Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

411
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Ministers van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
over de Zembla-reportage «Het transgenderprotocol» (ingezonden 27 oktober
2023).
Mededeling van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 16 november 2023).
Vraag 1
Hebt u de reportage «Het transgenderprotocol»1 van Zembla, uitgezonden op
donderdag 26 oktober 2023, gezien?
Vraag 2
Wat vindt u van de bevindingen in de reportage, die melding maakt van
ondermaatse en wetenschappelijk ondeugdelijke onderzoeken waarop het
zogeheten «Dutch protocol» voor transgenderzorg is gebaseerd? Kunt u (de
Minister van VWS) reflecteren op de conclusies die in de reportage getrokken
worden?
Vraag 3
Kunt u uitleggen hoe het mogelijk is dat een dergelijke nieuwe, experimentele
en controversiële behandeling voor jonge personen (in sommige gevallen
nog kinderen) in Nederland gegeven mag worden en al jaren wordt gegeven,
als er voor de effectiviteit en de veiligheid van deze behandeling zo weinig
wetenschappelijke en medische onderbouwing is?
Vraag 4
Kunt u uitleggen waarom destijds is toegestaan dat de standaarden waaraan
het onderzoek voor en naar deze vorm van transgenderzorg moesten voldoen
zoveel lager waren, onder andere door geen controlegroep of een alternatief
daarvoor te gebruiken, dan voor ander onderzoek naar medische behandelingen en behandelprotocollen? Wat was hiervoor de (medische) onderbouwing
en hoe rijmt u dat met het «primum non nocere» beginsel in de gezondheidszorg en de medische ethiek?

1

ah-tk-20232024-411
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

NPOstart.nl, 26 oktober 2023, Zembla, Seizoen 20 Afl. 14 – «Het transgenderprotocol»
https://www.npostart.nl/zembla/26-10-2023/BV_101410145

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Vraag 5
Kunt u verklaren waarom de gebrekkige wetenschappelijke en medische
onderbouwing voor deze behandeling nu pas (echt) aan het licht komt en
waarom een dergelijke behandeling destijds is goedgekeurd, op basis van zo
weinig en ontoereikend evidence based onderzoek?
Vraag 6
Weet u wie er betrokken waren bij het onderzoek dat geresulteerd heeft in het
«Dutch protocol» en de goedkeuring daarvan en hoe en door wie dit
onderzoek is gefinancierd?
Vraag 7
Op welke manier en door wie is de voortgang en ontwikkeling van het «Dutch
protocol» door de jaren heen geëvalueerd en getoetst? Wie waren hierbij
allemaal betrokken en vanuit welke expertise en hoedanigheid?
Vraag 8
Heeft u en/of hebben eerdere bewindspersonen en/of het kabinet de
afgelopen jaren eerder signalen en/of klachten gekregen over de discutabele
onderbouwing voor de Nederlandse transgenderzorg en de problemen die
sommige patiënten en hun omgeving hierdoor hebben ondervonden? Zo ja,
wanneer, wat voor signalen waren dat, wie hebben hierover aan de bel
getrokken en wat is hier toen door wie mee gedaan?
Vraag 9
Wat vindt u ervan dat de artsen die door Zembla zijn geïnterviewd niet
herkenbaar willen worden vermeld in de reportage, omdat zij bang zijn om
bijvoorbeeld hun baan kwijt te raken? Kunt u reflecteren op de sterke
politisering van dit onderwerp en is het naar uw mening mogelijk dat er de
afgelopen jaren een dusdanig hevige transgenderlobby gaande is dat
kritische geluiden hieromtrent geen ruimte krijgen? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, wat gaat u eraan doen om een volledig en democratisch debat over deze
kwestie te bewerkstelligen?
Vraag 10
Hoe reflecteert u, in het licht van de bevindingen van Zembla, op de
groeiende internationale kritiek op en zorgen over2 het sterk toenemende
aantal jongeren dat zich aanmeldt voor genderzorg en de geluiden die
opgaan over «sociale besmetting», die (getroubleerde) jongeren ertoe aan
zou kunnen zetten om te geloven dat zij in het verkeerde lichaam zijn geboren
en daarom hormoonbehandelingen en transitieoperaties zouden moeten/
willen ondergaan?
Vraag 11
Hoe reflecteert u op de uitspraak van de kinderpsychiater in de Zemblareportage: «Wij waren pioniers, maar de kinderen waren eigenlijk ook
pioniers»? Vindt u het medisch-ethisch verantwoord dat jonge, kwetsbare
mensen zijn ingezet als «proefkonijnen» voor een wetenschappelijk weinig
onderbouwde experimentele behandeling, die verstrekkende en in sommige
gevallen onomkeerbare gevolgen voor hun toekomst en gezondheid zou
hebben?
Vraag 12
Kunt u aangeven op welke manier er gehandeld is naar het principe van
informed consent bij het toepassen van transgenderzorg in Nederland door
de jaren heen, zowel bij de patiënten zelf, als bij hun ouders en/of verzorgers?
Zijn deze mensen altijd volledig geïnformeerd over de minimale wetenschappelijk onderbouwing voor het «Dutch protocol» en alle eventuele gevolgen/
bijwerkingen/schade die deze zorg zou kunnen opleveren?

2

De Volkskrant.nl, 24 februari 2023, «De behandeling van transgender jongeren werd geprezen.
Nu groeit de kritiek op «the Dutch approach».
https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2023/the-dutch-approach-transgender-jongeren-ondervuur~v656797/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Vraag 13
Op welke manier wordt de transgenderzorg in Nederland en de «Dutch
protocol»-aanpak op dit moment gefinancierd en door wie?
Vraag 14
Wat vindt u ervan dat in verschillende landen geen transgenderzorg meer
geleverd wordt op basis van het «Dutch protocol» en dat transgenderzorgklinieken zijn gesloten en wat betekent dat voor de transgenderzorg in
Nederland?
Vraag 15
Bent u voornemens om een onderzoek in te stellen naar het «Dutch protocol»
en de medische legitimiteit ervan en gaat u hiervoor actief ervaringen
ophalen bij personen die deze behandeling de afgelopen jaren hebben
ondergaan?
Vraag 16
Vindt u niet dat er in Nederland, in ieder geval tijdelijk, gestopt moet worden
met het leveren van transgenderzorg in de vorm van het «Dutch protocol»,
totdat beter en uitgebreider onderzoek is gedaan naar deze methode? Zo nee,
waarom niet?
Vraag 17
Gaat u jongeren actief voorlichten over de gevaren van «sociale besmetting»
en trendgevoelige, maatschappelijke beïnvloeding op het gebied van
transgenderissues, bijvoorbeeld door hier op scholen lessen aan te wijden
en/of jongeren de reportage van Zembla in de klas te laten bekijken?
Mededeling
De vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) over de Zembla-reportage
«Het transgenderprotocol» (2023Z18717) kunnen tot mijn spijt niet binnen de
gebruikelijke termijn worden beantwoord.
De reden van het uitstel is dat afstemming ten behoeve van de beantwoording meer tijd vergt.
Ik zal u zo spoedig mogelijk de antwoorden op de Kamervragen doen
toekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3