Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport

Nr. 384

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 mei 2022
Hierbij bied ik u het verslag aan van de EU Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur- en
Sportraad (OJCS-Raad) voor het onderdeel Sport op 4 april 2022.
Op de agenda stond een beleidsdebat over hoe de Europese waarden via
sport kunnen worden uitgedragen en hoe dit sociale aspect van sport te
waarborgen. En werden de raadsconclusies over sport en lichaamsbeweging als veelbelovende hefbomen voor een gedragswijziging ten
gunste van duurzame ontwikkeling door de Raad goedgekeurd.
Daarnaast werd de situatie in de Oekraïne besproken. De Oekraïense
Minister voor Jeugd en Sport was virtueel te gast en riep op om sporters
en evenementen uit Rusland en Belarus te (blijven) weren. Tijdens het
beleidsdebat over Europese waarden uitdragen in sport, werd door
verschillende lidstaten steun uitgesproken voor Oekraïne.
Tot slot lichtte Tsjechië als aankomend voorzitter de prioriteiten onder
haar voorzitterschap op sportgebied toe.
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

kst-21501-34-384
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-34, nr. 384

1

Verslag Sportraad 4 april 2022
Samenvatting
Op de Europese Sportraad bespraken de Ministers verantwoordelijk voor
Sportbeleid tijdens het beleidsdebat hoe de Europese waarden via sport
kunnen worden uitgedragen en hoe dit bijzondere sociale karakter van de
sport te waarborgen. Ook werden de raadsconclusies over sport en
lichaamsbeweging als veelbelovende hefbomen voor een gedragswijziging ten gunste van duurzame ontwikkeling goedgekeurd door de Raad.
Daarnaast werd de situatie in de Oekraïne besproken. De Oekraïense
Minister voor Jeugd en Sport was virtueel te gast en riep op om sporters
en evenementen uit Rusland en Belarus te (blijven) weren. Tijdens het
beleidsdebat over Europese waarden uitdragen in sport, werd door
verschillende lidstaten steun uitgesproken voor Oekraïne.
Een eerdere verklaring van 36 landen met de oproep om Rusland en
Belarus te boycotten op het gebied van sport kreeg brede steun, maar
geen unanimiteit vanuit de EU-lidstaten. Polen deed nogmaals de oproep
om Rusland en Belarus van internationale sportgemeenschappen uit te
sluiten, geen uitzendrechten van sportevenementen te verkopen en geen
sponsorgelden aan te nemen. Ook riep Polen de Europese Commissie
(EC) op om met financiële middelen te komen voor de opvang van
vluchtelingen.
Ten slotte lichtte Tsjechië de prioriteiten onder haar aankomend voorzitterschap op sportgebied toe. Tijdens het voorzitterschap neemt Tsjechië het
voortouw in raadsconclusies over duurzame en toegankelijke sport
infrastructuur en zal zij een discussie over het promoten van EU waarden
in sport door atleten als rolmodellen organiseren.
Over de inhoud van de Raadsconclusies en het Beleidsdebat sportdiplomatie bent u geïnformeerd middels de geannoteerde agenda die u
voorafgaand aan de Raad heeft ontvangen.
Situatie in de Oekraïne
De Oekraïense Minister voor Jeugd en Sport, Vadym Huttsait, nam deel
aan de Sportraad per videoverbinding. De Minister deed een oproep om
Russische en Belarussische sporters te weren en niet deel te nemen aan
evenementen van Rusland en Belarus. Ook werd verzocht om Oekraïense
sportinstellingen te «adopteren» of tweelingprojecten aan te gaan. Er
werd grote dank uitgesproken voor het opvangen van Oekraïense
sporters.
Europese Commissie
De EC en het Frans voorzitterschap spraken steun voor Oekraïne uit.
Daarbij werd gevraagd aan de lidstaten welke rol sportbelanghebbenden
spelen in het verdedigen van Europese waarden in de context van de
invasie in Oekraïne, en hoe zij solidariteit met het Oekraïense volk kunnen
organiseren.
Nederland en de lidstaten
Polen legde een verklaring af met betrekking tot de sancties tegen
Rusland en Belarus. Een eerdere verklaring van 36 landen, op initiatief van
het Verenigd Koninkrijk (VK), met de oproep aan de sportsector om
Rusland en Belarus te boycotten op het gebied van sport kreeg brede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-34, nr. 384

2

steun, maar geen unanimiteit. Polen deed daarom nogmaals de oproep
om Rusland en Belarus van internationale sportgemeenschappen uit te
sluiten, geen uitzendrechten te verkopen en geen sponsorgelden aan te
nemen. Polen vervolgde met een toelichting op de hulp die aan vluchtelingen wordt geboden. Het grootste probleem daarbij is volgens Polen de
zorg voor minderjarige sporters die niet de juiste documentatie hebben.
Ook riep Polen de EC op om met financiële middelen te komen voor de
opvang van vluchtelingen en met nieuwe sancties tegen Rusland te
komen, bijvoorbeeld uit de Erasmus+-gelden.
De lidstaten veroordeelden de agressie van Rusland in Oekraïne en vrijwel
alle lidstaten hebben zich aangesloten bij de eerder genoemde verklaring.
Alleen Bulgarije niet. Lidstaten gaven aan sporters op te vangen. In veel
landen kunnen vluchtelingen gratis gebruik maken van sportfaciliteiten.
Enkele lidstaten worstelen met de vraag in hoeverre een politiek conflict
over de rug van de sport uitgevochten moet worden, maar veel lidstaten
concluderen dat sport niet compleet op zichzelf staat.
Nederland gaf aan als standpunt te hebben dat aan de internationale
sportfederaties gevraagd moeten worden om Rusland te weren bij
sportevenementen en dat Oekraïense sporters de gelegenheid moet
worden geboden te blijven sporten. Zoals aangegeven heeft ook
Nederland de verklaring van het VK gesteund.
Het Frans voorzitterschap concludeerde dat iedere lidstaat samen met de
sportorganisaties maatregelen heeft genomen voor de situatie in
Oekraïne. Voorgesteld werd in andere raadsfora door te praten over de
voorstellen van Polen. De EC werd verzocht de sport in aanmerking te
laten komen voor het Oekraïne-fonds dat de EU instelt.
Raadsconclusies over sport en lichaamsbeweging als veelbelovende hefbomen voor een gedragswijziging ten gunste van
duurzame ontwikkeling
Na vaststelling van de agenda werden de raadsconclusies over sport en
lichaamsbeweging als veelbelovende hefbomen voor een gedragswijziging ten gunste van duurzame ontwikkeling goedgekeurd door de Raad.
Polen en Hongarije hebben verklaringen ingediend, over de interpretatie
van het woord gender, die worden aangehecht aan de notulen.
Beleidsdebat over bevordering van Europese waarden door
middel van sport
Het Frans voorzitterschap vroeg welke veranderingen in de organisatie en
regulering van sport in Europa wenselijk lijken, gezien de opkomst van
nieuwe spelers in de sector, nieuwe praktijken en nieuwe verwachtingen
van het maatschappelijk middenveld.
Europese Commissie
Eurocommissaris Gabriel gaf aan dat de EC de EU-waarden verdedigen,
onder meer middels het EU-sportmodel, sportprojecten in de Westelijke
Balkan en participatie in Erasmus+. In 2021 heeft EC een onderzoek naar
het EU-sportmodel gelanceerd, waarvan het eindverslag binnen enkele
weken verwacht wordt. Vercommercialisering van elitesport in EU heeft
niet altijd positieve gevolgen. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar bij het
oprichten van nieuwe liga’s waar commercieel belang voorop staat.
Duurzaamheid, inclusie en fundamentele waarden zouden echter
uitgangspunten moeten zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-34, nr. 384

3

Vervolgens gaf Spyros Capralos (voorzitter Europees Olympisch Comité)
een inleiding op het beleidsdebat. Hij noemt de vercommercialisering van
de sport zorgwekkend, zoals bijvoorbeeld het voornemen tot de Super
League in het voetbal. Het Europees sportmodel vond hij juist een goede
ontwikkeling en benadrukte dat dit geen one size fits all model is. Er is
ruimte voor flexibiliteit, maar het idee is dat alle sport in Europa op basis
van dezelfde waarden en uitgangspunten wordt georganiseerd.
Nederland en de lidstaten
Lidstaten onderschreven de lijn dat waarden als good governance,
solidariteit, duurzaamheid en gender gelijkheid verdedigd moeten
worden. Met sport kunnen culturele barrières en taalbarrières worden
overwonnen.
Nederland gaf aan bezig te zijn met een onderzoek naar hoe de Nederlandse organisatie van sport toekomstbestendig gemaakt kan worden.
Hierbij worden professionele sport, amateursport en niet-sporters bij
betrokken. Nederland gaf daarbij aan niet in te willen zetten op een
gedeeld systeem voor sport, maar te willen sturen op de gedeelde EU
waarden in sport. België sloot zich daarbij aan en wees op de belangrijke
rol van de ongeorganiseerde sport.
Lidstaten vroegen om hierbij niet alleen aandacht te hebben voor de
sporters, maar ook voor trainers, begeleiders en medische staf. Ook werd
door diverse lidstaten aangegeven dat nieuwe actoren niet problematisch
hoeven te zijn. Overheden moeten daarbij wel toezien op de veiligheid
van sporters en het welzijn van de burger. Wel werd daarbij van diverse
zijden aangegeven dat vercommercialisering van de sport voordelen kan
hebben, maar voorzichtigheid geboden is want deze nieuwe methoden
mogen de waarden van het sportmodel niet ondergraven.
Lidstaten riepen ook nog op om landen niet aan «sport washing» te laten
doen. Dit betreft het inzetten van sport om een discutabel imago van
landen op te vijzelen. Er is behoefte daarom ook behoefte aan good
governance bij de belangrijke grote sportorganisaties.
Het Frans voorzitterschap gaf tenslotte aan voorstander te zijn van meer
transparantie bij benoemingen, meer democratie en meer inclusie van
vrouwen- en mensenrechten bij de gunning van internationale evenementen.
Werkprogramma aankomend Tsjechisch voorzitterschap
Als toelichting bij het voorlopig werkprogramma Sport geeft Tsjechië aan
dat de algemene waarden van het voorzitterschap zijn: veiligheid &
veerkracht, welvaart & duurzaamheid, waarden & democratie.
De Raadsconclusies zullen gaan over duurzame en toegankelijke sport
infrastructuur. Duurzaamheid moet meegenomen worden bij bouw van
nieuwe infra en gebruik van bestaande infrastructuur waarbij alle groepen
in de samenleving moeten kunnen participeren. Daarnaast wil Tsjechië
een discussie entameren over het promoten van EU waarden in sport
door atleten als rolmodellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-34, nr. 384

4