Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 507

Regels voor de financiële dienstverlening (Wet
financiële dienstverlening)

Nr. 122

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 maart 2014
Over de problematiek met beleggingsverzekeringen is de afgelopen jaren
regelmatig gesproken en zijn er al diverse brieven aan uw Kamer
gezonden. Klanten hebben in het verleden polissen afgesloten voor
bijvoorbeeld aflossing van hun hypotheek of als oudedagsvoorziening, die
later niet aan bleken te sluiten bij hun verwachtingen. Deze problematiek
blijft mijn aandacht hebben. Naar aanleiding van mijn toezeggingen
hierover in het algemeen overleg van 11 september 2013 (Kamerstuk
29 507, nr. 121) met uw Kamer komen in deze brief de stappen aan de
orde die nu gezet worden om de positie van deze klanten te verbeteren.
Het gaat dan ten eerste om de toetsing van de nazorg van verzekeraars en
adviseurs door de AFM. Verder wordt aandacht besteed aan het door
verzekeraars onderzoeken van de mogelijkheden voor eenzijdige
aanpassingen. Ook de stand van zaken met betrekking tot de Commissie
individuele schrijnende gevallen komt aan de orde. Er is een aantal
algemene problemen bij beleggingsverzekeringen weer te geven, waar ik
eerst hieronder kort op in zal gaan in samenhang met de stappen die al
zijn gezet.
Problematiek beleggingsverzekeringen
De problemen bij beleggingsverzekeringen leiden ertoe dat klanten vaak
minder hebben opgebouwd dan hun oorspronkelijke doelstelling was. Een
duidelijk probleem bij beleggingsverzekeringen uit het verleden is dat de
kosten die in rekening zijn gebracht in veel gevallen intransparant en erg
hoog waren. Om hiervoor compensatie te bieden hebben verzekeraars en
consumentenstichtingen akkoorden gesloten waarin een algemene
kostencompensatie voor alle klanten1 is geboden. Een belangrijk
probleem is het achterblijven van beleggingsresultaten. Hoewel dit risico
deels inherent is aan het product beleggingsverzekering, is het van groot
1

kst-29507-122
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Indien kosten boven een bepaalde grens in rekening zijn gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 507, nr. 122

1

belang dat polishouders weten of hun polis nog aansluit bij hun doelstellingen. Sinds een aantal jaren worden klanten jaarlijks geïnformeerd over
de waarde van hun polis, waardoor zij tijdig zouden kunnen anticiperen
op het achterblijven van de waarde. Hierbij wordt opgemerkt dat dit niet
voldoende is gebleken om klanten daadwerkelijk te activeren. Een ander
probleem was dat de polissen te beperkte mogelijkheden boden om
toekomstgericht verbeteringen aan te brengen. Door middel van het
flankerend beleid van verzekeraars en de in nauw overleg met uw Kamer
opgestelde best of class zijn de toekomstgerichte verbeteringsmogelijkheden uitgebreid. Zo kan nu vrijwel altijd worden gekozen voor
goedkopere beleggingen en zijn overstapkosten weggenomen. Een
probleem daarbij is dat, hoewel het beleid van verzekeraars verbeterd is,
weinig klanten gebruik maakten van de mogelijkheden om een beleggingsverzekering aan te passen. Daarom zet de AFM in op het aanzetten
van verzekeraars en adviseurs tot het activeren van hun klanten met een
beleggingsverzekering. Deze nazorg wordt sinds 2012 getoetst. Het
belangrijkste doel daarvan is dat verzekeraars en adviseurs hun klanten
activeren zodat zij een bewuste keuze maken over of en hoe zij verder
willen met hun beleggingsverzekering. Voor de gevallen waarin het niet
lukt om klanten te activeren ben ik van mening dat verzekeraars zich
zouden moeten inzetten om te bezien of eenzijdige wijzigingen van de
beleggingsverzekering behulpzaam kunnen zijn. Verder hebben zich bij de
verkoop van beleggingsverzekeringen destijds ook meer specifieke
problemen voorgedaan die kunnen verschillen per polis, advies en klant,
bijvoorbeeld met betrekking tot onjuiste of onvolledige informatieverstrekking. Met betrekking tot dergelijke gebreken bieden het Kifid, de
rechterlijke macht en sinds 2013 ook de Commissie individuele schrijnende gevallen de mogelijkheid voor klanten om hun specifieke casus
voor te leggen en een onafhankelijke beslechting van hun geschil te
verkrijgen.
Rapportage AFM nazorg beleggingsverzekeringen 2013
Bij deze brief bied ik u het rapport aan dat de Autoriteit Financiële Markten
heeft opgesteld om in kaart te brengen welke vorderingen verzekeraars en
adviseurs in 2013 hebben gemaakt met betrekking tot het activeren van
klanten2. Deze rapportage bevat, zoals ook in mijn brief van 13 december
2013 aangekondigd3, nog geen toetsing op streefcijfers. Deze zomer zal de
AFM voor het eerst rapporteren in hoeverre de verzekeraars voldoen aan
de gestelde streefcijfers, die in de brief van 13 december 2013 zijn
toegelicht. Deze rapportage wordt uiteraard ook aan uw Kamer aangeboden. Van verzekeraars heb ik begrepen dat zij in principe voornemens
zijn zelf hun individuele prestaties ten opzichte van de streefcijfers zoals
die zijn geformuleerd voor het einde van het eerste kwartaal van 2014,
openbaar te maken.
De AFM heeft de nazorg bij achttien verzekeraars getoetst. Daarbij is
zowel gekeken naar de kwaliteit van de aanpak van de activatie als naar de
vooruitgang die daarbij is geboekt. Hierbij geldt dat hoe kwetsbaarder de
klant is, hoe meer prioriteit de AFM van verzekeraar en adviseur verwacht.
Onder het activeren van klanten verstaat de AFM bij beleggingsverzekeringen het aanzetten tot en ondersteunen van klanten zodat (1) die inzicht
krijgen in de financiële situatie van hun polis, (2) overzicht krijgen van hun
verbetermogelijkheden en, (3) indien nodig, stappen ondernemen om hun
situatie te verbeteren. Ook een bewuste keuze van de klant om zijn situatie
niet te wijzigen, kan daarvan de uitkomst zijn. Een geactiveerde klant is
dus een klant die aantoonbaar een bewuste keuze heeft gemaakt over zijn
2
3

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Kamerstuk 29 507, nr. 121.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 507, nr. 122

2

polis. Idealiter maakt iedere klant met een beleggingsverzekering een
bewuste keuze met betrekking tot de vraag of en hoe de klant de
beleggingsverzekering wil voortzetten. De AFM is zich ervan bewust dat
het activeren van klanten niet altijd eenvoudig is, maar biedt verzekeraars
ook handvaten, in de vorm van succesvolle voorbeelden van verzekeraars
en adviseurs, met betrekking tot effectieve benadering van klanten.
Hoewel de AFM vooruitgang ziet ten opzichte van het voorgaande jaar,
constateert zij ook dat er nog een lange weg te gaan is. Verzekeraars
hebben een aanpak bepaald, die door de AFM voor een belangrijk deel
van de verzekeraars als gedegen worden betiteld, maar moeten in 2014
nog serieuze stappen zetten om de streefcijfers daadwerkelijk te halen en
te zorgen dat de (meest) kwetsbare klanten zo spoedig mogelijk worden
geactiveerd. Ook is nog verschil te zien tussen de grotere en kleinere
verzekeraars. Vooral de meeste kleinere verzekeraars zijn volgens de AFM
nog niet met dezelfde urgentie en intensiteit bezig. Bij adviseurs concludeert de AFM dat er in 2013 voortgang is geboekt, maar dat de resultaten
onderling nog verschillen. Ik verwacht van verzekeraars en adviseurs dat
zij zich ten zeerste zullen inzetten om deze klanten te activeren. De eerste
rapportage over streefcijfers van deze zomer is voor mij een belangrijk
meetmoment. Op dat moment kan worden bepaald of de voortgang die
verzekeraars en adviseurs hebben gemaakt voldoende is om vertrouwen
te hebben in het realiseren van de streefcijfers en belangrijker, het helpen
van hun klanten.
Eenzijdige wijzigingen beleggingsverzekeringen
Zoals ik tijdens het algemeen overleg van 11 september heb benadrukt
moet de eerste inzet van verzekeraars gericht zijn op het samen met de
klant verbeteren van lopende beleggingsverzekeringen. Wanneer na
voldoende inspanningen blijkt dat dit bij bepaalde klanten niet lukt, is het
van belang dat verzekeraars ook andere mogelijkheden bezien om in ieder
geval de positie van de (meest) kwetsbare klanten te verbeteren. Een van
de mogelijkheden is dat door middel van eenzijdige aanpassingen de
positie van de klant alsnog verbeterd zou kunnen worden. De mogelijkheden voor eenzijdige aanpassingen zijn mede afhankelijk van de
individuele portefeuilles van verzekeraars. Daarom is het aan verzekeraars
zelf om hun portefeuilles door te lichten en de mogelijkheden voor
eenzijdige aanpassingen te bezien. Ik heb hen opgeroepen om het mij te
melden als zij juridische belemmeringen tegenkomen bij gewenste
aanpassingen.
Inmiddels heeft het Verbond van Verzekeraars mij laten weten dat
verzekeraars de verschillende aspecten van eenzijdig wijzigen van
verzekeringsovereenkomsten serieus (hebben) bezien. Ten aanzien van de
vraag naar juridische belemmeringen constateert het Verbond dat het
eenzijdig wijzigen van contracten door de verzekeraar of de verzekeringnemer juridisch niet is toegestaan. Indien vast zou staan dat de
aanpassing nu en in de toekomst geen kans op nadelige uitkomsten
oplevert voor de betreffende klanten, dan kan een verzekeraar besluiten
daaraan voorbij te kunnen gaan. Daarbij is het van groot belang om
daarbij ook de zorgplicht naar de klant toe en het klantbelang centraal te
stellen.
Dat in algemene zin het ongewenst is dat één van de partijen bij de
overeenkomst, en zeker de partij die over het algemeen een grotere
machtspositie heeft, eenzijdig een overeenkomst wijzigt, staat buiten kijf.
Wanneer een eenzijdige wijziging echter in het belang van de klant is en er
voldoende wordt ingezet op het informeren van de klant over die
wijziging, verwacht ik van verzekeraars dat zij deze mogelijkheden serieus
bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 507, nr. 122

3

Daarom zijn de verzekeraars opgeroepen actief te zoeken naar mogelijkheden om de positie van deze klanten te verbeteren. Daarbij is van belang
dat in het verleden naar aanleiding van bijvoorbeeld de compensatieakkoorden en het flankerend beleid reeds eenzijdige aanpassingen van het
kostenniveau hebben plaatsgevonden. Kortom, verzekeraars moeten naar
mijn mening goed onderzoek doen naar concrete mogelijkheden om, in
aanvulling op de inzet voor de activering van klanten, in ieder geval bij
niet-opbouwende polissen, de diverse mogelijkheden te benutten om de
positie van de betreffende klanten te verbeteren. Ik verwacht van
verzekeraars de komende tijd serieuze inzet op dit punt en zal uw Kamer
deze zomer, gelijktijdig met de eerste toetsing op streefcijfers, informeren
over de voortgang.
Commissie individuele schrijnende gevallen
Tijdens het algemeen overleg over beleggingsverzekeringen met uw
Kamer op 11 september 2013 heb ik toegezegd uw Kamer nader te
informeren over de Commissie individuele schrijnende gevallen. De
Commissie is in het voorjaar van 2013 opgericht door de Stichting
Verliespolis, de Stichting Woekerpolisclaim, de Vereniging VEB NCVB, de
Vereniging Eigen Huis, de Vereniging Consument & Geldzaken en het
Verbond van Verzekeraars en bestaat uit mr. dr. M. Oosting (voorzitter),
prof. mr. C.E. du Perron (commissielid) en dhr. P.P.C. van Zijp (commissielid). De taak van de Commissie is de behandeling van klachten van
polishouders bij de zes grootste verzekeraars over de wijze waarop hun
verzekeraar uitvoering heeft gegeven aan de regeling voor schrijnende
gevallen die die verzekeraar is overeengekomen. Het oordeel van de
Commissie is bindend voor de verzekeraar en de polishouder. Door de
Commissie worden geen kosten in rekening gebracht aan de polishouder.
Informatie over de Commissie is te vinden op de website van de
Commissie (www.commissieisg.nl).
De Commissie heeft begin september 2013 per brief de zes grote
verzekeraars opgeroepen om op hun websites klanten ook te attenderen
op het bestaan van de Commissie. Inmiddels hebben de 6 grote verzekeraars en de twee hiervoor genoemde stichtingen en drie verenigingen aan
dit verzoek voldaan. De Commissie is in 2013 tweemaal bijeengekomen en
heeft toen de procesregeling (met als basis het reglement voor de
commissie) en de inhoud van de website vastgesteld. De Commissie heeft
in 2013 één klacht ontvangen en tot dusver in 2014 nog één. Beide
klachten zijn door de Commissie niet-ontvankelijk verklaard, omdat deze
niet vielen binnen de voorwaarde van het reglement dat men zich met een
klacht over de toepassing van de schrijnende gevallen-regeling eerst moet
hebben gewend tot de desbetreffende verzekeraar. Wanneer deze klanten
na het doorlopen van de klachtenprocedure bij hun verzekeraar nog
steeds van mening zijn dat ze een schrijnend geval zijn waarvoor niet
afdoende compensatie is geboden, kunnen zij op dat moment alsnog hun
casus voorleggen aan de Commissie. In het algemeen overleg van
11 september 2013 heb ik aangegeven dat het mogelijk is dat verzekeraars
er zelf voor kiezen om schrijnende gevallen ruimhartig af te doen om niet
naar de Commissie te hoeven. Op die manier zou de Commissie ook een
belangrijke toegevoegde waarde kunnen hebben. Anderzijds is het ook
mogelijk dat de Commissie nog onvoldoende bekendheid heeft bij klanten
die mogelijk schrijnende gevallen zouden kunnen zijn. De Commissie
bespreekt daarom zeer binnenkort met alle instellers de mogelijkheid om
meer aandacht te besteden aan het bestaan van de Commissie.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 507, nr. 122

4