Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2916
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over de situatie van de vogelopvang in Naarden en de
steun voor wildopvangcentra in Nederland (ingezonden 19 december 2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 26 mei 2020)Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 1408
Vraag 1 en 2
Kunt u bevestigen dat de vogelopvang in Naarden nog steeds in de problemen zit? 1
Welke stappen heeft u ondernomen sinds uw toezegging tijdens het debat
(VAO)2 over dierenwelzijn op 12 december jongstleden, waarbij u zei dat u
diezelfde dag nog in contact zou treden met de Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit (NVWA) en het Vogelhospitaal in Naarden, om de vogelopvang in Naarden te helpen de zorg voor de dieren voort te kunnen zetten?
Antwoord 1 en 2
Het ingrijpen van de NVWA bij de vogelopvang in Naarden zag toe op
(ernstige) overtredingen van de Wet dieren. Dit betreft wet en regelgeving die
voor alle dierhouders geldt. Dit staat los van de bredere problematiek dat er
een tekort aan financiële middelen is bij de vogelopvang in Naarden en
andere wildopvangcentra. De aangetroffen overtredingen betroffen met name
het ongeoorloofd bezit van diergeneesmiddelen, waaronder antibiotica. Deze
middelen mogen alleen door een dierenarts worden voorgeschreven en
bijvoorbeeld antibiotica mag alleen door de dierenarts toegediend worden. Er
werden geen voorschriften van de diergeneesmiddelen van de dierenarts
aangetroffen.
Na de toezegging tijdens het debat over dierenwelzijn op 12 december
hebben het ministerie en de NVWA verschillende stappen gezet. Op
13 december is de NVWA langs geweest bij de vogelopvang in Naarden en
heeft langdurig met hen gesproken. Op 14 december heeft het ministerie
contact gehad met de beheerder van het Vogelhospitaal in Naarden en is
afgesproken dat het ministerie in gesprek zou gaan met een aantal vogelop-

1

https://www.bussumsnieuws.nl/nieuws/natuur-en-milieu/156925/vogelhospitaal-naarden-krijgtbericht-van-ministerie
2
Verslag algemeen overleg

ah-tk-20192020-2916
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

vangcentra om te zoeken naar een structurele oplossing. Een eerste gesprek
met de vogelopvangcentra en het Ministerie van LNV heeft plaatsgevonden
op donderdag 19 december. Op 19 december zijn ook de opgelegde
maatregelen opgeheven.
Op 4 januari heeft het Vogelopvangcentrum in Naarden aan de NVWA
gevraagd om meer duidelijkheid over de grenzen van de wet- en regelgeving
rondom het toepassen van diergeneesmiddelen en diergeneeskundige
handelingen aan de door hen opgevangen dieren.
Het uitgangspunt van de Wet dieren is dat diergeneeskundige handelingen,
waaronder het toedienen van diergeneesmiddelen voorbehouden zijn aan de
dierenarts. Dit neemt niet weg dat er in het verleden is gebleken dat er ook
bij andere sectoren behoefte was dat ook niet-dierenartsen bepaalde
diergeneeskundige handelingen zouden mogen uitvoeren. Ik noem hierbij het
chippen van dieren, het uitvoeren van bepaalde diergeneeskundige handelingen door de paraveterinair en het vaccineren van varkens door de veehouder
zelf. Hierover zijn in een aantal gevallen afspraken gemaakt met de betreffende sectoren, waarna deze zijn opgenomen in de regelgeving. De wet- en
regelgeving geeft voldoende mogelijkheden om dieren op te vangen en ze
aan te laten sterken/stabiliseren voordat een veterinair ingrijpen aan de orde
is. Werkzaamheden die hierbij horen (rust, speciale voeding, eerste hulp bij
verwondingen, parasieten verwijderen, etc.) kunnen medewerkers van het
opvangcentrum zelf doen. De dierenarts blijft echter eindverantwoordelijk
voor het voorschrijven, afleveren en toedienen van diergeneesmiddelen. Dit
is door de NVWA aan het Vogelopvangcentrum Naarden gecommuniceerd.
Overigens is dit bij de meeste opvangcentra goed geregeld en zijn er
afspraken met dierenartsen.
Op 6 februari heeft een vervolggesprek plaatsgevonden met de vogelopvangcentra, een aantal belangenorganisaties en de KNMvD. Tijdens dit gesprek
zijn een aantal concrete acties afgesproken die de komende tijd zullen worden
opgepakt in samenwerking met de opvangcentra en dierenwelzijnsorganisaties. Ik zal uw kamer voor de zomer informeren over de uitvoering van de
acties en de moties Graus/Wassenberg (Kamerstuk 28 286, nr. 1079) en
Wassenberg/Graus (Kamerstuk 33 576, nr. 182) beantwoord zullen worden.
Vraag 3
Wist u dat wildopvangcentra in het hele land niet alleen financiële problemen
kennen door gebrekkige financiering, maar ook tegen wet- en regelgeving
aanlopen die niet is toegespitst op de dagelijkse praktijk?
Antwoord 3
De vogelopvangcentra hebben in de gesprekken met het ministerie toegelicht
waar zij tegenaan lopen. Er is afgesproken dat het ministerie samen met de
opvangcentra de Beleidsregels kwaliteit opvang diersoorten zal doorlopen en
zal bekijken waar de knelpunten zitten met betrekking tot de uitvoering. Doel
is om de beleidsregels beter te laten aansluiten op de praktijk bij de
opvangcentra zolang het welzijn van de dieren gewaarborgd blijft.
Vraag 4
Het kan toch niet de bedoeling zijn van de regels dat de hulp aan gewonde
wilde dieren, die slachtoffer zijn geworden van menselijk handelen, niet door
kan gaan, zoals nu het geval is bij de vogelopvang in Naarden?
Antwoord 4
De regels op het gebied van diergeneeskundige handelingen en diergeneesmiddelen zijn opgesteld om de diergezondheid en dierenwelzijn te borgen.
Goede afspraken tussen opvang en dierenartsen moeten een adequate zorg
voor deze dieren waarborgen. Zoals hierboven beschreven ben ik samen met
de wildopvangcentra aan het kijken of we de regelgeving beter kunnen laten
aansluiten op de praktijk.
Vraag 5
Kunt u een overzicht geven van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving
en de manier toelichten waarop de NVWA deze regelgeving handhaaft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Een opvangcentrum moet voldoen aan alle geldende wet- en regelgeving.
Welke regelgeving dit betreft is afhankelijk van de activiteiten die het
opvangcentrum precies uitvoert en welke dieren getransporteerd, opgevangen en behandeld worden. In ieder geval zijn van toepassing: Wet dieren,
Besluit en Regeling Diergeneeskundigen, Besluit en Regeling Diergeneesmiddelen, Besluit en Regeling houders van dieren. Als er beschermde diersoorten
gehouden worden, zal ook aan de eisen uit de Wet natuurbescherming,
Besluit natuurbescherming en Regeling natuurbescherming (zoals CITESregelgeving) moeten worden voldaan.
Een opvangcentrum voor wilde dieren heeft een ontheffing nodig van de
provincie op basis van de Wet Natuurbescherming. De provincie is namelijk
primair verantwoordelijk voor de uitvoering van natuurwetgeving en het
verstrekken van de ontheffing voor de opvangcentra. Provincies kunnen
hiervoor zelf beleidsregels opstellen, maar kunnen ook verwijzen naar de
«Beleidsregels kwaliteit opvang diersoorten». Het «Protocol opvang niet
aangewezen diersoorten en beschermde diersoorten (https://
wetten.overheid.nl/BWBR0037263/2017-01-01#Bijlage), dat bij de beleidsregels
hoort, geldt op dit moment bij bijna alle provincies als voorschrift voor de
ontheffing. Zoals gemeld in het antwoord op vraag drie zal het ministerie de
komende tijd samen met de opvangcentra de beleidsregels aanpassen zodat
deze beter aansluit bij de praktijk.
De NVWA handhaaft conform haar interventiebeleid, dat openbaar is en terug
te vinden is op de website van de NVWA.
Vraag 6
Klopt het dat wildopvangcentra voor ieder ziek of gewond dier een gespecialiseerde dierenarts moeten inschakelen voor het stellen van een diagnose, de
behandeling en het voorschrijven en toedienen van medicatie?
Antwoord 6
Het is niet verplicht om een gespecialiseerde dierenarts in te schakelen, dat
kan elke dierenarts zijn. Het is wel zo dat diergeneeskundige handelingen zijn
voorbehouden aan de dierenarts of aan personen die hiervoor zijn toegelaten
volgens de Wet dieren, zoals paraveterinairen. De dierenarts blijft eindverantwoordelijk voor het voorschrijven en (juiste wijze van) toedienen van
diergeneesmiddelen. Ook het uitvoeren van bijvoorbeeld operaties is
voorbehouden aan de dierenarts.
Bij binnenkomst van de dieren kan het opvangcentrum zelf, op basis van hun
ervaring, bepalen wanneer een dierenarts ingeroepen moet worden. Hierover
kunnen ook afspraken gemaakt worden tussen het opvangcentrum en de
dierenarts. Het is dus niet nodig dat voor elk binnengebracht dier een
dierenarts wordt ingeschakeld. De wet- en regelgeving geeft voldoende
mogelijkheden om vogels/dieren op te vangen en ze aan te laten sterken/
stabiliseren voordat een veterinair ingrijpen aan de orde is. Werkzaamheden
die hierbij horen (rust, speciale voeding, eerste hulp bij verwondingen,
parasieten verwijderen, etc.) kunnen medewerkers van het opvangcentrum
zelf doen. Bij twijfelgevallen dient altijd overlegd te worden met een
dierenarts.
In overleg met de KNMvD en de wildopvangcentra brengt het ministerie in
kaart welke veterinaire handelingen momenteel zijn voorbehouden aan
dierenartsen. De mogelijkheid tot verruiming van de handelingsvrijheid van
dierenopvangcentra wordt gezamenlijk verkend. De borging van dierenwelzijn
blijft het uitgangspunt in dit proces.
Hiernaast wordt ook in kaart gebracht welke diergeneesmiddelen kunnen
worden toegediend door de opvang zelf, waarvan dat wel wenselijk is vanuit
het oogpunt van dierenwelzijn. Indien dit bekend is zal bekeken worden welke
mogelijkheden er zijn om dit te regelen. Er zijn voorbeelden te vinden in de
dierhouderij, waarbij er ook diergeneesmiddelen door de houder van dieren
mogen worden toegediend, onder toezicht van de dierenarts.
Vraag 7
Wist u dat de vogelopvang in Naarden jaarlijks zo’n 6000 vogels binnen
krijgt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 7
Dit is aan bod gekomen in het gesprek van 19 december.
Vraag 8
Kunt u zich voorstellen dat met dergelijke aantallen dieren, de beperkte
financiële middelen van opvangcentra en het beperkte aanbod van gespecialiseerde dierenartsen, het bijzonder moeilijk is om te voldoen aan deze
regelgeving?
Antwoord 8
Ik kan mij voorstellen dat het voor de opvangcentra zowel financieel als
logistiek moeilijk kan zijn om aan alle regels te voldoen.
Vraag 9
Bent u bereid om samen met de wildopvangcentra, provincies, gemeenten en
andere betrokkenen naar een oplossing te zoeken die voor alle partijen
werkbaar is?
Antwoord 9
Ja, zoals hierboven staat beschreven ben ik al in gesprek met de wildopvangcentra, provincies, gemeenten en andere belanghebbenden met als doel om
samen tot oplossingen te komen waarbij het belang van de dieren voorop
blijft staan.
Vraag 10
Bent u bereid in de tussentijd het niet strikt naleven van de wet- en regelgeving door wildopvangcentra te gedogen, zolang het geen negatieve invloed
heeft op het dierenwelzijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
De NVWA controleert risicogericht. Er worden daarom slechts beperkt
inspecties uitgevoerd bij opvangcentra voor wilde dieren.
De NVWA heeft vorig jaar een melding ontvangen over de vogelopvang in
Naarden en heeft naar aanleiding van de melding ingeschat dat het een hoog
risico betrof. Het toedienen van diergeneesmiddelen waaronder antibiotica
zonder de juiste kennis van zaken, kan een ernstige aantasting betekenen van
het welzijn van de dieren en kan risico’s vormen voor de gezondheid van de
toepasser. Vervolgens is een inspectie uitgevoerd waarbij deze overtredingen
werden aangetroffen.
Vraag 11
Bent u bereid te onderzoeken of een wettelijke grondslag voor het werk van
wildopvangcentra gecreëerd kan worden die voor opvangcentra praktisch en
haalbaar is, waarmee hun werk in de toekomst veilig gesteld wordt, en
waarbij gevallen zoals de sluiting van de vogelopvang in Naarden in de
toekomst voorkomen kunnen worden? Zo ja, welke mogelijkheden ziet u
hiervoor? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Tijdens de gesprekken die de komende tijd gevoerd zullen worden zal blijken
welke mogelijkheden er zijn om het werk van de opvangcentra, de financiering daarvan en het belang van de opgevangen dieren duurzaam veilig te
stellen. Ik wil daar nu nog niet op vooruit lopen.
Vraag 12
Kunt u de Kamer informeren over de ondernomen stappen in samenhang
met de uitvoering van de aangenomen motie Wassenberg/Graus over een
landelijke richtlijn voor vergoedingen aan wildopvangcentra?3
Antwoord 12
De uitvoering van deze motie wil ik koppelen aan de uitvoering van de motie
van de leden Graus en Wassenberg (Kamerstuk 28 286, nr. 1079). Ik zal de
Kamer voor de zomer informeren over de uitvoering van beide moties.
3

Kamerstuk 33 576, nr. 184

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4