Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

28 719

Reïntegratiebeleid

Nr. 92

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 januari 2015
In uw brief d.d. 20 januari jl. brengt u mij het verzoek van het lid Karabulut
over, zoals dat is gedaan in het ordedebat van 20 januari jl. (Handelingen II
2014/15, nr. 43, Regeling van Werkzaamheden) In dit ordedebat wordt
door het lid Karabulut gerefereerd aan de enquête die door «Altijd Wat»
en «Binnenlands Bestuur» onder medewerkers en managers van sociale
diensten is gehouden.
Per 1 januari jl. is de Participatiewet in werking getreden. De Participatiewet (voorheen: de Wet werk en bijstand) voorziet in een aantal
geharmoniseerde verplichtingen met betrekking tot de arbeidsinschakeling. Daartoe is een aantal onderdelen van de eerder abstract geformuleerde arbeids- en re-integratieverplichting, concreet uitgewerkt. Ook bij
deze harmonisering staat het individueel maatwerk voorop. Het is
namelijk uitdrukkelijk aan het College van burgemeester en Wethouders
om bij het opleggen van de geharmoniseerde verplichtingen en
-maatregelen rekening te houden met de individuele situatie van de
bijstandsgerechtigde. Zo is bij een aantal verplichtingen «naar vermogen»
aan de orde. Het is dan aan het college om te beoordelen waartoe diens
vermogen – de krachten en bekwaamheden – de bijstandsgerechtigde in
staat stelt en of hij dat vermogen benut heeft ter voldoening aan de
desbetreffende verplichting. Een dergelijke beoordeling zal zeer zeker aan
de orde zijn in het geval een bijstandsgerechtigde kampt met psychische
problemen. In dit verband is het van belang dat Divosa in het kader van
het project bevordering participatie van mensen met een psychiatrische
aandoening een werkwijzer heeft opgesteld voor klantmanagers. Deze
werkwijzer biedt professionals binnen de GSD handvatten hoe om te gaan
met deze specifieke problematiek.
Met de Participatiewet wordt beoogd om via maatwerk door de
gemeenten, bijstandsgerechtigden aan te spreken op de inzet van hun
eigen mogelijkheden, en hen aan te sporen om mee te doen. Bij dit

kst-28719-92
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 719, nr. 92

1

meedoen horen heldere spelregels, zoals onder meer opgenomen in
artikel 18 van de Participatiewet.
De betreffende maatregelen zijn er op gericht om de bijstand toegankelijk
en toekomstbestendig te houden. Hierbij is uitdrukkelijk oog gehouden
voor de vangnetfunctie van de bijstand voor wie niet zelf in een inkomen
kan voorzien. In dit kader hecht ik grote waarde aan het bieden van ruimte
voor individueel maatwerk op decentraal niveau. Immers, op decentraal
niveau zijn het de colleges die het voortouw hebben bij het op waarde
schatten van de individuele omstandigheden van de belanghebbenden,
mede in relatie met de lokale situatie.
Ik benadruk voorts dat de invulling van het participatie- en het
re-integratiebeleid door gemeenten van groot belang is. Het is aan het
college om, met in achtneming van de door de gemeenteraad vastgestelde verordening en binnen de wettelijke kaders, te bepalen welke
voorzieningen kunnen worden aangeboden, en welke maatregelen er
gelden bij niet nakoming van de verplichtingen. Vervolgens is het aan het
college om te bepalen aan wie die voorzieningen worden aangeboden.
Hierdoor hebben gemeenten veel beleidsruimte voor de inrichting van de
uitvoering.
De colleges hebben met de Participatiewet bovendien uitdrukkelijk de
beleidsruimte gekregen om via een verordening de duur van een
maatregel (binnen bepaalde marges) vast te stellen. Het is ook de plicht
van het college om in het individuele geval te beoordelen of het niet
nakomen van een geharmoniseerde arbeids- en re-integratieverplichting
verwijtbaar is. Dit geldt zeker bij uitkeringsgerechtigden met medische en
psychische beperkingen. In dit verband acht ik het van groot belang dat de
Participatiewet er in voorziet dat er geen maatregel volgt indien elke vorm
van verwijtbaarheid ontbreekt. Voorts is expliciet in de Participatiewet
opgenomen dat een op te leggen maatregel of een opgelegde maatregel
door het college wordt afgestemd op de omstandigheden van de
belanghebbende en diens mogelijkheden om middelen te verwerven,
indien naar het oordeel van het college, gelet op bijzondere omstandigheden, dringende redenen daartoe noodzaken. Juist deze afstemming op
de omstandigheden van de belanghebbende en diens mogelijkheden om
middelen te verwerven is bij uitstek het beleidsterrein van het college.
Ook biedt de wet de mogelijkheid tot inkeer. Dit impliceert dat de
maatregel kan worden herzien zodra uit de houding en gedrag van de
uitkeringsgerechtigde ondubbelzinnig blijkt dat hij de geharmoniseerde
arbeidsverplichtingen weer nakomt.
Ik ben van mening dat de Participatiewet een juist evenwicht biedt tussen
enerzijds het wettelijke kader van de maatregelen bij het niet nakomen
van arbeidsverplichtingen waardoor een verwijtbaar onnodig beroep op
de bijstand wordt gedaan, en anderzijds het individueel maatwerk met de
expliciete mogelijkheid (geheel of gedeeltelijk) van een maatregel af te
zien in situaties als waarop de geharmoniseerde arbeidsverplichtingen
zien. Ik heb er vertrouwen in dat gemeenten hier, zeker wanneer zij de wet
(langer) in de praktijk brengen, adequaat mee omgaan.
Ten slotte merk ik ten aanzien van de door het lid Karabulut genoemde
enquête het volgende op. Gelet op het feit dat deze enquête eind 2014
onder medewerkers van de gemeente is gehouden, kunnen de uitkomsten
hiervan niet berusten op de feitelijke ervaringen van de geënquêteerden
met de Participatiewet. Immers, de Participatiewet is op 1 januari 2015 in
werking getreden.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 719, nr. 92

2