Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1126
Vragen van het lid Smaling (SP) aan de Ministers van Infrastructuur en Milieu
en van Economische Zaken over het onderzoek van de respectievelijke
ministeries naar het «te strikte beleid» van de provincie Zuid Holland inzake de
vestiging van megawinkels (ingezonden 9 december 2015).
Antwoord van Minister Schultz van Haegen – Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu), mede namens de Minister van Economische Zaken
(ontvangen 13 januari 2016)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Nieuwe kans Decathlon in Forepark»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is de reden dat u beiden gaat bezien of de provincie Zuid Holland de
regels rond de vestiging van detailhandel buiten de gevestigde winkelgebieden niet te strikt interpreteert? Wie is de opdrachtgever voor dit onderzoek?
Antwoord 2
De sportwinkel Decathlon heeft bij mij een verzoek ingediend om (enkele
artikelen van de) Verordening ruimte 2014 van provinciale staten van
Zuid-Holland (hierna: de VR) voor te dragen voor vernietiging door de Kroon.
Het verzoek is tevens ter kennisgeving gezonden aan de Minister van
Economische Zaken en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Bij de beoordeling in het kader van interbestuurlijk toezicht van het verzoek
tot vernietiging van de provinciale verordening gaat het niet specifiek om de
vraag of Decathlon zich kan vestigen op de beoogde locaties. Onderzocht
dient te worden of vestiging van bedrijven die zich in ruimtelijk opzicht niet
onderscheiden van de in de limitatieve lijst genoemde branches door
Zuid-Holland kan worden tegengehouden in het licht van de Wet ruimtelijke
ordening en het Unierecht.
De ministers van IenM, EZ en BZK vinden het aannemelijk dat artikel 2.1.4,
derde lid, onderdeel a, van de VR in strijd is met artikel 4.1, eerste lid, van de

1

ah-tk-20152016-1126
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

AD/HC katern Den Haag, 4 december 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Wro en menen dat er gerede twijfel is of er wordt voldaan aan regels omtrent
de vrijheid van vestiging in de interne markt van de Europese Unie. In de VR
is een limitatieve lijst opgenomen van typen bedrijven die uitgezonderd
worden van het verbod op vestiging buiten de centra van gemeenten. Dat
geeft enerzijds helderheid richting gemeenten en bedrijven, maar heeft
anderzijds tot gevolg dat vanwege het limitatieve karakter er geen afzonderlijke ruimtelijke afweging gemaakt kan worden voor andere bedrijven die zich
ook willen vestigen buiten de centra, niet op de lijst staan, maar zich vanuit
oogpunt van ruimtelijke ordening wellicht niet onderscheiden van de wel in
de lijst opgesomde typen branches.
Het voorliggende koninklijk besluit (hierna: KB) is niet een KB tot vernietiging.
Het onderzoek naar vernietiging loopt nog, en dit is het onderzoek waar u op
doelt. Het van toepassing zijnde Beleidskader schorsing en vernietiging geeft
aan hoe op een zorgvuldige wijze gekomen kan worden tot de beslissing over
het al dan niet doen van een voordracht tot vernietiging. Besloten is om
voorafgaande aan die beslissing, om redenen genoemd in de vorige alinea,
een onderdeel van artikel 2.1.4, derde lid, voor te dragen voor schorsing.
Daarmee worden mogelijk nadelige gevolgen van de betreffende bepaling,
lopende het onderzoek naar vernietiging, voorkomen.
Schorsing van het gehele derde lid van artikel 2.1.4 van de VR zou met zich
brengen dat er in het geheel geen uitzonderingen meer mogelijk zijn op het
verbod tot nieuwe detailhandel buiten de centra van gemeenten. Schorsing
van alleen onderdeel a van het derde lid, zou met zich brengen dat de in dat
onderdeel genoemde detailhandel zich niet buiten de centra van gemeenten
mag vestigen. Om die reden is er voor gekozen om niet het gehele derde lid
te schorsen, maar te volstaan met het schorsen van onderdeel a van het
derde lid. Tevens is een voorziening getroffen om ongewenste effecten van
de schorsing te voorkomen. De voorziening houdt in dat gedurende de
periode van schorsing de limitatieve lijst is uitgebreid met een (open)
categorie van soorten bedrijven, namelijk de bedrijven die zich in ruimtelijk
opzicht niet onderscheiden van de andere in onderdeel a genoemde
bedrijven. Het is aan de gemeenteraad om bij de vaststelling van een
bestemmingsplan te beoordelen of, als daarbij voorzien wordt in de
mogelijkheid van vestiging van een bedrijf, dat bedrijf zich in ruimtelijk
opzicht niet onderscheid van de met name genoemde bedrijven in onderdeel
a van het derde lid. Wij kunnen en willen niet beoordelen of Decathlon aan
dat criterium voldoet.
Vraag 3
Wat voegt naar uw mening dit hernieuwde onderzoek toe aan het eerdere
terugkomen op een (voorgenomen) wijziging van het Besluit ruimtelijke
ordening (Bro), waarbij het de provincies onmogelijk gemaakt zou worden
een actief detailhandelbeleid te voeren?2
Antwoord 3
In het door u bedoelde persbericht van het IPO was geschreven dat teruggekomen zou worden/zijn op een voorgenomen wijziging van het Besluit
ruimtelijke ordening. Die berichtgeving was niet juist. Het bedoelde artikel
(artikel 3.1.6, vierde lid, van het Bro) is met ingang van 1 juli 2014 in werking
getreden. Het artikellid beperkt de provincies niet bij het door haar gevoerde
detailhandelsbeleid. Het benadrukt slechts dat het stellen van eisen aan
dienstverrichters uiteraard niet in strijd met de Dienstenrichtlijn mag komen.
Om een goede beslissing te kunnen nemen over het gedane verzoek wordt
onderzoek verricht naar de juistheid van ook andere aangevoerde argumenten tegen bepalingen uit de VR waaruit mogelijk strijd met de Wet ruimtelijke
ordening en het Unierecht (dat is niet alleen de Dienstenrichtlijn maar ook
artikel 49 van het Verdrag inzake de werking van de Europese Unie, het
VWEU).
Vraag 4
Wat is naar uw mening onduidelijk aan het advies van de Raad van State dat
naar aanleiding van dezelfde casus is gegeven, waarin wordt gesteld dat het
doen van economische behoefte onderzoek ter onderbouwing van ruimtelijke
2

www.ipo.nl: «Minister Schultz komt terug op voorgenomen wijziging Bro»17 april 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

beslissingen binnen het kader van de ter zake doende Europese Richtlijn
mogelijk is?
Antwoord 4
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft destijds advies uitgebracht over het voorgestelde artikel 3.1.6, vierde lid, van het Bro
(W14.14.0026/IV). De Afdeling merkte daarin op het niet eenvoudig is om
overwegingen van ruimtelijke kwaliteit, overlast, bereikbaarheid van
voorzieningen, leegstand en leefbaarheid, in de praktijk deugdelijk te kunnen
onderscheiden van de economische componenten die niet bij het onderzoek
mogen worden betrokken. Naar aanleiding van dat advies heb ik het vierde
lid aangepast. Doel van het artikellid was en is om duidelijkheid te verschaffen over het doel van een onderzoek naar de actuele regionale behoefte en in
artikel 3.1.6, vierde lid, het verbod van artikel 14, aanhef en onder 5, van de
Dienstenrichtlijn en de daarin opgenomen uitzondering, toegespitst op de
ruimtelijke ordening, te verwoorden.
Het onderzoek naar aanleiding van het verzoek om voordracht tot vernietiging
van (een aantal artikelen van) de VR heeft echter niets te maken met artikel
3.1.6, vierde lid. Inmiddels is het vaste jurisprudentie van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State dat detailhandel niet gezien wordt
als een dienst (en dat de Dienstenrichtlijn geen rol speelt bij detailhandel).
Dat betekent dat het onderzoek naar de toelaatbaarheid van beperkingen van
een bedrijf dat bijvoorbeeld sportartikelen verkoopt in relatie tot het
Unierecht zich vooral zal richten op de mogelijke strijdigheid van regels in
relatie tot artikel 49 (vrije vestiging) van het VWEU.
Vraag 5
Hoe verhoudt zich dit onderzoek tot de beantwoording van eerder gestelde
schriftelijke vragen over winkelleegstand,3 met name gelet op hetgeen in het
antwoord op vraag 5 gesteld wordt?
Antwoord 5
Het onderzoek staat los van de beantwoording waaraan u refereert. Ik sta nog
steeds achter het antwoord dat ik toen gegeven heb. Inmiddels werken
overheid en markt met de Retailagenda samen aan toekomstbestendige
winkelgebieden. Ik onderschrijf de uitgangspunten uit de Retailagenda om in
te zetten op vitale winkelgebieden en binnensteden. Daarvoor moeten
beslissingen onderbouwd worden met de juiste argumenten die voldoen aan
Europese en nationale regelgeving.
Vraag 6
Is er iets veranderd aan uw houding ten opzichte van 2013 waarin u
toentertijd in de beantwoording op vraag 6 stelde dat de verantwoordelijkheid van het opstellen van een detailhandel visies en ruimtelijke structuurvisies primair bij regionale overheden ligt en dat u hen, conform de motie De
Vries, hebt opgeroepen hiermee actief aan de slag te gaan»?4 Ligt de
verantwoordelijkheid voor het opstellen van detailhandel – en ruimtelijke
structuur visies inderdaad bij de provincies? Ligt de besluitvorming in dat
verband eveneens bij de provincies? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Nee, mijn houding is niet veranderd. De provincies zijn actief aan de slag
gegaan. Zij zijn ook actief in het kader van de gezamenlijke Retailagenda van
overheid- en marktpartijen. De verantwoordelijkheid voor het opstellen van
ruimtelijke en detailhandelvisies en de bijbehorende besluitvorming ligt bij
provincies en gemeenten.
Vraag 7
Bent u nu, in tegenstelling tot in december 2013, wel bereid een Rijksstructuurvisie Detailhandel op te stellen? Zo nee, waarom niet?

3
4

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 826.
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 826.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Antwoord 7
Nee, ik sta nog steeds achter het antwoord dat ik toen gegeven heb. Het Rijk
ondersteunt de regionale overheden en de marktpartijen inmiddels gericht in
het kader van de Retailagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4