Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

27 830

Materieelprojecten

31 865

Verbetering verantwoording en begroting

Nr. 339

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juni 2021
In 2017 verscheen de eindrapportage van de Adviescommissie Verslaggevingsstelsel rijksoverheid (AVRo). Hierin werd geconcludeerd dat hoewel
het verslaggevingsstelsel op orde is, er tegelijkertijd aanleiding is om
stappen te zetten teneinde het stelsel verder te verbeteren en harmoniseren. Momenteel wordt onderzocht op welke wijze dit mogelijk is. Hierbij
wordt onder andere gekeken in hoe verre toevoeging van batenlasteninformatie de oordeels- en besluitvorming eventueel kan ondersteunen.
In dit kader is in 2019 besloten – in lijn met het advies van de rapporteurs
«Sneller en Snels» (Kamerstuk 31 865, nr. 125) – om bij de Ministeries van
Defensie en Infrastructuur en Waterstaat verschillende investeringspilots
uit te voeren. Doel van de pilots is om te onderzoeken of additionele
baten-lasteninformatie de oordeels- en besluitvorming voor investeringsprojecten ondersteunt voor de gebruikers (parlement/ departementen/
burgers).
Voor Defensie zijn hiervoor twee investeringsprojecten onderzocht, te
weten:
1. Defensiebrede vervanging operationele wielvoertuigen (DVOW)
deelproject 50/100/150kN vrachtwagens;
2. Midlife update (MLU) CV-90.
Er is besloten om twee keer informatie over de pilots aan het parlement te
sturen: één keer in 2020 en één keer in 2021. Hierdoor wordt het mogelijk
om ook de (waarde)ontwikkeling van de investeringsprojecten te volgen.
In 2020 is in september de informatie over het DVOW deelproject
50/100/150kN vrachtwagens verzonden en voor het project MLU CV-90 is
deze meegestuurd met de zogenaamde DMP-D-brief in november 2020.
Hierbij ontvangt u, mede namens de Staatssecretaris van Defensie, voor
de tweede keer de baten-lasteninformatie, waarbij met name in wordt
gegaan op de verschillen tussen de in eerdere brieven opgenomen
begroting over 2020 en de daadwerkelijke realisatie over 2020. Zo worden
ontstane delta’s in deze periode toegelicht aan de hand van elementen
van het baten-lasten stelsel.

kst-27830-339
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 830, nr. 339

1

Op basis van de ervaringen die zijn opgedaan in de pilots zal medio 2021
in de evaluatie van de pilots gekeken worden of baten-lasteninformatie
van toegevoegde waarde is en in hoeverre het begrotings- en verslaggevingsstelsel van de rijksoverheid hierop aangepast dient te worden. Dit als
onderdeel van de toegezegde bredere evaluatie van de aanbevelingen van
de adviescommissie verslaggevingsstelsel rijksoverheid (AVRo) die medio
2021 staat gepland. De Tweede Kamer zal hierover separaat worden
geïnformeerd.
Uitgangspunten en bijzonderheden investeringsprojecten
Om de voortgang van de projecten te kunnen vergelijken met de
informatie die in 2020 aan de Kamer is verstuurd gelden derhalve dezelfde
uitgangspunten. Volledigheidshalve en voor de juiste interpretatie van de
cijfers worden deze hierbij kort herhaald.
– Er is gekozen voor een systematiek van waardering op basis van
historische waarde met een lineaire afschrijving. De belangrijkste
reden hiervoor is beperking van de administratieve lasten;
– Parallel aan de systematiek bij agentschappen is voor alle projecten
binnen deze pilot gekozen voor het financieren van de activa met een
voor de pilot fictieve lening van het Ministerie van Financiën;
– De huidige administratie is niet ingericht op het intracomptabel
verstrekken van jaarlijkse exploitatiekosten van de investeringsprojecten. Inzicht in de exploitatiekosten is daardoor slechts op basis van
aannames extracomptabel te verkrijgen. Hier dient bij de interpretatie
van de cijfers rekening mee gehouden te worden. Het volgen van de
cijfers over de jaren heen en een vergelijking tussen planning en
realisatie leiden als gevolg hiervan tot beperkingen;
– Specifiek voor het investeringsproject DVOW geldt dat als gevolg van
het vorige punt de omvang van de exploitatie genoemd in deze pilot
afwijkt van hetgeen gemeld is in de commercieel vertrouwelijke bijlage
bij de D-brief. De in deze pilot opgenomen staat van baten en lasten
bevat alleen de onderhoudskosten als onderdeel van het contract met
de leverancier.
Toelichting investeringsproject DVOW – 50/100/150kN vrachtwagens
In de tabellen opgenomen in de commercieel vertrouwelijke bijlage zijn de
begrote en gerealiseerde staat van baten en lasten naast elkaar gezet, als
ook de begrote en gerealiseerde kasstroom1. Hieruit is zichtbaar dat de
realisatie zowel op de exploitatie als op de investering een onderbesteding laat zien.
De onderbesteding op de investering is te verklaren door Covid-19. Als
gevolg van de opgelegde beperkingen zijn de productie en leveringen van
de voertuigen achter gebleven.
De onderbesteding op de exploitatie heeft twee hoofdoorzaken.
• Ten eerste is de exploitatie lager doordat het zwaartepunt voor de
levering van de voertuigen in de tweede helft van 2020 lag en een deel
vertraagd is geleverd, terwijl in de begroting werd uitgegaan van een
levering per 1/1/2020. Dit betreft zowel lagere kosten als gevolg van
minder gereden kilometers en regulier onderhoud als minder variabele
kosten zoals schadekosten en reparaties;
• Ten tweede zijn voor de voertuigen die wel geleverd zijn de volledige
onderhoudsuitgaven gepland, dit terwijl nieuwe voertuigen niet altijd
onderhoud hebben gehad in het eerste jaar.
Op basis van de gerealiseerde investering is de balans en de verloopstaat
materiële vaste activa over 2020 opgesteld. De materiele vaste activa zijn
1

Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 830, nr. 339

2

toegenomen met het geïnvesteerde bedrag minus de afschrijvingen van
investeringen uit eerdere jaren. De fictieve lening bij het Ministerie van
Financiën neemt derhalve met eenzelfde bedrag toe.
Relatie met jaarverslag 2020
Omdat het 50/100/150Kn project een deelproject is van DVOW, is deze niet
zelfstandig zichtbaar in het jaarverslag. Deze is daardoor niet direct
herleidbaar. Als gekeken wordt naar de systematiek dan zijn er wel
raakvlakken met het jaarverslag. De belangrijkste afwijkingen gemeld in
de CV-bijlage, onderbesteding op investering en exploitatie, zijn onderdeel
van de instandhoudings- en investeringsuitgaven in het Defensie
Materieelfonds (DMF) en en het inzicht is in die zin vergelijkbaar met het
huidige jaarverslag.
Er zijn daarnaast twee elementen waar aanvullend inzicht wordt
verkregen.
• Op de balans staat de waarde van het bezit van de vrachtwagens
aangegeven;
• in de overige lasten bij de staat van baten en lasten zijn de afschrijvingslasten en (fictieve) rentelasten opgenomen. Hiermee wordt een
aanvullend beeld gegeven van de totale lasten, rekening houdend met
het eerder aangegeven aandachtspunt aangaande de beperkingen van
de huidige administratie op dit punt.
Investeringsuitgaven worden in een baten-lasten stelsel niet gezien als
lasten. De lasten komen tot uitdrukking in de afschrijvingen op de
investering. Onderbesteding op de investering is daarom niet opgenomen
in de staat van baten en lasten en leidt niet tot een resultaat. De onderbesteding blijft daarmee beschikbaar voor het project. Dat laatste is conform
de huidige systematiek in het DMF met een onbeperkte eindejaarsmarge.
Toelichting investeringsproject MLU CV-90
De Kamer is op 10 november 2020 over dit project geïnformeerd
(Kamerstuk 27 830, nr. 321). Er hebben zich in de resterende periode van
2020 geen noemenswaardige ontwikkelingen voorgedaan. Het project
bevindt zich thans in de D-fase en in januari 2021 is het contract getekend.
In deze brief zijn daarom over dit project geen financiële gegevens over de
realisatie opgenomen.
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 27 830, nr. 339

3