Aan de directeur Openbaar Vervoer en Spoor van Infrastructuur en
Waterstaat De heer drs. W. Aarnink
Postbus 20901
2500 EX Den Haag

Datum
Uw kenmerk
Ons kenmerk

13 mei 2019
lENW / BSK-2019/95247

Behandeld door
Telefoonnummer

VT20170018-15467352031587

Bijlage(n)
Ondenwerp

Plannen voor bestaande en
nieuwe stations

Geachte heer Aarnink,
Raad van Bestuur
Bezoekadres
Moreelsepark 3

Naar aanleiding van uw brief over plannen voor bestaande en nieuwe stations, stuur ik u hierbij een
duiding van de plannen die ProRail heeft voor stations nu en in de toekomst. Vanzelfsprekend
blijven we steeds met u en uw medewerkers in gesprek over de verdere vormgeving van deze
plannen.

3511 EP Utrecht
Postadres
Postbus 2038
3500 GA Utrecht

Continue aandacht voor stations
Eind april presenteerde ProRail haar jaarverslag en stonden wij stil bij de prestaties en
hoogtepunten van het afgelopen jaar en keken we vooruit naar de plannen voor de komende jaren.
Zoals ook voorgaande jaren is media-aandacht gegenereerd bij de presentatie van dit jaarverslag.
Zeker omdat 2018 een goed jaar was voor ProRail. Dat is ook zo vastgesteld tijdens de laatste
aandeelhoudersvergadering. Bij de presentatie van het jaarverslag hebben wij onder meer
aandacht gevraagd voor de inspanningen die ProRail samen met haar partners doet om stations
toekomstbestendig te maken. De informatie in het jaarverslag, bevat geen nieuwe strategie of
veranderingen aan het investeringspakket.
Verbetering bestaande stations
ProRail spant zich, samen met uw departement en andere partijen, in om de bestaande stations te
verbeteren door middel van stations-vemieuwingen, programma’s om de kwaliteit te verbeteren en
het toepassen van innovaties. Hieronder vindt u een toelichting op onze inspanningen.
Stationsvernieuwinoen
Voorbeelden van stationsvernieuwingen zijn Amsterdam Centraal, Amsterdam Zuid, EdeWageningen, Driebergen- Zeist, Amsterdam Amstel maar ook Schiphol en Groningen. Een aantal
hiervan is onderdeel van Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS). Deze vernieuwingen
worden zo mogelijk gecombineerd met wensen vanuit gemeente of provincie. Bij deze projecten
worden capaciteit en kwaliteit van station en stationsomgeving geïntegreerd opgepakt. Gemeentes
en provincies en regionale concessieverleners initiëren ook projecten. Een voorbeeld is Almere CS
waar de floriade in 2020 plaatsvindt. Daar is een grootschalige verbouwing mogelijk door het
combineren van werk en verschillende financieringsbronnen. Delft Zuid is een voorbeeld waar werk
met werk gemaakt wordt. Vanuit PHS was een nieuw station daar noodzakelijk. Tegelijkertijd wilde
de gemeente de stationsomgeving aanpakken met een extra tunnel onder het spoor en een
upgrade van de perronkap. Door de kap van zonnepanelen te maken is een betaalbare
businesscase gemaakt.

ProRail B.V., KvK 30124359
O
Q_

■5

Prcxjramma’s om kwaliteit te verbeteren
Buiten de geïntegreerde projecten zijn er programma's om kwaliteit en capaciteit te verbeteren.
Bijvoorbeeld het programma fietsparkeren: sinds 2000 zijn er landelijk 450.000
fietsparkeervoorzieningen nieuw gebouwd en gemoderniseerd door ProRail op ruim 400 stations.
De komende jaren dreigt alsnog een tekort aan het aantal fietsparkeerplekken bij stations. Daarom
is het noodzakelijk dat er de komende 10 jaar nog 250.000 nieuwe voorzieningen worden
bijgebouwd. Een voorbeeld van een groot fietsenstallingproject is de stalling in Eindhoven. Daar
komen in totaal 10.000 plaatsen, waarvan een groot deel extra plaatsen zijn. Daarnaast zijn er
programma’s om stations toegankelijker te maken door het aanbrengen van liften en het creëren
van gelijkvloerse instap van perron naar trein. Een voorbeeld van toegankelijkheid is bijvoorbeeld
het project in Den Helder Zuid en een extra lift op Den Haag Hollands spoor. Daarnaast verbetert
ProRail op verzoek van uw ministerie het stationsmeubilair en verduurzamen we bijvoorbeeld de
verlichting.
Innovaties
Innovatie en vernieuwing worden stapsgewijs toegepast binnen lopende programma’s en
projecten. ProRail wil zoveel mogelijk energieneutraal worden. Daarom doen wij een onderzoek
naar de mogelijkheden om perrondaken te voorzien van zonnecellen. U kunt daarbij denken aan
het opwekken van energie op fietsoverkappingen, technische ruimtes en wachtruimtes
(bijvoorbeeld zonnepanelen in folievorm). Daarnaast doen we proeven met betonreductie voor
circulair bouwen. Zo zijn op het station Blerick en Ravenstein nieuwe tegels met een aadle 2 cradle
zilver certificaat getest. In Susteren wordt een wafeltegel uitgetest (minder beton = minder C02).
Hergebruik van materialen is toegepast op station Driebergen-Zeist. Na een testperiode worden
deze innovaties ook toegepast in andere projecten, met als uitgangspunt is dat dit niet tot
kostenverhogingen leidt. De projecten genoemd in bovenstaande opsomming lopen tot 2028.
Financiën
De afgelopen jaren werd er door ProRail gemiddeld zo’n 350 tot 400 miljoen euro per jaar besteed
aan uitbreiding, vernieuwing, onderhoud en beheer van stations. Deze activiteiten worden
gefinancierd uit de fondsen voor Beheer, Onderhoud en Vervangingen (BOV), het
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) en door derden, zoals
gemeenten en provincies. Hieronder vindt u een toelichting op de totstandkoming van deze
bedragen:
Beheer. Onderhoud en Vervanoinaen
ProRail ontvangt jaarlijks een subsidie van uw ministerie voor de instandhouding van de stations.
Hiervoor stelt ProRail jaarlijks een subsidieaanvraag op. In deze subsidieaanvraag vermeldt ProRail
haar jaarlijkse budgetbehoefte via zogenaamde meerjarenreeksen, de ‘BOV reeksen’ (Beheer,
Onderhoud en Vervangingen). Deze BOV-reeksen worden op dit moment herijkt. In de bestaande
BOV-reeks is voor de komende 10 jaar een bedrag van € 1,6 mid gereserveerd voor Stations. Met
de herijking van deze BOV-reeks voorzien we in deze periode een groei onder andere vanwege de
voorziene vervanging en onderhoud van (historische) perronkappen en perronverlengingen- en
verbredingen als gevolg van de reizigerstoename. Deze toename in de BOV-reeks wordt ook in
zogenaamde 'deep dives’ met uw ministerie besproken.
Meerjarenprogramma Infrastructuur. Ruimte en Transport (MIRT) en Omoevinoswerken
Naast onze Beheer, Onderhoud en Vervangingen kennen we binnen stations de aanleg van
stationsprojecten met financiering uit het MIRT en enkele grote programma’s als Fietsparkeren en
Toegankelijkheid. Ook werken we aan diverse werken voor derden zoals gemeenten en provincies,
ook wel omgevingswerken genoemd. In de december-opgave 2020 van het MIRT is voor de
stationsprojecten in uitvoering een bedrag gereserveerd van € 0,7 mId en voor de
2/4
Ons kenmerk VT20170018-1546735203-1587

§
g
O.

omgevingswerken in uitvoering een bedrag van € 0,4 mid. Wij verwachten dat de bestaande
portefeuille komende jaren verder zal groeien mede als gevolg van lopende verkenningen, zoals
bijvoorbeeld het derde perron Amsterdam Zuid, en de groei in het OV.

-

Als wij tien jaar vooruit kijken, verwachten wij gezien bovenstaande ontwikkelingen een
totaalbedrag tussen de 2,7 en 3,5 miljard in de stations te investeren om de reiziger beter te
bedienen en meer reizigers te verwerken. Dit bedrag varieert afhankelijk van de voorziene groei
van reizigers en de mate waarin extra middelen in de BOV-reeks ter beschikking kunnen worden
gesteld. Op dit moment voorzien we een grotere vraag dan de beschikbare middelen vanuit de
huidige BOV reeksen. Hierover zijn we met uw ministerie in overleg. Voor de zomer is er meer
duidelijkheid over de omvang van de groei.
Plannen nieuwe stations
Regelmatig bereiken ons vragen over mogelijkheden voor nieuwe stations. Wij zijn dan ook
continue in gesprek met lokale en regionale overheden over deze wensen. In deze bestuurlijke
gesprekken wordt gekeken naar inpasbaarheid binnen MLT, mogelijkheden en de financiële
consequenties en bijdragen van verschillende partijen. In een aantal gevallen zijn de bestuurlijke
gesprekken in een vergevorderd stadium, in andere gevallen nog verkennend. Ook is in een aantal
gevallen al besloten dat er geen station komt, in afstemming met lenW. Helaas is door de mediaaandacht met name in een aantal Limburgse gemeenten de indruk ontstaan dat er toch een station
in hun plaats zou komen. We hebben deze bestuurders gemeld te betreuren dat dit beeld is
ontstaan, mede doordat het krantenartikel was gebaseerd op verouderde openbare informatie uit
2014. Om deze beeldvorming te corrigeren heeft ProRail een blog gepubliceerd en deze tekst actief
gedeeld met alle betrokken partners.
Verbetering voor reizigers
U vraagt wanneer de eerste verbeteringen voor reizigers zichtbaar zijn. Daarop kan ik u melden dat
dat al het geval is. We zien dit ook terug in de waardering van stations door reizigers die de
afgelopen jaren is gestegen tot een gemiddelde van 7,3 waardering voor alle stations. Er vinden
continue verbeteringen voor reizigers plaats. Zo zijn bij verschillende stations extra
fietsvoorzieningen aangelegd. Daarnaast is een aantal stations ingrijpend vernieuwd. Bijvoorbeeld
station Assen en station Eindhoven. In Eemshaven hebben we een compleet nieuw station
gerealiseerd. Binnenkort vindt de uitbreiding van Maastricht Noord plaats en wordt station
Lansingerland-Zoetermeer officieel geopend.
Stations en toekomstbeeld OV
Sinds 2000 zijn ongeveer 50 nieuwe stations geopend. Gezien de verwachte reizigersgroei (30% in
2030 en 40% in 2040) in het OV, de aantrekkende economie, de woningbouwopgaaf, de behoefte
aan het ontsluiten van ontwikkellocaties, zullen lokale en regionale overheden vaker vragen om de
ontwikkeling van een nieuw of aangepast station voor hun regio of gemeente. Vanzelfsprekend
wordt aan de hand van de kaders van het Toekomstbeeld OV 2040 bepaald waar nieuwe stations
worden gebouwd. Dat doen wij zoals gebruikelijk in overleg met uw departement.

3/4
Ons kenmerk VT20170018-1546735203-1587
£

In deze brief hebben we een zo goed mogelijk beeld geschetst van de lopende en geplande
verbeteringen van de stations in Nederland. Ook hebben we aangegeven welke middelen daarvoor
ter beschikking zijn gesteld en welke opgave we voor de komende jaren nog zien. We blijven graag
met u en stakeholders in gesprek om hier zo goed mogelijk invulling aan te blijven geven.
Met vriendelijke groet,
namens de Raad

ir,

ys

4/4
Ons kenmerk VT20170018-1546735203-1587

O

8
g
O.