Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

33 625

Hulp, handel en investeringen

Nr. 235

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 november 2016
Betrokkenheid van jongeren bij ontwikkelingssamenwerking is essentieel.
Het uitgangspunt van het kabinet is om te praten met jongeren in plaats
van over jongeren. In deze brief geeft het kabinet een appreciatie van het
actieplan «Jongeren voorop» van Kamerlid van Laar (PvdA) en wordt
ingegaan op de Nederlandse inzet ten behoeve van jongeren in ontwikkelingslanden. Daarmee wordt invulling gegeven aan de toezegging in het
Algemeen Overleg van 22 juni 2016 (Kamerstuk 33 625, nr. 221) om nader
in te gaan op de inzet van het kabinet om de positie van jongeren binnen
ontwikkelingssamenwerking te versterken.
Jongeren voorop
Het actieplan «Jongeren voorop» van Kamerlid van Laar (PvdA) is een
pleidooi voor meer en eerlijk werk voor jongeren binnen ontwikkelingssamenwerking en voor meer kansen om de participatie van jongeren bij het
realiseren van de Global Goals te vergroten. De focus is in het actieplan
voornamelijk gericht op Nederlandse jongeren. In het actieplan worden
obstakels benoemd die jongeren ondervinden bij het vinden van een baan
in het algemeen en bij ontwikkelingsorganisaties in het bijzonder. Volgens
het actieplan blijkt dat jongeren bij een aantal ontwikkelingsorganisaties
significant ondervertegenwoordigd zijn. Het actieplan benoemt eveneens
het belang om jongeren nu goed te betrekken bij de implementatie van de
Global Goals omdat het hun toekomst is waar deze doelen over gaan. De
voorstellen in het actieplan zijn gericht op verjonging en vernieuwing bij
ontwikkelingsorganisaties, het bevorderen van «eerlijk werk» en het
versterken van het jongerenvertegenwoordigers, zowel uit Nederland als
internationaal.
Verjonging en vernieuwing
Het actieplan richt zich op het vergroten van het aantal jongeren dat
werkzaam is bij ontwikkelingsorganisaties en het bevorderen van de inzet

kst-33625-235
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 625, nr. 235

1

van nieuwe organisaties, die vaak door jonge mensen worden gerund. Het
kabinet onderschrijft het belang van het betrekken van nieuwe organisaties, met vernieuwende ideeën en aanpakken. Het VOICE fonds is een
goed voorbeeld daarvan (en wordt ook genoemd in het actieplan). Dit
fonds is gericht op het versterken van de capaciteit van de meest
gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen op het terrein van pleiten
en beïnvloeden. Omdat deze groepen via reguliere programma’s vaak
moeilijk bereikt worden, is het fonds laagdrempelig ingericht en worden
vooral innovatieve aanpakken en instrumenten van organisaties gefinancierd, die het mogelijk maken deze groepen een stem te geven.
Zowel grotere, reeds gevestigde organisaties, die de belangen van de
doelgroep behartigen, als kleinere, nieuwe basisorganisaties of de
doelgroep zelf komen in aanmerking voor ondersteuning. Eén van de vijf
doelgroepen van het Voice-fonds betreft «mensen die gediscrimineerd
worden op basis van leeftijd». Dit kunnen zowel ouderen als jongeren zijn.
In de komende jaren kunnen jongerenorganisaties (formele, informele of
samenwerkingsverbanden) voorstellen indienen bij dit fonds.
Het actieplan wil een duidelijke visie op jongerenparticipatie een
voorwaarde maken om in aanmerking te komen voor subsidies, zeker
voor programma’s die jongeren als doelgroep hebben. Bij het beoordelen
van voorstellen van organisaties van programma’s op het terrein van
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) wordt zowel
naar het track record van de organisatie zelf als naar de kwaliteit van de
voorstellen gekeken – visie op het terrein van het onderwerp van het
betreffende programma hoort daar bij. Zo is bij de beoordeling van de
voorstellen in het kader van het Local Employment in Africa for
Development programma (LEAD) mede gekeken naar de visie die de vier
LEAD partners (SPARK, HIVOS, Oxfam Novib en SOS Kinderdorpen)
hebben op de jongerenproblematiek en de wijze waarop het ondernemerschap van jongeren kan worden bevorderd in de landen waar zij werken.
Een voorstel in het actieplan «Jongeren voorop» is om het Young Expert
Programme (YEP) uit te breiden. Het Young Expert Programme (YEP) is
een initiatief van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en het Netherlands Water Partnership (NWP). Met dit programma kunnen Nederlandse
bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties een jonge
professionals inzetten voor minimaal één en maximaal twee jaar op een
ontwikkelingsproject in het buitenland. Het programma heeft als doel het
internationale netwerk van de water- en agrofoodsector te verjongen en te
versterken. In 2015 is in goed overleg met alle partners besloten om het
YEP programma te verbreden van YEP Water naar YEP Agrofood in
samenwerking met het Food and Business Knowledge Platform. Water en
agrofood hebben veel raakvlakken en deze samenwerking heeft ervoor
gezorgd dat verschillende Young Experts hebben kennisgemaakt met
elkaars vakgebieden. Het kabinet wil eerst kijken hoe de verbreding van
het programma van water naar landbouw is verlopen, voordat tot verdere
verbreding van het programma wordt overgegaan.
Eerlijk Werk
Stages en werkervaringsplekken kunnen goede kansen bieden aan
jongeren op het verkrijgen van een baan. Het actieplan vraagt er aandacht
voor dat deze startersmogelijkheden wel een passende opdracht en een
reele vergoeding verdienen.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vanaf begin 2016 tot op
heden aan 743 stagiaires een werkervaringsplek geboden. Daarnaast zijn
er 28 trainees werkzaam uit 6 verschillende traineeprogramma’s,
waaronder het Advanced Master in International Development (AMID)programma van de Radboud Universiteit Nijmegen. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 625, nr. 235

2

AMID-programma is een opleiding met een duaal karakter: studenten
werken vier dagen per week voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken
of een andere organisatie die zich richt op internationale ontwikkelingsvraagstukken en volgen aansluitend één dag per week de opleiding op de
Radboud Universiteit. Het kabinet onderschrijft dat organisaties eerlijk
werk moeten bieden, met een eerlijk salaris. Omdat de AMID-trainees in
de praktijk veelal hetzelfde werk doen als een reguliere werknemer, wordt
vanaf 2017 het salaris van de trainees van het verhoogd van EUR 1.219,68
naar EUR 2.239,44.
Daarnaast pleit het actieplan voor voldoende stages en werkervaringsplekken voor jongeren, tegen een eerlijk salaris en met een passende
opdracht en roept op tot het in gedragscodes opnemen op welke wijze
met stages, werkervaringsplekken en startersfuncties wordt omgegaan.
Binnen de rijksoverheid zijn afspraken over de inzet en salariëring bij
stages en andersoortige werkervaringsplekken.
Jongerenvertegenwoordigers
Jongerenvertegenwoordigers moeten hun stem laten horen. Dat was de
boodschap van Nederland tijdens het High-Level Political Forum (HLPF)
van de Verenigde Naties in New York in juli dit jaar aan de jongeren die
tijdens de rondetafel debatteerden over hoe de armste en meest gemarginaliseerde groepen betrokken kunnen worden bij en meeprofiteren van de
sociale, economische en politieke ontwikkeling in hun land, het
zogenoemde «Leave No One Behind». Nederland was daar – voor het
derde jaar op rij – co-host van het grootste jeugdevent en marge van de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Nederland liet als enige
land zijn jongerenvertegenwoordigers spreken tijdens het High-Level
Political Forum (HLPF). Jongerenvertegenwoordiger Max van Deursen
bijvoorbeeld deelde zijn ervaringen met alle andere lidstaten. Tijdens het
Young Leaders x World Leaders evenement – op initiatief van de UN
Secretary General’s Envoy on Youth Ahmad Alhendawi, samen met
Nederland, Denemarken, het UN Development Programma en UN
Population Fund – gingen jongeren, Ministers en CEO’s met elkaar in
gesprek over jongerenparticipatie in, en initiatieven voor het behalen van
de Global Goals. In juli 2016 vond de UNCTAD-conferentie plaats. Een
nieuw, geslaagd onderdeel was het Youth Forum. Jongeren kregen een
voet tussen de deur en wisten deze «ingang» effectief te gebruiken. Zo
eisten – en kregen zij – spreektijd tijdens meerdere sessies van het World
Investment Forum (WIF), maar ook tijdens de slotbijeenkomst van de
Conferentie. Nederland was vertegenwoordigd door de Nederlandse
jongerenvertegenwoordiger Sahar Afzal die een zichtbare en betekenisvolle rol speelde. De boodschap van Nederland was dat deelname van
jeugd over beslissingen die ook op hen van toepassing zijn, vanzelfsprekend moet worden.
In aanloop naar de High-Level Meeting van het Global Partnership for
Effective Development in Kenia vindt de Road to Nairobi bustour plaats,
onder leiding van oud VN-jongerenvertegenwoordiger Jilt van Schayik.
De busreis voert door 8 Afrikaanse landen Zuid-Afrika, Mozambique,
Zimbabwe, Zambia, Tanzania, Rwanda, Oeganda en Kenia. In samenwerking met lokale jongerenambassadeurs worden kansen en uitdagingen voor ondernemerschap geïdentificeerd. Aan het eind van elk
landenbezoek wordt een bijeenkomst georganiseerd waar voorstellen
besproken worden om meer werkgelegenheid voor jongeren te creëren.
De verzamelde uitkomsten worden gepresenteerd in Nairobi op
30 november en 1 december 2016.
Deze voorbeelden laten zien dat het kabinet samenwerkt met jongeren. Er
zijn acht jongerenvertegenwoordigers verbonden aan de Nationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 625, nr. 235

3

Jeugdraad (NJR), de Nederlandse koepelorganisatie van landelijke
jongerenorganisaties. Zij zorgen ervoor dat de stem van Nederlandse
jongeren gehoord wordt bij de Algemene Vergadering van de VN, de
Europese Unie, UNESCO en Klimaat- en duurzaamheidstoppen. Het
Ministerie van Buitenlandse Zaken draagt bij aan het werk van de
Nationale Jeugdraad door jaarlijks het publiekelijke verkiezingstraject van
twee Jongerenvertegenwoordigers te ondersteunen, de Jongerenvertegenwoordiger naar de Algemene Vergadering van de VN en de Jongerenvertegenwoordiger Duurzame Ontwikkeling. Elk jaar worden de conferentiekosten voor twee relevante VN-bijeenkomsten vergoed voor de
Jongerenvertegenwoordigers naar de Algemene Vergadering van de VN.
Dit jaar kreeg de Nederlandse jongerenvertegenwoordiger Sahar Afzal de
kans om plenair te spreken tijdens de Algemene Vergadering van de VN.
Het actieplan benoemt de meerwaarde van jongerenvertegenwoordigers
en vraagt om een evaluatie van hun positie: zij zijn onmisbaar, alleen zij
kunnen de stem van jongeren laten horen. Het kabinet zal deze evaluatie
(licht) uitvoeren en bezien hoe de (functie van) jongerenvertegenwoordiger nog beter benut kan worden.
Bredere inzet voor jongeren: tegengaan van jeugdwerkloosheid
Het merendeel van de armen in ontwikkelingslanden werkt in de
informele sector, ook in de sterk groeiende steden. Dat geldt ook voor
jongeren. Jongeren in ontwikkelingslanden zijn in potentie de motor voor
economische groei. Maar het is een kwetsbare groep, ook waar het gaat
om hun positie op de arbeidsmarkt. De jeugdwerkloosheid in Afrika is
gemiddeld drie keer zo hoog als die bij volwassenen, en werkende
jongeren hebben vaak geen volwaardige baan. Jaarlijks komen meer
Afrikaanse jongeren op de arbeidsmarkt dan er nieuwe banen bijkomen.
Het is van groot belang jongeren meer kansen te geven hun dromen en
ambities waar te maken in eigen land. Daarom investeert het kabinet EUR
50 miljoen ter bevordering van ondernemerschap door en werkgelegenheid voor Afrikaanse jongeren. EUR 25 miljoen is geïnvesteerd in het
Local Employment in Africa for Development programma (LEAD). Na een
opstartfase in de eerste maanden van 2016 zijn de vier LEAD partners
(SPARK, Hivos, Oxfam Novib en SOS Kinderdorpen) begonnen met de
implementatie van activiteiten. De vier projecten beogen in 3 jaar tijd ruim
17.000 directe banen te creëren voor jongeren. EUR 25 miljoen wordt
geïnvesteerd via het Dutch Good Growth Fund (DGGF), de verwachting is
dat dit volledige bedrag eind 2016 gecontracteerd is. De verwachte impact
is dat er meer dan 30.000 banen in Noord-Afrikaanse landen ondersteund
worden, en meer dan 18.000 ondernemers uit Midden- en Kleinbedrijf
(MKB) gefinancierd worden. Over de bredere inzet voor jongeren is dit
jaar gerapporteerd in de rapportage over het actieplan Inclusieve
Ontwikkeling. U wordt volgend jaar over de behaalde resultaten van deze
inzet bij de reguliere resultatenrapportage geïnformeerd.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 33 625, nr. 235

4