Bijlage
Rapport 1: Recidive tijdens en na reclasseringstoezicht
Het WODC-rapport ‘Recidive tijdens en na reclasseringstoezicht’ is het eerste
onderzoek waarin is nagegaan in hoeverre gerecidiveerd wordt tijdens en na
reclasseringstoezicht en hoe dat zich tot elkaar verhoudt. Het rapport brengt
tevens in kaart in hoeverre uitvoeringskenmerken van het toezicht
samenhangen met recidive tijdens en na het toezicht.
Belangrijkste bevindingen:
• De resultaten uit het onderzoek laten zien dat het risico op recidive tijdens
het toezicht hoger is dan het risico op recidive na het toezicht. Met name
aan het begin van de toezichtperiode is het risico op recidive hoog. Dit kan
gelegen zijn in de tijd die het kost om aan gedragsverandering te werken,
maar bijvoorbeeld ook in een grotere kans om recidivedelicten te
constateren tijdens toezicht (zgn. handhavingsparadox).
• Onder andere een laag toezichtniveau of tussentijdse verlaging van het
toezichtniveau, een contact-, alcohol- en/of drugsverbod hangen samen met
een lager risico op recidive tijdens toezicht.
• De bevinding dat de inzet van het laagste niveau van toezicht samenhangt
met een lager risico op recidive tijdens het toezicht zou er volgens de
onderzoekers op kunnen duiden dat de reclassering goed kan inschatten
voor welke cliënten het laagste toezichtniveau van toepassing is.
 De inzet van gedragsinterventies tijdens het toezicht lijkt niet (direct)
samen te hangen met minder risico op recidive tijdens of na het toezicht.
Wel zien de onderzoekers een mogelijk indirecte samenhang tussen de
deelname aan gedragsinterventies en een lagere recidivekans na toezicht.
Rapport 2: De uitvoering van (verscherpt) reclasseringstoezicht bij overvallers
en de samenhang met recidive
In het kader van het eerste programma van de Taskforce Overvallen 2011 zijn
vanaf 2012 met de reclassering aparte afspraken gemaakt over verscherpt
toezicht bij overvallers, met als doel de resocialisatie van deze doelgroep te
verbeteren door het geven van frequente aandacht en het bieden van structuur
en daarmee recidive te voorkomen. Daartoe zouden alle onder toezicht
gestelde overvallers in toezichtniveau 3 worden geplaatst, worden gemonitord
door middel van elektronische monitoring en dit regime minimaal één jaar
ondergaan. Op verzoek van het departement is door het WODC voor de periode
2012-2016 onderzoek ingesteld naar de toepassing van verscherpt toezicht bij
overvallers in de praktijk, wat het recidivepercentage onder overvallers met
toezicht is en in hoeverre de maatregelen in het kader van verscherpt toezicht
samenhangen met de recidive onder overvallers na afloop van het toezicht.
Belangrijkste bevindingen:
• De beoogde vorm van verscherpt toezicht is niet bij iedere onder toezicht
gestelde overvaller in de onderzochte periode toegepast. Voor een deel zou
dit zijn veroorzaakt door enkele (aanvankelijke) praktische belemmeringen
en moeilijkheden. Verder wordt aangegeven dat de reclassering in het
reguliere werkproces belang hecht aan maatwerk voor elke individuele
overvaller. Gemiddeld genomen hebben overvallers wel te maken gehad
met een ‘verscherpte’ vorm van toezicht in vergelijking met de totale groep
van ondertoezichtgestelden.
• Het onderzoek heeft niet kunnen vaststellen dat kenmerken van verscherpt
toezicht bij overvallers samenhangen met een lager of hoger recidiverisico.
De resultaten van deze studie naar verscherpt toezicht en recidive lijken

niet veelbelovend en lijken erop te wijzen dat verscherpt toezicht niet
effectiever is om recidive te voorkomen dan toezicht in de gebruikelijke
vorm. Dit komt overeen met bevindingen uit internationaal onderzoek naar
de effectiviteit van intensieve toezichtprogramma’s bij
ondertoezichtgestelden. Een alternatieve verklaring voor de bevindingen is
echter dat door de toepassing van maatwerk het zou kunnen dat de
overvallers die te maken krijgen met verscherpte toezichtmaatregelen op
voorhand al een groter recidiverisico hadden en dat de recidive bij dit deel
van de overvallers hoger had gelegen als de verscherpte
toezichtmaatregelen niet waren ingezet.
Rapport 3: Achtergronden en recidive onder daders van high impact crimes
In dit WODC-onderzoek is gekeken naar de achtergronden en de recidive van
daders van woninginbraak, straatroof en overvallen die in de periode 2002 tot
en met 2017 zijn veroordeeld. De studie is de laatste in een reeks van vier
onderzoeken, onderdeel van een vijfjarig onderzoeksprogramma, naar de
recidive onder daders van deze delicten.
Belangrijkste bevindingen:
 Daders van overvallen, straatroof en woninginbraak zijn veelal mannen. Zij
vormen een actieve dadergroep die vaak al op een zeer jonge leeftijd
crimineel actief is.
• De recidive onder alle drie de HIC-dadergroepen is tussen 2008 en 2017
(licht) gedaald. Van de veroordeelde daders van overvallen, straatroof en
woninginbraak in 2017 recidiveert een aanzienlijk deel binnen twee jaar.
Van de veroordeelde daders in 2017 heeft 55% van de woninginbrekers,
44% van de straatrovers en 38% van de overvallers binnen twee jaar een
nieuwe strafzaak voor enig delict. Ter vergelijking, bij alle veroordeelde
daders is het tweejarige recidivepercentage 27%. Ten opzichte van de
vorige recidivemeting (cohort 2016) is in het nieuwste cohort 2017 de
recidive voor straatrovers en overvallers gedaald en voor woninginbrekers
gelijk gebleven.
• In de periode 2002 tot en met 2017 is het aantal veroordeelde daders voor
woninginbraak, straatroof en overvallen sterk afgenomen. Het gaat om een
afname van 47% bij woninginbrekers, 73% bij straatrovers en 49% bij
overvallers. Tegelijkertijd blijkt dat de recidive lang niet zo hard is gedaald.
Dit duidt op een kleine groep van hardnekkige HIC-daders. Uit eerder
onderzoek is bekend dat crimineel gedrag op jonge leeftijd een belangrijke
voorspeller is voor een langdurige en ernstige criminele carrière. Uit de
bevinding dat 60% tot 80% van de veroordeelde HIC-daders minderjarig
was bij hun eerste strafzaak, blijkt opnieuw het belang van vroegtijdig
signaleren en ingrijpen om een dergelijke criminele carrière te voorkomen.