gemeentes hierbij willen hanteren, te kort is. De voorzieningenrechter is van oordeel dat
hoewel deze beide bezwaren van Cosis, Lentis en Dignis - op zich - terecht zijn, dit niet betekent
dat de gemeentes de aanbestedingen moeten intrekken. De gemeentes mogen verder gaan met
de aanbestedingen, maar moeten een ruimere termijn hanteren. Ook moet er nog een nader
kostprijsonderzoek plaatsvinden.
11. 22 oktober 2019, kort geding, Rechtbank Den Haag, ECLI:NL:RBDHA:2019:11096
Open house-procedure voor de inkoop van specialistische jeugdhulp en hoogspecialistische/hoog
complexe jeugdhulp. De gemeenten hebben onvoldoende inzichtelijk gemaakt hoe zij tot hun
tarieven zijn gekomen en of in die tarieven wel alle kostprijselementen zijn verdisconteerd die in
redelijkheid meegenomen zouden moeten worden (zoals het reserveren van tijd voor cliënten die
uiteindelijk niet komen opdagen en het meenemen van voldoende reistijd). Voorts is niet
inzichtelijk gemaakt dat en hoe bij het gehanteerde percentage voor overhead rekening is
gehouden met regionale omstandigheden en is onduidelijk in welke mate en op basis waarvan is
geïndexeerd. Bovendien dient in de functiemix voor hoogspecialistische ggz niet uitgegaan te
worden van het bestaande, te kleine personeelsbestand, maar dient uitgegaan te worden van het
vereiste personeelsbestand. Ten slotte hebben gemeenten onvoldoende onderbouwd dat zij bij het
samenstellen van de functiemix rekening hebben gehouden met de regionale bijzonderheden en
met organisatie-specifieke aspecten. De gemeenten moeten daarom opnieuw naar de tarieven
kijken voor de inkoop van jeugdhulp en deze in overeenstemming brengen met de Jeugdwet,
zodat de tarieven alsnog kostendekkend en reëel worden.
12. 15 juli 2019, kort geding, Rechtbank Midden-Nederland, ECLI:NL:RBMNE:2019:3160 (zie ook
31 augustus 2016, kort geding, Rechtbank Midden-Nederland, ECLI:NL:RBMNE:2016:4807, nr. 22
hieronder)
Volgens een aanbieder van thuiszorg zijn de tarieven die gemeenten hebben geboden niet reëel
omdat (1) de cao daarin niet is vertaald en (2) de gemeenten meerdere kostenaspecten niet
hebben meegenomen bij de berekening van de tarieven omdat de gemeenten de met subsidie van
VWS ontwikkelde rekentool niet hebben gebruikt. De kortgedingrechter is van mening dat de
gemeenten, die geen partij zijn bij de cao-onderhandelingen, niet verplicht zijn om cao-wijzigingen
één op één over te nemen in hun tarieven, en dat zij bij het vaststellen van de tarieven i.c. de
verhoging van de lonen als gevolg van de cao voldoende hebben verdisconteerd. Voorts is de
kortgedingrechter van mening dat er geen plicht bestaat om de rekentool te gebruiken, nu niet is
komen vast te staan dat reële tarieven niet ook op andere wijze kunnen worden berekend. Ten
slotte heeft de aanbieder onvoldoende onderbouwd dat de gemeenten bepaalde kostprijsaspecten
niet hebben meegenomen bij het vaststellen van de reële prijs.

3

13. 1 februari 2019, kort geding, Rechtbank Oost-Brabant, ECLI:NL:RBOBR:2019:609
Gemeente verlaagt gedurende de looptijd van het contract de tarieven voor beschermd wonen als
bedoeld in de Wmo 2015 aanzienlijk en voert een budgetplafond in. Het gevolg hiervan zal zijn dat
een aanbieder van beschermd wonen, die op basis van de oorpronkelijke overeenkomst
investeringen heeft gedaan, niet kostendekkend meer zal kunnen werken. Dit is volgens de
kortgedingrechter in strijd met de redelijkheid en billijkheid die bij het uitvoeren van de
overeenkomst in acht moet worden genomen. N.B. de uitspraak gaat niet in op de vraag of de
tarieven reëel waren.
14. 30 oktober 2018, hoger beroep kort geding, Gerechtshof 's Hertogenbosch,
ECLI:NL:GHSHE:2018:4534 (hoger beroep van uitspraak ECLI:NL:RBZWB:2017:7312, zie nr. 19.
hieronder)
Het hof deelt het oordeel van de voorzieningenrechter. GGz Breburg heeft voldoende onderbouwd
en aannemelijk gemaakt dat de oorspronkelijk door de gemeente gehanteerde tarieven voor
jeugd-ggz disproportioneel zijn als bedoeld in artikel 1.10 Aanbestedingswet 2012, omdat de
tarieven niet in redelijke verhouding staan tot de te verlenen diensten. Het vonnis waarvan beroep
wordt bekrachtigd.
15. 31 augustus 2018, kort geding, Rechtbank Overijssel, ECLI:NL:RBOVE:2018:3488
Geschil over de kostprijs van een door aanbieders te sluiten WA-casco-verzekering voor door hen
te leveren Wmo-hulpmiddelen. De door de aanvankelijke winnaar van de aanbesteding opgegeven
prijs voor deze verzekering was onrealistisch laag. De kortgedingrechter bepaalt dat de gemeente
de inschrijving dientengevolge (onder druk van andere aanbieders) terzijde mocht leggen.
16. 2 juli 2018, kort geding, Rechtbank Limburg, ECLI:NL:RBLIM:2018:6210
Geschil over lumpsumbekostiging van basishulp jeugd. De kortgedingrechter is van mening dat de
gemeenten voldoende inzicht hebben gegeven in de wijze waarop zij tot hun budgetplafonds zijn
gekomen en dat niet aannemelijk is dat deze plafonds voorzienbaar ontoereikend en niet reëel
zijn. Voorts is de rechtbank van mening dat het veiligheidsventiel dat gemeenten hebben
ingebouwd voor het geval van een niet aan de opdrachtgever te wijten overschrijding van het
budget, acceptabel is.
17. 3 mei 2018, kort geding, Rechtbank Oost-Brabant, ECLI:NL:RBOBR:2018:2237
Gemeenten hebben bij het vaststellen van het budget 2018 voor specialistische hulp als bedoeld in
de Wmo 2015 niet de juiste contractuele maatstaf gehanteerd. Het is onvoldoende aannemelijk
dat CAK-registratie inzicht biedt in zorgzwaarte en ondersteuningsvorm. De gemeenten dienen een
nieuw budget vast te stellen met inachtneming van de contractuele bepalingen.
18. 13 november 2017, kort geding, Rechtbank Zeeland-West-Brabant,
ECLI:NL:RBZWB:2017:7312
De gemeente heeft bij het vaststellen van de prijzen waarvoor de aanbieders jeugd-ggz moeten
leveren onvoldoende rekening gehouden met de positie van een grote zorgverlenende instantie als
GGz Breburg. Gebod tot heraanbesteding, waarbij de rechtbank de gemeente in overweging geeft
extra in te kopen producten en bijbehorende reële prijzen vast te stellen voor hoogspecialistische
diensten zoals GGz Breburg die levert.
19. 3 november 2017, kort geding, Rechtbank Noord-Holland, ECLI:NL:RBNHO:2017:9242
Tussenvonnis waarin n.a.v. een verschil van mening tussen enerzijds de betrokken gemeenten en
anderszijds bepaalde aanbieders van jeugdhulp wordt geoordeeld dat het een gezamenlijke
verantwoordelijkheid is van partijen om de continuïteit van de jeugdhulp in de regio te
waarborgen, de kwaliteit op peil te houden en de doelmatigheid waar mogelijk te vergroten.
Partijen moeten nader met elkaar in gesprek om meer duidelijkheid te krijgen over de nieuwe
bekostigingssystematiek. Als partijen er niet uitkomen in onderling overleg volgens het
stappenplan, kunnen zij vragen om voortzetting van het kort geding.
20. 2 juni 2017, kort geding, Rechtbank Noord-Nederland, ECLI:NL:RBNNE:2017:1981
De gemeente mag aanbieders van doelgroepenvervoer als (o.a.) bedoeld in de Wmo 2015 niet
vragen om in het kader van een inschrijving aan te geven wat een kostendekkend
4

beschikbaarheidstarief is indien de gemeente niet kan verifiëren of de vervolgens door hen
geoffreerde beschikbaarheidstarieven daadwerkelijk kostendekkend zijn. Een dergelijk
gunningscriterium leidt aldus tot schending van de beginselen van gelijke behandeling en
transparantie, die in een aanbestedingsprocedure gelden. Gebod tot heraanbesteding.
21. 31 augustus 2016, kort geding, Rechtbank Midden-Nederland, ECLI:NL:RBMNE:2016:4807
De kortgedingrechter is van mening dat de betrokken gemeenten hun tarieven voor thuiszorg
mochten baseren op een rapport van een door hen in de hand genomen onderzoeksbureau. Voorts
hoefden de gemeenten niet per se de duurste optie uit dat rapport te kiezen, te meer nu zij
onweersproken hebben aangevoerd dat de door hen vastgestelde tarieven tot de hoogste in het
land behoren. In het algemeen kan niet worden geoordeeld dat slechts de kostprijs van de
'duurste' zittende aanbieder een redelijk tarief zou zijn.
22. 25 februari 2016, kort geding, Rechtbank Noord-Holland, ECLI:NL:RBNHO:2016:1730
Aanbestedingsgeschil tussen Stichting voor Jeugdzorg en diverse gemeenten. Bij de aanbesteding
worden door de gemeenten door hen vastgestelde tarieven voor specifieke jeugdzorg gehanteerd,
die 15% lager liggen dan de tarieven die door het Rijk voor 2014 zijn vastgesteld. De door de
Stichting geoffreerde producten zijn grotendeels niet gehonoreerd. De voorzieningenrechter komt
tot de conclusie dat de gemeenten in strijd met het gelijkheidsbeginsel in feite met inschrijvers
hebben onderhandeld over de prijs. De gemeenten worden veroordeeld tot heraanbesteding voor
een deel van de Jeugdzorg, tenzij zij aan bepaalde voorwaarden zullen voldoen.
23. 27 maart 2015, kort geding, Rechtbank Gelderland, ECLI:NL:RBGEL:2015:2136
De kortgedingrechter is van mening dat de gemeente haar tarief voor huishoudelijke hulp juist
heeft vastgesteld. Er is aanbestedings- of mededingingsrechtelijk geen reden waarom van een
aanbestedende dienst in het algemeen verlangd zou moeten worden dat een tarief wordt bepaald
waartegen alle potentiële aanbieders de desbetreffende dienst kunnen leveren. Het
gelijkheidsbeginsel brengt dat niet met zich. Dat zou ten zeerste afbreuk doen aan de vrije
marktwerking waarvan de instandhouding en bevordering mede door het aanbestedings- en
mededingingsrecht worden beoogd. In beginsel ligt het op de weg van de aanbieder om voor de
opdracht in aanmerking te komen zijn bedrijfsvoering zo te organiseren dat hij evenals
concurrenten in staat is diensten te leveren tegen een tarief dat op een reële kostprijs is
gebaseerd.

5