Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

27 529

Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in
de Zorg

Nr. 269

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 oktober 2021
Op 12 juli jl. (Kamerstuk 27 529, nr. 265) heeft de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport u het advies van de Gezondheidsraad over
verantwoorde inzet van apps voor publieke gezondheid toegestuurd. De
Gezondheidsraad is om dit advies gevraagd naar aanleiding van de
behandeling van de Tijdelijke Wet notificatieapplicatie covid-19
(Kamerstuk 35 538) (CoronaMelder) in de Eerste Kamer. Met deze brief
deel ik graag mijn standpunt over dit advies met uw Kamer.
De CoronaMelder-app is een voorbeeld van een gezondheidsapp die in
volledige openheid door de rijksoverheid is ontwikkeld. Een van de
uitgangspunten bij de bouw van de app was een zo groot mogelijke
transparantie waarbij onder andere tussenproducten doorlopend online
zijn gepubliceerd op het platform Github. Dit gaf iedereen die dat wilde,
de mogelijkheid om mee te kijken en te denken bij de ontwikkeling. De
app wordt momenteel ingezet in de bestrijding van het Coronavirus.
Mogelijk zal de rijksoverheid in de toekomst vaker dit type apps gaan
ontwikkelen en inzetten in het kader van infectieziektebestrijding of
bijvoorbeeld bij bevolkingsonderzoeken. Het is daarbij goed om vooraf na
te gaan aan welke voorwaarden dergelijke apps moeten voldoen. Zoals
aan de Eerste Kamer toegezegd, is de Gezondheidsraad daarom gevraagd
om een kader met criteria te ontwikkelen voor het gebruik van gezondheidsapps voor screeningsdoeleinden.
Advies Gezondheidsraad
De Gezondheidsraad constateert dat de overheid op hoofdlijnen reeds
beschikt over twee kaders die als startpunt gebruikt kunnen worden voor
de beoordeling van de verantwoorde inzet van (gezondheids)apps.
Afhankelijk van het doel van de overheidsinterventie, kan de inzet van de
desbetreffende app getoetst worden aan het kader van Wilson en

kst-27529-269
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 529, nr. 269

1

Jungner1 (bij screening) of aan de voorwaarden voor gerechtvaardigd
overheidsingrijpen (bij infectieziektebestrijding). Deze kaders stellen
bijvoorbeeld voorwaarden aan de te hanteren methode. Wanneer de te
gebruiken opsporingsmethode een screenings-app betreft, behoeven deze
voorwaarden echter verdere aanvulling. Daartoe heeft de Gezondheidsraad specifieke aandachtspunten geformuleerd.
De eigenschappen die apps onderscheiden van meer klassieke methoden
brengen specifieke aandachtspunten met zich mee die meegewogen
moeten worden in de besluitvorming. Om risico’s te minimaliseren zijn de
criteria uit de bestaande beoordelingskaders op vier onderdelen nader
gespecificeerd, namelijk op de volgende thema’s: betrouwbaarheid en
effectiviteit, bescherming van privacy, toegankelijkheid en rechtvaardigheid, en geïnformeerde keuze. De raad pleit ervoor deze onderwerpen
al vroeg in de ontwikkelfase mee te nemen, net als de juridische eisen
waaraan moet worden voldaan.
In het advies wordt benadrukt dat voor apps specifiek geldt dat zij moeten
voldoen aan privacy-wetgeving (AVG en UAVG) en aan de Telecommunicatiewet. Als de app kan worden aangemerkt als medisch hulpmiddel dan
kan ook de (Europese) medische hulpmiddelen-regelgeving van
toepassing zijn en de daaruit voortvloeiende verplichte CE-markering en
post-market surveillance2.
Standpunt
De raad geeft aan dat de huidige kaders voor screening en infectieziektebestrijding geschikt zijn om te hanteren voor een verantwoorde inzet van
gezondheidsapps. Ik onderschrijf daarbij de app-specifieke aandachtspunten die de raad bij deze kaders benoemt. De ontwikkeling van
CoronaMelder, wat de aanleiding was voor dit advies, is hier een goed
voorbeeld van. Te zien is dat de genoemde app-specifieke aandachtspunten die de raad benoemt hier al leidend zijn geweest. Hier zijn ook
geen concessies op gedaan. Privacy en security by design waren
bijvoorbeeld belangrijke uitgangspunten in het ontwikkeltraject. Daarnaast
is veel aandacht geweest voor de toegankelijkheid van de app; het is
namelijk belangrijk dat CoronaMelder voor iedereen toegankelijk is. Hier is
zowel bij de ontwikkeling als ook na introductie doorlopend op getoetst en
waar mogelijk verbeterd.3 De juridische grondslag voor het verwerken van
persoonsgegevens is verder in (tijdelijke) wetgeving vastgelegd en
CoronaMelder is na landelijke introductie doorlopend geëvalueerd.
Ook bij de ontwikkeling van eventuele nieuwe gezondheidsapps, die door
de rijksoverheid zullen worden ingezet en/of ontwikkeld, zullen de door de
Gezondheidsraad benoemde aandachtspunten als uitgangpunt worden
genomen. Daarnaast is het Adviescollege ICT-toetsing door de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken ook gevraagd om de ontwikkeling van
de CoronaMelder-app te evalueren en hieruit lessen te trekken om de
omgang van de overheid met ICT te verbeteren. Beide adviezen kunnen
als startpunt dienen voor het maatschappelijke gesprek over de inzet van
dit type apps.

1

Wilson JMG, Jungner G. Principles and practice of screening for disease. Public Health Papers
1968; 34: 1–151
2
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Apps under the medical devices legislation.
Bilthoven, 2019
3
Recent is de CoronaMelder ook in het Fries beschikbaar gekomen, waarmee deze nu al
beschikbaar is in 11 talen. Verder voldoet de app ook aan alle 50 criteria van de WCAG 2.1
standaard (niveau AA) voor toegankelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 529, nr. 269

2

Overige gezondheidsapps
Er zijn op dit moment veel apps beschikbaar als hulpmiddel bij het
bevorderen van de gezondheid. Ik vind het van belang dat ook het gebruik
van gezondheidsapps in het algemeen in goede banen wordt geleid.
Daarom heb ik het National eHealth Living Lab (NeLL) eerder al gevraagd
om in samenwerking met veldpartijen te komen tot één breed gedragen
landelijk toetsingskader voor gezondheidsapps. Het rapport tezamen met
de te nemen vervolgstappen zal ik binnenkort aan de
Tweede Kamer doen toekomen. De aandachtspunten die de Gezondheidsraad in dit advies formuleert heeft zullen ook worden meegenomen
in de te nemen stappen in navolging op dit door de NeLL ontwikkelde
landelijke toetsingskader.
Een gelijkluidende brief stuur ik aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 529, nr. 269

3