Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar
2021

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Ontvangen 15 september 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

4

B.

Artikelgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

5

1.

Leeswijzer

5

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Beleidsagenda
Beleidsprioriteiten
Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Overzicht risicoregelingen

9
9
30
36
37
42

3.
3.1
3.2
3.3.
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8

44
44
51
57
67
78
83
87

3.9
3.10
3.11
3.12
3.13

Beleidsartikelen
Artikel 1. Primair onderwijs
Artikel 3. Voortgezet onderwijs
Artikel 4. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Artikel 6 en 7. Hoger onderwijs
Artikel 8. Internationaal beleid
Artikel 9. Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Artikel 11. Studiefinanciering
Artikel 12. Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
Artikel 13. Lesgelden
Artikel 14. Cultuur
Artikel 15. Media
Artikel 16. Onderzoek en wetenschapsbeleid
Artikel 25. Emancipatie

96
99
101
109
114
119

4.
4.1
4.2

Niet-beleidsartikelen
Artikel 91 Nog Onverdeeld
Artikel 95 Apparaat Kerndepartement

123
123
124

5.
5.1
5.2

Begroting agentschappen
Agentschap Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
Agentschap Nationaal Archief (NA)

127
127
134

6.

Bijlagen
Bijlage 1: Rechtspersonen met een Wettelijk Taak en
Zelfstandige Bestuursorganen
Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek

139

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

139
143
156
222
238

2

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 miljoen).
Totaal € 43.683,6
1. Primair onderwijs

12.142,8

3. Voortgezet onderwijs
4. Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie
6. Hoger beroepsonderwijs

8.970,2
4.838,3
3.688,7

7. Wetenschappelijk onderwijs

5.552,6

8. Internationaal beleid

11,9

9. Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

163,8

11. Studiefinanciering
12. Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten
13. Lesgelden

4.767,9
72,4
14,0

14. Cultuur

1.001,8

15. Media

1.033,2

16. Onderzoek en wetenschapsbeleid

1.134,7

25. Emancipatie

14,1

91. Nog onverdeeld

0,0

95. Apparaat Kerndepartement

277,2

0

2.500

5.000

7.500

10.000

12.500

15.000

Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 miljoen).
Totaal € 1.445,0
1. Primair onderwijs

10,5

3. Voortgezet onderwijs
4. Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie
6. Hoger beroepsonderwijs

1,2

7. Wetenschappelijk onderwijs

0,0

8. Internationaal beleid

0,1

9. Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

9,0

7,4
4,0

11. Studiefinanciering
12. Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten
13. Lesgelden

3,2

14. Cultuur

0,5

1.005,7

247,0

15. Media

155,7

16. Onderzoek en wetenschapsbeleid

0,1

25. Emancipatie

0,0

91. Nog onverdeeld

0,0

95. Apparaat kerndepartement

0,6

0

200

400

600

800

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

1.000

1.200

3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begro­
tingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en de lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van
de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen voor het
onderhavige jaar vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begro­
tingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van
deze memorie van toelichting en wel in de paragraaf inzake de agent­
schappen.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

I.K. van Engelshoven
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,

A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

4

B. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
De departementale begroting 2021 bestaat uit de volgende onderdelen:
• beleidsagenda;
• beleidsartikelen;
• niet-beleidsartikelen;
• agentschappen die een baten-lasten stelsel voeren;
• verdiepingshoofdstuk;
• bijlagen.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media is verantwoor­
delijk voor Artikel 1 Primair onderwijs, Artikel 3 Voortgezet onderwijs, Artikel
9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid en Artikel 15 Media. De Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is verantwoordelijk voor de overige
artikelen. De verdeling van de beleidsterreinen is vastgelegd in de porte­
feuilleverdeling van Kabinet Rutte III.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van de begroting 2020 zijn de volgende wijzigingen
doorgevoerd:
• in de tabellen waar de budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexi­
biliteit worden getoond, is een aantal wijzigingen doorgevoerd. In de
begroting van 2020 waren in de meeste van deze tabellen tussenkopjes
zichtbaar onder het financieel instrument. In het kader van rijksbrede
uniformiteit zijn deze vanaf begroting 2021 verwijderd;
• in de derde voortgangsrapportage van Inzicht in Kwaliteit is aangegeven
dat de eerste kwaliteitsslag van de Strategische Evaluatie Agenda (SEA)
in de ontwerpbegroting 2021 gemaakt wordt. Dit komt tot uiting in de
beleidsagenda en de evaluatiebijlage. De begroting voor 2021 geldt wat
betreft de SEA als een tussenjaar. Dit betekent in de praktijk dat de
huidige RBV-modellen (1.32d en 1.44) officieel nog gelden, maar hier
wordt flexibel mee om gegaan. Hierbij geldt wel het uitgangspunt dat
de resulterende tekst en tabellen een zichtbare verbeterslag moeten
vormen richting de criteria voor de SEA. Er wordt daarbij gebruik
gemaakt van een indicatief model zoals opgesteld vanuit de operatie
Inzicht in Kwaliteit;
• in de beleidsagenda is een overzicht met toelichting opgenomen van
de getroffen coronamaatregelen.
In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie zorgt
er voor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Europese raad op
grond van de nationale hervormingsprogramma's een eigenstandige plaats
krijgen in de departementale begrotingen. De Europese Commissie heeft
een aanbeveling gedaan omtrent de ontwikkeling van digitale vaardig­
heden en missiegedreven onderzoek en innovatie (aanbeveling 3). In de
beleidsagenda wordt ingegaan op de uitwerking van deze aanbeveling.
Informatie in de begroting en andere relevante publicaties
De begroting is een compact document en toegespitst op de financiële
informatie. De beleidsagenda presenteert de doelstellingen van de
Ministers en de beleidsartikelen beschrijven de werking en financiering van
de verschillende stelsels met bijbehorende prestatie-indicatoren. Voor een
bredere kwantitatieve onderbouwing van de doelen en ambities uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

5

begroting wordt verwezen naar de website OCW in cijfers. Op deze website
worden resultaten, de stand van zaken en ontwikkelingen in het OCW-veld
met een kwantitatieve toelichting en onderbouwing in beeld gebracht.
Onderstaand schema geeft grafisch een totaalbeeld van welke informatie
en verantwoording van het OCW-beleid gedurende een begrotingscyclus
aan de Tweede Kamer wordt gestuurd.
Figuur 3

Hieronder volgt een nadere toelichting bij het schema.
Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer de begroting van het Ministerie
van OCW. Op de website van OCW in cijfers worden onder andere de doelen
uit de beleidsagenda en verschillende ingezette beleidsinstrumenten
gevolgd, waaronder de Lerarenagenda en de sectorakkoorden in het po en
vo. Ook wordt de internationale positie van het Nederlandse onderwijs- en
wetenschapsstelsel gevolgd en zijn de belangrijkste onderzoeksresultaten
van ‘Education at a Glance’ opgenomen, de jaarlijkse publicatie van de
OESO. Daarnaast geeft deze website met de infographic ‘Onderwijsmo­
nitor’ inzicht in de prestaties van het onderwijs. Voor cultuur & media,
wetenschap en emancipatie wordt met een beknopte set indicatoren een
beeld van de kwaliteit en prestaties gegeven.
Begin november 2018 heeft het Sociaal Cultureel Planbureau de publicatie
‘Het Culturele Leven’ uitgebracht. In dit rapport presenteert het Sociaal en
Cultureel Planbureau een model voor een periodieke rapportage over dat
culturele leven. Dit model is vervolgens in dit rapport toegepast om het
culturele leven in de jaren 2012-2017 in kaart te brengen. In 2020 werkt de
Boekmanstichting aan een opvolger hiervan. Deze Cultuurmonitor
verschijnt eind 2020 als eerste pilot, en zal vanaf 2021 periodiek verschijnen.
De Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed (RCE) maakt de Erfgoedmonitor.
Relevant voor het mediabeleid is onder meer de Mediamonitor van het
Commissariaat voor de Media.
De Inspectie van het Onderwijs heeft een belangrijke rol in het onderwijs­
stelsel als toezichthouder, maar ook als leverancier van beleidsinformatie.
Jaarlijks verschijnt het Onderwijsverslag, waarin beschreven wordt wat
goed gaat en wat er beter kan in het onderwijs. In de Financiële Staat van
het Onderwijs (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 139) wordt verslag
gedaan van de financiële staat van de onderwijsinstellingen.
Gedurende het jaar wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de begro­
tingsuitvoering door middel van de 1e suppletoire begroting (Voorjaarsnota)
en de 2e suppletoire begroting (Najaarsnota).
Ook worden gedurende het jaar allerlei beleidsdocumenten zoals actie­
plannen, beleidsdocumenten, beleidsevaluaties, beleidsdoorlichtingen
naar de Tweede Kamer gestuurd. Wetsvoorstellen worden ter behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

6

aangeboden en AMvB’s worden voorgehangen. Over verschillende beleids­
terreinen worden brieven naar de Tweede Kamer gestuurd, onder andere
ter nadere uitwerking van de beleidsagenda en de begroting. Hierover vindt
vaak separaat overleg met het parlement plaats. De actieplannen geven
voor de verschillende beleidsterreinen een beeld van het beleid. Beleids­
doorlichtingen en andere evaluaties verschaffen inzicht in de effectiviteit
van beleid. Daarnaast wordt jaarlijks in de Voortgangsrapportages van de
Sectorakkoorden en de Lerarenagenda informatie verschaft over de
voortgang op enkele belangrijke prestatie-indicatoren.
De derde woensdag in mei is verantwoordingsdag. De Tweede Kamer
ontvangt dan het jaarverslag van OCW, en de laatste stand van de voortgang
op de begrotingsdoelen en ambities wordt gepresenteerd op de website
van OCW in cijfers. Ook wordt het Onderwijsverslag aan de Tweede Kamer
toegestuurd.
Onderdelen begroting
Beleidsagenda
In de beleidsagenda wordt per beleidsprioriteit geschetst welke stappen
het Ministerie van OCW wil zetten. Ieder thema dat ingaat op een prioriteit
bevat een tabel met indicatoren en streefwaarden. Daarnaast bevat de
beleidsagenda een overzichtstabel waarin de belangrijkste budgettaire
veranderingen op de OCW-begroting worden weergegeven, de tabellen
met intensiveringen en ombuigingen, een tabel met niet-juridische
verplichte uitgaven en bestemming, een tabel met de geplande beleids­
doorlichtingen en een overzicht van de risicoregelingen. Tot slot is een
overzicht opgenomen van de coronamaatregelen.
Beleidsartikelen
De beleidsartikelen bestaan uit de volgende onderdelen:
• algemene doelstelling met een toelichting daarop, met bijbehorende
prestatie-indicatoren;
• rol en verantwoordelijkheid van de Minister;
• tabel met kengetallen die informatie over de sector bevatten;
• beleidswijzigingen. Hierin wordt weergegeven welke belangrijke
beleidswijzigingen zich komend jaar zullen voordoen. Ook wordt, indien
van toepassing, ingegaan op beleidswijzigingen als gevolg van beleids­
doorlichtingen, voor zover de doorlichtingen zijn afgerond;
• tabel budgettaire gevolgen van beleid. Deze tabel bevat een vaste
indeling in financiële instrumenten volgens de Rijksbegrotingsvoor­
schriften. In de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt de budget­
flexibiliteit van het begrotingsjaar in percentages weergegeven;
• toelichting op de instrumenten en budgetflexibiliteit.
Niet-beleidsartikelen
Er zijn twee zogenaamde niet-beleidsartikelen:
• op artikel 91 (Nog onverdeeld) wordt een overzicht gegeven van de
verdelingen van tijdelijk geparkeerde middelen, zoals de loon- en prijs­
bijstelling;
• op artikel 95 (Apparaat kerndepartement) zijn de apparaatsuitgaven van
het kerndepartement, de apparaatskosten van de inspecties en
adviesraden, baten-lastenagentschappen en de ZBO’s opgenomen.
Agentschappen die een baten-lasten stelsel voeren
Dit onderdeel bevat de cijfermatige overzichten van de baten-lastenagent­
schappen <<Dienst Uitvoering Onderwijs>> en het <<Nationaal Archief>>.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

7

Verdiepingshoofdstuk (zie bijlagen)
In dit onderdeel worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen de
stand ontwerpbegroting 2020 en de ontwerpbegroting 2021. De ondergrens
voor het toelichten van mutaties wordt bepaald op basis van onderstaande
staffel. Een aantal mutaties is centraal toegelicht (leerlingen en studenten­
ramingen en studiefinanciering, loonbijstelling, prijsbijstelling en intensi­
veringen uit het Regeerakkoord).
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting) in
€ miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

Bijlagen
De volgende bijlagen zijn in de begroting opgenomen:
• overzicht RWT’s en ZBO’s;
• verdiepingshoofdstuk;
• overzicht moties en toezeggingen;
• subsidieoverzicht: hier wordt een overzicht weergegeven van alle subsi­
dieregelingen van het Ministerie;
• evaluatieoverzicht: het overzicht met onderzoeken is opgenomen in één
centrale bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

8

2. Beleidsagenda
2.1 Beleidsprioriteiten
Inleiding
Op de rand van een nieuw decennium hadden we veel plannen, ook voor
2021, net zoals heel Nederland. Door de uitbraak van COVID-19, het
coronavirus, leek ons land tot stilstand te komen. Maar de rust was relatief.
In veel sectoren is heel erg hard gewerkt aan de bestrijding van het virus.
In de eerste plaats natuurlijk in de zorg, maar ook door onderzoekers in hun
zoektocht naar bijvoorbeeld een vaccin en geneesmiddelen. In het
onderwijs is heel hard gewerkt: van basisschool tot universiteit zette
iedereen zich in op een innovatieve en energieke manier om het onderwijs
voor alle leerlingen en studenten door te laten lopen. Media bleken al snel
onmisbaar te zijn in de verspreiding van informatie. En de cultuursector
zette alle creativiteit in, ook voor het behoud van de sector. Het kabinet
stelde een intelligente lockdown in en kwam met uitgebreide steunpak­
ketten. De gevolgen waren voor iedereen groot.
Inmiddels zijn we een half jaar verder en kijken we vooruit. De samenleving
past zich aan de nieuwe werkelijkheid aan. Deze begroting is in een ander
licht komen te staan, maar we blijven ons hard maken voor gelijke kansen
in het hele onderwijs en het bestrijden van de door leerlingen en studenten
opgelopen achterstanden door corona. Verder zetten we in op het terug­
dringen van het lerarentekort in het primair en voortgezet onderwijs. In
het middelbaar beroepsonderwijs is het van belang dat er voor studenten
voldoende stageplaatsen en leerwerkbanen zijn en blijven. In het hoger
onderwijs richten we ons op toegankelijkheid en studentsucces voor alle
studenten en op de erkenning en waardering van docenten. Daarnaast gaan
het nieuwe Europese programma Horizon Europe (onderzoek en innovatie),
Erasmus+ (onderwijs) en Creative Europe (cultuur en media) van start. De
nieuwe subsidieperiode voor de basisinfrastructuur en de rijkscultuur­
fondsen gaat in op 1 januari 2021. De NPO zal met de omroepen een
beleidsplan opstellen voor de nieuwe concessie- en erkenningsperiode. En
we werken onverminderd door aan de uitvoering van de Regenboogmaat­
regelen voor meer gender- en LHBTI-gelijkheid.
1. Gelijke kansen creëren en talenten tot bloei brengen
Tabel 1 Gelijke kansen creëren en talenten tot bloei brengen
Doelstelling/indicator
Percentage van de gemeenten die
goab-middelen ontvangen, dat
960 uur voorschoolse educatie
aanbiedt aan doelgroeppeuters
tussen de 2,5 en 4 jaar1
Percentage kindercentra met een
aanbod van voorschoolse
educatie, dat per doelgroeppeuter
10 uur pedagogisch
beleidsmedewerker per jaar
inzet.2
Sociale inclusie van
laaggeletterden3

Sector

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

Streef­
waarde
2020

PO

42%

100%

2020
PO

n.v.t.

MBO

Kwalificatiewinst4
MBO

2012-2013

2017-2018

2018-2019

2020

82,7%

87,6%

87,9%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

9

Doelstelling/indicator

Sector

Succes eerstejaars mbo5
MBO
Succes doorstromers in eerste
jaar hbo6

MBO

Aantal nieuwe vsv’ers7
VO & MBO

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

Streef­
waarde

2012-2013

2017-2018

2018-2019

2020

82,9%

84,0%

83,6%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

2012-2013

2016-2017

2017-2018

2020

78%

79%

79%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

2008-2009

2017-2018

2018-2019

2019-2020

41.800

25.666

26.894

20.000

1 Bron: Monitor Implementatie en besteding gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid; Meting 1: voortgang,
vormgeving en effecten van de invoering van 960 uur voorschoolse educatie, Sardes en Oberon, februari 2020.
De uitbreiding van het aantal uren voorschoolse educatie is per 1 augustus 2020 in werking getreden. De
implementatie wordt vanaf najaar 2019 jaarlijks gemonitord.
2 De extra inzet van de pedagogisch beleidsmedewerker in de voorschoolse educatie treedt per 1 januari 2022 in
werking, daarom is er nog geen streefcijfer.
3 In maart 2019 zijn de resultaten van de aanpak van laaggeletterdheid naar de Kamer gestuurd. Hieruit bleek dat
56% van de deelnemers aan een cursus basisvaardigheden tussen 2016 en 2018 vijf maanden na aanvang van
de cursus hoger scoorde op sociale inclusie. Vanaf 2020 worden gemeenten verantwoordelijk voor het meten
van het effect van opleidingen basisvaardigheden. Gemeenten kiezen hierbij welke indicatoren zij verzamelen.
De resultaten van deze gemeentelijke effectmetingen worden via het nieuwe landelijke Expertisecentrum
Basisvaardigheden vanaf 2021 openbaar gemaakt. Wij blijven in gesprek met gemeenten om ook een landelijk
beeld te kunnen geven over het bereik en effect van opleidingen basisvaardigheden voor laaggeletterden.
4 Bron: Benchmark mbo 2019, KBA Nijmegen.
5 Bron: Benchmark mbo 2019, KBA Nijmegen. Licht gewijzigde definitie met ingang van 2016/17 (zonder entreeopleidingen).
6 Bron: DUO. Het betreft mbo-4 gediplomeerden die doorstromen naar het hbo en in het eerste jaar niet uitvallen.
De definitie is voorlopig.
7 Bron: DUO. Nieuwe voortijdige schoolverlaters (vsv'ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder
startkwalificatie het onderwijs verlaten in het studiejaar vanuit het vo of mbo. Het voorlaatste jaar is aangepast
aan de definitieve cijfers, het laatste jaar betreft voorlopige cijfers.

Leerlingen en studenten moeten kansen krijgen op basis van hun capaci­
teiten, ongeacht afkomst, opleidingsniveau of inkomen van hun ouders.
Leerlingen en studenten die door hun achtergrond of thuissituatie minder
kansen hebben, willen we in het onderwijs de kans bieden om zich optimaal
te ontplooien. Het belang van gelijke kansen voor kinderen en (jong)volwas­
senen werd nog eens onderstreept in de weken dat onderwijsinstellingen
hun deuren moesten sluiten. De uitbraak van het coronavirus had grote
gevolgen voor het hele onderwijs, van de voorschool tot de universiteit.
Door iedereen binnen het onderwijs is heel hard gewerkt aan het mogelijk
maken van onderwijs op afstand en daarna het opstarten van het fysieke
onderwijs. Waar mogelijk hebben we die inspanningen ondersteund
(Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 153). Kinderen die bijvoorbeeld
thuis geen toegang hebben tot adequate studiemiddelen lopen het risico
om achterstanden op te lopen ten opzichte van kinderen die wel toegang
hebben tot dergelijke voorzieningen. Leerlingen en scholieren hebben we
dan ook van studiematerialen voorzien (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII,
nr. 181). Om opgelopen achterstanden in te halen, is het belangrijk dat
scholen en instellingen maatwerk kunnen bieden aan leerlingen en
studenten die extra ondersteuning nodig hebben. Daarvoor ontvangen ze
extra middelen (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 184). Wij zijn trots
op wat er door het onderwijsveld onder zulke moeilijke omstandigheden in
korte tijd is bereikt en dankbaar voor ieders inzet.
Ondanks deze grote inspanningen lijkt het echter onvermijdelijk dat
sommige leerlingen en studenten leerachterstanden en studievertraging
oplopen. Daarom trekken we € 244 miljoen extra uit om die achterstanden
weg te werken (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 184). Scholen en
instellingen kunnen daarmee in de periode van de zomervakantie van 2020
tot en met de zomervakantie van 2021 leerlingen en studenten onder­
steunen door extra programma’s en ondersteuning te bieden naast de
reguliere onderwijstijd. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van zomerscholen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

10

herfstscholen, weekendscholen of verlengde schooltijd. In het mbo kunnen
instellingen ook extra activiteiten, begeleiding of faciliteiten ontwikkelen of
aanbieden om het wegvallen van mogelijkheden om praktijkervaring op te
doen, te ondervangen. Daarnaast blijven we met de Gelijke Kansen Alliantie
(GKA) in 2021 inzetten op een lokale aanpak van kansenongelijkheid in alle
onderwijssectoren door kennisdeling, onderzoek, investeringen en commu­
nicatie. Wij vinden dat ieder kind, ongeacht zijn thuisomgeving, de kans
moet krijgen om zijn of haar talenten tot bloei te laten komen. We hebben
onder andere extra middelen uitgetrokken voor de versterking van de
vroeg- en voorschoolse educatie. Daarmee kan vanaf dit schooljaar het
aanbod voor kinderen met een risico op achterstand worden uitgebreid. Per
1 augustus 2020 is namelijk het aantal uren voorschoolse educatie (VE)
verhoogd, in 2021 zal dit in alle gemeenten en bij alle aanbieders gereali­
seerd zijn (Kamerstukken II 2018/19, 27020, nr. 103). Ook stellen we extra
middelen beschikbaar voor het aanbieden van extra aanbod voor peuters
die door de coronamaatregelen geen gebruik hebben kunnen maken van
de voorschoolse educatie (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 184).
Vanaf januari 2022 zal de kwaliteit van de VE verder worden verhoogd, door
meer inzet van pedagogische beleidsmedewerkers verplicht te stellen
(Kamerstukken II 2019/20, 27020, nr. 108). We geven scholen die 10-14onderwijs aanbieden meer ruimte voor deze samenwerking, door hen de
mogelijkheid te bieden om leraren met een teambevoegdheid te laten
werken (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 493). Zo versoepelen we de
overgang tussen primair onderwijs (po) en voortgezet onderwijs (vo). Begin
2021 verwachten we de resultaten van het onderzoek naar de pilot met
10-14-scholen. Op basis daarvan kunnen we besluiten over de toekomst van
deze scholen. Om leerlingen met een risico op achterstand te begeleiden bij
de overstap van po naar vo, kunnen scholen ook gebruik maken van de
subsidieregeling Doorstroomprogramma’s po-vo.
Wij begrijpen dat het thuiszitten van een kind later kan leiden tot maatschap­
pelijke uitval. Daarom is het van belang in gezamenlijkheid met andere
departementen en veldpartijen op te trekken. Zoals in de laatste thuiszit­
tersbrief is gemeld, richten wij onze acties de komende jaren op drie
verschillende niveaus: kind/ouder/school, de regionale aanpak en de rol van
de centrale overheid (Kamerstukken II 2019/20, 26695, nr. 130). Tijdens de
coronacrisis zijn daarnaast veel vernieuwende en creatieve ideeën ontstaan
voor de thuiszittersaanpak. We bekijken komend jaar welke ideeën we
kunnen benutten om te zorgen dat een leerling ondanks fysieke afwezigheid
toch onderwijs kan volgen. Uiteraard met als doel de leerling weer fysiek
naar school terug te krijgen. Daarnaast hebben we door het meerjarige
monitorings- en evaluatieprogramma onder andere inzicht gekregen welke
interventies effectief zijn om achterstanden te bestrijden. In 2021 worden
drie «Guidance Reports» opgeleverd met daarin voor scholen relevante
thema’s op het gebied van onderwijsachterstandenbeleid.
Veel schoolbesturen in het voortgezet onderwijs (vo) krijgen te maken met
krimp. Door demografische ontwikkelingen stromen er minder leerlingen
in, wat het uitgangspunt van voldoende kwalitatief onderwijsaanbod binnen
een acceptabele reisafstand onder druk kan zetten. We hebben al verschil­
lende maatregelen genomen om schoolbesturen te ondersteunen bij het
ontwikkelen van een gezamenlijke aanpak. Een team van procesbegeleiders
trekt bijvoorbeeld door het land om alle betrokken partijen in een aantal
regio’s bij elkaar te brengen en te adviseren. Dit jaar is een subsidiere­
geling in werking getreden om hen de komende tijd ook financieel te onder­
steunen (Kamerstukken II 2019/20, 31289, nr. 420). De opgedane lessen
tijdens de coronacrisis met lesgeven op afstand kunnen in de toekomst in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

11

krimpregio’s mogelijk een rol van betekenis spelen bij het aanbieden van
vakken die maar door een zeer beperkt aantal leerlingen worden gevolgd.
Om geïsoleerde scholen structureel te ondersteunen, laten we een
aanvullende bekostigingsregeling ontwikkelen. Voor een zorgvuldige
implementatie van het wetsvoorstel Vereenvoudiging bekostiging vo is
meer voorbereidingstijd nodig (Kamerstukken I 2019/20, 35354, nr. A).
Daarom is de beoogde inwerkingtreding van de vereenvoudigde
bekostiging, en daarmee ook van de structurele maatwerkregeling,
uitgesteld naar 1 januari 2022.
In Caribisch Nederland (CN) maken we in 2021 nieuwe samenwerkingsaf­
spraken met de onderwijsstakeholders op basis van de in 2019 en 2020
uitgevoerde evaluaties om het onderwijs verder te ondersteunen, onder
meer door betere onderwijszorg. De scholen zullen ook nog bezig zijn met
het inlopen van de door het coronavirus opgelopen achterstanden en het
verder implementeren van digitale werkvormen met de door het Ministerie
van OCW geleverde laptops (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 181).
Daardoor kunnen zij makkelijker schakelen naar (meer of minder)
thuiswerken door leerlingen. Ook wordt verder gewerkt aan het interdepar­
tementale programma BES(t) 4 kids voor kwalitatief goede, veilige en
betaalbare kinderopvang en buitenschoolse voorzieningen in CN (Kamer­
stukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 208).
Ook in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) zetten wij sterk in op
kansengelijkheid. In 2021 treedt het wetsvoorstel van het mbo-studenten­
fonds in werking, en daarmee ook de mbo-verklaring. Sommige studenten
zijn kwetsbaarder dan andere studenten, waardoor een grotere kans op
vertraging en uitval ontstaat. Daarnaast richten we een mbo-studenten­
fonds op en introduceren we enkele maatregelen specifiek voor zwangere
mbo-studenten (Kamerstukken II 2018/19, 35252, nr. 3). Om het aantal
voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) terug te dringen gaan scholen en
gemeenten gezamenlijk regionale plannen maken. Deze plannen hebben
een looptijd van vier jaar, maar zullen zeker ook beïnvloed worden door
de gevolgen van de corona-uitbraak.
Het is van belang dat er voldoende stageplaatsen en leerwerkbanen zijn
tijdens en vooral ook na de coronacrisis. Met een offensief zullen we de
beschikbaarheid van stageplekken voor studenten stimuleren en instel­
lingen krijgen extra mogelijkheden indien nodig om vervangende praktijk­
opdrachten of stage-activiteiten aan te bieden (hierop komen we terug in
paragraaf 3). Voor studenten in het mbo en ho zelf is de ov-jaarkaart met
drie maanden verlengd. Ondanks alle inspanningen van onderwijsinstel­
lingen is vertraging voor sommige studenten, zeker voor degenen in de
laatste fase van hun studie, niet altijd te voorkomen. Daarom krijgen
studenten die zich na de zomervakantie opnieuw hebben moeten
inschrijven en uiterlijk 31 januari 2021 hun diploma halen een eenmalige
financiële tegemoetkoming. Ook bepaalde studenten van wie het recht op
basisbeurs (mbo, bol) en aanvullende beurs (mbo, bol- en ho-studenten)
verloopt, komen voor compensatie in aanmerking. Hiervoor investeren we
eenmalig € 200 miljoen (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 184).
Een belangrijke ambitie uit de Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek is het vergroten van de toegankelijkheid en het studentsucces
voor alle studenten (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 797, bijlage 913905).
Iedere student heeft iets anders nodig om succesvol te zijn en daar moet
ruimte voor zijn. Daarbij wordt ingezet op het instromen van studenten op
de juiste plek, een brede ontwikkeling tijdens de opleiding en het succesvol

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

12

kunnen afronden van een opleiding in het ho. De afgelopen jaren zijn
via ’Students 4 students’ (S4S) studenten begeleid in het succesvol
doorlopen van hun studie. De begeleidingsbehoefte is voor iedereen
verschillend, maar iedere student kan er baat bij hebben. Daarom is meer
en betere begeleiding van studenten een belangrijk thema in de nieuwe
kwaliteitsafspraken. Vanuit het studievoorschot stellen we middelen
beschikbaar om de S4S-projecten vijf jaar voort te zetten.
2. Sterke docenten
Tabel 2 Sterke docenten
Doelstelling/indicator
Percentage van besturen dat
aangeeft dat er binnen het
schoolteam een gesprek is
gevoerd over de besteding van
de werkdrukmiddelen1
Percentage van besturen dat
aangeeft dat de P-MR ingestemd
heeft met het voorstel voor de
besteding van de
werkdrukmiddelen1

Sector

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

2018
PO

99,22%

PO

98,41%

2018

2019

Streef­
waarde
2021
n.v.t.

2019

2021
n.v.t.

1 Bron: XBRL Onderwijsportaal, DUO. Er is geen basiswaarde omdat het om nieuw beleid gaat en de
procesindicatoren nieuwe eisen betroffen waaraan schoolbesturen eerder niet hoefden te voldoen. Daarnaast
is er in het werkdrukakkoord overeengekomen dat er voor deze procesindicatoren het principe van comply or
explain geldt en is er geen streefwaarde afgesproken. De waardes over 2019 worden medio 2020 bekend.

Docenten helpen kinderen en (jong)volwassenen klaar te stomen voor de
toekomst, of ze nu timmerman of laboratoriummedewerker willen worden.
Docenten spelen een zeer belangrijke rol in onze samenleving en de corona­
crisis laat opnieuw zien dat docenten onmisbaar zijn. Ze hebben een
ongelooflijke prestatie geleverd door ook in tijden van corona hun werk
voort te zetten. In 2021 willen we hen daarbij blijven ondersteunen.
Afgelopen jaren hebben we enorme stappen gezet om het lerarentekort en
de werkdruk voor leraren tegen te gaan. Zo sloten we eind 2019 het
convenant ‘aanpak lerarentekort’ (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 488)
met de sociale partners. Voor 2020 en 2021 zijn afspraken gemaakt om meer
mensen op te leiden en te behouden voor het funderend onderwijs en om
ervoor te zorgen dat leraren zich ontwikkelen en goed worden begeleid.
Daarvoor kwam € 460 miljoen beschikbaar. Onderdeel van het convenant is
het naar voren schuiven van werkdrukmiddelen. Voor schooljaar 2020-2021
is daardoor € 380 miljoen beschikbaar om de werkdruk in het po tegen te
gaan. Eind dit jaar, begin volgend jaar voeren we een tussenevaluatie uit
naar de verdeling van werkdrukmiddelen in de schoolteams. Daarnaast is
er met de Voorjaarsnota 2020 voor 2021 € 31,5 miljoen en daarna structureel
€ 32 miljoen beschikbaar gesteld voor de aanpak van het lerarentekort
(Kamerstukken II 2019/20, 35450, nr. 1). Per 2021 lopen de sectorakkoorden
in het po en vo af. Samen met de sectorraden verkennen we hoe school­
ontwikkeling, professionalisering van onderwijspersoneel en innovatie in
relatie staan tot strategisch personeelsbeleid en een verstevigde positie van
schoolleiders. Dit moet leiden tot duidelijke strategische ijkpunten die
wettelijk kunnen worden verankerd. Daarnaast sluiten wij ook in 2021 aan
bij de ontwikkeling die de sectoren zelf al in gang hebben gezet, zoals de
ontwikkeling ten aanzien van de schoolleidersagenda’s po en vo voor sterke
schoolleiders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

13

Nu het aantal zij-instromers in het onderwijs blijft toenemen, is het wenselijk
om deze scholingsroute duurzamer vorm te gaan geven. We richten ons
komend jaar bijvoorbeeld op de ontwikkeling en waardering van eerder
verworven competenties (EVC’s) en de verbetering van de begeleiding van
zij-instromers. In de eerste helft van 2021 worden de resultaten verwacht
van een evaluatie van de huidige zij-instroomroutes in het po, vo en mbo.
We zullen deze benutten om de zij-instroomroutes te verbeteren en te
verduurzamen binnen de lerarenopleidingen (Kamerstukken II 2019/20,
27923, nr. 410). In het kader van de aanpak van personeelstekorten zullen
scholen, besturen en opleidingen van 67 regio’s vanaf augustus 2020
samenwerken bij het werven en begeleiden van zij-instromers, het
begeleiden van startende leraren en het professionaliseren en behouden
van leraren. De inrichting van het landelijk Onderwijsloket en regionale
loketten zal geïnteresseerden in een baan in het onderwijs verder de weg
wijzen. In 2021 wordt bezien op welke wijze de regionale aanpak na
augustus 2022 definitief vormt krijgt. Tevens gaan de lerarenopleidingen
Technisch Beroepsonderwijs samen met de regio’s aan de slag om nieuwe
beroepskrachten voor de klas te werven. De technische lerarenopleidingen
zetten in op meer maatwerk voor zij-instromers. Naast nieuwe instroom is
ook het behoud, de ontwikkeling van zittend personeel en de inzet voor
hybride docenten van groot belang. In 2021 komt de Commissie Onderwijs­
bevoegdheden met een vervolg op het onderwijsraadadvies ‘Ruim baan
voor leraren’. Doel van het nieuwe advies is opleidingen in het onderwijs
aantrekkelijker en toegankelijker te maken. Het advies richt zich op de
langere termijn, maar een aantal delen zal al in 2021 leiden tot pilots en
verder uitgewerkt worden.
3. Opleiden voor de samenleving van de toekomst
Tabel 3 Opleiden voor de samenleving van de toekomst
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage leidinggevenden dat
(zeer) tevreden is over de kwaliteit
van het techniekonderwijs1

VO

Percentage vmbo-leerlingen
waarbij binnen een straal van
10 km rondom woonadres een
techniekvestiging is1

VO

Aandeel afgestudeerden
bètatechniek2

Realisatie

Streef­
waarde

2018

2024

2017

2017

54%

54%

2017

2017

2018

2024

95%

95%

94%

90-100%

65%

2012

2018

2019

2021

HBO

18%

20%

22%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

WO

21%

27%

28%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

2011

2018-2019

2019-2020

2020

28%

27%

27%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

Cohort
2012-2013

Cohort
2014-2015

Cohort
2015-2016

2020

Entree

66%

60%

59%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

Niv. 2

77%

79%

80%

Niv. 3

85%

90%

90%

Niv. 4

83%

88%

88%

2012-2013

2015-2016

2016-2017

2020

76%

77%

78%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

Aandeel mbo-studenten techniek
2

Basiswaarde Realisatie

MBO

Arbeidsmarktrendement, per
opleidingsniveau3
MBO

Percentage gediplomeerden dat
aangaf dat de aansluiting van de
opleiding met huidige functie
voldoende/goed was4

MBO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

14

Doelstelling/indicator

Sector

Percentage leerbedrijven dat over
vakkennis oordeel (zeer) goed
geeft5

MBO

Percentage leerbedrijven dat over
beroepsvaardigheden oordeel
(zeer) goed geeft6

MBO

2010
MBO

17,1%
Cohort
2010-2011

HBO
WO

Percentage 25-64 jarigen dat
deelneemt aan leeractiviteit (LLL)
7

Percentage hbo-afgestudeerden
dat ruim een jaar na afstuderen
aan het werk is8
Percentage wo-afgestudeerden
dat ruim een jaar na afstuderen
aan het werk is9
Percentage werkende hboafgestudeerden ruim een jaar na
afstuderen werkzaam op
minimaal het niveau van de
opleiding10
Percentage werkende woafgestudeerden ruim een jaar na
afstuderen werkzaam op
minimaal het niveau van de
opleiding11

HBO

WO

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

Streef­
waarde

2016

2018

2020

2020

77%

77%

71%

Vasthouden

2016

2018

2020

2020

76%

80%

74%

Vasthouden

2018

2019

2020

19,1%

19,5%

20%

Cohort
2014-2015

Cohort
2015-2016

2021

88%

89%

90%

Vasthouden

88%

90%

90%

Vasthouden

2010

2018

2019

2021

79%

81%

79%

Vasthouden

2010

2017

2019

2021

n.b.

72%

71%

Vasthouden

1 Bron: ECBO (2019) Onderzoek in het kader van de ‘Monitor Sterk Techniekonderwijs; de nulmeting’. De volgende
meting zal begin 2021 plaatsvinden.
2 Bron: DUO.
3 Bron: CBS maatwerk. Het gaat om het aandeel werkenden (min. 12 uur per week) van gediplomeerde mbouitstromers ruim een jaar na diplomering (uitstroom en arbeidsmarktpositie gemeten op 1 oktober). Definitieve
cijfers van 2016-2017 worden verwacht najaar 2020.
4 ROA, BVE-Monitor.
5 Bron: Onderzoek SBB. De onderzoekspopulatie leerbedrijven in 2016 en 2018 verschillen licht van elkaar. De
cijfers betreffen een tweejaarlijks onderzoek.
6 Bron: Onderzoek SBB. De cijfers betreffen een tweejaarlijks onderzoek.
7 Bron: Eurostat, Labour Force Survey (LFS).
8 Bron: CBS, maatwerk. Het gaat om het aandeel werkenden (min. 12 uur per week) van afgestudeerde hbobachelors ruim een jaar na afstuderen (uitstroom en arbeidsmarktpositie gemeten op 1 oktober).
9 Bron: CBS, maatwerk. Het gaat om het aandeel werkenden (min. 12 uur per week) van afgestudeerde wo-masters
ruim een jaar na afstuderen (uitstroom en arbeidsmarktpositie gemeten op 1 oktober).
10 Bron: Bron: ROA, Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt, 2011, 2018 en 2019.
11 ROA, Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt, 2011, 2018 en 2019. De enquête onder woafgestudeerden (Nationale Alumni Enquête) wordt tweejaarlijks gehouden, waardoor niet ieder jaar bekend is.

Onderwijs moet goed aansluiten op de arbeidsmarkt. De kinderen en
(jong)volwassenen van nu zijn immers de beroepsbevolking van de
toekomst. Niet alleen worden er andere kennis en vaardigheden van ze
gevraagd, ook hun financiële positie verandert door bijvoorbeeld ontwik­
kelingen op de woningmarkt en arbeidsmarkt. De coronacrisis verslechtert
in ieder geval op korte termijn het arbeidsmarktperspectief. Het is belangrijk
om bij het opleiden van leerlingen en studenten goed in beeld te hebben
welke ontwikkelingen er allemaal (mogelijk) gaan plaatsvinden, zoals digita­
lisering van het onderwijs. De gevolgen van de uitbraak van het coronavirus
zullen de manier van lesgeven blijvend beïnvloeden. De digitalisering van
het onderwijs biedt kansen om de kwaliteit van het onderwijs te verhogen,
mede door het gebruik maken van digitale werkvormen. Het wordt mogelijk
om meer onderwijs op maat aan te bieden, en we faciliteren indien nodig
meer tijd- en plaatsonafhankelijk onderwijs. Sinds de corona-uitbraak heeft
het gebruik van digitale middelen in het onderwijs een vlucht genomen om
onderwijs op afstand te bieden. De vaardigheden van leraren, de inzet van
digitaal lesmateriaal en de ICT-infrastructuur hebben een impuls gekregen.
Tegelijkertijd hebben scholen en instellingen noodgedwongen grotendeels
gewerkt met de hulpmiddelen waar ze al over beschikten, waardoor
bestaande verschillen zijn uitvergroot en opbrengsten onder druk zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

15

komen te staan. De volledige potentie van digitale hulpmiddelen is nog
verre van benut. In de groeistrategie hebben we een breed actieplan aange­
kondigd om een ambitieuze verbetering in het onderwijs mogelijk te maken
(Kamerstukken II 2019/20, 29696, nr. 7). We willen onder andere het
curriculum verbeteren, een gerichtere inzet van digitale hulpmiddelen om
onderwijs op maat te bieden en een beter inzicht krijgen in de ontwikkeling
van leerlingen. In 2021 worden de eerste acties voorzien. Het is noodzakelijk
dat de inhoud van het onderwijs wordt aangepast aan een digitaliserende
maatschappij. Dan kunnen we een goede aansluiting op de arbeidsmarkt
behouden, aansluiten bij curriculum.nu en zorgen voor kwalitatief
burgerschap. Digitale geletterdheid, digitale vaardigheden en brede
vaardigheden (vaardigheden die mensen wel beheersen en apparaten niet)
moeten gezien worden als basisonderdeel van opleidingen. In het hoger
onderwijs ondersteunen we het Versnellingsplan onderwijsinnovatie met
ICT waarin de VH, VSNU en SURF met elkaar samenwerken om de kwaliteit
van onderwijs door de inzet van ICT te verhogen (Kamerstukken II 2019/20,
31288, nr. 792). Dit is extra belangrijk in het huidige perspectief van
grotendeels online onderwijs. Verder versterken we de toegankelijkheid en
kwaliteit van het onderwijs door in de regeling over open en online
onderwijs, het delen en hergebruiken van digitale onderwijsmaterialen te
stimuleren. Meer digitaal werken betekent ook dat er meer aandacht nodig
is voor cyberveiligheid. Instellingen zijn daar primair zelf voor verantwoor­
delijk, maar het vraagt daarnaast om meer samenwerking en ontwikkeling
van een integraal veiligheidsbeleid. Door het delen van lessen en
ervaringen door instellingen en andere betrokken stakeholders willen we
de digitale weerbaarheid versterken en de continuïteit van het onderwijs
borgen.
In het mbo gaan we in 2021 het derde jaar van de kwaliteitsafspraken in.
De instellingen werken aan de drie landelijke speerpunten, die door de
corona-uitbraak nog belangrijker zijn geworden: ‘gelijke kansen’, ‘jongeren
in een kwetsbare positie’ en ‘opleiden voor de arbeidsmarkt van de
toekomst’. Daarnaast werken instellingen aan de speerpunten die samen
met regionale stakeholders zijn opgesteld. Komend jaar wordt de voortgang
over 2019-2020 tussentijds beoordeeld. De daling van leerlingen- en studen­
tenaantallen vereist een andere aanpak van scholen en instellingen. Om dit
te faciliteren werken we aan het wetsvoorstel bestuurlijke harmonisatie
beroepsonderwijs. Deze wet stelt mbo-instellingen en vo-scholen beter in
staat om bestuurlijk samen te werken, zoals in verticale schoolgemeen­
schappen (mbo-vo) en bestuurlijke fusies in het mbo. Vanuit het programma
Sterk Beroepsonderwijs zetten we in op meer regionale samenwerking
tussen vmbo en mbo (met de arbeidsmarkt) en structurele verankering van
een goed en toegankelijk aanbod van doorlopende leerroutes vmbo-mbo in
elke regio. Op plekken waar de samenwerking nog niet goed van de grond
komt, worden in 2021 extra regionale begeleidingstrajecten aangeboden
(Kamerstukken II 2018/19, 31524, nr. 437).
De coronacrisis heeft ook grote gevolgen voor het aantal beschikbare stageen leerwerkplekken. Daarom investeert het kabinet in 2021 € 15 miljoen in
een offensief tot behoud van stage- en leerwerkplekken (Kamerstukken II
2019/20, 35300 VIII, nr. 184). Vanwege de huidige situatie op de arbeidsmarkt
zal er een extra inzet komen vanuit Samenwerking Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB). Regionale adviseurs zullen meer ingezet worden
bijvoorbeeld, en de campagne voor het offensief stage- en leerwerkplekken
geïntensiveerd door het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en
mbo. Het doel is voldoende plekken te vinden voor mbo-studenten. Dit
stimuleren we met de subsidieregeling Praktijkleren. Verder zetten we in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

16

2021 het beleid onverminderd voort gericht op gelijke kansen voor
studenten met een migratieachtergrond. Doel is het tegengaan van discri­
minatie, of het nu gaat om het verkrijgen van stageplekken, leerwerkplekken
of werk na voltooiing van de studie. De bijbehorende campagne zal naar
verwachting in 2021 starten. Samen met het Ministerie van SZW inventari­
seren we werkzame aanpakken. Studenten die denken dat ze tijdens het
solliciteren of hun loopbaan gediscrimineerd worden, bijvoorbeeld
vanwege afkomst, religie, geslacht of leeftijd, kunnen een melding doen bij
SBB. Voor het actieprogramma Leven Lang Ontwikkelen is € 10,6 miljoen in
2021 beschikbaar door een verschuiving van 2022 naar 2021. Dit wordt
onder andere gebruikt voor het digitaal overzicht van scholingsmogelijk­
heden voor volwassenen en het programma flexibilisering in het mbo. Om
meer maatwerk voor volwassenen te creëren zal SBB met de mbo-instel­
lingen verder werken aan het ontwikkelen van certificaten voor beroepsge­
richte onderdelen van kwalificaties. Daarnaast ondersteunen wij
laaggeletterde volwassenen vanuit het programma Tel mee met Taal aan
de hand van extra middelen vanaf 2020.
De meeste afgestudeerden in het hoger onderwijs (ho) hebben goed
perspectief op werk. Tegelijkertijd neemt het belang van brede vaardig­
heden toe en verandert de gevraagde vakspecifieke kennis in hoog tempo.
De komende jaren wordt hier in het kader van de Strategische Agenda
Hoger Onderwijs en Onderzoek op verschillende manieren aan gewerkt,
door samenwerking binnen het ho en met maatschappelijke partners
(Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 797, bijlage 913905). Zo gaan onder­
wijsinstellingen en het Ministerie van OCW een partnerschap aan om te
verkennen welke vernieuwing nodig is om in te spelen op de veranderende
maatschappelijke behoefte aan kennis en vaardigheden. Verder wordt de
strategische samenwerking via sectorplannen krachtig voortgezet. We
willen dat beter inzichtelijk wordt gemaakt hoeveel ruimte er is in de
regelgeving voor opleidingen om flexibel te zijn en dat wordt bezien in
hoeverre de macrodoelmatigheidsregeling voldoende ruimte biedt voor
vernieuwing.
Sinds het voorjaar van 2019 zijn instellingen plannen voor de kwaliteitsaf­
spraken aan het opstellen. Het merendeel van die plannen is afgelopen
voorjaar door de NVAO beoordeeld (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr.
792). De instellingen die een negatief besluit hebben ontvangen van de
Minister van OCW, kunnen een herstelaanvraag indienen. Deze aangepaste
plannen worden komend jaar beoordeeld door de NVAO. Mede op basis van
het advies van de NVAO zullen wij een besluit nemen over de kwaliteitsbe­
kostiging in 2022-2024. Vanwege de coronamaatregelen is besloten om
het budget van de studievoorschotmiddelen voor 2021 voor alle ho-instel­
lingen toe te voegen aan de lumpsum. Ook is dit jaar in de bekostiging van
het hoger onderwijs en onderzoek een aantal wissels omgezet. Het aandeel
vaste bekostiging is groter geworden, de variabele bekostiging kleiner. Zo
willen we de overmatige groeiprikkel op studentenaantallen terugdringen
en meer stabiliteit brengen in de bekostiging. Daarmee zal ook de concur­
rentie verminderen. In het verlengde hiervan doen we onderzoek naar de
toereikendheid en doelmatigheid van het macrobudget en de kosten(toere­
kening) voor het mbo, ho en onderzoek in het licht van de kwaliteit die
instellingen verondersteld worden te leveren. Dit onderzoek leidt voorjaar
2021 tot een nieuw herijkingsmoment voor de bekostiging, dan ontvangt
de Tweede Kamer de beleidsreactie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

17

4. Onderzoek van wereldformaat
Tabel 4 Onderzoek van wereldformaat
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage open-access
gepubliceerde artikelen1

OWB

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

Streef­
waarde

2016

2017

2018

2020

42%

50%

54%

100%

1 Bron: VSNU. VSNU zal naar verwachting de cijfers over 2019 in de tweede helft van 2020 publiceren.

De coronacrisis onderstreept het belang van wetenschap in onze
samenleving. Nederlandse onderzoekers werken vanaf het begin van de
uitbraak hard aan het ontwikkelen van kennis over dit virus. Dit onderzoek
gaat over de grenzen van disciplines, van medische vragen tot aan
onderzoek naar gedrag of de impact van het virus. Daarom hebben wij
samen met het Ministerie van VWS, NWO en ZonMw dit voorjaar al
middelen beschikbaar gesteld voor het doen van urgente medische, sociale
en maatschappelijke onderzoeksvragen (Kamerstukken II 2019/20, 25295, nr.
200). Veel onderzoekers zijn naast hun wetenschappelijke werk ook actief
ingesprongen als docent, medicus of expert om vanuit hun expertise bij te
dragen aan het bestrijden of oplossen van de effecten van deze crisis. De
bijzondere situatie heeft wel tot gevolg dat veel andere onderzoeken nu stil
liggen en nieuwe onderzoeken niet kunnen starten. De gevolgen daarvan
zullen nog lang merkbaar zijn, ook voor onderzoekers. Bovendien kan het
tot schade leiden aan projecten en materiele zaken zoals biologische
collecties. We zullen dit en komend jaar ons inzetten om die schade te
beperken. Daarnaast levert de wetenschap nu en in de toekomst ook op vele
andere onderwerpen een maatschappelijke bijdrage. Om de klimaatam­
bities te realiseren of voor digitalisering van de maatschappij, in deze
transities is topwetenschap onmisbaar. Een sterke onderzoeksketen, van
ongebonden fundamentele wetenschap tot aan de toepassing van
innovatie, is daarom belangrijk voor de toekomst van Nederland.
De gevolgen van het coronavirus laten zien hoe belangrijk het verantwoord
delen van data en onderzoeksresultaten is. Daarnaast speelt het delen van
data een steeds grotere rol en wordt daarmee de coördinatie en onder­
steuning van de transitie naar FAIR-data steeds belangrijker. De beweging
naar Open Science is nog niet afgerond. Het doel van 100% Open Access
komt steeds meer in beeld, maar er is nog wel coördinatie en ondersteuning
nodig met name in de onderhandelingen met uitgevers. Wij ondersteunen
dit met het Nationaal Programma Open Science en zetten ons in voor de
totstandkoming van de European Open Science Cloud.
De internationale samenwerking tussen wetenschappers zullen we in 2021
faciliteren door het versterken van bilaterale en multilaterale samenwer­
kingsverbanden binnen en buiten Europa. Daarbij is er aandacht voor de
risico’s binnen kennis- en innovatiesystemen met het oog op kennisvei­
ligheid. Volgend jaar zal daarnaast in het teken staan van de start met
Horizon Europe. Dat is het nieuwe Europese Kaderprogramma voor
onderzoek en innovatie. De onderhandelingen daarover worden naar
verwachting in 2020 afgerond. De deelname van Nederlandse onderzoekers
is belangrijk, om internationaal mee te blijven doen met de top van de
wetenschap. Daarom blijven we ons hard maken voor de belangen van de
Nederlandse wetenschap in de verdere uitwerking van het Horizon Europe
programma. Bovendien dringen wij aan op een ambitieuze nieuwe
Europese onderzoeksruimte, met onder meer aandacht voor het erkennen
en waarderen van carrières van onderzoekers. In 2021 investeren we ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

18

nationaal. Vanuit de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) investeren we
€ 130 miljoen vooral in onderzoekscalls voor consortia en daarnaast in
wetenschapscommunicatie (Kamerstukken II 2015/16, 29338, nr. 149, bijlage
631503).
5. Cultuur
Tabel 5 Cultuur
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage scholen dat
deelneemt aan het programma
CMK1

Cultuur

Percentage gebouwde
rijksmonumenten in redelijke tot
goede staat2

Cultuur

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

Streef­
waarde

2017

2018

2019

2024

42%

55%

59,8%

60%

2013

2018

2019

2021

87%

84,5%3

83,6%4

84,6%5

1 Bron: Programma Cultuureducatie met Kwaliteit, het percentage geeft de deelnemende scholen in het primair
onderwijs weer.
2 Bron: Erfgoedmonitor.
3 Toelichting bij realisatie 2018 t.o.v. 2013: als gevolg van een verbetering in de meetmethode is het percentage
gebouwde rijksmonumenten in redelijk tot goede staat in 2018 lager dan in 2013. In de meting van 2013 waren
alleen rijksmonumenten opgenomen die een abonnement hadden afgesloten bij de Monumentenwacht. Die zijn
gemiddeld in betere staat dan de monumenten die niet worden geïnspecteerd. De nieuwe percentages uit 2018
zijn gebaseerd op metingen bij een groter aantal rijksmonumenten dan in 2013 is afgesloten en zijn daardoor
representatiever.
4 Toelichting bij realisatie 2019 t.o.v. 2018: Ook in 2019 is de meetmethode verder verbeterd. Als gevolg daarvan
lijkt het percentage gebouwde rijksmonumenten in redelijk tot goede staat in 2019 lager dan in 2018. Dit komt
door een toename van het aantal objecten dat in beeld is. Monumenten bestaan veelal uit meerdere objecten
(zoals gebouwen, toegangspoorten, ornamenten en tuinonderdelen) en de onderhoudsstaat van steeds meer
objecten wordt in beeld gebracht. Onder de nieuw toegevoegde objecten bevinden zich relatief veel die minder
goed toegankelijk zijn en daarom voorheen niet beoordeeld zijn. Deze bevinden zich ook vaker in een relatief
minder goede staat van onderhoud. Hierdoor komt het realisatie van het percentage gebouwde
rijksmonumenten in redelijke tot goede staat op 83,6%. Wanneer de groep monumenten uit 2017 en 2018
vergeleken wordt met de uitkomsten van 2019 dan verkeren 84,3% van de monumenten in redelijk tot goede
staat.
5 Toelichting bij streefwaarde 2021 t.o.v. 2020: de streefwaarde voor 2021 is bijgesteld naar 84,6% van de
rijksmonumenten in redelijk tot goede staat. In 2020 was deze streefwaarde nog gesteld op 85,5%. De verbeterde
meetmethoden hebben ook invloed op de streefwaarde. De doelstelling van 1% meer rijksmonumenten in
redelijk tot goede staat blijft echter overeind (dit zijn ca 600 monumenten).

Het coronavirus heeft de culturele en creatieve sector hard getroffen. Van
de een op de andere dag moesten alle concertzalen, musea en theaters
dicht. Dat kwam hard aan en de crisis raakt cultuur bijzonder. De sector loopt
vele miljoenen aan inkomsten mis. De gevolgen zijn groot voor de
kunstenaars, makers en werkenden in de sector, maar raken ook publiek,
vrijwilligers en niet te vergeten 6 miljoen amateurs. De culturele en
creatieve sector is belangrijk voor de Nederlandse samenleving, vanwege
haar artistieke, sociale én economische waarde. Cultuur en creativiteit zijn
onmisbaar, juist in deze tijd. Maar deze sector wordt bovengemiddeld
geraakt door de coronacrisis. Het CBS heeft becijferd dat de productie in
de bedrijfstak cultuur, recreatie en overige diensten in het tweede kwartaal
van 2020 met ‒ 37,4% is gedaald. Een deel van de sector - waaronder,
theatergezelschappen, orkesten, erfgoedinstellingen, musea, (pop)podia en
bioscopen – functioneert weer in beperkte mate en met een beperkt publiek;
sommige activiteiten, waaronder vele festivals, operavoorstellingen en
kooruitvoeringen, vinden nog steeds geen doorgang.
Door de beperkende maatregelen blijven de inkomsten laag of ontbreken
volledig, terwijl de kosten van vele instellingen, kunstenaars en creatieve
professionals doorlopen of zelfs stijgen. Met generieke maatregelen van
het kabinet, coulancemaatregelen vanuit het cultuurbeleid en een extra
steunpakket van € 300 miljoen steunen we het veld reeds om deze periode
door te komen (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 353). Daarmee is via
de verschillende maatregelen tot nu toe in totaal € 0,5 miljard beschikbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

19

voor de culturele en creatieve sector in 2020. Het kabinet heeft hierop
volgend besloten tot een nader aanvullend steunpakket voor de culturele
sector. Dit steunpakket is aanvullend op de generieke maatregelen, het
hiervoor genoemde cultuurpakket van € 300 miljoen en de € 60 miljoen voor
de schade van gemeenten in verband met de lokale culturele infrastructuur.
Het kabinet stelt nu € 264 miljoen extra beschikbaar voor onder meer de
verlenging van het aanvullende cultuurpakket in de eerste helft van 2021,
waarmee ook wordt ingezet op innovatie en nieuwe vormen van publieks­
bereik. Daarnaast komt er € 150 miljoen beschikbaar voor de lokale culturele
infrastructuur en nog eens € 68 miljoen voor de schade van gemeenten en
provincies. € 15 miljoen is bestemd voor varend erfgoed (de zogenaamde
bruine vloot), en loopt via de begroting van EZK. De culturele sector maakt
ook aanspraak op generieke maatregelen uit het steun- en herstelpakket,
waarmee de totale extra bijdrage aan cultuur kan oplopen tot meer dan
€ 700 miljoen. De extra middelen zijn op de aanvullende post gezet en zullen
met een Nota van Wijziging aan de OCW-begroting worden toegevoegd. Dit
geld is bedoeld om deze lastige periode te overbruggen en te investeren in
het nieuwe seizoen. Daarbij is oog voor de gehele breedte van het culturele
en creatieve veld: voor culturele instellingen gefinancierd door het Rijk, voor
monumenten, voor vitale regionale culturele infrastructuur, voor makers en
voor privaat gefinancierde cultuur. Deze extra steun is van belang, omdat
cultuur een belangrijke intrinsieke, maatschappelijke en economische
waarde heeft. Cultuur zet aan tot denken, verbindt en is ook economisch
een factor van betekenis. Een aantrekkelijk cultureel aanbod stimuleert
toerisme en vestigingsbeleid. De bijdrage van de gehele culturele en
creatieve sector aan de totale Nederlandse economie (het bbp) bedroeg
€ 25,5 miljard (3,7%) in 2015. De werkgelegenheid in de culturele en
creatieve sector bedraagt zo’n 320.000 arbeidsjaren, 4,5% van de totale
werkgelegenheid. 92% van de Nederlandse bevolking van 12 jaar en ouder
bezoekt minstens een keer per jaar een culturele activiteit, van bibliotheek
tot museum tot podiumkunst. Meer dan zes op de tien Nederlanders van
12 jaar en ouder beoefenen cultuur in de vrije tijd. Cultuur is geen luxe die
je je alleen in goede tijden kunt veroorloven. Makers hebben de afgelopen
maanden van zich laten horen, omdat ze hard geraakt zijn. Tegelijk hebben
ze publiek weten te bereiken door aanbod op een vernieuwende manier te
presenteren, met alle creativiteit die hen eigen is. Deze initiatieven om
contact met het publiek te houden zijn geweldig. Gelukkig gaan de deuren
van veel bioscopen, concertzalen en theaters stap voor stap meer open.
We werken ook aan een stabiele basis voor de toekomst, onder meer door
de zekerheid van vierjaarlijkse subsidies via de basisinfrastructuur. Bij de
nieuwe basisinfrastructuur hebben we oog voor verbreding en
vernieuwing, en nieuw publiek. We geven nieuwe spelers toegang tot de
basisinfrastructuur en maken van een eerlijke beloning een subsidievoor­
waarde. We hebben oog voor een divers publiek en een goede regionale
spreiding, want cultuur is van en voor iedereen. Voor de nieuwe basisinfra­
structuur en de fondsen is vanaf 2021 per jaar € 44 miljoen extra
beschikbaar, bestemd voor een betere spreiding over het land en over
genres (Kamerstukken II 2018/19, 32820, nr. 290, bijlage 887202). Op
Prinsjesdag maken we de besluiten voor de nieuwe periode bekend, op
basis van het advies van de Raad voor Cultuur (Kamerstukken II 2019/20,
32820, nr. 354, bijlage 938877). Bij dat advies heeft de Raad de profielen van
de stedelijke regio’s meegewogen. De cultuursector heeft volgens de Raad
een aantoonbare aanjaagfunctie in tijden van economisch herstel. Om de
gevolgen van de coronacrisis te boven te komen is een op innovatie gerichte
strategie nodig die zorgt dat de sector wendbaar en weerbaar de toekomst
in gaat. De Raad wil hiervoor tot 1 november samen met de stedelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

20

regio’s, fondsen en het veld van makers, instellingen en ongesubsidieerde
aanbieders aan de slag om te kijken naar eventuele nieuwe verdienmo­
dellen. De Raad wil de discussie over de toekomst voeren op basis van drie
scenario’s: een lockdownscenario, een anderhalvemeterscenario en een
scenario van het nieuwe normaal. De creatieve initiatieven en noodoplos­
singen die de afgelopen maanden door makers en instellingen zijn bedacht,
laten zien dat de sector uitblinkt in innovatiekracht. We blijven over deze
initiatieven in gesprek met het culturele en creatieve veld.
Ook door het programma cultuurparticipatie maken we mogelijk dat cultuur
van en voor iedereen wordt, ongeacht de plek waar je woont, uit welk gezin
je komt of welke culturele achtergrond je hebt, en ongeacht leeftijd, gender,
beperking of opleiding. Daarnaast blijven we ons inspannen voor het
erfgoed, volgens de agenda uit de brief Erfgoed telt (Kamerstukken II
2017/18, 32820, nr. 248). Het erfgoed is van groot belang: het laat zien waar
we vandaan komen en wie we zijn. Verder richten we ons op het versterken
van het historisch democratisch bewustzijn, zoals afgesproken in het
Regeerakkoord. We investeren in cultuuronderwijs met extra aandacht én
extra middelen vanaf 2021 om de positieve ontwikkeling voort te zetten en
verder uit te bouwen: meer scholen met goed cultuuronderwijs, mede door
middel van intensieve samenwerking tussen onderwijs en de culturele
sector, meer nieuwe scholen die deelnemen en meer ruimte om in te spelen
op lokale wensen.
6. Media
Tabel 6 Media
Doelstelling/indicator

Sector

Alle afspraken uit
prestatieovereenkomst worden
door NPO nagekomen1

Media

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

Streef­
waarde

2017

2018

2019

2020

33/342

33/342

31/343

34/34

1 Bron: Terugblik NPO; Verificatie Commissariaat voor de Media. De rapportage over 2019 wordt in de tweede helft
van 2020 verwacht.
2 De niet-behaalde afspraak is ten dele gerealiseerd.
3 Twee van de niet behaalde afspraken zijn ten dele gerealiseerd.

De afgelopen periode is na de uitbraak van het coronavirus zichtbaar
geworden hoe onmisbaar de media zijn in onze samenleving. Landelijke
omroepen bijvoorbeeld speelden een belangrijke rol in het geven van
informatie. Ook zorgden zij voor verdieping en verbreding. Tegelijkertijd
hebben de maatregelen ter bestrijding van de crisis voor de publieke
omroep veel impact gehad en dit heeft tot onvermijdelijke extra kosten
geleid. Daarom heeft het kabinet in 2020 eenmalig € 19 miljoen extra ter
beschikking gesteld aan de NPO. Dit stelt de publieke omroep in staat om
ook in de komende periode die belangrijke rol te spelen. We willen dat zij
die rol ook in de toekomst blijven vervullen. Eerder hebben we daarom in
onze visiebrief beschreven hoe we de toekomst van het publieke omroep­
stelsel voor ons zien (Kamerstukken II, 2018/19, 32827, nr. 157). De
maatregelen uit die brief worden komend jaar verder uitgewerkt. Dat doen
we samen met de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), de omroepen en
andere betrokken partijen. De keuzes die we daarbij maken, kunnen van
grote invloed zijn op het beleid van de NPO. Volgend jaar zal ook in het teken
staan van de voorbereiding op de nieuwe concessie- en erkenningsperiode.
Die periode beslaat de jaren 2022-2027. De NPO zal met de omroepen een
nieuw beleidsplan opstellen. Dat plan zal weer de basis zijn voor de nieuwe
prestatieafspraken met de NPO. Eén van de onderdelen daarvan zal de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

21

samenwerking zijn tussen publieke en private media. Die komt inmiddels
goed op gang en zorgt voor een goed en gevarieerd media-aanbod, ook in
de toekomst.
De onmisbare rol van media zien we ook regionaal en lokaal terug. Door
de gedaalde inkomsten uit reclame en advertenties kwam de continuïteit
van lokale informatievoorziening door bijvoorbeeld lokale publieke
omroepen en huis-aan-huiskranten onder druk te staan. Juist in deze
periode is die informatievoorziening zo belangrijk. Daarom heeft het kabinet
in 2020 in totaal eenmalig € 35 miljoen beschikbaar gesteld voor een Tijdelijk
Steunfonds Lokale Informatievoorziening. De mediasector in Caribisch
Nederland heeft een vergelijkbare ondersteuning als de lokale media in
het Europese deel van Nederland ontvangen. Van de prestatieovereen­
komst voor de Regionale Publieke Omroep (RPO) en regionale omroepen
verwachten we dat die dit jaar nog rond komt. Dan kunnen betrokken
partijen in 2021 daar voor het eerste jaar invulling aan geven. Regionaal ligt
onze focus op de samenwerking tussen lokale, regionale en landelijke
omroepen. We investeren in projecten die innovatie en samenwerking
stimuleren. Over de nieuwsvoorziening op lokaal niveau, en de publieke
waarden en democratische functies van media verwachten we ten slotte dit
najaar het vervolgadvies van de Raad voor Openbaar Bestuur en de Raad
voor Cultuur. Samen met de Minister van BZK zullen we reageren en met
de uitkomsten aan de slag gaan.
7. Emancipatie
Tabel 7 Emancipatie
Doelstelling/indicator

Sector

Acceptatie LHBTI1
Emancipatie

Basiswaarde Realisatie

Realisatie

Streef­
waarde

2010

2016

2018

2020

90%

93%

94%

≥ 90%

Arbeidsmarktpositie van vrouwen
2017
in hoge functies2
Emancipatie RvB: 11,0%

2018

2020

12,4%

≥ 30%

RvT: 16,2%

18,4%

≥ 30%

1 Bron: LHBT monitor (SCP). Deze monitor verschijnt tweejaarlijks. Nieuwe cijfers worden verwacht in het voorjaar
van 2021.
2 Bron: Bedrijvenmonitor topvrouwen 2019. Het RvB cijfer 2017 is gecorrigeerd, omdat het definitieve cijfer afwijkt
van het eerder gepubliceerde voorlopige midterm cijfer. De monitor verschijnt tweejaarlijks. Nieuwe cijfers
worden verwacht in het voorjaar van 2021.

Deze kabinetsperiode hebben we voor het realiseren van meer gender- en
LHBTI-gelijkheid gewerkt langs drie thema’s: arbeid, sociale veiligheid en
genderdiversiteit. Dit doen we in een nationale en internationale dimensie.
Ook in tijden van corona, die een negatief effect kunnen hebben op de
emancipatie van sommige groepen, houden we hier aan vast. Zo is de
verwachting dat huiselijk geweld is toegenomen, waar voornamelijk
vrouwen en kinderen slachtoffer van zijn. Het is onze inzet het genderperspectief in alle genomen maatregelen te krijgen en te houden.
Om meer vrouwen te laten participeren op de arbeidsmarkt en financieel
onafhankelijk te maken, is het belangrijk dat zij in staat zijn om arbeid en
zorg te combineren. Dit jaar zijn het IBO deeltijdwerk (Kamerstukken II
2019/20, 29544, nr. 1006, bijlage 933191) en de kabinetsreactie daarop
verschenen (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 100). Komend jaar geven
we daar een vervolg aan, onder meer met een scenariostudie naar de
vormgeving van kindvoorzieningen. Na het SER-advies ‘Diversiteit in de
top’ is besloten Nederlandse beursgenoteerde bedrijven met een ingroeiquotum te verplichten een vertegenwoordiging van mannen én vrouwen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

22

van ten minste 30% vrouwen in de raad van commissarissen te realiseren.
Inmiddels hebben we het quotum uitgewerkt in het wetsvoorstel ‘Moder­
nisering NV-recht en evenwichtiger man/vrouw verhouding', dat volgend
jaar in werking moet treden. Het quotum wordt na vijf jaar geëvalueerd. In
2021 zetten we de ondersteuning voort van extra kwetsbaren groepen zoals
transgender personen, LHBTI-jongeren en LHBTI’s in religieuze kringen.
Daarnaast werken we verder aan de uitwerking van de aanbevelingen uit
het rapport van Grevio (Raad van Europa) over het Nederlandse beleid voor
de bestrijding van geweld tegen vrouwen (Kamerstukken II 2019/20, 28345,
nr. 227, bijlage 920348). Ook onderzoeken we wat de kansen en risico’s zijn
van echt gebruik van artificiële intelligentie in combinatie met gendervraag­
stukken.
Aandacht voor LHBTI- en gendergelijkheid blijft belangrijk, ook voorbij de
Nederlandse grenzen. De rechten en positie van LHBTI-personen binnen en
buiten Europa staan onder druk. Hard bevochten rechten van vrouwen,
meisjes en LHBTI-personen zijn binnen de EU en de VN opnieuw punt van
discussie en dat is zorgelijk. Het kabinet blijft zich internationaal inzetten
voor rechten van vrouwen en meisjes en gelijke rechten van LHBTIpersonen. Op het internationale vlak heeft de Europese Commissie onlangs
de Genderstrategie 2020-2025 gepresenteerd. Het doel is de genderge­
lijkheid te vergroten. De strategie kent drie lijnen waarlangs komend jaar
gewerkt zal gaan worden: ‘vrij zijn van geweld en stereotypen’, ‘gelijke
kansen op succes in de samenleving en de economie’ en ‘op voet van
gelijkheid deelnemen aan bestuur, economie en samenleving’. We zullen bij
de uitwerking van deze strategie nauw samenwerken met andere
ministeries langs de lijn van het BNC­fiche (Kamerstukken II, 2019/20, 22112,
nr. 2861). Ten slotte zullen we volgend jaar onze 4-jaarlijkse rapportage bij
het CEDAW-comité inleveren. Dit comité houdt toezicht op het VN-Vrouwen­
verdrag. Zo rapporteert Nederland hoe de rechten van vrouwen de
afgelopen jaren zijn gewaarborgd en wat Nederland heeft gedaan om de
positie van vrouwen te verbeteren. In 2020 was het 25 jaar geleden dat 189
VN-lidstaten de Beijing Declaration and Program for Action (BPfA) overeen­
kwamen: een omvattend beleidsraamwerk en actieplan om genderge­
lijkheid en mensenrechten voor vrouwen en meisjes te realiseren. De
Commission on the Status of Women (CSW) in 2020 en andere bijeen­
komsten ter viering van Beijing+25 konden geen doorgang vinden wegens
COVID-19. Nederland zet in op deelname aan de 65ste CSW in 2021 om naast
brede steun vrouwenrechten en gendergelijkheid ook steun voor
Sustainable Development Goal 5 in de toekomst te verzekeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

23

Overzicht Coronamaatregelen
De afgelopen maanden zijn voor een belangrijk deel getekend door de
coronacrisis. Het kabinet heeft diverse (nood)maatregelen genomen om
de crisis het hoofd te bieden. Deze paragraaf geeft een overzicht van de
maatregelen die op de begroting van [naam begroting invullen] zijn
genomen. Een uitgebreid overzicht is te vinden op https://www.rijksfi­
nancien.nl/corona­visual.
Tabel 8 Overzicht Coronamaatregelen (bedragen x € 1 miljoen)
Nr.

Maatregel

1

Onderzoek coronavirus

Bedrag 2020 Bedrag 2021 Kamerstuk nr.
€ 2,0

Kamerstukken II, 2019/20,
35300 VIII, nr. 150

2

Tijdelijke Steunfonds voor Lokale Informatievoorziening

€ 10,9

Kamerstukken II 2019/20,
32827, nr. 186

Uitvoeringskosten nr. 2

€ 0,1

3

Verlengen termijn studentenreisproduct (verdeeld
2020-2026)

€ 12,0

4

Aanvullende ondersteuning culturele en creatieve sector

5

4a Aanvullende subsidie meerjarig gesubsidieerde
producerende instellingen

€ 153,0

4b Opengestelde Monumenten Lening

€ 50,0

4c Regionale infrastructuur: musea, (pop)podia en
filmtheaters

€ 48,5

4d Cultuur Opstart Lening

€ 30,0

4e Rijkscultuurfondsen voor makers

€ 11,8

4f Steunfonds Rechtensector

€ 5,0

Uitvoeringskosten 4a t/m 4f

€ 1,7

Kamerstukken II, 2019/20,
24724, nr. 170

Tegemoetkoming studenten mbo en ho
5a Compensatie laatstejaarsstudenten mbo, hbo en wo
master van 3 maanden les-, cursus en collegegeld
5b Compensatie voor afloop SF-recht van basis- en
aanvullende beurs in mbo en ho

ISB

Kamerstukken II 2019/20,
32820, nr. 353

Kamerstukken II 2019/20,
35441, nr. 19

Kamerstukken II 2019/20,
35300 VIII, nr. 184

Kamerstukken II 2019/20,
35464, nr. 2

Kamerstukken II, 2019/20,
35300 VIII, nr. 181

Kamerstukken II 2019/20,
35464, nr. 2

Kamerstukken II 2019/20,
35300 VIII, nr. 184

Kamerstukken II 2019/20,
35464, nr. 2

€ 145,0
€ 40,0

Uitvoeringkosten DUO voor 5a en 5b

€ 7,5

6

Aanschaf devices in po/vo/mbo tegen oplopen
achterstanden op korte termijn (incl. CN)

€ 6,3

7

Inhaal- en ondersteuningsprogramma’s onderwijs

€ 7,5

7a Subsidieregeling zomer-/herfst scholen/verlengde
lesdagen po/vo/mbo (incl. CN)
Subsidieregeling voorschoolse educatie

€ 7,0

Subsidieregeling Primair onderwijs

€ 102,0

Subsidieregeling Voortgezet onderwijs

€ 65,0

Subsidieregeling Mbo, vavo en overige educatie

€ 68,0

Uitvoeringskosten 7a

€ 2,0

7b Behoud stages en leerwerkbanen in mbo
Regeling praktijkleren uitbreiden voor conjunctuur- en
contactgevoelige beroepen

€ 10,6

€ 10,6

SBB subsidie actieplan

€ 4,0

€ 4,0

Uitvoeringskosten praktijkleren 7b (RVO)

€ 0,4

€ 0,4

Uitbreiding aanvullende bekostiging nieuwkomers po

€ 2,7

€ 8,3

Uitbreiding aanvullende bekostiging nieuwkomers vo

€ 10,0

8

Steunfonds lokale informatievoorziening / journalistiek

€ 24,0

9

Aanpak jeugdwerkloosheid

€ 4,5

€ 25,0 PM

PM

10

Compensatie meerkosten programmering landelijke
publieke omroep

€ 19,0

PM

PM

7c Uitbreiding aanvullende bekostiging nieuwkomers
funderend onderwijs

Kamerstukken II 2019/20,
35420, nr. 43

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

24

Nr.

Maatregel

11

Tweede steunpakket culturele en creatieve sector

Bedrag 2020 Bedrag 2021 Kamerstuk nr.
€ 482,0 PM

ISB
PM

Toelichting
1. Onderzoek coronavirus (€ 2 miljoen)
Het kabinet heeft voor corona-gerelateerd onderzoek eind maart 2020 extra
middelen ter beschikking gesteld voor acute onderzoeksvragen gerelateerd
aan COVID-19. Voor nationaal onderzoek naar COVID-19 is vanuit het kabinet
in totaal € 47,5 miljoen beschikbaar gesteld, via de Ministeries van VWS,
OCW en EZK. Artikel 16 (Onderzoek en wetenschapsbeleid) van het
Ministerie van OCW heeft hier € 2 miljoen aan bijgedragen.
2 & 8. Tijdelijk Steunfonds Lokale Informatievoorziening (€ 35 miljoen)
De gevolgen van de coronacrisis zijn ook voor de mediasector groot:
inkomsten lopen terug, terwijl de vraag naar informatie toeneemt. De
problemen zijn met name op lokaal niveau urgent, waar de continuïteit van
de informatie- en nieuwsvoorziening in gevaar is gekomen als gevolg van
de coronacrisis.
Op 7 april jl. kondigde de Minister voor BVOM in een Kamerbrief daarom
het Tijdelijk Steunfonds Lokale Informatievoorziening (Steunfonds) aan.
Het doel van het Steunfonds is om de informatievoorziening door lokale
media op peil te houden. Daartoe worden uit het Steunfonds kredieten
verstrekt ter dekking van de noodzakelijke kosten om de continuïteit van
de lokale informatievoorziening te waarborgen. Als ontvangende partijen
voldoen aan de voorwaarden wordt het bedrag geheel of gedeeltelijk
omgezet in een uitkering. Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
(SvdJ) voert de maatregel uit.
Voor de periode 15 maart 2020 tot 15 juni 2020 is eenmalig € 11 miljoen
beschikbaar gesteld. Dit geld is vrijgemaakt door reeds voor 2020 gereser­
veerde middelen in te zetten. Met dit bedrag zijn voor deze periode 175
lokale publieke omroepen, 431 huis-aan-huisbladen, 82 lokale nieuwsweb­
sites en 15 lokale nieuwsbladen gesteund. Op 28 mei 2020 kondigde het
kabinet in een brief van de Minister van BZK aan dat er € 24 miljoen aan
extra middelen voor het Steunfonds wordt uitgetrokken (inclusief uitvoe­
ringskosten bij het SvdJ). Deze extra middelen worden in twee rondes
verdeeld. De looptijd van de eerste ronde is 15 juni 2020 tot 15 september
2020, waarbij partijen van 22 juni 2020 tot en met 5 juli 2020 aanvragen
konden indienen. In september 2020 wordt bezien of de voorwaarden voor
de laatste ronde, die zal lopen vanaf 15 september 2020, moeten worden
aangepast. Evaluatie en verantwoording van het Steunfonds vinden begin
2021 plaats.
3. Verlengen termijn studentenreisproduct (€ 12 miljoen)
In de periode van half maart tot half juni 2020 hebben studenten niet of
nauwelijks kunnen reizen met de studentenreisvoorziening, terwijl de duur
van het reisrecht wel doorliep. Om hierin tegemoet te komen is de maximale
duur van het reisrecht voor studenten in het hoger onderwijs met drie
maanden verlengd. De kosten van deze verlenging vallen gespreid over
de komende jaren (2020-2026).
4. Aanvullende ondersteuning culturele en creatieve sector (€ 300 miljoen)
De uitbraak van COVID-19 heeft grote gevolgen gehad voor de kunstenaars,
makers en werkenden in de sector. De intelligente lockdown raakte en raakt
ook het publiek, vrijwilligers en 6 miljoen amateurs. De sluiting van onder
meer theaters, concertzalen, musea en bioscopen en ook het uitblijven van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

25

opdrachten en werk voor velen in de culturele en creatieve sector hadden
grote gevolgen voor het publiek, makers en het verdienvermogen van de
sector.
Het kabinet heeft direct na aanvang van de coronacrisis verschillende
maatregelen genomen, waar ook instellingen en makers in de culturele en
creatieve sector gebruik van kunnen maken. In de Kamerbrieven van
27 maart en 15 april kondigde de Minister van OCW aanvullende onder­
steuning voor de culturele en creatieve sector aan. De brief van 27 maart
schetste de kabinetsbrede maatregelen en specifieke coulancemaatregelen.
In de brief van 15 april kondigde de Minister van OCW aan dat het kabinet
€ 300 miljoen extra ter beschikking stelt om de culturele en creatieve sector
door de financieel zware eerste maanden heen te helpen en in staat te
stellen om te investeren voor het volgende seizoen. Op 28 april volgde het
Wetgevingsoverleg Cultuur en Corona in de Tweede Kamer. Op 27 mei
verscheen de brief met de uitwerking van deze € 300 miljoen. De Raad voor
Cultuur heeft er in zijn brief van 18 mei op gewezen dat de culturele en
creatieve sector ruimte nodig heeft om weerbaar en wendbaar uit de
huidige crisis te komen.
Er zijn in 2020 drie soorten maatregelen genomen om de cultuursector te
ondersteunen:
kabinetsbrede maatregelen: ondersteuning voor ZZP’ers en organisaties
zoals de TOGS, TOZO en NOW;
sectorspecifieke maatregelen: specifieke coulancemaatregelen van de
Minister van OCW en sectorspecifieke ondersteuning;
aanvullende ondersteuning: € 300 miljoen. Deze zijn onderverdeeld in zes
maatregelen die hieronder verder zijn toegelicht.
4a. Aanvullende subsidie meerjarig gesubsidieerde producerende instel­
lingen (€ 153 miljoen)
• Doel: continuïteit waarborgen, investeren in het nieuwe seizoen,
stimuleren werkgelegenheid.
• Budget: totaal € 153 miljoen: € 113 miljoen via het Ministerie van OCW,
€ 40 miljoen via de rijkscultuurfondsen.
• Voor wie: 70 instellingen in de BIS 2017-2020, circa 198 instellingen en
festivals via de 6 rijkscultuurfondsen, 5 miljoen via het Filmfonds voor
filmproducenten.
• Hoe: via het Ministerie van OCW en de 6 rijkscultuurfondsen.
4b. Opengestelde Monumenten Lening (€ 50 miljoen)
• Doel: continuïteit waarborgen, instandhouding rijksmonumenten,
openstelling mogelijk maken.
• Budget: € 50 miljoen.
• Voor wie: eigenaren van publiekstoegankelijke rijksmonumenten.
• Hoe: via het Nationaal Restauratiefonds.
4c. Regionale infrastructuur: musea, (pop)podia en filmtheaters
(€ 49 miljoen)
• Doel: continuïteit waarborgen, investeren in het nieuwe seizoen,
stimuleren werkgelegenheid.
• Budget: totaal € 48,5 miljoen: € 29 miljoen voor (pop)podia, € 16 miljoen
voor musea, € 3,5 miljoen voor filmtheaters.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

26

•
•

Voor wie: regionale musea, (pop)podia en filmtheaters die aanvullende
ondersteuning ontvangen van gemeente en/of provincie.
Hoe: via het Mondriaan Fonds, Fonds Podiumkunsten en het Filmfonds.

4d. Cultuur Opstart Lening (€ 30 miljoen)
• Doel: de lening is bedoeld voor het ontwikkelen van publieksgerichte
activiteiten in de culturele en creatieve sector.
• Budget: € 30 miljoen.
• Voor wie: privaat gefinancierde ondernemingen die onvoldoende
gebruik kunnen maken van de overige ondersteuningsmiddelen.
• Hoe: via Cultuur+Ondernemen.
4e. Rijkscultuurfondsen voor makers & 4f. Steunfonds Rechtensector
(€ 17 miljoen)
• Doel: ondersteuning voor projecten, werk en opdrachten.
• Budget: totaal € 16,8 miljoen: € 11,8 miljoen voor makers in de diverse
sectoren en € 4,5 miljoen voor Steunfonds Rechtensector.
• Voor wie: makers in alle sectoren.
• Hoe: via de 6 rijkscultuurfondsen en via het Steunfonds Rechtensector.
Deze informatie is ook zichtbaar in de infographic bij Kamerstukken II
2019/20, 32820, nr. 353.
5. Tegemoetkoming studenten mbo en ho (€ 200 miljoen)
Het blijft onvermijdelijk dat er een groep studenten zal zijn die studiever­
traging oploopt als gevolg van door het kabinet genomen maatregelen naar
aanleiding van de uitbraak van COVID-19. Voor studenten in het laatste jaar
van hun opleiding geldt daarbij dat zij deze vertraging niet in een later
stadium van de opleiding kunnen inlopen. Het kabinet heeft besloten om
studenten die in de afrondende fase van hun studie zitten deels te
compenseren voor de financiële gevolgen van de uitbraak van COVID-19.
Er is voor gekozen om de volgende twee groepen studenten voor deze
tegemoetkoming in aanmerking te laten komen. De eerste doelgroep, de
groep studenten aan bekostigde opleidingen die zich voor het studiejaar
2020-2021 opnieuw moeten inschrijven en uiterlijk eind januari 2021 een
mbo, hbo of wo-master diploma behalen, ontvangen deze tegemoetkoming
(€ 160 miljoen). De tweede doelgroep zijn de studenten die in de maanden
juni t/m september 2020 uit hun Studiefinancierings­rechten lopen voor
de basisbeurs en/of aanvullende beurs (€ 40 miljoen). Het gaat hier om
ondersteuning in de kosten voor levensonderhoud door de overheid aan
studenten in het mbo en ho. Het maakt voor de studiefinanciering niet uit
of deze studenten studeren in het bekostigd of niet-bekostigd onderwijs.
De totale kosten van deze eenmalige tegemoetkoming voor studenten in
mbo en ho bedragen € 200 miljoen.
6. Aanschaf devices in po/vo/mbo (€ 6 miljoen)
Om ervoor te zorgen dat het onderwijs op afstand zo goed mogelijk
doorgang kon vinden voor alle leerlingen, heeft het kabinet in totaal
€ 6,3 miljoen beschikbaar gesteld om schoolbesturen te ondersteunen bij
de aanschaf van devices. Zij konden hiervoor tot 28 april 2020 een aanvraag
indienen bij SIVON, de coöperatie van schoolbesturen in het primair en
voortgezet onderwijs.
SIVON heeft uiteindelijk alle aanvragen kunnen honoreren, mede dankzij
een eigen bijdrage van de betrokken schoolbesturen. Uiteindelijk zijn ruim
15.000 devices blijvend ter beschikking gesteld aan het onderwijs, zowel in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

27

Europees Nederland als in Caribisch Nederland. Op korte termijn wordt – in
lijn met de motie-Westerveld – in kaart gebracht in hoeverre schoolbesturen
ook in het nieuwe schooljaar kunnen voorzien in devices voor onderwijs op
afstand (Kamerstukken II, 32 034, nr. 35).
7. Inhaal en ondersteuningsprogramma’s onderwijs
7a. Inhaal- en ondersteuningsprogramma’s (€ 244 miljoen)
Door de door het kabinet genomen maatregelen naar aanleiding van de
uitbraak van COVID-19 hebben leerlingen en studenten in het ve, po, vo en
mbo leerachterstanden opgelopen. Om deze leerachterstanden in te halen
is eenmalig € 244 miljoen aan extra middelen gereserveerd. Met deze
middelen kunnen aanbieders van ve, scholen en instellingen in de periode
van de zomervakantie van 2020 tot en met de zomervakantie van 2021
leerlingen en studenten ondersteunen bij het inhalen van leerachterstanden
door extra facultatieve programma’s en ondersteuning te bieden naast de
reguliere onderwijstijd.
Deze additionele middelen zijn voor het mbo tevens bedoeld om te
voorkomen dat mbo-studenten verdere studievertraging oplopen doordat
de beroepspraktijkonderdelen van de opleidingen geen doorgang kunnen
vinden.
7b. Behoud van stages en leerbanen (€ 30 miljoen)
Voor de studiejaren 2020-2021 en 2021-2022 wordt twee keer € 11 miljoen
(inclusief uitvoeringskosten) uitgetrokken voor verhoging van de subsidie
praktijkleren in conjunctuurgevoelige sectoren en sectoren waar veel
contactberoepen voorkomen. Doel van de verhoging is werkgevers in deze
sectoren, die door de coronamaatregelen hard zijn getroffen, te stimuleren
zoveel mogelijk leerbanen aan te bieden aan bbl-studenten.
Ook wordt voor de jaren 2020 en 2021 twee keer € 4 miljoen uitgetrokken
voor de intensivering van de aanpak stages en leerbanen door Samenwer­
kingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB). Met deze extra
subsidie kan SBB onder andere extra acquisitie doen van leerbedrijven,
aandacht besteden aan de positie van jongeren in een kwetsbare positie op
de stage- en leerbanenmarkt en een nieuwe tranche certificaten
ontwikkelen.
7c. Uitbreiding aanvullende bekostiging nieuwkomers funderend onderwijs
(€ 21 miljoen)
Door de uitbraak van COVID-19 moeten scholen in het po en vo sinds
16 maart onderwijs op afstand verzorgen. Afstandsonderwijs is voor
nieuwkomers extra moeilijk, omdat zij de Nederlandse taal nog niet of
nauwelijks spreken. Daarnaast missen nieuwkomers vaak de begeleiding
door hun ouders, aangezien de ouders in veel gevallen de Nederlandse taal
niet spreken. Er is dus een risico dat deze leerlingen onderwijsachterstanden
oplopen en dat hun ontwikkeling stagneert. Daarom ontvangen de po- en
vo-scholen die nieuwkomers opvangen één kwartaal extra nieuwkomersbe­
kostiging. Dit biedt hen de mogelijkheid om opgelopen onderwijsachter­
standen zoveel mogelijk te mitigeren en nieuwkomers een stevige start te
geven in het Nederlandse onderwijs.
Het gaat om een éénmalige impuls. Voor het po geldt dat de voorwaarden
voor bijzondere en aanvullende bekostiging voor onderwijs aan asiel­
zoekers en overige vreemdelingen worden verruimd. Het gaat om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

28

eenmalige verruiming die geldt in het gehele schooljaar 2020-2021 voor alle
peildata in dat schooljaar. In het vo vond de uitbetaling van de aanvullende
bekostiging in één keer plaats, in de zomer van 2020.
9. Aanpak jeugdwerkloosheid (€29,5 miljoen)
Het Kabinet heeft besloten om te investeren in loopbaangesprekken met
kwetsbare jongeren. De laatste tijd is de jeugdwerkloosheid snel opgelopen.
Voortijdig schoolverlaters hebben een bovengemiddelde kans om de
komende tijd werkloos te worden. Ook jongeren die al eerder voortijdig
schoolverlater zijn geworden, maar wel werken, lopen een bovengemid­
delde kans om werkloos te worden. Scholen en RMC's zullen hiertoe met
laatstejaars studenten/uitstromers het gesprek aangaan over vervolgon­
derwijs als dat mogelijk is, of hen doorgeleiden naar het ‘werkdomein’.
10. Compensatie meerkosten programmering landelijke publieke omroep
(€ 19 miljoen)
In deze coronatijd is onafhankelijke, betrouwbare en toegankelijke
informatie cruciaal. De landelijke publieke omroep speelt hierin een
essentiële rol. Tegelijkertijd hebben de maatregelen ter bestrijding van de
crisis voor de publieke omroep veel impact gehad en dit heeft tot onvermij­
delijke extra kosten geleid. Een deel hiervan vangt de publieke omroep zelf
op door onder meer een beroep te doen op zijn reserves. In aanvulling
hierop heeft het kabinet besloten in 2020 eenmalig € 19 miljoen extra ter
beschikking te stellen aan de NPO ter dekking van de gestegen kosten ten
behoeve van de uitvoering van zijn publieke taak. Dit stelt de publieke
omroep in staat om ook in de komende periode die belangrijke rol te spelen.
11. Tweede steunpakket culturele en creatieve sector (€482 miljoen)
De culturele en creatieve sector is belangrijk voor de Nederlandse
samenleving, vanwege haar artistieke, sociale én economische waarde.
Cultuur en creativiteit zijn onmisbaar, juist in deze tijd. Maar deze sector
wordt bovengemiddeld geraakt door de coronacrisis. Het CBS heeft
becijferd dat de productie in de bedrijfstak cultuur, recreatie en overige
diensten in het tweede kwartaal van 2020 met ‒ 37,4% is gedaald. Een deel
van de sector - waaronder, theatergezelschappen, orkesten, erfgoedinstel­
lingen, musea, (pop)podia en bioscopen – functioneert weer in beperkte
mate en met een beperkt publiek; sommige activiteiten, waaronder vele
festivals, operavoorstellingen en kooruitvoeringen, vinden nog steeds geen
doorgang. Door de beperkende maatregelen blijven de inkomsten laag of
ontbreken volledig, terwijl de kosten van vele instellingen, kunstenaars en
creatieve professionals doorlopen of zelfs stijgen. Het kabinet heeft daarom
besloten tot een steunpakket voor de culturele sector. Dit steunpakket is
aanvullend op de generieke maatregelen, het eerdere aanvullende cultuur­
pakket van € 300 miljoen en de € 60 miljoen voor de schade van gemeenten
in verband met de lokale culturele infrastructuur. Het kabinet stelt nu
€ 264 miljoen extra beschikbaar voor onder meer de verlenging van het
aanvullende cultuurpakket in de eerste helft van 2021, waarmee ook wordt
ingezet op innovatie en nieuwe vormen van publieksbereik. Daarnaast komt
er € 150 miljoen beschikbaar voor de lokale culturele infrastructuur en nog
eens € 68 miljoen voor de schade van gemeenten en provincies. € 15 miljoen
is bestemd voor varend erfgoed (de zogenaamde bruine vloot), en loopt via
de begroting van EZK. De culturele sector maakt ook aanspraak op
generieke maatregelen uit het steun- en herstelpakket, waarmee de totale
extra bijdrage aan cultuur kan oplopen tot meer dan € 700 miljoen. De extra
middelen zijn op de aanvullende post gezet en zullen met een Nota van
Wijziging aan de OCW-begroting worden toegevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

29

2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Deze financiële paragraaf presenteert conform de Rijksbegrotingsvoor­
schriten de belangrijkste budgettaire veranderingen op de OCW-begroting,
zowel voor de uitgaven (tabel 9) als de ontvangsten (tabel 10).
Ook bevat deze paragraaf tabellen die een overzicht geven van alle intensi­
veringen en ombuigingen (tabellen 11 t/m 16).
Tabel 9 Belangrijkste beleidsmatige uitgaven mutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
Art.
Stand begroting 2020 (inclusief NvW)

2020

2021

2022

2023

2024

42.705.112

42.533.544

43.013.997

43.441.728

43.258.934

2025

Belangrijkste mutaties
1 Eerste ISB cultuurmiddelen
2 Tweede ISB onderwijsmiddelen

14

300.000

0

0

0

0

0

diverse

325.850

167.500

0

0

0

0

15

24.000

0

0

0

0

0

28.500

31.500

32.000

32.000

32.000

32.000

3 Derde ISB mediamiddelen
4 Vierde ISB lerarentekortmiddelen
aanvullende post

1,6,9

5 Vijfde ISB media en jeugdwerkloosheid
6 Leerlingen- en studentenontwikkeling

4,15

23.500

4.500

0

0

0

0

diverse

‒ 2.442

214.810

239.914

330.766

405.528

453.093
62.395

7 Tegenvaller nieuwkomers

1, 3

47.753

55.980

62.395

62.395

62.395

diverse

0

0

0

0

0

32.813

9 Ontvangen relevante loonbijstelling

91

994.721

998.077

990.965

998.991

992.528

990.561

10 Ontvangen relevante prijsbijstelling

91

167.892

162.474

172.136

174.117

173.645

174.025

11 Eindejaarsmarge 2019

91

117.792

0

0

0

0

0

diverse

10.277

15.415

0

43.540

63.242

7.242

8 Dekking tekort DUO

12 Middelen aanvullende post
13 Aanpak jeugdwerkloosheid

4

0

20.500

0

0

0

0

diverse

‒ 128.585

‒ 36.159

‒ 48.694

‒ 53.688

‒ 58.768

‒ 60.891

15 Continueren Fiscale scholingsaftrek

4, 95

0

‒ 218.000

0

0

0

0

16 Overboeking budget Stimulans
Arbeidsmarktpositie (STAP)

4, 95

0

0

‒ 202.497

‒ 202.101

‒ 202.551

‒ 202.275

14 Dekking tegenvallers

17 Kasschuiven
18 Niet-kaderrelevante mutaties
19 Overige mutaties

diverse

175.134

‒ 97.303

43.747

‒ 49.822

‒ 69.330

‒ 2.426

11, 12

‒ 156.479

‒ 164.224

‒ 194.383

‒ 221.931

‒ 208.876

‒ 211.560

diverse

Stand ontwerpbegroting 2021

‒ 8.620

‒ 5.061

11.177

6.453

‒ 9.516

43.233.947

44.624.405

43.683.553

44.120.757

44.562.448

44.439.231

44.508.924

Tabel 10 Belangrijkste beleidsmatige ontvangsten mutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
Art.
Stand begroting 2020 (inclusief NvW)

2020

2021

2022

2023

2024

1.364.345

1.416.086

1.499.551

1.574.337

1.670.834

2025

Belangrijkste mutaties
1 Leerlingen- en studentenontwikkeling
2 Niet-kaderrelevante mutaties
3 Rente studiefinanciering
4 Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

diverse

3499

694

‒ 245

3296

4154

5.160

11, 12

53357

52351

50954

34320

14718

‒ 8.471

11

‒ 30.314

‒ 38.013

‒ 49.643

‒ 61.491

‒ 56.982

‒ 50.219

diverse

13.752

13.846

12.346

12.846

‒ 3.304

1.741.793

1.404.639

1.444.964

1.512.963

1.563.308

1.629.420

1.688.263

Toelichting uitgaven
1. Eerste ISB cultuurmiddelen
Het kabinet stelde € 300,0 miljoen extra beschikbaar voor de culturele sector.
Met deze middelen worden de culturele en creatieve sector aanvullend
ondersteund.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

30

2. Tweede ISB onderwijsmiddelen
Het kabinet stelde totaal € 493,4 miljoen extra beschikbaar, waarvan
€ 325,9 miljoen in 2020 en € 167,5 miljoen in 2021. Hiermee worden
studenten gecompenseerd. Onderwijsachterstanden en studievertraging
als gevolg van COVID-19 worden voor leerlingen en mbo-studenten zoveel
mogelijk voorkomen.
3. Derde ISB mediamiddelen
Het kabinet stelde € 24,0 miljoen extra beschikbaar voor het tijdelijk
Steunfonds Lokale Informatievoorziening. De reden hiervoor zijn de
gedaalde inkomsten uit reclame en advertenties.
4. Vierde ISB lerarentekortmiddelen aanvullende post
Bij de voorjaarsbesluitvorming stelde het kabinet structureel € 32,0 miljoen
beschikbaar voor de aanpak van het lerarentekort.
5. Vijfde ISB media en jeugdwerkloosheid
In deze coronatijd is onafhankelijke, betrouwbare en toegankelijke
informatie cruciaal. De landelijke publieke omroep speelt hierin een
essentiële rol. Tegelijkertijd hebben de maatregelen ter bestrijding van de
crisis voor de publieke omroep veel impact gehad en dit heeft tot onvermij­
delijke extra kosten geleid. Een deel hiervan vangt de publieke omroep zelf
op door onder meer een beroep te doen op zijn reserves. In aanvulling
hierop heeft het kabinet besloten in 2020 eenmalig € 19 miljoen extra ter
beschikking te stellen aan de NPO ter dekking van de gestegen kosten ten
behoeve van de uitvoering van zijn publieke taak. Dit stelt de publieke
omroep in staat om ook in de komende periode die belangrijke rol te spelen.
Daarnaast wordt in deze ISB € 4,5 miljoen vrijgemaakt voor loopbaange­
sprekken om jeugdwerkloosheid te voorkomen. Zie voor meer toelichting
onder 13.
6. Leerlingen- en studentenontwikkeling
In de begroting is de actuele raming van de leerlingen- en studentenaan­
tallen, alsmede van de kaderrelevante uitgaven aan de studiefinanciering
verwerkt. Uit de Referentieraming 2020 blijkt dat het aantal leerlingen en
studenten per saldo aanzienlijk hoger is dan de in de begroting 2020
verwerkte aantallen. Dit komt onder andere doordat het CBS in haar bevol­
kingsprognose een hoger migratiesaldo raamt. Mede als gevolg hiervan is
in 2021 een tegenvaller van € 198,1 miljoen te zien op de begroting, die
oploopt naar € 416,8 miljoen euro in 2025. Vooral het hoger beroepson­
derwijs (hbo), het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en het primair
onderwijs (po) laten aanzienlijke tegenvallers zien.
Op de raming van de studiefinanciering doet zich een tegenvaller voor van
€ 16,7 miljoen in 2021. Door de prestatiebeurstechniek in de studiefinan­
ciering worden de hogere studentenaantallen pas later zichtbaar in hogere
tegenvallers. In latere jaren is een tegenvaller te zien oplopend tot
€ 36,3 miljoen in 2025.
7. Tegenvaller nieuwkomers
Op de aanvullende bekostigingsregelingen voor nieuwkomers in het po en
vo bleek een hogere realisatie dan verwacht. De realisatie zal ook de
komende jaren naar verwachting hoger zijn, zo blijkt uit de CBS bevolkings­
prognose. Er ontstaat hierdoor een tegenvaller op deze regelingen van
€ 56,0 miljoen in 2021, oplopend tot een tegenvaller van € 62,4 miljoen in
2025.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

31

8. Tekort DUO
In de 1e Suppletoire Begroting 2019 is ICT problematiek bij DUO incidenteel
gedekt van 2019 tot en met 2024. Het jaar 2025 wordt nu generaal gedekt,
zodat de dekking binnen de kabinetsperiode opgelost is. De dekking vanaf
2026 en verder wordt technisch ingeboekt op artikel 7 (wetenschappelijk
onderwijs). OCW beziet hoe dit kan worden ingevuld dan wel alternatief kan
worden gedekt.
9 en 10. Ontvangen relevante loon- en prijsbijstelling
Het Kabinet besloot dit voorjaar opnieuw loon- en prijsontwikkeling (lpo) uit
te keren over de departementale begrotingen, ter compensatie van
stijgende lonen en prijzen. De lpo-tranche 2020 die het Ministerie van OCW
heeft ontvangen bedraagt in 2021 € 1.160,6 miljoen.
11. Eindejaarsmarge 2019
In 2019 zijn enkele budgetten niet volledig tot besteding gekomen. De einde­
jaarsmarge wordt ingezet voor overlopende verplichtingen die alsnog in
2020 tot betaling zijn gekomen. Ook wordt de eindejaarsmarge ingezet ter
dekking van de tegenvaller op de Referentieraming en de raming van de
studiefinanciering en nieuwkomersregelingen in 2021 en verder.
12. Middelen aanvullende post
Er zijn diverse Regeerakkoordmiddelen aan de OCW-begroting toegevoegd.
Deze zijn toegelicht in de 1e Suppletoire Begroting 2020
13. Aanpak jeugdwerkloosheid
Het Kabinet heeft besloten om te investeren in loopbaangesprekken met
kwetsbare jongeren. De laatste tijd is de jeugdwerkloosheid snel opgelopen.
Voortijdig schoolverlaters hebben een bovengemiddelde kans om de
komende tijd werkloos te worden. Ook jongeren die al eerder voortijdig
schoolverlater zijn geworden, maar wel werken, lopen een bovengemid­
delde kans om werkloos te worden. Scholen en RMC's zullen hiertoe met
laatstejaars studenten/uitstromers het gesprek aangaan over vervolgon­
derwijs als dat mogelijk is, of hen doorgeleiden naar het ‘werkdomein’.
14. Dekking tegenvallers
De dekking voor de ramingstegenvallers is uitgebreid toegelicht in de 1e
Suppletoire Begroting 2020.
15. Continueren Fiscale scholingsaftrek
De fiscale regeling aftrek van scholingsuitgaven wordt nog een jaar langer
dan oorspronkelijk beoogd gecontinueerd door het Ministerie van
Financiën. Daarom wordt de begroting van het Ministerie van OCW
verlaagd met € 218 miljoen.
16. Overboeking budget Stimulans Arbeidsmarktpositie (STAP)
Het budget voor levenlangontwikkelen wordt overgeboekt van het
Ministerie van OCW naar het Ministerie van SZW. Dit is voor het STAPbudget (Stimulans ArbeidsmarktPositie) ter vervanging van de fiscale
sholingsaftrek.
17. Kasschuiven
Op de begroting worden diverse meerjarige kasschuiven doorgevoerd, om
de budgetten in overeenstemming te brengen met het verwachte beste­
dingsritme. Zo is er besloten tot een kasschuif op het budget van de
reisvoorziening op artikel 11 (studiefinanciering) van € 200 miljoen van 2021
naar 2020 ter optimalisatie van het kasritme van de staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

32

Daarnaast is ook besloten om enkele middelen uit de tweede incidentele
suppletoire begroting inzake ondersteuningsmaatregelen te verschuiven.
Het betreft hier middelen voor de nieuwkomersregeling. Een deel van deze
middelen is verschoven naar 2021 om het kasritme van de regeling hiermee
in lijn te brengen. Ook zijn middelen verschoven om het praktijkleren uit
het stageoffensief te faciliteren. Wegens uitvoeringstechnische redenen is
het niet mogelijk gebleken voor de RVO om in 2020 deze additionele
middelen nog uit te betalen aan deze doelgroep. Door deze kasschuif
worden deze extra middelen uitbetaald in 2021 en 2022.
18. Niet-kaderrelevante mutaties
De raming voor studiefinanciering laat lagere niet-kaderrelevante uitgaven
zien voor 2020 en verder, ten opzichte van de raming die in de OCWbegroting 2020 verwerkt is.
19. Overige mutaties
Dit betreft desalderingen van uitgaven en overboekingen van en naar
andere departementen.
Toelichting ontvangsten
1. Leerlingen- en studentenontwikkeling
Op de raming van de ontvangsten voor studiefinanciering en lesgelden doet
zich een kleine meevaller voor.
2. Niet-kaderrelevante mutaties
De raming voor studiefinanciering laat, vooral in de eerste jaren, hogere
niet-kaderrelevante ontvangsten zien ten opzichte van de raming die in de
OCW-begroting 2020 verwerkt is.
3. Rente studiefinanciering
Door de lage rentestand is er een tegenvaller van € 38,0 miljoen op de
geraamde renteontvangsten op studieleningen in 2021. Deze komt conform
de begrotingsregels ten laste van het generale beeld.
4. Overige mutaties
Dit betreft desalderingen van de ontvangsten.
Tabel 11 geeft een overzicht van alle intensiveringen op de OCW-begroting,
sinds de start van het kabinet Rutte III en tabel 12 doet dat voor de
ombuigingen. Tabel 13 geeft een saldo van tabel 11 en 12 weer.
In tabellen 14 t/m 16 worden de investeringen, ombuigingen en het saldo
ervan uitgesplitst per sector weergegeven. Daarbij dient er rekening mee
gehouden te worden dat een deel van de middelen per sector op artikel 95
(apparaat kerndepartement) belandt.
Tabel 11 Intensiveringen (bedragen x € 1.000)
Art.

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

G32 Voor- en vroegschoolse educatie

1

40.000

130.000

170.000

170.000

170.000

170.000

170.000

170.000

G33 Aanpak werkdruk primair onderwijs (incl.
20 miljoen euro voor kleine scholen)

1

108.000

297.500

373.604

401.750

381.646

353.500

353.500

353.500

G34 Modernisering CAO primair onderwijs

1

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

G35 Kwaliteit technisch onderwijs vmbo

3

40.000

70.000

120.000

120.000

100.000

100.000

100.000

100.000

G36 Fundamenteel onderzoek

16

95.000

155.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

G37 Toegepast onderzoek innovatie

6, 16

25.000

38.000

50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

G38 Onderzoeksinfrastructuur

16

45.000

55.000

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

33

Art.

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

G40 Cultuur (en historisch democratisch
bewustzijn)

14

25.000

50.000

80.000

80.000

80.000

80.000

80.000

80.000

G41 Nederlandse scholen in het buitenland

1

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

G42 Media/onderzoeksjournalistiek

15

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

G43 Intensivering erfgoed en monumenten (met
name nationaal restauratiefonds)

14

98.500

137.000

60.000

25.000

0

0

0

0

G44 Aanpak laaggeletterdheid

4

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

G45 Onderwijsachterstandenbeleid en aandacht
voor hoogbegaafde kinderen

1, 3

G47 Terugdraaien taakstelling OCW

15.000

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

183.000

0

9.000

13.000

14.000

13.000

12.000

12.000

12.000

175.000

G48 Terugdraaien taakstelling groen onderwijs

diverse

G49 Halvering collegegeld eerstejaars HO (incl.
Pabo voor 2 jaar en intensivering
profileringsfondsen)

6, 7

70.000

165.000

165.000

170.000

170.000

175.000

175.000

Intensivering Praktijkleren

4

0

0

10.600

10.600

10.600

10.600

10.600

0

Aanvullende middelen mediavisiebrief

15

0

43.000

47.500

44.500

40.000

40.000

40.000

40.000

Beta en Techniek

4, 6, 7

0

41.000

41.000

41.000

41.000

41.000

41.000

41.000

Investering funderend onderwijs

1, 3

0

300.000

0

0

0

0

0

0

Krimpmiddelen

3

0

0

10.000

15.000

0

0

0

0

ISB cultuurmiddelen

14

0

0

300.000

0

0

0

0

0

ISB onderwijsmiddelen

diverse

0

0

306.550

175.800

11.000

0

0

0

ISB mediamiddelen

15

0

0

24.000

0

0

0

0

0

ISB lerarentekortmiddelen

1, 4, 6, 9

0

0

28.500

31.500

32.000

32.000

32.000

32.000

ISB aanpak jeugdwerkloosheid

4

4.500

25.000

ISB compensatie meerkosten programmering
landelijke publieke omroep

15

Totaal

19.000
1.088.500 2.218.500 2.746.254 2.225.150 1.795.246 1.760.100 1.760.100 1.749.500

Tabel 12 Ombuigingen (bedragen x € 1.000)
Art.

2018

2019

2021

2022

2023

2024

2025

diverse

Korting Lumpsum mbo

4

0

0

‒ 2.489

‒ 2.489

‒ 2.698

‒ 2.489

‒ 2.489

‒ 2.489

Korting Lumpsum ho

6, 7

0

‒ 19.452

‒ 3.143

‒ 3.141

‒ 3.515

‒ 3.142

‒ 3.142

‒ 3.142

Subsidietaakstelling

diverse

‒ 34.261

0

0

0

0

0

0

0

Subsidietaakstelling onderwijsconvenant

1

0

0

0

0

‒ 10.600

‒ 10.600

‒ 10.600

‒ 10.600

Flexstuderen

6

0

0

‒ 5.205

‒ 2.375

‒ 4.878

‒ 7.133

‒ 8.212

‒ 10.000

Compensatie Zeeland Delta Kenniscentrum1

diverse

0

0

0

‒ 500

‒ 500

‒ 500

‒ 500

‒ 500

Totaal

‒ 20.000

2020

G46 Doelmatiger onderwijs

‒ 92.000 ‒ 137.000 ‒ 183.000 ‒ 183.000 ‒ 183.000 ‒ 183.000 ‒ 183.000

‒ 54.261 ‒ 111.452 ‒ 147.837 ‒ 191.505 ‒ 205.191 ‒ 206.864 ‒ 207.943 ‒ 209.731

1 Middels deze ombuiging draagt het Ministerie van OCW bij aan het compensatiepakket voor Zeeland. Dit leidt onder andere tot een Kenniscentrum in Zeeland.

Tabel 13 Saldo intensiveringen en ombuigingen (bedragen x € 1.000)
Art.
Saldo intensiveringen

diverse

Saldo ombuigingen / taakstellingen

diverse

Totaal

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1.088.500 2.218.500 2.746.254 2.225.150 1.795.246 1.760.100 1.760.100 1.749.500
‒ 54.261

‒ 111.452 ‒ 147.837 ‒ 191.505 ‒ 205.191 ‒ 206.864 ‒ 207.943 ‒ 209.731

1.034.239 2.107.048 2.598.417 2.033.645 1.590.055 1.553.236 1.552.157 1.539.769

Tabel 14 Intensiveringen per sector (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Primair onderwijs

Art.
1

431.000

2018

867.000 1.095.854

2019

890.550

862.146

834.000

834.000

834.000

Voortgezet onderwijs

3

45.000

237.106

158.575

153.826

118.405

118.001

118.001

118.001

Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

4

5.000

6.993

26.934

58.589

29.272

17.987

17.987

7.387

Hoger beroepsonderwijs

6

63.602

143.188

150.914

158.393

156.868

154.516

151.516

151.516

Wetenschappelijk onderwijs

7

21.398

82.213

84.177

87.292

88.555

90.596

90.596

90.596

Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

9

0

4.000

11.800

6.500

7.000

12.000

15.000

15.000

Studiefinanciering

11

0

0

47.500

152.500

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

34

Art.

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Cultuur

14

123.500

187.000

440.000

105.000

80.000

80.000

80.000

80.000

Media

15

5.000

48.000

95.500

49.500

45.000

45.000

45.000

45.000

Onderzoek en wetenschapsbeleid

16

150.000

228.000

225.000

225.000

225.000

225.000

225.000

225.000

Overig

diverse

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

183.000

Totaal

1.088.500 2.218.500 2.746.254 2.225.150 1.795.246 1.760.100 1.760.100 1.749.500

Tabel 15 Ombuigingen per sector (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Primair onderwijs

Art.
1

‒ 19.916

‒ 30.664

‒ 45.663

‒ 61.135

‒ 71.735

‒ 71.735

‒ 71.735

‒ 71.735

Voortgezet onderwijs

3

‒ 10.771

‒ 23.786

‒ 35.420

‒ 47.451

‒ 47.451

‒ 47.451

‒ 47.451

‒ 47.451

Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

4

‒ 17.065

‒ 12.666

‒ 21.351

‒ 27.684

‒ 27.893

‒ 27.684

‒ 27.684

‒ 27.684

Hoger beroepsonderwijs

6

‒ 2.513

‒ 16.581

‒ 20.233

‒ 21.878

‒ 24.613

‒ 26.637

‒ 27.716

‒ 29.504

Wetenschappelijk onderwijs

7

‒ 3.354

‒ 24.800

‒ 20.770

‒ 27.450

‒ 27.592

‒ 27.450

‒ 27.450

‒ 27.450

Cultuur

14

0

0

0

‒ 30

‒ 30

‒ 30

‒ 30

‒ 30

Onderzoek en wetenschapsbeleid

16

‒ 642

‒ 2.955

‒ 4.400

‒ 5.877

‒ 5.877

‒ 5.877

‒ 5.877

‒ 5.877

Totaal

‒ 54.261 ‒ 111.452 ‒ 147.837 ‒ 191.505 ‒ 205.191 ‒ 206.864 ‒ 207.943 ‒ 209.731

Tabel 16 Saldo intensiveringen en ombuigingen per sector (bedragen x € 1.000)
Art.

2018

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Primair onderwijs

1

411.084

836.336 1.050.191

829.415

790.411

762.265

762.265

762.265

Voortgezet onderwijs

3

34.229

213.320

123.155

106.375

70.954

70.550

70.550

70.550

Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

4

‒ 12.065

‒ 5.673

5.583

30.905

1.379

‒ 9.697

‒ 9.697

‒ 20.297

Hoger beroepsonderwijs

6

61.089

126.607

130.681

136.515

132.255

127.879

123.800

122.012

Wetenschappelijk onderwijs

7

18.044

57.413

63.407

59.842

60.963

63.146

63.146

63.146

Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

9

0

4.000

11.800

6.500

7.000

12.000

15.000

15.000

Studiefinanciering

11

0

0

47.500

152.500

0

0

0

0

Cultuur

14

123.500

187.000

440.000

104.970

79.970

79.970

79.970

79.970

Media

15

5.000

48.000

95.500

49.500

45.000

45.000

45.000

45.000

Onderzoek en wetenschapsbeleid

16

149.358

225.045

220.600

219.123

219.123

219.123

219.123

219.123

Overig

diverse

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

183.000

Totaal

2019

1.034.239 2.107.048 2.598.417 2.033.645 1.590.055 1.553.236 1.552.157 1.539.769

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

35

2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Tabel 17 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x €1.000)
Art

Naam artikel + € totale uitgaven

1

Primair onderwijs
€ 12.134.841

3

Voortgezet onderwijs
€ 8.970.307

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie
€ 4.812.465

6

Hoger onderwijs

8

€ 12.121.278

Niet-juridisch verplicht (totale
uitgaven + %)

Bestemming van de nietjuridisch verplichte uitgaven

€ 13.563 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 11.236)

99,89%

0,11% •

Opdrachten (€ 2.327)

€ 8.901.561

€ 68.746 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 62.698)

99,23%

0,77% •

Opdrachten (€ 5.768)

•

Bijdragen aan
(inter)nationale
organisaties (€ 280)

€ 4.798.028

€ 14.437 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 10.645)

99,70%

0,30% •

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 3.792)

€ 3.688.678

€0 •

100,00%

0,00% •

€ 5.550.180

€ 2.467 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 1.082)

€ 5.552.762

99,96%

0,04% •

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 1.385)

Internationaal beleid

€ 9.376

€ 2.479 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 146)

€ 11.855

79,51%

20,49% •

Dit betreft hoofdzakelijk
een gepubliceerde maar
nog niet gegunde
aanbesteding (€ 1.936) Nog
nader in te vullen
opdrachten (€ 204)

€ 3.688.756
7

Juridisch verplicht (totale
uitgaven +%)

Wetenschappelijk onderwijs

•

9

14

Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

€ 90.950

€ 72.853 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 71.188)

€ 163.803

55,52%

44,48% •

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 1.665)

Cultuur

€ 964.629

€ 37.172 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 24.298)

96,30%

3,70% •

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 12.874)

€ 1.032.034

€ 1.136 •

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 440)

99,89%

0,11% •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 736)

€ 1.131.344

€ 3.405 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 3.285)

€ 1.134.749

99,70%

0,30% •

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 120)

Emancipatie

€ 10.096

€ 4.051 •

Nog nader in te vullen
subsidies (€1.590)

€ 14.147

71,36%

28,64% •

Nog nader in te vullen
opdrachten (€1.166)

€ 1.001.801
15

Media
€ 1.033.170

16

25

Bijdragen aan
(inter)nationale
organisaties (€ 103)

Onderzoek en Wetenschapsbeleid

•
Totaal aan niet-juridisch verplichte uitgaven

Bijdrage aan
medeoverheden (€1.034)

€ 220.309

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

36

2.4 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Tabel 18 Planning beleidsdoorlichtingen
(realisatie)

(planning)

Art.

Naam artikel

2019

2020

1

Primair
onderwijs

2021

2022

2023

2024

√

√

3

Voortgezet
onderwijs

√

√

4

Beroeps en
volwasseneneducatie

√

√

6

Hoger
beroepsonderwijs

√

√

7

Wetenschappelijk
onderwijs

√

√

8

Internationaal
beleid1

9

Arbeidsmarkten
Personeelsbeleid

11

Studiefinanciering

12

Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage
en
schoolkosten

13

Lesgelden2

14

Cultuur

15

Media

16

Onderzoek en
wetenschapsbeleid

25

Emancipatie

√
√

2025 Geheel artikel?

√
√
√

√
√

√
√

√

√
√

1 Internationaal beleid is een restartikel en geen beleidsartikel. Er is dus geen beleidsdoorlichting gepland. Internationaal beleid draagt bij aan de beleidsdoelstellingen op
andere artikelen.
2 Lesgelden: het doel van het heffen van lesgeld is het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs. Dit is een financieel doel. Omdat het hier geen
beleidsmatig doel betreft ligt een beleidsdoorlichting niet in de rede.

Strategische Evaluatie Agenda
Binnen het programma Inzicht in Kwaliteit is de strategische evaluatie­
agenda (SEA) een belangrijk middel in wording om de evaluaties strategi­
scher te plannen en beter in te bedden in de ontwikkeling van beleid.
Het doel is om de SEA komend jaar verder te ontwikkelen tot een document
met onderwerpen die van strategisch belang zijn voor het OCW-veld:
onderwerpen die grote budgettaire of politiek-bestuurlijke impact hebben
of grote impact op de ontwikkeling van het veld. De strategische evaluaties
op de SEA blikken niet alleen terug, maar ook vooruit en zijn gericht op
verbetering van beleid – door het aanpassen van bestaand beleid of het
voorbereiden van nieuw beleid. Met de strategische evaluaties kan op
langere termijn worden beoordeeld hoe het beleid het doet. De focus van
deze SEA ligt op de belangrijke beleidsthema’s en biedt inzicht in de strate­
gische evaluaties die we op deze thema’s doen. Bijlage 5 biedt een overzicht
van de overige, niet-strategische, evaluaties van de komende tijd.
De SEA zal meer ruimte geven om de scope van evaluaties te bepalen op
basis van beleidsmatige prioriteiten, in plaats van een vaste cyclus aan de
hand van begrotingsartikelen. Het maakt het ook eenvoudiger om evalueren
echt onderdeel te maken van de beleidscyclus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

37

Alle domeinen van OCW zijn in de SEA vertegenwoordigd. De komende
jaren streven we naar verdere ontwikkeling van de SEA tot een agenda waar
binnen elk domein de belangrijkste elementen van dat domein, de beleids­
prioriteiten en de uitkomsten aan de orde komen. Op die manier beogen we
om over een periode van vijf tot zeven jaar overkoepelende uitspraken te
doen over de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gehele beleid en
budget dat wordt ingezet. De SEA wordt elk jaar geactualiseerd, op basis
van een inventarisatie van beleidsontwikkelingen en van onderhanden en
voorgenomen evaluatieonderzoek.
Op dit moment zitten we in de overgangsfase van beleidsdoorlichtingen
naar strategische evaluaties. In de SEA zijn ook de reeds geplande beleids­
doorlichtingen opgenomen, die in nieuwe stijl worden uitgevoerd. Reden
hiervoor is dat de beleidsdoorlichtingen vervangen worden door strate­
gische evaluaties en daarmee deel zijn van de SEA.
In het komende jaar wordt de systematiek van de SEA verder ontwikkeld.
Om tot aanscherpingen en nieuwe strategische evaluaties te komen wordt
nu en dit najaar een nieuwe gespreksronde binnen de verschillende
domeinen gevoerd. Daarbij wordt tevens gekeken naar de verhouding
tussen de overige beleidsevaluaties uit bijlage 5 en de strategische
evaluaties uit de SEA. De evaluatie van de coronamaatregelen wordt ook in
deze ontwikkeling en actualisatie meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

38

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

39

Soort

Sinds enkele jaren wordt gewerkt aan een herziening van het curriculum Ex ante
in primair en voortgezet onderwijs. Bij het Nationaal Regieorgaan
Ex
Onderwijsonderzoek (NRO) wordt een meerjarig onderzoeksprogramma durante
Ex post
opgezet om de voortgang en resultaten van de curriculumherziening
nauwgezet te volgen en te evalueren, evenals de reflectie hierop vanuit
de onderwijspraktijk. Het doel hiervan is dat dit periodiek informatie
oplevert waarmee het proces kan worden bijgestuurd. Het
monitoringsonderzoek levert tevens inzichten op die benut kunnen worden
bij de vormgeving van de voorgenomen periodieke herijking van het
curriculum.

3. Onderwijs algemeen

2.1. Toereikendheid en
doelmatigheid bekostiging
mbo, hbo en wo en
onderzoek

Bovendien heeft de Tweede Kamer in maart 2019 de motie Westerveld c.s.
aangenomen, waarin de regering gevraagd wordt «onafhankelijk en
uitvoerig onderzoek te laten verrichten of het macrobudget voor het mbo,
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek toereikend is in relatie tot
de veronderstelde kwaliteit en of het macrobudget doelmatig wordt
besteed.

In juli 2018 heeft de Onderwijsraad op verzoek van de Tweede kamer advies
uitgebracht over verantwoording in het onderwijs, waarin geadviseerd
wordt de toereikendheid van de lumpsum te evalueren en het inzicht in
de doelmatigheid van bestedingen te verhogen.

De systematiek van lumpsum, de verantwoording door de besturen, de Ex post
hoogte van de reserves en de toereikendheid van de bekostiging zijn
onderwerp van politiek en maatschappelijk debat. Niet alleen de Tweede
Kamer stelt vragen hierover, ook WO in Actie en verschillende onderzoeken
leggen die discussie bloot.

2. Middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs

1.2. Curriculum

1.1. Sectorakkoorden primair Het bestuursakkoord PO en het sectorakkoord VO lopen tot en met 2020. Ex post
en voortgezet onderwijs
Beide akkoorden zijn gesloten om een kwaliteitsimpuls aan het onderwijs
te geven. Aan beide akkoorden zijn financiële middelen gekoppeld. Het is
de bedoeling dat de evaluatie in kaart brengt in hoeverre de ambities zijn
gehaald, en wat de rol van de sectorakkoorden en de bijbehorende
middelen daarin is geweest. De uitkomsten worden gebruikt om te komen
tot een nieuwe invulling van de sectorakkoorden en de prestatiebox.

1. Primair en voortgezet onderwijs

Uitleg

Tabel 19 Strategische Evaluatie Agenda

Thema

2019-2020

2020-2023

2019-2020

Timing

De onderzoekers maken hiervoor gebruik van data-analyse en case
studies.

• Het in kaart brengen van de gewenste kwaliteit van het mbo, hbo en
wo&o en bieden van handvatten hoe de gewenste kwaliteit
gerealiseerd kan worden.

• Het in kaart brengen van de manier waarop deze kwaliteit
gerealiseerd wordt.

• Het in kaart brengen van de huidige kwaliteit van het mbo, hbo en
wo&o.

Daarnaast geeft het onderzoek zicht op de actuele kosten van
opleidingen. Het onderzoek bestaat uit:

Het onderzoek richt zich op de kwaliteit die onderwijsinstellingen
geacht worden te leveren, de toereikendheid van het macrobudget
om die kwaliteit te leveren, en op de doelmatigheid van de
aanwending van het macrobudget zowel op stelselniveau als het
niveau van de instellingen. Het onderzoek dient inzicht te geven in
de omvang van het macrobudget in internationaal vergelijkend
perspectief, de historische ontwikkeling van het macrobudget in
relatie tot de geleverde prestaties, en inzicht in doelmatig handelen
op instellingsniveau.

De vraagstelling is meerledig. Wat kunnen we leren van de manier
waarop het herzieningsproces tot nu toe is verlopen, met het oog op
de invoering en op het vormgeven van herzieningsprocessen in de
toekomst? Hoe ontwikkelt het draagvlak zich voor deze herziening?
Wat heeft het onderwijsveld nodig om de vernieuwde doelen
succesvol in de praktijk te brengen? Worden de doelen van de
curriculumherziening bevorderd in de fase van het ontwerp van
kerndoelen? De opzet van het onderzoeksprogramma voor de
curriculumherziening bevat drie lijnen. De eerste lijn is gericht op
het trekken van lessen uit hoe het huidige herzieningsproces is
verlopen met het oog op curriculumherziening in de toekomst
(retrospectieve beleidsevaluatie). De tweede lijn is een verkenning op
basis van literatuur van de wijze waarop implementatie van
vernieuwingen in onderwijsstelsels verlopen met het oog op de
invoeringsfase van herziene kerndoelen en eindtermen
(overzichtsstudie). De derde lijn is monitoring van het verloop en de
resultaten van het ontwerpproces en de wijze waarop vooral leraren
en schoolleiders daarbij betrokken zijn.

In hoeverre zijn de ambities in de sectorakkoorden PO en VO behaald
en in hoeverre hebben de sectorakkoorden en de daaraan
gekoppelde regelingen en middelen hieraan bijgedragen? Wat is de
verklaring voor het al dan niet behalen van de gestelde ambities?
De evaluatie zal gebruik maken van bestaand onderzoek, en een
combinatie bevatten van kwantitatieve en kwalitatieve analyse.

Toelichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

40

5.1. Werken met Allianties

5. Emancipatie

4.1. Wetenschapsbeleid

4. Wetenschap
Ex
durante
Ex post

Dit heeft geleid tot de Subsidieregeling gender- en LHBTI-gelijkheid
2017-2022 die per 1 januari 2017 van kracht is.

Ook is het doel meer focus aan te brengen op de samenhang tussen
projecten en de verschillende interventieniveaus.

Dit betekent meer inhoudelijke sturing bij subsidieaanvragen over doelen
en strategieën en aandacht voor de bijdrage van projecten aan het integrale
beleid.

In de brief aan de Kamer van 19 december 2014, heeft MOCW aangegeven Ex ante
te zullen inzetten op verduurzaming van projecten en samenwerking
Ex post
tussen organisaties op het gebied van emancipatie.

In 2021 staat de beleidsdoorlichting van het Onderzoek en
Wetenschapsbeleid gepland.

In 2014 werd het stelsel voor passend onderwijs (onderwijs voor leerlingen Ex post
met een extra ondersteuningsbehoefte) in het po, vo en mbo ingevoerd en
is afgesproken de werking ervan na vijf jaar te evalueren. Het
evaluatieonderzoek naar de implementatie van het beleid in het po en vo
is ondergebracht bij het NRO. In het najaar van 2019 is gestart met de
daadwerkelijke beleidsevaluatie, die naast onderzoek, ook een veldtraject
en een advies van de Onderwijsraad omvat.

3.2 Passend Onderwijs

Ex ante
Ex post

Het lerarenbeleid is gericht op de ontwikkeling van de kwaliteit en
professionaliteit van docenten en het bijdragen aan een aantrekkelijk
beroep. De evaluatie is mede gericht op het ontwikkelen van voorstellen
voor een volgende kabinetsperiode

3.1. Lerarenbeleid
po/vo/mbo/ho

Soort

Uitleg

Thema

2020-2021

2020-2021

2019-2020

2020-2021

Timing

• Heeft de samenwerking met de allianties en de selectie op basis van
theories of change geleid tot meer sturing?

• Heeft de samenwerking met allianties ervoor gezorgd dat ook
nieuwe, kleine of ander soort organisaties hebben kunnen profiteren
van instellingssubsidie?

• Heeft het verstrekken van subsidie aan allianties, i.p.v. aan
individuele organisaties gezorgd voor meer focus en stroomlijning
en minder versnippering?

De focus van de evaluatie ligt niet op de opbrengsten van de
verschillende allianties (dat moeten zij zelf monitoren) maar op het
proces, de werkwijze, en de samenwerking met allianties als
beleidskeuze. De volgende vragen zouden in ieder geval moeten
worden behandeld:

Het onderzoek levert een overkoepelend beeld op van het
beleidsterrein en de ontwikkelingen in het beleid sinds de vorige
beleidsdoorlichting (het IBO Wetenschapsbeleid 2014). Kernvraag
van de evaluatie is op welke wijze OCW-beleid de ontwikkeling,
uitvoering en verspreiding van onderzoek in Nederland stuurt, en in
hoeverre het instrumentarium en deze sturingsfilosofie geschikt is
om de doelen en ambities van het wetenschapsbeleid te behalen.
Het kijkt daarnaast naar de methoden en maatstaven waarmee het
wetenschapsbeleid geëvalueerd wordt en stelt de vraag of deze
monitoring voldoende dekkend is om beleidsvragen van dit moment
en in de toekomst te kunnen beantwoorden.

Vraagstelling De evaluatie richt zich op de effecten van de invoering
van passend onderwijs en op het verbeteren van het stelsel voor
passend onderwijs voor de toekomst. Aanpak De evaluatie leunt voor
een belangrijk deel op het Evaluatieprogramma passend onderwijs
van NRO. Daarnaast besteedt de inspectie aandacht aan de
ontwikkelingen en effecten op het gebied van passend onderwijs in
de Staat van het Onderwijs 2020. Vanaf het najaar van 2019 is
uitvoerig gesproken met betrokkenen uit de praktijk en
vertegenwoordigers van landelijke vertegenwoordigende partijen in
het primair en voortgezet onderwijs. Eerst is gezamenlijk in beeld
gebracht wat passend onderwijs behelst. Vanuit een gedeeld begrip
is met alle vertegenwoordigende partijen en mensen uit de praktijk
de staat van het passend onderwijs geanalyseerd. Deze analyse
wordt samen met het eindrapport van NRO en het advies van de
Onderwijsraad omgezet naar de lessen die kunnen worden getrokken
voor de nabije toekomst. Vervolgens wordt met de
vertegenwoordigende partijen verkend wat we in de verre toekomst
willen bereiken voor leerlingen met een extra
ondersteuningsbehoefte. Na de zomer van 2020 wordt de
beleidsreactie op de evaluatie en een toekomstagenda naar de
Tweede Kamer gestuurd. Er volgt na de zomer een separate
beleidsreactie passend onderwijs in het mbo.

De strategische evaluatie focust op het vraagstuk hoe we goede
leraren opleiden, behouden en verder ontwikkelen. De evaluatie kijkt
terug op het beleid vanaf 2013 en doet voorstellen om het beroep ook
op lange termijn aantrekkelijk te maken en houden.

Toelichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

41

Ex post
Het kabinet ontwikkelt een visie op het mediastelsel voor de komende
concessieperiode. De al geplande doorlichting media zal in een nieuwe stijl
worden benut om de visie verder uit te werken.

6.2. Mediabestel

Ex post

Soort

In 2021 vindt een beleidsdoorlichting van artikel 14 (cultuur) van de
rijksbegroting plaats. Deze blikt terug op de jaren tussen 2014 en 2019.
Het onderzoek bestaat uit twee onderdelen: een onderdeel erfgoed, en
een onderdeel cultuur van en voor iedereen. Deze onderdelen omvatten
vrijwel het gehele artikel.

De wijze van selectie van de partnerschappen moet daar ook in worden
meegenomen.

In de subsidieregeling is een onafhankelijke procesevaluatie toegezegd om
deze nieuwe werkwijze te evalueren. Het gaat vooral om het evalueren van
het werken met strategische partnerschappen als instrument.

Uitleg
Door het aangaan van strategische partnerschappen met de partijen die
instellingssubsidie zullen ontvangen, is er sprake van meer inhoudelijke
afstemming en sturing op doelen, strategieën en samenhang.

6.1. Erfgoed en kunsten

6. Cultuur en media

Thema

2019-2021

2021

Timing

Het onderzoek dient inzicht te geven in de maatschappelijke waarde
van het publieke bestel in relatie tot publieke investeringen in het
bestel; de governance van het stelsel in relatie tot maatschappelijke
ontwikkelingen en specifiek ontwikkelingen op het domein van
media; en de plaats van de lokale omroep in relatie tot de
bestelverantwoordelijkheid van de rijksoverheid.

Het onderdeel erfgoed omvat onder meer de evaluatie van de
Erfgoedwet. De evaluatie richt zich op de staat van het erfgoed in
Nederland en op de doeltreffendheid en doelmatigheid van de
instrumenten. Het onderzoek binnen het onderdeel cultuur van en
voor iedereen evalueert de doelmatigheid en doeltreffendheid van
de instrumenten die worden ingezet voor de toegankelijkheid en
het bereik van cultuur. Er wordt onder meer gekeken naar directe en
indirecte subsidies en programma’s en regelingen voor deelname
aan cultuur.

Het streven is de bevindingen te gebruiken voor het opstellen van
de nieuwe regeling die in 2023 zal starten.

• Gedurende het hele proces, maar in ieder geval ook aan de voorkant.
In hoeverre heeft de samenwerking met allianties gezorgd voor een
betere afgestemde sturing op inhoudelijke samenhang,
langetermijndoelen en strategieën? Waar zitten mogelijke
verbeteringen?

Toelichting

2.5 Overzicht risicoregelingen
Tabel 20 Overzicht verstrekte garantie (bedragen x € 1.000)
Uitstaande
garanties
2019

Geraamd te
verlenen
2020

Geraamd te
vervallen
2020

Uitstaande
garanties
2020

Geraamd te
verlenen
2021

Geraamd te
vervallen
2021

Uitstaande
garanties
2021

Garantieplafond

Totaal
plafond

Bouwleningen
aan
7
Academische
Ziekenhuizen

151.212

0

0

151.212

0

0

151.212

‒

176.631

Achterborg14 overeenkomst
NRF

327.990

20.683

14.748

333.925

333.925

‒

380.000

Indemniteitsregeling

250.354

175.377

220.354

205.377

205.377

‒

300.000

Art. Omschrijving

14

0

0

Toelichting
Voor de Academische Ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet
meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang
gezette bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt. Deze
leningen hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van deze
leningen zal omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.
Het Nationaal Restauratiefonds (NRF) verstrekt hypothecaire leningen aan
monumenteigenaren van rijksmonumenten om restauraties uit te voeren.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen laagrentende hypothecaire
leningen uit het revolving fund en aanvullende financieringen om de gehele
restauratieopgave gefinancierd te krijgen. De Achterborgovereenkomst
NRF, en de garantie van het Ministerie van OCW, zien alleen toe op de
aanvullende financiering. Door deze garantie kan het NRF financiering tegen
een lagere rente aantrekken. Deze lagere rente wordt doorgerekend aan
de monumenteigenaren zodat deze eigenaren gestimuleerd worden hun
monument te restaureren.
Aangezien er een algemeen belang is (gebouwen van nationaal belang)
waar een individu lasten van ervaart (hoge onderhoudskosten, beperkte
mogelijkheden tot modernisering, dure oplossingen voor bijvoorbeeld
energiebesparende maatregelen), wordt gebruik gemaakt van ondersteu­
nende maatregelen. Door middel van deze regeling wordt cultureel erfgoed
in stand gehouden en wordt tegelijkertijd minder gebruik gemaakt van de
subsidie die het NRF ook uitbetaalt.
De Achterborg kan in werking treden en tot daadwerkelijke kasverplich­
tingen komen, wanneer de eigenaren van rijksmonumenten op grote schaal
niet meer in staat zijn aan de rente- en aflossingsverplichtingen te voldoen
en het eigen vermogen van het NRF is uitgeput. Dit eigen vermogen
(voornamelijk vanuit Revolverende Fondsen) is momenteel ruim voldoende
voor de dekking van de uitstaande leningen onder de Achterborg.
De Indemniteitsregeling heeft tot doel een bijdrage te leveren aan het
realiseren van tentoonstellingen van bijzonder belang of het tentoonstellen
van bijzondere bruiklenen in Nederland door het beperken van de verzeke­
ringskosten van musea. De garantstelling van het Rijk voor schade of verlies
tot de eerste 30 procent van de verzekerde waarde (indemniteitsgarantie)
van kunstwerken, verlaagt de verzekeringskosten van musea. Het risico is
ook te verzekeren op de markt, maar de kosten zijn dan hoger, waardoor er
minder budget voor tentoonstellingen overblijft. Daarnaast blijkt dat een
indemniteitsgarantie ook als internationaal keurmerk fungeert:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

42

buitenlandse publieke en private eigenaren van museale objecten hechten
aan de garantstelling vanuit het Rijk. Risicobeheersende maatregelen
betreffen onder meer dat alleen erkende musea een aanvraag mogen doen
op de indemniteitsregeling bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed die deze
aanvraag, mede op basis van een risico-inventarisatie en -analyse, toetst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

43

3. Beleidsartikelen
3.1 Artikel 1. Primair onderwijs
A. Algemene doelstelling
Het primair onderwijs (po) zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de
doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolg­
onderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het legt
bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van deze
leerlingen aan de samenleving.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van primair onderwijs dat
zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten van
individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij.
Financieren
De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het onderwijs door
lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt de
toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren
De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door het verstrekken
van (aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van andere instru­
menten zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en wet- en
regelgeving.
Regisseren
De Minister vult zijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het
onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt
toezicht op de naleving.
Kengetallen
Tabel 21 Kengetallen
Kengetal
1 Aandeel thuiszittende leerlingen dat drie
of meer maanden thuis zit zonder
passend onderwijsaanbod1
2 Aandeel leerlingen dat de referentie
niveaus lezen, taal en rekenen haalt2

2015

2016

2017

2018

2019

0,07%

0,08%

0,09%

0,10%

0,12%

1.161

1.197

1.396

1.525

1.771

1F

98%

97%

98%

98%

2F

76%

67%

75%

78%

1F

96%

96%

96%

97%

2F

56%

57%

59%

60%

1F

92%

93%

93%

94%

1S

44%

48%

49%

47%

%
Aantallen
Lezen

3

Taalverzorging
Rekenen
3 Aandeel startende leraren dat een
begeleidingsprogramma heeft gevolgd4

71%

78%

81%

80%

87%

4 Aandeel leerlingen dat zich veilig voelt5

‒

97%

‒

97%

‒

1 Bron: Leerplichttellingen. De cijfers betreffen schooljaar 2014-2015 tot en met 2018-2019. De leerplichttellingen vinden in het najaar plaats.
2 Bron: 2016: College voor Toetsen en Examens (CvTE). De opgenomen cijfers betreffen het in de CvTE-rapportage 2016-2017 opgenomen bijgestelde aandeel
basisschoolleerlingen in schooljaar 2015-2016. Dit is het eerste schooljaar met verplichte rapportage. 2017 en 2018: Kamerstukken II 2018/2019, 31293, nr. 422. De opgenomen
cijfers betreffen het aandeel basisschoolleerlingen in schooljaar 2016-2017 (bijgesteld t.o.v. CvTE-rapportage 2016-2017) en in schooljaar 2017-2018. 2019: DUO. Deze cijfers
betreffen schooljaar 2018-2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

44

3 De cijfers voor Lezen van 2017 verschillen met eerder gepubliceerde cijfers. Dit is te wijten aan het verschil in bronnen. In eerdere jaren is namelijk alleen naar de Centrale
Eindtoets gekeken (die toen nog door het overgrote deel van de leerlingen werd gemaakt) en daarna is gewisseld naar alle eindtoetsen (aangezien inmiddels de helft van
de leerlingen een andere eindtoets maakt dan de Centrale Eindtoets).
4 Bron: MOOZ Onderzoek, Loopbaanmonitor 2019, Begeleiding van beginnende leraren, 2019. Bij de loopbaanmonitor van 2019 zijn twee zaken gewijzigd: 1: Er wordt niet
naar opleiding gekeken maar naar sector 2: Er wordt niet naar cohort gekeken maar naar peiljaar Alle cijfers zijn nu aangepast naar peiljaar en sector en daarom iets
gewijzigd.
5 Bron: Praktikon monitor naar Sociale Veiligheid. Dit kengetal wordt tweejaarlijks gemeten. De volgende versie verschijnt eind dit jaar.

Tabel 22 Leerlingen primair onderwijs (aantallen x 1.000)
Leerlingen basisonderwijs
Leerlingen trekkende
bevolking1
Totaal

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1.396,5

1.386,1

1.376,0

1.366,6

1.358,5

1.355,9

1.358,0

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

1.396,9

1.386,4

1.376,4

1.367,0

1.358,8

1.356,3

1.358,3

Leerlingen in het speciaal
basisonderwijs

35,7

36,4

36,7

36,9

37,0

37,1

37,2

Leerlingen in het (voortgezet)
speciaal onderwijs

69,8

71,3

72,9

74,4

75,9

77,2

78,5

1.502,4

1.494,1

1.486,1

1.478,3

1.471,6

1.470,6

1.474,1

Totaal PO

2

1 Dit zijn leerlingen van de rijdende scholen en van de school voor varende kleuters.
2 (Sub)totalen geven een kleine afwijking door het afronden van de aantallen.

Bron: Jaarverslag OCW 2019 en Referentieraming 2020
Tabel 23 Uitgaven per leerling (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Primair onderwijs1

7,8

8,2

8,1

8,1

8,1

8,1

8,1

Bekostiging2

7,4

7,7

7,7

7,7

7,7

7,7

7,6

Exclusief ondersteuningsmiddelen3

6,1

6,3

6,4

6,4

6,3

6,3

6,3

1 De totale uitgaven uit tabel 'Budgettaire gevolgen van beleid art 1', exclusief de bijdragen aan agentschappen en ZBO’s/RWT’s, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde
jaar, zoals opgenomen in tabel 'Leerlingen primair onderwijs'.
2 De bekostiging uit tabel 'Budgettaire gevolgen van beleid art 1', gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel 'Leerlingen primair onderwijs'.
3 De bekostiging uit tabel 'Budgettaire gevolgen van beleid art 1', minus de ondersteuningsmiddelen opgenomen in tabel 'Ondersteuningsmiddelen', gedeeld door het aantal
leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel 'Leerlingen primair onderwijs'.

C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van primair onderwijs
worden beschreven in de beleidsagenda. Aanvullend kan het volgende
worden gemeld. Veel aandacht is er in schooljaar 2020/2021 voor het inhalen
van onderwijsachterstanden met behulp van Inhaal- en ondersteunings­
programma's (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 184).
In 2021 wordt het Convenant aanpak lerarentekort (Kamerstukken II,
2019/20, 31293, nr. 488) verder uitgevoerd, waarin geld is vrijgemaakt voor
individuele scholingsrechten in het po (net zoals dat in het voortgezet
onderwijs (vo) is georganiseerd) voor extra professionalisering en
nascholing van leerkrachten. Verder is in 2021 ook geld vrijgemaakt voor
de noodplannen van de G5. Hierin hebben besturen onder andere afspraken
gemaakt over het werven en begeleiden van zij-instromers, het inzetten van
personeel op andere scholen, het opleiden van personeel, het sluiten van
kleine scholen en het op scholen anders organiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

45

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 24 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

12.054.624

12.279.674

12.172.752

12.089.996

12.002.475

11.976.944

11.967.519

12.142.752

12.059.996

11.972.475

11.946.944

11.937.519

15.837

‒ 450

waarvan overig

12.038.787

12.280.124

Totale uitgaven

11.759.120

12.250.483

waarvan juridisch verplicht (%)

99,89%

Bekostiging

11.144.415

11.452.212

11.469.479

11.366.437

11.273.124

11.254.554

11.252.872

Bekostiging po-instellingen

10.803.309

11.079.455

11.090.420

10.995.625

10.902.313

10.880.113

10.878.222

Bekostiging Caribisch Nederland

18.969

20.088

19.991

19.981

19.979

19.988

20.197

Prestatiebox

296.983

306.417

306.416

306.416

306.417

310.038

310.038

Aanvullende bekostiging

25.154

19.552

22.652

14.415

14.415

14.415

14.415

Aanpak lerarentekort G5

0

26.700

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

Subsidies (regelingen)

88.316

221.022

95.036

103.365

103.510

104.510

105.010

Onderwijsvoorziening jonggehandicapten

24.500

23.200

23.200

23.200

23.200

23.200

23.200

Nederlands onderwijs buitenland

12.513

12.600

12.600

12.600

12.600

12.600

12.600

Humanistisch vormend en
godsdienstonderwijs

12.664

12.630

13.130

13.630

14.130

14.630

14.630

0

109.000

0

0

0

0

0

37.919

63.592

46.106

53.935

53.580

54.080

54.580

Inhaal- en ondersteuningsprogramma's
Overige subsidies
Opdrachten

4.756

4.259

11.010

13.436

14.373

14.079

14.054

Bijdragen aan agentschappen

41.663

39.739

30.895

31.183

31.276

32.054

32.054

Dienst Uitvoering Onderwijs

41.663

39.739

30.895

31.183

31.276

32.054

32.054

Bijdragen aan ZBO's/RWT's

17.625

7.734

7.731

7.731

7.731

7.731

7.731

Stichting Vervangingsfonds en
Particpatiefonds

16.225

5.231

5.228

5.228

5.228

5.228

5.228

UWV

1.400

2.503

2.503

2.503

2.503

2.503

2.503

Bijdragen aan medeoverheden

462.345

525.517

528.601

531.244

524.053

522.208

513.990

Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid

462.345

509.184

508.909

509.397

509.397

509.397

509.397

Caribisch Nederland

0

16.333

19.692

21.847

14.656

12.811

4.593

Bijdragen aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

0

0

6.600

18.408

11.808

11.808

Brede scholen

0

0

0

0

11.808

11.808

11.808

BES(t)4kids

0

0

0

6.600

6.600

0

0

29.049

26.961

10.461

9.308

9.208

9.208

9.208

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 1 is voor 2021 99,9 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget in 2021 is voor 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de lumpsumbekostiging aan de
schoolbesturen en de samenwerkingsverbanden. Hieraan ten grondslag
liggen de regelingen personele bekostiging en materiële instandhouding.
Het moment waarop de juridische verplichting wordt aangegaan vindt
plaats voorafgaand aan het (school)jaar waarop de bekostiging betrekking
heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

46

Subsidies
Het beschikbare budget in 2021 is voor 88,2 procent juridisch verplicht. Dit
verplichte deel betreft de subsidies die voorafgaand aan het jaar van
verstrekking worden vastgelegd. Voor nadere toelichting wordt verwezen
naar de subsidiebijlage.
Opdrachten
Het beschikbare budget in 2021 is voor 78,9 procent juridisch verplicht.
Het gaat hierbij onder andere om de uitvoering van de bovenwettelijke
werkloosheidsregeling voor onderwijspersoneel.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget in 2021 is voor 100 procent juridisch verplicht. Op basis van de
managementafspraken tussen het bestuursdepartement en DUO zijn
afspraken vastgelegd voor het komende jaar.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget in 2021 is voor 100 procent juridisch verplicht. Het gaat hier om
bijdragen aan het Vervangings- en Participatiefonds en het UWV. Op basis
van een beheersovereenkomst worden de middelen voorafgaand aan het
jaar waarop de bijdragen betrekking hebben verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden
Van het beschikbare budget voor 2021 is 99,8 procent juridisch verplicht.
Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht. Ervaringsge­
gevens laten zien dat in de loop van het jaar het resterende deel van het
budget ook juridisch wordt verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Bekostiging po-instellingen
Het Rijk verstrekt schoolbesturen lumpsumbekostiging voor de personele
kosten en materiële instandhouding. Deze bekostiging is grotendeels
gebaseerd op het aantal leerlingen. Daarnaast wordt via de groeibekos­
tiging en de directie- en de kleine scholentoeslag rekening gehouden met
de groei en grootte van de school. Met de groeibekostiging is circa
€ 63 miljoen gemoeid, met de directietoeslag circa € 230 miljoen en met
de kleine scholentoeslag circa € 150 miljoen. Tot slot wordt in de bekostiging
rekening gehouden met een aantal specifieke kenmerken van leerlingen in
het kader van het onderwijsachterstandenbeleid ((speciaal) basisonderwijs
en (voortgezet) speciaal onderwijs) waar circa € 370 miljoen mee is
gemoeid.
Voor de aanpak van werkdruk is in schooljaar 2021/2022 € 370 miljoen
beschikbaar.
In onderstaande tabel zijn de ondersteuningsmiddelen opgenomen die
naast de basisbekostiging beschikbaar zijn voor de lichte en zware onder­
steuning. Lichte ondersteuning betreft grotendeels middelen die naar de
samenwerkingsverbanden po gaan en deels middelen die rechtstreeks naar
de speciale scholen voor basisonderwijs gaan (sbao). Bijdragen voor de
zware ondersteuning zijn voor de samenwerkingsverbanden po en vo en
het (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so), waaronder de clusters 1 en 2.
Sinds de invoering van «passend onderwijs» besluiten de samenwerkings­
verbanden (clusters 3 en 4) over de plaatsing van leerlingen in het (v)so.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

47

De tabel laat zien hoe de ondersteuningsmiddelen worden verdeeld.
Tabel 25 Ondersteuningsmiddelen (bedragen x € 1 miljoen)
2021

2022

2023

2024

2025

Lichte ondersteuning Samenwerkingsverbanden primair
onderwijs

420

415

410

410

410

Zware ondersteuning - cluster 1 en 2

290

290

290

290

290

Zware ondersteuning samenwerkingsverbanden primair
onderwijs

640

635

630

630

630

Zware ondersteuning samenwerkingsverbanden voortgezet
onderwijs1

640

635

630

630

630

1.990

1.975

1.960

1.960

1.960

Liche en zware ondersteuning - Totaal artikel
1

1 Samenwerkingsverbanden vo betreft alleen de middelen die op artikel 1 staan en is inclusief een gedeelte dat rechtstreeks naar de WEC scholen gaat onder andere bestemd
voor onderwijs in gesloten jeugdzorg en justitiële inrichtingen.

Bekostiging Caribisch Nederland
Het Rijk verstrekt bekostiging aan de schoolbesturen in Caribisch
Nederland. Het betreft de schoolbesturen op de eilanden Bonaire, SintEustatius en Saba.
Prestatiebox
Voor het realiseren van de afspraken in het Bestuursakkoord met de PORaad ontvangen de schoolbesturen extra middelen via de prestatiebox.
Deze middelen zijn bedoeld om een impuls te geven aan het realiseren van
de doelstellingen op het gebied van uitdagend onderwijs, vernieuwing en
digitalisering, de brede aanpak onderwijsverbetering, professionalisering
van scholen en de doorgaande ontwikkellijnen. Deze middelen komen
daarnaast ook ten goede aan de afspraken die zijn gemaakt in het ‘Technie­
kpact 2020’ en het ‘Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs’. De regeling loopt
tot en met schooljaar 2020/2021. In 2020 vond een evaluatie plaats van de
sectorakkoorden en bijbehorende middelen, mede op basis van deze
evaluatie wordt bezien in welke vorm de prestatiebox middelen kunnen
worden voortgezet.
Aanvullende bekostiging
Naast de reguliere bekostiging ontvangen de schoolbesturen middelen voor
specifieke doeleinden. De aanvullende bekostiging voor 2021 bestaat onder
meer uit de kosten voor de regeling tegemoetkoming vervangingskosten
voor schoolleiders die een opleiding volgen. Ook de regeling voor samen­
werkingsverbanden passend onderwijs PO en VO om een onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor hoogbegaafde leerlingen (verder) te
ontwikkelen valt hieronder.
Aanpak tekorten G5
Naast de aanvullende bekostiging ontvangen de steden Amsterdam,
Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Almere middelen voor de aanpak van
het lerarentekort.
Subsidies
Om verschillende beleidsdoelstellingen te behalen, worden subsidies
verstrekt (zie de subsidiebijlage voor het totaaloverzicht). De grootste
subsidies zijn de Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten
(€ 23,2 miljoen), de Regeling Nederlands onderwijs in het buitenland
(€ 12,6 miljoen) en de Regeling subsidieverstrekking voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

48

godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs
(€ 13,1 miljoen). De Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten
voorziet in diverse hulpmiddelen zodat deze leerlingen met goed gevolg
onderwijs (van basis- tot en met hoger onderwijs) kunnen volgen. Voor de
implementatie van het Bestuursakkoord PO worden tot en met schooljaar
2020/2021 middelen verstrekt ten behoeve van een brede aanpak voor
duurzame onderwijsverbetering en voor het project ‘Beter en slimmer leren
met ict’ en externe connectiviteit. Daarnaast worden er onder andere
subsidies verstrekt voor onderwijs aan zieke leerlingen, het aanpassen van
lesmateriaal ten behoeve van visueel gehandicapte en dyslectische
leerlingen en het verder ontwikkelen van de (adaptieve) eindtoets.
Opdrachten
Dit betreft de middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en
onderzoeken, onder andere voor passend onderwijs, voor- en vroeg­
schoolse educatie (VVE) en de uitvoeringskosten van de bovenwettelijke
werkloosheidsregeling voor onderwijspersoneel. In 2021 worden overboe­
kingen uitgevoerd naar artikel 16 (onderzoek en wetenschapsbeleid) van
uitgaven voor onderzoeken uitgevoerd door het Nationaal Regieorgaan
Onderwijsonderzoek (NRO) voor passend onderwijs, onderwijsachter­
standen, VVE en werkplaatsonderzoeken en daarnaast kosten voor de
ontwikkeling van de (adaptieve) eindtoets.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is een uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
de bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft hier het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor begrotingsartikel 1.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
De stichtingen Vervangingsfonds (VF) en Participatiefonds (PF) ontvangen
als privaatrechtelijke ZBO’s middelen voor het beheren en verevenen van
respectievelijk de vervangings- en werkloosheidsuitgaven van schoolbe­
sturen in het primair onderwijs. De kosten die het VF en PF vergoeden
worden nagenoeg geheel gedekt uit de premies die schoolbesturen
afdragen. Het Ministerie van OCW verstrekt een (vaste) bijdrage in de kosten
van het ondersteunende bureau van de fondsen.
Het UWV ontvangt middelen voor de uitvoering van de Regeling onder­
wijsvoorziening jonggehandicapten.
Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten ontvangen middelen voor onderwijsachterstandenbeleid.
Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) bestaat uit meerdere
instrumenten, waaronder VVE, schakelklassen en zomerscholen.
Tabel 26 Overzicht Specifieke Uitkering (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

509.184

508.909

509.397

509.397

509.397

509.397

Ontvangende partij(en)
Diverse gemeenten1
Korte omschrijving uitkering
Het betreft de specifieke uitkeringen op
onderwijsachterstandenbeleid.
1 Gemeenten met ten minste één achterstandskind dat binnen de 15% doelgroep onderwijsachterstandenbeleid valt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

49

Naast de GOAB-middelen voor gemeenten bevat dit financiële instrument
middelen die worden ingezet voor het verder verbeteren van de kwaliteit
van het gehele onderwijs in Caribisch Nederland tot een naar Nederlandse
maatstaven aanvaardbaar niveau. Een groot gedeelte van het budget is
bestemd voor de verbetering van de onderwijshuisvesting. Daarnaast is er
voor samenwerking met Curaçao, Sint Maarten en Aruba structureel een
beperkt budget beschikbaar, bestemd voor het bevorderen van voorzie­
ningen in de regio, mede ten behoeve van de inwoners van Caribisch
Nederland. In 2021 gaat het om een bedrag van € 19,7 miljoen aflopend naar
€ 4,6 miljoen in 2025.
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Er worden aan het Gemeentefonds structureel middelen (€ 11,8 miljoen) ter
beschikking gesteld ten behoeve van de «Brede impuls combinatiefuncties». Voor 2020 tot en met 2022 zijn deze reeds overgeboekt. Vanuit
artikel 14 (cultuur) wordt ook een bijdrage geleverd van € 1 miljoen; dit
maakt de totale bijdrage van het Ministerie van OCW € 12,8 miljoen. Het
doel van deze impuls is onder andere sport-, beweeg- en cultuuronderwijs
op en rond scholen versterken.
Zoals beschreven bij het onderdeel «bijdrage aan medeoverheden»,
ontvangen gemeenten in Europees Nederland middelen via een specifieke
uitkering voor het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden.
Het Ministerie van OCW levert vanaf 2020 via het programma «BES(t)
4 kids» ook op Caribisch Nederland een bijdrage aan het voorkomen en
bestrijden van onderwijsachterstanden, alvorens de kinderen op school
komen. Het programma «BES(t) 4 kids» is een samenwerking tussen de
Ministeries van SZW, VWS, BZK en OCW en gericht op het versterken van
de kinderopvang (inclusief voorschoolse educatie) en de buitenschoolse
voorzieningen in Caribisch Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

50

3.2 Artikel 3. Voortgezet onderwijs
A. Algemene doelstelling
Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de
doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolg­
onderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het bereidt hen
voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij hun talenten
passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een voortgezet onderwijsstelsel dat
zodanig functioneert, dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de
ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de
maatschappij.
Financieren
De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het voortgezet
onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren
De Minister stimuleert specifieke onderwerpen door het verstrekken van
(aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van andere instrumenten
zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en wet- en regelgeving.
Regisseren
De Minister vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit van
het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt
toezicht op de naleving.
Kengetallen
Tabel 27 Kengetallen
Kengetal
%

2015

2016

2017

2018

2019

0,17%

0,19%

0,19%

0,18%

0,19%

1

Aandeel thuiszittende leerlingen dat drie of meer
maanden thuis zit zonder passend onderwijsaanbod1

1.605

1.873

1.853

1.828

1.912

2

Aandeel zittenblijvers2

5,21%

5,16%

5,40%

5,72%

6,03%

3

Aandeel lessen dat gegeven wordt door bevoegde en
benoembare leraren3

94,80%

95,20%

95,70%

95,90%

4

Aandeel startende leraren dat een
begeleidingsprogramma heeft gevolgd4

92%

93%

90%

86%

5

Aandeel leerlingen dat zich veilig voelt5

‒

6

Aantal vsv’ers6

7

Meer leerlingen doen eindexamen in vakken op hoger
niveau7

Aantallen

0,96%

86%

95%

‒

97%

‒

22.953

23.744

25.666

26.894

0,96%

1,20%

1,54%

1,80%

1 Bron: Leerplichttellingen. De cijfers betreffen schooljaar 2014-2015 tot en met 2018-2019. Dit betreft het aantal leerlingen dat >3 maanden niet naar school gaat, gebaseerd
op de leerplichttelling. Niet bekend is of een passend aanbod voor onderwijs en/of zorg is gedaan. De leerplichttellingen vinden in het najaar plaats.
2 Bron: DUO. Nieuw ten opzichte van eerdere rapportages is dat deze keer nieuwkomers niet zijn meegenomen in de berekeningen, waardoor ook de cijfers voor eerdere
jaren af kunnen wijken van wat er eerder gerapporteerd is.
3 Bron: IPTO en CenterData. Het percentage van 2019 wordt openbaar gemaakt rond januari 2021.
4 Bron: Loopbaanmonitor. Begeleiding van beginnende leraren, 2019. Bij de loopbaanmonitor van 2019 zijn twee zaken gewijzigd: 1: Er wordt niet naar opleiding gekeken
maar naar sector 2: Er wordt niet naar cohort gekeken maar naar peiljaar Alle cijfers zijn nu aangepast naar peiljaar en sector en daarom iets gewijzigd.
5 Bron: Praktikon monitor naar Sociale Veiligheid. Dit kengetal wordt tweejaarlijks gemeten. De volgende versie verschijnt eind dit jaar.
6 Bron: DUO. Nieuwe voortijdige schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten in het studiejaar vanuit het vo
of mbo. Het voorlaatste jaar is aangepast aan de definitieve cijfers, het laatste jaar betreft voorlopige cijfers.
7 Bron: DUO, Examenmonitor 2019. Dit kengetal heette voorheen «Meer studenten volgen vakken op hoger niveau»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

51

Tabel 28 Leerlingen voortgezet onderwijs (aantallen x 1.000)
Totaal aantal ingeschreven leerlingen
(aantallen x 1.000). Nader te verdelen
1 in:

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

956,9

944,5

939,2

936,3

936,5

931,4

922,8

vmbo/ havo/ vwo leerjaar 1-2

376,7

376,5

380,0

379,8

378,6

373,4

365,2

vmbo leerjaar 3-4

201,5

193,6

188,2

186,5

187,2

187,2

186,7

havo/vwo leerjaar 3

94,2

93,5

92,8

94,2

94,7

93,8

93,6

havo/vwo vanaf leerjaar 4

248,6

245,3

242,5

239,9

239,9

240,9

241,0

pro alle jaren

29,3

29,3

29,5

29,9

30,2

30,3

30,4

pro vavo vo

6,5

6,3

6,2

6,0

5,9

5,8

5,8

2 Totaal aantal scholen

650

650

650

650

650

650

650

Gemiddeld aantal leerlingen per
3 school

1472

1453

1445

1441

1441

1433

1420

Bron: Referentieraming 2020
Tabel 29 Uitgaven per leerling (bedragen x € 1. 000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Voortgezet onderwijs1

9,2

9,2

9,4

9,4

9,4

9,5

9,5

Bekostiging2

9,1

9,1

9,3

9,3

9,3

9,4

9,4

Exclusief ondersteuningsmiddelen3

8,3

8,3

8,6

8,5

8,5

8,6

8,6

1 De totale uitgaven uit tabel 30, exclusief de bijdragen aan agentschappen en ZBO’s/RWT’s, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel
28.
2 De bekostiging uit tabel 30, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel 28.
3 De bekostiging uit tabel 30, minus de ondersteuningsmiddelen opgenomen in tabel 31, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel 28.

C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van het voortgezet
onderwijs zijn beschreven in de beleidsagenda.
Aanvullend op de thema's in de beleidsagenda kan worden gemeld dat in
2021 voorbereidingen worden getroffen voor het samenvoegen van de
gemengde en theoretische leerwegen in het vmbo. In die nieuwe leerweg
volgen alle leerlingen een praktijkgericht programma. In schooljaar
2020-2021 is gestart met pilots ter voorbereiding voor die praktijkgerichte
programma’s. In 2021 worden daartoe diverse examenprogramma’s
doorontwikkeld en krijgen docenten de mogelijkheid zich voor te bereiden
op die praktijk, onder andere door scholingstrajecten te volgen. In het
schooljaar daarop, in 2021-2022, starten leerlingen op 100 scholen met de
praktijkgerichte programma’s.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 30 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

9.533.455

9.153.322

8.906.351

8.930.769

8.912.107

8.909.742

8.874.161

87.747

8.205

waarvan overig

9.445.708

9.145.117

8.906.351

8.930.769

8.912.107

8.909.742

8.874.161

Totale uitgaven

9.009.949

9.127.433

8.970.169

8.917.863

8.910.930

8.908.074

8.872.493

waarvan juridisch verplicht (%)

99,2%

Bekostiging

8.817.242

8.863.585

8.772.676

8.720.809

8.712.387

8.721.879

8.686.298

Bekostiging vo-instellingen

8.471.508

8.504.917

8.399.167

8.347.300

8.338.909

8.348.296

8.317.257

Resultaatafhankelijke bekostiging vsv aan
vo-instellingen

16.258

17.100

17.648

17.648

17.648

17.648

17.648

Bekostiging Caribisch Nederland

16.335

17.799

17.487

17.487

17.456

17.561

17.559

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

52

Prestatiebox
Aanvullende regelingen leerlingendaling1

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

313.141

323.769

333.834

333.834

333.834

333.834

333.834

0

0

4.540

4.540

4.540

4.540

0

Subsidies (regelingen)

79.509

150.791

91.664

90.610

91.516

78.116

78.116

Stichting Kennisnet (basissubsidie) po, vo,
mbo

19.774

19.240

19.240

19.240

19.240

15.740

15.740

Pilots lente- en zomerscholen vo

8.152

7.300

0

0

0

0

0

Nieuwe leerweg

0

0

12.000

10.000

10.000

0

0

Inhaal- en ondersteuningsprogramma's

0

65.000

0

0

0

0

0

51.583

59.251

60.424

61.370

62.276

62.376

62.376

Overige subsidies
Opdrachten

4.936

4.655

7.095

7.157

7.335

7.070

7.300

Bijdragen aan agentschappen

52.840

54.532

54.096

54.649

54.887

56.204

55.974

Dienst Uitvoering Onderwijs

52.840

54.532

54.096

54.649

54.887

56.204

55.974

Bijdragen aan ZBO's/RWT's

55.207

53.675

44.358

44.358

44.525

44.525

44.525

College voor Toetsen en Examens

11.619

12.790

4.380

4.380

4.380

4.380

4.380

SLOA: onderwijs ondersteunende
instellingen

43.588

40.885

39.978

39.978

40.145

40.145

40.145

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

215

195

280

280

280

280

280

GRAZ (ECML) en PISA

215

195

280

280

280

280

280

8.855

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

Ontvangsten

1 Dit budget is in 2020 ook beschikbaar en maakt onderdeel uit van de regel: «bekostiging vo-instellingen»

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 3 is in 2021 99,2 procent juridisch verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan schoolbesturen en
samenwerkingsverbanden. Hieraan ten grondslag liggen de Wet op het
voortgezet onderwijs, onderliggende besluiten en uitvoeringsregelingen.
Het moment van juridisch verplichten vindt plaats voorafgaand aan het
kalenderjaar waarop de bekostiging betrekking heeft.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2021 31,6 procent juridisch verplicht. Dit
deel betreft de subsidies die voorafgaand aan het jaar worden beschikt.
Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht. Voor nadere
toelichting wordt verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten
Van het beschikbare budget in 2021 is 18,7 procent juridisch verplicht. Hier
valt onder meer de regionale begeleiding sterk techniekonderwijs onder.
Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht, bijvoorbeeld
voor de ondersteuning van onvoldoende en (zeer) zwakke scholen.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn afspraken
vastgelegd voor het komende jaar.
Bijdrage aan ZBO's en RWT's
Het budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. Dit betreft de
bijdrage aan het College voor Toetsen en Examens en de onderwijs onder­
steunende instellingen (SLOA). Op basis van overeenkomsten worden de
middelen voorafgaand aan het komende jaar verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

53

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Het beschikbare budget in 2021 is nog niet juridisch verplicht. Dit betreft
de bijdragen aan de genoemde internationale organisaties.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Het voortgezet onderwijs kent een lumpsumbekostiging voor de reguliere
uitgaven. De schoolbesturen ontvangen van de Rijksoverheid een bedrag
voor de personele en materiële kosten. Hiermee worden de schoolbesturen
in staat gesteld om (onderwijs)personeel aan te stellen en overige arbeids­
voorwaarden te vervullen en te voorzien in de kosten van de materiële
instandhouding van scholen. De lumpsumbekostiging is voornamelijk
gebaseerd op het aantal leerlingen en de schoolsoort. Daarnaast wordt in
de bekostiging rekening gehouden met bepaalde groepen leerlingen
(leerplus, eerste opvang nieuwkomers en Internationaal Georiënteerd
Voortgezet Onderwijs (IGVO)) en de regeling functiemix VO Randstadregio’s
vanwege randstedelijke problematiek. Met het leerplusarrangement is
€ 50,9 miljoen gemoeid, met de eerste opvang nieuwkomers € 98,6 miljoen,
met de functiemix VO Randstad-regio’s € 67,2 miljoen en met IGVO
€ 6,2 miljoen.
In onderstaande tabel zijn de ondersteuningsmiddelen opgenomen die
naast de basisbekostiging beschikbaar zijn voor de lichte ondersteuning.
Vanaf 1 januari 2016 is de bekostiging van de lichte ondersteuning aan
samenwerkingsverbanden geïntegreerd in het kader van passend
onderwijs. Deze bekostiging bestaat uit twee delen: een budget voor leerwe­
gondersteunend onderwijs (lwoo) en praktijkonderwijs (pro) en een budget
voor regionale ondersteuning. De ondersteuningsbekostiging wordt
verrekend met het budget voor lwoo en pro van het samenwerkings­
verband. In de onderstaande tabel zijn de ondersteuningsmiddelen
opgenomen die naast de basisbekostiging hiervoor beschikbaar zijn.
Tabel 31 Ondersteuningsmiddelen (bedragen x € 1 miljoen)
2021

2022

2023

2024

2025

Lichte ondersteuning lwoo/pro

620

620

620

620

620

Regionale ondersteuning

96

96

96

96

96

Totale ondersteuningsmiddelen art. 3

716

716

716

716

716

Daarnaast is in het Regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst»
opgenomen dat het groen onderwijs wordt overgeheveld naar het
Ministerie van OCW. Met ingang van 2018 wordt het groen (voortgezet)
onderwijs via artikel 3 bekostigd.
Bekostiging Caribisch Nederland
Het Rijk verstrekt sinds 10 oktober 2010 bekostiging aan schoolbesturen in
Caribisch Nederland. Het betreft de schoolbesturen op de eilanden Bonaire,
Sint Eustatius en Saba.
Prestatiebox
Voor het realiseren van de afspraken in het (geactualiseerde) sectorakkoord
met de VO-raad ontvangen de schoolbesturen extra middelen via de presta­
tiebox. Deze middelen zijn bedoeld om een extra impuls te geven aan het
realiseren van de doelstellingen op het gebied van uitdagend onderwijs
voor de leerlingen, de brede vormende taak van het onderwijs, regionale
samenwerking, scholen als lerende organisaties, strategisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

54

personeelsbeleid en verantwoording. Het sectorakkoord loopt in 2020 af. In
2020 vindt een evaluatie plaats van de sectorakkoorden en bijbehorende
middelen, mede op basis van deze evaluatie zal worden bezien in welke
vorm de prestatiebox middelen kunnen worden voortgezet.
Aanvullende bekostiging
Resultaatafhankelijke bekostiging vroegtijdig schoolverlaters (vsv) voor voscholen
VO-scholen ontvangen resultaatafhankelijke bekostiging tot en met het
schooljaar 2020/2021 op basis van de regeling resultaatafhankelijke
bekostiging vsv vo. Voor de aanpak van vsv zie artikel 4 (beroepsonderwijs
en volwasseneducatie).
Subsidies
Voor het stimuleren en realiseren van diverse beleidsdoelstellingen worden
subsidies verstrekt (zie voor het totaaloverzicht de bijlage subsidies). De
belangrijkste hiervan zijn de subsidies voor stichting Kennisnet en kansen­
gelijkheid. Stichting Kennisnet ondersteunt onderwijsinstellingen bij het
benutten van ICT (€ 19,2 miljoen). De subsidie voor kansengelijkheid wordt
onder andere gebruikt voor doorstroomprogramma’s po-vo en doorstroom­
programma’s vmbo-havo en vmbo-mbo (€ 20,6 miljoen). Daarnaast is er
een subsidie beschikbaar voor het Laks en krijgt de stichting School en
Veiligheid ook een subsidie.
Opdrachten
Onder deze post vallen middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten
en onderzoeken. De belangrijkste hiervan is een opdracht voor het onder­
steuningsprogramma voor onvoldoende en (zeer) zwakke scholen en
regionale begeleiding sterk techniekonderwijs in het vmbo.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor
dit begrotingsartikel.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
ZBO: College voor Toetsen en Examens
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) zorgt voor uitvoerende
werkzaamheden met betrekking tot de centrale examens in het reguliere
voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en de volwasse­
neneducatie. Daarnaast zorgt het CvTE voor de staatsexamens voor het
voortgezet onderwijs en voor Nederlands als tweede taal (NT2). Dit geldt
ook voor Caribisch Nederland. Het CvTE is verantwoordelijk voor de
invoering van de digitale examens. Daarnaast is het CvTE regievoerder over
de examenketen en heeft zij een regierol voor de centrale eindtoets po. In
die hoedanigheid heeft zij de taak om namens de overheid de kwaliteit van
al deze toetsen en examens te waarborgen en te zorgen voor een vlekkeloze
(digitale) afname. De bijdragen van artikel 1 (primair onderwijs) en artikel
4 (beroepsonderwijs en volwasseneducatie) voor het CvTE worden zoals
gebruikelijk bij Voorjaarsnota naar artikel 3 (voorgezet onderwijs)
overgeboekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

55

SLOA: Onderwijs ondersteunende instellingen primair-, voortgezet- en
beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 in werking getreden. De wet biedt
de wettelijke grondslag voor subsidiëring van de wettelijke taken van
stichting Cito en SLO. De hoogte van de subsidie voor Cito en SLO voor
toets- en examenontwikkeling en normering alsmede leerplanontwikkeling
voor 2021 is nog onbekend.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Onder deze post vallen bijdragen aan de internationale organisaties
European Centre for Modern Languages (ECML) en Organisation for
Economic Co-operation and Development (OECD) ten behoeve van PISA.
Het ECML geldt in Europa en daarbuiten als hét expertisecentrum voor
het talenonderwijs. Door deelname hieraan blijft Nederland op de hoogte
van de belangrijkste ontwikkelingen op dit terrein.
De bijdrage aan OECD is een voorwaarde voor deelname aan het PISAproject, waardoor één keer in de drie jaar kan worden gemeten hoe de
prestaties van 15-jarigen zich ontwikkelen op het gebied van wiskunde,
lezen en «science».
Bijdrage aan ODA
Onderstaande tabel is opgenomen naar aanleiding van een toezegging van
de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
(Kamerstukken II 2015/16, 34300, nr. 58).
Tabel 32 ODA-aandeel Begroting primair en voortgezet onderwijs in het
kader van onderwijskosten voor asielzoekers uit DAC-landen (bedragen x
€ 1.000)
2021
Bijdrage primair onderwijs

34.435

Bijdrage voortgezet onderwijs

11.300

Totaal

45.735

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

56

3.3. Artikel 4. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
A. Algemene doelstelling
Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat
studenten hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig kunnen
deelnemen aan de samenleving. Studenten worden voorbereid op passend
vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die optimaal aansluit
bij hun talenten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van middelbaar onderwijs
dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de
ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de
maatschappij. De sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve)
omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de volwassenenedu­
catie. Het middelbaar beroepsonderwijs heeft een belangrijke maatschap­
pelijke en economische functie. Het is een leverancier van werknemers voor
de arbeidsmarkt. Ook is het een schakel tussen het voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs en het hoger beroepsonderwijs.
Financieren
De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het middelbaar
onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren
De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door het verstrekken
van aanvullende bekostiging, subsidies, en de inzet van andere instru­
menten zoals overleg, voorlichting, kwaliteitsafspraken en wet- en
regelgeving.
Regisseren
De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het
onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt
toezicht op de naleving.
Kengetallen
Tabel 33 Kengetallen
Kengetal

2015

2016

2017

2018

2019

1

Percentage studenten in het mbo dat zich uitgedaagd
voelt1

35%

37%

38%

37%

n.n.b

2

Studenttevredenheid2
‒

7

‒

7,1

Cijfer opleiding

2020

6,73
Cijfer instelling

‒

6,6

‒

6,7
6,53

Percentage tevreden over school en studie

4

62%

‒

1 Bron: ROA. Cijfers over 2019 worden najaar 2020 verwacht.
2 Bron: JOB-monitor. Dit kengetal wordt tweejaarlijks gemeten.
3 Vanwege een andere antwoordmogelijkheid bij de vragen zijn de cijfers niet vergelijkbaar met eerdere jaren
4 Vanwege een andere vraagstelling over de tevredenheid is het cijfer voor 2018 niet vergelijkbaar met eerdere jaren, en worden deze niet getoond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

57

Tabel 34 Studenten middelbaar beroepsonderwijs (aantallen x 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Aantal mbo-studenten (incl. «groen
onderwijs», excl vavo)1

501,7

500,2

495,8

489,1

482,1

477,0

474,5

Bol

372,3

363,4

365,3

366,1

365,3

367,9

369,4

Bbl

129,4

136,8

130,5

123,0

116,8

109,1

105,1

Vavo

8,4

8,2

8,0

7,9

7,7

7,5

7,4

1 (Sub)totalen kunnen een kleine afwijking hebben door het afronden van de aantallen.

Bron: Referentieraming 2020
Tabel 35 Uitgaven per student (bedragen x € 1.000)
Onderwijsuitgaven per mbo-student (x
€ 1.000)1

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

8,3

8,5

8,6

8,2

9,2

8,8

8,9

1 De onderwijsuitgaven per student zijn berekend door de middelen voor het instrument bekostiging te delen door het ongewogen aantal mbo-studenten uit de
referentieraming 2020.

C. Beleidswijzigingen
In de beleidsagenda staan de belangrijkste wijzigingen op het terrein van
beroeps- en volwasseneneducatie beschreven. Aanvullend zijn nog de
onderstaande punten te melden.
Met de mbo-sector is het «Bestuursakkoord 2018–2022 Trots, vertrouwen en
lef» afgesloten. Het Bestuursakkoord bevat de gezamenlijke ambities voor
het mbo. Voortbouwend op de uitgangpunten uit het bestuursakkoord
hebben alle mbo-instellingen eind 2018 een kwaliteitsagenda ingediend die
moet leiden tot een duidelijke verbetering voor studenten en de regionale
partners van de instelling. Studenten en docenten en externe stakeholders
(bedrijfsleven, regionale overheden, andere onderwijsinstellingen) zijn
actief betrokken geweest bij het opstellen en de uitvoering van de kwali­
teitsagenda. Daarbij is er aandacht voor drie landelijke speerpunten:
onderwijs dat voorbereidt op de arbeidsmarkt van de toekomst, gelijke
kansen in het onderwijs (waaronder goede doorlopende leerlijnen) en
jongeren en (jong)volwassenen in een kwetsbare positie. In 2021 vindt de
tussentijdse beoordeling van de voortgang plaats over de periode
2019-2020.
Daarnaast zal er ingezet worden op het versterken van de eigen beoordeling
en verantwoording van besturen. Het stelsel van kwaliteitszorg is de laatste
jaren beter ingericht, waardoor er meer grip is op onderwijskwaliteit. Op
het gebied van onder andere eigen visie op kwaliteit en openheid is nog
winst te behalen. In 2021 zal er extra aandacht zijn voor de kwaliteitsborging,
ook in relatie tot flexibilisering in het mbo. Verdere flexibilisering van de
kwalificatiestructuur zal namelijk ook hoog op de agenda staan. Zo zal de
ontkoppeling van de keuzedelen ten einde scholen en studenten verdere
vrijheid te geven in de vormgeving van hun opleidingstrajecten nader vorm
worden gegeven. Daarnaast zal in 2021 worden gekeken welke lering
(vooralsnog) uit een aantal experimenten kan worden getrokken die
eveneens beogen de kwalificatiestructuur verder te flexibiliseren en de
responsiviteit te verhogen met het oog op de veranderingen op de arbeids­
markt en de economie in den brede.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

58

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 36 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

5.275.175

4.906.991

4.753.179

4.530.658

4.881.608

4.715.088

4.453.793

4.838.265

4.551.759

4.958.146

4.716.547

4.706.546

‒7.208

891

waarvan overig

5.282.383

4.906.100

Totale uitgaven

4.654.063

4.875.982

waarvan juridisch verplicht (%)

99,7%

Bekostiging

4.210.160

4.343.182

4.347.628

4.086.493

4.513.277

4.283.792

4.275.299

Bekostiging mbo-instellingen

3.608.204

3.712.559

3.700.096

3.660.035

3.650.304

3.628.706

3.620.298

Bekostiging Caribisch Nederland

5.316

8.263

8.463

7.660

7.591

7.491

7.491

Bekostiging vavo

65.400

67.365

67.365

67.365

67.365

67.365

67.365

Kwaliteitsafspraken investeringsbudget

381.300

440.000

247.215

247.215

352.365

352.365

352.365

Kwaliteitsafspraken resultaatafhankelijk
budget

36.500

0

206.011

0

312.024

106.011

106.011

Regionaal Investeringsfonds

21.676

22.975

22.425

22.165

41.575

38.883

38.798

Salarismix Randstadregio's

48.397

51.503

51.503

51.503

51.503

51.503

51.503

Regionaal Programma

30.400

30.466

30.550

30.550

30.550

31.468

31.468

0

0

14.000

0

0

0

0

Tegemoetkoming schoolkosten MBO

10.000

10.000

0

0

0

0

0

Gelijke kansen

2.967

51

0

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)

241.277

322.676

272.024

256.121

236.558

224.638

223.972

Praktijkleren

204.048

213.500

217.200

212.200

197.600

194.600

196.000

464

6.631

10.590

7.813

2.919

549

825

15.049

21.360

14.950

14.850

14.200

12.000

Begeleidingsgesprekken jeugdwerkloosheid

Leven lang ontwikkelen
Actieplan Laaggeletterdheid/Tel mee met
Taal

16.007

Loopbaanoriëntatie

3.234

3.275

2.275

1.525

1.300

1.300

1.300

Vakwedstrijden mbo

0

3.200

4.100

4.100

4.100

1.025

0

Inhaal- en ondersteuningsprogramma's

0

68.000

0

0

0

0

0

17.524

13.021

16.499

15.533

15.789

12.964

13.847

Overige subsidies
Opdrachten

8.238

7.520

6.378

5.246

4.842

4.291

3.457

Bijdragen aan agentschappen

17.831

19.033

19.873

20.033

19.603

19.960

19.952

Dienst Uitvoering Onderwijs

15.539

16.853

16.393

16.553

16.523

16.880

16.872

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

2.292

2.180

3.480

3.480

3.080

3.080

3.080

Bijdragen aan ZBO's/RWT's

54.998

60.746

69.537

65.541

65.541

65.541

65.541
8.300

College voor Toetsen en Examens

0

0

8.300

8.300

8.300

8.300

Wet SLOA

0

220

1.103

1.103

1.103

1.103

1.103

SBB

54.998

60.526

60.134

56.138

56.138

56.138

56.138

Bijdragen aan medeoverheden

121.559

122.825

122.825

118.325

118.325

118.325

118.325

RMC's

35.309

41.451

41.451

36.951

36.951

36.372

36.372

Educatie

60.356

62.174

62.174

62.174

62.174

62.174

62.174

Caribisch Nederland

7.437

0

0

0

0

0

0

Regionaal Programma

18.457

19.200

19.200

19.200

19.200

19.779

19.779

Ontvangsten

3.875

4.000

4.000

4.000

4.000

4.000

4.000

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 4 is in 2021 99,7 procent juridisch verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan mbo-instellingen
(inclusief Caribisch Nederland). In de Wet educatie en beroepsonderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

59

(WEB), het Uitvoeringsbesluit WEB (UWEB) en regelingen zijn de
bepalingen, bedragen en percentages opgenomen op basis waarvan de
rijksbijdrage en aanvullende bekostiging wordt berekend.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2021 95 procent juridisch verplicht. Voor
nadere toelichting wordt verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is in 2021 75 procent juridisch verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn afspraken
vastgelegd voor het komende jaar. In de subsidieregeling praktijkleren is
geregeld dat deze regeling door de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland wordt uitgevoerd.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget voor 2021 is voor 100 procent juridisch verplicht. Deze middelen
zijn bestemd voor de uitvoering van de wettelijke taken van de Samenwer­
kingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en (de ontwikkeling
van) centrale examens Nederlandse taal, rekenen en Engels door het
Centraal Instituut voor Toets Ontwikkeling (CITO) en het College voor
Toetsen en Examens (CvTE).
Bijdrage aan medeoverheden
Van het beschikbare budget is in 2021 99 procent juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Bekostiging mbo-instellingen
De rijksbijdrage die de mbo-instellingen ontvangen, is gebaseerd op de Wet
educatie en beroepsonderwijs (WEB) en de nadere uitwerking in het Uitvoe­
ringsbesluit WEB.
Het landelijk budget dat beschikbaar is voor het beroepsonderwijs wordt
verdeeld in een budget voor entreeopleidingen en een budget voor de
niveaus 2 tot en met 4. Het budget voor de entreeopleidingen wordt
verdeeld over de mbo-instellingen naar rato van het aantal ingeschreven
studenten. Het budget voor de niveaus 2 tot en met 4 wordt verdeeld naar
rato van het aantal ingeschreven studenten en het aantal afgegeven
diploma’s van elke instelling. De mate waarop een student meetelt, is
afhankelijk van de leerweg (bol of bbl) en de opleiding (de prijsfactor van
de opleiding). Per 1 januari 2019 is de cascadebekostiging afgeschaft, dat
betekent dat de verblijfsduur van een student niet meer meetelt bij de
verdeling van het budget hetgeen de kansengelijkheid bevordert. Door het
afschaffen van de cascadebekostiging heeft een herverdeling van de rijks­
bijdrage plaatsgevonden. Om instellingen de gelegenheid te geven toe te
groeien naar de nieuwe situatie is voorzien in een overgangsbekostiging
van drie jaar. Vanaf 2022 zal er dus geen overgangsbekostiging meer zijn.
De regeling tegemoetkoming studiekosten loopt tot en met het studiejaar
2020–2021. De beschikbare middelen zullen vanaf 2021 worden toegevoegd
aan de lumpsumbekostiging van de instellingen voor het inrichten van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

60

een mbo-studentenfonds. Een wetsvoorstel waarin dit fonds wettelijk wordt
verankerd, is in de zomer van 2019 ingediend en beoogd wordt dat dit
wetsvoorstel per 1 augustus 2021 in werking treedt.
Bekostiging Caribisch Nederland
Deze middelen zijn bedoeld voor het verzorgen van middelbaar beroeps­
onderwijs in Caribisch Nederland. De onderwijsinstellingen in Caribisch
Nederland ontvangen hiervoor lumpsumbekostiging. Ook de Raad
Onderwijs Arbeidsmarkt in Caribisch Nederland wordt vanuit deze
middelen bekostigd.
Bekostiging voortgezet algemeen volwassenonderwijs (vavo)
Voor de verdeling van de beschikbare middelen (Stb 2014, 148) voor het
vavo wordt gebruik gemaakt van drie maatstaven, namelijk: het aantal
ingeschreven studenten, het aantal vakken dat door studenten met een
voldoende is afgesloten en het aantal afgegeven diploma’s.
Kwaliteitsafspraken investeringsbudget
De mbo-instellingen hebben over de periode 2019–2022 afspraken gemaakt
met de Minister van OCW om de onderwijskwaliteit van de instelling te
verhogen. Deze afspraken zijn vastgelegd in de kwaliteitsagenda van de
mbo-instelling. Mbo-instellingen hebben daarbij veel ruimte om eigen
doelen te bepalen en daarbij concreet aan de slag te gaan met hun eigen
specifieke regionale situatie. Daarnaast zijn er drie landelijke speerpunten:
jongeren in kwetsbare positie, gelijke kansen en opleiden voor de arbeids­
markt van de toekomst. De onafhankelijke commissie kwaliteitsafspraken
mbo heeft de kwaliteitsafspraken beoordeeld en alle agenda’s goedgekeurd.
Alle instellingen ontvangen daardoor geld uit het investeringsdeel van het
budget voor de kwaliteitsafspraken voor de financiering van de maatregelen
uit de kwaliteitsagenda’s.
Kwaliteitsafspraken resultaatafhankelijk budget
Het resultaatafhankelijke deel van het budget voor de kwaliteitsafspraken
wordt verdeeld onder de instellingen die de gestelde doelen in de kwali­
teitsagenda in voldoende mate hebben gehaald. In 2021 vindt een tussen­
tijdse beoordeling plaats van de voortgang in de jaren 2019 en 2020. Daarbij
wordt uiteraard rekening gehouden met de impact van de Corona-crisis op
de gestelde doelen. In de 2023 vindt een eindbeoordeling plaats over de
gehele periode 2019–2022.
Regionaal investeringsfonds
Met het Regionaal investeringsfonds mbo worden sinds 2014 middelen
beschikbaar gesteld voor duurzame publiek-private samenwerking (pps) in
het beroepsonderwijs. Mbo-instellingen, bedrijfsleven en bijvoorbeeld
regionale overheden kunnen samen een aanvraag indienen. Die aanvraag
moet bijdragen aan een betere aansluiting van beroepsonderwijs op de
arbeidsmarkt. Bovendien moeten bedrijfsleven en regionale overheden in
de desbetreffende regio de subsidie aanvullen met een financiële bijdrage.
Voor de periode 2019–2022 wordt het fonds voortgezet zodat aangesloten
wordt bij de actuele uitdagingen van het mbo. Voor de nieuwe regeling
Regionaal investeringsfonds mbo 2019–2022 wordt in totaal € 100,0 miljoen
beschikbaar gesteld, waarvan € 22,4 miljoen in 2021.
Salarismix Randstadregio's
In het actieplan Leerkracht van Nederland zijn afspraken vastgelegd met
betrekking tot de ambitie om de aantrekkelijkheid van het beroep leraar te
vergroten. Dat is belangrijk, onder andere in het kader van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

61

personeelstekorten in het onderwijs. Een van de gemaakte afspraken is dat
extra middelen ter beschikking worden gesteld aan instellingen in de
Randstadregio’s om hun salarismix te versterken. De arbeidsmarktproble­
matiek, beloningsachterstand ten opzichte van de marktsector en (een
optelsom van) grootstedelijke problemen waar instellingen en docenten
mee te maken krijgen, liggen hieraan ten grondslag. Aan de hand van
behaalde competenties zijn docenten benoemd in een hogere schaal. De
middelen vormen een aanvulling op de lumpsum.
Regionaal programma
In het schooljaar 2020/2021 starten scholen en gemeenten met het nieuwe
vierjarige regionaal programma om voortijdig schooluitval te voorkomen
en tegen te gaan. In het regionaal programma formuleert de regio met
een Regionale Meld- en Coördinatiefunctie een streefcijfer waarmee de
landelijke ambitie van jaarlijks maximaal 20.000 nieuwe voortijdig school­
verlaters in 2024 wordt behaald. Ook nemen regio’s maatregelen om het
aantal schooluitvallers dat terug naar school dan wel aan het werk gaat te
vergroten.
Voor de uitvoering van de maatregel zijn de regionale programmagelden
beschikbaar. In 2021 gaat het om een bedrag van € 49,8 miljoen. Deze
middelen komen deels via de contactschool naar de regio (€ 30,6 miljoen)
en deels via de contactgemeente (€ 19,2 miljoen). In elke regio moet
minimaal één plusvoorziening zijn voor overbelaste jongeren.
Begeleidingsgesprekken jeugdwerkloosheid
De laatste tijd is de jeugdwerkloosheid snel opgelopen. Kwetsbare school­
verlaters uit het mbo zijn geïdentificeerd als een groep die een bovenge­
middelde kans heeft om de komende tijd werkloos te worden. Deze
maatregelen voorzien in een extra inzet op het voorkomen van
werkloosheid onder deze groep door extra gesprekken te voeren met deze
doelgroep als ze nog op school zitten. Hierbij zal zowel aandacht zijn voor
de mogelijkheid om langer door te leren binnen opleidingen die kansrijk zijn
op de arbeidsmarkt als op begeleiding naar de partners in het arbeids­
marktdomein (warme overdracht), zodat zij deze jongeren kunnen helpen
bij het zoeken naar werk. De inzet richt zich op de schoolverlaters in het
studiejaar 2020-2021. Hiervoor is in 2021 € 14 miljoen beschikbaar.
Subsidies
Praktijkleren
De subsidieregeling praktijkleren is bedoeld om werkgevers te stimuleren
praktijk- en werkleerplaatsen aan te bieden. Dankzij de regeling kunnen
leerlingen, studenten of werknemers die een (beroeps)opleiding volgen,
zich beter voorbereiden op de arbeidsmarkt en kunnen werkgevers
beschikken over beter opgeleid personeel. De subsidie is een tegemoet­
koming in de kosten die een werkgever maakt voor begeleiding. De subsi­
dieregeling praktijkleren is in 2019 tot 2023 verlengd. Aan de
subsidieregeling is voor de studiejaren 2019/2020 tot en met 2023/2024
€ 10,6 miljoen per jaar toegevoegd om de sectoren landbouw, horeca en
recreatie tegemoet te komen met een extra investering in de scholing van
werknemers (motie Heerma). Deze stimulering vindt plaats via een
tegemoetkoming in de begeleidingskosten voor bbl-stageplekken.
Daarnaast verhoogt het kabinet de subsidieregeling praktijkleren voor de
studiejaren 2020-2021 en 2021-2022 met € 10,6 miljoen per jaar voor
conjunctuur- en contactgevoelige bedrijfssectoren, die geraakt worden door
de coronacrisis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

62

Leven lang ontwikkelen
Het Ministerie van OCW werkt met andere departementen, sociale partners,
onderwijsinstellingen en andere stakeholders aan het realiseren van een
doorbraak op leven lang ontwikkelen. De scholingsaftrek wordt met één jaar
verlengd en is voor 2021 nog van kracht. Het kabinet is voornemens om
de huidige fiscale aftrek van scholingsuitgaven om te vormen tot een
gerichte uitgavenregeling, het STAP-budget (Stimulering Arbeidsmarktpo­
sitie). DUO zal het scholingsregister ontwikkelen en beheren, dat voor de
uitvoering van de STAP-regeling noodzakelijk is. In 2021 is in de OCWbegroting € 10,6 miljoen beschikbaar voor het verbeteren van de randvoor­
waarden voor leven lang ontwikkelen. Het Ministerie van OCW zorgt daarbij
voor flexibilisering van het mbo en het verkennen van een landelijk
scholingsportal met een overzicht van scholingsmogelijkheden en (op
termijn) financiële rechten.
Actieplan laaggeletterdheid/Tel mee met taal
Ter ondersteuning van de aanpak van laaggeletterdheid worden in 2021
middelen, € 21 miljoen, beschikbaar gesteld als bijdrage aan het landelijke
programma «Tel mee met Taal» dat door de Ministeries van OCW, SZW, VWS
en BZK wordt uitgevoerd en gefinancierd. Op 18 maart 2019 heeft de Tweede
Kamer een brief ontvangen waarin het kabinet maatregelen aankondigt om
de aanpak van laaggeletterdheid in de periode 2020–2024 een extra impuls
te geven. Met het programma «Tel mee met Taal» worden onder andere
gemeenten, aanbieders van cursussen, werkgevers, bibliotheken en
maatschappelijke organisaties ondersteund om laaggeletterden te
herkennen, door te verwijzen en te scholen. De activiteiten worden door
verschillende partijen uitgevoerd.
Onderdeel van deze middelen is een tijdelijke intensivering van € 6 miljoen
in 2021. Met deze intensivering wordt het aantal werkgevers dat subsidie
ontvangt om scholingstrajecten basisvaardigheden aan te bieden vergroot.
Het doel is werknemers weerbaarder te maken voor veranderingen in hun
werk (zoals digitalisering) en voor te bereiden op eventueel toekomstige
beroepsgerichte scholing waarvoor voldoende basisvaardigheden een
randvoorwaarde zijn.
Loopbaanoriëntatie (LOB)
De LOB-middelen worden ingezet om de loopbaanbegeleiding en de
studiekeuze- en arbeidsmarktvoorlichting van (aankomende) mbostudenten te verbeteren via onder meer het Expertisepunt lob en de portal
«Kies MBO» door de SBB. Deze middelen zullen ook ingezet worden ten
behoeve van een betere voorbereiding en doorstroom van mbo naar hbo.
Vakwedstrijden
Voor het organiseren van de jaarlijkse vakwedstrijden is de subsidieregeling
vakwedstrijden vmbo en mbo opgesteld. De subsidie voor het organiseren
van de internationale en nationale vakwedstrijden mbo is voor de periode
2020-2023 verleend aan WorldSkills Netherlands.
Inhaal- en ondersteuningsprogramma’s
Scholen en instellingen uit basisonderwijs, speciaal onderwijs, speciaal
basisonderwijs, voortgezet onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, mbo
en volwasseneneducatie kunnen subsidie ontvangen om leerlingen en
studenten extra ondersteuning te bieden vanwege leer- en ontwikkelach­
terstanden of studievertraging. Het gaat hier om achterstanden in het mbo
veroorzaakt door de coronacrisis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

63

Overige subsidies
Hieronder vallen posten zoals technieknetwerken, het netwerk burgerschap,
macrodoelmatigheid en digitalisering mbo.
Opdrachten
Dit betreffen middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en
onderzoeken en uitvoeringskosten van Dienst Uitvoering Subsidies Instel­
lingen (DUS-I).
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoor­
ziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit
begrotingsartikel.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) worden middelen
verstrekt voor het uitvoeren van de subsidieregeling praktijkleren.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
College voor Toetsen en Examens
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) is een ZBO dat verantwoor­
delijk is voor de centrale examens Nederlandse taal, rekenen en Engels in
het mbo en de staatsexamens Nederlands als tweede taal.
Wet SLOA
Op basis van de Wet SLOA worden middelen toegekend aan Stichting CITO,
voor het ontwikkelen van de centrale examens Nederlandse taal, rekenen
en Engels in het mbo.
Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB)
De SBB ontvangt middelen om de wettelijke taken uit te voeren, waarmee
wordt bijgedragen aan het primaire proces van het beroepsonderwijs.
Hiertoe behoort het ontwikkelen en onderhouden van de kwalificatie­
structuur. Tevens werft en accrediteert de SBB leerbedrijven, zorgt zij voor
voldoende leerwerkplekken en bevordert zij de kwaliteit van deze plaatsen.
De samenwerking van onderwijs en bedrijfsleven binnen één organisatie
draagt bij aan kwalitatief goed beroepsonderwijs met opleidingen die upto-date zijn en voldoende, goede stageplaatsen.
Bijdrage aan medeoverheden
RMC’s
Er is in 2021 € 41,5 miljoen beschikbaar voor de uitvoering van de taken van
de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) van 40 RMC-regio’s. De
RMC heeft de taak om alle jongeren tussen 16 en 23 jaar die niet naar school
gaan en nog geen startkwalificatie hebben behaald te monitoren en
voortijdig schoolverlaten te voorkomen. De RMC zorgt er samen met andere
betrokken partijen in de regio voor dat jongeren die zijn uitgevallen of
dreigen uit te vallen worden begeleid naar school, zorg, werk of een
combinatie daarvan. De financiering voor de uitvoering van de RMC-taak
vindt plaats middels een specifieke uitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

64

Educatie
Gemeenten ontvangen budget om cursussen taal, rekenen en digitale
vaardigheden aan te bieden aan hun laaggeletterde volwassen inwoners.
De doelgroep betreft zowel volwassenen die Nederlands als eerste taal of
als tweede taal hebben, maar niet inburgeringsplichtig zijn. Sinds 1 januari
2015 wordt het educatiebudget per specifieke uitkering verstrekt aan
samenwerkende gemeenten binnen een arbeidsmarktregio (via de contact­
gemeente). Gemeenten hebben voor de besteding van dit budget «inkoop­
vrijheid». Zij kiezen zelf aanbieders op basis van de vraag en behoefte van
hun doelgroepen.
Regionaal Programma
Deze middelen komen deels via de contactschool naar de regio
(€ 30,6 miljoen, zie instrument bekostiging) en deels via de 40 RMC-contact­
gemeenten (€ 19,2 miljoen) in de vorm van een specifieke uitkering.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, is er een fiscale
regeling die betrekking heeft op dit beleidsterrein. De Miniser van Financiën
is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van deze
regeling en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is ter
informatie het budgettaire belang van deze regeling vermeld. De cijfers zijn
ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in de Miljoe­
nennota. Voor een beschrijving van de regeling, de doelstelling, de ramings­
grond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde
jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de
bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 37 Fiscale regelingen 2019-2021, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
2019

2020

2021

248

253

262

Aftrek voor scholingsuitgaven (studiekosten)

1: [-] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van
de regeling bedraagt in dat jaar afgerond nihil.
Overzicht specifieke uitkeringen
Tabel 38 Overzicht specifieke uitkeringen (bedragen x € 1 miljoen)
1. Ontvangende partij(en)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

41,5

41,5

37,0

37,0

36,4

36,4

Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
Dit betreft de bekostiging van de uitvoering van de taken van de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) van 40 RMC-regio’s. De verdeelsleutel
ligt vast in een ministerieel besluit.
Vindplaats regelgeving
Artikel 8.3.2 van de Wet educatie en beroepsonderwijs
2. Ontvangende partij(en)

62,2

62,2

62,2

62,2

62,2

62,2

Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
Sinds 1 januari 2015 wordt het educatiebudget per specifieke uitkering verstrekt aan samenwerkende gemeenten binnen een arbeidsmarktregio
(via de contactgemeente).
Vindplaats regelgeving
Wijzigingswet Wet participatiebudget, enz. (invoeren specifieke uitkering educatie en vervallen verplichte besteding educatiemiddelen bij regionale
opleidingencentra)
3. Ontvangende partij(en)

19,2

19,2

19,2

19,2

19,8

19,8

Gemeenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

65

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Korte omschrijving uitkering
De middelen voor de uitvoering van de maatregelen uit het Regionaal Programma worden deels aan de RMC-contactgemeenten verstrekt.
Vindplaats regelgeving
Artikel 8.3.2 van de Wet educatie en beroepsonderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

66

3.4 Artikel 6 en 7. Hoger onderwijs
A. Algemene doelstelling
Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek zorgt dat studenten en
(wetenschappelijk) personeel hun talenten en onderzoekend vermogen
maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor een positie op de
nationale en internationale arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun
talenten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek dat zodanig functioneert dat het onderwijs
aansluit bij de talenten en ambities van individuele studenten en (weten­
schappelijk) personeel, en bij de behoefte van de maatschappij.
Financieren
De Minister financiert het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek door
bekostiging van de onderwijsinstellingen. Mede hierdoor wordt de toegan­
kelijkheid van het hoger onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren
De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via de bekostiging,
en de inzet van andere instrumenten, zoals kwaliteitsafspraken, bestuurlijke
afspraken, voorlichting en wet- en regelgeving.
Regisseren
De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van hoger onderwijs vult de
Minister in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
vastgelegd in wet- en regelgeving. De kwaliteit van de individuele
opleidingen in het hoger onderwijs wordt bewaakt met het accreditatie­
stelsel. Dit is belegd bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie
(NVAO). De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving van
wettelijke voorschriften en op de recht- en doelmatigheid. Zij ziet ook toe op
de kwaliteit van het stelsel van hoger onderwijs, waaronder het accredita­
tiestelsel.
Kengetallen
Tabel 39 Kengetallen
Kengetal
1

Studenttevredenheid1

2

Percentage 25-64 jarigen (mbo/ho) dat
deelneemt aan een leeractiviteit (Leven lang
leren)2

3

Uitval 1e jaar3

4

Bachelor rendement (n+1) van herinschrijvers na
het eerste jaar4

2015/16

2016/17

2017/18

Hbo

75,6%

75,8%

72,9%

2018/19

Wo

84,9%

85,2%

83,9%

2016

2017

2018

2019

18,8%

19,1%

19,1%

19,5%

2015/16

2016/17

2017/18

2018/19

Hbo

15,1%

15,0%

16,0%

15,5%

Wo

5,7%

6,0%

6,7%

7,1%

Hbo

67,1%

67,7%

68,1%

69,0%

Wo

80,0%

81,1%

80,7%

81,2%

1 Bron: Nationale Studenten Enquête. Voor 2018/19 en 2019/20 zijn er geen nieuwe cijfers beschikbaar omdat de NSE niet door ging. Voor eerdere jaren is een correctie
toegepast.
2 Bron: Eurostat, Labour Force Survey (LFS).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

67

3 Bron: DUO. Met ingang van dit jaar zijn de cijfers over uitval en bachelorrendement berekend op stelselniveau. Dit is anders dan eerdere jaren, toen de cijfers berekend
werden op instellingsniveau. Dit zorgt voor een lagere uitval, omdat switchen van instelling niet meer wordt gezien als uitval. De cijfers van alle jaren zijn aangepast aan
de nieuwe definitie.
4 Bron: DUO. Met ingang van dit jaar zijn de cijfers over uitval en bachelorrendement berekend op stelselniveau. Dit is anders dan eerdere jaren, toen de cijfers berekend
werden op instellingsniveau. Het bachelorrendement valt hoger uit, omdat nu ook een bachelor diploma behaald aan een andere instelling dan waar de student is
ingestroomd meetelt. De cijfers van alle jaren zijn aangepast aan de nieuwe definitie.

Tabel 40 Studenten hoger onderwijs
1. Ingeschreven studenten (inclusief groen onderwijs, aantallen x 1.000)
2019/20

2020/21

2021/22

2022/23

2023/24

2024/25

2025/26

hbo voltijd
associate degree

8,7

9,7

10,4

10,8

11,1

11,3

11,3

hbo voltijd
bachelor

396,8

392,8

389,5

385,6

380,6

374,1

366,9

hbo voltijd
master

5,3

5,5

5,7

5,9

6,0

6,2

6,3

hbo deeltijd
associate degree

5,2

5,7

6,0

6,3

6,4

6,5

6,5

hbo deeltijd
bachelor

38,9

39,9

40,9

41,6

42,0

42,1

42,1

hbo deeltijd
master

7,9

7,7

7,5

7,3

7,1

6,9

6,6

Totaal hbo

462,8

461,2

460,0

457,5

453,2

447,0

439,7

wo voltijd
bachelor

191,4

196,8

201,3

204,9

207,2

208,9

210,0

wo voltijd master

108,8

109,9

112,4

115,2

118,0

120,4

122,7

1,5

1,4

1,3

1,2

1,2

1,1

1,1

wo deeltijd
bachelor
wo deeltijd
master

3,0

2,8

2,7

2,7

2,6

2,5

2,4

Totaal wo

304,8

310,9

317,8

324,0

329,0

333,0

336,2

2. Gediplomeerden (inclusief groen onderwijs, aantallen x 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

hbo voltijd
associate degree

1,5

1,6

1,7

1,7

1,7

1,8

1,7

hbo voltijd
bachelor

60,3

59,3

58,6

58,0

57,7

57,4

56,7

hbo voltijd
master

2,0

2,1

2,2

2,2

2,2

2,3

2,3

hbo deeltijd
associate degree

0,9

1,0

1,0

1,0

1,1

1,1

1,1

hbo deeltijd
bachelor

5,8

5,9

5,9

5,9

6,0

6,0

6,0

hbo deeltijd
master

1,9

1,9

1,8

1,8

1,8

1,7

1,7

Totaal hbo

72,4

71,7

71,2

70,7

70,5

70,2

69,5

wo voltijd
bachelor

36,0

36,9

37,4

37,8

38,2

38,4

38,4

wo voltijd master

43,9

44,1

44,7

45,4

46,3

46,9

47,5

wo deeltijd
bachelor

0,2

0,2

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

wo deeltijd
master

0,9

0,9

0,9

0,8

0,8

0,8

0,8

Totaal wo

81,1

82,1

83,0

84,2

85,4

86,3

86,9

Bron:Referentieraming 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

68

Tabel 41 Uitgaven per student (bedragen x € 1.000)
1. Onderwijsuitgaven per student (bedragen x € 1.000)1

2021

2022

2023

2024

hbo

8,0

8,2

8,2

8,3

wo

8,0

8,1

8,1

8,2

2. Wettelijk collegegeld (hbo en wo voltijd, bedragen x € 1)

2020/21
2.143

1 De onderwijsuitgaven per student zijn berekend in nominale prijzen zonder de collegegeldontvangsten, en aantal studenten conform de Referentieraming 2020
(overeenkomstig tabel 40, onder 1; omgerekend naar kalenderjaren). De stijging in de onderwijsuitgaven per student de komende jaren wordt verklaard door de oploop
in de middelen studievoorschot.

C. Beleidswijzigingen
Voor de belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van hoger en weten­
schappelijk onderwijs wordt verwezen naar de beleidsagenda. Aanvullend
kan daarop nog worden gemeld dat het intrekken van het wetsvoorstel
Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in verband met een wijziging
van de rentemaatstaf voor de lening hoger onderwijs financiële gevolgen
heeft voor de Rijksbegroting en daarmee een effect op het houdbaarheids­
saldo. De kosten voor het jaar 2025 zijn generaal gedekt (€ 1 miljoen). De
structurele dekking (€ 226 miljoen) is technisch ingeboekt ten laste van de
onderwijsbekostiging in het hoger onderwijs (artikel 6 & 7).
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 42 Budgettaire gevolgen van beleid art. 6 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

3.552.945

3.770.586

3.636.053

3.716.459

3.703.141

3.739.175

3.764.715

3.688.678

3.734.684

3.729.825

3.753.303

3.778.843

10.580

4.397

waarvan overig

3.542.365

3.766.189

Totale uitgaven

3.399.821

3.512.511

waarvan juridisch verplicht (%)

100,00%

Bekostiging

3.310.594

3.427.504

3.603.369

3.651.386

3.646.959

3.670.139

3.695.679

Bekostiging onderwijsdeel1

3.091.440

3.182.589

3.261.390

3.249.168

3.227.410

3.188.630

3.144.034

Bekostiging ontwerp en ontwikkeling

83.670

87.836

87.882

87.920

87.920

87.920

87.920

Studievoorschot kwaliteitsafspraken2

119.966

144.911

246.091

307.891

324.659

367.321

396.082

Studievoorschotvouchers

0

0

245

1.202

4.089

24.498

67.643

Bekostiging flexibel hoger onderwijs voor
volwassenen

15.518

12.168

7.761

5.205

2.881

1.770

0

Subsidies (regelingen)

1.013

1.139

3.302

3.267

2.575

2.575

2.575

0

0

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

Tegemoetkoming 2e lerarenopleiding
Overige subsidies

1.013

1.139

802

767

75

75

75

Bijdrage aan agentschappen

13.177

14.822

13.174

13.306

13.367

13.665

13.665

Dienst Uitvoering Onderwijs

13.177

14.822

13.174

13.306

13.367

13.665

13.665

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

75.037

69.046

68.833

66.725

66.924

66.924

66.924

NWO: Praktijkgericht onderzoek

60.813

53.965

54.213

52.065

52.065

52.065

52.065

NWO: Promotiebeurs voor leraren

9.292

10.144

10.144

10.144

10.144

10.144

10.144

Nederland-Vlaamse Accreditatieorganisatie
(NVAO)

4.932

4.937

4.476

4.516

4.715

4.715

4.715

Ontvangsten

3.998

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

1 Inclusief de studievoorschotmiddelen voor specifieke stimulering van landelijke prioriteiten (10% van de studievoorschotmiddelen).
2 90% van de studievoorschotmiddelen die gekoppeld zijn aan de kwaliteitsafspraken.

Tabel 43 Budgettaire gevolgen van beleid art. 7 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

5.422.362

5.744.155

5.603.099

5.663.248

5.703.172

5.806.215

5.853.287

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

69

2019

2020

waarvan garantieverplichtingen

‒ 22.983

‒ 5.274

waarvan overig

5.445.345

5.749.429

Totale uitgaven

5.132.352

5.420.623

waarvan juridisch verplicht (%)

2021

2022

2023

2024

2025

5.552.647

5.643.236

5.699.250

5.762.008

5.809.080

99,96%

Bekostiging

5.101.096

5.387.235

5.521.706

5.612.783

5.669.101

5.732.159

5.779.146

Bekostiging onderwijsdeel1

2.281.781

2.396.450

2.469.913

2.517.243

2.520.043

2.553.211

2.575.040

Bekostiging onderzoeksdeel

2.060.420

2.196.095

2.193.737

2.198.219

2.197.777

2.197.823

2.193.223

Bekostiging ondersteuning geneeskunde
onderwijs en onderzoek

686.483

706.319

707.959

709.955

711.446

712.899

714.328

Studievoorschot kwaliteitsafspraken2

72.412

88.371

150.097

187.349

197.814

223.273

240.709

Studievoorschotvouchers

0

0

0

17

100

3.032

13.925

Profilering en zwaartepuntvorming3

0

0

0

0

41.921

41.921

41.921

3.675

4.319

25.183

24.742

24.578

24.278

24.278

Nuffic4

0

0

14.419

14.399

14.399

14.399

14.399

Studiekeuze1234

0

0

2.504

2.504

2.504

2.504

2.504

Vluchteling Studenten UAF4

0

0

2.457

2.457

2.457

2.457

2.457

Handicap & Studie4

0

0

698

698

698

698

698

Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)4

0

0

249

249

249

249

249

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb)4

0

0

249

249

249

249

249

1.840

1.965

1.965

1.965

2.000

2.000

2.000

Overige subsidies

1.835

2.354

2.642

2.221

2.022

1.722

1.722

Opdrachten

2.536

3.779

2.949

2.882

2.742

2.742

2.827

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

25.045

25.290

2.809

2.829

2.829

2.829

2.829

Europees Universitair Instituut Florence
(EUI)

1.601

1.641

1.799

1.819

1.819

1.819

1.819
1.010

Subsidies (regelingen)

Open en online onderwijs

United Nations University (UNU)
Nuffic, SK123, UAF, H&S, ISO en LSVb4
Ontvangsten

982

1.010

1.010

1.010

1.010

1.010

22.462

22.639

0

0

0

0

0

9

16

16

16

16

16

16

1 Inclusief de studievoorschotmiddelen voor specifieke stimulering van landelijke prioriteiten (10% van de studievoorschotmiddelen).
2 90% van de studievoorschotmiddelen die gekoppeld zijn aan de kwaliteitsafspraken.
3 De 2%-middelen profilering en zwaartepuntvorming die conform de kwaliteitsafspraken tot en met 2022 zijn overgeheveld naar het onderwijsdeel van de hoofdbekostiging.
4 Tot en met 2020 opgenomen onder bijdragen aan (inter)nationale organisaties, vanaf 2021 ondergebracht bij het instrument subsidies omdat dit de basis is op grond
waarvan de instellingen worden bekostigd.

Budgetflexibiliteit artikel 6
Het totale budget voor artikel 6 is in 2021 100 procent juridisch verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de bekostiging van hogescholen voor
onderwijs en ontwerp en ontwikkeling. Hieraan ten grondslag liggen de Wet
op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW), het Uitvoe­
ringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën hoger onderwijs. Het
moment van juridisch verplichten vindt plaats voorafgaand aan het jaar
waarop de bekostiging betrekking heeft. Aan de bekostiging van flexibel
hoger onderwijs voor volwassenen liggen afzonderlijke regelingen ten
grondslag.
Subsidies
Het beschikbare budget voor 2021 is voor 100 procent juridisch verplicht. Dit
deel betreft de financiering van de verplichtingen die voortvloeien uit de
Subsidieregeling tweede lerarenopleiding, een verplichting voor de publiek
private samenwerking tussen het beroepsonderwijs en het bedrijfsleven en
een verplichting voor instroom in de Pabo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

70

Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en de Dienst
Uitvoering Onderwijs zijn afspraken vastgelegd voor het komende jaar.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. Het betreft de
bijdrage aan Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO) voor praktijkgericht onderzoek hbo, de promotiebeurs voor leraren
en de bijdrage aan de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO).
De middelen worden in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar
verplicht.
Budgetflexibiliteit artikel 7
Van het totale budget voor artikel 7 is in 2021 99,96 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de bekostiging van universiteiten en
academische ziekenhuizen voor onderwijs en onderzoek. Hieraan ten
grondslag liggen de WHW, het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de
Regeling financiën hoger onderwijs. Het moment van juridisch verplichten
vindt plaats voorafgaand aan het jaar waarop de bekostiging betrekking
heeft.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2021 95,7 procent juridisch verplicht. Dit
betreft enerzijds de bijdragen voor Nuffic, Studiekeuze123, VluchtelingStudenten UAF, Handicap en Studie, Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)
en Landelijke Studenten Vakbond (LSVb): deze middelen worden in het jaar
voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht. Anderzijds betreft het de
financiering van de verplichtingen die voortvloeien uit de Subsidieregeling
Open en online onderwijs, de afstudeerregeling en de ondersteunende
activiteiten voor Students4Students en Integraal Veiligheid HO.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is voor 2021 53,0 procent juridisch verplicht op
grond van in 2020 of eerder gesloten overeenkomsten.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Het budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. Dit betreft de
verdragsrechtelijke bijdragen aan de United Nations University (UNU) en
het Europees Universitair Instituut Florence (EUI). Deze middelen worden
in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Universiteiten (wo) en hogescholen (hbo) ontvangen bekostiging voor
onderwijs, onderzoek (wo) en ontwerp & ontwikkeling (hbo). De rijksbij­
drage wordt jaarlijks aan de universiteiten en hogescholen toegekend als
een lumpsum. De rijksbijdrage is gebaseerd op de WHW. In het Uitvoe­
ringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën hoger onderwijs zijn de
bepalingen, bedragen en percentages opgenomen op basis waarvan de
rijksbijdrage wordt berekend. Daarnaast ontvangen de instellingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

71

middelen voor kwaliteitsafspraken en vouchers – die beschikbaar zijn
gekomen door de invoering van het studievoorschot – en middelen voor
profilering en zwaartepuntvorming.
Het experiment vraagfinanciering en de pilots flexibilisering in het kader
van flexibel hoger onderwijs voor volwassenen worden afzonderlijk
bekostigd.
Onderwijsdeel (hbo en wo)
Universiteiten en hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege
onderwijs. De rijksbijdrage is gebaseerd op de nominale studieduur van
de opleiding en het volgen en succesvol afronden van één bachelor- en één
masteropleiding. Het onderwijsdeel bestaat uit:
a. een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal ingeschreven
bekostigde studenten en graden (diploma’s), er zijn drie bekostigingsni­
veaus (laag, hoog en top);
b. een onderwijsopslag in bedragen: bedragen op basis van afspraken voor
kwaliteit, kwetsbare opleidingen en bijzondere voorzieningen;
c. een onderwijsopslag in percentages.
Deel ontwerp en ontwikkeling (hbo) en onderzoeksdeel (wo)
Hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege ontwerp en ontwik­
keling (praktijkgericht onderzoek). Universiteiten ontvangen een rijksbij­
drage vanwege het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. In het kader
van het terugdringen van de werk-, aanvraag- en matchingsdruk zijn vanuit
de 2e geldstroom de middelen voor de SEO-regeling en de resterende
sectorplanmiddelen overgeheveld naar de 1e gelstroom van de universi­
teiten. Het onderzoeksdeel wo is gebaseerd op:
a. een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal bekostigde graden;
b. een deel promoties: gebaseerd op het aantal promoties leidend tot een
proefschrift en het aantal ontwerperscertificaten;
c. een voorziening onderzoek in bedragen: bedragen op basis van
afspraken over onder andere sectorplannen en zwaartekracht;
d. een voorziening onderzoek in percentages.
Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek (wo)
De bekostiging van het onderwijs en onderzoek bij de acht academische
ziekenhuizen loopt via de universiteiten. Hier kunnen studenten
geneeskunde onderwijs volgen en praktijkervaring opdoen. De rijksbijdrage
bestaat uit een deel dat is gebaseerd op het aantal ingeschreven studenten
en graden, een procentueel deel en een bedrag vanwege rente en
afschrijving (voor huisvesting).
Studievoorschotmiddelen (hbo en wo)
In het akkoord over het studievoorschot is afgesproken dat de middelen die
beschikbaar komen door de invoering van het studievoorschot gekoppeld
worden aan kwaliteitsafspraken. Sinds het voorjaar 2019 zijn alle instel­
lingen van start gegaan om samen met de medezeggenschap te komen tot
een plan voor de kwaliteitsafspraken. Begin november 2019 is een stand van
zaken kwaliteitsafspraken (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 792) naar
de Tweede Kamer gezonden.
De plannen van de instellingen beslaan de periode van 2019 tot en met 2024
en worden beoordeeld door de NVAO. Aan de hand van het advies van de
NVAO wordt door de Minister besloten of het plan van een instelling
voldoende is, en of de instelling haar studievoorschotmiddelen krijgt
toegekend voor de periode 2021 tot en met 2024. Als dat niet het geval is,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

72

volgt een herkansing. De instelling heeft dan tot een jaar na het besluit de
tijd om een nieuw plan in te dienen. De toekenning van de middelen was in
eerste instantie voorzien vanaf 2021, omdat de NVAO de plannen beoordeelt
in 2019 en 2020. De beoordeling en besluitvorming levert vanwege de
COVID-19 maatregelen echter vertraging op. Om er voor te zorgen dat
instellingen niet in financiële onzekerheid zitten en de instellingen kunnen
blijven investeren in de kwaliteit van het hoger onderwijs is besloten de
kwaliteitsbekostiging ook voor 2021 toe te kennen met de reguliere rijksbij­
drage, net als is gebeurd voor 2019 en 2020. Instellingen die in de eerste
ronde geen positief besluit hebben ontvangen, dienen alsnog een nieuwe
aanvraag in en de NVAO zal de Minister adviseren over die aanvraag.
Daarbij gelden dezelfde criteria als in de eerste ronde. Om de kwaliteitsbe­
kostiging vanaf 2022 in plaats van in 2021 in te laten gaan, wordt het Besluit
kwaliteitsbekostiging hoger onderwijs aangepast.
Vouchers studievoorschot (hbo en wo)
Bij het akkoord over het studievoorschot is afgesproken dat de eerste vier
cohorten studenten die zijn ingestroomd sinds de afschaffing van de
basisbeurs bij afstuderen (hbo-bachelor of wo-master) een voucher
ontvangen ter waarde van 2.000 euro, als tegemoetkoming vanwege het feit
dat zij in mindere mate profiteren van de herinvestering van middelen in
de kwaliteit van het hoger onderwijs. Deze afgestudeerden kunnen de
vouchers 5 tot 10 jaar na afstuderen inzetten voor deelname aan (delen van)
geaccrediteerde opleidingen hoger onderwijs, bij zowel bekostigde als nietbekostigde instellingen. De vouchers vertegenwoordigen een aanzienlijk
bedrag en maken de doelgroep van deze werkende afgestudeerden
interessant voor de instellingen die opleidingen hoger onderwijs verzorgen.
De verwachting is dat de vouchers leiden tot een breder en meer divers
scholingsaanbod voor werkenden in het hbo en wo. Dit aanbod komt
daarmee ook beschikbaar voor werkenden zonder voucher en draagt op
deze manier bij aan een leven lang ontwikkelen. Op basis van de motie Van
der Molen C.S. (Kamerstukken II 2019/2020, 24724, nr. 172) is wederom
verkend of een kasschuif mogelijk is waardoor studenten die al aanspraak
konden maken op een voucher in plaats daarvan vijf jaar na afstuderen hun
schuld verminderd zien en er, indien oud-studenten geen schuld hebben,
wordt overgegaan tot contante uitbetaling. Binnen de OCW begroting is er
geen ruimte om deze middelen naar voren te halen zonder dat daarbij de
bekostiging van de hoger onderwijsinstellingen wordt geraakt, wat
ongewenst is. De kasschuif voor de jaren 2022, 2023 en 2024 is niet
rijksbreed in te passen onder het uitgavenplafond. Bovendien moeten voor
deze kasschuif middelen van buiten de meerjarenperiode naar voren
worden gehaald. Dit staan de begrotingsregels van het kabinet niet toe1.
Bekostiging flexibel hoger onderwijs voor volwassenen (hbo)
Doel van de experimenten en pilots is om kennis op te doen over de effecten
van meer maatwerk en vraaggerichtheid van het aanbod op de deelname
en diplomering van volwassenen in het deeltijd- en duale onderwijs. In
het experiment vraagfinanciering maken studenten aanspraak op vouchers
die zijn in te zetten bij bekostigde of niet bekostigde deelnemende
opleidingen, en hebben bekostigde instellingen meer mogelijkheden voor
flexibiliteit en vraaggerichtheid. Het experiment is in 2016 gestart in de
sector Techniek & ICT en vanaf september 2017 ook in een aantal
opleidingen in de sector Zorg & Welzijn. Ook in 2018 zijn er nog een aantal
1

De begrotingsregels geven aan dat de dekking voor een maatregel ieder jaar gelijk moet zijn aan
de voorgestelde uitgave. Als dit niet mogelijk is, kan de dekking in de tijd voor- of achterlopen op
de maatregel. Deze compensatie moet echter plaatsvinden binnen de meerjarenperiode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

73

nieuwe opleidingen toegetreden tot het experiment vraagfinanciering. Naar
aanleiding van de tussenevaluatie (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 721)
is in april 2019 besloten de instroom in het experiment niet te verlengen.
Studenten die tot eind augustus 2019 zijn ingestroomd bij opleidingen die
deelnemen aan het experiment vraagfinanciering kunnen tot het eind van
het experiment (2024) aanspraak blijven maken op vouchers. De evaluatie
van het experiment vraagfinanciering vindt plaats in 2021.
Doel van de pilots flexibilisering is te onderzoeken of verruiming van
bestaande kaders bijdraagt aan de totstandkoming van een onderwijs­
aanbod dat flexibeler is en beter aansluit op de kenmerken en behoeften
van volwassenen, met behoud van de kwaliteit van het onderwijs, en leidt
tot meer deelnemers en gediplomeerden. De pilots zijn eveneens in 2016
van start gegaan en in 2017 en 2018 uitgebreid met meer opleidingen. Er
nemen nu ruim 400 opleidingen van 21 hogescholen (publiek en privaat)
deel aan de pilots flexibilisering. In de strategische agenda hoger onderwijs
en onderzoek ‘Houdbaar voor de toekomst’ (Kamerstukken II 2019/20,
31288, nr. 797, bijlage 913905) is, naar aanleiding van de tussenevaluatie
van de experimenten, aangekondigd dat de ruimte voor flexibele inrichting
van opleidingen op basis van leeruitkomsten, zoals die in de pilots geldt,
structureel wordt verankerd in de WHW. Mits het oordeel van de NVAO over
de kwaliteit en het niveau van de opleidingen in de pilots positief is. Met
het oog op die structurele verankering in de WHW wordt de eindevaluatie
van de pilots flexibilisering naar voren gehaald en zal deze in 2020 plaats­
vinden.
Profilering en zwaartepuntvorming (wo)
In de sectorakkoorden is onder meer afgesproken dat de 2%- middelen voor
profilering en zwaartepuntvorming door hogescholen blijvend ingezet
kunnen worden voor het vormgeven van (verdere) profilering en zwaarte­
puntvorming van de instelling, bijvoorbeeld door middel van Centres of
Expertise. De universiteiten kunnen de 2%-middelen tijdelijk (in ieder geval
tot en met 2022) inzetten voor de sectorplannen bèta-/technisch onderzoek
en sociale-/geestwetenschappen. De middelen voor de hogescholen zijn
structureel ondergebracht onder het onderwijsdeel van de hoofdbekos­
tiging en voor de universiteiten tot en met 2022.
Subsidies
Tegemoetkoming tweede lerarenopleiding (hbo)
De subsidieregeling tweede lerarenopleiding maakt het voor leraren
financieel aantrekkelijker om een tweede lerarenopleiding (bachelor of
master) te volgen die opleidt tot een bevoegdheid en waarvoor instellings­
collegegeld moet worden betaald, indien zij geen aanspraak mogen en
kunnen maken op een andere subsidieregeling. Voor de subsidie komen
bijvoorbeeld leraren in aanmerking die na een eerdere opleiding moeizaam
een baan kunnen vinden en die geen aanspraak mogen en kunnen maken
op een regeling zoals de Lerarenbeurs, of de subsidie voor zij-instromers.
De subsidie tweede lerarenopleiding wordt eenmalig verstrekt en kan vanaf
het studiejaar 2020/2021 voor het eerst worden aangevraagd.
Nuffic (wo)
Nuffic is het expertise- en dienstencentrum voor internationalisering in
het Nederlandse onderwijs; van primair en voortgezet onderwijs tot
beroepsgericht en hoger onderwijs en onderzoek. Er vindt momenteel,
mede om de risico's op ongeoorloofde staatssteun uit te sluiten, een
heroverweging plaats van de subsidie aan Nuffic voor wat betreft de
grondslag van de subsidie en de sturingsrelatie van OCW richting Nuffic.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

74

Het betreft voorgenomen wijzigingen in de subsidie per 2021, na afloop van
het huidige bestuursakkoord. Op basis van deze interne heroverweging zal
budgetneutraal een aantal taken wettelijk worden verankerd (eerst vanaf
2022), worden aanbesteed of worden verlegd.
De laatste twee aanpassingen zullen vanaf 2021 leiden tot een verlegging
van een deel van de geldstroom, die wordt ingezet ter versterking van de
internationale positie van het (hoger) onderwijs.
Studiekeuze 123 (wo)
De stichting Studiekeuze123 is door de Minister aangewezen als partij om
objectieve, betrouwbare en vergelijkbare studiekeuze-informatie te
verzamelen en te verspreiden en tevens onderzoek te doen naar studentte­
vredenheid en –betrokkenheid. Voor dit laatste organiseert de stichting
jaarlijks de Nationale Studentenenquête.
Vluchteling Studenten UAF (wo)
UAF adviseert, begeleidt en ondersteunt vluchtelingen die zich voorbe­
reiden op een studie in het hoger onderwijs met als doel het zorgen dat
de aspirant-student kan starten met een passende studie die vervolgens ook
leidt tot een diploma met een goed arbeidsperspectief en een grote kans op
duurzame arbeid.
Handicap & Studie (wo)
Handicap & Studie (sinds 2019 Expertisecentrum Inclusief Onderwijs, Ecio)
adviseert en ondersteunt universiteiten, hogescholen en het mbo om het
mogelijk te maken dat ook studenten met een functiebeperking met succes
hun opleiding kunnen doorlopen en kunnen doorstromen naar een baan die
bij hen past. Een functiebeperking kan voortkomen uit fysieke beperkingen,
psychische klachten, chronische ziekte, zwangerschap/jong ouderschap en
ook gelden voor mantelzorgers of mensen in een gendertransitie. Handicap
& Studie is gericht op het bieden van gelijke kansen, zonder belemmeringen
in het hoger onderwijs, en gericht op het welzijn van studenten.
Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) en Landelijke Studenten Vakbond
(LSVb) (wo)
Het betreft hier de (structurele) bekostiging van een tweetal organisaties die
beleidsmatig activiteiten uitvoeren die betrekking hebben op de belangen­
behartiging van studenten.
Open en online hoger onderwijs (wo)
De regeling open en online hoger onderwijs 2018-2022 heeft twee doelstel­
lingen, namelijk het versterken van open en online onderwijs en het
stimuleren van delen, hergebruiken en (door)ontwikkelen van open leerma­
teriaal in vakcommunity’s. Aan beide doelstellingen wordt gelijkwaardig
aandacht besteed, doordat de regeling in twee pijlers is onderverdeeld:
online onderwijs en open leermaterialen. De regeling is bedoeld om instel­
lingen, passend bij hun profiel, te laten experimenteren met verschillende
vormen van open en online onderwijs. Projecten dragen bij aan de onder­
wijskwaliteit en de kwaliteit en toegankelijkheid van open leermaterialen.
SURF (ICT-samenwerkingsorganisatie van het onderwijs en onderzoek in
Nederland) adviseert de Minister over de projectaanvragen en ondersteunt
de projectteams tijdens de uitvoering van de projecten. Onder begeleiding
van SURF zijn in 2020 15 projecten gestart: 10 voor de pijler online onderwijs
en 5 voor de pijler open leermaterialen (in 2019 waren dit er respectievelijk
9 en 6). De instellingen matchen de aan hun toegekende subsidie met ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

75

minste hetzelfde bedrag. De projecten kennen een looptijd van maximaal
24 maanden. Daarnaast voert SURF een Kennisagenda uit, gericht op het
opdoen, ontwikkelen en delen van kennis over online onderwijs en open
leermaterialen in de Nederlandse context. De resultaten van de projecten
van de instellingen zijn hiervoor belangrijke input.
Overig (hbo en wo)
Bij dit financiële instrument zijn afzonderlijk voor de sectoren hbo en wo
overige toekenningen opgenomen die gelijk dan wel kleiner zijn dan
€ 1,0 miljoen. Het gaat hier om middelen die deels juridisch en deels
bestuurlijk verplicht zijn bijvoorbeeld op basis van de afstudeerregeling.
Opdrachten
Voor de beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het
uitvoeren van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten voor
diverse beleidsgerichte activiteiten/ onderzoeken en de communicatie
rondom het studievoorschot.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoor­
ziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor de
begrotingsartikelen 6 en 7.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
NWO
Praktijkgericht onderzoek hbo: Van hogescholen wordt verwacht dat zij
een centrale rol in de Nederlandse en internationale kennisinfrastructuur
vervullen. Voor praktijkgericht onderzoek hebben hogescholen direct
toegang tot de competitieve onderzoekgeldstroom voor het hbo bij het
NWO: het RAAK-programma (voormalige Regeling bevordering kennis­
functie hogescholen). Vanaf 2018 is vanuit het Regeerakkoord 2017–2021
extra geïnvesteerd (oplopend tot € 17,5 miljoen structureel vanaf 2020) in
de verdere capaciteitsopbouw van praktijkgericht onderzoek. Ook is er om
een impuls te geven aan de verwevenheid van onderwijs en onderzoek
een hbo-postdocprogramma, waarmee onderzoekers moeten worden
behouden voor hun onderwijstaken.
Promotiebeurs voor Leraren: Leraren in het po, vo, mbo, so en hbo worden
in staat gesteld om promotieonderzoek te verrichten dat uitmondt in een
proefschrift. Jaarlijks kan via NWO aan circa 60 leraren een nieuwe beurs
voor een periode van vijf jaar worden verstrekt.
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
De NVAO is als onafhankelijke, binationale accreditatieorganisatie,
opgericht door de Nederlandse en Vlaamse overheid. Deze organisatie geeft
een deskundig en objectief oordeel over de kwaliteit van het hoger
onderwijs in Nederland en Vlaanderen. In deze begroting is de bijdrage
opgenomen die de Nederlandse overheid rechtstreeks aan de NVAO
vergoedt voor de uitvoering van haar reguliere taken en voor haar taken in
het kader van de kwaliteitsafspraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

76

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Europees Universitair Instituut Florence (EUI) en United Nations University
(UNU)
Het betreft hier de (structurele) bijdrage aan een tweetal internationale
organisaties die taken uitvoeren die voortkomen uit verdragsrechtelijke
verplichtingen.
Ontvangsten
Bij de ontvangsten is een raming opgenomen voor terugvorderingen bij
instellingen en andere subsidieontvangers, bijvoorbeeld als gevolg van
eindafrekeningen op in eerdere jaren toegekende subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

77

3.5 Artikel 8. Internationaal beleid
A. Algemene doelstelling
Bevorderen van internationale samenwerking en uitwisseling ter onder­
steuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs, cultuur en
wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale competenties
van lerenden, docenten, kunstenaars en wetenschappers.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Stimuleren
Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk op het zoveel
mogelijk stimuleren en ondersteunen van instellingen en burgers om zich
op een internationale omgeving te oriënteren. Daartoe zorgt de Minister
vanuit haar stelselverantwoordelijkheid voor de benodigde internationaalbestuurlijke randvoorwaarden, bijvoorbeeld door afspraken te maken over
wederzijdse beroepserkenning, kwaliteitszorg en grensverkeer en door de
uitwisseling van best practices. De Minister opereert hierbij binnen multi­
laterale kaders als de Europese Unie, OESO en de Unesco en andere – vaak
daarbij aangesloten – organisaties, alsmede via bilaterale contacten,
verdragen, Memorandums of Understanding, etcetera. Daarnaast wordt
gebruik gemaakt van stimuleringsmaatregelen in de vorm van fondsen en
beurzen en worden faciliterende en uitvoerende instanties gefinancierd,
zoals Stichting Nuffic, Neth-ER en het Duitsland Instituut Amsterdam. De
bevordering van internationale samenwerking is ondersteunend aan de
beleidsdoelstellingen van het Ministerie van OCW. De voorgenomen activi­
teiten zijn dan ook voor een belangrijk deel opgenomen in de betreffende
beleidsartikelen.
Indicatoren/kengetallen
Internationale – ondersteunende – maatregelen laten zich moeilijk vangen
in «harde» cijfers en beleidsconclusies. In gevallen waar dit wel mogelijk is,
bijvoorbeeld bij de bevordering van in- en uitgaande studiemobiliteit of bij
de bevordering van culturele activiteiten in het buitenland, zijn relevante
cijfers te volgen op Onderwijs in Cijfers.
C. Beleidswijzigingen
Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 44 Budgettaire gevolgen van beleid art. 8 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

12.426

12.969

11.455

11.212

11.214

10.847

10.847

12.678

12.989

11.855

11.212

11.212

11.215

11.215

5.043

waarvan garantieverplichtingen
waarvan overig
Totale uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

79,5%

Subsidies (regelingen)

4.833

4.993

5.683

5.043

5.043

5.043

Stichting Ons Erfdeel

185

185

185

185

185

185

185

0

0

807

807

807

807

807

Stichting Nuffic

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

78

Nationaal Agentschap Erasmus+ Onderwijs
& Training

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

3.066

3.154

2.111

2.111

2.111

2.111

2.111

Internationalisering onderwijs

0

0

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Duitsland Instituut Amsterdam

803

803

744

744

744

744

744

Netherlands house for Education and
Research (Neth-ER)

600

600

600

0

0

0

0

Incidentele subsidies voor het uitwisselen
van cultuur

114

126

126

126

126

126

126

Overige incidentele subsidies

65

125

110

70

70

70

70

Opdrachten

105

207

2.224

2.222

2.222

2.223

2.223

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

7.229

7.278

3.437

3.436

3.436

3.438

3.438

Nederlandse Taalunie

2.762

2.850

2.883

2.882

2.882

2.884

2.884

Stichting Nuffic

3.858

3.904

0

0

0

0

0

Europa College Brugge

30

30

30

30

30

30

30

Unesco

130

20

50

50

50

50

50

OESO CERI

81

86

86

86

86

86

86

Fulbright Center

368

368

368

368

368

368

368

0

20

20

20

20

20

20

EU-programma's en activiteiten
Bijdragen aan (andere)
begrotingshoofdstukken

511

511

511

511

511

511

511

Vlaams-Nederlandshuis DeBuren
(Hoofdstuk 5 BuZa)

511

511

511

511

511

511

511

Ontvangsten

121

99

99

99

99

99

99

Wijzigingen structuur budgettabel
Met ingang van 2021 wijzigt de indeling van deze budgettabel. Er heeft
een heroverweging plaatsgevonden van de instrumentkeuze bij de instel­
lingen Stichting Ons Erfdeel, Stichting Nuffic, Nationaal Agentschap
Erasmus+ Onderwijs & Training, het Duitsland Instituut Amsterdam en
Netherlands house for Education and Research (Neth-ER).
Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 8 is voor 2020 79,5 procent juridisch
verplicht.
Subsidies
Van het budget voor subsidies is 96,7 procent juridisch verplicht. Het niet
verplichte deel bestaat uit gereserveerde middelen voor incidentele
subsides.
Opdrachten
Van het budget voor opdrachten is 3,8 procent juridisch verplicht. Het betreft
hier de uitvoeringskosten van de regeling Internationalisering Funderend
Onderwijs.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Van het budget voor de bijdragen aan (inter)nationale organisaties is 97,0
procent juridisch verplicht. Een deel is verplicht op basis van internationale
verdragen. Dit geldt voor de Nederlandse Taalunie en het Fulbright Center.
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Het budget voor de bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken is 100
procent juridisch verplicht. De subsidiëring van de periode 2018–2021 vindt
plaats via begrotingshoofdstuk V (Buitenlandse Zaken). De middelen
worden in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de instrumenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

79

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Subsidies
Stichting Ons Erfdeel
De Vlaams-Nederlandse vereniging Ons Erfdeel wil de cultuur van
Vlaanderen en Nederland in het buitenland bekend maken en de culturele
samenwerking tussen de Nederlandssprekenden bevorderen, onder meer
met behulp van de websites de-lage-landen.com, the-low-countries.com en
binnenkort les-pays-bas.com en het tijdschrift Ons Erfdeel.
Stichting Nuffic
De Stichting Nuffic zet zich samen met nationale en internationale partners
in voor de versterking van het onderwijs en Nederland als kennisland.
Nationaal Agentschap Erasmus+
Het Agentschap is belast met het beheer en de uitvoering in Nederland van
het EU programma Erasmus+. De (financiële) onderhandelingen over
het toekomstige EU programma Erasmus+, dat op 1 januari 2021 start, lopen
nog. Zodra het budget en de geschatte uitvoeringskosten van het
toekomstige programma Erasmus+ bekend zijn, zal het budget voor de
verplichte cofinanciering van de uitvoeringskosten aangepast worden. De
verwachting is dat de budgetten zullen stijgen.
Internationalisering onderwijs
Dit budget wordt ingezet ten behoeve van de introductie, verankering en
verdere ontwikkeling van internationalisering in het instellingsbeleid van
scholen in het primair en voortgezet onderwijs middels de subsidieregeling
internationalisering funderend onderwijs.
Duitsland Instituut Amsterdam
Het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) genereert en verspreidt kennis in
Nederland over Duitsland op het raakvlak van onderwijs, wetenschap en
maatschappij. Het doet dat onder meer met behulp van wetenschappelijk
onderzoek, onderwijsprojecten en voorlichtingsactiviteiten (cofinanciering
met Universiteit van Amsterdam en Deutsche Akademische Austausch
Dienst (DAAD)).
Neth-ER
Neth-ER is opgericht in 2006 door acht Nederlandse veldorganisaties
werkzaam op de gebieden onderzoek, onderwijs en innovatie (onder andere
TNO, KNAW, VSNU, MBO-Raad, NWO). Hun gezamenlijke doel is om de
Nederlandse participatie aan de Europese programma’s te vergroten.
Incidentele subsidies voor het uitwisselen van cultuur
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter
bevordering van de samenwerking op het gebied van cultuur.
Overige incidentele subsidies
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter
bevordering van internationale samenwerking op het gebied van onderwijs,
cultuur of wetenschap.
Opdrachten
Dit betreft middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en
onderzoeken en uitvoeringskosten Dienst Uitvoering Subsidies Instellingen
(DUS-I).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

80

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Nederlandse Taalunie
De Nederlandse Taalunie ondersteunt de betrokken overheden in hun
taalbeleid voor het Nederlands en maakt samenwerking, afstemming en
uitwisseling mogelijk. Ook verzamelt, ontwikkelt en ontsluit de Nederlandse
Taalunie kennis en informatie over het Nederlands, met het oog op advies
en dienstverlening aan sectoren, doelgroepen en individuele taalgebruiker.
Verder stimuleert de Taalunie de optimale benutting van de hedendaagse
(digitale) infrastructuur voor het Nederlands.
Europa College Brugge
Europa College te Brugge is een postuniversitaire opleiding voor onderzoek
naar Europese eenwording, gefinancierd door de EU en EU-Lidstaten.
Unesco
Dit betreft middelen gereserveerd voor deelname aan diverse projecten in
het kader van Unesco.
OESO CERI
OESO CERI betreft de deelname aan diverse onderwijsprojecten en onderzoeken in het kader van het Centre for Educational Research and
Innovation (CERI), onderdeel van de OESO.
Fulbright Center
Het Fulbright Center verzorgt voorlichtingsactiviteiten en mobiliteitspro­
gramma’s voor het hoger onderwijs via beurzen voor uitwisseling met de
Verenigde Staten (met bijdragen van de Amerikaanse regering).
Incidentele EU-programma’s en activiteiten
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten en verplich­
tingen in het kader van de EU en deelname aan EU-programma’s, welke bij
het opstellen van de begroting nog niet concreet zijn.
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Vlaams-Nederlands Huis De Buren
Het Vlaams-Nederlands Huis De Buren is in 2004 opgericht door de
Nederlandse en Vlaamse regering als een culturele organisatie en als ruimte
voor debat en reflectie (subsidiëring vindt plaats via begrotingshoofdstuk V
(Buitenlandse Zaken)).
Tabel Homogene Groep Internationale Samenwerking
Tabel 45 Homogene Groep Internationale Samenwerking (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)

2.873

2.873

2.873

2.873

2.873

2.873

2.873

Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)

52.770

54.299

54.299

54.299

54.299

54.299

54.299

825

822

822

822

822

822

822

4.617

4.617

4.617

4.617

4.617

4.617

4.617

Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)

454

454

454

454

454

454

454

Apparaat kerndepartement (artikel 95)

144

276

401

401

401

148

148

61.683

63.341

63.466

63.466

63.466

63.213

63.213

Internationaal beleid (artikel 8)
Cultuur (artikel 14)

Totaal

Toelichting
De Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) is sinds 1997
een budgettaire constructie binnen de rijksbegroting. In de HGIS worden
de uitgaven van de verschillende ministeries op het gebied van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

81

buitenlandbeleid gebundeld, waarmee de onderlinge samenhang geïllu­
streerd wordt. Dit bevordert de samenwerking en de afstemming tussen
de betrokken ministeries. Bovenstaande tabel geeft een onderverdeling van
de HGIS middelen van het Ministerie van OCW per artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

82

3.6 Artikel 9. Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
A. Algemene doelstelling
De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid
van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle onderwijsdeel­
nemers.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van
individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte van de maatschappij.
De leraar en de schoolleider zijn daarbij cruciaal.
Financieren
De Minister draagt bij aan het lerarenbeleid op scholen door het (mee)finan­
cieren van (mogelijkheden tot) professionalisering. Dit gebeurt via
aanvullende bekostiging en subsidies.
Stimuleren
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van directe stimulerings­
maatregelen ten behoeve van de ontwikkeling van de kwaliteit en professi­
onaliteit van docenten en het bijdragen aan een aantrekkelijk beroep. Dit
door middel van de versterking van de leraar (Kamerstukken II 2018/19,
27923, nr. 345), naar een aantrekkelijke onderwijsarbeidsmarkt (Kamer­
stukken II 2018/19, 27923, nr. 369), de aanpak van het lerarentekort (Kamer­
stukken II 2019/20, 27923, nr. 381 en Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr.
382) en het op basis daarvan met belanghebbenden afgesloten convenant.
Regisseren
De Minister draagt verantwoordelijkheid voor het borgen van de onderwijs­
kwaliteit van scholen. Om deze verantwoordelijkheid waar te maken wordt
een bijdrage geleverd aan het zorgen voor voldoende docenten van
voldoende kwaliteit. Dit gebeurt door wetten en regels uit te vaardigen voor
goed bestuur, door een dialoog te voeren met en toezicht te houden op
belanghebbenden, en zo nodig actief regie te voeren.
Indicatoren/kengetallen
De indicatoren/kengetallen voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
worden beschreven in het beleidsverslag en op OCW in Cijfers.
C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het gebied van leraren worden toegelicht in
de beleidsagenda.
Via Samen Opleiden werken lerarenopleidingen en scholen intensief samen
om leraren op te leiden. Deze opleidingsvorm bereidt leraren beter voor op
de praktijk en vergroot de aantrekkelijkheid van de opleiding. Het is de
ambitie om in 2025 Samen Opleiden de norm te laten zijn. Om dit te
bereiken, worden de komende jaren nieuwe plaatsen voor aspirant-oplei­
dingsscholen gecreëerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

83

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 46 Budgettaire gevolgen van beleid art. 9 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

178.784

171.966

163.803

170.723

167.926

170.735

170.735

0

0

0

0

0

0

0

waarvan overig

178.784

171.966

163.803

170.723

167.926

170.735

170.735

Totale uitgaven

172.073

171.966

163.803

170.723

167.926

170.735

170.735

43.847

waarvan garantieverplichtingen

waarvan juridisch verplicht (%)

55,5%

Bekostiging

29.242

41.052

43.848

48.362

40.847

43.847

Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen

29.242

41.052

43.848

48.362

40.847

43.847

43.847

Subsidies (regelingen)

136.960

124.678

113.338

115.673

120.273

120.023

120.023

Lerarenbeurs

77.559

49.560

46.819

46.219

50.819

53.319

53.319

Zij-instroom

42.540

53.146

46.846

46.346

46.346

43.596

43.596

Wet Beroep leraar en Lerarenregister
Aanpak lerarentekort

738

2.945

2.945

2.945

2.945

2.945

2.945

0

17.800

15.000

19.000

19.000

19.000

19.000

Overige subsidies

16.123

1.227

1.728

1.163

1.163

1.163

1.163

Opdrachten

2.289

3.219

3.565

3.610

3.715

3.715

3.715

Bijdragen aan agentschappen

3.582

3.017

3.052

3.078

3.091

3.150

3.150

Dienst Uitvoering Onderwijs

3.582

3.017

3.052

3.078

3.091

3.150

3.150

Ontvangsten

8.307

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 9 is in 2021 55,5 procent juridisch verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht op grond
van een gepubliceerde bekostigingsregeling en bestemd voor betalingen
aan samenwerkingsverbanden. De bekostigingsregeling loopt per
schooljaar.
Subsidies
Van het beschikbare budget voor 2021 is 37 procent juridisch verplicht,
waarvan het grootste deel van het juridisch verplichte budget voor de
lerarenbeurs bestemd is. Verder betreft dit subsidies die worden verstrekt
op grond van gepubliceerde subsidieregelingen en individuele subsidies
die voorafgaand aan het jaar worden verleend.
Opdrachten
Van het beschikbare budget voor 2021 is 53 procent juridisch verplicht op
grond van in 2020 of eerder gesloten overeenkomsten voor onderzoek en
communicatie. Dit betreft divers onderzoek in het kader van de arbeidsmarkt. Het resterende deel is niet-juridisch verplicht budget bestemd om
beleidsprioriteiten van het kabinet op het terrein van leraren (professionalisering onderwijspersoneel en aansluiting onderwijs op behoefte arbeids­
markt) verder te ondersteunen.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht op basis van
managementafspraken tussen het bestuursdepartement en de uitvoerings­
organisatie Dienst Uitvoering Onderwijs voor dat jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

84

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Aanvullende bekostiging
Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen
Om de samenwerking tussen lerarenopleidingen en scholen op het gebied
van opleiden en professionaliseren te verbeteren zijn er opleidingsscholen
(samenwerkingsverbanden van één of meer lerarenopleidingen met één of
meer scholen voor primair onderwijs (po), voortgezet onderwijs (vo),
middenbaar beroepsonderwijs (mbo)) erkend. Zij ontvangen jaarlijks
bekostiging om gezamenlijk leraren op de werkplek op te leiden.
Subsidies
Lerarenbeurs
Voor 2021 is € 46,8 miljoen beschikbaar voor de subsidieregeling leraren­
beurs. Deze subsidie – voor zowel studiekosten als studieverlof – kan
worden aangevraagd door leraren in het po, vo, mbo en hoger beroepson­
derwijs (hbo) voor het volgen van een geaccrediteerde bachelor- of master­
opleiding.
Zij-instroom
Onder dit budget vallen vier verschillende subsidieregelingen:
1. de regeling zij-instroom: voor 2021 is € 39,7 miljoen beschikbaar voor
een subsidie voor de opleiding en begeleiding van zij-instromers in het
po, vo en mbo via het traject zij-instroom in het beroep;
2. de regeling korte scholingstrajecten vo: een (toekomstig) leraar in het vo
heeft de mogelijkheid om de juiste bevoegdheid te behalen om les te
mogen geven in het vo;
3. de regeling MBO-instructeursbeurs: de subsidie – voor zowel studie­
kosten als studieverlof – kan worden aangevraagd door instructeurs in
het mbo voor het volgen van een associate degree of een bachelorop­
leiding;
4. de regeling Onderwijsassistenten: de subsidieregeling heeft als doel om
het lerarentekort te verminderen door te bevorderen dat meer onder­
wijsassistenten de opleiding tot leraar gaan doen.
Regionale aanpak personeelstekort
Voor 2021 is € 15,0 miljoen beschikbaar voor de subsidieregeling regionale
aanpak personeelstekort. Deze subsidieregeling kan worden gebruikt om
partijen in de regio te ondersteunen om het lerarentekort in het po, vo en
mbo gezamenlijk aan te pakken.
Wet Beroep Leraar en lerarenregister
Voor 2021 is € 2,9 miljoen beschikbaar voor het versterken van het beroep
leraar. Dit budget wordt ingezet voor onder meer Leraar24, de onder­
steuning van beroepsgroepvorming, de implementatie van het profes­
sioneel statuut van de leraar en een monitor op de Wet Beroep Leraar.
Opdrachten
Ter ondersteuning, monitoring en evaluatie van het beleid wordt expertise
ingehuurd op het terrein van communicatie, onderzoek en het maken van
ramingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

85

Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW. DUO levert producten en diensten op het terrein
van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

86

3.7 Artikel 11. Studiefinanciering
A. Algemene doelstelling
Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hoger onderwijs en
deelnemers in de beroepsopleidende leerweg de financiële mogelijkheden
om in Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige
werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet
studiefinanciering 2000.
Financieren
De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële toegankelijkheid is
gewaarborgd; er zijn geen onoverkomelijke financiële belemmeringen om
te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het principe dat
studeren ook een investering van de student zelf is. Tevens wordt recht
gedaan aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen leveren.
Kengetallen
Voor indicatoren/kengetallen over studiefinanciering wordt verwezen naar
OCW in Cijfers.
Tabel 47 Normbedragen studiefinanciering 2020 per maand in euro's1
Normbedragen
mbo/bol

Normbedragen ho
Uitwonend

Thuiswonend

Basisbeurs

€ 300,69

€ 108,00

Aanvullende beurs

€ 287,95

€ 265,42

€ 403,17

Maximaal leenbedrag

€ 308,92

€ 308,92

€ 494,39

Collegegeldkrediet
Totaal

€ 178,58

€ 178,58

€ 1.076,14

€ 860,92

Studie-voorschot

Uitwonend

n.v.t. Basisbeurs

Thuiswonend

€ 277,84

€ 85,13

Aanvullende
beurs

€ 373,94

€ 351,46

Maximaal
leenbedrag

€ 185,46

€ 185,46

€ 178,58 Collegegeldkrediet
€ 1.076,14 Totaal

n.v.t

n.v.t.

€ 837,24

€ 622,05

1 Peildatum 1 september 2020

C. Beleidswijzigingen
Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 48 Budgettaire gevolgen van beleid art. 11 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

5.317.390

5.323.744

4.767.938

5.501.405

5.575.672

5.631.684

5.680.018

Totale uitgaven

5.317.390

5.323.744

4.767.938

5.501.405

5.575.672

5.631.684

5.680.018

2.186.211

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Inkomensoverdracht

2.651.162

2.383.397

1.583.740

2.118.641

2.127.278

2.163.098

Basisbeurs gift (R)

1.099.286

861.592

594.397

412.517

371.855

364.850

357.732

Aanvullende beurs gift (R)

665.431

691.913

713.061

736.205

749.457

760.098

764.463

Reisvoorziening gift (R)

790.046

692.420

27.293

853.376

882.099

907.884

927.882

3.340

3.366

3.363

3.374

3.375

3.375

3.375

Caribisch Nederland gift (R)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

87

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

93.059

134.106

245.626

113.169

120.492

126.891

132.759

Leningen

2.543.858

2.811.665

3.051.863

3.256.492

3.320.032

3.336.405

3.356.420

Basisbeurs prestatiebeurs
(NR)

‒ 760.632

‒ 622.265

‒ 368.918

‒ 202.540

‒ 173.915

‒ 183.793

‒ 175.340

Aanvullende beurs
prestatiebeurs (NR)

144.946

110.244

89.366

69.590

53.230

36.439

29.262

Reisvoorziening (NR)

175.475

130.999

107.360

106.206

92.729

81.792

81.008

Rentedragende lening (NR)

2.587.047

2.791.035

2.807.246

2.852.458

2.906.292

2.950.910

2.962.331

Collegegeldkrediet (NR)

Overige uitgaven (R)

332.520

327.402

333.365

339.584

345.062

349.410

352.747

Leven lang leren krediet (NR)

27.108

36.653

42.771

44.808

46.843

48.876

50.909

Overige uitgaven (NR)

37.395

37.597

40.673

46.386

49.791

52.771

55.503

122.370

128.682

132.335

126.272

128.362

132.181

137.387

Dienst Uitvoering Onderwijs

122.370

128.682

132.335

126.272

128.362

132.181

137.387

Ontvangsten

914.341

945.676

1.005.737

1.062.958

1.112.207

1.168.825

1.227.432

Bijdrage aan agentschappen

Ontvangsten (R)

119.190

95.705

98.882

99.751

102.795

115.759

129.649

Ontvangen
rente (R)

76.887

59.204

68.453

75.391

80.480

93.486

107.515

Overige
ontvangsten
(R)

42.303

36.501

24.360

22.315

22.273

22.134

963.207

1.009.412

1.053.066

1.097.783

963.207

1.009.412

1.053.066

1.097.783

Ontvangsten (NR)
Terugontvangen
lening (NR)

30.429
795.151

849.971

795.151

849.971

906.855
906.855

Tabel 49 Indeling Budgettaire gevolgen van beleid naar Relevant en Niet-relevant (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

relevante uitgaven:

2.773.532

2.512.079

1.716.076

2.244.913

2.255.640

2.295.279

2.323.598

niet relevante uitgaven:

2.543.858

2.811.665

3.051.862

3.256.492

3.320.032

3.336.405

3.356.420

relevante ontvangsten:

119.190

95.705

98.882

99.751

102.795

115.759

129.649

niet relevante ontvangsten:

795.151

849.971

906.855

963.207

1.009.412

1.053.066

1.097.783

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 11 is voor 2021 100 procent juridisch
verplicht op basis van de Wet studiefinanciering 2000. Alternatieve
aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving. De geraamde
uitgaven Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zijn volledig benodigd voor
de uitvoering van de Wet.
Toelichting
Zowel voor de uitgaven als de ontvangsten wordt een onderscheid gemaakt
tussen relevant en niet-relevant. Relevant betekent: relevant voor het EMUsaldo en daarmee relevant voor het uitgavenplafond. De relevante uitgaven
worden hoofdzakelijk gevormd door studiefinanciering die meteen als gift
wordt toegekend en uitgekeerde prestatiebeurs die wordt omgezet in een
gift (na het behalen van het diploma binnen tien jaar). Onder de nietrelevante uitgaven vallen vooral de prestatiebeursuitgaven (zolang die nog
niet zijn omgezet in een gift) en de rentedragende leningen. Deze uitgaven
zijn niet-relevant voor het uitgavenplafond, maar worden wel meegerekend
in de EMU-schuld. De relevante ontvangsten worden vooral gevormd door
de ontvangen rente op leningen. De niet-relevante ontvangsten betreffen
hoofdzakelijk aflossingen op de hoofdsom van de rentedragende leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

88

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Basisbeurs
Sinds het studiejaar 2015/2016 geldt voor nieuwe studenten in het hoger
onderwijs (ho) het studievoorschot. De basisbeurs in het ho is vervangen
door de mogelijkheid om gebruik te maken van een leenvoorziening tegen
sociale terugbetaalvoorwaarden. Studenten die voordien zijn ingestroomd,
vallen voor hun bachelor of master nog onder het oude stelsel en ontvangen
in enkele gevallen nog een basisbeurs. Voor mbo-studenten van achttien
jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg (bol) is de basisbeurs
onveranderd gebleven. Om voor deze groep de financiële toegankelijkheid
tot het onderwijs te garanderen, ontvangen zij een bijdrage in de vorm van
een basisbeurs. Voor studenten in de bol niveau 1 en 2 is de basisbeurs
direct een gift. Studenten in de bol niveau 1 en 2 vallen niet onder het
prestatiebeursregime omdat studenten op deze niveaus nog niet over een
startkwalificatie beschikken. Voor wie er niet in slaagt een startkwalificatie
te halen, wordt het terugbetalen van de prestatiebeurs al snel problema­
tisch. Door het beschikbaar stellen van de basisbeurs in de vorm van een
gift, draagt dit bij aan het wegnemen van financiële belemmeringen voor
studenten in de bol niveau 1 en 2.
Studenten in de bol niveau 3 en 4 hebben recht op een basisbeurs onder
het prestatiebeursregime. Het prestatiebeursregime geeft hen een prikkel
om de opleiding binnen 10 jaar na de eerst opgenomen studiefinanciering
met succes af te ronden.
Tabel 50 Totaal aantal studenten met studiefinanciering (vanaf 2020 afgeronde raming)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Studenten met basisbeurs

230.111

215.200

210.900

212.700

213.500

213.300

213.900

bol

213.388

210.000

208.300

211.300

212.700

213.300

213.900

hbo

15.235

4.200

2.100

1.100

600

0

0

wo

1.488

1.000

500

300

200

0

0

547.147

551.800

558.500

564.000

566.300

565.900

562.980

Studenten zonder basisbeurs
bol

16.873

16.600

16.500

16.700

16.800

16.900

16.900

hbo

321.903

324.800

323.600

321.700

318.700

314.800

309.351

wo

208.371

210.400

218.400

225.600

230.800

234.200

236.729

Totaal

777.258

767.000

769.400

776.700

779.800

779.200

776.880

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
Deze gegevens laten het verwachte gebruik zien van de regeling. Het aantal
studenten met studiefinanciering volgt het aantal voltijds studenten in het
ho en de bol, maar ligt lager omdat niet iedere student die ingeschreven is
ook daadwerkelijk aanspraak maakt op studiefinanciering.
Naast de groep studenten met een basisbeurs is er een groep die geen
aanspraak meer kan maken op de basisbeurs (omdat de maximale duur is
verbruikt of omdat ze onder het studievoorschot vallen), maar (nog) wel
recht heeft op een lening en eventueel de reisvoorziening en de aanvullende
beurs. Als gevolg van de invoering van het studievoorschot vond een
verschuiving plaats van het aantal studenten met een basisbeurs naar het
aantal studenten zonder basisbeurs.
De gegevens zijn inclusief aantallen studenten die met een meeneembare
studiefinanciering een volledige opleiding in het buitenland volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

89

Tabel 51 Uitgaven basisbeurs gift (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Uitbetaalde basisbeurs gift

83.145

89.623

83.471

84.475

88.677

89.654

90.334

bol

80.205

86.746

83.471

84.475

88.677

89.654

90.334

hbo

1.516

1.619

0

0

0

0

0

wo

1.424

1.258

0

0

0

0

0

1.016.141

771.969

510.926

328.042

283.178

275.196

267.398

Naar gift omgezette basisbeurs
prestatiebeurs
bol

223.108

210.287

206.750

203.485

209.509

211.227

213.229

hbo

508.966

302.705

186.327

56.245

38.533

33.683

28.783

wo

284.067

258.977

117.849

68.312

35.136

30.286

25.386

1.099.286

861.592

594.397

412.517

371.855

364.850

357.732

Totaal

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
In tabel 51 worden de geraamde relevante uitgaven voor de basisbeurs
gepresenteerd. De hoogte van de basisbeurs is genormeerd en wordt
verstrekt gedurende de nominale studieduur. Als gevolg van de invoering
van het studievoorschot dalen de omzettingen van prestatiebeurs naar gift
in het ho.
Aanvullende beurs
In de studiefinanciering wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders
kunnen leveren aan de opleiding van hun kinderen. Daarom wordt rekening
gehouden met een zogenoemde ouderlijke bijdrage. In het geval dat ouders
onvoldoende inkomen hebben om die bijdrage te leveren, hebben
studenten een extra financiële belemmering. Om deze belemmering weg te
nemen wordt aan hen een aanvullende beurs verstrekt die afhankelijk is van
het ouderlijk inkomen.
Studenten in de bol niveau 1 en 2 met recht op aanvullende beurs krijgen
dit direct als gift, aangezien zij nog geen startkwalificatie hebben bereikt.
Studenten in de bol niveau 3 en 4 en in het ho met recht op aanvullende
beurs vallen onder het prestatiebeursregime. De eerste 5 maanden krijgen
de studenten in het ho de aanvullende beurs als gift uitgekeerd. Studenten
in de bol niveau 3 en 4 krijgen de eerste 12 maanden de aanvullende beurs
als gift uitgekeerd. Na deze periode wordt de aanvullende beurs uitgekeerd
onder het prestatiebeursregime.
Voor studenten die onder het studievoorschot vallen is de maximale
aanvullende beurs hoger dan voor studenten die hier (nog) niet onder
vallen.
Tabel 52 Totaal aantal studenten met een aanvullende beurs (vanaf 2020 afgeronde raming)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

bol

108.074

106.400

105.400

107.000

107.700

107.900

108.200

hbo

88.969

88.900

88.000

87.200

86.200

85.000

83.600

wo

31.295

32.400

33.100

33.900

34.500

35.000

35.400

Totaal

228.338

227.700

226.500

228.100

228.400

227.900

227.200

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
Deze tabel laat het aantal studenten met een aanvullende beurs zien. In de
bol wordt vaker een beroep gedaan op de aanvullende beurs dan in het hbo
en in het hbo vaker dan in het wo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

90

Tabel 53 Uitgaven aanvullende beurs gift (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Uitbetaalde aanvullende beurs gift

282.850

285.177

285.270

290.745

292.105

292.365

292.458

bol

229.322

230.238

230.106

235.205

236.751

237.391

238.030

hbo

41.841

42.603

42.485

42.470

42.032

41.454

40.750

wo

11.687

12.336

12.679

13.070

13.322

13.520

13.678

Naar gift omgezette aanvullende beurs
prestatiebeurs

382.581

406.736

427.791

445.460

457.352

467.733

472.005

bol

151.285

141.357

141.155

139.483

137.736

138.360

138.331

hbo

167.652

193.802

209.834

224.404

235.286

242.711

245.127

wo

63.644

71.577

76.802

81.573

84.330

86.662

88.547

Totaal

665.431

691.913

713.061

736.205

749.457

760.098

764.463

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
In de tabel 53 worden de geraamde relevante uitgaven voor de aanvullende
beurs gepresenteerd. De hoogte van de aanvullende beurs is genormeerd.
Voor studenten in het hoger onderwijs die niet onder het studievoorschot
vallen, is de aanvullende beurs naast het inkomen van de ouders onder
andere afhankelijk van de woonsituatie van de studerende; thuis- of
uitwonend, maximaal respectievelijk € 265,42 of € 287,95 (zie tabel 47).
De hoogte van de maximale aanvullende beurs voor studenten die onder
het studievoorschot vallen is € 403,17. De woonsituatie van de studerende
(thuis- of uitwonend) is dan niet langer bepalend voor de hoogte van de
aanvullende beurs.
Het verloop van deze uitgaven is voor een groot deel afhankelijk van de
prijsontwikkeling. Daarnaast is de ontwikkeling in het aantal studenten met
minder draagkrachtige ouders en de deelname aan het onderwijs hier van
invloed, en spelen exogene factoren een rol, zoals de ontwikkeling van de
conjunctuur en de daarmee samenhangende inkomensontwikkeling.
Reisvoorziening
Als onderdeel van het stelsel van studiefinanciering, draagt een reisvoor­
ziening bij aan de toegankelijkheid van het onderwijs. Meer in het bijzonder
is het doel van de reisvoorziening om studenten te faciliteren in het reizen
van huis naar de onderwijsinstelling en van huis naar de stageplaatsen.
Tabel 54 Totaal aantal studenten met reisvoorziening (vanaf 2020 afgeronde raming)1
Aantal gebruikers van het reisrecht

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

792.104

795.000

793.200

796.600

797.800

797.900

798.000

bol minderjarig

111.281

111.900

110.100

108.200

106.900

106.900

108.100

bol

216.548

215.600

213.800

216.900

218.300

218.900

219.600

ho

464.275

467.500

469.300

471.500

472.600

472.100

470.300

Aantal RBS

17.250

16.300

16.400

16.600

16.700

16.700

16.700

bol

2.605

2.400

2.400

2.500

2.500

2.500

2.500

ho

14.645

13.900

14.000

14.100

14.200

14.200

14.200

Totaal

809.354

811.300

809.600

813.200

814.500

814.600

814.700

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

91

Toelichting
De reisvoorziening kan in twee vormen worden toegekend: een reisproduct
op een persoonlijke ov-chipkaart (week- of weekendabonnement) of een
financiële vergoeding voor studenten die studeren in het buitenland
(reisvergoeding buitenland studerenden, RBS).
Voltijdstudenten in het ho kunnen gebruik maken van de reisvoorziening
voor de duur van de nominale studie en één uitloopjaar. Studenten in de
bol kunnen gebruik maken van de reisvoorziening voor de duur van de
nominale studie en drie uitloopjaren. Sinds 1 januari 2017 hebben ook
minderjarige studenten in de bol recht op de reisvoorziening.
De reisvoorziening is onderdeel van de prestatiebeurs voor studenten in
de bol niveau 3 en 4 en voor studenten in het ho. Voor studenten in de bol
niveau 1 en 2 wordt de reisvoorziening direct als gift verstrekt.
Tabel 55 Uitgaven reisvoorziening (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Uitbetaalde reisvoorziening gift

89.552

92.148

93.227

95.533

97.598

99.832

102.452

bol

79.372

81.381

82.052

83.934

85.594

87.457

89.732

ho

10.179

10.767

11.175

11.600

12.004

12.375

12.720

Naar gift omgezette reisvoorziening
prestatiebeurs

654.992

684.566

723.284

739.190

765.354

787.786

805.339
294.076

bol

184.301

218.557

255.845

269.320

282.229

289.065

ho

470.691

466.009

467.439

469.870

483.125

498.721

511.263

‒ 912.229

‒ 945.603

‒ 960.920

‒ 983.437

‒ 1.003.652

‒ 1.022.849

‒ 1.042.207
‒ 428.105

Bijdrage studerenden aan OV-contract
bol

‒ 378.130

‒ 387.505

‒ 390.818

‒ 400.241

‒ 408.439

‒ 417.371

ho

‒ 534.098

‒ 558.098

‒ 570.102

‒ 583.196

‒ 595.213

‒ 605.477

‒ 614.102

Kosten contract OV-bedrijven

957.731

861.308

171.702

1.002.089

1.022.799

1.043.114

1.062.298

Totaal reisvoorziening

790.046

692.420

27.293

853.376

882.099

907.884

927.882

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
Bij de kosten contract OV-bedrijven zal in 2021 een veel lager bedrag
uitgegeven worden dan in de andere jaren. Dit heeft te maken met verschil­
lende kasschuiven ter hoogte van in totaal € 825,0 miljoen. Het betreft
allereerst een kasschuif van € 425,0 miljoen van 2021 naar 2018. Daarnaast
zijn er twee kasschuiven van € 200,0 miljoen van 2021 naar 2020.
Contractueel is vastgelegd dat het Ministerie van OCW de vergoeding voor
de OV-studentenkaart uiterlijk medio januari van het betreffende jaar aan
de vervoerbedrijven betaalt. Door de betaling aan de vervoerbedrijven
(gedeeltelijk) al aan het eind van het voorafgaande jaar in plaats van aan
het begin van het betreffende jaar te doen, kan zonder af te wijken van de
afspraken met de vervoerbedrijven een bijdrage worden geleverd aan de
optimalisering van de kasritmes van de Staat over de jaren heen.
Overige uitgaven
De geraamde overige uitgaven omvatten voornamelijk technische posten,
waaronder achterstallige rechten en boekingen tussen relevante en nietrelevante uitgaven en kwijtscheldingen. De totale kosten voor de tegemoet­
koming studenten mbo en ho als gevolg van de coronamaatregelen zijn
opgenomen onder de post overige uitgaven, hierdoor vallen 2020 en 2021
hoger uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

92

Leningen
Onder de niet-relevante uitgaven vallen de uitgaven die niet relevant zijn
voor het EMU-saldo, maar wel doorwerken op de EMU-schuld. Het betreft
hier de prestatiebeurzen, de rentedragende leningen, het collegegeldkrediet
en het leven lang leren krediet.
Basisbeurs
Studenten in de bol niveau 3 en 4 en in het ho hebben recht op een
basisbeurs onder het prestatiebeursregime. Sinds het studiejaar 2015/2016
geldt voor nieuwe studenten in het hoger onderwijs het studievoorschot.
Tabel 56 Uitgaven basisbeurs prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Uitbetaalde basisbeurs

287.270

261.773

251.768

250.942

250.383

248.201

248.858

bol

234.729

239.308

237.611

241.199

242.890

243.482

244.203

hbo

47.396

18.324

11.522

7.924

6.083

4.105

4.034

wo

5.145

4.141

2.635

1.819

1.410

614

621

‒ 1.016.143

‒ 771.969

‒ 510.926

‒ 328.042

‒ 283.178

‒ 275.195

‒ 267.398

Naar gift omgezette basisbeurs
prestatiebeurs
bol

‒ 223.110

‒ 210.287

‒ 206.750

‒ 203.485

‒ 209.509

‒ 211.226

‒ 213.229

hbo

‒ 508.966

‒ 302.705

‒ 186.327

‒ 56.245

‒ 38.533

‒ 33.683

‒ 28.783

wo

‒ 284.067

‒ 258.977

‒ 117.849

‒ 68.312

‒ 35.136

‒ 30.286

‒ 25.386

Naar lening omgezette basisbeurs
prestatiebeurs

‒ 31.759

‒ 112.070

‒ 109.760

‒ 125.440

‒ 141.120

‒ 156.800

‒ 156.800

bol

‒ 3.348

‒ 9.148

‒ 8.960

‒ 10.240

‒ 11.520

‒ 12.800

‒ 12.800

hbo

‒ 15.119

‒ 71.473

‒ 70.000

‒ 80.000

‒ 90.000

‒ 100.000

‒ 100.000

wo

‒ 13.292

‒ 31.449

‒ 30.800

‒ 35.200

‒ 39.600

‒ 44.000

‒ 44.000

Totaal

‒ 760.632

‒ 622.265

‒ 368.918

‒ 202.540

‒ 173.915

‒ 183.794

‒ 175.340

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
In tabel 56 worden de geraamde niet-relevante uitgaven voor de basisbeurs
gepresenteerd. Als gevolg van de invoering van het studievoorschot daalde
het aantal toekenningen in het hbo en wo vanaf 2015. Met de invoering van
het Programma Vernieuwing Studiefinanciering (PVS) vindt de omzetting
van prestatiebeurs naar lening op een later moment plaats. Voorheen werd
een prestatiebeurs naar lening omgezet als een student gestopt was met
de studie. Nu wordt een prestatiebeurs naar lening omgezet als een student
uit de diplomatermijn van 10 jaar loopt, zodat er later bij het behalen van
een diploma niet alsnog hoeft te worden omgezet en moet worden
verrekend met eventueel betaalde termijnen. Dit zorgt ervoor dat er een
oplopende trend zit in de omzettingen van prestatiebeurs naar lening, die
ook terug te zien is bij de aanvullende beurs en de reisvoorziening.
Aanvullende beurs
Studenten in de bol niveau 3 en 4 en het ho met recht op aanvullende beurs
vallen onder het prestatiebeursregime. De eerste 5 maanden krijgen de
studenten in het ho de aanvullende beurs als gift uitgekeerd. Studenten in
de bol niveau 3 en 4 krijgen de eerste 12 maanden de aanvullende beurs als
gift uitgekeerd. Na deze periode wordt de aanvullende beurs uitgekeerd
onder het prestatiebeursregime.
Tabel 57 Uitgaven aanvullende beurs prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Uitbetaalde aanvullende beurs

538.180

552.477

551.757

554.449

554.781

553.173

550.267

bol

160.014

160.299

159.220

161.620

162.726

163.191

163.700

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

93

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

hbo

276.478

284.838

282.620

280.460

277.586

273.730

269.003

wo

101.688

107.340

109.917

112.369

114.469

116.252

117.564

Naar gift omgezette aanvullende beurs
prestatiebeurs

‒ 382.581

‒ 406.736

‒ 427.791

‒ 445.459

‒ 457.351

‒ 467.733

‒ 472.005

bol

‒ 151.285

‒ 141.357

‒ 141.155

‒ 139.482

‒ 137.735

‒ 138.360

‒ 138.331

hbo

‒ 167.652

‒ 193.802

‒ 209.834

‒ 224.404

‒ 235.286

‒ 242.711

‒ 245.127

wo

‒ 63.644

‒ 71.577

‒ 76.802

‒ 81.573

‒ 84.330

‒ 86.662

‒ 88.547

Naar lening omgezette aanvullende beurs
prestatiebeurs

‒ 10.653

‒ 35.497

‒ 34.600

‒ 39.400

‒ 44.200

‒ 49.000

‒ 49.000

bol

‒ 2.058

‒ 14.494

‒ 14.168

‒ 16.168

‒ 18.168

‒ 20.168

‒ 20.168

hbo

‒ 4.536

‒ 15.303

‒ 14.847

‒ 16.847

‒ 18.847

‒ 20.847

‒ 20.847

wo

‒ 4.059

‒ 5.700

‒ 5.585

‒ 6.385

‒ 7.185

‒ 7.985

‒ 7.985

Totaal

144.946

110.244

89.366

69.590

53.230

36.440

29.262

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
In tabel 57 worden de geraamde niet-relevante uitgaven voor de
aanvullende beurs gepresenteerd. Het verloop van deze uitgaven is voor
een groot deel afhankelijk van de prijsontwikkeling. Daarnaast is de ontwik­
keling in het aantal studenten met minder draagkrachtige ouders en de
deelname aan het onderwijs hier van invloed, en spelen exogene factoren
een rol, zoals de ontwikkeling van de conjunctuur en de daarmee samen­
hangende inkomensontwikkeling.
Reisvoorziening
Tabel 58 Uitgaven reisvoorziening prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Uitbetaalde reisvoorziening

843.509

854.874

869.144

889.396

907.583

924.578

941.347

bol

302.056

306.576

309.223

316.779

323.327

330.407

338.876

ho

541.453

548.298

559.921

572.617

584.256

594.171

602.471

‒ 654.992

‒ 684.566

‒ 723.284

‒ 739.190

‒ 765.354

‒ 787.786

‒ 805.339

Naar gift omgezette reisvoorziening
prestatiebeurs
bol

‒ 184.301

‒ 218.557

‒ 255.845

‒ 269.320

‒ 282.229

‒ 289.065

‒ 294.076

ho

‒ 470.691

‒ 466.009

‒ 467.439

‒ 469.870

‒ 483.125

‒ 498.721

‒ 511.263

Naar lening omgezette reisvoorziening
prestatiebeurs

‒ 13.042

‒ 39.309

‒ 38.500

‒ 44.000

‒ 49.500

‒ 55.000

‒ 55.000

bol

‒ 1.514

‒ 3.573

‒ 3.500

‒ 4.000

‒ 4.500

‒ 5.000

‒ 5.000

ho

‒ 11.527

‒ 35.736

‒ 35.000

‒ 40.000

‒ 45.000

‒ 50.000

‒ 50.000

Totaal reisvoorziening

175.475

130.999

107.360

106.206

92.729

81.792

81.008

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
In tabel 58 worden de geraamde niet-relevante uitgaven voor de reisvoor­
ziening gepresenteerd.
Tabel 59 Niet-relevante uitgaven leenfaciliteit (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Rentedragende lening

2.587.047

2.791.035

2.807.246

2.852.458

2.906.292

2.950.910

2.962.331

Collegegeldkrediet

332.520

327.402

333.365

339.584

345.062

349.410

352.747

27.108

36.653

42.771

44.808

46.843

48.876

50.909

2.946.677

3.155.090

3.183.382

3.236.848

3.298.197

3.349.196

3.365.989

Leven lang leren krediet
Totaal

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

94

Toelichting
Het totale bedrag dat wordt geleend stijgt jaarlijks vanwege onder andere
hogere studentenaantallen en hogere gerealiseerde leningen. Het college­
geldkrediet loopt in 2020 iets terug vanwege de wetsaanpassing collegegeld
halvering. Het maximaal aan te vragen collegegeldkrediet voor eerstejaars­
studenten is per collegejaar 2020-2021 ook gehalveerd.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoor­
ziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit
begrotingsartikel.
Ontvangsten
Leningen worden terugbetaald naar draagkracht. Wie gelet op zijn of haar
inkomen niet kan terugbetalen, hoeft niet of minder terug te betalen. Voor
wie bewust leent, is de studielening hiermee een veilig instrument voor
de financiering van onderwijs.
Tabel 60 Relevante ontvangsten (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Ontvangen rente

76.887

59.204

68.453

75.391

80.480

93.486

107.515

Overige ontvangsten

42.303

36.501

30.429

24.360

22.315

22.273

22.134

1.212

1.155

1.083

1.014

969

927

788

Kortlopende vorderingen

41.091

35.346

29.346

23.346

21.346

21.346

21.346

Totaal relevante ontvangsten

119.190

95.705

98.882

99.751

102.795

115.759

129.649

Renteloos voorschot en relevante
rentedragende lening

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020 ‒ 2025: ramingsmodel SF

Toelichting
De relevante ontvangsten bestaan uit verschillende posten, waarvan de
ontvangen rente de grootste is. De overige relevante ontvangsten bestaan
voor het grootste deel uit kortlopende vorderingen, die ontstaan doordat
onterecht ontvangen studiefinanciering wordt teruggevorderd. De
relevante rentedragende lening betreft leningen van vóór 1992; het
renteloze voorschot betreft voornamelijk studieleningen die zijn verstrekt
vóór 1986 en waarover geen rente verschuldigd is.
De niet-relevante ontvangsten ontstaan door terugbetaling van de
hoofdsom op studieleningen. De ontvangsten nemen de komende jaren toe,
omdat er in eerdere jaren meer is geleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

95

3.8 Artikel 12. Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
A. Algemene doelstelling
De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat
leerlingen vanaf 18 jaar in het voortgezet onderwijs (vo) en studenten aan
een lerarenopleiding de financiële mogelijkheden hebben om onderwijs te
volgen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs
in Nederland.
Financieren
De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële toegankelijkheid is
gewaarborgd. De leerling (voortgezet onderwijs) of student (lerarenop­
leiding) kan in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit
een maandelijkse basistoelage, een eventuele bijdrage in de schoolkosten
en een eventuele bijdrage in het les- of cursusgeld.
Kengetallen
Voor indicatoren/kengetallen over de Wet Tegemoetkoming Onderwijsbij­
drage Schoolkosten (WTOS) wordt verwezen naar OCW in Cijfers.
Tabel 61 Normbedragen WTOS in euro's (per maand, tenzij anders vermeld)1
Schoolkosten Les- of cursusgeld

Basistoelage
thuiswonend

Basistoelage
uitwonend

117,2

273,26

117,2

273,26

117,2

273,26

117,2

273,26

117,2

273,26

Leerlingen in het vo vanaf 18 jaar
vo onderbouw

82,64

niet bekostigd vo
onderbouw

113,14

vo bovenbouw

90,47

niet bekostigd vo
bovenbouw

121,02

100,17

100,17

vso

54,89

vavo

121,02

100,17

bij 540 of meer
lesminuten per
week

325,71

379,2

tussen 270 en 540
minuten per week

219,44

252,8

761,23

567,23

Tegemoetkoming studenten 18+ deeltijd en vavo 18+ deeltijd2

Lerarenopleidingen

2

1 Peildatum schooljaar 2020/2021
2 Bedragen per schooljaar

Toelichting
De normbedragen zijn gedifferentieerd naar schoolsoort en naar fase
(boven- en onderbouw) op basis van kostenverschillen. Havo 4 en 5 en vwo
4, 5 en 6 worden tot de vo bovenbouw gerekend, de andere schoolsoorten
in het vo tot de onderbouw.
C. Beleidswijzigingen
Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

96

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 62 Budgettaire gevolgen van beleid art. 12 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

76.013

74.876

72.432

71.040

69.323

68.153

67.401

Totale uitgaven

76.013

74.876

72.432

71.040

69.323

68.153

67.401

64.817

waarvan juridisch verplicht (%)
Inkomensoverdracht

100%
73.608

72.382

69.903

68.485

66.756

65.552

12

0

0

0

0

0

0

Tegemoetkoming lerarenopleiding (tlo) (R)

3.847

3.909

3.909

3.909

3.909

3.909

3.909

Deeltijd vo (R)

2.558

2.597

2.597

2.597

2.597

2.597

2.597

Volwassenenonderwijs (vavo) (R)

4.920

4.912

4.758

4.649

4.533

4.416

4.328

Meerderjarige scholieren vo (R)

58.759

57.502

55.235

53.933

52.309

51.205

50.576

Meerderjarige scholieren vso (R)

Minderjarige deelnemers bol (R )

3.510

3.462

3.404

3.397

3.408

3.425

3.407

Leningen

0

0

0

0

0

0

0

STOEB/ALR (NR)

0

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

2.405

2.494

2.529

2.555

2.567

2.601

2.584

Dienst Uitvoering Onderwijs

2.405

2.494

2.529

2.555

2.567

2.601

2.584

Ontvangsten

3.463

3.279

3.167

3.103

3.025

2.971

2.938

Minderjarige deelnemers bol (R)

71

0

0

0

0

0

0

Tegemoetkoming lerarenopleiding en
deeltijd vo (R)

327

327

327

327

327

327

3.065

2.952

2.776

2.698

2.644

2.611

Meerderjarige scholieren v(s)o en vavo (R)

327
2.840

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 12 is voor 2021 100 procent juridisch
verplicht op basis van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten (WTOS). Alternatieve aanwending vereist wijziging van weten regelgeving. De geraamde uitgaven Dienst Uitvoerings Onderwijs (DUO)
zijn volledig benodigd voor de uitvoering van de Wet.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdracht
Onderstaande aantallen geven een indicatie van het gebruik van de diverse
regelingen. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld.
Uitgangspunt is dat de WTOS wordt benut naar gelang er behoefte is vanuit
de groepen voor wie deze bedoeld is.
Tabel 63 Aantal gebruikers per regeling 1
Aantal gebruikers tegemoetkoming
lerarenopleiding en deeltijd vo
Aantal meerderjarige gebruikers v(s)o en
vavo

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

7.273

7.300

7.300

7.300

7.300

7.300

7.300

34.573

32.800

31.600

30.900

30.000

29.400

29.000

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020-2025: ramingsmodel SF

Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoor­
ziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit
begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

97

Ontvangsten
De geraamde ontvangsten hebben betrekking op te veel of ten onrechte
uitgekeerde WTOS-uitkeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

98

3.9 Artikel 13. Lesgelden
A. Algemene doelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Financieren
De Minister financiert een groot deel van de kosten voor het volgen van
kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft bij
geschoolde burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing en
betaalt daarom lesgeld.
Kengetallen
In de Les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke
wijze het lesgeld wordt vastgesteld. De hoogte van het lesgeld wordt
jaarlijks geïndexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling. In onder­
staande tabel staan de lesgeldbedragen aangegevens (vastgesteld tot en
met schooljaar 2019-20).
Tabel 64 Lesgeldbedrag (bedragen x € 1)
Lesgeld

2019/20

2020/21

2021/22

2022/23

2023/24

2024/25

2025/26

1.168

1.202

1.202

1.202

1.202

1.202

1.202

C. Beleidswijzigingen
Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 65 Budgettaire gevolgen van beleid art. 13 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

12.831

13.780

13.997

14.149

14.221

14.562

14.556

Totale uitgaven

12.831

13.780

13.997

14.149

14.221

14.562

14.556

14.556

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Bijdrage aan agentschappen

12.831

13.780

13.997

14.149

14.221

14.562

Dienst Uitvoering Onderwijs

12.831

13.780

13.997

14.149

14.221

14.562

14.556

Ontvangsten

245.727

244.236

247.018

254.513

260.287

265.335

270.104

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 13 is voor 2021 100 procent juridisch
verplicht. De geraamde uitgaven Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zijn
volledig benodigd voor de uitvoering van de Les- en cursusgeldwet.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, studiefinanciering en informatievoorziening.
De geraamde uitgaven betreffen het aandeel in de uitvoeringskosten van
DUO voor dit begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

99

Ontvangsten
Door het betalen van lesgeld leveren deelnemers en leerlingen van 18 jaar
en ouder een bijdrage in de kosten van het onderwijs.
Tabel 66 Aantal lesgeldplichtigen 1
bol/vo

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

214.336

211.000

209.200

212.300

213.700

214.200

214.900

1 Bron 2019: realisatiegegevens DUO; Bron 2020-2025: ramingsmodel SF

Toelichting
Bovenstaande tabel geeft een beeld van het bereik van de regeling. Er zijn
geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat het aantal lesgeld­
plichtigen een afgeleide is van de demografische ontwikkelingen en de
keuze van opleiding door de deelnemers/leerlingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

100

3.10 Artikel 14. Cultuur
A. Algemene doelstelling
Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief
hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het erfgoed.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De verantwoordelijkheid van de Minister is in de Wet op het specifiek
cultuurbeleid verankerd. De Minister is verantwoordelijk voor het scheppen
van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en sociaal en
geografisch spreiden van cultuuruitingen. Overwegingen van kwaliteit en
verscheidenheid zijn daarbij leidend. Dit is aanvullend op het cultuuraanbod
dat zonder betrokkenheid van de overheid tot stand komt. De Minister is ook
verantwoordelijk voor de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen,
de Erfgoedwet en de Archiefwet.
Financieren
De Minister heeft een financierende rol door het bekostigen van de basis­
infrastructuur cultuur en subsidiëring van specifieke (wettelijke)
programma's en regelingen op de terreinen erfgoed, kunsten, letteren en
bibliotheken.
Stimuleren
De Minister heeft een stimulerende rol bij het versterken van de cultuur­
sector door programma’s als cultuureducatie, leesbevordering, cultuurpar­
ticipatie, ondernemerschap, historisch-democratisch bewustzijn en
internationaal cultuurbeleid.
Regisseren
De Minister heeft een regisserende rol bij de uitvoering van en toezicht op
het behoud en beheer van het erfgoed en (digitale) archieven. Dit betreft
onder meer de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, de
Erfgoedwet en de Archiefwet. Toezicht op naleving van de laatste twee
wetten ligt bij de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed. De Rijksdienst
voor Cultureel Erfgoed en de rijksgesubsidieerde musea zijn onder andere
belast met de uitvoering van de Erfgoedwet. Het Nationaal Archief geeft
uitvoering aan de Archiefwet.
Kengetallen
Tabel 67 Kengetallen
Kengetal

2015

1

Percentage van de bevolking van 6 jaar en ouder dat voorstellingen,
musea en bibliotheken heeft bezocht1

2

Percentage bevolking 6 jaar en ouder dat erfgoed heeft bezocht1

3

Percentage kinderen en jongeren tussen 6 en 19 jaar dat
voorstellingen, musea en bibliotheken heeft bezocht2

2016

2017

2018

89%

89%

59%

63%

99% (6-11 jaar)
99% (12-19 jaar)

98%
(6-11 jaar) 100%
(12-19 jaar)

1 Bron: SCP/CBS (Vrijetijdsomnibus 2012-2018), maatwerktabel, op verzoek door SCP geleverd.
2 Bron: SCP/CBS (Vrijetijdsomnibus 2012-2018), maatwerktabel, op verzoek door SCP geleverd. De Vrijetijdsomnibus (VTO) is een tweejaarlijks onderzoek naar cultuur- en
sportparticipatie van de Nederlandse bevolking. Het onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) wordt eens in de twee jaar uitgevoerd. De gegevens over
2018 zijn de meest recente. De VTO2018 peiling verschilde van de eerdere peilingen. Voortschrijdend inzicht bij het CBS leidde tot een andere ‘waarnemingsstrategie’. Dit
is echter niet zonder consequenties voor de vergelijkbaarheid met eerdere jaren. Er is voor gekozen om de data van eerdere VTO’s met terugwerkende kracht te herwegen,
zodat het net is of destijds ook al de 2018 gehanteerde waarnemingsstrategie was gebruikt. De vergelijkbaarheid van 2018 is hersteld met de eerdere jaren, en heeft als
consequentie dat de cijfers over die eerdere jaren wat anders kunnen uitvallen dan eerder is gepubliceerd. In de regel leidde dit overigens niet tot grote verschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

101

Toelichting
Cultuurbereik
Deze kengetallen geven inzicht in het cultuurbereik en zijn daarmee in lijn
met de algemene doelstelling voor artikel 14; het bevorderen van de
deelname aan cultuur.
In 2018 bezochten negen op de tien mensen van 6 jaar en ouder jaarlijks ten
minste één keer een culturele voorstelling, tentoonstelling, evenement of
culturele instelling.
Erfgoed (archieven, opgravingen, historische plekken en historische
evenementen) werd door 63% van de mensen bezocht.
Op basis van deze gegevens blijkt dat bijna alle kinderen en jongeren tot en
met 19 jaar in 2018 minstens één keer een voorstelling, een museum of
bibliotheek bezochten.
De cijfers over 2016 verschillen van wat eerder is gepubliceerd als gevolg
van een methodologische wijziging die met terugwerkende kracht is
doorgevoerd. In de regel leidde dit overigens niet tot grote verschillen. Meer
kengetallen en indicatoren rondom de doelen en functies van het cultuur­
stelsel worden in woord, beeld en cijfers gepresenteerd in OCW in cijfers.
C. Beleidswijzigingen
Vanaf 2021 start de nieuwe basisinfrastructuur (BIS), met ruimte voor
nieuwe genres en spelers met aandacht voor de jeugd en samenwerking
met de stedelijke regio’s. Al met al wordt er € 27,3 miljoen extra ingezet in
de BIS en € 17,1 miljoen bij de cultuurfondsen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 68 Budgettaire gevolgen van beleid art. 14 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

564.102

2.926.808

331.519

322.374

334.677

1.990.457

451.593

8.404

‒ 31.130

0

0

0

0

0

waarvan overig

555.698

2.957.938

331.519

322.374

334.677

1.990.457

451.593

Totale uitgaven

960.734

1.269.733

1.001.772

973.450

982.955

980.442

975.877

waarvan juridisch verplicht (%)

96,1%

Bekostiging

829.903

1.069.795

890.951

868.226

878.119

878.384

875.191

Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse
instellingen

246.119

361.777

220.817

222.512

222.552

222.717

222.267

Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse
fondsen

202.722

313.075

193.121

192.143

192.143

192.143

191.800

Huisvesting erfgoed

87.088

88.645

0

0

0

0

0

Beheer en onderhoud collecties erfgoed

46.898

42.664

0

0

0

0

0

Museale instellingen met een wettelijke taak

0

0

217.302

202.902

202.902

202.902

200.502

Stelseltaken openbare
bibliotheekvoorzieningen

0

682

23.637

23.616

23.616

23.616

23.616

Digitale openbare bibliotheek

0

341

16.536

16.536

16.536

16.536

16.536

Bibliotheekvoorziening leesgehandicapten

0

279

12.290

12.290

12.290

12.290

12.290

Monumentenzorg

205.974

218.304

159.340

140.056

135.543

135.643

135.643

Archieven incl. Regionale Historische Centra

25.860

26.550

27.180

27.180

27.180

27.180

27.180

Flankerend beleid huisvesting

5.024

6.681

6.681

6.681

6.681

6.681

6.681

Cultuureducatie met Kwaliteit

10.218

10.797

14.047

24.310

38.676

38.676

38.676

Subsidies (regelingen)

71.099

133.774

42.916

41.578

42.215

42.509

43.842

Verbreden inzet cultuur

14.233

14.179

7.454

9.144

10.166

11.641

13.706

Internationaal cultuurbeleid (incl. HGIS)

8.319

9.005

7.399

7.399

7.399

7.399

8.142

Programma leesbevordering

3.427

3.850

3.850

3.850

3.350

3.350

3.350

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

102

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Creatieve Industrie

2.397

1.850

2.085

2.085

2.085

2.085

1.975

Monumentenzorg

5.603

3.177

135

0

0

0

0

258

825

0

0

0

0

0

36.862

100.888

20.169

17.476

17.876

16.695

15.330

0

0

1.824

1.624

1.339

1.339

1.339

Opdrachten

14.308

17.855

22.692

18.434

17.409

14.359

11.654

Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis

1.139

1.734

2.091

2.026

1.901

1.901

1.901

Monumentenzorg

6.850

5.581

0

0

0

0

0

Archeologie

3.493

4.005

0

0

0

0

0

276

2.370

0

0

0

0

0

Erfgoed en fysieke leefomgeving
Specifiek cultuurbeleid
Subsidies Rijksdienst voor het Cultureel
Erfgoed

Erfgoed en fysieke leefomgeving
Opdrachten Rijksdienst voor het Cultureel
Erfgoed

0

0

8.004

7.349

6.516

6.416

5.916

Overige opdrachten

2.550

4.165

12.597

9.059

8.992

6.042

3.837

Bijdragen aan agentschappen

42.496

45.390

42.315

42.314

42.314

42.317

42.317

Nationaal Archief

42.496

45.390

42.315

42.314

42.314

42.317

42.317

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

2.928

2.919

2.898

2.898

2.898

2.873

2.873

Ontvangsten

4.376

494

494

494

494

494

494

Wijzigingen structuur budgettabel
Met ingang van 2021 wijzigt de indeling van deze budgettabel.
Het nieuwe budget ‘Museale instellingen met een wettelijke taak’ bestaat
uit de budgetten die voorheen waren vermeld bij de regels ‘huisvesting’ en
‘beheer en onderhoud collecties’ plus het budget voor de publieksactivi­
teiten van musea, dat voorheen onderdeel was van de regel ‘vierjaarlijkse
instellingen’. Hiermee wordt inzichtelijker hoeveel in totaal wordt
uitgegeven aan de museale instellingen met een wettelijke taak.
Met de nieuwe budgetten ‘Subsidies Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
(RCE)’ en ‘Opdrachten Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed’ worden de
uitgaven gebundeld, aan respectievelijk subsidies en opdrachten, die via
de RCE verlopen. Voorheen waren deze uitgaven onderdeel van verschil­
lende budgetten binnen de instrumenten subsidies en opdrachten. Met deze
wijziging wordt inzichtelijker hoeveel programmabudget wordt uitgegeven
door de RCE.
Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 14 is in 2021 96,1 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op betalingen aan culturele instellingen,
cultuurfondsen en monumenteneigenaren. Hieraan ten grondslag liggen
de Wet op het specifiek cultuurbeleid, de Erfgoedwet, de Wet stelsel
openbare bibliotheekvoorzieningen en onderliggende besluiten en
regelingen. Het moment van juridisch verplichten gaat vooraf aan het kalen­
derjaar waarop de bekostiging betrekking heeft.
Subsidies
Van het beschikbare budget is 52,1 procent juridisch verplicht voor 2021. Dit
betreft het deel van de subsidies waarvoor al voor de start van 2021 een
beschikking is verstuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

103

Opdrachten
Van het beschikbare budget is 58,7 procent juridisch verplicht.
Bijdragen aan agentschappen
Dit betreft de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief. Het budget voor 2021
is 100 procent juridisch verplicht.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Dit betreft de contributies voor (inter)nationale verdragen en lidmaat­
schappen. Deze contributies lopen door tot wederopzegging en dragen bij
aan de uitvoering van internationale afspraken. Het budget voor 2021 is 100
procent juridisch verplicht. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar
de toelichting op de instrumenten.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse instellingen
In de culturele basisinfrastructuur worden instellingen voor een periode van
vier jaar bekostigd. De Regeling op het specifiek cultuurbeleid regelt welke
instellingen voor de periode 2021–2024 in aanmerking komen voor deze
bekostiging. De Raad voor Cultuur heeft op 4 juni 2020 advies uitgebracht
over de aanvragen voor de periode 2021–2024. In de brief die tegelijk met
de Rijksbegroting aan de Tweede Kamer wordt aangeboden, is tevens het
besluit over deze aanvragen opgenomen. De culturele basisinfrastructuur
bestaat vanaf 2021 uit instellingen op het gebied van podiumkunsten
(theater, dans, muziek en muziektheater, festivals en jeugdpodiumkunsten),
regionale musea en sectorcollecties, beeldende kunst (presentatie-instel­
lingen en postacademische instellingen), film (festivals en ondersteunende
instelling), letteren (festival en ondersteunende instellingen), ontwerp
(ondersteunende instelling, future lab design en technologie, festivals),
ontwikkelinstellingen en een aantal bovensectorale ondersteunende instel­
lingen.
Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse fondsen
Naast de vierjaarlijkse instellingen zijn er zes cultuurfondsen, die sectoraal
zijn georganiseerd. De cultuurfondsen spelen een belangrijke rol in het
cultuurstelsel. Door middel van flexibele en kortlopende subsidieregelingen
kunnen zij de dynamiek en de vernieuwing in de sector op de voet volgen
en zijn zij in staat snel op sectorale ontwikkelingen te reageren.
Museale instellingen met een wettelijke taak
Op basis van de Erfgoedwet zijn museale instellingen belast met de zorg
voor het beheer van de museale cultuurgoederen van de Staat of andere
cultuurgoederen of verzamelingen. Hiervoor ontvangen deze instellingen
met een wettelijke taak een structurele vergoeding. Voor de subsidiëring
van deze taak worden op grond van de Regeling beheer rijkscollectie en
subsidiëring museale instellingen middelen beschikbaar gesteld waarbij
onderscheid wordt gemaakt in enerzijds beheer en onderhoud van
collecties en anderzijds huisvesting. Daarnaast ontvangen museale instel­
lingen, op grond van dezelfde Regeling, middelen voor hun publieksactivi­
teiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

104

Stelseltaken openbare bibliotheekvoorzieningen, digitale openbare
bibliotheek en bibliotheekvoorziening leesgehandicapten
Per 1 januari 2015 is de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen
(Wsob) in werking getreden. De wet organiseert het openbare biblio­
theekwerk als een netwerk van samenwerkende lokale en provinciale
openbare bibliotheekvoorzieningen, waarbij de Koninklijke Bibliotheek (KB)
een coördinerende rol vervult. In het netwerk verricht de KB als nationale
bibliotheek van Nederland taken voor het stelsel als geheel, waaronder
het beheer en de doorontwikkeling van de landelijke digitale openbare
bibliotheek en de bibliotheekvoorziening voor personen met een leeshan­
dicap. Activiteiten richten zich in 2021 op de aandachtspunten uit de
evaluatie van de Wsob, waaronder de rol van de openbare bibliotheek bij
het Leesoffensief. Daarnaast op de doorontwikkeling de digitale openbare
bibliotheek, met name voor de jeugd, en in vervolg op de Motie van het lid
Asscher c.s. op de spreiding en bereikbaarheid van de fysieke bibliotheek.
Monumentenzorg
De Erfgoedwet is sinds 1 juli 2016 het juridisch kader voor de financiering
van de monumentenzorg. Wat betreft de financiering van de instand­
houding van rijksmonumenten is de brief Erfgoed Telt het beleidskader. Zo
krijgen in 2021 onderwerpen als de verbindende waarde van erfgoed en
de verduurzaming van rijksmonumenten aandacht. Ook wordt er geïnves­
teerd in de implementatie van het Verdrag van Faro. Ten slotte wordt er in
2021 in monumentenzorg geïnvesteerd via onder andere de Subsidiere­
geling instandhouding monumenten en de Woonhuisregeling.
Archieven inclusief Regionale Historische Centra
Het Ministerie van OCW draagt bij aan de kosten van bewaring en
presentatie van de rijksarchieven uit de provincie door de Regionale
Historische Centra, die in elke provinciehoofdstad met uitzondering van
Zuid-Holland zijn gevestigd. Een wetsvoorstel tot modernisering van de
Archiefwet 1995, zoals aangekondigd in de Kamerbrief van 11 juni 2018, zal
naar verwachting in 2021 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
Flankerend beleid huisvesting
Deze middelen zijn gereserveerd voor het Garantiefonds rijksmusea. Ze zijn
bedoeld als garantstelling voor leningen aangegaan door rijksmusea voor
huisvesting en voor eventuele knelpunten die samenhangen met de
invoering van de Erfgoedwet.
Cultuureducatie met kwaliteit
In de periode 2021-2024 komt een vervolg op het programma Cultuuredu­
catie met kwaliteit. Er komt meer ruimte om in te spelen op lokale wensen,
zoals aandacht voor het voortgezet onderwijs, gelijke kansen en de relatie
binnenschools-buitenschools. Het bedrag dat andere gemeenten dan de G9
ontvangen wordt verhoogd: zij ontvangen in de nieuwe periode hetzelfde
bedrag als de G9 eerder al ontvingen, namelijk € 0,79 per leerling. Cultuur­
educatie met kwaliteit wordt toegankelijk voor aanvragers in Caribisch
Nederland.
Subsidies
Verbreden inzet cultuur
In de periode 2021-2024 stimuleert het Ministerie van OCW toegankelijkheid
met een programma cultuurparticipatie. Dit programma heeft als doel de
cultuurdeelname van zoveel mogelijk verschillende groepen te bevorderen.
Het programma verbindt zorg en sociaal werk met professionele culturele
instellingen, amateur- en erfgoedverenigingen en kunstenaarsinitiatieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

105

Het gaat om actieve participatie: zelf dansen, filmen, vloggen, toneel spelen,
schrijven of verhalen vertellen. Het Fonds voor Cultuurparticipatie voert
het programma uit. Het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en
Amateurkunst ondersteunt het programma met expertise en kennisdeling.
Voorts worden met de uitvoering van de Nationale Strategie Digitaal
Erfgoed de digitale toegankelijkheid en het gebruik van erfgoed, archieven
en collecties vergroot.
Internationaal cultuurbeleid (inclusief HGIS)
Het internationaal cultuurbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de bewindspersonen van OCW en Buitenlandse Zaken. In de periode
2021-2024 gelden voor het internationaal cultuurbeleid drie doelen:
1. een sterke positie van de Nederlandse culturele sector in het buitenland
door zichtbaarheid, uitwisseling en duurzame samenwerking;
2. het met Nederlandse cultuuruitingen ondersteunen van de bilaterale
relaties met andere landen;
3. het benutten van de kracht van de culturele sector en creatieve industrie
voor de Sustainable Development Goals (SDG’s), met name in de
verbinding met de Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
(BHOS)-agenda in de focusregio’s.
Voor de verwezenlijking van zojuist genoemde doelen wordt gekozen voor
een meerjarige strategische inzet op 23 landen. Per land worden nadere
afspraken gemaakt tussen betrokken spelers (o.a. diplomatieke posten,
fondsen en Dutch Culture) over samenwerking en uitvoering. Door
maatwerk per land worden cultuur en buitenlandprioriteiten met elkaar
verbonden.
Programma leesbevordering
Het leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen is onderdeel van het
Actieprogramma Tel mee met Taal 2020–2024. Tel mee met Taal is een
gezamenlijke aanpak samen met het Ministerie van SZW, het Ministerie van
BZK en het Ministerie van VWS om laaggeletterdheid te voorkomen en
tegen te gaan. Zoals in de brief aan de Tweede Kamer van 18 maart 2019 is
aangekondigd, is het leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen de
afgelopen jaren bewezen effectief geweest en wordt het daarom voortgezet.
Creatieve industrie
Ten laste van dit budget worden uitgaven gedaan ten behoeve van de
Creatieve Industrie. Dit gebeurt in samenwerking met het Ministerie van
EZK. Daarnaast zijn middelen beschikbaar voor de ontwerpdisciplines zoals
architectuur, vormgeving en digitale cultuur. In samenwerking met het
Ministerie van BZK wordt een architectuurprogramma gefinancierd.
Specifiek cultuurbeleid
Onder specifiek cultuurbeleid zijn verschillende kleinere subsidiebudgetten
opgenomen, die grotendeels besteed worden aan projectsubsidies op basis
van de Regeling op het specifiek cultuurbeleid. De middelen voor 2021 zijn
bestemd voor diverse onderwerpen, zoals de arbeidsmarktagenda, beleids­
innovatie bibliotheken, een matchingsregeling verbreding en vernieuwing,
een revolverend productiefonds, archeologie, erfgoed en fysieke leefom­
geving, het Holocaustmuseum en de Adviescommissie Restitutieverzoeken
Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

106

Subsidies Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
De middelen zijn bestemd voor subsidies voor ondersteuning van het
erfgoedveld in de domeinen archeologie, gebouwd erfgoed, roerend
erfgoed, cultuurlandschap en leefomgeving. Er wordt geïnvesteerd in
kennis- en onderzoeksprogramma’s, de ondersteuning en infrastructuur
voor erfgoed en informatie- en communicatietechniek. In 2021 wordt vanuit
Erfgoed Telt extra geïnvesteerd in (maritieme) archeologie, verduurzaming,
curricula voor bouwspecialismen, kwaliteitsnormen, het ondersteunen van
vrijwilligers en de implementatie van het Verdrag van Faro.
Opdrachten
Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis
Dit budget is bestemd voor opdrachten die bestaan uit het inhuren van
bureaus voor beleidsonderzoek, evaluaties, visitatie/monitoring van
versterking van de kennisbasis in de cultuursector.
Opdrachten Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
De middelen zijn bestemd voor dezelfde onderwerpen als vermeld onder
de kop ‘Subsidies Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed’, maar dan voor
uitgaven aan opdrachten. Ook is budget beschikbaar voor monumenten in
het aardbevingsgebied in Groningen.
Overige opdrachten
Dit budget is bestemd voor opdrachten die verbonden zijn aan diverse
beleidsterreinen en wordt in 2021 grotendeels besteed aan de Cultuurkaart,
archeologie en erfgoed en fysieke leefomgeving.
De Cultuurkaart voor het voortgezet onderwijs komt vanaf 2021 ook
beschikbaar voor het voortgezet speciaal onderwijs. Het huidige contract
voor de Cultuurkaart loopt nog tot en met het schooljaar 2023-2024.
Vanuit de tijdelijke extra erfgoedmiddelen uit het Regeerakkoord is voor
2021 archeologiebudget beschikbaar voor investeringen in instandhouding
van archeologische rijksmonumenten, maritieme archeologie, wetenschap­
pelijke innovatie en publieksbereik.
De middelen voor erfgoed en fysieke leefomgeving zijn bestemd voor
werkzaamheden op het terrein van gebiedsgericht erfgoedbeleid en uitvoe­
ringsprogramma’s. Het kabinet wil het erfgoed beschermen en benutten bij
actuele ruimtelijke opgaven in steden en in het landelijk gebied en versterkt
deze relatie in trajecten als de Omgevingswet en de Nationale Omgevings­
visie.
Bijdragen aan agentschappen
Deze middelen betreffen de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Naast prioriteiten die onder het financieel instrument Internationaal cultuur­
beleid zijn genoemd, is Nederland aan een aantal verplichtingen gebonden
en draagt Nederland bij aan de uitvoering van internationale verdragen. Dit
geldt voor UNESCO erfgoedverdragen voor het werelderfgoed, het
immaterieel erfgoed, de bescherming van cultureel erfgoed bij gewapend
conflict, de bestrijding van illegale handel in cultuurgoederen en het cultuur­
verdrag voor de diversiteit van cultuuruitingen. Ook wordt bijgedragen aan
het Europees filmprogramma (Eurimages) en de Nederlandse Taalunie.
Ontvangsten
Er zijn ontvangsten geraamd als gevolg van het definitief vaststellen van
subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

107

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Miniser van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. De fiscale regelingen die niet in onderstaande tabel zijn
opgenomen, maar wel op dit beleidsartikel betrekking hebben, zijn:
- Vrijstelling voorwerpen van kunst en wetenschap box 3
- BTW Vrijstelling componisten, schrijvers en journalisen
Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond,
een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde jaar van
afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de bijlage bij
de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 69 Fiscale regelingen 2019-2021, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
Aftrek uitgaven monumentenpanden
BTW Verlaagd tarief culturele goederen en diensten

2019

2020

‒

‒

2021
‒

984

719

870

1: [-] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van
de regeling bedraagt in dat jaar afgerond nihil.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

108

3.11 Artikel 15. Media
A. Algemene doelstelling
Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief
hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen van de
bevolking.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Media hebben een prominente rol in onze democratie en cultuur. Wat we
zien, horen en lezen, beïnvloedt ons beeld van de wereld en onze
opvattingen. Daarom borgt de Minister vier publieke belangen in het
mediabeleid waar hij verantwoordelijk voor is: onafhankelijkheid, verschei­
denheid, kwaliteit en toegankelijkheid. De Minister heeft specifieke zorg
voor het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en
de daarvoor relevante wet- en regelgeving. De Minister heeft naast een
financierende rol vooral ook een regisserende rol.
Financieren
De Minister financiert de landelijke en regionale publieke omroep en enkele
andere aan de omroep verbonden instellingen. De taakopdracht is wettelijk
bepaald en het budget van de publieke omroep is vastgesteld met behoud
van afstand tot de uitvoering en inhoud. Op basis van het concessiebe­
leidsplan (Kamerstukken II 2014/15, 32827, nr. 74) sluit de Minister elke vijf
jaar een prestatieovereenkomst met de publieke omroep.
Stimuleren
Verder is de Minister verantwoordelijk voor instrumenten ter bevordering
van culturele producties, documentaires, drama, kunst- en kinderpro­
gramma's, het steunen en stimuleren van een onafhankelijke en kwalitatief
goede journalistieke infrastructuur (Stichting Stimuleringsfonds voor de
Journalistiek) en voor het bevorderen van mediawijsheid (NICAM en Media­
wijzer.net).
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de wetgeving ten aanzien van de taak
en organisatie van de publieke omroep en voor wetgeving voor
commerciële media. De regels voor commerciële omroepen vloeien
voornamelijk voort uit Europese richtlijnen voor audiovisuele media­
diensten. Verder is de Minister als regisseur verantwoordelijk voor
wetgeving met betrekking tot omroepdistributie. Het doel daarvan is de
toegang tot een gevarieerd media-aanbod te bevorderen en te verzekeren.
Kengetallen
Tabel 70 Kengetal
Kengetal

2015

2016

2017

2018

2019

1

87%

86%

85%

84%

84%

Integraal bereik NPO (radio, tv, internet;
Nederlanders 13+)1

1 Bron: NPO, o.b.v. GfK / CMI

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

109

C. Beleidswijzigingen
Op 14 juni 2019 is de visiebrief toekomst publiek omroepbestel van dit
kabinet verschenen. In de mediabegrotingsbrief 2020 is ingegaan op alle
maatregelen uit deze visiebrief met een uitgebreid overzicht, het
zogenoemde ‘spoorboekje’. Deze maatregelen zijn vertaald in een nieuw
wetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet 2008. Het merendeel van de
maatregelen uit de visiebrief is onderdeel van dit wetsvoorstel. Het is de
verwachting dat dit wetsvoorstel in het derde kwartaal van 2020 bij de
Tweede Kamer ingediend wordt. Het streven is om het grootste deel van
de maatregelen uit deze visiebrief vanaf 1 januari 2021 in te laten gaan, zodat
deze maatregelen, met het uitstel van de nieuwe concessie- en erkennings­
periode, voor de nieuwe periode hun effect kunnen hebben.
Via een spoedwetsvoorstel is de huidige concessie- en erkenningsduur met
één jaar tot 1 januari 2022 verlengd. Dit betekent dat de indiening van het
concessiebeleidsplan door de NPO vóór 1 november 2020 is, de peildatum
voor ledenaantallen voor de omroepverenigingen op 31 december 2020 en
de indiening van erkenningsaanvragen 1 februari 2021. Onze Minister
besluit vóór 1 augustus 2021 over het verlenen van een erkenning of
voorlopige erkenning. De Raad voor cultuur, het Commissariaat voor de
Media en de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) adviseren over een
aanvraag.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 71 Budgettaire gevolgen van beleid art. 15 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

1.126.387

1.093.700

1.033.170

1.054.914

1.054.973

1.063.797

1.072.554

Totale uitgaven

1.038.789

1.093.700

1.033.170

1.054.914

1.054.973

1.063.797

1.072.554

1.061.095

waarvan juridisch verplicht (%)
Bekostiging

99,9%
1.019.890

1.041.853

1.017.199

1.043.456

1.043.514

1.052.338

Landelijke publieke omroep

731.822

804.708

792.424

795.041

798.139

801.126

811.084

Regionale omroep

149.798

150.067

150.848

150.508

150.508

150.508

150.508

Stichting Omroep Muziek

16.766

16.708

16.795

16.758

16.758

16.758

16.758

Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
(NIBG)

23.546

23.715

23.838

23.785

23.785

23.785

23.785

Stimuleringsfonds voor de Journalistiek

2.272

2.220

2.231

2.226

2.226

2.226

2.226

Filmfonds van de omroep en Telefilm (CoBO)

8.335

8.596

8.564

8.544

8.544

8.544

8.544

Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust
mediagebruik)

1.561

1.581

1.588

1.584

1.584

1.584

1.584

Stichting Nederlandse Lokale Publieke
Omroepen (NLPO)

1.613

1.632

1.640

1.636

1.636

1.636

1.636

Dotatie/onttrekking Algemene Mediareserve

83.808

31.618

18.476

42.581

39.541

45.378

44.177

369

1.008

795

793

793

793

793

Subsidies (regelingen)

13.935

46.562

10.661

6.159

6.160

6.160

6.160

Subsidies (regelingen)

13.935

11.562

10.661

6.159

6.160

6.160

6.160

0

35.000

0

0

0

0

0

167

440

440

440

440

440

440

Bijdragen aan ZBO's/RWT's

4.736

4.782

4.807

4.796

4.796

4.796

4.796

Commissariaat voor de Media

4.736

4.782

4.807

4.796

4.796

4.796

4.796

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

61

63

63

63

63

63

63

European Audiovisual Observatory

61

63

63

63

63

63

63

172.003

160.200

155.700

160.200

155.700

160.200

155.700

Overige bekostiging media

Steunfonds Lokale Informatievoorziening
Opdrachten

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

110

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 15 is in 2021 99,9 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 99,9 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben voornamelijk betrekking op de landelijke en de
regionale publieke omroep. Hieraan ten grondslag ligt de Mediawet 2008.
Subsidies
Van het beschikbare budget is 91,5 procent juridisch verplicht. De verplich­
tingen hebben voornamelijk betrekking op journalistiek en de regionale,
lokale en streekomroepen. Hieraan ten grondslag liggen het Regeerakkoord
en de visiebrief.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is nul procent juridisch verplicht. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de instrumenten.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
Het beschikbare budget voor 2021 is volledig juridisch verplicht. De verplich­
tingen hebben betrekking op het Commissariaat voor de Media (CvdM).
Hieraan ten grondslag ligt de Mediawet 2008.
Bijdragen aan internationale organisaties
Het beschikbare budget voor 2021 is volledig juridisch verplicht. Het betreft
een jaarlijkse contributie aan het European Audiovisual Observatory.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Landelijke en regionale publieke omroep
De publieke omroep waarborgt een hoogstaand en pluriform mediaaanbod, dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van de bevolking.
Daarom bekostigt het Ministerie van OCW de landelijke en regionale
publieke omroep. Mede vanwege Europese regels op het gebied van
staatssteun, houdt de overheid greep op de aard en omvang van het
takenpakket van de landelijke en regionale publieke omroep en bepaalt de
overheid het budget van de publieke omroep.
Vanaf 2020 is de rijksmediabijdrage structureel met € 40 miljoen verhoogd.
Deze middelen zijn toegevoegd aan de landelijke publieke omroep.
Stichting Omroep Muziek (SOM)
Deze bekostiging is bestemd voor de door het Ministerie van OCW
aangewezen instelling voor het in stand houden en exploiteren van omroeporkesten en omroepkoren.
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)
Deze bekostiging is bestemd voor de door het Ministerie van OCW
aangewezen instelling voor het in stand houden en exploiteren van een
media-archief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

111

Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek is binnen het mediabeleid het
instrument om de pluriformiteit van het journalistieke media-aanbod te
stimuleren, zowel binnen pers en omroep als via het internet. De activiteiten
van het fonds dragen bij aan innovatie van de journalistiek en aan
stimulering van de journalistieke functie van de media in onze samenleving.
Filmfonds van de Omroep en Telefilm (CoBO)
Het CoBO-fonds ondersteunt de film­ en documentairesector en participeert
in audiovisuele coproductieprojecten waarin wordt deelgenomen door
een of meer van de publieke instellingen die zendtijd hebben verkregen voor
landelijke omroep en de Vlaamse publieke omroep (VRT) en/of Duitse
publieke omroepen en/of onafhankelijke filmproducenten en/of instellingen
werkzaam op het gebied van de podiumkunsten.
Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust mediagebruik)
Het Mediawijsheid Expertisecentrum (Mediawijzer.net) bevordert een
bewuste, kritische en actieve houding van burgers en instellingen in de
samenleving waar media alom zijn. Bij het huidige programma zijn de
Koninklijke Bibliotheek, ECP-EPN, de publieke omroep (NTR), Kennisnet en
het NIBG betrokken.
Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO)
NLPO ondersteunt lokale publieke omroepen op diverse terreinen om de
sector verder te professionaliseren en om de kwaliteit van de producties van
lokale omroepen te verbeteren.
Dotatie / onttrekking Algemene Mediareserve
Op basis van de verwachte uitgaven op de mediabegroting en de verwachte
reclameopbrengsten van de Ster worden middelen toegevoegd of
onttrokken aan de Algemene Mediareserve (AMr). De AMr kan op grond van
de Mediawet worden gebruikt voor de opvang van dalende Ster-inkomsten,
bijdragen aan de bekostiging van reorganisatiekosten als gevolg van
overheidsbesluiten en voor de financiering van de door het CvdM aan te
houden rekening-courantverhouding voor betalingen aan instellingen.
Overige bekostiging Media
Te laste van dit budget wordt onder meer het Nederlands Instituut voor de
Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM) betaald voor de uitvoering
van de activiteiten welke nodig zijn voor het continueren en verbeteren van
de kwaliteit van Kijkwijzer.
Subsidies
Ten laste van dit budget wordt de jaarlijkse subsidie aan het European
Journalism Centre voor diverse internationale journalistiekprojecten
betaald. Daarnaast worden nog incidentele subsidies op het gebied van
de media betaald.
Vanaf 2020 zijn de Regeerakkoordmiddelen voor onderzoeksjournalistiek
toegevoegd aan het budget van subsidies. Deze middelen worden ingezet
om journalistieke projecten, innovaties en talentontwikkeling en professio­
nalisering te ondersteunen. Voor 2021 is het budget € 5,2 miljoen.
Daarnaast is voor 2019 tot en met 2021 € 15,0 miljoen voor de regionale,
lokale en streekomroepen uit de visiebrief onder de subsidies toegevoegd.
Voor 2021 is het budget € 4,5 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

112

Opdrachten
Te laste van dit budget worden onder meer de kosten van de Landsadvocaat
betaald. Daarnaast worden nog incidentele opdrachten op het gebied van
Media betaald.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
De kerntaak van het Commissariaat voor de Media (CvdM) bestaat uit het
uitoefenen van onafhankelijk toezicht op het handelen van de media-instel­
lingen in Nederland en uit handhavend optreden ingeval de toepasselijke
regelgeving niet in acht wordt genomen. De bevoegdheid om toezicht en
handhaving uit te oefenen heeft betrekking op alle media-instellingen:
publieke media-instellingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau en
commerciële media-instellingen op landelijk en niet-landelijk niveau. Het
CvdM is tevens verantwoordelijk voor het metatoezicht op het NICAM.
Daarnaast heeft het CvdM tot taak erop toe te zien dat kabelexploitanten
hun wettelijke verplichtingen nakomen tot doorgifte van de must carryzenders.
Ontvangsten
Dit betreft de raming van de reclameopbrengsten van de Ster zoals
opgenomen in de Kamerbrief mediabegroting 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

113

3.12 Artikel 16. Onderzoek en wetenschapsbeleid
A. Algemene doelstelling
De algemene doelstelling is het scheppen van een internationaal concurre­
rende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot optimale weten­
schappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke behoeften.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het stelsel van onderzoek en
wetenschap.
Financieren
De Minister bekostigt het onderzoeks- en wetenschapsbestel.
Stimuleren
De Minister stimuleert in het wetenschappelijk onderzoek:
• kwaliteit en excellentie;
• zwaartepuntvorming en profilering. De afspraken die hierover gemaakt
zijn met de universiteiten staan vermeld in het hoofdlijnenakkoord;
• samenwerking in de gouden driehoek van bedrijven, kennisinstellingen
en overheid. In het innovatiebeleid, waarvoor de Minister van EZK
verantwoordelijk is, is hiervoor de topsectorenaanpak nieuwe stijl
ontwikkeld.
Regisseren
De Minister schept voorwaarden voor:
• een klimaat voor universiteiten en kennisinstellingen voor het doen van
excellent onderzoek;
• de borging van het vernieuwend vermogen en de kwaliteit van het
Nederlandse onderzoek;
• het doelmatig functioneren van wetenschappelijke instellingen die,
zowel zelfstandig als in relatie tot universiteiten en bedrijven, een
belangrijke plaats innemen;
• de Nederlandse en internationale onderzoeksfaciliteiten;
• de coördinatie en positionering van het wetenschapsbeleid op nationaal
en internationaal niveau.
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op een efficiënte besteding
van publieke middelen en op voldoende verspreiding van kennis naar de
maatschappij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

114

Kengetallen
Tabel 72 Kengetallen
Kengetal

2015

2016

2017

2018

2019

1

Top 5-positie qua budget kaderprogramma dat
naar Nederland gaat1

5

6

6

6

6

2

Publieke investering in R&D als % bbp2

0,71

0,70

0,67

0,71

0,70

3

R&D personeel (FTE) als‰ van de totale
beroepsbevolking3

15,6

16,2

16,7

17,1

1 Bron: H2020 Database, bewerking Rathenau Instituut.
2 Bron: Eurostat en TWIN-overzicht 2017-2023, Rathenau Instituut. Cijfers van 2018 en 2019 zijn voorlopig en kunnen nog worden bijgesteld. In 2019 zijn de R&D-statistieken
gereviseerd door het CBS, naar aanleiding van de publicatie van de nieuwe OESO Frascati Manual. De bron die voorgaande jaren werd gebruikt voor het berekenen van
dit kengetal baseert zich mede op deze R&D-statistieken, echter zijn voor dit kengetal de gevolgen van de revisie nog niet voor alle afgelopen jaren doorberekend. Er is
daarom dit jaar gekozen voor een bron die hier geen gebruik van maakt en die daarmee een vergelijking over jaren mogelijk maakt.
3 Bron: CBS Statline, berekening Rathenau Instituut. Cijfers voor 2018 zijn voorlopig en kunnen nog worden bijgesteld, cijfers over 2019 zijn in november 2020 beschikbaar.
In 2019 zijn de R&D-statistieken gereviseerd door het CBS, naar aanleiding van de publicatie van de nieuwe OESO Frascati Manual. Als gevolg hiervan zijn de R&Dstatistieken, ook voor eerdere jaren, naar boven bijgesteld.

C. Beleidswijzigingen
In de beleidsagenda zijn de belangrijkste beleidswijzigingen over 2021
opgenomen. Aanvullend zal de Nederlandse Organisatie voor Wetenschap­
pelijk Onderzoek (NWO) in 2021, naar aanleiding van de inzet van de
Commissie Weckhuysen op ongebonden onderzoek, inzichtelijk maken
welke NWO-programma’s ongebonden of strategisch van aard zijn, en
welke programma’s een hybride karakter kennen, waarbij natuurlijk niet uit
het oog verloren mag worden dat het ongebonden- en strategisch
onderzoek onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Verder steunt het Ministerie van OCW de ambitie van de Vereniging van
Universiteitein (VNSU), de Nederlandse Federatie van Universitair
Medische Centra (NFU), de NWO, de Nederlandse organisatie voor gezond­
heidsonderzoek en zorginnovatie (ZonMW) en de Koninklijke Nederlandse
Akademie van Wetenschappen (KNAW) om te streven naar nieuwe criteria
die meer zeggen over de kwaliteit en maatschappelijke impact van
onderzoek. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor de waardering van
onderwijs, leiderschap, open science en teamscience. Het Ministerie van
OCW draagt in deze context financieel bij aan het programmaplan ‘erkennen
en waarderen’ onder leiding van de VSNU. Dit plan, met een looptijd
2020-2021 verenigt diverse initiatieven van de instellingen die gericht zijn
op het realiseren van een verandering in de manier van erkennen en
waarderen. Daarnaast maakt het Ministerie van OCW zich in internationale
context hard om deze transitie ook te agenderen op Europees niveau.
Daarnaast is het verankeren van wetenschapscommunicatie in de
academische wereld een ijkpunt voor het Ministerie van OCW. Weten­
schapscommunicatie maakt wetenschap begrijpelijk en benaderbaar.
Onderzoekers die zich inzetten voor deze dialoog krijgen nog niet altijd de
ondersteuning en waardering die ze verdienen. Het Ministerie van OCW
investeert vanaf 2020 in een 2-jarige pilot ‘Wetenschapscommunicatie
gewaardeerd’ waarin de wetenschapscommunicatieprojecten van onder­
zoeksteams worden beloond, zichtbaar gemaakt en gewaardeerd. Verder
worden er individuele onderzoekers als ambassadeurs aangesteld die met
hun werk de impact van goede wetenschapscommunicatie illustreren en
stimuleren we via het KNAW-initiatief ‘Sense about Science’ jonge onder­
zoekers om al in een vroeg stadium het publiek te betrekken bij het
vormgeven van hun onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

115

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 73 Budgettaire gevolgen van beleid art. 16 (bedragen x € 1.000)
Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1.154.701

1.214.772

1.134.046

1.129.723

1.126.994

1.126.365

1.126.200

‒ 981

0

waarvan overig

1.155.682

1.214.772

1.134.046

1.129.723

1.126.994

1.126.365

1.126.200

Totale uitgaven

1.250.760

1.173.948

1.134.749

1.129.340

1.126.994

1.126.365

1.126.200

waarvan juridisch verplicht (%)
Bekostiging

99,7%
1.131.218

1.049.054

1.009.062

1.003.214

1.000.868

1.000.239

1.000.074

NWO

528.488

454.404

478.941

480.116

479.145

479.046

479.892

KNAW

92.728

93.505

91.757

91.560

91.887

91.887

91.573

KB

98.339

100.845

49.800

49.244

49.874

49.874

49.262

NWO Talentenontwikkeling

165.885

170.885

165.885

165.885

165.885

165.885

165.885

NWO STW

8.000

8.000

8.000

8.000

8.000

8.000

8.000

NWO Grootschalige researchinfrastructuur

85.380

55.380

55.380

55.380

55.380

55.380

55.380

Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek

33.751

31.418

21.737

18.114

16.582

16.082

16.082

Poolonderzoek

3.147

3.147

3.147

1.500

1.500

1.500

1.500

Caribisch Nederland

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

NWO NWA

108.000

133.970

131.915

130.915

130.115

130.085

130.000

Subsidies (regelingen)

21.918

24.560

26.928

27.328

27.367

27.367

27.367

550

566

566

566

566

566

566

Naturalis Biodiversity Center

6.265

6.513

6.514

6.514

6.514

6.514

6.514

BPRC

9.608

9.956

9.957

9.957

9.957

9.957

9.957

NCWT/NEMO

3.366

3.460

3.460

3.460

3.460

3.460

3.460

221

221

226

226

226

226

226

1.032

1.032

1.061

1.061

1.061

1.061

1.061

Nationale coördinatie

876

2.812

5.144

5.544

5.583

5.583

5.583

Opdrachten

248

340

340

379

340

340

340

Bijdrage aan agentschappen

918

1.038

863

863

863

863

863

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

918

1038

863

863

863

863

863

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

96.458

98.956

97.556

97.556

97.556

97.556

97.556

Stichting NLBIF

STT
Stichting AAP

EMBC

941

1110

1210

1240

1241

1316

941

EMBL

5.227

5.227

5.227

5.227

5.227

5.227

5.227

ESA

32.783

31.146

32.746

32.746

32.746

32.746

32.746

CERN

46.278

49.707

46.427

46.212

46.211

46.168

46.168

ESO

8.626

9.081

9.261

9.446

9.446

9.446

9.902

NTU/INL

2.603

2.685

2.685

2.685

2.685

2.653

2.572

Ontvangsten

1.375

101

101

101

101

101

101

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 16 is in 2021 99,7 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan de nationale onder­
zoeksinstellingen NWO, KNAW en Koninklijke Bibliotheek (KB) alsmede
een aantal bijdragen met een structureel karakter. De wettelijke grondslag
van de bekostiging is vastgelegd in de NWO-weten en de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

116

Subsidies
Van het beschikbare budget voor 2020 is 80,1 procent juridisch verplicht.
Het betreft hier subsidies aan stichtingen en centra met een specifieke rol
in de kennisinfrastructuur zoals Naturalis Biodiversity Center, Biomedical
Primate Research Centre (BPRC) en Nationaal Centrum voor Wetenschap en
Technologie/NEMO.
Opdrachten
Van het beschikbare budget voor 2020 is 66,7 procent juridisch verplicht op
grond van een in 2015 aangegane overeenkomst.
Bijdrage aan agentschappen, aan medeoverheden en aan (inter-)nationale
organisaties
Het beschikbare budget is voor 100 procent juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Het Ministerie van OCW bekostigt de nationale onderzoeksinstellingen
NWO, KNAW en KB. Hiermee stelt de Minister deze organisaties in staat om
binnen de wettelijke kaders en in lijn met de vierjaarlijkse strategische
agenda en strategische plannen van de instellingen hun missie en doelstel­
lingen te realiseren. Die zijn gericht op het bevorderen van de kwaliteit van
het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en het initiëren en stimuleren
van nieuwe ontwikkelingen daarin.
Het Ministerie van OCW draagt met een structureel karakter bij aan:
• NWO voor grote infrastructurele onderzoeksvoorzieningen voor de
uitvoering van projecten die geselecteerd zijn op grond van de resultaten
van de nationale roadmap commissie grootschalige researchinfra­
structuur. Met de inzet van deze middelen worden Nederlandse onder­
zoekers in de gelegenheid gesteld om te kunnen werken met
onderzoeksfaciliteiten van wereldniveau;
• NWO voor het uitvoeren van een integraal persoonsgebonden talent­
programma waarin naast de «Vernieuwingsimpuls» ook de voormalige
middelen voor de specifieke doelgroepen zijn opgegaan. Doelen zijn om
via competitie op basis van wetenschappelijke kwaliteit voldoende
ruimte te geven aan (jonge) veel belovende onderzoekers, excellentie in
het onderzoek te bevorderen, en te zorgen voor een adequate in- en
doorstroom van onderzoekers zodat er verbetering optreedt in hun
loopbaanperspectieven;
• aanvullende bekostiging voor NWO voor het Nationaal Regieorgaan
Onderwijs Onderzoek;
• aanvullende bekostiging voor NWO voor een onderzoeksprogramma
‘Wetenschap op de Cariben’;
• in het kader van talentontwikkeling zet het Ministerie van OCW via NWO
€ 5,1 miljoen euro in voor talent. Deze middelen worden ingezet om
onderzoekers met een migratieachtergrond en vrouwen in bèta en
techniek te stimuleren;
• NWO-programma voor het uitvoeren van vernieuwend en maatschap­
pelijk relevant onderzoek via de Nationale Wetenschapsagenda (NWA).
De NWA is gericht op wetenschappelijke en maatschappelijke
doorbraken. Belangrijk daarbij is de breedte, de multidisciplinaire
aanpak en samenwerking tussen de kennisketen en maatschappelijke
partners uit publieke en semipublieke sectoren en uit het bedrijfsleven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

117

Subsidies
Voor het stimuleren en realiseren van de centrale doelstellingen van het
Onderzoek en Wetenschapsbeleid (OWB) worden diverse subsidies
verstrekt aan stichtingen en centra met een specifieke rol in de kennisinfra­
structuur. Het gaat hier onder andere om bijdragen aan:
• Naturalis Biodiversity Center voor onderzoek naar de biodiversiteit en
instandhouding van de nationale grootschalige infrastructuur voor
biodiversiteitsonderzoek;
• het BPRC voor primatenonderzoek en de huisvestiging van primaten, en
subsidie aan de Stichting AAP voor het verzorgen van de opvang van
de BPRC chimpansees;
• Stichting Nationaal Centrum voor Wetenschap- en Techniekpromotie
(NCWT) voor het beheren en ontwikkelen van NEMO Science Museum
en NEMO Kennislink, het organiseren van het landelijke festival
Weekend van de Wetenschap en het ondersteunen van overige gerela­
teerde landelijke activiteiten op het gebeid van wetenschaps- en techno­
logiecommunicatie en –educatie.
Opdrachten
Voor beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het uitvoeren
van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten voor het beleids­
gericht onderzoek.
Bijdrage aan agentschappen
Opdracht aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor
het ondersteunen en stimuleren van een zo groot mogelijk Nederlandse
participatie in het EU-Kaderprogramma voor Onderzoek en Innovatie
‘Horizon 2020’. Team Internationale Research- en Innovatiesamenwerking
(IRIS) bij RVO is het Nationaal Contactpunt Kaderprogramma in Nederland.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Contributies aan grote internationale onderzoeksorganisaties Engineering
in Medicine and Biology Society (EMBC), Europees Laboratorium voor
Moleculaire Biologie (EMBL), European Space agency (ESA), Conseil
Européen pour la Recherche Nucléaire (CERN) en European Southern
Observatory (ESO). Door deelname van Nederland aan deze intergouver­
nementele organisaties krijgen de Nederlandse wetenschappelijke onder­
zoekers toegang tot unieke grootschalige onderzoeksfaciliteiten en
internationale netwerken van toponderzoekers. Deze deelname is mede van
groot belang voor het functioneren van Nederlands nationale onderzoeks­
bestel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

118

3.13 Artikel 25. Emancipatie
A. Algemene doelstelling
Het realiseren van gendergelijkheid en gelijkheid wat betreft seksuele
oriëntatie, genderidentiteit en geslacht in de Nederlandse samenleving. Dit
dient te geschieden op in ieder geval de terreinen: onderwijs, veiligheid,
gezondheid, arbeidsmarkt, media, politiek, recht en leefvormen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De rol van de Minister is primair het wegnemen van belemmeringen voor
gender- en LHBTI-gelijkheid (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen,
biseksuelen, transgender personen en intersekse personen) en het
bevorderen dat relevante wet- en regelgeving waar nodig wordt aangepast.
Daarnaast heeft de Minister, vaak samen met de maatschappelijke instel­
lingen, een rol in het agenderen, coördineren, aanjagen en in het ontsluiten
van kennis en expertise.
Financieren
De Minister biedt financiële ondersteuning aan maatschappelijke instel­
lingen voor gender- en LHBTI-gelijkheid en het monitoren van ontwikke­
lingen in de samenleving.
Stimuleren
Het instrument dat de Minister ter beschikking heeft, is wet- en regelgeving,
zoals de Subsidieregeling gender- en LHBTI-gelijkheid 2017-2022 die vanaf
1 januari 2017 in werking is getreden. Deze regeling voorziet in het
verstrekken van subsidies aan acht strategische partnerschappen voor de
realisering van de doelstellingen op gender- en LHBTI-gelijkheid, die lopen
van 2018 tot en met 2022. Daarnaast verstrekt de Minister projectsubsidies
aan het maatschappelijk middenveld.
Regisseren
Gemeenten ontvangen via decentralisatie-uitkeringen een bijdrage voor
de uitvoering van de samenwerkingsafspraken over versterking en
uitvoering van het lokale beleid op het gebied van gendergelijkheid en
LHBTI-gelijkheid. Samen met gemeenten is in een intentieverklaring
vastgelegd wat de aandachtspunten van het LHBTI-beleid zijn. Verder vult
de Minister de regisserende rol in door halfjaarlijkse bestuursgesprekken
met instellingen over gender- en LHBTI gelijkheid. Daarnaast draagt de
Minister bij aan internationale samenwerking met organisaties als Europese
Unie, de Raad van Europa en de Verenigde Naties.
Kengetallen
Tabel 74 Kengetallen
2016

2017

2018

1

Kengetal
Economische zelfstandigheid van vrouwen1

2015

59,3%

60,7%

62,3%

2

Financiële onafhankelijkheid van vrouwen2

48,5%

50,0%

51,5%

1 Bron: CBS. De cijfers van 2016 en 2017 zijn gecorrigeerd, omdat de definitieve cijfers afwijken van de eerder gepubliceerde voorlopige cijfers. Het cijfer van 2018 is een
voorlopig cijfer.
2 Bron: CBS. Het cijfer van 2016 is gecorrigeerd, omdat het definitieve cijfer afwijkt van het eerder gepubliceerde voorlopige cijfer. Het cijfer van 2018 is een voorlopig cijfer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

119

C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het terrein van emancipatie worden
beschreven in de beleidsagenda. Het Ministerie van OCW zet zich in op drie
samenhangende thema’s waarop zich stevige knelpunten voordoen: arbeid,
sociale veiligheid en genderdiversiteit en gelijke behandeling. Het
bestaande beleid daarop wordt voortgezet.
Arbeid
Voor de financiële onafhankelijkheid van vrouwen werkt het Ministerie van
OCW in overleg met het Ministerie van SZW aan een aanpak voor vrouwen
met een afstand tot de arbeidsmarkt. Onderdeel hiervan is het ZonMw
Kennisprogramma Vakkundig aan het Werk». De 6e ronde ‘economische
zelfstandigheid’ van dit ZonMw-programma gaat eind 2020 van start. De
Minister ondersteunt gemeenten hierbij met een gendersensitieve
uitvoering van het re-integratiebeleid. De call voor het programma
‘economische veerkracht’ (Nationale Wetenschapsagenda)is inmiddels
opengesteld.
Een eerdere studie naar de mogelijkheden om arbeidstekorten in de zorg
terug te brengen door de deeltijdfactor2 te verhogen, leverde interessante
resultaten op. Een nieuwe verkenning wordt gestart naar de potentie van
het verhogen van de deeltijdfactor1 in het onderwijs om zo de arbeidste­
korten in het onderwijs terug te brengen.
Sociale veiligheid
Vanaf 2020 gaat «Bi+ Nederland» zich met steun van het Ministerie van OCW
inzetten voor een bi-inclusieve samenleving via gemeenschapsvorming,
onderzoek en lobby.
De Minister werkt samen met gemeenten aan het vergroten van de sociale
veiligheid van lhbti-personen en vrouwen. Zo ondersteunt de Minister de
regenbooggemeenten (Dordrecht en Zwolle) in de Biblebelt bij een
regionale aanpak om LHBTI in levensbeschouwelijke kringen bespreekbaar
te maken. Ook kunnen gemeenten zich nog voor de komende twee jaar
aansluiten bij het programma Veilige Steden. Doel is het verbeteren van
de veiligheid van vrouwen in de openbare ruimte (straat en uitgaansleven).
Genderdiversiteit en gelijke behandeling
Het programma Iedereen in Beeld zet interdepartementaal in op bewust­
wording en kennisontwikkeling van inclusieve beeldvorming. Inzet is de
beeldbank van het Rijk diverser te maken. Ook start een onderzoek naar hoe
burgers de beeldcommunicatie van het Rijk ervaren.
Samenwerking maatschappelijke organisaties
Een belangrijk onderdeel van het emancipatiebeleid is de samenwerking
met allianties van organisaties in het maatschappelijk middenveld. Deze
samenwerking is in 2020 onderwerp van een procesevaluatie. Aan de hand
van de resultaten van die evaluatie wordt in 2021 de nieuwe subsidiere­
geling uitgewerkt.

2

Deeltijdfactor: het gemiddeld aantal gewerkte uren van vrouwelijke werknemers in de zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

120

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 75 Budgettaire gevolgen van beleid art. 25 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

4.305

4.305

4.601

7.304

15.205

15.951

16.659

Uitgaven

12.540

13.967

14.147

14.610

15.862

15.951

16.659

waarvan juridisch verplicht (%)

71,3%

Bekostiging

8.447

8.713

8.507

8.610

8.713

8.713

8.713

Kennisinfrastructuur: Gender- en LHBTIgelijkheid

8.447

8.713

8.507

8.610

8.713

8.713

8.713

Subsidies (regelingen)

3.278

3.079

3.322

3.241

3.071

3.071

3.571

Vrouwenemancipatie

234

0

0

0

0

0

0

LHBTI

366

78

0

0

0

0

0

2.678

3.001

3.322

3.241

3.071

3.071

3.571

Gender- en LHBTI- gelijkheid 2017-2022
Opdrachten

815

1.055

1.204

1.205

1.205

1.205

1.205

Bijdrage aan medeoverheden

0

1.120

1.114

1.554

2.873

2.962

3.170

Gemeentefonds gender- en LHBTIgelijkheid

0

1.120

1.114

1.554

2.873

2.962

3.170

150

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 25 is in 2021 70,8 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2021 is voor 96,9 procent juridisch verplicht.
Subsidies
Het beschikbare budget in 2021 is voor 52,1 procent juridisch verplicht. Dit
betreft meerjarige projectsubsidies. Voor nadere toelichting wordt
verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten
Het beschikbare budget in 2020 is voor 3,0 procent juridisch verplicht op
grond van een eerder aangegane overeenkomsten.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Op basis van de Subsidieregeling gender- en LHBTI-gelijkheid 2017-2022 zijn
in 2017 acht allianties voor vijf jaar verplicht. De acht strategisch partners
(Kamerstukken II 2016/17, 30420, nr. 258) zijn merendeel allianties; in totaal
vijftien organisaties. Het doel is om met de activiteiten waarvoor subsidie
is verleend gender- en LHBTI-gelijkheid te realiseren.
Subsidies
Projectsubsidies worden verleend op basis van de Subsidieregeling genderen LHBTI-gelijkheid 2017-2022.
Opdrachten
De middelen voor opdrachten voor zowel gender- als LHBTI-gelijkheid
worden besteed aan onderzoeken en symposia.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

121

Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten actief op het gebied van gender- en LHBTI-gelijkheid ontvangen
via een decentralisatie-uitkering een bijdrage. De verantwoordelijkheid voor
de besteding van deze middelen is belegd bij de gemeenten zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

122

4. Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 91 Nog Onverdeeld
Doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sector overschrijdende
middelen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen
bekend is, worden de middelen naar deze artikelen overgeboekt. Het betreft:
• loonbijstelling;
• prijsbijstelling;
• onvoorzien.
Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.
D. Budgettaire gevolgen
Tabel 76 Budgettaire gevolgen art. 91 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven

0

0

0

0

0

0

0

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

waarvan programma

0

0

0

0

0

0

0

waarvan apparaat

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

waarvan programma

0

0

0

0

0

0

0

waarvan apparaat

0

0

0

0

0

0

0

Onvoorzien

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Op het onderdeel Onvoorzien staan onder andere middelen die een
budgettair effect hebben op meer dan één beleidsartikel en waarvan de
verdeling over deze artikelen nog niet bekend is.
Dit onderdeel bevat geen middelen meer. De middelen voor problematiek
van de Dienst Uitvoering Onderwijs zijn vanaf dit begrotingsjaar op het
instrument <<bijdrage aan agentschappen>> van de beleidsartikelen gezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

123

4.2 Artikel 95 Apparaat Kerndepartement
D. Budgettaire gevolgen
Tabel 77 Budgettaire gevolgen art. 95 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

266.515

288.670

277.179

272.376

272.684

269.451

269.228

Uitgaven

266.317

288.670

277.179

272.376

272.684

269.451

269.228

Personele uitgaven

197.662

220.544

210.845

209.593

209.899

207.461

207.132

waarvan eigen personeel

188.890

209.697

200.744

199.497

199.804

197.428

197.090

waarvan externe inhuur

5.614

6.619

5.930

5.940

5.940

5.940

5.940

waarvan overige personele uitgaven

3.158

4.228

4.171

4.156

4.155

4.093

4.102

Materiële uitgaven

67.336

66.720

66.334

62.783

62.785

61.990

62.096

waarvan ICT

23.719

24.413

20.547

20.530

20.518

20.147

20.198

waarvan bijdrage aan SSO's

15.926

16.692

16.303

16.354

16.355

16.355

16.356

waarvan overige materiële uitgaven

27.691

25.615

29.484

25.899

25.912

25.488

25.542

Begrotingsreserve schatkistbankieren

1.319

1.406

0

0

0

0

0

Ontvangsten

1.980

1.973

567

567

567

567

567

Toelichting
Op het artikel Apparaat Kerndepartement staan de apparaatsuitgaven van
de directies van het kerndepartement, zowel die van de beleidsdirecties als
die van de niet-beleidsdirecties, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de
inspecties en de adviesraden van het Ministerie. Daarnaast worden hier
de centrale uitgaven voor onder andere huisvesting, automatisering en
bijdragen aan Shared Service Organisaties (SSO's) geraamd.
Op dit artikel worden tevens de mutaties op de begrotingsreserve schat­
kistbankieren geraamd. Het Ministerie van OCW staat garant voor het in
gebreke blijven van aan het Ministerie van OCW verbonden instellingen die
gebruik maken van de regeling schatkistbankieren. Gegeven de omvang
van het budget is er om doelmatigheidsredenen voor gekozen om niet per
relevant beleidsartikel een reeks op te nemen, maar dit te doen op het artikel
95 (apparaat kerndepartement). De ontvangen premies van aan het
Ministerie van OCW verbonden instellingen worden jaarlijks via het
Ministerie van Financiën aan het Ministerie van OCW overgemaakt en dit
wordt in de begroting en in de saldibalans in het jaarverslag (toevoeging
premie aan gegroeide reserve) verwerkt.
In onderstaande tabel zijn de apparaatsuitgaven van het Ministerie van
OCW onderverdeeld naar kerndepartement, Rijksdienst Cultureel Erfgoed,
Inspectie van het Onderwijs, Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed,
Onderwijsraad, Raad voor Cultuur en de Adviesraad voor Wetenschap,
Technologie en Innovatie. Daarnaast zijn de apparaatskosten van de batenlastenagentschappen en Zelfstandigen Bestuursorganen (ZBO’s)
weergegeven.
Tabel 78 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en ZBO's (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal apparaatsuitgaven ministerie1

266.317

288.670

277.179

272.376

272.684

269.451

269.228

Kerndepartement2

154.733

167.690

166.077

161.698

161.767

157.852

157.629

Rijksdienst Cultureel Erfgoed

36.843

41.206

36.980

36.572

36.700

37.048

37.048

Inspectie van het Onderwijs

66.518

68.825

66.539

66.394

66.538

66.957

66.957

Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed

2.470

3.608

2.418

2.416

2.413

2.413

2.413

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

124

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Onderwijsraad

2.417

2.494

2.447

2.446

2.445

2.444

2.444

Raad voor Cultuur

2.165

3.486

2.141

2.274

2.245

2.162

2.162

Adviesraad voor Wetenschap, Technologie
en Innovatie

1.171

1.361

577

576

576

575

575

Totaal apparaatskosten agentschappen3

359.952

345.803

337.516

333.674

329.662

329.713

329.648

Dients Uitvoering Onderwijs

318.561

302.776

295.358

292.923

289.031

289.100

289.009

Nationaal Archief

41.391

43.027

42.158

40.751

40.631

40.613

40.639

Totaal apparaatskosten zbo's

403.530

389.521

377.288

367.536

365.214

359.792

359.792

Stichting Nederlans Fonds voor
Podiumkunsten+

7.931

6.300

7.931

7.931

7.931

7.931

7.931

Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie

3.505

3.100

3.505

3.505

3.505

3.505

3.505

Stichting Nederlands Fonds voor de Film

4.543

3.500

4.543

4.543

4.543

4.543

4.543

Stichting Stimuleringsfonds Creatieve
Industrie

2.555

2.000

2.555

2.555

2.555

2.555

2.555

Stichting Mondriaan Fonds

3.227

3.600

3.227

3.227

3.227

3.227

3.227

Stichting Nederlands Letterenfonds

3.138

2.600

3.138

3.138

3.138

3.138

3.138

5.062

5.076

5.076

5.076

5.076

5.076

5.076

Bureau Architectentregister4
Commissariaat voor de Media
Nederlands Vlaamse Accreditatie
Organisatie

4.932

4.937

4.476

4.576

4.715

4.715

4.715

Koninklijke Bibliotheek

52.448

50.324

50.840

51.645

52.461

53.020

53.020

Nederlandse Organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek

218.883

210.348

205.401

194.333

191.695

185.386

185.386

Stichting Participatiefonds (PF)

1.971,8

1.971,8

1.971,8

1.971,8

1.971,8

1.971,8

1.971,8

Stichting Vervangingsfonds (VF)

2.730,2

2.730,2

2.730,2

2.730,2

2.730,2

2.730,2

2.730,2

Stimuleringsfonds voor de Journalistiek

700

700

700

700

700

700

700

College voor Toetsen en Examens

11.619

12.790

4.380

4.380

4.380

4.380

4.380

Nederlandse Publieke Omroep

2.300

2.500

2.300

2.300

2.300

2.300

2.300

Regionale Publieke Omroep

1.100

1.100

1.100

1.100

1.100

1.100

1.100

Koninklijke Nederlandse Academie van
Wetenschappen

61.585

60.644

58.114

58.525

57.886

58.214

58.214

Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB)

15.300

15.300

15.300

15.300

15.300

15.300

15.300

1 De cijfers in de tabel zijn niet met elkaar te consolideren aangezien het zowel uitgaven als kosten betreft.
2 Het personeel van het CvTE bestaat uit rijksambtenaren, de apparaatskosten van het CvTE zijn dan ook opgenomen in het apparaatsuitgaven van het kerndepartement.
3 De apparaatskosten bij de baten-lastendiensten betreffen naast de apparaatskosten in verband met werkzaamheden voor OCW ook de kosten die verband houden met
werkzaamheden die voor tweeden en derden worden uigevoerd.
4 Het bedrag (exclusief inkomsten uit inschrijving), dat is geraamd voor het Bureau Architectenregister valt weg in de afronding.

Toelichting
In bovenstaande tabel zijn rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's)
waarbij een individuele uitvraag in het veld nodig is, niet opgenomen. Dit
betreft ondermeer alle onderwijsinstellingen, academische ziekenhuizen en
musea. ZBO's waarbij de gegevens met betrekking tot de apparaatsuitgaven
uit hoofde van reguliere bestaande informatiestromen beschikbaar zijn, zijn
wel opgenomen.
In onderstaande tabel zijn de apparaatsuitgaven van het kerndepartement
weergegeven zoals deze direct toe te rekenen zijn aan de verschillende
beleidsterreinen.
Tabel 79 C. Tabel apparaatsuitgaven per beleidsartikel budgettaire
gevolgen (bedragen x € 1.000)
Beleidsartikel

2021

Totaal apparaat beleidsartikelen

47.407

Primair onderwijs

7.195

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

125

Voortgezet onderwijs

7.892

Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

6.588

Hoger onderwijs en Studiefinanciering

7.029

Internationaal beleid

3.026

Cultuur

9.938

Onderzoek en wetenschapsbeleid

3.361

Emancipatie

2.378

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

126

5. Begroting agentschappen
5.1 Agentschap Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
In deze paragraaf is de begroting opgenomen van de Dienst Uitvoering
Onderwijs. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorgani­
satie van de Rijksoverheid voor het onderwijs. DUO levert producten en
diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van
studenten en informatievoorziening. Daarnaast verricht DUO werkzaam­
heden voor overige departementen en derden.
In de onderstaande tabel is een meerjarige raming van de baten en lasten
voor de DUO-begroting opgenomen.
Tabel 80 Begroting van baten-lastenagentschap voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Slotwet 2019

Vastgestelde
begroting 2020

2021

2022

2023

2024

2025

waarvan omzet
moederdepartement

269.790

243.030

242.776

245.389

247.484

253.720

259.796

waarvan omzet overige
departementen

58.663

72.623

70.302

70.302

70.302

70.302

70.302

waarvan omzet derden

6.180

6.423

5.857

5.857

5.857

5.857

5.857

Vrijval voorzieningen

669

‒

‒

‒

‒

‒

‒

1.708

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Rentebaten

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Totaal baten

337.010

322.076

318.935

321.548

323.643

329.879

335.955

289.009

Baten
Omzet

Bijzondere baten

Lasten
Apparaatskosten

318.561

302.776

295.358

292.923

289.031

289.100

Personele kosten

224.694

213.776

204.358

201.923

198.031

198.100

198.009

waarvan eigen personeel

167.336

173.017

170.583

170.485

170.462

170.462

170.462

waarvan inhuur externen

46.813

34.759

26.775

24.438

20.569

20.638

20.547

waarvan overige personele kosten

10.545

6.000

7.000

7.000

7.000

7.000

7.000

Materiële kosten

93.867

89.000

91.000

91.000

91.000

91.000

91.000

waarvan apparaat ICT

22.975

22.000

23.000

23.000

23.000

23.000

23.000

waarvan bijdrage aan SSO's

24.236

23.000

24.000

24.000

24.000

24.000

24.000

waarvan overige materiële kosten

46.656

44.000

44.000

44.000

44.000

44.000

44.000

Afschrijvingskosten

15.423

17.200

21.277

26.225

32.012

38.079

44.146

Materieel

10.656

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

waarvan apparaat ICT

10.353

11.500

11.500

11.500

11.500

11.500

11.500

Immaterieel

4.767

5.200

9.277

14.225

20.012

26.079

32.146

Dotaties voorzieningen

‒

‒

‒
‒

2.000

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

Overige kosten

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Bijzondere lasten

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Rentelasten

91

500

700

800

1.000

1.100

1.200

Totaal lasten

336.075

321.976

318.835

321.448

323.543

329.779

335.855

935

100

100

100

100

100

100

Agentschapsdeel Vpb-lasten

50

100

100

100

100

100

100

Totaal saldo van baten en lasten

885

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

127

Toelichting
Baten
Omzet moederdepartement
De omzet moederdepartement (€ 242,8 miljoen) betreft de inkomsten voor
geleverde diensten en producten aan de opdrachtgever het Ministerie van
OCW. Van de omzet moederdepartement 2020 is € 182,2 miljoen gerelateerd
aan de vijf hoofdproducten, te weten Bekostiging (€ 33,0 miljoen, zijnde
18 procent), Studiefinanciering (€ 86,9 miljoen, zijnde 48 procent), Examens
(€ 22,7 miljoen, zijnde 12 procent), Registers (€ 33,0 miljoen, zijnde
18 procent), Informatiediensten (€ 6,6 miljoen, zijnde 4 procent). Daarnaast
zijn middelen toegewezen ten behoeve van het niet activeerbare gedeelte
van de vervangingen van het systeemlandschap (€ 17 miljoen), voor de
afschrijvingslasten van het immaterieel vast actief (€ 9,3 miljoen) en voor
de implementatie informatie voorziening (IV)-strategie (€ 5,0 miljoen).
Tevens is in de begroting € 12,0 miljoen opgenomen voor de implementatie
van beleidswijzigingen en € 17,3 miljoen voor nieuwe taken welke nog geen
onderdeel zijn van de lumpsum financiering van het basiscontract. De
stijgende lijn in de opbrengst moederdepartement hangt samen met de
toegekende middelen in de Voorjaarsnota 2019 voor de noodzakelijke
vervanging en onderhoud van het systeemlandschap en is in lijn met de
aanbeveling uit de doorlichting vanuit het Ministerie van Financiën om
incidentele financiering in het lopende begrotingsjaar zoveel mogelijk te
beperken.
Uitgangs- en markeringspunten van belang voor exploitatie DUO
De digitale infrastructuur onderwijs bij DUO is van essentieel belang voor
de uitvoering van wet- en regelgeving, voor de daarbij behorende dienst­
verlening en communicatie aan studenten, instellingen en ouders/burgers.
Om continuïteitsrisico’s én issues op het gebied van privacy en security te
voorkomen is er meerjarig bij Voorjaarsnota 2019 nieuw budget toegevoegd
voor onderhoud en vervanging van het ICT-landschap.
De IV-strategie van DUO is de basis voor de vervanging van het ICTlandschap. De bijbehorende IV-roadmap geeft aan hoe dit de komende jaren
gestalte moet krijgen. In stappen worden oude applicaties vervangen door
pakket-software, nieuwe systemen of Cloud-oplossingen. Op middellange
termijn kunnen alle oude systemen en platformen daarna worden uitgefa­
seerd. De hiervoor benodigde middelen zijn inmiddels toegekend en
opgenomen in deze begroting.
Omzet overige departementen
De omzet Overige departementen (€ 70,3 miljoen) betreft opbrengsten in
verband met uitvoering inburgeringstaken (€ 31,8 miljoen) en uitvoering
landelijk register kinderopvang (€ 6,8 miljoen) voor het Ministerie van SZW,
werkzaamheden ten behoeve van het examen Wet financieel toezicht
(€ 1,9 miljoen) in opdracht van het Ministerie van Financiën, print- en
couverteerwerkzaamheden ten behoeve van het Centraal Justitieel Incas­
sobureau (CJIB) van het Ministerie van JenV (€ 1,2 miljoen) en compensatie
van loonkosten voor gedetacheerde medewerkers (€ 0,8 miljoen).
Daarnaast is € 27,8 miljoen aan omzet opgenomen in verband met
werkzaamheden uitgevoerd binnen de Shared Service Organisatie welke
onder DUO valt. Het betreft hier werkzaamheden voor het Ministerie van
JenV (€ 8,3 miljoen), het Ministerie van IenW (€ 2,4 miljoen), het Ministerie
van EZK (€ 3,5 miljoen), het Ministerie van BZK (€ 3,8 miljoen), het Ministerie
van VWS (€ 2,9 miljoen) en het Ministerie van Financiën (€ 0,2 miljoen).
Daarnaast is onder de omzet tweeden voor € 6,7 miljoen aan omzet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

128

opgenomen voor werkzaamheden ten behoeve van het Bestuursdepar­
tement OCW, Inspectie van het Onderwijs, Nationaal Archief en Rijksdienst
voor het Cultureel Erfgoed.
Omzet derden
Bij omzet derden (€ 5,9 miljoen) gaat het met name om te innen leges voor
OCW examens (€ 3,3 miljoen), leges voortvloeiende uit diverse overige
OCW taken (€ 0,8 miljoen) en opbrengsten voor het uitvoeren van
(bekostiging gerelateerde) werkzaamheden voor het Participatiefonds
(€ 0,8 miljoen) alsmede werkzaamheden uitgevoerd binnen de Shared
Service Organisatie (SSO) Noord (€ 1,0 miljoen).
Tabel 81 Omzet moederdepartement (bedragen x € 1 miljoen)
Direct gerelateerd aan geleverde producten/diensten

€ 242,8

o

Waarvan productgroep/dienstengroep Bekostiging

€ 33,0

o

Waarvan productgroep/dienstengroep Studiefinanciering

€ 86,9

o

Waarvan productgroep/dienstengroep Examendiensten

€ 22,7

o

Waarvan productgroep/dienstengroep Basisregister

€ 33,0

o

Waarvan productgroep/dienstengroep Informatiediensten

€ 6,6

o

Waarvan productgroep/dienstengroep Overige taken

€ 17,3

o

Waarvan productgroep/dienstengroep Opdrachten

€ 43,3

Lasten
Personele kosten
De personele kosten betreffen de kosten van eigen personeel
(€ 170,6 miljoen) op basis van de gemiddelde loonkosten, de begrote kosten
voor externe inhuur (€ 26,8 miljoen) en een reële inschatting van de overige
personele kosten zoals opleidingsbudget en reiskosten (€ 7,0 miljoen). DUO
is bezig met het verambtelijken van relatief dure externen op het gebied van
automatisering naar «goedkopere» ambtenaren om zodoende meer eigen
kennisopbouw en kostenreductie te realiseren. Dit is ook zichtbaar in de
afname van de post externe inhuur vanaf 2022 en verder.
Materiële kosten
De materiële kosten bestaan onder meer uit vaste lasten, zoals kosten infor­
matievoorziening en automatisering (€ 23,0 miljoen), externe diensten
(zoals deurwaarderskosten, detachering en vergoeding examinatoren en
surveillanten) en drukwerk (€ 44,0 miljoen) en de bijdrage aan SSO’s
(€ 24,0 miljoen) welke met name betrekking heeft op de huisvestingskosten.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten betreffen materiële en immateriële vaste activa. De
stijging in 2021 en verder hangt samen met de geplande investeringen in
immateriële vaste activa (vervanging ICT-landschap) voor de komende
jaren.
Tabel 82 Kasstroomoverzicht over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

1. Rekening-courant RHB 1 januari +
depositorekeningen

Slotwet 2019 Vastgestelde
begroting
2020
6.432

14.194

2021

2022

14.794

2023

46.171

2024

77.496

2025

108.608

139.587

+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom

358.067

322.076

0

0

0

0

0

-/- totaal uitgaven operationele kasstroom

‒ 337.779

‒ 303.376

52.677

57.525

63.112

69.079

75.046

2.Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen

20.288

18.700

52.677

57.525

63.112

69.079

75.046

‒ 31.187

‒ 39.500

‒ 45.200

‒ 50.800

‒ 52.700

‒ 52.700

‒ 52.700

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

129

Omschrijving

+/+totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
3.-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement
+/+ eenmalige storting door het
moederdepartement

2021

2022

2023

2024

2025

‒ 39.500

‒ 45.200

‒ 50.800

‒ 52.700

‒ 52.700

‒ 52.700

Slotwet 2019 Vastgestelde
begroting
2020
115
‒ 31.072
‒
‒

-/- aflossingen op leningen

‒ 3.032

‒ 6.100

‒ 9.300

‒ 14.200

‒ 20.000

‒ 26.100

‒ 32.100

+/+ beroep op leenfaciliteit

22.010

27.500

33.200

38.800

40.700

40.700

40.700

4.Totaal financieringskasstroom

18.978

21.400

23.900

24.600

20.700

14.600

8.600

5.Rekening courant RHB 31 december +
stand depositorekeningen (+1+2+3+4)

14.626

14.794

46.171

77.496

108.608

139.587

170.534

Toelichting
De operationele kasstroom is het saldo ontvangsten moederdepartement,
overige departementen en Derden waar uitgaven tegen overstaan aan
crediteuren en personeel. Het totaal van investeringen (onder andere
apparatuur voor het rekencentrum: aanschaf servers en storageapparatuur
en investeringen in immateriële vaste activa) is gelijk aan de zogenoemde
vervangingsinvesteringen voor de materiële vaste activa en uitbreidingsin­
vesteringen voor het ICT-landschap. De investering in immateriële vaste
activa is gedekt middels een beroep op de leenfaciliteit. Onder de
«aflossingen op leningen» is de aflossing opgenomen voor de leningen
welke ten behoeve van de vervanging van het systeemlandschap zijn
opgenomen. De stijging van het beroep op de leenfaciliteit hangt samen
met de investeringen in het ICT-landschap. Voor 2021 is in de Voorjaarsnota
de leenfaciliteit uitgebreid met € 68,0 miljoen waarvan € 35,5 miljoen ten
behoeve van de investeringen in zelfontwikkelde software ten behoeve van
het ICT-landschap en overige € 32,5 miljoen ten behoeve van computer­
hardware en -software.
Kapitaaluitgaven
Tabel 83 Specificatie kapitaaluitgaven agentschap DUO 2021 (bedragen x
€ 1.000)
Investeringen gebouw

0

Kantoormeubilair

0

Kantoormachines
Automatiseringsapparatuur

0
12.000

Depotinrichting

0

App. conservering & restauratie

0

Inrichting studiezaal

0

Zelfontwikkelde software

33.200

Totaal investeringen

45.200

Eenmalige uitkering aan moederdepartement
Aflossing op leningen

0
9.300

Beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom

9.300

Kapitaaluitgaven

54.500

Doelmatigheid
DUO heeft, mede naar aanleiding van de doorlichting in het eerste kwartaal
van 2019, haar doelmatigheidsparagraaf herzien. In deze paragraaf worden
de nieuwe indicatoren nader toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

130

Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per product of dienst. DUO
streeft naar gelijkblijvende kosten bij een verbeterde dienstverlening
zichtbaar in de klanttevredenheid van het digitale kanaal. Dit is zichtbaar in
de gelijkblijvende indexgetallen in de tabel in combinatie met de kwaliteits­
indicatoren. DUO bevindt zich namelijk in een transitie van een organisatie
met een complex systeemlandschap gebaseerd op ad hoc financiering, naar
een wendbare ICT-gedreven organisatie waarin onderhoud en vervanging
structureel gefinancierd worden via Life Cycle Management (LCM). Met
de invoering van deze LCM-systematiek gaat DUO van grote eenmalige
project investeringen naar structurele investeringen die over langere tijd
afgeschreven worden. Dit is zichtbaar gemaakt door de toevoeging van de
post «vervangingskosten», zijnde de niet activeerbare ontwikkelkosten van
de vervangingen en de post «immateriële vaste activa» welke de omvang
van het ICT-landschap weerspiegelt.
DUO wil doelmatig zijn in het gebruik van ICT-systemen, door te sturen op
een stabilisering en uiteindelijke daling van de omvang van haar ICTlandschap. Dit wil DUO bereiken door «slim» te vervangen en daarmee te
komen tot een onder architectuur ontwikkeld modern, simpel en kleiner ICTlandschap. Ook wil DUO sturen op de stabilisering van de kosten van
onderhoud. Onder onderhoud wordt verstaan datgene wat nodig is voor
instandhouding van de geautomatiseerde uitvoeringsprocessen. DUO wil
dit gaan bereiken door (verouderde) systemen tijdig te vervangen.
Daarnaast heeft DUO een nieuwe indicator opgenomen voor het aantonen
van doelmatigheid bij overhead. Daar waar in het verleden een percentage
van 21% is gerealiseerd wil DUO voor de komende jaren dalen naar 20%
overhead ten opzichte van de totale kosten.
Tabel 84 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Slotwet 2019 Vastgestelde
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Omzet Bekostiging Instellingen1

18%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Omzet Studiefinanciering1

48%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Omzet Examendiensten1

12%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Omzet Basisregisters1

18%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Omzet Informatiediensten1

4%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

126,1

121,4

142,1

149,3

149,3

149,3

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Totaal basiscontract excl. LCM1
Vervangingskosten1

n.v.t.

Kosten met betrekking tot onderhoud en
beheer1

n.v.t.

Immateriële vaste activa (x1 mln)

n.v.t.

64,5

€ 88,4

€ 113,0

€ 133,6

€ 148,2

€ 156,7

Overheadkosten t.o.v. de totale kosten (%)

n.v.t.

20%

20%

20%

20%

20%

20%

FTE-ARAR

2.331

2.614

2.544

2.575

2.586

2.586

2.586

FTE-Extern

n.v.t.

252

198

186

161

162

161

ICT gerelateerd

€ 114,00

€ 114,00

€ 115,00

€ 115,00

€ 115,00

€ 115,00

€ 115,00

Overige uren

€ 77,50

€ 77,50

€ 78,50

€ 78,50

€ 78,50

€ 78,50

€ 78,50

Saldo baten en lasten (%)

0,26%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

FTE

Tarieven/uur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

131

Slotwet 2019 Vastgestelde
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Kwaliteitsindicatoren
Klantcontact digitaal

7,0

6,5

6,5

6,5

6,5

6,5

6,5

Klantcontact traditioneel

8,0

7,0

7,0

7,0

7,0

7,0

7,0

1 Index 2019 is gelijk aan 100.

Toelichting doelmatigheidsindicatoren
Omzet/kostprijs per product
DUO aggregeert haar werkzaamheden in de going concern (basiscontract)
naar vijf producten, te weten Bekostiging, Studiefinanciering, Examens,
Registers en Informatiediensten. Zoals blijkt uit de tabel streeft DUO voor
de komende jaren naar gelijkblijvende prijzen bij een verbeterde dienstver­
lening zichtbaar in de klanttevredenheid van het digitale kanaal en uitein­
delijk tevens een kwaliteitsverbetering door de investeringen in het ICTlandschap.
Daarnaast heeft DUO de effecten van Life Cycle Management inzichtelijk
gemaakt door de niet activeerbare ontwikkelkosten van de vervangingen
(vervangingskosten) van de immateriële vaste activa (IMVA) op te nemen.
Ook is in de tabel de balanspost «immateriële vaste activa» opgenomen om
de omvang van het ICT-landschap weer te geven. Doelmatigheid wordt
bereikt door de omvang van het ICT-landschap uiteindelijk af te vlakken en
te stabiliseren (daar waar in het verleden een autonome groei van zes
procent normaal was, hetgeen in lijn is met observaties binnen de Rijks­
overheid en lager dan in de algemene markt conform onderzoek Gartner
2018) en de onderhouds- en beheerkosten niet verder te laten stijgen. In
2023 zit DUO op het gewenste investeringsniveau per jaar waarbij na 2027
de afschrijvingslasten gelijk zijn aan het investeringsniveau en de
balanspost immateriële vaste activa niet verder toeneemt.
Immateriële vaste activa
Om de omvang van het ICT-landschap te meten wordt de balanspost
immateriële vaste activa opgenomen als indicator. Hierin zijn alle zelf
ontwikkelde en aangekochte software opgenomen. Deze post zal de eerste
jaren een stijging laten zien en vanaf 2027 een vlakke lijn waarbij de
autonome groei van het systeemlandschap is ondervangen en deze post zal
stabiliseren rond de € 161,0 miljoen exclusief uitbreidingsinvesteringen als
gevolg van nieuw beleid of afwaardering van bestaande systemen. Ook
moet deze post worden gezien in relatie tot de indicator <<kosten met
betrekking tot onderhoud en beheer<<.
Kosten met betrekking tot onderhoud en beheer
Door het tijdig en slim vervangen van het systeemlandschap streeft DUO
(daar waar, volgens onderzoek Gartner 2018, normaliter sprake is van een
autonome groei van circa zes procent) naar een gelijkblijvend onderhoud
en beheer wat zichtbaar is in het gelijkblijvende indexgetal van 100 .
Overheadkosten t.o.v. de totale kosten (%)
De nieuwe indicator drukt de overhead uit als percentage van de totale
kosten. Daar waar in het verleden een percentage van 21% is gerealiseerd,
wil DUO voor de komende jaren dalen naar 20% overhead ten opzichte van
de totale kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

132

FTE totaal
De stijging van het personeel ten opzichte van 2019 hangt samen met de
toekenning van de structurele middelen voor onderhoud en vervanging van
het systeemlandschap en uitbreiding van de basisdienstverlening en
werkzaamheden voor overige departementen. Daarnaast is DUO bezig met
het verambtelijken van relatief dure externen op het gebied van automati­
sering naar «goedkopere» ambtenaren om zodoende meer kennisopbouw
en kostenreductie te realiseren en op de lange termijn te kunnen voldoen
aan de rijksbrede norm van 10 procent inhuur extern personeel . Daarnaast
is deze verambtelijking passend op het rijksbrede beleid voor flexwerk. In
de gepresenteerde FTE’s is ook dat deel van de bezetting opgenomen wat
werkzaam is ten behoeve van de ontwikkeling van software in eigen beheer,
welke financieel gezien worden aangemerkt als een investering in
immateriële vaste activa.
Projecttarief per uur
Het projecttarief per uur (€ 115,00) is een gemiddeld uurtarief ten behoeve
van systeem- en procesaanpassingen.
Meerwerktarief per uur
Voor niet ICT-gerelateerde inzet geldt een lager tarief van € 78,50 per uur.
De tarieven laten een stijging zien ten opzichte van het voorgaande jaar
passend in de loon- en prijsontwikkeling.
Klanttevredenheid Klantcontact digitaal norm 6,5 en Klanttevredenheid
klantcontact traditioneel norm 7,0
Het betreft hier respectievelijk de tevredenheid van individuele klanten op
de kanalen Mijn DUO en de website (digitaal) en tevredenheid op de kanalen
telefonie, email en balie (traditioneel), op een schaal van 1 tot en met 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

133

5.2 Agentschap Nationaal Archief (NA)
5.2.1. Algemene toelichting
Het Nationaal Archief beheert de archieven van de Rijksoverheid en
archieven van maatschappelijke organisaties en individuele personen die
van nationaal belang zijn (geweest). In de depots ligt bijna duizend jaar
geschiedenis van Nederland opgeslagen in archieven en in duizenden
kaarten, tekeningen en foto’s.
De missie van het Nationaal Archief is het dienen van ieders recht op
informatie en het geven van inzicht in het verleden van ons land door inzet
voor een sterk archiefbestel, een afgewogen beleid voor archiefwaardering
en selectie en optimale zorg voor alle rijksarchieven en de nationale archief­
collectie in Den Haag te beheren en onsite en online te presenteren.
Nationaal Archief en Regionale Historische Centra
Op basis van de Archiefwet 1995 heeft de Minister van OCW een specifieke
verantwoordelijkheid voor alle rijksarchiefbewaarplaatsen, zijnde het
Nationaal Archief in Den Haag en elf rijksarchiefbewaarplaatsen in de
provinciehoofdsteden. De archiefbewaarplaatsen in de provinciehoofds­
teden maken deel uit van de Regionale Historische Centra (RHC’s). De RHC’s
zijn zelfstandige openbare lichamen, die vanuit het Rijk en andere partners
een financiële bijdrage ontvangen. Deze begroting handelt alleen om de
baten en lasten van het Nationaal Archief. De rijksbijdragen aan de afzon­
derlijke RHC’s zijn onderdeel van artikel 14 (cultuur) van de begroting van
het Ministerie van OCW.
Tabel 85 Begroting van baten-lastenagentschap voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Baten
Omzet

41.235

41.959

44.221

42.719

42.448

42.371

42.263

waarvan omzet moederdepartement

40.017

40.819

42.920

41.418

41.147

41.070

40.962

waarvan omzet overige departementen

400

400

400

400

400

400

400

waarvan omzet derden

818

740

901

901

901

901

901

Vrijval voorzieningen

20

27

0

0

0

0

0

Mutatie projectgelden

2.070

3.167

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

43.325

45.153

44.221

42.719

42.448

42.371

42.263

Lasten
Apparaatskosten
Personele kosten

19.158

19.347

19.988

19.837

19.932

20.014

20.014

waarvan eigen personeel

15.721

16.873

17.470

17.422

17.442

17.449

17.449

waarvan inhuur externen

2.461

1.421

1.411

1.311

1.386

1.461

1.461

976

1.053

1.107

1.104

1.104

1.104

1.104

22.233

23.680

22.170

20.914

20.699

20.599

20.625

waarvan overige personele kosten
Materiële kosten
waarvan apparaat ICT

676

1.100

1.140

1.142

1.142

1.142

1.142

waarvan bijdrage aan SSO's

4.819

6.361

6.128

6.080

6.484

6.484

6.447

waarvan overige materiële kosten

16.738

16.219

14.902

13.692

13.073

12.973

13.036

Afschrijvingskosten

1.672

2.119

2.058

1.965

1.815

1.757

1.623

Materieel

1.672

2.119

2.058

1.965

1.815

1.757

1.623

waarvan apparaat ICT

97

77

104

148

129

4

0

Immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

134

Stand Slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Dotaties voorzieningen

54

0

0

0

0

0

0

Overige kosten

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

0

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

7

7

5

3

2

1

1

Totaal lasten

43.124

45.153

44.221

42.719

42.448

42.371

42.263

201

0

0

0

0

0

0

201

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening
Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten

Toelichting
Bij het opstellen van voorliggende begroting is het nog niet duidelijk welke
consequenties de Coronacrisis heeft voor de werkzaamheden van het
Nationaal Archief. Ook de impact op doelmatigheid en de indicatoren is nog
niet bekend.
Baten
Omzet moederdepartement
De omzet van het moederdepartement betreft de inkomsten van het
Nationaal Archief voor de geleverde producten en diensten. Deze bestaat
uit structurele middelen voor de primaire activiteiten (1e geldstroom) en
incidentele middelen voor projectmatige activiteiten (2e geldstroom).
Tabel 86 Omzet moederdepartement per productgroep\dienstgroep (bedragen x € 1.000)
Realisatie Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Fysiek archief

6.900

9.800

9.800

9.800

9.800

9.800

Digitaal archief

9.400

10.800

9.300

9.000

9.000

8.900

Publiek

9.500

9.700

9.700

9.700

9.700

9.700

Digitalisering

8.800

8.000

8.000

8.000

8.000

8.000

Kennis en advies

5.400

Totaal

40.000

*1

4.600

4.600

4.600

4.600

4.600

42.900

41.400

41.100

41.100

41.000

1 De toelichting is in de vastgestelde begroting 2020 niet opgenomen.

De bijdrage 2021 van het moederdepartement is ten opzichte van 2020
gestegen vanwege vooral de loon- en prijscompensatie en een nieuwe
systematiek voor de bijdragen aan projectkosten en -investeringen. Tot 2021
werden investeringsbijdragen in de balans opgenomen. Vanaf 2021 zijn
de investeringsbijdragen vervangen door leningen en worden de bijdragen
voor de afschrijvingen op investeringen via de omzet ontvangen. Het gaat
met name om de bijdragen voor het programma Digitale Taken Rijksar­
chieven (DTR) en het masterplan Concentratie Archiefdepot.
Sinds 2012 is de subsidie aan het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG)
opgenomen, die namens het moederdepartement wordt verstrekt. Het
Nationaal Archief vervult hierin alleen de kasfunctie. De subsidie voor 2021
bedraagt € 1,93 miljoen.
Omzet overige departementen
Het Nationaal Archief fungeert als rijksarchiefbewaarplaats in de provincie
Zuid Holland en ontvangt daarvoor een jaarlijkse bijdrage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

135

Omzet derden
De omzet derden bestaat hoofdzakelijk uit inkomsten van derde partijen
voor specifieke producten en diensten.
Mutatie projectgelden
Vanaf 2021 zijn, in lijn met de Rijksbegrotingsvoorschriften, de bijdragen
voor investeringen en projectgelden in de omzet opgenomen. Daardoor
staan er vanaf 2021 geen mutatie projectgelden meer in de begroting.
Lasten
Personele kosten
De personele kosten zijn gebaseerd op een formatie van ca. 200–210 FTE.
In 2021 tot en met 2025 blijven de personele kosten stabiel op een niveau
waarop het Nationaal Archief met voldoende kwaliteit diensten en
producten kan leveren.
Materiële kosten
Dit betreffen onder andere de huisvestingskosten zoals de huurkosten en
servicekosten samenhangend met de huisvesting en kantoorautomati­
sering. Tevens zijn onder deze post de materiële uitgaven verantwoord die
worden gedaan in het primaire proces, zoals voor het fysieke depot, de
digitale taken rijksarchieven, tentoonstellingen, dienstverlening en in de
projecten. De materiële kosten laten een daling zien, zodat de totale lasten
aansluiten bij de teruglopende baten.
De bijdrage aan Shared Service Organisaties (SSO’s) stijgt ten opzichte van
de realisatie in 2019 vanwege de kosten van de nieuwe opslaglocatie in
Emmen die gedurende 2019 gebruik is genomen en vanaf 2020 het hele jaar
operationeel is.
Afschrijvingskosten
Forse nieuwe investeringen in het fysieke depot en e-Depot zijn de komende
jaren niet te verwachten, omdat deze investeringen recent zijn gedaan en er
geen investeringen verwacht worden op basis van de huidige prognose van
de datagroei. Er zijn wel vervangingsinvesteringen in met name de ICT
hardware gepland in de periode 2021 ‒ 2025.
Rentelasten
De rentelasten dalen de komende jaren vanwege de aflossing op bestaande
leningen. Over de nieuwe leningen is als gevolg van de zeer lage rente­
standen een rente van 0.0% verschuldigd.
Tabel 87 Kasstroomoverzicht over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020
1. Rekening courant RHB 1 januari +
depositorekeningen
+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom
-/- totaal uitgaven operationele kasstroom
2. Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
3. Totaal investeringskasstroom
-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement

2021

2022

2023

2024

2025

30.785

20.708

19.960

15.692

16.259

15.808

15.578

43.506

42.664

44.221

42.719

42.448

42.371

42.263

‒ 45.327

‒ 43.034

‒ 42.162

‒ 40.753

‒ 40.632

‒ 40.613

‒ 40.640

‒ 1.821

‒ 370

2.059

1.966

1.816

1.758

1.623

‒ 654

0

‒ 1.232

‒ 50

‒ 1.468

‒ 1.142

0

0

0

0

0

0

0

0

‒ 654

0

‒ 1.232

‒ 50

‒ 1.468

‒ 1.142

0

0

0

‒ 13.606

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

136

Stand Slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

+/+ eenmalige storting door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

-/- aflossingen op leningen

‒ 115

‒ 160

‒ 2.889

‒ 1.349

‒ 2.299

‒ 1.946

‒ 1.040

+/+ beroep op leenfaciliteit

600

0

11.400

0

1.500

1.100

0

4. Totaal financieringskasstroom

485

‒ 160

‒ 5.095

‒ 1.349

‒ 799

‒ 846

‒ 1.040

28.795

20.178

15.692

16.259

15.808

15.578

16.161

5. Rekening courant RHB 31 december +
stand depositorekeningen (=1+2+3+4)

Toelichting
De operationele kasstroom in 2021 is positief vanwege de bijdrage van
het moederdepartement voor de afschrijving van nieuwe investeringen en
bestaande activa die voorheen met investeringsbijdragen van het Ministerie
van OCW waren gefinancierd.
Onder de financieringskasstroom staat de eenmalige uitkering aan het
moederdepartement vanwege terugbetaling van de projectgelden en de
investeringsbijdragen. Voor de investeringen wordt een beroep gedaan op
de leenfaciliteit bij het Ministerie van Financiën. De financieringskasstroom
betreft verder de aflossing op leningen die zijn aangegaan ten behoeve
financiering van de verbouwing van de publieke ruimte, het fysieke depot
en investeringen in ICT.
Kapitaaluitgaven
Tabel 88 Specificatie kapitaaluitgaven agentschap NA 2021 (bedragen x
€ 1.000)
Specificatie kapitaaluitgaven agentschap NA 2021 (bedragen x € 1.000)
Investeringen gebouw

100

Kantoormeubilair

0

Kantoormachines

0

Automatiseringsapparatuur

1.132

Depotinrichting

0

App. conservering & restauratie

0

Inrichting studiezaal

0

Totaal investeringen

1.232

Eenmalige uitkering aan moederdepartement

13.606

Aflossing op leningen

2.889

Totaal financieringskasstroom

16.495

Kapitaaluitgaven

17.727

Tabel 89 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Stand Vastgestelde
Slotwet 2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Gemiddeld gewogen kostprijs per
productgroep:
- de (gem) prijs per km fysiek archief
(capaciteit)1
- de (gem) prijs per Terabyte digitaal archief
(capaciteit)1
Gemiddeld gewogen uurtarief intern
personeel: primaire taken - activiteiten2
Aantal FTE:formatie op lumpsum en
projecten

15

14

20

20

20

20

20

1.231

1.290

1.300

1.300

1.300

1.300

1.300

53

54,5

55

55

55

55

55

207,71

200-210

200-210

200-210

200-210

200-210

200-210

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

137

Stand Vastgestelde
Slotwet 2019
begroting
2020
Saldo van baten en lasten

2021

2022

2023

2024

2025

201162

0

- bezoekers

18.398

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

- onderwijs

8.922

13.000

13.000

13.000

13.000

13.000

13.000

- studiezaal - bezoekers

17.121

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

- studiezaal - raadplegingen archiefstukken

134.071

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

- Website Nationaal Archief

1.500.000

1.500.000

1.500.000

1.500.000

1.500.000

Ontwikkeling aantallen bezoekers:

1.601.889

1.500.000

Cijfer bezoeker tevredenheid:3

7,5

7,5

Voldoen aan webrichtlijnen Rijk:
(1-2-3- sterren)4

***5

***5

7,5
***5

***5

7,5
***5

***5

***5

Beschikbaarheid - bereikbaarheid
organisatie:
- fysieke dienstverlening; geopend:
- informatiecentrum en studiezaal

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

- tentoonstelling

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

8:30-17:00

8:30-17:00

8:30-17:00

8:30-17:00

8:30-17:00

8:30-17:00

- ontvangst schoolgroepen
- Digitale dienstverlening eDepot
(basisdienstverlening):
- helpdesk openingstijden op
werkdagen

8:30-17:00

1 Uitgaande van de kosten / beschikbare capaciteit
2 Op basis van verantwoording uurtarieven jaarrekening 2017
3 Per twee jaar wordt een landelijk onderzoek gedaan door de branchevereniging archiefveld naar de kwaliteit van de dienstverlening.
4 Betreft de toekenning van het drempelvrij keurmerk; toekenning op basis van een jaarlijks onderzoek; toekenning in de vorm van een jaarlijks certificaat met waardering
in aantal sterren (1-2-3- sterren).
5 Op basis van verantwoording uurtarieven jaarrekening 2017.

Toelichting
De consequenties van de uitbreiding van de depotcapaciteit door de nieuwe
opslaglocatie in Emmen zijn vanaf 2021 meegenomen in de kostprijs
berekening voor papieren archieven.
Het Nationaal Archief biedt een landelijke infrastructuur aan voor producten
en diensten voor digitale archivering aan Regionale Historische Centra
(RHC’s), departementen en andere instellingen met een publieke taak. Aan
de dienstverlening is een kostprijsmodel verbonden dat inzichtelijk maakt
tegen welke kosten producten en diensten kunnen worden afgenomen. In
de tabel benoemde prijs / Tb digitaal archief is gebaseerd op het kostprijs­
model van digitale archieven uit 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

138

6. Bijlagen
Bijlage 1: Rechtspersonen met een Wettelijk Taak en Zelfstandige
Bestuursorganen
Tabel 90 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (bedragen x € 1.000)
Naam organisatie

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen

Uitgevoerde evaluatie zbo onder Volgende evaluatie ZBO
Kaderwet

Stichting Nederlans
Fonds voor
Podiumkunsten+

ZBO

14

51.723,0

2018 (visitatierapport)

2022

Stichting Fonds voor
Cultuurparticipatie

ZBO

14

20.327,0

2018 (visitatierapport)

2022

Stichting Nederlands
Fonds voor de Film

ZBO

14

60.881,0

2018 (visitatierapport)

2022

Stichting
Stimuleringsfonds
Creatieve Industrie

ZBO

14

16.589,0

2018 (visitatierapport)

2022

Stichting Mondriaan
Fonds

ZBO

14

34.571,0

2018 (visitatierapport)

2022

Stichting Nederlands
Letterenfonds

ZBO

14

13.210,0

2018 (visitatierapport)

2022

Bureau
Architectentregister

ZBO

14

90,0

2019 (evaluatierapport)

nog niet bekend

Commissariaat voor de
Media

ZBO

15

4.807,0

Nederlands Vlaamse
Accreditatie Organisatie

ZBO

6

4.476,0

Koninklijke Bibliotheek

ZBO

16

49.800,0

Nederlandse
Organisatie voor
Wetenschappelijk
Onderzoek

ZBO

6, 16

931.862,0

Stichting
Participatiefonds (PF)

ZBO

1

1.971,8

Voorzien na modernisering1

Stichting
Vervangingsfonds (VF)

ZBO

1

2.730,2

Geen

Stimuleringsfonds voor
de Journalistiek

ZBO

15

2.231,0

2017 (Visitatierapport)

College voor Toetsen en
Examens

ZBO

1, 3, 4

13.020,0

2020 (Visitatierapport)

Nederlandse Publieke
Omroep

ZBO

15

645,0

2018 (visitatierapport)

Regionale Publieke
Omroep

ZBO

15

150,0

Geen, vanwege bestaan sinds juni
2016

Koninklijke
Nederlandse Academie
van Wetenschappen

ZBO

16

91.757,0

Visitatierapport 2020

Stichting
Samenwerking
Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB)

ZBO

4

60.134,0

2020

Instellingen die onder
de Erfgoedwet vallen

RWT

14

215.346,0

Bevoegde
gezagsorganen primair
onderwijs

RWT

1

11.469.479,0

Bevoegde
gezagsorganen
voortgezet onderwijs

RWT

3

8.772.676,0

2022

2025
2023

2025

nnb

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

139

Naam organisatie

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen

Regionale
opleidingscentra (roc’s),
agrarische
opleidingscentra (aoc's)
en vakinstellingen

RWT

4

3.700.096,0

Instellingsbesturen
hogescholen

RWT

6

3.603.369,0

Instellingsbesturen
universiteiten

RWT

7

4.813.747,0

Academische
Ziekenhuizen

RWT

7

707.959,0

Stichting Cito

RWT

1, 3,4

30.231,0

Stichting SLO

RWT

3

10.850,0

Uitgevoerde evaluatie zbo onder Volgende evaluatie ZBO
Kaderwet

1 Momenteel is de wetswijziging beëindiging Vervangingsfonds (Vf) en modernisering Participatiefonds (Pf) aanhangig bij de Tweede Kamer (TK 35400). In het licht van
het voornemen tot beëindiging van de wettelijke taak van het Vf wordt geen evaluatie meer uitgevoerd. Ingevolge het wetsvoorstel behoudt het Pf de status van
privaatrechtelijke zbo-status, maar de wettelijke taken van dit fonds worden gemoderniseerd. De modernisering, waarvan de inwerkingtreding is beoogd per 1 augustus
2021, leidt tot een meer activerend beleid om in het primair onderwijs de instroom in werkloosheid te beperken en uitstroom daaruit te bevorderen. In de toelichting van
dit wetsvoorstel wordt aangegeven dat het gemoderniseerde Pf binnen 3 jaar wordt geëvalueerd.

Toelichting op de in de tabel opgenomen RWT's en ZBO's:
ZBO's
Cultuurfondsen
In 2021 worden bijdragen verstrekt aan de volgende fondsen:
Stichting Nederlands Fonds voor Podiumkunsten+
Het fonds ondersteunt alle vormen van professionele podiumkunsten in
Nederland: muziek, theater, muziektheater en dans. Het stimuleren van
innovatie in de keten van scheppen, productie, distributie en afname is
een speciale taak van het fonds.
Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
Het fonds stimuleert de actieve deelname aan het culturele leven van
inwoners van Nederland, in al hun diversiteit, ongeacht leeftijd, herkomst,
opleiding en woonplaats op het gebied van amateurkunst, cultuureducatie
en volkscultuur.
Stichting Nederlands Fonds voor de Film
Het fonds stimuleert de filmproductie in Nederland, met de nadruk op
kwaliteit en diversiteit en bevordert een goed klimaat voor de Nederlandse
filmcultuur.
Stichting Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
Het fonds voert verschillende subsidieregelingen uit die zijn gericht op
kennisontwikkeling en kennisuitwisseling van de ontwerpende disciplines
en het vergroten van de belangstelling voor architectuur, vormgeving en
e-culture.
Stichting Mondriaanfonds
Het fonds bevordert bijzondere en vernieuwende projecten en activiteiten
van beeldend kunstenaars, bemiddelaars en instellingen die van belang zijn
voor de beeldende kunst en cultureel erfgoed in Nederland. Het doel is
hiermee de betekenisvolle ontwikkeling en zichtbaarheid van beeldende
kunst en cultureel erfgoed in Nederland te stimuleren daar waar de markt
dit niet of nog niet mogelijk maakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

140

Stichting Nederlands Letterenfonds
Het fonds bevordert de kwaliteit, diversiteit, productie en de vertaling van
de Nederlandse- en Friestalige literatuur. Ook verzorgt het Letterenfonds
de promotie en zichtbaarheid van de Nederlandse en Friese literatuur in
het buitenland.
Bureau Archtectectenregister
Bureau Architectenregister (BA) is een publiekrechtelijk zelfstandig
bestuursorgaan dat uitvoering geeft aan de Wet op de architectentitel, zorg
draagt voor het beheer van het architectenregister en bevoegd is om op te
treden tegen onrechtmatig titelgebruik. Daarnaast is BA de bevoegde
autoriteit in Nederland voor de uitvoering van de Europese richtlijn voor
de erkenning van professionele kwalificaties van de onder haar vallende
beroepen.
College voor Toetsen en Examens (CvTE)
Het College is verantwoordelijk voor de centrale examens en staatsexamens in het voortgezet onderwijs, de examens rekenen en taal in het
(middelbaar) beroepsonderwijs en staatsexamens Nederlands als tweede
taal.
Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
De NVAO borgt de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland en
Vlaanderen. Zij beoordeelt op onafhankelijke wijze de kwaliteit van de
opleidingen, verleent accreditatie, toetst nieuwe opleidingen en de instel­
lingstoets kwaliteitszorg. Daarnaast levert de NVAO een bijdrage aan het
vergroten van het kwaliteitsbewustzijn en bevordert zij de internationale
samenwerking om tot afstemming en samenhang binnen de Europese
hoger onderwijsruimte te komen.
RWT's
Instellingen die onder de Erfgoedwet vallen
Het betreft 29 instellingen, waaronder de musea, die onder de Erfgoedwet
(Regeling beheer rijkscollectie en subsidiëring museale instellingen) vallen.
Bevoegd gezagsorganen primair onderwijs
Het betreft 954 bevoegde gezagsorganen van 6717 instellingen. Voor zover
het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente het bevoegd gezag is,
zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.
Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs
Het betreft 328 bevoegde gezagsorganen van 650 onderwijsinstellingen.
Binnen deze aantallen zitten ook gemeentelijke bevoegde gezagen/onder­
wijsinstellingen die eigenlijk niet aan te merken zijn als RWT.
Instellingsbesturen hogescholen
Het betreft middelen die rechtstreeks aan 36 bekostigde hogescholen
beschikbaar worden gesteld.
Instellingsbesturen universiteiten
Het betreft middelen die rechtstreeks aan 18 bekostigde universiteiten
beschikbaar worden gesteld.
Academische Ziekenhuizen
Het betreft middelen voor de 8 ziekenhuizen die verbonden zijn aan een
universiteit ten behoeve van de opleiding van artsen en ten behoeve van
onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

141

Stichting Cito
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking getreden.
De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de wettelijke
taken van stichting Cito en SLO.Stichting Cito Instituut voor Toetsontwik­
keling heeft tot taak:het ontwikkelen van de centrale eindtoets in het primair
onderwijs;het ontwikkelen van de centrale examens in het voortgezet
onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs.
Stichting Participatiefonds (PF)
Het PF is verantwoordelijk voor het beheren, verevenen en terugdringen van
de wettelijke en bovenwettelijke werkloosheidsuitgaven in het primair
onderwijs. Het PF betaalt de uitkeringskosten van ontslagen personeel aan
het betreffende schoolbestuur indien het ontslag voldoet aan de
voorwaarden die het PF hieraan stelt in het reglement. Daarnaast
ondersteunt het PF schoolbesturen bij inspanningen om te voorkomen dat
onderwijspersoneel instroomt in een uitkering. Eveneens bevordert het PF
dat individuele medewerkers die werkloos zijn en dientengevolge een
uitkering ontvangen, weer zo snel mogelijk betaald werk hervatten.
Stichting Vervangingsfonds (VF)
Het VF betaalt, wanneer voldaan wordt aan de voorwaarden uit het Vfreglement, nog geheel of gedeeltelijk de kosten voor vervangers van ziek
personeel aan schoolbesturen die hiervoor nog premie afdragen. Meer dan
de helft van de schoolbesturen met 80 procent van het personeel in de sector
po draagt inmiddels volledig zelf de risico’s van deze vervangingskosten, al
dan niet via samenwerking met andere besturen. Deze ontwikkeling zet zich
door. Met sociale partners is daarom in 2018 afgesproken dat de vereve­
ningstaak van het VF op een nog te bepalen moment wordt beëindigd.
Stichting SLO
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking getreden.
De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de wettelijke
taken van stichting Cito en SLO.
Tabel 91 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder
andere ministeries) (bedragen x € 1.000)
Naam organisatie
Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen
(UWV)

Ministerie

ZBO/RWT

Begrotingsartikel

SZW

ZBO

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

Begrotingsramingen

142

Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
Algemeen
In dit hoofdstuk worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen de
stand ontwerpbegroting 2020 en de stand ontwerpbegroting 2021. Daarbij
worden mutaties groter of gelijk aan onderstaande staffel toegelicht:
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting) in
€ miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

De mutaties uit de eerste suppletoire begroting en de reeks incidentele
suppletoire begrotingen zijn reeds toegelicht in de memorie van toelichting
op de eerste suppletoire begroting 2020 en de memorie van toelichting op
de incidentele suppletoire begrotingen 2020. Deze mutaties worden daarom
niet in dit verdiepingshoofdstuk toegelicht. Voor de uitgaven en
ontvangsten geldt dat de tabellen met de specificatie van de nieuwe
mutaties alleen zijn opgenomen als er mutaties hebben plaatsgevonden.
Mutaties die op meer dan één beleidsartikel betrekking hebben worden
hieronder toegelicht. Het betreft de budgettaire verwerking van de:
1. leerlingen- en studentenontwikkeling en studiefinancieringsuitgaven;
2. loon- en prijsbijstelling (lpo);
3. Regeerakkoordmaatregelen.
1. Leerlingen- en studentenontwikkeling en studiefinancieringsuitgaven
Onderstaande tabel geeft de verdeling van de mutaties als gevolg van de
raming van de leerlingen- en studentenontwikkeling en de studiefinan­
ciering weer. Zie de tabel <<belangrijkste beleidsmatige mutaties>> in de
beleidsagenda voor een toelichting.
Tabel 92 Leerlingen- en studentenontwikkeling en studiefinanciering (bedragen x € 1.000)
Artikel Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1

Primair onderwijs

10.076

18.747

43.353

69.410

90.539

95.701

3

Voortgezet
onderwijs

‒ 260

6.813

15.192

32.331

49.070

67.354

4

Beroepsonderwijs
en
volwasseneneducatie

316

61.983

66.929

84.050

100.734

115.102

6

Hoger
beroepsonderwijs

0

87.249

103.184

121.389

133.265

140.692

7

Wetenschappelijk
onderwijs

0

23.344

15.785

11.788

5.573

‒ 2.054

11,12,13 Studiefinanciering
(relevant)

‒ 16.073

15.980

‒ 4.284

8.502

22.193

31.138

‒ 5.941

214.116

240.159

327.470

401.374

447.933

Totaal leerlingen- en
studentenontwikkeling en
studiefinanciering

2. Loon- en prijsbijstelling (lpo)
De loon- en prijsbijstelling(lpo) 2020 is uitgekeerd aan de departementen.
Een deel van de lpo wordt ingehouden ter dekking van de ramingstegen­
vallers. Het kabinet zet het grootste deel van de lpo op de begroting van
het Ministerie van OCW over de volgende instrumenten in om de OCWtegenvallers te dekken: subsidies, opdrachten, bijdragen aan ZBO’s/RWT’s,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

143

bijdragen aan een ander begrotingshoofdstuk en bijdragen aan sociale
fondsen. Dit betreft structureel € 33,0 miljoen. In onderstaande tabellen
wordt de uitgekeerde loonbijstelling en prijsbijstelling per begrotingsartikel
weergegeven.
Tabel 93 Uitgekeerde relevante loonontwikkeling tranche 2020 (bedragen x € 1.000)
Artikel Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1

Primair onderwijs

351.300

350.343

348.168

345.616

344.084

343.494

3

Voortgezet
onderwijs

253.517

250.780

248.835

248.068

247.578

246.039

4

Beroepsonderwijs
en
volwasseneneducatie

111.151

109.304

103.066

113.380

107.348

106.201

6

Hoger
beroepsonderwijs

86.568

88.529

89.454

89.002

89.388

89.888

7

Wetenschappelijk
onderwijs

116.135

118.755

120.902

122.199

123.702

124.255

8

Internationaal
beleid

109

92

90

90

91

91

9

Arbeidsmarkt- en
personeelsbeleid

1.291

1.176

1.200

1.158

1.158

1.158

11

Studiefinanciering

2.402

2.414

2.423

2.442

2.454

2.437

12

Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage
en schoolkosten

50

50

50

50

50

49

13

Lesgelden

273

276

276

276

276

276

14

Cultuur

14.090

14.586

14.945

15.425

15.425

15.425

15

Media

48

47

47

48

48

48

16

Onderzoek en
wetenschapsbeleid

25.737

25.509

25.420

25.407

25.392

25.392

25

Emancipatie

298

293

296

318

318

318

91

Nog onverdeeld

0

0

0

0

0

0

95

Apparaat
Kerndepartement

7.430

7.615

7.585

7.577

7.458

7.475

970.399

969.769

962.757

971.056

964.770

962.546

Totaal

Tabel 94 Uitgekeerde relevante prijsontwikkeling tranche 2020 (bedragen x € 1.000)
Artikel Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1

Primair onderwijs

24.117

23.951

23.769

23.593

23.487

23.463

3

Voortgezet
onderwijs

22.283

22.043

21.875

21.807

21.766

21.632

4

Beroepsonderwijs
en
volwasseneneducatie

19.644

19.316

18.219

20.035

18.972

18.769

6

Hoger
beroepsonderwijs

14.503

14.828

14.981

14.907

14.971

15.056

7

Wetenschappelijk
onderwijs

29.412

30.065

30.632

30.968

31.359

31.504

8

Internationaal
beleid

50

44

43

43

43

43

9

Arbeidsmarkt- en
personeelsbeleid

20

20

20

20

20

20

11

Studiefinanciering

17.991

12.582

23.347

23.626

23.893

24.119

12

Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage
en schoolkosten

1.263

1.233

1.214

1.187

1.163

1.144

13

Lesgelden

91

91

91

91

92

91

14

Cultuur

10.846

10.356

9.707

9.541

9.541

9.541

15

Media

14.964

14.797

15.166

15.244

15.315

15.541

16

Onderzoek en
wetenschapsbeleid

7.003

6.954

6.936

6.935

6.931

6.931

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

144

2020

2021

2022

2023

2024

2025

25

Artikel Omschrijving
Emancipatie

33

32

32

37

37

37

91

Nog onverdeeld

0

0

0

0

0

0

95

Apparaat
Kerndepartement

1.033

1.101

1.096

1.103

1.099

1.100

163.253

157.413

167.128

169.137

168.689

168.991

Totaal

3. Regeerakkoordmaatregelen
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de budgettaire verwerking op
de OCW-begroting van de diverse maatregelen uit het Regeerakkoord. De
meeste maatregelen zijn al in eerdere begrotingen verwerkt. De mutaties in
deze begroting hebben betrekking op de middelen voor werkdruk.
Tabel 95 RA maatregelen per maatregel en sector (bedragen x € 1.000)
Art. Omschrijving

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

40.000

130.000

170.000

170.000

170.000

170.000

170.000

170.000

108.000

297.500

373.604

401.750

381.646

353.500

353.500

353.500

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

40.000

70.000

120.000

120.000

100.000

100.000

100.000

100.000

95.000

155.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

G32 Voor- en
vroegschoolse educatie
1

Primair onderwijs
G33 Aanpak werkdruk
primair onderwijs (incl.
€ 20 miljoen voor kleine
scholen)

1

Primair onderwijs
G34 Modernisering cao
primair onderwijs

1

Primair onderwijs
G35 Kwaliteit technisch
onderwijs vmbo

3

Voortgezet onderwijs
G36 Fundamenteel
onderzoek OCW

16

Onderzoek en
wetenschapsbeleid
G37 Toegepast onderzoek

6

Hoger beroepsonderwijs

15.000

20.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

16

Onderzoek en
wetenschapsbeleid

10.000

18.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

45.000

55.000

0

0

0

0

0

0

25.000

50.000

80.000

80.000

80.000

80.000

80.000

80.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

98.500

137.000

60.000

25.000

0

0

0

0

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

10.000

16.500

16.500

16.500

16.500

16.500

16.500

16.500

G38
Onderzoeksinfrastructuur
16

Onderzoek en
wetenschapsbeleid
G40 Cultuur en Historisch
Democratisch bewustzijn

14

Cultuur
G41 Nederlandse scholen
in het buitenland

1

Primair onderwijs
G42 Media/
onderzoeksjournalistiek

15

Media
G43 RA Intensivering
Erfgoed en monumenten

14

Cultuur
G44 Aanpak
laaggeletterdheid

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie
G45
Onderwijsachterstandenbeleid
en hoogbegaafde

1

Primair onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

145

Art. Omschrijving

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

3

5.000

13.500

13.500

13.500

13.500

13.500

13.500

13.500

Voortgezet onderwijs
G46 Doelmatiger
onderwijs

1

Primair onderwijs

‒ 6.666

‒ 30.664

‒ 45.663

‒ 60.996

‒ 60.996

‒ 60.996

‒ 60.996

‒ 60.996

3

Voortgezet onderwijs

‒ 5.171

‒ 23.786

‒ 35.420

‒ 47.313

‒ 47.313

‒ 47.313

‒ 47.313

‒ 47.313

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie

‒ 2.754

‒ 12.666

‒ 18.862

‒ 25.195

‒ 25.195

‒ 25.195

‒ 25.195

‒ 25.195

6

Hoger beroepsonderwijs

‒ 1.913

‒ 8.800

‒ 13.104

‒ 17.503

‒ 17.503

‒ 17.503

‒ 17.503

‒ 17.503

7

Wetenschappelijk
onderwijs

‒ 2.854

‒ 13.129

‒ 19.551

‒ 26.116

‒ 26.116

‒ 26.116

‒ 26.116

‒ 26.116

16

Onderzoek en
wetenschapsbeleid

‒ 642

‒ 2.955

‒ 4.400

‒ 5.877

‒ 5.877

‒ 5.877

‒ 5.877

‒ 5.877

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

183.000

G47 Terugdraaien
taakstelling OCW
91

Nominaal en Onvoorzien
G48 Terugdraaien
Taakstelling Groen
Onderwijs

3

Voortgezet onderwijs

0

3.606

5.075

5.326

4.905

4.501

4.501

4.501

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie

0

1.993

2.834

2.989

2.672

2.387

2.387

2.387

6

Hoger beroepsonderwijs

0

1.088

1.648

1.866

1.789

1.685

1.685

1.685

7

Wetenschappelijk
onderwijs

0

2.313

3.443

3.819

3.634

3.427

3.427

3.427

48.602

112.100

111.266

113.527

112.079

114.831

114.831

114.831

G49 Halvering
Collegegeld eerstejaars
hoger onderwijs
6

Hoger beroepsonderwijs

7

Wetenschappelijk
onderwijs

Totaal

21.398

52.900

53.734

56.473

57.921

60.169

60.169

60.169

1.068.500

1.742.500

1.817.604

1.698.750

1.477.646

1.453.500

1.453.500

1.453.500

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

146

Verdiepingshoofstuk per artikel
Artikel 1
Tabel 96 Uitgaven artikel 1 Primair onderwijs (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

11.685.628

11.650.756

11.588.258

11.505.682

11.455.834

Mutatie Nota van Wijziging 2020

‒ 11.683

‒ 11.683

‒ 11.683

0

0

‒ 333

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

440.328

476.762

457.807

441.060

464.412

Mutatie 2e incidentele
suppletoire begroting 2020

255.750

0

0

0

0

Mutatie 4e incidentele
suppletoire begroting 2020

21.700

25.000

25.000

25.000

25.000

Nieuwe mutaties

‒ 140.907

1.917

614

733

1.698

1. Herverdeling middelen 2e
incidentele suppletoire
begroting 2020: Inhaal- en
ondersteuningsprogramma's

‒ 133.000

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

2. Overig
Stand ontwerpbegroting 2021

‒ 7.907

1.917

614

733

1.698

12.250.483

12.142.752

12.059.996

11.972.475

11.946.944

2025

11.937.519

Toelichting op nieuwe mutaties
Uitgaven
Dit saldo betreft onder meer:
1. ondersteuning gericht op het voorkomen van onderwijsachterstanden
en studievertraging in ve, po, vo en mbo;
2. de maatregel uitbreiden van de aanvullende bekostiging voor
nieuwkomers po en vo met drie maanden (in totaal € 21 miljoen.).
Tabel 97 Ontvangsten artikel 1 Primair onderwijs (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

26.961

10.461

9.308

9.208

9.208

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

2025

0

0

0

0

0

26.961

10.461

9.308

9.208

9.208

9.208

2025

Artikel 3
Tabel 98 Uitgaven artikel 3 Voortgezet onderwijs (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie Nota van Wijziging 2020

2020

2021

2022

2023

2024

8.746.746

8.654.754

8.588.900

8.563.313

8.543.564

0

0

0

0

0

‒ 333

0

0

0

0

310.386

316.527

328.922

347.005

362.783

7.600

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

63.034

‒ 1.112

41

612

1.727

1. Herverdeling middelen 2e
incidentele suppletoire
begroting 2020: Inhaal- en
ondersteuningsprogramma's

65.000

0

0

0

0

2. Overig

‒ 1.966

‒ 1.112

41

612

1.727

Mutatie amendement 2020
Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Mutatie 2e incidentele
suppletoire begroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

147

Stand ontwerpbegroting 2021

2020

2021

2022

2023

2024

2025

9.127.433

8.970.169

8.917.863

8.910.930

8.908.074

8.872.493

Toelichting op nieuwe mutaties
Uitgaven
Dit saldo betreft onder meer:
1. de maatregel uitbreiden van de aanvullende bekostiging voor
nieuwkomers po en vo met drie maanden ( in totaal € 21 miljoen);
2. ondersteuning gericht op het voorkomen van onderwijsachterstanden
en studievertraging in ve, po, vo en mbo.
Tabel 99 Ontvangsten artikel 3 Voortgezet onderwijs (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

0

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

2025

Artikel 4
Tabel 100 Uitgaven artikel 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie Nota van Wijziging 2020

2020

2021

2022

2023

2024

4.680.116

4.787.894

4.536.512

4.928.113

4.685.282

0

0

0

0

0

‒ 333

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

119.823

204.653

184.526

210.070

211.439

Mutatie 2e incidentele
suppletoire begroting 2020

15.000

15.000

0

0

0

Mutatie 5e incidentele
suppletoire begroting

4.500

4.500

0

0

0

Nieuwe mutaties

56.876

‒ 173.782

‒ 169.279

‒ 180.037

‒ 180.174

1. Herverdeling middelen 2e
incidentele suppletoire
begroting 2020: Inhaal- en
ondersteuningsprogramma's

68.000

0

0

0

0

2. Continueren fiscale
scholingsaftrek

0

‒ 196.800

0

0

0

3. Overboeking STAP-regeling

0

0

‒ 181.669

‒ 181.274

‒ 181.724

Mutatie amendement 2020

4. Steunpakket
jeugdwerkloosheid
5. Overig
Stand ontwerpbegroting 2021

0

20.500

‒

‒

‒

‒ 11.124

2.518

12.390

1.237

1.550

4.875.982

4.838.265

4.551.759

4.958.146

4.716.547

4.706.546

Toelichting
1. Deze middelen zijn beschikbaar voor scholen en instellingen uit basison­
derwijs, speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs,
voortgezet speciaal onderwijs, mbo en volwasseneneducatie. Zij kunnen
subsidie ontvangen om leerlingen en studenten extra ondersteuning te
bieden vanwege leer- en ontwikkelachterstanden of studievertraging. Het
gaat om achterstanden veroorzaakt door de coronacrisis.
2. De fiscale regeling aftrek van scholingsuitgaven wordt nog een jaar langer
dan oorspronkelijk beoogd gecontinueerd door het Ministerie van
Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

148

3. Het budget voor levenlangontwikkelen wordt overgeboekt van het
Ministerie van OCW naar het Ministerie van SZW. Dit is voor het STAPbudget (Stimulans ArbeidsmarktPositie) ter vervanging van de fiscale
scholingsaftrek.
4. Het gaat hier om extra middelen ter ondersteuning van begeleidingsge­
sprekken ter voorkoming van jeugdwerkloosheid en een intensivering voor
Tel mee met Taal.
Tabel 101 Ontvangsten artikel 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

4.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

2025

0

1.000

1.000

1.000

1.000

4.000

4.000

4.000

4.000

4.000

4.000

2025

Artikel 6
Tabel 102 Uitgaven artikel 6 Hoger beroepsonderwijs (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

3.416.799

3.492.196

3.525.879

3.507.969

3.522.939

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendementen 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

92.414

184.862

198.398

216.811

228.058

Mutatie 4e
incidentele
suppletoire
begroting 20201

3.000

8.000

8.000

3.000

0

Nieuwe mutaties

298

3.620

2.407

2.045

2.306

3.512.511

3.688.678

3.734.684

3.729.825

3.753.303

3.778.843

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

Stand ontwerpbegroting 2021

1 Intensivering aanpak tekorten in het onderwijs en de lerarenopleiding.

Tabel 103 Ontvangsten artikel 6 Hoger beroepsonderwijs (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

2025

Artikel 7
Tabel 104 Uitgaven artikel 7 Wetenschappelijk onderwijs (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

5.202.998

5.318.098

5.413.688

5.471.899

5.538.978

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendementen 2020

0

0

0

0

0

212.955

233.476

228.520

226.478

222.157

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

149

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

2020

2021

2022

2023

2024

4.670

1.073

1.028

873

873

5.420.623

5.552.647

5.643.236

5.699.250

5.762.008

2025
5.809.080

Toelichting op nieuwe mutaties
Uitgaven
1. Betreft aanvulling op de naar universiteiten overgehevelde NWO-onder­
zoekmiddelen uit de SEO-regeling en de sectorplannen bèta en techniek.
Tabel 105 Ontvangsten artikel 7 Wetenschappelijk onderwijs (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

16

16

16

16

16

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

2025

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

16

16

16

16

16

16

2025

Artikel 8
Tabel 106 Uitgaven artikel 8 Internationaal beleid (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

12.830

11.409

11.169

11.169

11.171

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

159

136

133

133

134

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

310

‒ 90

‒ 90

‒ 90

12.989

11.855

11.212

11.212

11.215

11.215

2025

Tabel 107 Ontvangsten artikel 8 Internationaal beleid (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

99

99

99

99

99

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

99

99

99

99

99

99

2025

Artikel 9
Tabel 108 Uitgaven artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie Nota van Wijziging 2020

2020

2021

2022

2023

2024

167.519

164.279

164.421

163.190

163.197

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

999

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 14

1.896

8.111

1.428

1.178

Mutatie 4e incidentele
suppletoire begroting 2020

3.800

‒ 1.500

‒ 1.000

4.000

7.000

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

‒ 338

‒ 872

‒ 809

‒ 692

‒ 640

171.966

163.803

170.723

167.926

170.735

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

170.735

150

Toelichting op nieuwe mutaties
Uitgaven
1. Het betreft een overboeking naar artikel 1 (primair onderwijs) van
€ 4 miljoen structureel. Herprioritering voor regeling begeleiding zijinstroom po ten behoeve van de noodplannen G5 in het kader van de
aanpak lerarentekort.
2. Een overboeking vanuit de Aanvullende post voor de aanpak van het
lerarentekort voor Samen Opleiden.
3. Een overboeking vanuit de Aanvullende Post voor de aanpak van het
lerarentekort voor Zij-instroom.
4. Het betreft overboekingen tussen artikelen en naar andere departe­
menten.
Tabel 109 Ontvangsten artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

2025

0

0

0

0

0

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

2025

Artikel 11
Tabel 110 Uitgaven artikel 11 Studiefinanciering (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

5.221.098

4.940.462

5.665.703

5.749.571

5.774.741

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

55.146

‒ 327.987

‒ 168.297

‒ 179.055

‒ 151.392

Mutatie 2e incidentele
suppletoire begroting 2020

47.500

152.500

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

2.963

3.999

5.156

8.335

5.323.744

4.767.938

5.501.405

5.575.672

5.631.684

5.680.018

2025

Tabel 111 Ontvangsten artikel 11 Studiefinanciering (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

936.149

1.005.775

1.076.894

1.151.569

1.223.241

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

9.527

‒ 38

‒ 13.936

‒ 39.362

‒ 54.416

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

945.676

1.005.737

1.062.958

1.112.207

1.168.825

1.227.432

Artikel 12
Tabel 112 Uitgaven artikel 12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

77.439

75.767

74.654

73.117

71.699

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

‒ 2.563

‒ 3.354

‒ 3.651

‒ 3.843

‒ 3.647

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

2025

151

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

2020

2021

2022

2023

2024

0

19

37

49

101

74.876

72.432

71.040

69.323

68.153

2025
67.401

Tabel 113 Ontvangsten artikel 12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

3.872

3.777

3.714

3.629

3.552

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

‒ 593

‒ 610

‒ 611

‒ 604

‒ 581

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

2025

0

0

0

0

0

3.279

3.167

3.103

3.025

2.971

2.938

2025

Artikel 13
Tabel 114 Uitgaven artikel 13 Lesgelden (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

13.416

13.515

13.560

13.560

13.587

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

364

367

367

367

368

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

115

222

294

607

13.780

13.997

14.149

14.221

14.562

14.556

2025

Tabel 115 Ontvangsten artikel 13 Lesgelden (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

226.628

231.338

238.900

244.196

248.448

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

17.608

15.680

15.613

16.091

16.887

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

244.236

247.018

254.513

260.287

265.335

270.104

2025

Artikel 14
Tabel 116 Uitgaven artikel 14 Cultuur (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

1.005.094

961.765

948.533

957.052

954.399

Mutatie Nota van Wijziging 2020

‒ 1.022

‒ 1.022

‒ 1.022

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e incidentele
suppletoire begroting 2020

300.000

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 32.976

41.117

26.027

25.841

25.981

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

‒ 1.363

‒ 88

‒ 88

62

62

1.269.733

1.001.772

973.450

982.955

980.442

975.877

Toelichting op nieuwe mutaties
Uitgaven
Toelichting Nota van wijziging: de subsdiepost Verbreden inzet Cultuur
wordt verminderd met € 1,0 miljoen en overgeheveld naar het gemeente­
fonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

152

Toelichting ISB 2020: de liquiditeitsproblemen van instellingen in de
culturele en creatieve sector vormen een probleem voor het voortbestaan
van vitale onderdelen in de culturele en creatieve infrastructuur. Het kabinet
voegt daarom € 300 miljoen additionele middelen toe aan het bestaande
instrumentarium om de vitale onderdelen in de culturele infrastructuur in
stand te houden.
Tabel 117 Ontvangsten artikel 14 Cultuur (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

494

494

494

494

494

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

2025

0

0

0

0

0

494

494

494

494

494

494

2025

Artikel 15
Tabel 118 Uitgaven artikel 15 Media (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

1.023.125

1.005.480

1.028.355

1.027.835

1.052.738

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

27.358

27.690

26.559

27.138

11.059

Mutatie 3e incidentele
suppletoire begroting 2020

24.000

0

0

0

0

Mutatie 5e incidentele
suppletoire begroting 2020

19.000

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

217

0

0

0

0

1.093.700

1.033.170

1.054.914

1.054.973

1.063.797

1.072.554

2025

Tabel 119 Ontvangsten artikel 15 Media (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

147.854

142.854

148.854

143.854

164.504

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

12.346

12.846

11.346

11.846

‒ 4.304

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

160.200

155.700

160.200

155.700

160.200

155.700

2025

Artikel 16
Tabel 120 Uitgaven artikel 16 Onderzoek en wetenschapsbeleid (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

1.172.446

1.163.845

1.160.209

1.159.653

1.159.073

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0
‒ 23.616

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

7.889

‒ 21.601

‒ 21.777

‒ 23.567

‒ 6.387

‒ 7.495

‒ 9.092

‒ 9.092

‒ 9.092

1.173.948

1.134.749

1.129.340

1.126.994

1.126.365

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

1.126.200

153

Tabel 121 Ontvangsten artikel 16 Onderzoek en wetenschapsbeleid (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

101

101

101

101

101

101

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

101

101

101

101

101

101

2025

Artikel 25
Tabel 122 Uitgaven artikel 25 Emancipatie (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

15.167

15.020

15.021

15.804

15.804

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

‒ 970

‒ 793

‒ 361

58

147

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties

‒ 230

‒ 80

‒ 50

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

13.967

14.147

14.610

15.862

15.951

16.659

Tabel 123 Ontvangsten artikel 25 Emancipatie (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

0

2025

Artikel 91
Tabel 124 Uitgaven artikel 91 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

0

4.000

6.000

7.800

13.800

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

‒ 4.000

‒ 6.000

‒ 7.800

‒ 13.800

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

0

2025

Tabel 125 Ontvangsten artikel 91 Nog onverdeeld (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

0

154

Artikel 95
Tabel 126 Uitgaven artikel 95 Apparaat Kerndepartement (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

277.396

287.009

285.840

286.001

282.128

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

14.359

6.006

5.779

5.877

6.446

Nieuwe mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

‒ 3.085

‒ 15.836

‒ 19.243

‒ 19.194

‒ 19.123

1. Overboekingen (intern)

163

1.010

1.010

1.010

1.010

2. Overboekingen met andere
departementen

513

‒ 20.982

‒ 20.541

‒ 20.540

‒ 20.540

‒ 5.167

4.136

288

336

407

1.406

0

0

0

0

288.670

277.179

272.376

272.684

269.451

3. Kasschuiven
4. Desaldering
begrotingsreserve
schatkistbankieren
Stand ontwerpbegroting 2021

2025

269.228

Toelichting op nieuwe mutaties
Uitgaven
2. Het UWV gaat vanaf 2022 de uitgavenregeling ter vervanging van de
fiscale scholingsaftrek, de regeling Stimulering Arbeidsmarktpositie (STAP),
uitvoeren. Daarom wordt vanaf 2022 € 20,8 miljoen structureel overgeboekt
naar het Ministerie van SZW. Voor 2021 geldt dat de fiscale regeling aftrek
van scholingsuitgaven nog een jaar langer dan oorspronkelijk beoogd
wordt gecontinueerd door het Ministerie van Financiën.
3. Door de Corona-crisis lopen een aantal werkzaamheden vertraging op,
zoals de overgang naar nieuwe versies van Windows en Office. Ook wordt
de aanmeldtermijn voor Excellente Scholen bij de Inspectie van het
Onderwijs verlengd waardoor de verrichtingen van de jury voor een groot
deel verschuiven naar 2021. De hiervoor bestemde middelen worden met
een kasschuif naar latere jaren verschoven.
Tabel 127 Ontvangsten artikel 95 Apparaat Kerndepartement (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

567

567

567

567

567

Mutatie Nota van Wijziging 2020

0

0

0

0

0

Mutatie amendement 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

1.406

0

0

0

0

1. Desaldering
begrotingsreserve
schatkistbankieren

1.406

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

1.973

567

567

567

567

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

2025

567

155

Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Moties (afgerond)
Tabel 128 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die zijn afgerond
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Özütok, Sjoerdsma en Van den Hul. (Kamerstukken II 2017/18,
De Tweede Kamer verzoekt de regering nog voor de zomer 34843, nr. 5)
met een plan van aanpak te komen om de rol én positie van
vertrouwenspersonen te versterken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 14 juni
2018 (Kamerstukken II 2018/19, 34843, nr. 31).

De motie van de leden Hul en van Dijk; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering om op school de lhbti-acceptatie nader 30420, nr. 274)
te bevorderen door het examen- en kwalificatiebesluit op dit
punt aan te passen.

Examen en kwalificatiebesluit is aangepast. Hiermee is
uitvoering gegeven aan de motie. Staatsblad 2019, 163.

De motie van de leden Jasper van Dijk en Bekker; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering te onderzoeken wat nodig is om 35300VIII, nr. 127)
het aantal meldingen van verdenkingen van genitale
verminking te verhogen en daarbij de mogelijkheid van
een meldplicht te betrekken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief inzake
Actieagenda «Schadelijke Praktijken» van 18 februari 2020
(Kamerstukken II 2019/20, 28345, nr. 228).

De motie van de leden Bergkamp en Diertens; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering bij de aanpak van racisme ook 35300VIII, nr. 132)
te kijken naar mogelijkheden om homofobie en
antisemitisme te bestrijden en daarbij preventie door
middel van cursussen en voorlichting expliciet onderdeel te
maken van de aanpak.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
8 februari 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 30234, nr. 241).

De motie van de leden Geluk, Poortvliet en Rog; De Tweede (Kamerstukken II 2017/18,
Kamer verzoekt de regering zich te onthouden van het
32820, nr. 237)
benoemen van politieke voorkeuren ten aanzien van de
canon van de Nederlandse geschiedenis en eventuele
aanvullingen in de toekomst geheel aan een onafhankelijke
en deskundige commissie te laten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief inzake
Instellingsbesluit commissie herijking Canon van
Nederland op 3 juli 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 32820,
nr. 299).

De motie van het lid Beckerman c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering met een samenhangende visie en
32820, nr. 267)
actieplan te komen voor het beheer, behoud, onderzoeken
en aan een breed publiek tonen van erfgoed en archeologie
uit de Tweede Wereldoorlog.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Visie
erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog van 5 november 2019
(Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 321).

De motie van de leden Laan-Geselschap en Bergkamp; De (Kamerstukken II 2017/18,
Tweede Kamer verzoekt de regering (constaterende dat de 32820, nr. 254)
ANWB ter gelegenheid van zijn 125-jarig bestaan,
24 verwijsborden cadeau heeft gedaan die UNESCOwerelderfgoed en bijzondere gebieden duiden; van mening
dat lokaal erfgoed, zoals kastelen en buitenplaatsen, naar
Frans voorbeeld ook geduid kan worden) te onderzoeken of
dit initiatief van de ANWB verder kan worden uitgerold.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief "Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 11 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr.
323).

De motie van het lid Bergkamp c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de Minister te stimuleren dat mensen met een
35000-VIII, nr. 103)
beperking een kunstdiscipline kunnen beoefenen, en van
het beschikbare bedrag van 1 miljoen de helft te bestemmen
voor dit specifieke doel.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief "Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 11 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr.
323).

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van de leden Asscher en Ellemeet; De Tweede
Kamer (van mening dat iedereen zeker moet zijn van een 35000 VIII, nr. 107)
eerlijke toegankelijkheid van concerten; van mening dat
een fysieke beperking er niet toe mag leiden dat je minder
mogelijkheden hebt om een concert bij te wonen,
bijvoorbeeld door beperkte voorzieningen of gebrek aan
speciale kaarten voor mensen met een beperking, zoals
rolstoelplaatsen; constaterende dat de mate waarin er
voldoende kaarten te koop zijn voor mensen met een
beperking, de toegankelijkheid van voorzieningen en de
concertlocatie nogal lijkt te verschillen) verzoekt de regering
in kaart te brengen in hoeverre deze problematiek van
toepassing is bij concerten in Nederland, hoe hier een
eenduidige oplossing voor gevonden kan worden en
hierover ook in gesprek te gaan met belangenorganisaties
voor mensen met een beperking en kaartver-kopers en/of
concertzalen; verzoekt de regering voorts, de Kamer
hierover voor 1 april a.s. te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief "Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 11 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr.
323).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

156

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Dik-Faber c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering een quick scan uit te voeren naar de 35000-VIII, nr. 110)
behoefte aan atelierruimte en creatieve broedplekken;
verzoekt de regering tevens, samen met gemeenten en het
culturele veld te bekijken welke andere partijen ateliers als
maatschappelijk vastgoed kunnen beheren en hierbij ook
het leegstaande vastgoed te betrekken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief "Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 11 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr.
323).

De motie van het lid Beckerman c.s.; De Tweede Kamer
verzoekt de regering in samenspraak met gemeenten te
onderzoeken hoe gemeenten van elkaar kunnen leren bij
het voorkomen van en aanpakken van verkrotting van
monumenten, en de uitkomsten tezamen met de
uitkomsten van het onderzoek van de Inspectie
Overheidsinformatie en Erfgoed aan de Kamer te doen
toekomen.

(Kamerstukken II 2018/19,
32820, nr. 292)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken uitvoering beleidsreactie commissie-Pechtold en
moties en toezeggingen met betrekking tot erfgoed van
20 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 352).

De motie van de leden Beckerman en Belhaj; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering te onderzoeken hoe het project 32820, nr. 298)
PAN kan worden voortgezet en of, net als in omringende
landen, een registratie van metaaldetectoramateurs en
een recht op eerste koop van de vondsten met
erfgoedwaarde door musea kan bijdragen aan de
bescherming van ons erfgoed.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken uitvoering beleidsreactie commissie-Pechtold en
moties en toezeggingen met betrekking tot erfgoed van
20 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 352).

Motie Geluk-Poortvliet c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering in de opdrachtformulering de passage «en om de 32820, nr. 296)
schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis
voldoende aan bod te laten komen» te schrappen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief inzake
Instellingsbesluit commissie herijking Canon van
Nederland op 3 juli 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 32820,
nr. 299).

De motie van de leden Belhaj en Ellemeet ; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering om de term «onderzoek» toe te 32820, nr. 301)
voegen aan de definitie «ontwikkelinstelling» (artikel 3.45)
in de conceptregeling BIS-regeling 2021–2024.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Regeling
op het specifiek cultuurbeleid van 21 augustus
201(Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 317).

De motie van de leden Aartsen en Geluk-Poortvliet; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering •in de toelichting op 32820, nr. 306)
de regeling het criterium «geografische spreiding» zo te
omschrijven dat dit criterium een belangrijkere factor is; •de
Raad voor Cultuur op te dragen het criterium «geografische
spreiding» in zijn beoordelingskader een belangrijkere plek
te geven.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Regeling
op het specifiek cultuurbeleid van 21 augustus 2019
(Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 317).

De motie van het lid Aartsen; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de Minister, om samen met haar collega van BZK, en waar 32820, nr. 307)
nodig andere departementen, een inventarisatie te doen
naar knellende regelgeving, vanuit alle overheidsorganen,
voor verenigingen en organisaties die zich bezighouden
met volkscultuur, immaterieel erfgoed of andere
vrijwilligersevenementen; verzoekt de regering overigens,
om samen met de Staatssecretaris van BZK een
begeleidingscommissie, bestaande uit lokale bestuurders
en andere stakeholders uit de volkscultuur, in te stellen om
deze inventarisatie te begeleiden en op basis van deze
inventarisatie met een actieplan aanpak knellende
regeldruk te komen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Regeldruk
bij volkscultuur van 9 september 2019 (Kamerstukken II
2018/19, Aanhangsel Handelingen 3956).

De motie van de leden Ellemeet en Asscher; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering de functies van de
32820, nr. 309)
ontwikkelinstellingen nader uit te werken met oog voor
enerzijds bewezen kwaliteit op het gebied van
genrevernieuwing, interdisciplinariteit en crossovers en
anderzijds voor nieuw op te richten en jonge platforms die
experimenteerruimte bieden aan (nieuwe) genres binnen
de BIS, zoals urban arts, popmuziek, film of musical;
verzoekt de regering tevens, de expertise van de fondsen te
betrekken bij de selectie van de ontwikkelinstellingen in
de BIS.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Regeling
op het specifiek cultuurbeleid van 21 augustus 2019
(Kamerstukken II 2018/19, 32820, nr. 317).

Motie lid Asscher c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2018/19,
regering om te onderzoeken wat de daadwerkelijke kosten 32820, nr. 312)
zijn van implementatie van de Fair Practice Code in de
gehele culturele sector, en de Kamer hierover voor
1 februari 2020 te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief "Onderzoek
analyse gevolgen van de toepassing van de Fair Practice
Code voor Instellingen en Festivals (in de culturele
sector)"van 19 februari 2020 (Kamerstukken II 2019/20,
32820 nr. 336).

(Kamerstukken II 2018/19,
32820, nr. 315)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief "Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 11 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr.
323).

De motie van het lid Geluk-Poortvliet; De Tweede Kamer
verzoekt de regering in overleg te treden met het
Nederlands Fotomuseum en de Erfgoedinspectie om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

157

Omschrijving
Vindplaats
bepalen wat er nodig is om het fotografisch erfgoed
adequaat te behouden en te presenteren, en de Kamer voor
het eind van 2019 over de voortgang te informeren.

Stand van zaken

De motie van het lid Ellemeet c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering (constaterende dat er zorgen zijn over 35300-VIII, nr. 93)
de gevolgen voor onder anderen jonge talenten en
vernieuwende disciplines binnen de podiumkunsten door
verschuiving van budget van het Fonds Podiumkunsten
naar de BIS) in overleg met het Fonds Podiumkunsten
inzichtelijk te maken om hoeveel instellingen het gaat en
welk financieel beslag dit heeft, en de Kamer hier uiterlijk
dit voorjaar over te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

De motie van de leden Ellemeet en Belhaj; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer (constaterende dat het behoud en beheer de
35300-VIII, nr. 95)
verantwoordelijkheid is van eigenaren en constaterende dat
we zicht hebben op de staat van de rijkscollectie, maar niet
op publieke collecties die daarbuiten vallen) verzoekt de
regering de staat van deze publieke collecties, in
samenspraak met hun eigenaren, te verkennen en de
resultaten hiervan mee te nemen in de gesprekken met de
stedelijke cultuurregio’s; verzoekt de regering tevens, de
Kamer hierover te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken uitvoering beleidsreactie commissie-Pechtold en
moties en toezeggingen met betrekking tot erfgoed van
20 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 352).

De motie van de leden Kwint en Belhaj; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering de verantwoordingsdruk voor makers 35300-VIII, nr. 98)
en instellingen te verlichten en tenminste de
aanvraagprocedures en verantwoordingsvoorschriften bij
de diverse overheden zo veel mogelijk te uniformeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

De motie van het lid Belhaj c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering eventueel in samenwerking met de ACM en
35300-VIII, nr. 100)
de Regiegroep Arbeidsmarktagenda, de Leidraad
tariefafspraken zzp’ers onder de aandacht te brengen in de
kunst- cultuursector, en hen waar nodig te ondersteunen in
de uitvoering en toepassing van de leidraad in de praktijk.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

De motie van het lid Asscher c.s.; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering te verkennen of het één dag per maand gratis 35300-VIII, nr. 101)
openstellen van rijksmusea bijdraagt aan het bereiken van
nieuwe bezoekers.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken uitvoering beleidsreactie commissie-Pechtold en
moties en toezeggingen met betrekking tot erfgoed van
20 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 352).

De motie van het lid Bisschop; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering in overleg met organisaties als het Joods
35300-VIII, nr. 104)
Cultureel Kwartier, het CIDI en de Stichting Antisemitisme
Preventie te onderzoeken hoe scholen actief kunnen worden
gestimuleerd en ondersteund om gebruik te maken van
de mogelijkheden om leerlingen kennis te laten maken met
de Joodse gemeenschap en haar geschiedenis.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken uitvoering beleidsreactie commissie-Pechtold en
moties en toezeggingen met betrekking tot erfgoed van
20 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 352).

De motie van het lid Jetten c.s.; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om te werken aan een steunpakket voor de
25295, nr. 133)
culturele sector om de gevolgen van deze crisis te kunnen
dragen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief uitwerking
motie Jetten c.s. over steun voor het cultureleen creatieve
veld van 27 maart 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr.
349).

De motie van het lid Asscher c.s. ; De Tweede Kamer
verzoekt de regering om sectorspecifieke maatregelen te
nemen en een economisch stimuleringspakket voor te
stellen en de Kamer daar op zeer korte termijn over te
informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief
aanvullende ondersteuning culturele en creatieve sector
van 15 april 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35441, nr. 7).

(Kamerstukken II 2019/20,
25295, nr. 133)

De motie van de leden Ellemeet en Asscher; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de Minister, van OCW om samen met de 32820, nr. 341)
Minister van SZW bij de voorstellen voor het aanpassen van
de arbeidsmarkt rekening te houden met het eigen karakter
van de culturele en creatieve sector en de sector goed te
betrekken bij de uitwerking van het arbeidsmarktbeleid,

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

De motie van de leden Belhaj, Asscher en Ellemeet; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering om in 2020 een
32820, nr. 344)
wetsvoorstel in te dienen ten behoeve van de collectieve
onderhandelingen voor zzp’ers in de culturele en creatieve
sector, en aan de Kamer te rapporteren over de
ontwikkelingen van de arbeidsmarktpositie in deze sector,
waarbij centraal moet staan of de positie van werkenden in
de culturele en creatieve sector verbeterd is.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

158

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Van den Berge c.s. ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering alles in het werk te stellen om creatieve 35441, nr. 8)
makers in de culturele sector, zowel voor als achter de
schermen, inclusief zzp’ers en freelancers, door deze crisis
heen te helpen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

De motie van de leden Asscher en Belhaj; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om te onderzoeken hoe niet35441, nr. 11)
gesubsidieerde instellingen en organisaties meer
ondersteuning kan worden geboden.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Uitwerking
aanvullende ondersteuning €300 miljoen culturele en
creatieve sector van 27 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20,
32820, nr. 353).

De motie van de leden Asscher, Kwint en Van den Berge;
De Tweede Kamer verzoekt de regering middels een
inspanningsverplichting, te voorkomen dat de financiële
problemen bij lagere overheden tot gevolg zullen hebben
dat lokale en regionale culturele voorzieningen zoals
regionale centra voor de kunst, muziekscholen en
bibliotheken verdwijnen.

(Kamerstukken II 2019/20,
35441, nr. 12)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

De motie van het lid Dik-Faber c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering (constaterende dat het kabinet
35441, nr. 13)
financiële middelen beschikbaar stelt om plannen van
wethouders en gedeputeerden cultuur voor het behoud van
culturele instellingen met een vitaal belang voor de
regionale infrastructuur te matchen, indien «er sprake is van
landelijk belang»), bij de uitwerking van de regeling ervoor
zorg te dragen dat regionale spreiding gewaarborgd is

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Uitwerking
aanvullende ondersteuning €300 miljoen culturele en
creatieve sector van 27 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20,
32820, nr. 353).

De motie van het lid Van Raan; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
(constaterende dat de regering heeft aangegeven om alles 35441, nr. 14)
op alles te zetten om bepaalde bedrijven door de crisis te
loodsen) ; verzoekt de regering, ook alles op alles te zetten
om de culturele sector door de crisis te loodsen

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur
van 24 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 369).

De gewijzigde Motie van het lid Asscher c.s. ; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer (overwegende dat in de aangenomen motie Asscher/ 35441, nr. 18)
Dijkhoff het kabinet is opgedragen te bezien in hoeverre
werkenden en bedrijven in het mkb aanvullende steun
behoeven) verzoekt de regering, hierin ook de ondernemers
en werkenden in creatieve en culturele sector mee te
nemen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Uitwerking
aanvullende ondersteuning €300 miljoen culturele en
creatieve sector van 27 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20,
32820, nr. 353).

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van de leden Van der Molen en Westerveld; De
Tweede Kamer verzoekt de regering om met een
31288, nr. 735)
gedetailleerd overzicht te komen van de problemen bij DUO,
waarbij in ieder geval per onderdeel wordt aangegeven
welke problemen en achterstanden er zijn, wat er nodig is
om dit op te lossen en wat dit zou moeten kosten; verzoekt
de regering tevens, om in dit overzicht de wensen van de
Kamer en bijbehorende kosten en uitvoeringsproblemen op
te nemen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
8 oktober 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 25268, nr. 176).

De motie van de leden Van Meenen en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de Minister, in overleg te treden
35000-VIII, nr. 205)
met werkgevers en vakbonden met als doel de betaling en
rechtspositie van invalkrachten aanzienlijk te versterken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 12 juli
2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31293, nr. 476).

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2018/19,
regering concrete afspraken te maken met sociale partners 35000-VIII, nr. 51)
over het significant versoberen van de bovenwettelijke
werkloosheidsuit-keringen en alles in het werk te stellen om
werkloze leraren weer aan het werk in de klas te helpen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
16 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

De motie van het lid Mohandis; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2012/13,
de regering de inwerkingtreding van het wetsartikel dat
33519, nr. 32)
collegegelddifferentiatie bij excellente opleidingen regelt
pas te effectueren op het moment dat er meer duidelijkheid
is over de effecten die een sociaal leenstelsel heeft op de
toegankelijkheid van het hoger onderwijs.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
12 september 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 783).

(Kamerstukken I 2012/13,
Motie van het lid Esschers c.s. ; De Eerste Kamer,
overwegende dat het in wetsvoorstel 33519 voorgestelde 33519, nr. E)
artikel 6.8, vijfde lid het mogelijk maakt dat collegegeld voor
door NVAO aangewezen excellente opleidingen maximaal
vijf maal het wettelijk collegegeld mag
bedragen;overwegende dat een hoog collegegeld voor veel
studenten een barrière kan vormen om vorenbedoelde
excellente opleidingen te volgen;roept de Minister op om
voor de toestemming van een hoger collegegeld als
vorenbedoeld niet alleen te toetsen aan de in het

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
12 september 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 783).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

159

Omschrijving
Vindplaats
voorgestelde artikel 6.8, tweede lid gestelde voorwaarden
maar ook aan de voorwaarde dat het instellingsbestuur
aannemelijk dient te maken dat de verhoging van het
collegegeld noodzakelijk is ter bestrijding van de kosten die
zijn of worden gemaakt voor het verkrijgen of behouden van
het specifieke eindoordeel excellent.

Stand van zaken

(Kamerstukken II 2016/17,
De motie van het lid Beertema; De Tweede Kamer (van
mening dat de openbare uitspraken van de rector van de 34412, nr. 22)
Islamitische Universiteit Rotterdam (IUR) niet los gezien
kunnen worden van zijn functie; van oordeel dat zijn
uitspraken over Koerden, Armeniërs, homoseksuelen,
Joden en over het slaan van vrouwen in flagrante strijd zijn
met het beginsel van maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef) verzoekt de regering
uitvoering te geven aan de wet zo gauw die in werking treedt
en de accreditatie van de IUR in te trekken.

Aan deze motie is uitvoering gegeven met de brief van
20 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20, nr. 839).

De motie van de leden Tielen en van der Molen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering hogescholen en universiteiten 31288, nr. 771)
met bèta- en technische opleidingen te stimuleren om
gezamenlijk op te trekken jegens scholieren om hen te
helpen de best bij hun capaciteiten passende studiekeuze te
maken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met het
onderwijssectorplan Bètatechniek, waarin de 4TU op
verzoek van de minister van OCW hebben aangegeven
hiervoor een studiekeuzecheck te ontwikkelen (maatregel
4).

De motie van de leden Özdil en Tielen; De Tweede Kamer
verzoekt de Minister van OCW, samen met haar collega’s
van EZ, BZK en SZW te verkennen op welke wijze een
vervolgprogramma gericht op werving en binding van
internationaal talent in gang gezet kan worden.

(Kamerstukken II 2017/18,
22452, nr. 610)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
6 september 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 782).

De motie van het lid Tielen; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2017/18,
regering samen met de VSNU te onderzoeken hoe
22452, nr. 64)
samenwerking tussen de universiteiten bij de aanmelding
en toelating van niet-Nederlandse studenten efficiënter en
doelmatiger kan worden vormgegeven, en daarin de
mogelijkheid van het creëren van één aanmeldloket voor
alle niet-Nederlandse studenten in het hoger onderwijs mee
te nemen, en de Kamer hier voor het einde van het jaar over
te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de Kabinetsreactie
op het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO)
internationalisering van het (hoger) onderwijs
(Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 782).

Motie van het lid Beertema c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om het BSA (bindend studieadvies) over te laten 35000-VIII, nr. 36)
aan de instellingen voor hoger onderwijs zelf.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 5 juli
2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 773).

Motie van het lid Tielen; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2018/19,
regering in samenwerking met de VSNU en de KNAW te
35000-VIII. nr. 41)
onderzoeken of en hoe een onderwijsprijs voor academici
de onderwijspijler kan stimuleren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
2 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 797).

De motie van de leden Van der Molen en Tielen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
3500-VIII, nr. 54)
Kamer verzoekt de regering de Wet verlaagd wettelijk
collegegeld aan te passen zodat alle studenten hetzelfde
bedrag krijgen en de 2,5 miljoen euro die hiermee vrij komt
te gebruiken voor een regeling voor mensen die voor een
tweede lerarenopleiding kiezen en geen aanspraak kunnen
maken op een andere regeling zoals de lerarenbeurs of
zijinstroom; verzoekt de regering tevens, hier voor het
zomerreces van 2019 de Kamer over te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 12 juli
2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31293, nr. 476).

De motie van het lid Van der Molen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering om onderzoek te doen naar de
mogelijkheden om ontwerpersopleidingen volledig door
het bedrijfsleven te laten financieren en hier in de
strategische agenda hoger onderwijs beleidsmatig op te
reageren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
2 december 2019 (Kamerstukken II 2019/2020, 31288, nr.
797).

(Kamerstukken II 2018/19,
31288, nr. 690)

De motie van het lid Van der Molen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om, onderzoek te doen naar de
31288, nr. 691)
mogelijkheden om Nederlandstalige of tweetalige
bachelors meer te bekostigen dan bachelors die volledig in
een andere taal aangeboden worden en hier in de
strategische agenda beleidsmatig op te reageren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
6 september 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 782).

Motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om uitvoerig en onafhankelijk
31288, nr. 694)
onderzoek te laten verrichten of het macrobudget voor het
mbo, hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
toereikend is in relatie tot de veronderstelde kwaliteit en of
het macrobudget doelmatig wordt besteed.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
18 oktober 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 787).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

160

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Van den Hul; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering een onderzoek te (laten) doen dat beter in beeld 31288, nr. 705)
brengt welke factoren veroorzaken dat voldoende
getalenteerde jongeren afzien van studeren en wat hieraan
kan worden gedaan.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
2 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 797).

De motie van de leden Van der Molen en Kuik; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering om de Regeling nadere
31288, nr. 707)
vooropleidingseisen te schrappen zodat voor alle mbostudenten die door willen stromen naar het hbo weer
toelatingsrecht geldt.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
12 september 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 783).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering de informatievoorziening van de
31524, nr. 428)
website te verbeteren in overleg met het Expertisecentrum
handicap + studie, Jongerenpanel Zorg én Perspectief,
LAKS, JOB, LSVb en ISO.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de Reactie op
commissiebrief over aanbieding rapporten ISO en I&O
Research (Kamerstukken II 2019/20, 24724, nr. 171).

De motie Van der molen; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2018/19,
regering om een nieuwe aanvraagronde voor het
29338, nr. 200)
experiment promotieonderwijs open te stellen alleen voor
studentpromovendi en pas na de eindevaluatie van het
experiment aan de hand van de vooraf gestelde kaders
een definitief oordeel te vellen over de toekomst van de
promotiestudent.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 20 april
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 838).

De motie van de leden Van der Molen en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering om de regelgeving zo 31288, nr. 736)
aan te passen dat studenten in plaats van pas na een womaster ook al na een wo-bachelor aanspraak zouden
kunnen maken op hun studievoucher; verzoekt de regering
tevens, om de regelgeving zo aan te passen dat studenten
hun studievoucher flexibel in kunnen zetten bij meerdere
instellingen of opleidingen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
8 oktober 2019 (Kamerstukken II 2019/2020, 25268, nr. 176).

Motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering een onafhankelijke expertgroep in te stellen die 31288, nr. 767)
adviezen geeft aan het ministerie en instellingen over de
toegankelijkheid van het hoger onderwijs.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
5 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 797).

De motie van de leden Van der Molen en Tielen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering om ambtsopleidingen die
31288, nr. 768)
overstappen de oorspronkelijke financiering uit 2016
exclusief indexatie structureel mee te geven en de uitkering
van de lumpsum aan de VU daarop aan te passen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 4 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 748).

De motie van het lid Tielen; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering, constaterende dat de regering van plan is om
31288, nr. 749)
een periodiek, onafhankelijk onderzoek op te zetten dat als
basis dient voor de herijking van de
bekostigingssystematiek, om de Kamer mee te laten
beslissen over de hoofdvragen in het onderzoek; verzoekt
de regering tevens, om ervoor te zorgen dat de resultaten
van dit onderzoek leiden tot mogelijke invoering van de
herziene bekostigingssystematiek per 2022.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
18 oktober 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 787).

(Kamerstukken II 2018/19,
31288, nr. 760)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief aan de
Tweede Kamer inzake aanbieding rapport doorlichting DUO
van 8 oktober 2019 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019/20, nr. 294).

De motie van het lid Bisschop; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering in overleg met de sector te verkennen op welke 31288, nr. 763)
wijze een duidelijkere positionering van de bachelor als
eindopleiding kan bijdragen aan een beheersbare
organisatie van het hoger onderwijs.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
2 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 797).

De motie van het lid Wiersma; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om bij het faciliteren van flexibilisering in het 35000-VIII, nr. 42)
gehele hoger onderwijs, in samenwerking met zowel
sociale partners als het brede onderwijsveld, verder te
verkennen hoe ruimte te bieden aan zowel een praktijkroute
inclusief arbeidscontract (geïnspireerd op bbl) als een
afstandsroute, die studenten van jong tot oud meer
keuzemogelijkheden biedt voor de invulling van hun
leerbehoefte, en de Kamer bij de aankomende strategische
agenda over concrete mogelijkheden en acties te
informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de beantwoording
feitelijke vragen inzake Strategische Agenda hoger
onderwijs en onderzoek Houdbaar voor de toekomst, brief
van 31 januari 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr.
808).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering af te zien van de ontwikkeling van
een afzonderlijke schuldverklaring.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

161

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Wiersma en Van den Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
35000-VIII, nr. 44)
Kamer (overwegende dat flexstuderen middels een
systeem van betalen per studiepunt, een bestuursjaar doen,
ondernemen of een andere extracurriculaire activiteit
verrichten stimuleert en beter faciliteert; overwegende dat
flexstuderen studenten die wegens chronische ziekte of
een andere overmachtsituatie langer over hun studie doen,
een financieel voordeel kan bieden, omdat zij betalen per
behaalde studiepunt; constaterende dat
studentenorganisaties graag meer mogelijkheden zien om
per studiepunt te betalen; constaterende dat momenteel
geen nieuwe instellingen tot de pilot kunnen worden
toegelaten en er slechts een zeer beperkt aantal instellingen
meedoet) verzoekt de regering, om een extra moment
mogelijk te maken om meer instellingen tot de pilot toe te
laten treden alsmede een klemmend beroep te doen op
instellingen om deze kans te benutten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
12 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 802).

De motie van de Paternotte en Wiersma; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om het Nibud versneld advies te
35300-VIII, nr. 87)
vragen over de wegingsfactor van studieleningen bij
hypotheken waarbij de aannames rond de rentestanden
worden heroverwogen en – wanneer dit advies er
aanleiding toe geeft – de huidige wegingsfactor voor
studieschulden op een verantwoorde manier te verlagen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 3 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/2020, 32847, nr. 676).

De motie van het lid Bruins c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om ervoor zorg te dragen dat studenten weer 35300-VIII, nr. 70)
meegenomen worden in de jaarlijkse
koopkrachtberekeningen van het Nibud en dat het
tweejaarlijkse Studentenonderzoek structureel wordt
uitgevoerd, door het Nibud of anders door een andere partij.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
17 februari 2020 (Kamerstukken II 2019/20 35300 -XV, nr. 94).

De motie van het lid Wiersma; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om een verscherping van de wettelijke
31288, nr. 819)
«verplichting het maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen» uit te werken in
een wetsvoorstel, waarbij de procedure tot het ingrijpen op
basis van deze wet aanzienlijk wordt verkort, en hierover
de Kamer voor het zomerreces van 2020 te informeren.

Aan deze motie is uitvoering gegeven met de brief van
20 mei 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 839).

De motie van het lid Jetten en Pieter Heerema; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering de gevolgen voor studenten
25295, nr. 306)
door de coronacrisis in beeld te brengen, maximaal bij te
dragen aan het zo veel mogelijk voorkomen van
studievertraging, en waar nodig studenten te
ondersteunen, bijvoorbeeld bij opgetreden
studievertraging.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 15 mei
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 25295, nr. 306).

De motie van de leden Westerveld en Van en Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer (overwegende dat jongeren niet altijd zijn uitgeleerd, 31497, nr. 322)
bijvoorbeeld omdat jongeren met een lichamelijke
handicap vaak jarenlang school hebben gemist, jongeren
met het syndroom van Down ook vaak een
spraakachterstand hebben en jongeren met een ernstige
meervoudige beperking meer tijd nodig hebben om te
leren) verzoekt de regering in de uitwerking van de plannen
over de kwalificatie­plicht ervoor te zorgen dat deze groep
leerlingen ook na hun 21ste onderwijs kan blijven volgen als
ze nog niet zijn uitgeleerd.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
20 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 498).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering en in het bijzonder de Minister van
31497, nr. 269)
OCW en de Minister van VWS, in samenwerking met het
veld, de positie van het onderwijspersoneel en de
verantwoordelijkheden van de school bij medisch handelen
te verduidelijken zodat samenwerkingsverbanden het juist
kunnen opnemen in de basisvoorziening.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief inzake
Voortgang onderwijs-zorg van 30 oktober 2019
(Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 334).

De motie van de leden Bisschop en Westerveld; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering in kaart te brengen wat de
30079, nr. 102)
verschillen in positie zijn van de direct belanghebbenden bij
het onderwijs in rechtsvormen als de vereniging, de
stichting en de coöperatie en in hoeverre deze verschillen
aanleiding geven de huidige wettelijke kaders te
heroverwegen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de verzamelbrief
moties en toezeggingen primair en voortgezet onderwijs
van 20 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr.
498).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

162

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul ; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering met
31497, nr. 288)
samenwerkingsverbanden afspraken te maken om op basis
van het ontwikkelingsperspectief van leerlingen individuele
afwegingen te maken over de eindleeftijd waarop zij school
verlaten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de verzamelbrief
moties en toezeggingen primair en voortgezet onderwijs
van 20 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr.
498).

De motie van het lid Bruins; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering om samenwerkingsverbanden op te roepen
31497, nr. 291)
toelaatbaarheidsverklaringen zo veel mogelijk af te geven
voor de gehele schoolperiode voor de doelgroep ernstig
meervoudig beperkte leerlingen en onnodig herindiceren
bij kinderen met stabiele kenmerken te voorkomen, en
daarmee het ontwikkelingsperspectief goed te blijven
benutten.

De Tweede Kamer is op 19 december 2019 geïnformeerd per
brief (Kamerstukken II 2019/20, 31497 nr. 337).

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van het lid Rudmer Heerema c.s. ; De Tweede
Kamer verzoekt de regering om afspraken te maken met
31497, nr. 307)
samenwerkingsverbanden om kinderen met een ernstige
meervoudige beperking op vergelijkbare wijze als in het
praktijkonderwijs te bekostigen en op basis van uniforme
landelijke criteria een toelaatbaarheidsverklaring met de
hoogste bekostigingscategorie vanuit de
samenwerkingsverbandmiddelen toe te kennen voor de
duur van de hele schoolloopbaan in het (voorgezet) speciaal
onderwijs.Verzoekt tevens een samenhangende regeling uit
de bestaande budgetten bij de ministeries OCW en VWS
vorm te geven waarbij de middelen voor zorg in
onderwijstijd zoveel mogelijk direct bekostigd worden en
waaraan dan ook toekenning van middelen voor
onderwijsondersteuning voor leerlingen met een ernstig
meervoudige beperking kan worden gekoppeld.

De Tweede Kamer is op 30 oktober 2019 per brief
geïnformeerd. (Kamerstukken II 2019/20, 31497 nr. 334).

Motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
verzoekt de regering naar aanleiding van de
onderzoeksresultaten samen met het onderwijsveld
beleidsopties te verkennen om de ongewenste gevolgen
van schaduwonderwijs tegen te gaan.

(Kamerstukken II 2018/19,
31293, nr. 461)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
[14 oktober 2019] (Kamerstukken II 2019/20, 31 293, nr. 486).

Motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering in het onderzoek naar
31293, nr. 462)
schaduwonderwijs ook te onderzoeken in hoeverre scholen
schaduwonderwijs stimuleren en of scholen financieel
belang hebben bij de samenwerking met bijlesinstituten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
[14 oktober 2019] (Kamerstukken II 2019/20, 31 293, nr. 486).

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering de samenwerkingsverbanden op te dragen om, 31497, nr. 313)
conform hun taakstelling, ook het passend onderwijs aan
hoogbegaafde kinderen te bekostigen, net zoals voor
kinderen met andere ondersteu-ningsbehoeften, en te
voorkomen dat voor een dergelijk passend
onderwijsaanbod een eigen bijdrage aan ouders gevraagd
wordt.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
20 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 498).

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om passende financiële of andere sancties in te 35000-VIII, nr. 41)
stellen voor schoolbesturen en samenwerkingsverbanden
die eigen bijdrages vragen omdat kinderen hoogbegaafd
zijn; verzoekt de regering tevens, nogmaals alle
schoolbesturen en samenwerkingsverbanden nadrukkelijk
te informeren dat het verboden is om eigen bijdrages te
vragen voor het passend onderwijs aan hoogbegaafde
kinderen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van de leden Meenen en Van den Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering tegelijk met de evaluatie van 35300-VIII, nr. 145)
de Wpo ook een inventarisatie van de behoefte aan speciaal
onderwijs op de BES-eilanden te maken, en deze aan de
Kamer te doen toekomen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 3 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 208).

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering een sanctiebeleid op te stellen voor scholen die, 31497, nr. 336)
ondanks de aangenomen moties, nog steeds een eigen
bijdrage vragen aan ouders van hoogbegaafde kinderen, en
deze met de Kamer te delen voor het voorjaarsreces van
2020.

Aan deze motie is uitvoering gegeven met de brief van
10 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

163

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering bij het conceptwetsvoorstel wel door te zetten 31293, nr. 510)
of met een nieuw voorstel te komen waarbij het expliciet
mogelijk wordt dat de groep hoogbegaafde kinderen mee
te nemen die in aanmerking zouden komen voor
bekostiging in het particulier onderwijs; verzoekt de
regering, om het wetsvoorstel of een nieuw voorstel voor
de zomer van 2020 naar de Kamer te sturen.

Aan deze motie is uitvoering gegeven met de brief van 8 juni
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31 497, nr. 360).

De motie van de leden Westerveld en Kwint; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering om initiatieven als Samen naar 31497, nr. 348)
School-klassen officieel te erkennen als
onderwijsprogramma’s, zodat ouders niet langer een
leerplichtontheffing moeten aanvragen en Samen naar
School-klassen onderdeel kunnen uitmaken van een
samenwerkingsverband en zodoende ook deels door
onderwijsgeld bekostigd kunnen worden.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering (constaterende dat de regering het
31497, nr. 353)
voornemen heeft om in twee regio’s pilots op te zetten en
daarmee ruimte te bieden om de collectieve financiering
van zorg in onderwijs in de praktijk vorm te geven), elke
regio die verzoekt om een pilot en de daarbij horende
regelruimte die gelegenheid te geven, en de mogelijkheid
daartoe actief bekend te maken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van18 juni
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 361).

De motie van het lid kwint; De Tweede Kamer verzoekt de
regering de huidige wettelijke belemmeringen en
inperkingen voor het oprichten van scholen voor speciaal
onderwijs weg te nemen.

(Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 86)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van het lid Lucas; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2015/16,
regering de macrodoelmatigheidscommissie als kader mee 31524, nr. 291)
te geven dat bij gelijke kwaliteit van opleidingen kleine roc's
hun opleiding kunnen blijven aanbieden.

De motie is afgedaan met brief Macrodoelmatigheidsbeleid
mbo van 2 september 2019 (Kamerstukken II, 2018/19,
31524, nr. 438).

De motie van de leden Van Meenen en El Yassini; De Tweede (Kamerstukken II 2017/18,
Kamer verzoekt de regering om te onderzoeken hoe publiek- 34691, nr. 12)
private samenwerking in het mbo vergemakkelijkt kan
worden.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief , Voortgang
Leven Lang Ontwikkelen van 10 oktober 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 29544, nr. 952).

De motie van het lid El Yassini; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering proactief in samenwerking met gemeenten dit 34812, nr. 10)
knelpunt (de verschillen in de indeling van de RMC- en
arbeidsmarktregio’s) op te lossen en de regio’s zodanig op
elkaar af te stemmen dat gemeenten een integraal beleid
kunnen voeren.

Aan deze motie is uitvoering gegeven met de publicatie van
de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap van 2 april 2020, nr. MBO/16722156.
(Staatscourant 2020, 20218).

De motie van het lid Wiersma c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering het behalen van een startkwalificatie 28760, nr. 74)
voor iedere jongere voorop te stellen en uit te werken hoe
werkgevers hieraan invulling kunnen geven, zodat het
alsnog behalen van een startkwalificatie gedurende het
dienstverband wordt bevorderd.

De motie is afgedaan met de brief van 15 oktober 2019,
(Kamerstukken II 2019/20, 28760, nr. 98).

De motie van de leden Westerveld en Özdil; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering (overwegende dat de training 31524, nr. 377)
Selecteren zonder vooroordelen van het College voor de
Rechten van de Mens bewezen succesvol is voor de
bewustwording over vooroordelen en stereotyperingen
onder werkgevers)te onderzoeken of deze training een
verplichtend karakter kan krijgen voor bedrijven die een
erkend leerbedrijf willen worden.

De motie is afgedaan met brief Voortgang van de aanpak
stagediscriminatie in het mbo van 25 oktober 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 31524, nr. 438).

De motie van de leden Kuik en El Yassini; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering in samenspraak met studenten, mbo- 31524, nr. 385)
scholen en bedrijfsleven te onderzoeken of het verschil
tussen de mbo-verklaring en mbo­certificaat duidelijk
genoeg is of dat ze eventueel gebundeld moet worden tot
één getuigschrift waarin de meerwaarde voor de
arbeidsmarkt duidelijk wordt en verzoekt de regering
voorafgaand aan schooljaar 2019–2020 de Tweede Kamer
hierover te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Voortgang
Leven Lang Ontwikkelen van 10 oktober 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 29544, nr. 952).

De motie van de leden Brenk en Van den Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer nodigt de regering uit samen met roc’s te streven 30012, nr. 98)
naar realisatie van dekkend volwaardig vavo-aanbod in
Flevoland en de Kamer daarover vóór de zomer van 2019 te
informeren.

Deze motie is met de Kabinetsreactie interdepartementaal
beleidsonderzoek jongeren met een afstand tot de
arbeidsmarkt afgedaan (Kamerstukken II, 2019/20, 29544, nr.
952).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

164

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Wiersma en Van den Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering een onderzoek te doen naar
30012, nr. 102)
de verschillende mogelijkheden en belemmeringen rond
bedrijfsscholen en op basis daarvan op korte termijn een
aantal regionale bijeenkomsten te organi-seren waar
bedrijven, scholen en sociale partners mogelijkheden
kunnen verkennen en belemmeringen kunnen aankaarten;
verzoekt de regering tevens, op basis van dit onderzoek in
brede zin te verkennen of en hoe we deze beweging naar
meer bedrijfsscholen beter kunnen ondersteunen, binnen
de budgettaire kaders, en hierbij aan te geven wat dit
betekent voor zowel wet- en regelgeving, de bekostigingssystematiek als de rol van het leer- en ontwikkelbudget en
de individuele leerrekening; verzoekt de regering voorts,
de Kamer hier in het voorjaar van 2019 over te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief , Voortgang
Leven Lang Ontwikkelen van 10 oktober 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 29544, nr. 952).

Motie Wiersma c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt de regering (Kamerstukken II 2018/19,
het valideren van werkervaring te vereenvoudigen, de
30012, nr. 108)
bekendheid en waarde ervan te bevorderen, het gebruik te
monitoren en, in het kader van flexibelonderwijs voor
volwassenen, samenwerking tussen erkende EVCaanbieders enonderwijsinstellingen te verbeteren, om het
verzilveren van een EVC-rapportage betermogelijk te
maken; verzoekt de regering, met onderwijskoepels in
overleg te gaan om examencommissies van scholen, die
verantwoordelijk zijn voor het omzetten van werkervaring
voor de doelgroep van volwassenen, herkenbaar te
positioneren; verzoekt de regering, de Kamer in het voorjaar
2019 over de uitkomsten te informeren en hierbij ook de
uitkomsten van het lopende onderzoek naar EVC op de
arbeidsmarkt te betrekken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief , Voortgang
Leven Lang Ontwikkelen van 10 oktober 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 29544, nr. 952).

Motie van het lid Van der Molen c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering (constaterende dat in de brief over
30012, nr. 106)
leven lang leren de vormgeving van het alumnibeleid en
een mbo-apk niet concreet zijn uitgewerkt) om beide verder
uit te werken en de Kamer hierover voor de zomer van 2019
te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief , Voortgang
Leven Lang Ontwikkelen van 10 oktober 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 29544, nr. 952).

Motie van het lid El Yassini; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering om in gesprek te gaan met de instellingen om de 31524, nr. 405)
instroom van de mbo-opleiding artiesten vanaf schooljaar
2020/2021 sterk te reduceren, de opleidingsplekken te
concentreren bij een beperkt aantal opleidingen van hoge
kwaliteit en met aansluiting op de arbeidsmarkt en bij het
schrappen van opleidingsplekken geen
‘kaasschaafmethode’ toe te passen.

De motie is afgedaan met brief Macrodoelmatigheidsbeleid
mbo van 2 september 2019 (Kamerstukken II, 2018/19,
31524, nr. 438).

Motie van het lid El Yassini; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering om de instroom voor de mbo-opleiding desktop 31524, nr. 400)
publisher per schooljaar 2020/2021 terug te brengen naar
nul en vervolgens de opleiding DTP op te heffen; verzoekt
de regering tevens, in overleg met de MBO Raad er zorg
voor te dragen dat studenten die zich in willen schrijven of
zich al in hebben ingeschreven voor het studiejaar 2019/2020
tijdens de intakegesprekken expliciet worden voorgelicht
over het arbeidsmarktperspectief van deze opleiding en
indien zij af willen zien van de opleiding actief worden
ondersteund bij het vinden van een andere, meer passende
opleiding met een beter arbeidsmarktperspectief.

De motie is afgedaan met brief Macrodoelmatigheidsbeleid
mbo van 2 september 2019 (Kamerstukken II, 2018/19,
31524, nr. 438).

De motie van het lid Kuik c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om samen met het expertisepunt LOB te onder- 31524, nr. 402)
zoeken in hoeverre het arbeidsmarktperspectief
meegenomen wordt in de voorlichting van aankomende
studenten en hun ouders en waar dit indien nodig verder
aangescherpt kan worden.

De motie is afgedaan met brief Voortgang van de aanpak
stagediscriminatie in het mbo van 25 oktober 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 31524, nr. 438).

De motie van de leden Kuik en Smals; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering kaders te stellen zodat in de mbo35252, nr. 17)
verklaring concreet wordt aangegeven welke gedeelten van
de opleiding al gehaald zijn en daarnaast welke
mogelijkheden er zijn om alsnog een mbo-diploma te halen;
verzoekt de regering tevens, om in overleg met de MBO
Raad, VNO-NCW en MKB-Nederland te gaan om de

De Tweede Kamer zal over de uitvoering van deze motie
worden geïnformeerd in de brief over voortgang Leven
Lang Ontwikkelen die in het najaar van 2020 wordt
verstuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

165

Omschrijving
verschillen tussen certificaten, verklaringen en diploma’s
duidelijk te maken, en de Kamer voor 1 september 2020
hierover te informeren.

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Pieter Heerma en Segers; De Tweede (Kamerstukken II 2015/16,
Kamer verzoekt de regering in de tweede fase van
34264, nr. 33)
wetgeving binnen de concessie van de RPO de verankering
van de regionale omroep te borgen door de instelling van
beleidscommissies media-aanbod die verbonden zijn aan
de regionale redacties en die maximaal plaatsvindt op de
schaal van provincies; verzoekt de regering voorts de
programmakanalen van de regionale omroepen, inclusief
de daarmee samenhangende must-carryverplichting en
het recht op etherfrequenties, wettelijk te blijven
garanderen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief 21 februari
2020 (Kamerstukken I 2019/20, 34264, AH).

De motie van het lid Diertens; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering (overwegende dat een openbare
30012, nr. 83)
bibliotheekvoorziening als gevolg van de Wet stelsel
openbare bibliotheekvoorzieningen dient bij te dragen aan
de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de
maatschappelijke kansen van het algemene publiek) bij
het verder vormgeven van het levenlanglerenbeleid in
Caribisch Nederland te bezien op welke wijze bibliotheken
hierbij een prominente rol kunnen vervullen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de Beleidsreactie
bij evaluatie wet stelsel openbare
bibliotheekvoorzieningen, brief van 2 april 2020
(Kamerstukken II, 2019/20, 33846, nr. 57).

De motie van het lid Westerveld c.s.; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering samen met de doelgroep en de NPO 32827, nr. 137)
een stappenplan te maken om relevante programma’s,
zoals nationale evenementen, van de publieke omroep voor
mensen met een audiovisuele beperking toegankelijk te
maken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
31 maart 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32827, nr. 185).

De motie van het lid Asscher; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering bij de evaluatie van het programma «Tel mee 35000-VIII, nr. 109)
met Taal» in kaart te brengen op welke wijze het bereik
onder basisscholen, voor het tot stand brengen van
dergelijke schoolbibliotheekvoorzieningen, kan worden
vergroot en de Kamer hierover in het voorjaar van 2019 te
informeren bij het besluit op het vervolg van «Tel mee met
Taal».

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 2 april
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 33846, nr. 57).

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering in gesprek te gaan met 35000-VIII, nr. 124)
de publieke omroep hoe zij maatregelen kunnen treffen om
racisme, discriminatie, antisemitisme en bedreigingen
tegen te gaan zonder dat het de vrijheid van meningsuiting
aantast.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Stand van
zaken toezeggingen media vergaderjaar 2018-2019 van 9 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 32827, nr. 158).

Motie van het lid Sneller c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering (overwegende dat het verstandig lijkt om met 35000-VIII, nr. 132)
behulp van pilots te onderzoeken hoeveel het verzorgen van
een lokaal toereikend mediaaanbod kost en op welke wijze
dit het beste georganiseerd en gefinancierd kan worden)
de plannen van de NLPO voor een dergelijke pilot te
valideren en te onderzoeken of – en zo ja op welke wijze –
deze door de ministeries van BZK en OCW binnen de
huidige budgettaire kaders gefaciliteerd kan worden, en
de Kamer hier op korte termijn over te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief
Mediabegroting 2020 van 15 november 2019 (Kamerstukken
II 2019/20, 35300 VIII, nr. 106).

De motie van de leden Van den Hul en Kwint; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering in kaart te brengen hoe de
35042, nr. 15)
gevolgen eruitzien als de regering bij de indexering van
de mediabegroting voortaan uitgaat van de loon- en
prijsbijstellingen in plaats van de consumentenprijsindex.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief
Mediabegroting 2020 van 15 november 2019 (Kamerstukken
II 2019/20, 35300 VIII, nr. 106).

Motie van het lid Belhaj c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt
(Kamerstukken II 2018/19,
de regering te onderzoeken hoe het aanbod en de
32820, nr. 302)
zichtbaarheid van kwalitatief hoogstaande Nederlandse
culturele audiovisuele producties gericht kan worden
versterkt en daarbij de aanbeveling voor de Raad voor
Cultuur over heffingen, quota en investeringsverplichting te
betrekken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief
Stimuleringsmaatregel Nederlands cultureel audiovisueel
aanbod van 19 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20,
32820, nr. 330).

Motie van de leden Ellemeet en Westerveld; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering een tripartiet overleg op te
32820, nr. 311)
zetten tussen het Filmfonds, de NPO en het Ministerie van
OCW.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief
Mediabegroting 2020 van 15 november 2019 (Kamerstukken
II 2019/20, 35 300 VIII, nr. 106).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

166

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Motie van de leden Asscher en Ellemeet; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om te bezien hoe het gebruik van
32820, nr. 313)
bibliotheekvoor-zieningen voor alle kinderen in Nederland
kosteloos toegankelijk kan worden gemaakt.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 2 april
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 33846, nr. 57).

Motie van het lid Asscher c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om de Kamer zo spoedig mogelijk te informeren 35300-VIII, nr. 121)
over nieuwe stimuleringsmaatregelen voor de versterking
van het Nederlandse culturele audiovisuele aanbod en
daarbij ook in te gaan op een quotum voor Nederlands/
Friestalige producties (zowel films als series).

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief Co-en
zelfregulering in de Mediasector van 17 december 2019
(Kamerstukken II 2019/20, 32827, nr. 182).

Motie van de leden Van der Molen en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering in kaart te brengen op 35300-VIII, nr. 111)
welke wijze commerciële en regionale omroepen van plan
zijn om stappen te zetten om Nederlandstalige tvprogramma’s en platforms meer toegankelijk te maken voor
mensen met een audiovisuele beperking, en de Kamer te
informeren hoe ook spotjes van rijksoverheid toegankelijk
worden gemaakt; verzoekt de regering tevens, om in
gesprek te gaan met Commissariaat voor de Media om te
bezien hoe op dit moment het toezicht plaatsvindt op de
bestaande regels voor ondertiteling, en de Kamer hierover
te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
31 maart 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32827, nr. 185).

De Motie van de leden Geluk-Poortvliet en El Yassini; De
Tweede Kamer verzoekt de regering in overleg met de
sector te kijken naar passende alternatieven, zoals
onlinelessen voor klassen en snellere digitalisering van
collecties.

(Kamerstukken II 2019/20,
35441, nr. 9)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 27 mei
2020 (Kamerstukken II 2019/2020, 32820, nr. 353).

De motie van het lid Paternotte c.s.; De Tweede Kamer
verzoekt de regering te onderzoeken of en in hoeverre
banden tussen publiek gefinancierde wetenschap en
bedrijfsleven ertoe leiden dat bedrijven minder prikkels
hebben om zelf te investeren in research & development.

(Kamerstukken II 2016/17,
31288, nr. 600)

De Tweede Kamer is geïnformeerd met de
Wetenschapsbrief van 28 januari 2019 (Kamerstukken II,
2018/19, 29338, nr. 186).

De motie van het lid Özdil; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2017/18,
regering op het gebied van quantum- en
29338, nr. 178)
bio(nano)technologie een verbinding aan te brengen tussen
de Nationale Wetenschapsagenda en het
Topsectorenbeleid.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief aan de
Tweede Kamer van 12 juli 2019 over de Uitkomsten van de
eerste call van de Nationale Wetenschapsagenda.
(Kamerstukken II, 2018/19, 29338, nr. 207).

De motie van het lid Özdil; De Tweede Kamer verzoekt de
regering de inbeddingsgarantie zo in te richten dat de
wetenschappelijke vrijheid en onafhankelijkheid van
onderzoekers ten opzichte van hun beoogde
onderzoeksinstelling gewaarborgd blijft.

Op deze motie is ingegaan in de Wetenschapsbrief van
28 januari 2019, (Kamerstukken II, 2018/19, 29338, nr. 186).

(Kamerstukken II 2017/18,
29338, nr. 169)

De motie van het lid De Groot c.s.; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering in samenspraak met onderzoekers en 32336, nr. 78)
kennisinstellingen te bezien of alle individuele dierproeven
en de resultaten daarvan kunnen worden geregistreerd en
achteraf openbaar gemaakt, om zo onnodige duplicatie van
dierproeven tegen te gaan.

De subsidieprocedure is gestart, zoals beschreven in de
Kamerbrief van 5 april 2019 (Kamerstukken II, 2018/19,
32336, nr. 89).

De motie van het lid Tielen; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2017/18,
regering alleen proefdieren van Amsterdam en Rotterdam 32336, nr. 81)
naar Rijswijk te verhuizen indien er sprake is van een breed
gedragen plan van de betrokken organisaties met de
ministeries van LNV en OCW, waarin rekening gehouden
wordt met dierenwelzijn en het in stand houden van
medisch en wetenschappelijk onderzoek.

Deze motie is afgedaan in de Kamerbrief van 29 maart 2019
(Kamerstukken II, 2018/19, 32336, nr. 88).

De motie van de leden Von Martels en De Groot; De Tweede (Kamerstukken II 2017/18,
Kamer verzoekt de regering op korte termijn afspraken te 32336, nr. 82)
maken met de grootste gebruikers van deze proefdieren om
een afname van het aantal «in voorraad» gedode dieren te
realiseren.

De Tweede Kamer is geïnformeerd bij brief van 5 april 2019
(Kamerstukken II, 2018/19, 32336, nr. 89).

De motie van de leden Tielen en Van der Molen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer constaterende dat NWO een pilot is gestart met
29338, nr. 191)
trainingen voor beoorde-laars om «hen bewust te maken
van impliciete genderbias»; constaterende dat daarvoor
twee keer 0,7 miljoen euro beschikbaar is; overwegende dat
er onvoldoende wetenschappelijk bewijs is voor dergelijke
trainingen; verzoekt de regering om samen met NWO eerst
de wetenschappelijke effectiviteit van deze trainingen aan

Deze motie is afgedaan met de kamerbrief ‘NWOinterventies op gebied van diversiteit’ van 3 juli 2019
(Kamerstukken II, 2018/2019, 29338, nr. 204).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

167

Omschrijving
Vindplaats
te tonen voordat deze in een pilot of structureel worden
toegepast; verzoekt de regering tevens, om de beschikbaar
gestelde gelden te bevriezen tot die tijd.

Stand van zaken

De motie van de leden Bruins en Van der Molen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer van mening dat er synergie te behalen is in de inzet 29338, nr. 193)
van middelen voor thematisch beleid in onderzoek en
innovatie; verzoekt de regering na de zomer aan te geven
hoe deze synergie wordt bereikt en bewaakt.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief aan de
Tweede Kamer van 12 juli 2019 over de Uitkomsten van de
eerste call van de Nationale Wetenschapsagenda
(Kamerstukken II, 2018/19, 29338, nr. 207).

De motie van de leden Bruins en Van der Molen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer constaterende dat het nieuwe NWO zich meer zou 29338, nr. 194)
richten op strategische financiering, zowel thematisch als
samenwerking met derden; verzoekt het kabinet, aan de
Kamer te melden hoe NWO de komende jaren deze sterkere
coördinerende en strategische rol zal vormgeven en
uitvoeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
18 oktober 2019 (Kamerstukken II, 2019/20, 29338, nr. 194).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om met het Promovendi Netwerk
29338, nr. 201)
Nederland, het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren,
de vakbonden en de Vereniging van Universiteiten, te
bespreken hoe de ombudsfunctie versneld in de
wetenschap ingevoerd kan worden, en de Kamer daarover
te informeren.

De motie is uitgevoerd met het Antwoord op brieven
Commissie OCW over sociale veiligheid en ombudsfunctie
in de wetenschap, brief van 18 december 2019
(Kamerstukken II, 2019/20, 29338, nr. 212).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering in overleg met de sector de
31288, nr. 757)
wenselijkheid en de mogelijkheid te onderzoeken van een
herverdeling van de over te hevelen sectormiddelen voor
bèta/techniek richting algemene universiteiten.

Aan deze motie is uitvoering gegeven met brief van
12 september 2019 (Kamerstukken II, 2018/19, 31288, nr.
784).

Motie van het lid Kwint c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt
de regering de problematiek van het lerarentekort in de
praktijk in kaart te brengen door landelijk te gaan
registreren.

(Kamerstukken II 2018/19,
35000-VIII, nr. 192)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
16 december 2020 (Kamerstukken II 2019/2020, 27923, nr.
387).

De motie van het lid Bruijn c.s. ; De Eerste Kamer verzoekt (Kamerstukken I 2015/16,
de regering - ernaar te streven dat scholen het keurmerk
34031, G)
vvto aanvragen, gebaseerd op de landelijke standaard vvto,
waarmee het benodigde opleidingsni-veau van de leraren
wordt verzekerd; - het door EP Nuffic in de «Landelijke
Standaard vvto» geadviseerde beheersingsniveau van de
vreemde taal door de leraren als richtlijn bij het
inspectietoezicht te gebruiken; - onderzoek te laten
verrichten naar het taalbeheersingsniveau van de leraren
die vroeg vreemdetalenonderwijs doceren om te kunnen
vaststellen of aan de door EP Nuffic gestelde niveau wordt
voldaan of dat aanvullende maatregelen nodig zijn; - dit
onderzoek tegelijk af te ronden met de meerjarige pilot
tweetalig primair onderwijs; - de Eerste Kamer over de
uitkomsten te informeren.

De Tweede Kamer is op 9 december 2019, per brief
geïnformeerd. (Kamerstukken II, 2019/20, 31293, nr. 495).

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering om met scholen het overleg te voeren met als 34775-VIII, nr. 74)
doel de medezeggenschap in het primair en voortgezet
onderwijs te versterken door meer personele
ondersteuning, vergoedingen en scholing met de nadruk op
financiën en de Kamer hierover te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 12 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31 293, nr. 476).

De motie van de leden Van Meenen en Rog; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering te onderzoeken of en op welke 35000-VIII, nr. 68)
wijze verantwoord een deel van de middelen uit de
prestatiebox p.o. per 2020 aangewend kan worden voor
een verdere verbetering van de salarispositie en
carrièrepaden van basisschoolleerkrachten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
31 januari 2020 (Kamerstukken II, 2019/20, 31293, nr. 502).

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering in overleg te treden met 27020, nr. 95)
hbo-instellingen met als doel dat er voldoende opleidingen
zijn die opleiden voor het werk in de voorschoolse educatie.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
10 oktober 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27 020, nr. 106).

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering met de relevante
opleidingen te overleggen met als doel dat er in de
opleiding meer aandacht komt voor peuters met een
beperking.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
10 oktober 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27 020, nr. 106).

(Kamerstukken II 2018/19,
27020, nr. 96)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

168

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2018/19,
regering al dan niet bij de evaluatie van de voorschoolse 27020, nr. 100)
educatie in 2024 bij het beoordelen van de effectiviteit voor
het verhogen van de educatieve kwaliteit ook de mate van
ouderbetrokkenheid te betrekken.

De Tweede Kamer is over deze motie geïnformeerd bij brief
van 19 mei 2020 (Kamerstukken II, 2019/20, 27020, nr. 108).

De motie van de leden Kwint en Van den Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering bij de verdere uitwerking van 31293, nr. 454)
de vereenvoudiging van de bekostiging primair onderwijs
te voorkomen dat de nieuwe bekostiging nadelig uitpakt
voor schoolbesturen die oudere leraren in vaste dienst
willen nemen en voor die oudere leraren zelf.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de verzamelbrief
moties en toezeggingen primair en voortgezet onderwijs
van 20 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr.
498).

De motie van het lid Rog c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering bij de invoering van de vereenvoudiging van 31293, nr. 455)
de bekostiging van het primair onderwijs specifiek te
monitoren wat de financiële effecten hiervan zullen zijn voor
eenpitters en in hoeverre zij in staat zijn negatieve
herverdeeleffecten op te vangen binnen de
overgangstermijn van drie jaren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de verzamelbrief
moties en toezeggingen primair en voortgezet onderwijs
van 20 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr.
498).

De motie van het lid Rog c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering bij het invoeren van de vereenvoudiging van 31293, nr. 456)
de bekostiging te monitoren hoe de leeftijdsopbouw van
het lerarenbestand zich ontwikkelt en dit mee te nemen in
de evaluatie van de bekostiging.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de verzamelbrief
moties en toezeggingen primair en voortgezet onderwijs
van 20 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr.
498).

De motie van het lid Rog c.s.; De Tweede Kamer verzoekt
de regering om met respect voor het pluriforme karakter
van de ouderorganisaties en met behoud van de
ontwikkelde expertise het initiatief te nemen te komen tot
een nadere samenwerking en passende organisatie en
bestuursvorm, waarbij er draagvlak is bij zowel Ouders &
Onderwijs als bij de Oudervereniging Balans, Ouders van
Waarde, de Vereniging Openbaar Onderwijs en de
Reformatorische Oudervereniging.

(Kamerstukken II 2018/19,
35000-VIII, nr. 180)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 12 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31 293, nr. 476).

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering te onderzoeken in
hoeverre gemeenten met een centrale asielopvang
voorschoolse educatie aanbieden aan
vluchtelingenpeuters.

(Kamerstukken II 2018/19,
27020, nr. 102)

De Tweede Kamer is over deze motie geïnformeerd met de
brief Voortgang onderwijsachterstandenbeleid en inspectie
onderzoek LEA van 19 mei 2020 (Kamerstukken II, 2019/20,
27020, nr. 108).

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van het lid Rudmer Heerema c.s. ; De Tweede
Kamer verzoekt de regering het wettelijk mogelijk te maken 31293, nr. 469).
dat scholen die voldoen aan nader vast te stellen
voorwaarden, zoals instemming van de
medezeggenschapsraad en waarborgen voor de
onderwijskwaliteit, kansengelijkheid en onderwijsfilosofie,
af kunnen wijken van de centraal vastgestelde vakanties en
de schoolweek van vijf dagen; en verzoekt tevens, om
scholen die nu aan het «experiment flexibele
onderwijstijden» meedoen en waar de onderwijskwaliteit
gewaarborgd is, vooruitlopend op deze wetswijziging alvast
in staat te stellen van deze mogelijkheden gebruik te maken
en de scholen in het «experiment flexibele onderwijstijden»
die niet voldoen aan de onderwijskwaliteit uit te sluiten van
deze mogelijkheden.

De Tweede Kamer is op 20 december 2019 geïnformeerd
met de verzamelbrief moties en toezeggingen primair en
voortgezet onderwijs van 20 december 2019 (Kamerstukken
II 2019/20, 31293, nr. 498).

De motie van de leden Van Meenen en Kwint; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer overwegende dat kansengelijkheid het juist voor de 35000-VIII, nr. 204)
meest kwetsbare kinderen van het grootste belang maakt
dat zij op school goed leren lezen, schrijven en rekenen;
verzoekt de Minister, vanuit dit perspectief vooraf een
beoordelingskader voor curriculum.nu op te stellen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 12 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31 293, nr. 476).

De motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering te onderzoeken wat het effect is voor 28760, nr. 96)
de ontwikkeling van het kind als de startleeftijd voor
voorschoolse educatie wordt verlaagd naar 2 jaar; verzoekt
de regering tevens, deze uitkomsten te vergelijken met de
situatie waarbij kinderen op de leeftijd van 2,5 jaar beginnen
aan de voorschoolse educatie.

De Tweede Kamer is over deze motie geïnformeerd met de
brief Voortgang onderwijsachterstandenbeleid en inspectie
onderzoek LEA van 19 mei 2020 (Kamerstukken II, 2019/20,
27020, nr. 108).

De motie van de leden Van Meenen en Rog; De Tweede
Kamer verzoekt de regering het experiment Regelluwe
scholen ook toegankelijk te maken voor scholen met de
beoordeling «voldoende».

De Tweede Kamer is op 18 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293 nr. 487).

(Kamerstukken II 2019/20,
29546, nr. 32)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

169

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Motie van de leden Van Meenen en Westerveld; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering een adequaat sanctiebeleid op 27923, nr. 380)
te stellen om deze besturen alsnog te dwingen tot deelname
aan de regionale samenwerking ter bestrijding van het
lerarentekort.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
16 december 2020 (Kamerstukken II 2019/2020, 27923, nr.
387).

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering te bezien of ze afspraken kan maken met sociale 35000-VIII, nr. 50)
partners over een terugkeergarantie voor ambtenaren met
een bevoegdheid die in het onderwijs willen werken;
verzoekt de regering tevens, om met werkgevers in het
bedrijfsleven het gesprek te voeren met als doel een
terugkeergarantie voor werknemers met een bevoegdheid
die in het onderwijs willen werken.

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923 nr. 387).

(Kamerstukken II 2019/20,
De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer
(constaterende dat vanaf het studiejaar 2008–2009 in totaal 25268, nr. 181)
573 studenten hun lerarenbeurs deels moeten terugbetalen
vanwege het volgen van een opleiding onderwijskunde aan
de Open Universiteit, constaterende dat deze studenten
achteraf de lerarenbeurs (deels) moeten terugbetalen
omdat Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) onzorgvuldig
het verschil kenbaar heeft gemaakt tussen het 6-jaartermijn
om een aanvraag voor de lerarenbeurs in te dienen en het
3-jaarstermijn waarin de studiekosten moeten hebben
plaatsgevonden), verzoekt de regering om de zaak van deze
573 gedupeerde studenten uitgebreid te onderzoeken en
toe te werken naar een passende oplossing; verzoekt de
regering, om in gesprek te treden met DUO om in het
vervolg deze slordigheden te voorkomen.

De Tweede Kamer is op 28 april 2020, per brief
geïnformeerd. (Kamerstukken II, 2019/20, 25268 nr. 185).

De motie van het lid Rudmer Heerema c.s. ; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering het benodigde oordeel «goed» 31293, nr. 501)
aan te passen naar het oordeel «voldoende», zodat ook
eerder deelnemende scholen met het oordeel «voldoende»
hun geslaagde experiment kunnen voortzetten.

De Tweede Kamer is op geïnformeerd over de uitvoering
van deze motie in de brief van 24 februari 2020
(Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 509).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering de middelen voor onderwijs en voor
ondersteuning en zorg in onderwijs te ontschotten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 18 juni
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 361).

(Kamerstukken II 2019/20,
31497, nr. 352)

De motie van het lid Baudet; De Tweede Kamer verzoekt
(Kamerstukken II 2019/20,
de regering om ouders toe te staan hun kinderen thuis te 25295, nr. 130)
houden van school tot 31 maart aanstaande zonder dat zij
daarvoor een boete krijgen op grond van de Leerplichtwet.

Aan de motie wordt uitvoering gegeven conform het
gestelde in het verslag stenogram Tweede Kamer van
12 maart 2020, Bestrijding van het coronavirus, TK 63-12
met in achtneming van de geldende wetsbepalingen.

De motie van het lid Pieter Heerma c.s. ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering in samenspraak met het onderwijsveld 25295, nr. 141)
een afwegingskader te ontwikkelen met richtlijnen voor
het onderwijsper-soneel en het scholenbesluit van dag tot
dag te evalueren en de Kamer hier over te informeren;
verzoekt de regering tevens, scholen actief te ondersteunen
en maximale vrijheid en ruimte te geven om het onderwijs
zo te organiseren dat zij kunnen voldoen aan de RIVMrichtlijnen en in staat zijn de schoolgang of opvang voor
kinderen van ouders in kritische beroepen te faciliteren;
verzoekt de regering voorts, in overleg met scholen alle
noodzakelijke maatregelen te nemen om de belangen van
(examen)leerlingen, leraren en ondersteunend personeel
maximaal te kunnen behartigen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
15 maart 2020 (Kamerstukken II, 2019/20, 25295 nr. 175).

(Kamerstukken II 2019/20,
De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
regering om voor 11 mei aanstaande samen met zorg- en 35300-VIII, nr. 165)
onderwijsprofessionals, waaronder de GGD, een protocol
op te stellen hoe een school dient te handelen bij zowel
een vermoeden als het daadwerkelijk vaststellen van een
COVID-19-besmetting op de school (bij personeel of
leerlingen) en daarnaast zo snel als mogelijk een bepaalde
vorm van bron- en contactonderzoek op te starten op school
om verdere besmetting te voorkomen.

De Tweede Kamer is per brief van 13 mei 2020 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 165).

De motie van de leden Paternotte en Van den Berge; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering, te onderzoeken of de 35300-XV, nr. 16)
basisscholen van asielzoekers-centra een vast
zomerprogramma aan asielkinderen kunnen bieden tijdens
zomervakanties.

De Tweede Kamer is over deze motie geïnformeerd met de
brief Voortgang onderwijsachterstandenbeleid en inspectie
onderzoek LEA van 19 mei 2020 (Kamerstukken II, 2019/20,
27020, nr. 108).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

170

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Van der Molen c.s.; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt het kabinet, te onderzoeken of een dergelijk project 27923, nr. 403)
als Sterk in je werk ook kan worden opgezet voor het
onderwijs, en de Kamer daarover voor de zomer te
berichten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van het lid Van den Hul; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering verzoekt de regering om te verkennen of en hoe 31497, nr. 264)
onderwijs aan deze kinderen vormgegeven kan worden en
welke samenwerking tussen opvanglocaties en het
onderwijs daarbij nodig en mogelijk is, teneinde een
passend onderwijszorgarrangement te stimuleren; verzoekt
de regering voorts, de Kamer voor 1 november 2018 over
de mogelijkheden te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 4 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 29 325, nr. 99).

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
35000-VIII, nr. 50)
regering om bij deze verkenning naar het
bevoegdhedenstelsel expliciet te onderzoeken hoe de Wet
op het voortgezet onderwijs aangepast kan worden zodat
docenten die hun bevoegdheid in een beroepsgericht vak
middels een pedagogisch-didactisch getuigschrift behaald
hebben, ook in het vmbo voor hetzelfde vak les kunnen
geven; verzoekt de regering tevens, hier in het voorjaar van
2019 de Kamer over te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 2 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27 923, nr. 369).

De motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om een krimpcheck toe te passen
31289, nr. 381)
waarbij de gevolgen van het nieuwe bekostigingssysteem
in relatie tot het wetgevingstraject in kaart worden gebracht.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
28 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31289, nr. 409).

De motie van het lid Rog c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om samen met de VO-raad een adequate
31289, nr. 385)
oplossing te zoeken voor de negatieve herverdeeleffecten
van (kleine) brede scholengemeenschappen (met
unilocaties) in het vereenvoudigde bekostigingsmodel, en
daarbij rekening te houden met de specifieke problematiek
van krimpregio’s, en de Kamer hierover voor de zomer van
2019 in een integraal wetsvoorstel voor de vereenvoudiging
van de bekostiging te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
28 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31289, nr. 409).

De motie van de leden Bruins en Rog; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering (overwegende dat in het
31289, nr. 384)
vereenvoudigde bekostigingsmodel scholen in sommige
situaties zouden kunnen besluiten om te stoppen met het
aanbieden van duurdere (technische) profielen;
overwegende dat Nederland een groot tekort aan
vakmensen heeft, dat het kabinet juist 100 miljoen
investeert in het technisch onderwijs en dus belang hecht
aan technische profielen) dit aandachtspunt te betrekken bij
de voorbereiding, vormgeving en evaluatie van het
wetsvoorstel Vereenvoudiging bekostiging voortgezet
onderwijs, en de komende jaren te monitoren hoe de
spreiding van de technische vmbo­profielen en de
leerlingenaantallen daarbinnen zich ontwikkelen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
28 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31 289, nr. 409).

De motie van het lid Kwint; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering onderzoek te doen naar de benodigde capaciteit 30079, nr. 100)
van de Inspectie van het Onderwijs voor de langere termijn
met inachtneming van de extra taken, en de Kamer hier voor
de begrotingsbehandeling in 2019 te infomeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
1 november 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr.
29).

De motie van het lid Bisschop; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering met voortvarendheid onderzoek te laten
29614, nr. 127)
verrichten naar de reikwijdte en een wettelijke uitwerking
van het toezicht op de openbare orde in het onderwijs,
zowel voor bekostigde als niet-bekostigde scholen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering te bezien hoe het verspreiden van
29614, nr. 128)
antidemocratische denkbeelden en het ondermijnen van
de Nederlandse rechtsstaat scherper in de wet opgenomen
kunnen worden als grond voor beëindiging van de
bekostiging en sluiting van de betreffende school; verzoekt
de regering tevens, wettelijk te borgen dat het onmogelijk
wordt om scholen die zich opstellen tegenover de
democratische rechtsstaat te stichten en de kans te geven
zich uit te breiden.

De Tweede Kamer is geïnformeerd over deze motie bij de
Rijksbegroting (Kamerstukken II 2018/19, 33905, nr. 14).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

171

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering te onderzoeken wat
nodig is om de positie van de medezeggenschapsraad in
het gehele traject te versterken en hierbij goede
voorbeelden uit andere sectoren mee te nemen, zoals de
functie van de studentassessor in het hoger onderwijs.

(Kamerstukken II 2018/19,
31293, nr. 439)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
17 maart 2020 (kamerstukken II 2019/20, 35240, nr. 4).

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering (constaterende dat in 31293, nr. 440)
het regeerakkoord is afgesproken dat de medezeggenschapsraad instemmingsrecht krijgt op hoofdlijnen van
de begroting; overwegende dat de medezeggenschapsraad
recht heeft op externe ondersteuning, maar onduidelijk is
hoe vaak er gebruik van wordt gemaakt; constaterende dat
ook uit inspectieonderzoeken blijkt dat financiële kennis niet
altijd voldoende aanwezig is in de medezeggenschapsraad),
in kaart te brengen of medezeggenschapsraden op de
hoogte zijn van dit wettelijke recht, of er gebruik van wordt
gemaakt en op welke manier de financiële kennis van
medezeggenschapsraden wordt versterkt.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
10 maart 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 511).

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van de leden Westerveld en van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering in kaart te brengen in 29240, nr. 94)
hoeverre het ongevraagd en zonder toestemming filmen en
delen van fragmenten van lessen en uitspraken van
docenten toelaatbaar is volgens de AVG en overige
wetgeving; verzoekt de regering tevens, scholen op de
hoogte te brengen van de resultaten en hen desgevraagd te
ondersteunen bij situaties waarin beeldmateriaal online
wordt gezet.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 11 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 28642, nr. 105).

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering de ervaringen van
transgenderscholieren bij gebrek aan een toereikende
steekproef voortaan toch mee te nemen in de
socialeveiligheidsmonitor, bijvoorbeeld op kwalitatieve
wijze; verzoekt de regering tevens, deze ervaringen te
gebruiken om scholen te helpen in de ondersteuning van
transgenderscholieren.

(Kamerstukken II 2018/19,
29240, nr. 97)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 11 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 28642, nr. 105).

De motie van de leden Van den Hul en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering in lijn met het
29240, nr. 100)
regenboog stembusakkoord zich ervoor in te spannen dat
lhbti-acceptatie ook een verplicht onderdeel wordt binnen
de universitaire en eerstegraadslerarenopleidingen, alsook
binnen de bijscholingsprogramma’s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 11 juli
2019 (Kamerstukken II 2019/20, 28 642, nr. 105).

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2018/19,
regering de mogelijkheden te onderzoeken hoe de
35000-VIII, nr. 222)
schoolbesturen in rechte kunnen opkomen tegen een ander
oordeel dan «zeer zwak» en daarbij mee te nemen op welke
wijze de inspectie gemotiveerd dient te reageren op de
zienswijze van het schoolbestuur, en de Kamer hierover
binnen zes maanden te berichten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering de inspectie in het funderend
onderwijs meer onaangekondigde bezoeken te laten
afleggen.

(Kamerstukken II 2018/19,
35000-VIII, nr. 226)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van het lid Kwint c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering onderzoek te doen naar de mate waarin
35050, nr. 31)
lesmethodes in zowel primair als voortgezet onderwijs op
het gebied van seksuele diversiteit voldoen aan de
kerndoelen en vallen binnen de wettelijke kaders; verzoekt
de regering tevens, te komen met voorstellen tot
maatregelen als blijkt dat dit niet het geval is.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
13 maart 2020, Beleidsreactie rapport themaonderzoek
burgerschapsonderwijs (Kamerstukken II, 2019/20, 35300VIII, nr. 156).

De motie van de leden Kops en Beertema; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om parttimers in het primair en
35000-VIII, nr. 32)
voortgezet onderwijs actief te bewegen om meer uren les te
gaan geven.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
16 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

De motie van de leden Heerema en Rog; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering te onderzoeken hoe te bewerkstelligen 35000-VIII, nr. 37)
dat het loont voor parttimers in het basis- en voortgezet
onderwijs om meer uren te gaan werken en eventuele

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
16 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

172

Omschrijving
Vindplaats
financiële belemmeringen in kaart te brengen; verzoekt de
regering tevens, de positie van gepensioneerden die langer
willen doorwerken mee te nemen in het onderzoek.

Stand van zaken

De motie van de leden Rog en Van Meenen; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering zo snel als mogelijk plannen 35300-VIII, nr. 164)
naar de Kamer te sturen voor het wegwerken van
onderwijsachterstanden als gevolg van de coronacrisis,
bijvoorbeeld door een landelijk dekkend aanbod van lenteen zomeronderwijs en zo nodig ook herfstscholen mogelijk
te maken

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 15 mei
2020 (Kamerstukken II, 2019/20, 35300-VIII, nr. 184).

De motie van de leden Van den Hul en Westerveld; De
Tweede Kamer verzoekt de regering in overleg met
betrokken partijen te onderzoeken wat nodig is in het
primair en voortgezet onderwijs om kinderen met
achterstanden maatwerk te bieden, en de Kamer hierover
uiterlijk 1 juli 2020 te informeren.

(Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 170)

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De gewijzigde motie van de leden Van Meenen en Rog; De (Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering te bewerkstelligen dat 35300-VIII, nr. 177)
eindexamenkandidaten in het voortgezet speciaal
onderwijs op basis van tot nu toe behaalde, of eventueel
nog te behalen eigen schoolresultaten, het diploma kunnen
verkrijgen, waarbij leraren en scholen maximaal worden
ondersteund om maatwerk te bieden door bijvoorbeeld
reeds erkend examenmateriaal beschikbaar te stellen.

Over de motie is de Tweede Kamer geïnformeerd met de
brief van 8 mei 2020 (Kamerstukken II, 2019/20, 35300-VIII,
nr. 179).

Motie van het lid Rog c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2015/16,
regering om bij de vervolgstappen met betrekking tot de 31293, nr. 292)
curriculumontwikkeling die verband houden met kleuters,
specifieke aandacht te geven aan hun ontwikkelingsfase,
bijvoorbeeld door de Werk-/Steungroep Kleuteronderwijs
(WSK) daarbij te betrekken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
9 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 495).

De motie van het lid Kwint; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering na oplevering van de definitieve cijfers te laten
27923, nr. 364)
onderzoeken of het mogelijk te veel aan de kwartiermaker
betaalde salaris bij de kwartiermaker teruggevorderd kan
worden.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 10 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2017/18,
regering bij AMvB mogelijk te maken dat ook het
34878, nr. 8)
administratienummer van de school voor voortgezet
onderwijs onderdeel zal uitmaken van de gegevensset die
aan basisscholen wordt teruggekoppeld.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
14 oktober 2019, Voorhang Besluit register
onderwijsdeelnemers (Kamerstukken I, 2019/20, 34878, nr.
G).

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering in de algemene maatregel van bestuur 34878, nr. 9)
de bewaartermijn van leerlinggegevens zo kort mogelijk te
maken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
14 oktober 2019, Voorhang Besluit register
onderwijsdeelnemers (Kamerstukken I 2019/20, 34878, nr.
G).

De motie van het lid Kuzu; De Tweede Kamer verzoekt de
regering om in het primair onderwijs een doel te stellen om
te komen tot een evenwichtige man-vrouwverhouding bij (Kamerstukken II 2019/20,
leerkrachten en de Kamer daarover in het voorjaar van 2020 35300 VIII, nr. 89)
te informeren, tezamen met voorstellen hoe deze doelen
bereikt gaan worden.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van 3 juli
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 30420, nr. 337).

Motie van het lid Van den Hul c.s. ; De Tweede Kamer
verzoekt de regering te garanderen dat elk kind vanaf 4 jaar (Kamerstukken II 2019/20,
nu en in de toekomst zeker is van een plek op een
27923, nr. 372)
basisschool.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de brief van
16 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 388).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

173

Moties (niet afgerond)
Tabel 129 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die nog niet zijn afgerond
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Ganzenvoort c.s. ; De Eerste Kamer
(Kamerstukken I 2017/18,
verzoekt de regering bij de toelichting op toekomstig voor 34911, nr. G)
te hangen AMvB’s te streven naar op onderzoek gebaseerde
argumentaties.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van deze motie
kan worden vormgegeven.

De motie van het lid Bruins c.s. ; De Eerste Kamer verzoekt (Kamerstukken I 2017/18,
de regering de verdeling van het voor deze maatregel
34911, nr. H)
beschikbare budget opnieuw te bezien indien bij de
evaluatie blijkt dat de compensatie per instelling niet
toereikend is en er daarbij naar te streven dat alle
instellingen budgetneutraal de halvering van het wettelijk
collegegeld kunnen invoeren.

Evaluatie vindt plaats in 2021.

De motie van de leden Bergkamp en Van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering te onderzoeken in
welke mate niet medisch noodzakelijke ingrepen
plaatsvinden bij jonge interseksekinderen en de Kamer
daarover voor de begrotingsbehandeling in 2020 te
informeren.

(Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 131)

Op dit moment wordt met het ministerie van VWS bekeken
hoe een dergelijk onderzoek eruit zou kunnen zien. We
streven er naar de Tweede Kamer hierover voor het
herfstreces te informeren.

De motie van de leden Van den Hul en Diks; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering bij de aankomende
35300-XVII, nr. 39)
tussenevaluatie van de Beijing-agenda inzichtelijk te maken
wat de kabinetsbrede genderstrategie is om de
verplichtingen die voortvloeien uit het Beijing Platform for
Action daadwerkelijk te realiseren.

Middels de emancipatienota’s die aan de start van iedere
kabinetsperiode naar de Tweede Kamer worden verstuurd
worden de focusgebieden van het Kabinetsbeleid
toegelicht. Hierin wordt rekening gehouden met de
internationale verdragen en de commitments die
Nederland is aangegaan. Dit vormt in principe het
Kabinetsbrede genderstrategie. Tevens vormen de
voortgangsrapportages een tussentijdse update richting
de Kamer. Zo wordt de Tweede Kamer op de hoogte gesteld
van de vorderingen binnen het emancipatiebeleid.

De motie van het lid Van den Hul c.s. ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering een genderspecifiek onderzoek te doen 35300-VIII, nr. 130)
naar het verband tussen financiële afhankelijkheid,
partnergeweld en eergerelateerd geweld, en hoe de positie
van kwetsbare vrouwen en kinderen bij de aanpak van
dergelijk geweld kan worden verbeterd.

Atria gaat onderzoek doen naar de samenhang tussen
financiële afhankelijkheid en partnergeweld. De eerste
uitkomsten worden in de tweede helft van 2020 verwacht.

De motie van het lid Özütok c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering, inzichtelijk te maken hoe de kwaliteitseis
35300-VIII, nr. 126)
«gender» in het integraal afwegingskader wordt toegepast
en hoe dit leidt tot inzicht in gendereffecten, en de Kamer
hierover te informeren bij de eerstvolgende
Voortgangsrapportage Emancipatie.

We zijn bezig met een interdepartementale inventarisatie
wat de stand van zaken is, hoe die kwaliteitseis werkt en wat
dat voor gevolgen heeft. We informeren uw Kamer hierover
dit jaar.

De motie van de leden Bergkamp en Yesilgöz-Zegerius; De (Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering zich bij een passende 30420, nr. 309)
volgende gelegenheid in de EU uit te spreken over het
naleven van het Coman-arrest in alle EU-lidstaten en
daarover verslag te doen aan de Kamer.

Tijdens de high level EU LHBTI-conferentie 23 september
2019 in Brussel heeft de minister van OCW zich hierover
uitgesproken. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
in de voortgangsrapportage van 2020 aan de Tweede
Kamer.

De motie van het lid Bergkamp c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering de belemmeringen voor
30420, nr. 307)
transgenderpersonen op de arbeidsmarkt in kaart te
brengen, te kijken in hoeverre er een knelpunt is met
bestaande verlofregelingen en mogelijkheden te
onderzoeken om de arbeidsmarktpositie van deze groep te
verbeteren.

Naar de arbeidsmarktpositie van transgenderpersonen is
een onderzoek gestart. De resultaten van dit onderzoek zijn
eind 2020 beschikbaar.

De motie van het lid Sjoerdsma; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering alle elementen uit het
30420, nr. 275)
regenboogstembusakkoord zo snel als mogelijk uit te
voeren.

In de Voortgangsrapportage Emancipatie in het voorjaar
van 2020 is opnieuw de actuele stand van zaken gegeven bij
de uitvoering van het regenboogstembusakkoord.

De motie van het lid El Yassini; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering in kaart te brengen wat de verhouding bij
32820, nr. 343)
culturele en creatieve mbo-opleidingen is tussen de kans op
een stageplaats en de kansen op de arbeidsmarkt, en de
Kamer hierover voor 1 januari 2021 te informeren.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de motie
kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Ojik en Asscher; De Tweede Kamer Kamerstukken II 2019/20,
spreekt uit dat de vrijheid van artistieke expressie in de
21501-20, nr. 1496)
Europese Unie een groot goed is en vraagt het kabinet al
het mogelijke te doen om deze vrijheid in de EU te helpen
waarborgen.

Over deze motie is de Tweede Kamer geïnformeerd in de
Verzamelbrief funderend onderwijs en lerarenbeleid van
10 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

174

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Geluk-Poortvliet c.s. ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering te onderzoeken hoe de structurele
35300-VIII, nr. 96)
ondersteuning van amateurkunstverenigingen kan worden
versterkt, en de Kamer daarover vóór de zomer van 2020 te
informeren.

Door de corona crisis is logischerwijs vertraging in dit
onderzoek opgetreden. Door de onduidelijkheid rondom
de veiligheid van hun activiteiten is de onzekerheid bij leden
en koren groot. De koepels van de koor- en blaassector, waar
veel vrijwilligers werken, hebben daarom te maken met
een zeer hoge werkdruk. De resultaten van het onderzoek
worden dit jaar naar de Tweede Kamer gezonden.

De motie van de leden Ellemeet en Asscher; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering te onderzoeken hoe het gesteld 35300-VIII, nr. 94)
is met de toegankelijkheid van cultuurinstellingen en wat
mogelijke belemmeringen zijn voor mensen met een
beperking.

Er loopt momenteel een onderzoek. Een tussenrapport
wordt deze zomer verwacht en zal worden gedeeld met uw
Kamer. Dit najaar volgt de eindrapportage.

De motie van het lid Beckerman c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
constaterende dat zowel de Raad voor Cultuur als de
32820, nr. 293)
Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed knelpunten
signaleren in de uitvoering van de Erfgoedwet waaronder:
• 1.Gemeenten die hun taken nu niet goed of niet goed
genoeg (kunnen) uitvoeren terwijl zij er met de
Omgevingswet nieuwe taken bij krijgen. • 2.Het onder druk
staan van de kwaliteit van archeologisch onderzoek bij
bedrijven. • 3.Te grote onzichtbaarheid van archeologie bij
een breed publiek; overwegende dat de Erfgoedwet in 2021
geëvalueerd moet worden en de Minister reeds enkele
onderzoeken heeft aangekondigd; verzoekt de regering de
Erfgoedwet met de sector en betrokkenen breed te
evalueren met aandacht voor onder andere bovenstaande
knelpunten en een internationale vergelijking te maken om
te leren van andere landen; verzoekt de regering voorts,
de Kamer bij deze evaluatie te betrekken en voorafgaand
het plan van aanpak van de evaluatie naar de Kamer te
sturen.

Deze motie is gedeeltelijk uitvoering gegeven. Met de brief
Aanpak evaluatie Erfgoedwet archeologie van 17 december
2019, wordt invulling gegeven aan motie om de Tweede
Kamer bij deze evaluatie te betrekken door de aanpak toe te
zenden. Het streven is om de eerste rapportage over de
uitkomsten van de evaluatie eind 2020 gereed te hebben.

De motie van het lid Dik-Faber; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering bij gemeenten aan te dringen op het betrekken 32820, nr. 277)
van kerkinterieurs bij de op te stellen kerkenvisies; verzoekt
de regering tevens een beperkt aanwijzingsprogramma op
te stellen waarmee een aantal Rijksmonumentale
kerkgebouwen in samenhang met hun interieur,
aangewezen wordt tot interieurensembles, zoals de
Erfgoedwet mogelijk maakt.

De Tweede Kamer wordt in november 2020 middels een
brief geïnformeerd.

De motie van de leden Laan-Geselschap en Bisschop; De
Tweede Kamer verzoekt de regering meer bekendheid te
geven aan gerestaureerd erfgoed en de Pieter van
Vollenhovenprijs te continueren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met het
instellingenbesluit van de Commissie herbestemming
Monumenten van 30 november 2018.

(Kamerstukken II 2017/18,
32820, nr. 253)

Motie van de leden Kops en Beertema; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering te onderzoeken wat een voltijdbonus 35300-VIII, nr. 33)
van 5% per kwartaal kost, oplevert en hoe dit uitgevoerd zou
kunnen worden.

De Tweede Kamer is geïnformeerd over de stand van zaken
in december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

De motie van de Westerveld en Van Meenen; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering met werkgevers af te spreken 27923, nr. 376)
dat leraren die boventallig zijn, niet worden ontslagen maar
aan de slag kunnen op een andere school.

De Tweede Kamer is per brief op 16 december 2019
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

De motie van het lid Bruins c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering te verkennen hoe ook voor kleine scholen meer 35000-VIII, nr. 74)
maatwerk in de regelgeving kan worden aangebracht als
het gaat om verantwoording en medezeggenschap.

De Tweede Kamer wordt na de zomer geïnformeerd over
deze motie, pilot loopt thans.

De motie van het lid Lucas; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2015/16,
regering om de voor- en nadelen van een aparte
31524, nr. 281)
noodregeling voor onderwijsinstellingen in de
Faillisementswet te onderzoeken, en de Kamer hierover te
informeren voor Prinsjesdag 2016.

De Tweede Kamer ontvangt in de zomer van 2020 een brief
aangaande de voor- en nadelen van een aparte
noodregeling voor onderwijsinstellingen in de
Faillissementswet.

De motie van de leden Straus en Ypma; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2014/15,
verzoekt de regering te zorgen dat scholen hun
34000-VIII, nr. 56)
jaarverslagen en inspectierapporten op hun website
publiceren.

Het wetsvoorstel deugdelijkseisen is in de Tweede Kamer
behandeld. De Eerste Kamer heeft het voorstel op 30 juni
2020 als hamerstuk afgedaan.

Motie Van der Molen c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt de
regering om in het kader van Prinsjesdag 2020 opnieuw
de mogelijkheid te verkennen dat studenten die al
aanspraak konden maken op een voucher geen voucher
ontvangen, maar dat in plaats daarvan vijf jaar na

Op basis van de motie Van der Molen C.S. (Kamerstukken II
2019/2020, 24724, nr. 172) is wederom verkend of een
kasschuif mogelijk is. Binnen de begroting van OCW is geen
ruimte om deze middelen naar voren te halen zonder dat
daarbij de bekostiging van de hoger onderwijsinstellingen
wordt geraakt. De kasschuif voor de jaren 2022, 2023 en

(Kamerstukken II 2019/20,
24724, nr. 172)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

175

Omschrijving
Vindplaats
afstuderen hun schuld verminderd wordt met € 1.835 en er,
indien oud-studenten geen schuld van € 1.835 hebben,
wordt overgegaan tot contante uitbetaling.

Stand van zaken
2024 is niet rijksbreed in te passen onder het
uitgavenplafond. Bovendien moeten voor deze kasschuif
middelen van buiten de meerjarenperiode naar voren
worden gehaald. Dit staan de begrotingsregels van het
kabinet niet toe.

Motie van de leden Wiersma en Van den Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering de pilot Flexstuderen zo snel als 31288, nr. 841)
mogelijk wettelijk te verankeren, zodat in ieder geval
uiterlijk per 1 september 2023 het betalen per studiepunt
structureel mogelijk wordt bij alle opleidingen en
instellingen; verzoekt de regering tevens, om op basis van
de tussenevaluatie van de pilot Flexstuderen het
wetsvoorstel voor het wettelijk verankeren van de pilot voor
te bereiden en als nodig de eindevaluatie te vervroegen.

In geval van een positieve eindevaluatie van het experiment
flexstuderen, (2021), wordt direct na afloop van het
experiment in september 2023 flexstuderen wettelijk
mogelijk gemaakt voor instellingen die dat willen.

De motie van de leden Kwint en Van de Hul; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering in kaart te brengen wat er voor 35252, nr. 19)
nodig is om zwangerschapsverlof in het hoger onderwijs
mogelijk te maken, en de Kamer dit voor de zomer te laten
weten.

De Tweede Kamer wordt hierover in het najaar van 2020
geïnformeerd.

De motie van de leden Bruins en Van der Molen; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering kabinet, om niet te wachten op 27923, nr. 402)
de uitkomsten van de commissie Onderwijsbevoegdheden
met het doorvoeren van een aantal maatregelen die de
lerarenopleidingen flexibeler maken en daarmee
aantrekkelijker voor studenten en zijinstromers, zonder aan
kwaliteit in te boeten.

Aan de motie Bruins en Van der Molen wordt gewerkt. De
Tweede Kamer wordt in het najaar over de uitwerking
geïnformeerd.

De motie van het lid Rudmer Heerema c.s. ; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering per direct een plan van aanpak 27923, nr. 401)
te maken om een gespecialiseerde pabo gericht op het
jongere en oudere kind te creëren en per zomer 2020 een
experiment te starten waarbij pabo-instellingen op
vrijwillige basis kunnen deelnemen aan een pilot voor een
gespecialiseerde pabo gericht op het jongere en oudere
kind, en de eventuele toelatingseisen en bevoegd gezag
daarop aan te passen; verzoekt de regering tevens, om per
collegejaar 2021–2022 de gespeciali-seerde pabo gericht op
het jongere en oudere kind voor alle pabo-instellingen
mogelijk te maken, en de Kamer voor 1 januari 2021 te
informeren over de voortgang hierop.

Op 17 maart 2020 is een brief aan de Tweede Kamer
gezonden over de uitvoering van de motie Heerema inzake
de splitsing van de pabo. De Tweede Kamer wordt in het
najaar over het vervolg geïnformeerd.

De motie van de leden Bruins en Van der Molen ; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering om te verkennen of en hoe,
31288, nr. 831)
naast het stimuleren van de regionale overlegstructuur,
een landelijke overlegstructuur kan worden ingericht tussen
het hoger beroepsonderwijs en het georganiseerde
bedrijfsleven waar niet-vrijblijvende afspraken gemaakt
worden over de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt,
naar voorbeeld van of middels aansluiting bij de
overlegtafels van SBB.

De moties (31288, nr. 831 t.v.v. nr. 825), (31288, nr. 828 t.v.v.
nr. 816) en (31288, nr. 830) hebben als achterliggend doel
het overleg tussen het hoger onderwijs en het werkveld te
verbeteren en structureel te organiseren. Deze drie moties
zullen daarom in samenhang en in overleg met het hoger
onderwijs en het georganiseerde bedrijfsleven worden
opgepakt. Langs deze weg kan dan vervolgens ook worden
gekeken naar een leerbanenoffensief in het hbo en
samenwerking met bedrijfsscholen. De Tweede Kamer
wordt hierover na de zomer 2020 geïnformeerd. In verband
met drukte in het hoger onderwijs rondom de
coronamaatregelen, is het informeren van de Tweede
Kamer voor de zomer, waar motie (31288, nr. 830) om
vraagt, niet gelukt.

De motie van de leden Paternotte en Van den Hul; De
Tweede Kamer verzoekt de regering een voorstel te doen
om studenten en docenten in opleidingscommissies te
laten meebeslissen over de invulling van de
studiekeuzecheck.

(Kamerstukken II 2019/20,
31288, nr. 823)

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de deze
motie kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Paternotte en Van der Molen; De
Tweede Kamer verzoekt de regering een voorstel te doen
voor het toevoegen van loting aan het instrumentarium
voor selectie dat instellingen kunnen toepassen bij
capaciteitsfixi.

(Kamerstukken II 2019/20,
31288, nr. 822)

Voorstel wordt aan gewerkt. De Tweede Kamer wordt
hierover na de zomer 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Wiersma en Bruins; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering bekostigde hogescholen en
31288, nr. 830)
universiteiten aan te sporen om, binnen de voorwaarden
die daar voor gelden, samenwerking met bedrijfsscholen op
te zoeken, zowel binnen als buiten het experiment
leeruitkomsten en om bedrijfsscholen aan te sporen
samenwerking op te zoeken met private instellingen die

De moties (31288, nr. 831 t.v.v. nr. 825), (31288, nr. 828 t.v.v.
nr. 816) en (31288, nr. 830) hebben als achterliggend doel
het overleg tussen het hoger onderwijs en het werkveld te
verbeteren en structureel te organiseren. Deze drie moties
zullen daarom in samenhang en in overleg met het hoger
onderwijs en het georganiseerde bedrijfsleven worden
opgepakt. Langs deze weg kan dan vervolgens ook worden
gekeken naar een leerbanenoffensief in het hbo en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

176

Omschrijving
opleidingen in het hoger onderwijs verzorgen, waarbij
gebruik gemaakt kan worden van het STAP-budget en de
Kamer hierover voor de zomer van 2020 te informeren.

Vindplaats

Stand van zaken
samenwerking met bedrijfsscholen. De Tweede Kamer
wordt hierover na de zomer 2020 geïnformeerd. In verband
met drukte in het hoger onderwijs rondom de
coronamaatregelen, is het informeren van de Tweede
Kamer voor de zomer, waar motie (31288, nr. 830) om
vraagt, niet gelukt.

De motie van het lid Wiersma; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om samen met de stuurgroep Versnellingsplan 31288, nr. 817)
Onderwijsinnovatie met ICT binnen het lopende plan van
aanpak expliciete doelen te stellen voor het beschikbaar
stellen van colleges en open onlinecursussen; verzoekt de
regering tevens, om met onderwijsinstellingen in gesprek
te gaan om reeds beschikbare onlinecursussen open te
stellen voor iedere Nederlander, en de uitkomsten hiervan
met de Kamer te delen.

De uitvoering van deze motie is vertraagd door de
coronacrisis. De verwachting is dat de Tweede Kamer een
brief krijgt over deze motie in de herfst.

De motie van het lid Wiersma; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om voor de zomer te komen tot een plan van 31288, nr. 828)
aanpak voor een leerbanenoffensief in het hbo, met daarin
concrete ambities aan te bieden duale-opleidingen,
alsmede ook lange termijn doelen, en verzoekt zo ook te
komen tot een overlegtafel tussen het hoger onderwijs en
het georganiseerde landelijke bedrijfsleven.

De moties (31288, nr. 831 t.v.v. nr. 825), (31288, nr. 828 t.v.v.
nr. 816) en (31288, nr. 830) hebben als achterliggend doel
het overleg tussen het hoger onderwijs en het werkveld te
verbeteren en structureel te organiseren. Deze drie moties
zullen daarom in samenhang en in overleg met het hoger
onderwijs en het georganiseerde bedrijfsleven worden
opgepakt. Langs deze weg kan dan vervolgens ook worden
gekeken naar een leerbanenoffensief in het hbo en
samenwerking met bedrijfsscholen. De Tweede Kamer
wordt hierover na de zomer 2020 geïnformeerd. In verband
met drukte in het hoger onderwijs rondom de
coronamaatregelen, is het informeren van de Tweede
Kamer voor de zomer, waar motie (31288, nr. 830) om
vraagt, niet gelukt.

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering om studenten die
31288, nr. 813)
aanspraak maken op het profileringsfonds uit te zonderen
in de rendementscijfers zoals de categorie
«bachelorrendement» die hogescholen en universiteiten
moeten aanleveren.

Op dit moment wordt bezien hoe aan deze motie uitvoering
kan worden gegeven.

De motie van de leden Van der Molen en Paternotte; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering, in gesprek te gaan met 31288, nr. 812)
de NVAO en de Inspectie van het Onderwijs om een beeld
op te halen wat instellingen en opleidingen doen op het vlak
van persoonlijke ontplooiing en maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef, en de Kamer over dit beeld te
informeren voor 1 december 2020.

De uitvoering van de motie is in gang gezet.

(Kamerstukken II 2019/20,
De motie van de leden Molen en Wiersma; De Tweede
Kamer verzoekt de regering om onderzoek te doen hoe niet- 31288, nr. 810)
bekostigd onderwijs van grotere meerwaarde kan zijn voor
studenten; verzoekt de regering, bij de verduidelijking in
de WHW over het verzorgen van onderwijs aan de
doelgroep (werkende) volwassenen door instellingen in
het hoger onderwijs voldoende waarborgen op te nemen
om een gelijk speelveld tussen bekostigde en nietbekostigde onderwijsinstellingen te garanderen.

Bij de (mogelijke) verduidelijking in de WHW zal worden
ingegaan op het speelveld van bekostigde en nietbekostigde instellingen. Dit loopt mee in de variawet waarin
de verankering van het experiment leeruitkomsten wordt
geregeld en belemmeringen voor flexibilisering in
wetgeving worden weggenomen. Planning is dat de
Tweede Kamer dit wetsvoorstel eind 2020/begin 2021
ontvangt.

De motie van de leden Van Meenen en Paternotte; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering verzoekt de regering, 29240, nr. 114)
zo snel mogelijk na afronding van de pilot ombuds-persoon
en voor het herfstreces een voorstel over de vormgeving
van een ombudspersoon bij hogescholen en universiteiten
naar de Kamer te sturen.

De Tweede Kamer is over de uitwerking van deze motie
geïnformeerd met het Nationaal Actieplan Diversiteit en
Inclusie in het hoger onderwijs en onderzoek.

De motie van het lid Wiersma; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om op korte termijn bij instellingen binnen het 29240, nr. 113)
mbo, hbo en wo erop aan te dringen om te komen tot een
risico-inventarisatie rond de cyberveiligheid met zo nodig
het borgen van een systeemtest, en de Kamer voor het
voorjaarsreces 2020 over de respons te informeren;
verzoekt de regering tevens, om onderwijsinstellingen en
studentenorganisaties tot afspraken te laten komen met
betrekking tot veiligheidsstandaarden, en hierover de
Kamer voor de zomer van 2020 te informeren.

Deze motie is deels ingevuld met de Kamerbrief over
cybersecurity welke is verzonden op 14 februari 2020.
(Kamerstukken II, 2019-2020, 31288, nr. 832). Over het
openstaande deel is de Tweede Kamer op 3 juli 2020
geïnformeerd met de brief ‘Onderzoek naar cyberaanval
Universiteit Maastricht en maatregelen cyberveiligheid’.

De motie van het lid Bisschop; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering in de opdracht mee te nemen dat het onderzoek 31288, nr. 806)
redelijke normen moet opleveren voor de staf-studentratio
in verschillende opleidingsdomeinen.

Deze motie wordt afgedaan met het onderzoek waar in
motie van het lid Westerveld 31288, nr. 754 om is gevraagd.
Afronding wordt eind december 2020 verwacht en zal begin
2021 naar de Tweede Kamer verstuurd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

177

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Wiersma en Bruins; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering de onderwijsinstellingen te
35282, nr. 65)
laten borgen, daar waar een inspanningsverplichting
onvoldoende wordt gepleegd, een plan van aanpak op te
stellen om de Engelse taalvaardigheid van docenten te
verhogen, en de Kamer hier voor de zomer van 2020 over te
informeren.

De verwachting is dat de Tweede Kamer hierover na de
zomer wordt geïnformeerd. Dit hangt samen met de Wet
Taal en Toegankelijkheid en de onderliggende regelgeving
waarover de Tweede Kamer ook in het najaar nader wordt
geïnformeerd.

De motie van de leden Van den Hul en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering de Neso’s te evalueren, 35282, nr. 64)
en deze evaluatie tevens mee te nemen in de uitvoering van
de aanstaande internationale kennisstrategie.

Verwachting is dat deze motie in het najaar wordt
uitgevoerd. Hierbij speelt mee dat er vertraging is door de
coronacrisis.

De motie van het lid Van der Molen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering regering om het criterium meerwaarde 35282, nr. 62)
concreet uit te werken en hierbij te onderbouwen hoe deze
voldoende kritisch is om hiermee onnodige verengelsing
tegen kan worden gegaan en dit uiterlijk 1 juni 2020 naar
de kamer te sturen.

De verwachting is dat de Tweede Kamer hierover in het
najaar wordt geïnformeerd. Deze motie zal worden
uitgevoerd met de AMvB over meerwaarde anderstalig
onderwijs die onder de Wet Taal en Toegankelijkheid komt
te hangen.

De motie van het lid Van der Molen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om de algemene maatregel van
35282, nr. 43)
bestuur waarin het niveau van het Nederlands uitgewerkt
wordt uiterlijk 1 juni 2020 naar de Kamer wordt gestuurd.

Op 22 april 2020 is de Tweede Kamer per brief geïnformeerd
dat de AMvB pas in het najaar kan worden voorgehangen.
(Kamerstukken II, 2019/20, 35300 VIII, nr. 160).

De motie van de leden Westerveld en Van den Hul; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering om alternatieve
35282, nr. 42)
instrumenten te onderzoeken die de kansenongelijkheid
niet aanwakkeren, zoals een loting, en de uitkomsten van dit
onderzoek niet alleen met de Kamer maar ook met
instellingen te delen.

Onderzoek wordt voorbereid. De Tweede Kamer wordt
hierover geïnformeerd na de zomer 2020.

De motie van het lid Futselaar; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om met de Vereniging Hogescholen en de
35282, nr. 38)
VSNU in gesprek te gaan om afspraken te maken om het
actief werven van internationale studenten te beperken.

De verwachting is dat de Tweede Kamer hierover in de
zomer wordt geïnformeerd. Deze motie staat met de huidige
coronacrisis in iets ander licht. Dat nemen we mee bij het
afdoen ervan.

De motie van de leden Wiersma en Paternotte; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering het onderdeel talent als
35282, nr. 35)
standaardonderdeel mee te nemen in handelsmissies, waar
mogelijk speciale talentmissies op te zetten waarin op basis
van wederkerigheid afspraken worden gemaakt over
uitwisseling, samenwerking bedrijfsleven, diplomaerkenning, borging van veiligheid, en de Kamer over deze
strategie én de uitwerking ervan te informeren in het
voorjaar.

De Tweede Kamer wordt hierover in het najaar
geïnformeerd.

De motie van de leden Wiersma en Paternotte; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt Minister van Onderwijs, Cultuur en
35282, nr. 34)
Wetenschap, om tevens, samen met de Staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid, te komen tot een zowel offensieve als
concurrerende internationale talentstrategie voor het
Nederlandse hoger onderwijs, waarin ook de verbetering
van de procedures, de blijfkans, de faciliteiten rond
onderwijs en huisvesting alsook concrete economische
perspectieven aan bod komen, en de Kamer hierover te
informeren in het voorjaar van 2020.

Verwachting is dat deze motie na de zomer wordt
uitgevoerd. Hierbij speelt mee dat er vertraging is door de
coronacrisis.

De motie van de leden Wiersma en Van der Molen; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering actief op zoek te gaan 35282, nr. 32)
naar gelijkgestemde landen, om in Europa mogelijkheden
te verkennen om tot nadere afspraken rond
studentmobiliteit te komen, en de Europese Commissie aan
te sporen om tot voorstellen te komen, en hierover in het
voorjaar van 2020 een terugkoppeling te geven aan de
Tweede Kamer.

Het verslag van de Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport Raad
(OJCS-Raad) van 20 februari 202 is op 2 april naar de TK
gestuurd, daarin wordt o.a. gerapporteerd over de
vorderingen op deze motie. Door de coronacrisis gaat
mobiliteit er wellicht anders uitzien, maar we blijven het
gesprek hierover op Europees niveau voeren.

De motie van de leden Paternotte en Van den Hul; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering aan hogescholen en 35282, nr. 31)
universiteiten te vragen om voor studenten die hun Engelse
taalvaardigheid willen verbeteren, facultatieve activiteiten
te ontwikkelen en het bestaande aanbod te inventariseren.

Verwachting is dat de Tweede Kamer over deze motie in
het najaar 2020 wordt geïnformeerd. Hier geldt dat
vertraging wordt opgelopen door de coronacrisis en het feit
dat OCW de onderwijsinstellingen op dit moment zo min
mogelijk extra wil belasten.

De motie van de leden Paternotte en Bruins; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering een actieplan te ontwikkelen 35282, nr. 30)
om de stay rate van internationale studenten in Nederland
na afstuderen te verhogen, en hierover de Kamer voor het
tweede kwartaal van 2020 te rapporteren.

Verwachting is dat deze motie na de zomer wordt
uitgevoerd. Hierbij speelt mee dat er vertraging is door de
coronacrisis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

178

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Paternotte en Wiersma; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering samenwerkingsverbanden
35282, nr. 29)
tussen Nederlandse en Britse hogescholen en
universiteiten te inventariseren en actief te bevorderen.

Verwachting is dat deze motie na de zomer wordt afgedaan.
Hierbij speelt mee dat er vertraging is door de coronacrisis.

De Tweede Kamer verzoekt de regering zolang
studievoorschotvouchers blijven bestaan en het STAPbudget algemeen beschikbaar wordt gesteld, ervoor te
zorgen dat deze oud-studenten naast hun voucher ook
aanspraak kunnen maken op het STAP-budget.

Deze motie heeft vertraging opgelopen door
voorjaarsbesluitvorming en wordt naar verwachting bij
brief in de herfst afgedaan.

(Kamerstukken II 2019/20,
25268, nr. 180)

De motie van de leden Van der Molen en Futselaar; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering voor de zomer van 2020 25268, nr. 179)
definitieve duidelijkheid over de uitkomsten van Beter
Benutten te schetsen.

In de brief van 3 juli 2020 over de beleidsdoorlichting
studiefinanciering is de Tweede Kamer over Beter Benutten
geïnformeerd.

De motie van de leden Wiersma en Van der Molen; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de Minister, van Onderwijs in
35300-VIII, nr. 83)
samenwerking met de Minister van Economische Zaken en
Klimaat beleid te formuleren waarbij met name op grond
van macrodoelmatigheid en ons toekomstig
verdienvermogen regie wordt gevoerd op een gewenste
instroom van buitenlandse studenten en onderzoekers,
waaronder sturingsinstrumenten voor instroom.

De Tweede Kamer wordt in het najaar geïnformeerd. Hierbij
speelt mee dat er vertraging is door de coronacrisis.

De motie van de leden Rog en Rudmer Heerema; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
35300-VIII, nr. 55)
Kamer verzoekt de regering bij de uitwerking van de
afspraak in het regeerakkoord over de differentiatie op de
pabo, het per volgend studiejaar mogelijk te maken dat
studenten naast de huidige pabo ook kunnen kiezen voor
een gespecialiseerde pabo gericht op het jonge kind of
een gespecialiseerde pabo gericht op het oudere kind en
de eventuele toelatingseisen en bevoegdheidseisen daarop
aan te passen.

Op 17 maart 2020 is een brief aan de Tweede Kamer
gezonden over de uitvoering van de motie Heerema inzake
de splitsing van de pabo. De Tweede Kamer wordt in het
najaar over het vervolg geïnformeerd.

De motie van de leden Rog en Bruins; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering de ondersteuning van aankomende 35300-VIII, nr. 53)
pabostudenten te intensiveren door het zelfstudiemateriaal
op de site «Goed voorbereid naar de pabo» te verrijken,
zodat elke aankomende pabostudent zich zelfstandig kan
voorbereiden op instroom in de pabo; verzoekt de regering
tevens, om de stoomcursussen ter voorbereiding op de
toelatingstoetsen voor de pabo open te stellen voor alle
havo-afgestudeerden die naar de pabo willen en voor alle
mbo-afgestudeerden die het keuzedeel «instroom pabo»
niet hebben gevolgd.

In Kamerbrief Intensivering aanpak tekorten in het
onderwijs d.d. 16 december 2019 is uiteengezet op welke
wijze uitvoering wordt gegeven aan de motie Rog en Bruins
over de ondersteuning van aankomend pabo-studenten bij
de voorbereiding op de toelating tot de pabo. Aan de
uitvoering van deze maatregelen wordt gewerkt in overleg
met het veld.

(Kamerstukken II 2019/20,
De motie van het lid Wiersma c.s. ; De Tweede Kamer
verzoekt de regering in overleg met studentenorganisaties 35300-VIII, nr. 45)
en instel-lingen, te komen tot een nadere aanpak voor het
profileringsfonds en daarin mee te nemen hoe de
bekendheid wordt vergroot, hoe additionele
ontmoedigende eisen worden voorkomen, hoe
toereikendheid decentraal wordt geborgd en dat eventuele
concurrentie tussen categorieën overmacht en nietovermacht wordt geïnventariseerd en de Kamer over deze
aanpak te informeren voor de zomer van 2020.

De uitvoering van deze motie heeft vanwege de coronamaatregelen vertraging opgelopen. De Tweede Kamer
wordt in het najaar geïnformeerd over de nadere aanpak
tezamen met de monitor profileringsfonds.

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering de samenhang tussen het bindend
31288, nr. 759)
studieadvies en de (bekostiging van) switch te onderzoeken.

Aan het NRO is gevraagd dit onderzoek via hen te laten
lopen, gecombineerd met motie (Kamerstukken II 2018/19,
31288, nr. 770) (t.v.v. Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr.
750) van Tielen en Bisschop over oorzaak en kosten uitval
en switch.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering te onderzoeken of de ondergrens van 31288, nr. 758)
solvabiliteit op een verantwoorde manier kan worden
verlaagd.

Op deze motie is gereageerd in de brief over de
signaleringswaarde voor bovenmatig publiek eigen
vermogen die op 29 juni 2020 naar de Tweede Kamer is
verzonden.

De motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om in het onderzoek naar de
31288, nr. 754)
toereikendheid van het macrobudget de studentdocentratio per discipline in kaart te brengen; verzoekt de
regering tevens, te onderzoeken hoe een daling in deze ratio
binnen een nieuwe bekostigingssystematiek kan worden
voorkomen.

Het gevraagde onderzoek is gestart. Afronding wordt eind
december 2020 verwacht en zal begin 2021 naar de Tweede
Kamer verstuurd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

179

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Tielen en Bisschop; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering onderzoek te doen naar de
31288, nr. 770)
hoofdoorzaken van switch en uitval in de verschillende
onderwijsdomeinen, hoeveel switch en uitval jaarlijks
kosten en wat verhoging van het studiesucces oplevert en
de Kamer hierover in het voorjaar van 2020 te informeren.

Aan het NRO is gevraagd dit onderzoek via hen te laten
lopen, gecombineerd met motie van het lid Van Meenen
over bindend studieadvies en bekostiging van switch
(31288, nr. 759).

De motie van het lid Kwint; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2018/19,
regering in gesprek te gaan met de VSNU en Vereniging
31524, nr. 431)
Hogescholen teneinde een goede overdracht tussen
onderwijsinstellingen voor studenten met een
functiebeperking te faciliteren en bestaande
belemmeringen weg te nemen.

De minister van OCW is hierover in gesprek met de VSNU,
de Vereniging Hogescholen en het expertisecentrum
inclusief onderwijs. In de brief bij de Beleidsmonitor 2019
(september 2020) wordt de Tweede Kamer verder
geïnformeerd.

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering de inspectie studentenwelzijn mee te 31524, nr. 429)
nemen in de Staat van het Onderwijs.

Meer informatie is al beschikbaar in de Staat van het
Onderwijs 2019. In de brief bij de Beleidsmonitor 2019
(september 2020) wordt de Tweede Kamer verder
geïnformeerd.

De motie van het lid Van den Hul; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om een landelijke website op te (laten) zetten – 31524, nr. 426)
met audiodescriptie en in begrijpelijk taal omwille van de
toegankelijkheid – met alle informatie over waar deze
studenten allemaal recht op hebben en welke voorzieningen
er allemaal voor hen beschikbaar zijn.

De opdracht is verleend aan het expertisecentrum inclusief
onderwijs om een website voor studenten in het HBO en
een website voor studenten in het WO op te zetten. In de
brief bij de Beleidsmonitor 2019 (september 2020) wordt
de Tweede Kamer verder geïnformeerd.

De motie van de leden Kuik en Westerveld; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering om te verkennen hoe de WEB 31524, nr. 425)
en de WHW aangepast kunnen worden zodat studenten met
een functiebeperking, een chronische ziekte of een
mantelzorgtaak via de OER geïnformeerd moeten worden
over aangepaste mogelijkheden voor zowel het
onderwijsprogramma, de examens als het
ondersteuningsaanbod.

Onderzoek is uitgezet. In de brief bij de Beleidsmonitor 2019
(september 2020) wordt de Tweede Kamer verder
geïnformeerd.

De motie van de leden El Yassini en Westerveld; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de Minister van OCW om in gesprek te gaan 31524, nr. 424)
met onderwijsinstellingen over hoe zij hun
verantwoordelijkheden vormgeven om studenten met een
beperking in het mbo en hoger onderwijs te begeleiden,
zodat de studenten gereed zijn om de arbeidsmarkt te
betreden, en de Kamer hierover voor het einde van 2019 te
informeren.

De minister van OCW is hierover in gesprek met de VSNU,
de Vereniging Hogescholen en het expertisecentrum
inclusief onderwijs. In de brief bij de Beleidsmonitor 2019
(september 2020) wordt de Tweede Kamer verder
geïnformeerd.

De motie van de leden van Hul en Van Meenen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering, overwegende dat voor
31524, nr. 427)
studenten met een beperking bij de overgang van
middelbare school naar vervolgopleiding veel kennis en
maatwerk verloren gaat;met een voorstel te komen hoe de
warme overdracht kan worden bevorderd vanuit
vooropleidingen, met inachtneming van de privacy van
deze studenten.

In gesprek hierover met de VSNU, de Vereniging
Hogescholen en het expertisecentrum inclusief onderwijs.
In de brief bij de Beleidsmonitor 2019 (september 2020)
wordt de Tweede Kamer verder geïnformeerd.

De motie Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2018/19,
Minister in gesprek met onderwijsinstellingen te
31524, nr. 423)
garanderen dat opleidingen altijd alternatieve toetsvormen
beschikbaar stellen en het bestaan hiervan breed onder de
aandacht brengen bij studenten.

De minister van OCW is hierover in gesprek met de VSNU,
de Vereniging Hogescholen en het Netwerk Toegankelijk
Toetsen & Evalueren (TTE). In de brief bij de Beleidsmonitor
2019 (september 2020) wordt de Tweede Kamer verder
geïnformeerd.

De motie van het lid Özdil; De Tweede Kamer verzoekt de
regering om een grootschalig kwantitatief onderzoek te
verrichten om de problematiek onder studenten van
hogescholen en universiteiten in kaart te brengen.

(Kamerstukken II 2018/19,
31288, nr. 716)

Er is opdracht gegeven aan het RIVM. Onderzoek is in
voorbereiding en vanwege corona uitgesteld naar 2021.
Meting zal waarschijnlijk plaatsvinden in februari 2021.

De motie van het lid Van Meenen c.s. ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering in het najaar met voorstellen te komen 31288, nr. 713)
die eisen stellen aan de onderbouwing van gehanteerde
selectiecriteria, gericht op kansengelijkheid en de kwantiteit
van selectiecriteria te maximeren.

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd in de
Strategische agenda hoger onderwijs en onderzoek:
Houdbaar voor de toekomst (2 december 2019). Nadere
informatie volgt in de voortgangsrapportage van de
Strategische agenda.

De motie van de leden Van der Molen en Bruins; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering om in de beleidsdoorlichting 35007, nr. 19)
2020 in kaart te brengen wat het totaalbedrag aan
studieschuld is, het niet-inbare gedeelte daarvan en de
prognoses voor de komende jaren.

De beleidsdoorlichting is afgerond. Het rapport is op 3 juli
2020 naar de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstukken II
2019/20, 31511, nr. 39). Onderstaande motie wordt
meegenomen door middel van een CPB onderzoek
hiernaar. Daaruit put de beleidsdoorlichting.

De motie van het lid Bruins c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering zo snel mogelijk in kaart te brengen in welke 35000-VIII, nr. 75)
mate laagdrempelige psychische hulpverlening aanwezig is
in alle mbo-, hbo en wo-instellingen, en op basis daarvan
een actieplan te ontwikkelen om best practices te delen en

Bij brief van 30 augustus 2019 is de Tweede Kamer
geïnformeerd over de inventarisatie van laagdrempelige
psychische hulpverlening (Kamerstukken II, 2019/20, 31497,
nr. 331). In de brief bij de Beleidsmonitor 2019 (september
2020) wordt de Tweede Kamer verder geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

180

Omschrijving
Vindplaats
een landelijk dekkend aanbod van laagdrem-pelige
psychische hulpverlening op mbo-, hbo- en wo-instellingen
te realiseren.

Stand van zaken

De motie van het lid Tielen; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2017/18,
regering vooraf door de NVAO te laten controleren of de
31288, nr. 643)
kwaliteitsafspraken die op instellingsniveau zijn gemaakt
meetbaar zijn én of deze bijdragen aan de kwaliteitsdoelen
die de instellingen en hun partners zelf gesteld hebben,
zodat tijdige aanpassingen mogelijk zijn.

De NVAO beoordeelt in 2019 en 2020 de plannen van
instellingen voor de kwaliteitsafspraken. De uitvoering van
de motie loopt mee in de beoordeling van die plannen.

De motie van de leden Kwint en Westerveld; De Tweede
(Kamerstukken II 2017/18,
Kamer ( spreekt uit dat een opleiding van 240 ECTS in
34950-VIII, nr. 16)
dertien maanden geen recht doet aan zowel het stelsel van
studiepunten als de complexiteit van het beroep van
leraar )verzoekt de regering soortgelijke spoedcursussen
naar het leraarschap te inventariseren en hierbij te bezien of
die inhoud voldoende opleidt voor het leraarschap.

Bij Kamerbrief d.d. 22 april 2020 is toegestuurd het
inspectierapport ‘Routes naar het leraarschap’ dat de
gevraagde inventarisatie bevat. In de bijlage is gevoegd
de brief van de inspectie met haar reactie op de versnelde
pabo-route van LOI Hogeschool en ‘Dit is Wijs’. De Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft u toegezegd
de oordelen van de NVAO en inspectie toe te sturen over
deze route. Bij brief d.d. 12 juli 2019 ontving de Tweede
Kamer reeds het oordeel van de NVAO.

De motie van de leden Bisschop en Beertema; De Tweede (Kamerstukken II 2017/18,
Kamer verzoekt de regering(overwegende, dat het voor de 31288, nr. 625)
kwaliteit van het onderwijs van groot belang is dat besluiten
inzake de voertaal in het hoger onderwijs zorgvuldig
worden genomen;overwegende, dat het voor de publieke
verantwoording van instellingen wenselijk is een helder
overzicht te hebben van de overwegingen die voor
instellingen een rol spelen) de inhoud en toepassing van
de gedragscodes periodiek in beeld te brengen, conform
de oorspronkelijke bedoeling van de wet.

De verwachting is dat de Tweede Kamer hierover na de
zomer wordt geïnformeerd. Dit hangt samen met de Wet
Taal en Toegankelijkheid en de onderliggende regelgeving
waarover de Tweede Kamer ook in het najaar nader wordt
geïnformeerd.

De motie van het lid Özdil; De Tweede Kamer verzoekt de
regering de Nuffic te vragen om, in overleg met de
lerarenopleidingen, het delen van best practices tussen
het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs te
faciliteren.

(Kamerstukken II 2017/18,
31288, nr. 622)

Aan de motie wordt in het najaar 2020 uitvoering gegeven.

De motie van de leden Van Meenen en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2017/18,
Tweede Kamer verzoekt de regering er voor te zorgen dat 315524, nr. 357)
het voor onderwijsinstellingen niet mogelijk is om meer
instellingscollegegeld dan de bekostiging van de opleiding
en het tarief ter hoogte van het wettelijk collegegeld te
vragen.

Motie in uitvoering via maximering instellingscollegegeld.
Invoering afhankelijk van voortgang WTT.

(Kamerstukken II 2016/17,
De motie van het lid Van der Molen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering hbo-instellingen op te roepen het
34678, nr. 16)
bedrijfsleven nauw te betrekken bij de vormgeving van
het onderwijsprogramma van een Ad-opleiding met het
oog op het kennen en kunnen van de student; in de door
de Minister toegezegde monitor expliciet kwalitatief
onderzoek te doen naar de betrokkenheid van het regionale
bedrijfsleven bij de vormgeving van het onderwijs binnen
de Ad-opleiding.

Motie is onderdeel van de Ad-monitor. Eerste
tussenrapportage die gedeeld kan worden met de Tweede
Kamer wordt na de zomer (2020) verwacht.

De motie van de leden Rog en Van Meenen; De Tweede
(Kamerstukken II 2016/17,
Kamer verzoekt de regering de leeftijdsgrens van het
34550-VIII, nr. 23)
levenlanglerenkrediet gelijk mee op te laten lopen met de
verhoging van de AOW-leeftijd.

De verhoging van de leeftijdsgrens levenlanglerenkrediet
wordt meegenomen in het Wetsvoorstel variawet hoger
onderwijs. Verwacht studiejaar van inwerkingtreding van
de verhoging is 2020-2021.

(Kamerstukken II 2015/16,
De motie van het lid Ypma c.s. ; De Tweede Kamer
(overwegende dat leraren professionals zijn die ruimte en 31293, nr. 289)
zeggenschap verdienen om zelf vorm en inhoud te geven
aan hun vak); verzoekt de regering te bevorderen dat: - in
de nascholing en professionalisering van leraren gerichte
aandacht is voor het omgaan met verschillen, het gebruik
van ICT en curriculum-ontwikkeling; - het opleiden van
nieuwe generaties leraren binnen opleidingsscholen, een
samenwerking van school en lerarenopleiding, wordt
geïntensiveerd, zodat theorie en praktijk meer dan nu met
elkaar worden verweven; - er overeenstemming komt over
het ontwikkelen van brede, vakoverstijgende educatieve
bachelors en masters, zowel op hbo- als wo-niveau, die
studenten voorbereiden op het moderne beroep van leraar,
zowel in het basis- als in het voortgezet onderwijs; - er
universitaire opleidingen voor het primair onderwijs
worden ontwikkeld; verzoekt de regering te bevorderen dat
de lerarenopleidingen, in zowel hbo als wo, hun curriculum

De lerarenopleidingen zijn in afwachting van het
vervolgproces curriculum.nu. Zodra de kerndoelen en
eindtermen zijn herzien zullen de lerarenopleidingen de
kennisbases en curricula hieraan aanpassen. Om dit proces
te ondersteunen is het ministerie van OCW een
afstemmingsoverleg gestart met vertegenwoordigers van
de lerarenopleidingen en de Stichting
Leerplanontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

181

Omschrijving
aanpassen aan en het lerarenregister rekening houdt met
de ontwikkelingen die verder uitgewerkt worden onder
onderwijs2032.

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Klaver; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2011/12,
regering de Tweede Kamer na invoering van het
31288, nr. 230)
bursalenstelsel op de hoogte te houden van de effecten van
het toelaten van bursalen, waarin aantallen
promotieplaatsen van de verschillende vormen
opgenomen worden en de beschikbaarheid van universitair
docenten.

De AMvB voorziet in een tussenevaluatie. Deze is in juni
2019 naar de Tweede Kamer gestuurd samen met een
beleidsreactie. De eindevaluatie is voorzien in 2021.

De motie van de leden Kuiken en Paternotte; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering de Gwendoline van
35300-VIII, nr. 146)
Puttenschool concrete voorstellen te doen gericht op een
passende aansluiting op het hbo in Nederland op basis van
de vigerende praktijk op de school.

Over de voortgang van deze motie wordt de Tweede Kamer
in het najaar van 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Graaf c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering ( constaterende dat gebrekkige erkenning van 32851, nr. 41)
diploma’s en beroepskwalificaties een van de drempels is
voor grenswerkers; overwegende dat de grensregio’s
(provincies, gemeenten, euregio’s) in samenwerking met
ITEM een roadmap aan het opstellen zijn voor kansrijke
beroepen voor grensoverschrijdend werken) de uitkomsten
van deze roadmap te delen met de Kamer, structureel
overleg met de grensinfopunten, euregio’s, provincies,
gemeenten, werkgevers, beroepsorganisaties en Duitse
partners te organiseren en op korte termijn met concrete
oplossingen te komen voor knelpunten in de erkenning van
diploma’s en beroepskwalificaties.

De roadmap is door ITEM gepubliceerd en aan de relevante
gremia (waaronder de Benelux) aangeboden. Alle
roadmaps en factsheets, het rapport ten aanzien van de
selectie van beroepen en het eindverslag over de aanpak en
de algemene projectresultaten kunnen worden
geraadpleegd op het ITEM Cross-border Portal.

De motie van de leden Özutok en Van der Graaf; De Tweede (Kamerstukken II 2017/18,
Kamer verzoekt de regering in overleg met Duitsland en
32851, nr. 40)
België te onderzoeken welke praktische belemmeringen er
nu zijn voor mensen met een mbo-diploma en mbostudenten en hoe deze weggenomen zouden kunnen
worden, en de Kamer over de uitkomsten hiervan te
informeren.

De roadmap is door ITEM gepubliceerd en aan de relevante
gremia (waaronder de Benelux) aangeboden. Alle
roadmaps en factsheets, het rapport ten aanzien van de
selectie van beroepen en het eindverslag over de aanpak en
de algemene projectresultaten kunnen worden
geraadpleegd op het ITEM Cross-border Portal.

De motie van het lid Van Raan; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering parallel aan de verkenning naar informele
35300-VIII, nr. 71)
scholing, te bezien of en hoe de Inspectie van het Onderwijs
een toezichthoudende rol kan krijgen op die elementen van
het onderwijs die worden georganiseerd door bedrijven.

De Tweede Kamer wordt kort na zomer 2020 geïnformeerd.

(Kamerstukken II 2018/19,
35000-VIII, nr. 143)

Aan de motie is uitvoering gegeven in de bijlage Routes
naar leraarschap (Kamerstukken II, 2019/20, 35300 VIII, nr.
160).

De motie van de leden Westerveld c.s ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering (constaterende dat, conform de
35000-VIII, nr. 142)
initiatiefwet-Bisschop c.s., de onderwijsinspectie toezicht
houdt op de wettelijke deugdelijkheidseisen en een
stimulerende rol heeft ten aanzien van eigen aspecten van
kwaliteit van de besturen en scholen zelf; overwegende dat
in de inspectiekaders een onderscheid wordt gemaakt
tussen deze rollen, maar dat dit niet altijd gebeurt in de
rapportages; overwegende dat onder meer voorkomen
moet worden dat anderen dan de beroepsgroep zelf het
pedagogisch-didactisch handelen van de leraar gaan
beoordelen) ook in de rapportages duidelijk onderscheid te
maken tussen de twee rollen van de onderwijsinspectie.

De inspectie maakt altijd onderscheid tussen
deugdelijkheidseisen en eigen kenmerken van kwaliteit in
haar rapportages. De motie wordt meegenomen in de
bijgestelde onderzoekskaders 2021.

De Motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
verzoekt de regering om ervaringen van het
afstandsonderwijs te benutten voor de aanpak van
thuiszitters.

(Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 162)

Deze motie wordt meegenomen in de thuiszittersaanpak,
kort na de zomer 2020, wordt de Tweede Kamer
geïnformeerde over het vervolg van de thuiszittersaanpak.

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om vóór de zomer van 2020 een concreet
31497, nr. 354)
wetsvoorstel rondom de verplichting van
samenwerkingsverbanden om een doorzettingsmacht te
regelen ter consultatie aan te bieden en voor 1 oktober 2020
naar de Kamer te sturen; verzoekt de regering tevens, een
overzicht te geven van de concrete resultaten van de
aangekondigde versnellingsaanpakken om het aantal
thuiszitters te verminderen, en de Kamer hierover voor het
zomerreces 2020 te informeren.

De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
heeft in het AO Onderwijs en zorg van 5 februari 2020
aangegeven dat er gewerkt wordt aan een wetsvoorstel
voor doorzettingsmacht en toegezegd dat dit voor het
zomerreces ter internetconsultatie zal worden aangeboden.
Wegens vertraging zal dit echter pas na het zomer reces
aangeboden worden.

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
regering de inspectie in 2019 een kwalitatief onderzoek te
laten doen naar zijinstroom in beroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

182

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Kwint en Westerveld; De Tweede
Kamer verzoekt de regering om in samenwerking met de
VO-raad scholen actief te ontmoedigen om in hun school
gebruik te maken van particuliere instituten voor betaald
aanvullend onderwijs; verzoekt de regering tevens, om
daarnaast scholen juist aan te moedigen zelf – of in
samenwerking met andere scholen – indien nodig gratis
aanvullend onderwijs aan te bieden.

(Kamerstukken II 2019/20,
31293, nr. 505)

Eind 2020 wordt de Tweede Kamer over de uitvoering
geïnformeerd.

De motie van de leden Van Meenen en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering bindende afspraken te 31497, nr. 351)
maken met alle betrokken partijen over het terugdringen
van het aantal thuiszittende leerlingen inclusief jaarlijks te
behalen doelen, en de Kamer daarover voor de zomer te
informeren.

De Tweede Kamer wordt kort na de zomer geïnformeerd,
zoals recent gecommuniceerd (Kamerstukken II 2019/20, 35
300 VIII, nr. 160).

De motie van het lid Kwint c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering de huidige thuiszittersproblematiek regionaal in 31497, nr. 350)
kaart te brengen en te categoriseren naar redenen van
thuiszitten en ondersteuningsvraag; verzoekt de regering
tevens ervoor zorg te dragen dat in samenspraak met
betrokken partijen alle dossiers van thuiszitters opnieuw
bekeken worden, met als doel het in gezamenlijkheid
vinden van een passende plek in ons onderwijs.

De Tweede Kamer wordt kort na de zomer geïnformeerd,
zoals recent gecommuniceerd (Kamerstukken II 2019/20, 35
300 VIII, nr. 160).

De motie van de leden Westerveld en Kwint; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering om in het afwegingskader dat 31497, nr. 357)
samen met cliëntenorganisaties wordt ontwikkeld op te
nemen dat een beschikking om een kind met een handicap
naar het regulier onderwijs te laten gaan voor een langere
tijd afgegeven kan worden dat voor een half jaar.

De motie wordt meegenomen in de integrale evaluatie en
toekomst/verbeteragenda passend onderwijs. In het najaar
2020 wordt de Tweede Kamer nader geïnformeerd.

De motie van de leden Westerveld en Kwint; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering om in kaart te brengen of
31497, nr. 347)
sociaaleconomische factoren en het opleidingsniveau van
de ouders een rol spelen in de mate waarin een kind
ondersteuning krijgt.

De Tweede Kamer wordt na het zomerreces hierover
geïnformeerd.

De motie van de leden Beertema en Van Meenen; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering verzoekt de regering 31497, nr. 346)
met een actieplan te komen om nog voor het einde van de
regeerperiode het aantal thuiszitters in ieder geval ten
minste te halveren.

De Tweede Kamer wordt kort na de zomer geïnformeerd,
zoals recent gecommuniceerd (Kamerstukken II 2019/20, 35
300 VIII, nr. 160).

De motie van de leden Westerveld en kwint; De Tweede
Kamer verzoekt de regering om met scholen afspraken te
maken met het doel dat er geen reclame wordt gemaakt
voor private aanbieders van schaduwonderwijs.

(Kamerstukken II 2019/20,
31293, nr. 507)

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven. Eind 2020 wordt de
Tweede Kamer over de uitvoering geïnformeerd.

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om breder onderzoek te doen naar wat
31293, nr. 506)
stijgende druk op kinderen en hun stressniveau doet en wat
de samenhang hiertussen is en het gebruik van aanvullend
schaduwonderwijs.

De uitvoering van deze motie wordt meegenomen in het
vervolg onderzoek over aanvullend onderwijs dat in 2021
zal plaatsvinden.

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering te onderzoeken of een vertegenwoordiging van 31497, nr. 343)
ouders met kinderen met een extra
ondersteuningsbehoefte standaard meegenomen kan
worden in de kwaliteitsbeoordeling van de
onderwijsinspectie.

De Tweede Kamer ontvangt na de zomer een brief waarin
de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
conform zijn toezegging, verslag doet over zijn verkenning
naar de mogelijkheden en onmogelijkheden van het
standaard meenemen van een vertegenwoordiging van
ouders met kinderen met een extra
ondersteuningsbehoefte in de kwaliteitsbeoordeling van
de onderwijsinspectie.

De motie van de leden Rudmer Heerema en Van Meenen; (Kamerstukken II 2019/20,
De Tweede Kamer verzoekt de regering om samen met de 31497, nr. 340)
desbetreffende samenwerkingsverbanden, scholen, ouders
en eventuele andere betrokkenen te werken aan een
passend onderwijsaanbod specifiek voor hoogbegaafde
kinderen dat aansluit op de behoefte van deze kinderen, en
hierover de Kamer voor de zomer van 2020 en daarna
periodiek te informeren.

De Tweede Kamer is op 10 juli 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

De motie van de leden Rudmer Heerema en Van Meenen; (Kamerstukken II 2019/20,
De Tweede Kamer verzoekt de regering
31497, nr. 339)
samenwerkingsverbanden en scholen op te roepen per
direct te stoppen met het vragen van een (verplichte) eigen
bijdrage aan ouders van hoogbegaafde kinderen, tevens
aan samenwerkingsverbanden en scholen aan te geven
welke middelen beschikbaar zijn voor de ondersteuning van

De samenwerkingsverbanden en scholen hebben hierover
een brief ontvangen op 25 juni 2020. De brief is als bijlage
meegestuurd met de verzamelbrief moties en toezeggingen
dat op 10 juli 2020 naar de Tweede Kamer is gestuurd
(Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

183

Omschrijving
Vindplaats
hoogbegaafde leerlingen en dat zij moeten voorzien in de
ondersteuning van deze leerlingen, en de resultaten hiervan
met de Kamer voor het komende voorjaarsreces te delen.

Stand van zaken

De motie van de leden Rudmer Heerema en Van Meenen; (Kamerstukken II 2019/20,
De Tweede Kamer verzoekt de regering een pilot te starten 35300-VIII, nr. 38)
waarbij een aantal schoolbesturen met zowel primair als
voortgezet onderwijs binnen hun bestuur de vrijheid krijgen
om zo flexibel mogelijk om te kunnen gaan met de instroom
in het primair onderwijs en de doorstroom naar het
voortgezet onderwijs, rekening houdend met het
individuele niveau en snelheid van de leerling.

Bij begrotingsbehandeling heeft de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media toegezegd om voor einde
2020 te komen met een voorstel voor uitvoering van deze
motie, in afwachting van o.a. resultaten van de pilot met
10-14-onderwijs en een experiment met flexibele instroom
po. De insteek bij de uitvoering zal zijn de bevordering van
kansengelijkheid.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering in samenspraak met de sector te bezien 35000-VIIII, nr. 224)
hoe het toezicht op het speciaal basisonderwijs en het
speciaal onderwijs beter kan aansluiten bij de praktijk op
de scholen.

De verwachting is dat de Tweede Kamer eind 2020 per brief
wordt geïnformeerd.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering een brede coalitie op te bouwen in
31497, nr. 327)
ieder geval bestaande uit leraren, schoolleiders, ouders,
leerlingen, besturen, gemeenten, kinderopvang en
(jeugd)zorg om tot inclusief en goed onderwijs voor ieder
kind te komen.

De uitvoering van deze motie wordt meegenomen bij de
reactie op de evaluatie passend onderwijs die dit najaar
verschijnt.

De motie van de leden Van Meenen en Rog; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering nog dit jaar afspraken te maken 31497, nr. 326)
met de samenwerkingsverbanden over het zo snel mogelijk
inzetten van reserves

De resultaten worden betrokken in de evaluatie van
passend onderwijs. De Tweede Kamer wordt zo snel
mogelijk na de zomer hierover geïnformeerd.

De motie van het lid Van den Hul c.s. ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om erop toe te zien dat kinderen met 31497, nr. 325)
een speciale zorgbehoefte zo veel als redelijkerwijs mogelijk
een onderwijsaanbod kunnen krijgen binnen redelijke
afstand van huis.

Na het zomerreces 2020 wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd.

De motie van de leden Van den Hul en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de Minister, om in overleg te treden 31497, nr. 324)
met de lerarenopleidingen over hoe passend onderwijs
beter geborgd kan worden in het curriculum.

Dit is opgepakt in kader van de integrale evaluatie en
toekomst/verbeteragenda passend onderwijs. Naar
verwachting wordt de Tweede Kamer hierover in het najaar
2020 geïnformeerd.

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van de leden Westerveld en Van Meenen; De
Tweede Kamer verzoekt de regering in kaart te brengen wat 31497, nr. 318)
de kosten van samenwerkingsverbanden zijn.

Het onderzoeksrapport zal na het zomerreces aan de
Tweede Kamer worden gezonden. De beleidsreactie volgt in
de verbeteragenda passend onderwijs. Deze wordt zo snel
mogelijk na het zomerreces aan de Tweede Kamer
gezonden.

De motie van het lid Kwint c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om in overleg met ouderorganisaties,
31497, nr. 328)
samenwerkingsverbanden en leraren te komen tot een
formulering van een landelijke norm voor
basisondersteuning per schoollocatie en deze gelijk met
de evaluatie passend onderwijs voor te leggen aan de
Kamer.

Aan deze motie wordt uitvoering gegeven. Bij de
beleidsreactie op de evaluatie van passend onderwijs, die
na de zomer van 2020 naar de Tweede Kamer wordt
verstuurd, wordt het resultaat voorgelegd.

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van de leden Rudmer Heerema en Westerveld;
De Tweede Kamer verzoekt de regering om bij de evaluatie 31497, nr. 314)
passend onderwijs in kaart te brengen hoe effectief
samenwerkingsverbanden opereren, welke verschillen er
tussen samenwerkingsverbanden zijn, onder meer wat
betreft aanbod en organisatievorm, en hoe de
vereveningsopgave eruitziet ten opzichte van de
reserveposities; verzoekt de regering tevens, om daarbij op
basis van de evaluatieonderzoeken en de ervaringen met
samenwerkingsverbanden te onderzoeken welke
verschillende organisatiemogelijkheden er zijn om passend
onderwijs zo goed mogelijk vorm te kunnen geven.

De Tweede Kamer wordt hierover zo snel mogelijk na het
zomerreces 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Nijboer en Van Meenen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering de SER te vragen een nader
35162, nr. 8)
verkenning te doen naar hoe (ongelijke) kansen zich
opstapelen, welke effecten dit heeft op een succesvolle
loopbaan en de mogelijkheden tot een leven lang ontwikkelen, en daarbij voort te borduren op eerdere hieraan
gerelateerde SER-adviezen en met betrokkenheid van het
SER-jongerenplatform.

De SER heeft een adviesaanvraag ontvangen. Het advies
wordt rond de zomer van 2020 verwacht. De Tweede Kamer
wordt hierover voor eind 2020 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

184

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Van den Hul en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering in overleg met de
31497, nr. 305)
onderwijssector er zorg voor te dragen dat op alle
onderwijsinstellingen op korte termijn een aanspreekpunt
voor leerlingen en studenten met zorgbehoeften aanwezig
is.

Aan de motie is voor het MBO en HO uitvoering gegeven
met de brief van 16 december 2019 (Kamerstukken II
2019/20, 31497, nr. 335). De Tweede Kamer wordt voor eind
2020 geïnformeerd over de voortgang in het PO, VO en
speciaal onderwijs.

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van het lid Kwint; De Tweede Kamer
(overwegende dat onderwijsaanbod op een zorgboerderij 31497, nr. 300)
soms dreigt te verdwijnen, omdat schoolbesturen in de
regio niet over willen gaan tot de ondersteuning van deze
initiatieven) verzoekt de regering om ter bescherming van
dit soort initiatieven doorzettingsmacht bij de
onderwijsinspectie te beleggen, teneinde een
schoolbestuur een aanwijzing te kunnen geven om de
samenwerking met een initiatief dat onderwijs buiten
school aanbiedt aan te gaan.

De minister wil meer mogelijkheden creëren voor scholen
en samenwerkingsverbanden om samen met gemeenten
en andere initiatieven nog meer onderwijszorgarrangementen te realiseren. De motie Kwint wordt in
dit traject meegenomen. De minister streeft er naar om na
het zomerreces de Tweede Kamer te informeren over de
resultaten van deze verkenning en het vervolg hierop.

De motie van de leden Van Meenen en Rudmer Heerema; (Kamerstukken II 2018/19,
De Tweede Kamer verzoekt de regering ook voor passend 31497, nr. 292)
onderwijs inzichtelijk te maken wat de belangrijkste regels
zijn voor administratie en verantwoording en welke ruimte
de wet- en regelgeving biedt.

De motie wordt meegenomen in de integrale evaluatie en
toekomst/verbeteragenda passend onderwijs. De Tweede
Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Westerveld en Kwint; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering in gesprek te gaan met het
31497, nr. 294)
onderwijsveld en uitvoeringsorganisaties over hoe de
professional centraal wordt gesteld, zodat bij de aanvraag
voor extra ondersteuning een verklaring van de docent of
schoolleider waar mogelijk voldoende is.

Aan deze motie wordt uitvoering gegeven. Bij de
beleidsreactie op de evaluatie van passend onderwijs, die
na de zomer van 2020 naar de Tweede Kamer wordt
verstuurd, wordt het resultaat voorgelegd.

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering (constaterende dat goed onderwijs jongeren 35000-XVI, nr. 81)
voorbereidt op hun verdere leven; overwegende dat er
vooral in de gesloten jeugdzorg geen passend
onderwijsaanbod is) te regelen dat ook jongeren die
verblijven in een jeugdzorginstelling onderwijs krijgen dat
bij hen past.

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2017/18,
regering samen met het onderwijsveld te onderzoeken of 31497, nr. 275)
het mogelijk is binnen de regels voor vavo maatwerk te
bieden en te bevorderen dat alle instellingen voor vavo
deelnemen aan een samenwer-kingsverband voor passend
onderwijs.

De motie is gedeeltelijk uitgevoerd. Per 1 januari 2019
moeten mbo-instellingen (waar het vavo onder valt)
verplicht deelnemen aan het op overeenstemmingsgericht
overleg (oogo) met de samenwerkingsverbanden en de
gemeenten. Voor het overige deel wordt voor deze motie
nog bezien hoe dit verder uitgewerkt gaat worden en te
zijner tijd wordt de Tweede Kamer hierover nader
geïnformeerd.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering, het schoolondersteuningsprofiel niet 31497, nr. 267)
langer verplicht te stellen voor scholen, maar de extra
ondersteuningsmogelijk-heden te laten beschrijven in de
schoolgids.

Begin 2021 zal het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer
worden aangeboden.

Motie Smals en Kuik; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2019/20,
regering te onderzoeken hoe de burgerschapsopdracht
31524, nr. 468)
binnen het mbo meer uniform ingevuld kan worden, zodat
het burgerschapsonderwijs resulteert in meer kennis en
kunde over de democratische rechtsstaat in Nederland, en
dit mee te nemen in de evaluatie van de
burgerschapsagenda.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

Motie Van den Hul; De Tweede Kamer verzoekt de regering (Kamerstukken II 2019/20,
in gesprek met de sector te bevorderen dat in het onderwijs 31524, nr. 467)
over basiswaarden, zoals mensenrechten, aandacht wordt
geschonken aan de Grondwet én de Universele Verklaring
van de Rechten van de Mens; verzoekt de regering tevens,
te bezien of de onderwijsinspectie beter toezicht kan
houden op de structurele inbedding van mensenrechten in
het burgerschapsonderwijs.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

Motie Kuik en Smals; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2019/20,
regering samen met de maatschappelijk partners binnen 31524, nr. 466)
het mbo te onderzoeken wat een reële richtlijn is om
effectief burgerschapsonderwijs vorm te geven, en daarbij
expliciet te maken welke inzet de mbo-instelling minimaal
moet leveren om effectief burgerschapsonderwijs te geven.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

185

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Motie van de leden Van den Berge en Rog; De Tweede
Kamer verzoekt de regering om in het kader van de
evaluatie van de Burgerschapsagenda mbo 2017–2021
specifiek aandacht te besteden aan: •de kwaliteit en
professionalisering van docenten burgerschap; •de
aansluiting tussen de leerdoelen van
burgerschapsonderwijs in het mbo en de leerdoelen van
maatschappijleer in het vmbo.

(Kamerstukken II 2019/20,
35336, nr. 16)

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven’. Ook zijn de gesprekken
met Kennispunt MBO Burgerschap en Werkplaats
burgerschap hierover gaande.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering de bekendheid van de gelijke positie 35252, nr. 18)
van de student te vergroten door organisaties als de VNG,
MKB-Nederland, VNO-NCW, VH, VSNU en andere daarover
actief te informeren.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van het lid Van den Berge; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om in samenspraak met JOB, SBB en 35252, nr. 16)
MBO Raad te komen tot kaders voor een keuzedeel
waarbinnen zeggenschap een specifiek aandachtsgebied is.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Berge en Kuik; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering SBB in samenwerking met mbo35252, nr. 15)
studenten een app te laten ontwikkelen waar studenten op
laagdrempelige wijze melding kunnen doen van
(vermoede) stagediscriminatie en deze app te koppelen aan
het meldpunt bij SBB, zodat een goed beeld kan ontstaan
van aard en omvang van stagediscriminatie bij mbostudenten.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Renkema en Hijnk; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om met MBO Raad, Samenwerkings- 29282, nr. 404)
organisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en mbostudenten in gesprek te gaan over de vraag hoe het
Landelijk Meldpunt Zorg (LMZ) beter onder de aandacht van
mbo-studenten gebracht kan worden;verzoekt de regering
tevens of de klachten over zorgstages betrokken kunnen
worden bij vernieuwing van de accreditatie en de Tweede
Kamer hierover voor de zomer te informeren.

De SBB komt na de zomer met een adviesrapport met
aanbevelingen om stagemisbruik in de Zorg zoveel
mogelijk te voorkomen. Het rapport gaat specifiek in op
het tegengaan van stagemisbruik van studenten die een
mbo-zorgopleidingen volgen. Hiervoor is afstemming
gaande tussen onderwijs en georganiseerd bedrijfsleven.
De Tweede Kamer wordt hierover zo snel mogelijk
geïnformeerd.

De motie van het lid Kuik; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2019/20,
regering om weerbaarheidslessen als het gaat om drugs en 29240, nr. 116)
ondermijning onderdeel te laten zijn van de strategie om
het ronselen van jongeren te voorkomen.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van het lid Özütok; De Tweede Kamer verzoekt
de regering bij instellingen en vertegenwoordigers aan te
dringen op maatregelen die zowel de bekendheid als de
vindbaarheid van de vertrouwenspersonen op
onderwijsinstellingen verhogen, en de Kamer hierover te
informeren.

(Kamerstukken II 2019/20,
29240, nr.111)

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Özütok en Van den Hul; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering met instellingen en
29240, nr. 110)
vertegenwoordigers in gesprek te gaan over versterking
van de onafhankelijkheid van vertrouwenspersonen, en de
Kamer hierover te informeren.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van het lid Beertema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om bij onderwijsinstellingen indringend onder 29240, nr. 117)
de aandacht te brengen om bij incidenten waarbij geweld,
wapens en drugs betrokken zijn, altijd aangifte te doen en
de rol van aangever van het slachtoffer over te nemen, met
dien verstande dat het slachtoffer zelf het laatste woord
heeft over wel of niet aangifte doen.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de motie
kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Wiersma en Van der Molen; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering een onderzoek te doen 35282, nr. 36)
naar meerwaarde van internationalisering bij specifiek
mbo-instellingen in grensregio’s, met daarin specifiek
meegenomen hoe we meer Duitse mbo-studenten kunnen
stimuleren om te studeren in Nederland en andersom, en
hierover de Tweede Kamer te informeren.

In opdracht van het ministerie van OCW voert Nuffic het
onderzoek uit. Ondanks enige vertraging als gevolg van de
corona-crisis, kunnen de bevindingen naar verwachting in
het najaar van 2020 met de Tweede Kamer worden gedeeld.

De motie van de leden Paternotte en Tielen; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering samen met Codam te
32637, nr. 398)
onderzoeken op welke wijze jongeren in het eerste deel van
het Codamonderwijsprogramma een volwaardige
startkwalificatie kunnen behalen, en met Codam,
werkgevers en de VNG een alternatieve tegemoetkoming in
het levensonderhoud voor jongeren te verkennen.

De Tweede Kamer is hierover op 3 juli 2020 per brief
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

186

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van de leden Westerveld en Van den Berge; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering onderzoek te doen naar 32637, nr. 395)
de beweegredenen van technisch geschoolden om voor
een niet-technische baan te kiezen, en de Kamer over de
uitkomsten van dit onderzoek te informeren.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de motie
kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Amhaouch en Bruins; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering om in kaart te brengen welke 32637, nr. 392)
drempels bedrijven ervaren wanneer zij een bijdrage willen
leveren aan het techniekonderwijs, en hoe deze kunnen
worden weggenomen.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van het lid Smals c.s.; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering in samenwerking met de MBO Raad beleid te 26695, nr. 129)
ontwikkelen om ouderbetrokkenheid te stimuleren om zo
voortijdig schoolverlaten te verminderen, en de Kamer voor
de zomer van 2020 daarover te informeren.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de motie
kan worden vormgegeven.

De motie van de leden Kuik en Smals; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om voor de zomer van 2020 het
26695, nr. 128)
wetsvoorstel verlengde kwalificatieplicht naar de Kamer te
sturen.

De verwachting is dat de Tweede Kamer na de zomer van
2020 zal worden geïnformeerd.

De motie van de leden Kuik en Smals; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om een strategie «kansopleidingen» 31524, nr. 454)
op te stellen waarin geschetst wordt wat er nodig is om
opleidingen aantrekkelijker te maken; verzoekt de regering
tevens, om deze strategie voor de zomer van 2020 naar de
Kamer te sturen.

De Tweede Kamer zal naar verwachting in het najaar van
2020 nader worden geïnformeerd over de uitwerking van
deze motie.

De motie van de leden Kwint en Van Meenen; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering om er zorg voor te dragen dat 31524, nr. 453)
docenten en studenten via de medezeggenschap betrokken
worden bij het besluit van colleges van bestuur bij het
schrappen of samenvoegen van opleidingen.

De Tweede Kamer zal in het najaar van 2020 worden
geïnformeerd over deze motie.

De motie van de leden Kwint en Westerveld; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering in kaart te brengen wat de aard 31524, nr. 452)
is van deze extra activiteiten en wat de gevolgen zouden zijn
van het afschaffen van de vrijwillige bijdrage in het mbo, en
de Kamer hier in het voorjaar van 2020 over te informeren.

Na de zomer van 2020 zal de Tweede Kamer de evaluatie
servicedocument schoolkosten ontvangen, daarin wordt
ook deze motie meegenomen.

De motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering op korte termijn in gesprek te gaan met 31524, nr. 450)
onderwijs-instellingen en werkgeversorganisaties en hen
op te roepen meer passende stageplekken te creëren voor
mbo-studenten en daarover de Kamer te informeren voor
de zomer van 2020.

De verwachting is dat de Tweede Kamer na de zomer van
2020 nader zal worden geïnformeerd over de uitkomsten
van deze gesprekken.

De motie van de leden Van den Hul en Van Meenen; De
(Kamerstukken II 2019/20,
Tweede Kamer verzoekt de regering het
31524, nr. 448)
Rijkstraineeshipprogramma te herzien en daarbij in kaart te
brengen wat er nodig zou zijn om deze middels een
uitbreiding ook toegankelijk te maken voor studenten in
het middelbaar en hoger beroepsonderwijs.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering te onderzoeken wat het effect is van
de diplomabe-kostiging als rendementsprikkel op het
toelatingsrecht, de doorstroming en het BSA.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

(Kamerstukken II 2019/20,
31524, nr. 445)

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering in overleg met JOB en de MBO Raad 35300-VIII, nr. 62)
afspraken te maken over de facilitering van studentenraden,
bijvoorbeeld met landelijke urennormen.

De Tweede Kamer zal in het najaar van 2020 worden
geïnformeerd over deze motie.

De motie van de leden Kuik en Bruins; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om in kaart te brengen wat er, zowel 35300-VIII, nr. 57)
financieel als juridisch, nodig is om meesteropleidingen te
introduceren in het bekostigde onderwijsstelsel, dit met
branches en de MBO Raad te bespreken en voor de zomer
van 2020 aan de Kamer voor te leggen.

Er wordt op dit moment bekeken hoe aan deze motie
uitvoering gegeven kan worden.

De motie van de leden Kuik en Smals; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering om met MKB Nederland en VNO-NCW 35300-VIII, nr. 56)
in overleg te treden om een akkoord te sluiten over hoe deze
jongeren alsnog een arbeidsmarktkwalificerend diploma
kunnen halen, binnen zes jaar na dato, bijvoorbeeld via
een bbl-route, verzoekt de regering tevens, om de Kamer
hier voor 1 april 2020 over te informeren.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de motie
kan worden vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

187

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De motie van het lid Van den Hul c.s. ; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering in kaart te brengen hoe de verhouding 28760, nr. 93)
tussen informeel en formeel aanbod voor laaggeletterden
er momenteel uitziet, en daarbij inzichtelijk te maken bij
hoeveel roc’s laaggeletterden nog terechtkunnen.

Op dit moment wordt gewerkt aan de uitwerking van een
nieuw landelijk registratiesysteem voor deelnemers aan
opleidingen basisvaardigheden. Daarin worden ook de
aanbieders en type trajecten geregistreerd. De eerste
gegevens worden in het najaar van 2020 verzameld en
opgenomen in de eerste voortgangsrapportage over de
uitvoering van het actieprogramma Tel mee met Taal, die in
2021 verschijnt.

De motie van de leden Kuik en Wiersma; De Tweede Kamer, (Kamerstukken II 2018/19,
constaterende dat uit onderzoek blijkt dat tussen de 34% en 28760, nr. 89)
de 40% van de werknemers in de schoonmaak, bouw,
industrie, productie, landbouw en keuken nauwelijks kan
lezen en schrijven, verzoekt de regering om allereerst met
deze sectoren in gesprek te gaan om doelstellingen te
formuleren om de laaggeletterdheid in die sectoren terug te
dringen.

De uitvoering van deze motie loopt. Er worden gesprekken
gevoerd met vertegenwoordigers van deze sectoren ter
voorbereiding op een nieuw stimuleringsprogramma voor
cursussen basisvaardigheden per januari 2021.

De motie van de leden Wiersma en Kuik; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering binnen de aanpak voor werkgevers
28760, nr. 88)
specifieke aandacht te bieden aan het ondersteunen van
het mkb, bijvoorbeeld via de taalakkoorden die met
individuele werkgevers en branches worden gesloten.

Met de Stimuleringsregeling leren en ontwikkelen in mkbondernemingen (SLIM-regeling) kunnen mkb-bedrijven
subsidie aanvragen om de scholingsbehoefte van hun
werknemers in kaart te brengen en de vaardigheden van
hun medewerkers up to date te houden. Hierbij is ook
aandacht voor basisvaardigheden. Verder wordt met
werkgevers gesproken over een nieuw
stimuleringsprogramma voor cursussen
basisvaardigheden per januari 2021.

De motie van het lid Wiersma; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering met centrumgemeenten concrete, en meetbare, 28760, nr. 95)
afspraken te maken over onder andere het aanbieden van
actieve hulp aan het gemeenteloket, de begeleiding en
doorverwijzing naar taalhuizen en het succesvol geholpen
aantal mensen.

Het Rijk en de Vereniging van Nederlandse gemeenten, als
vertegenwoordiger van gemeenten hebben op 9 september
2019 bestuurlijke afspraken laaggeletterdheid gesloten. In
deze afspraken hebben zij vastgesteld dat alle
centrumgemeenten van de WEB-regio een regionaal
programma voor de aanpak van laaggeletterheid
opleveren, met herkenbare mijlpalen en meetbare
subdoelstellingen. de regionale programma's worden in
de tweede helft van 2020 opgeleverd.

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering een heldere toelichting te maken bij ieder
28760, nr. 85)
wetsvoorstel.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de motie
kan worden vormgegeven.

(Kamerstukken II 2018/19,
De motie van de leden Rog en Kuik; De Tweede Kamer
35000-VIII, nr. 201)
verzoekt de regering om de Jongeren Organisatie
Beroepsonderwijs (JOB) en de Nederlandse Vereniging van
Leraren Maatschappijleer (NVLM) te betrekken bij de
evaluatie die eind 2019 naar de Kamer komt; verzoekt de
regering tevens, daarbij te beschouwen of het wenselijk is
nadere afspraken te maken over eindtermen, bevoegdheid
van docenten en minimale urennormen voor het uitvoeren
van de burgerschapsop-dracht.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
motie kan worden vormgegeven.

De motie van de leden El Yassini en Kwint; De Tweede
(Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering om scholen te verplichten
31524, nr. 413)
lesmaterialen of boeken die niet ter ondersteuning van de
les zijn gebruikt, terug te kopen van studenten.

Na de zomer van 2020 zal de Tweede Kamer de evaluatie
servicedocument schoolkosten ontvangen, daarin wordt
ook deze motie meegenomen.

De motie van de leden Özdil en Kuik; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om instellingen te stimuleren om
31524, nr. 409)
ongebruikte onderwijsbenodigdheden van studenten terug
te nemen.

Na de zomer van 2020 zal de Tweede Kamer de evaluatie
servicedocument schoolkosten ontvangen, daarin wordt
ook deze motie meegenomen.

De motie van de leden Van Meenen en Westerveld; De
(Kamerstukken II 2018/19,
Tweede Kamer verzoekt de regering in overleg met Dedicon 34638, nr. 5)
hun taak uit te breiden en toestemming te geven om de
bestemmingsreserve aan te wenden voor de benodigde
middelen.

Deze motie zal in de beleidsreactie Passend onderwijs die
voor eind 2020 naar de Tweede Kamer wordt gestuurd
worden afgedaan.

De motie van de leden Kwint en Özdil; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering om samen met enkele gemeenten en 34775-VIII, nr. 120)
MBO's een proef vorm te geven om studenten na het
behalen van een entreeopleiding of mbo niveau 2-opleiding
nog twee jaar te laten begeleiden bij hun start op de
arbeidsmarkt en hierover in de jaarlijkse brief over
voortijdig schoolverlaten en jongeren in een kwetsbare
positie voorjaar 2018 over te rapporteren.

Het kabinet geeft uitvoering aan de motie Kwint/Özdil, via
regio’s die aan een pilot meedoen om begeleiding van mbostudenten bij hun start op de arbeidsmarktvorm te geven.
In hun aanpakken ontwikkelen de deelnemende regio’s
innovatieve concepten voor het volgen en begeleiden van
jongeren van entreeopleidingen en niveau 2 bij hun start op
de arbeidsmarkt. Sinds het schooljaar 2019-2020 worden
de eerste cohorten van jongeren die uitstromen uit de
entree en/of niveau 2 gevolgd en begeleid. Geleerde lessen
van de verschillende regio’s worden in kaart gebracht en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

188

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken
actief verspreid via leercirkels. Tegelijkertijd is een
onderzoek van start gegaan om de geleerde lessen te
bundelen en tot een eindrapportage te komen.

De motie van de leden Westerveld en Özdil; De Tweede
(Kamerstukken II 2017/18,
Kamer verzoekt de regering om in overleg met
34691, nr. 11)
studentenorganisaties en de MBO Raad een handreiking op
te stellen voor de deelnemersraden en ondernemingsraden
over hoe zij om kunnen gaan met de verschillende opties
voor medezeggenschap bij samenwerkingscolleges.

De Tweede Kamer zal in het najaar van 2020 worden
geïnformeerd over deze motie.

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2016/17,
regering samenwerking in praktijkgericht onderzoek tussen 34412, nr. 21)
de verschillende sectoren binnen het beroepsonderwijs te
bevorderen, te stimuleren dat practoraten in het mbo
worden doorontwikkeld en van het practoraat een
beschermde titel te maken.

Er is subsidie toegekend aan Stichting Ieder MBO een
practoraat, om hiermee een verdere invulling te geven aan
practoraten.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer,
(Kamerstukken II 2015/16,
overwegende dat een bindend studieadvies grote gevolgen 34457, nr. 22)
kan hebben voor de toekomst van jongeren; verzoekt de
regering binnen twee jaar na inwerkingtreding van de wet
de Kamer, in samenwerking met de JOB, te rapporteren
over het aantal uitgebrachte negatieve bindend
studieadviezen, het aantal klachten dat hierover is
binnengekomen, en de manier waarop mbo-instellingen
omgaan met het toelatingsrecht, het bindend studieadvies
en de begeleiding in het eerste jaar.

Op 6 april jl. is er een brief over deze motie naar de Tweede
Kamer gestuurd. Niet alle vragen van motie worden
afgedekt vanwege ontbreken van gegevens bij scholen. De
situatie wordt in de brief toegelicht. Verwachting is dat in
volgende rapportage meer informatie gegeven kan worden.

De motie van het lid Lucas; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2015/16,
regering de Kamer jaarlijks te informeren over de stand van 31524, nr. 284)
zaken met betrekking tot de cross­overkwalificaties en
jaarlijks te bezien of het in generiek beleid omgezet kan
worden.

De Tweede Kamer is op 18-12-2019 per brief geïnformeerd
over de stand van zaken experiment cross-overs
(Kamerstukken II 2019/20, 31524 nr. 456).

De motie van het lid Straus c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2013/14,
de regering om: 1.in overleg te treden met de ambassade 31524, nr. 203)
van Duitsland om te kijken hoe het belang van het
beheersen van de Duitse taal in Nederland beter onder de
aandacht kan worden gebracht;2.het «Mach mit!»programma bij scholen onder de aandacht te brengen en op
die manier studenten te enthousiasmeren voor het vak
Duits.

Conform het verzoek van de motie is het overleg tussen
het ministerie van OCW en de Duitse ambassade dit jaar
gestart en momenteel nog gaande.

Motie El Yassini; De Tweede Kamer verzoekt de regering om (Kamerstukken II 2019/20,
te inventariseren hoe vaak online­influencers reclame
32827, nr. 190)
maken voor onvrije landen zonder dat dit inzichtelijk wordt
gemaakt voor hun volgers, en hierover de Kamer te
rapporteren.

De Tweede Kamer wordt vóór het Kerstreces geïnformeerd
over de uitvoering van de motie.

Motie Jasper van Dijk; De Tweede Kamer verzoekt de
regering sponsoring van en sluikreclame in op kinderen
gerichte video’s op videoplatforms aan banden te leggen
met bijvoorbeeld sancties.

(Kamerstukken II 2019/20,
32827, nr. 188)

De Tweede Kamer wordt vóór het Kerstreces geïnformeerd
over de uitvoering van de motie.

Motie van het lid Kwint c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt
(Kamerstukken II 2019/20,
de regering met journalisten, fotografen, vakbonden en
35300-VIII, nr. 133)
andere betrokkenen te bespreken hoe minimum tarieven in
de journalistieke sector zo spoedig mogelijk overeen
kunnen worden gekomen en de Kamer voor de zomer van
2020 over de uitkomsten te informeren.

De Tweede Kamer wordt na het zomerreces geïnformeerd
over de uitvoering van de motie.

Motie van het lid Van der Molen c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering te onderzoeken op welke wijze bij
35300-VIII, nr. 112)
onlinereclame op sociale media kan worden bevorderd dat
in de video’s of in afbeeldingen zelf altijd zal worden
vermeld dat het om een advertentie gaat; verzoekt de
regering, te onderzoeken wat de effecten zouden zijn indien
proactieve opsporing mogelijk zou worden om de
Nederlandse Reclame Code te kunnen handhaven.

Aan de uitvoering van de motie wordt in september gehoor
gegeven door middel van een brief aan de Tweede Kamer
over reclame en bescherming van minderjarigen.

Motie van het lid Ellemeet c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om de verschillende betrokken organisaties de 32820, nr. 310)
opdracht te geven om tot één gezamenlijk programma
leesbevordering te komen waarin ook aansluiting is met
Cultuureducatie met kwaliteit.

Bij brief van 2 april 2020 heeft de minister de Tweede Kamer
geïnformeerd dat zij rond de zomer van 2020 geïnformeerd
wordt over de gezamenlijke actie-agenda van het
Leesoffensief (Kamerstukken II 2019/20, 33846, nr. 57).

Motie van de leden Van der Molen en Aartsen; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering bij een volgende wijziging van 35000-VIII, nr. 126)
de Mediawet mee te nemen dat volstrekt helder wordt

De indieners van deze motie hebben een amendement over
dit onderwerp opgesteld (Kamerstukken II 2018/19, 35042,
nr. 9) dat op 9 april 2019 met algemene stemmen is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

189

Omschrijving
gemaakt dat de kosten van signaaldoorgifte van NLPO/
lokale omroepen beperkt zijn tot de doorgiftekosten aan
de Mediahub.

Vindplaats

Stand van zaken
aangenomen (Handelingen II 2018/19, nr. 72, item 20, p. 1).
Indien wetsvoorstel 35042 ook door de Eerste Kamer wordt
aangenomen, is het doel van de motie bereikt.

Motie Wiersma en Bruins; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2019/20,
regering in haar toezichtkader te borgen dat de
31288, nr. 842)
toegankelijkheid en de kwaliteit en het aanbod van het
onderwijs niet mogen afhangen van het wel of niet afstaan
van het intellectueel eigendom, en de Kamer voor de zomer
2020 te informeren op welke manier de regering dit gaat
vormgeven; verzoekt de regering tevens, in overleg met
de VSNU en DutchSE de eenduidige richtlijn al per
september 2020 te borgen en daarnaast te overleggen op
welke wijze studentondernemers onafhankelijk juridisch
advies kan worden geboden over de beste manier waarop
zij met hun eigendomsrecht kunnen omgaan, en hierover
de Kamer in september 2020 te informeren.

De Tweede Kamer is op 26 juni 2020 geïnformeerd met
een brief over de toegankelijkheid/kwaliteit/aanbod van
het onderwijs en de borging daarvan in het toezichtkader.
Tevens heeft zij de Tweede Kamer geïnformeerd dat zij in
september 2020 het VSNU-Richtsnoer aan de Tweede
Kamer stuurt en daarbij de Tweede Kamer informeert over
de uitkomst van overleg met VSNU/DutchSE over de wijze
waarop studentondernemers onafhankelijk juridisch advies
kan worden geboden.

Motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering onafhankelijk onderzoek te laten
31288, nr. 805)
verrichten naar de beïnvloeding de derde geldstroom op
wetenschappelijk onderzoek én een historisch overzicht
betreffende de omvang van de derde geldstroom op te
stellen, en vervolgens de resultaten van dit onderzoek voor
1 januari 2021 met de Kamer te delen.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering van de motie
kan worden vormgegeven.

Motie van de leden Paternotte en Bisschop; De Tweede
(Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering in overleg met NWO te
35300-VIII, nr. 66)
onderzoeken of het tweejaarlijks uitzetten van de
aanvraagronde voor onderzoek door consortia in de NWA
bijdraagt aan de verbetering van de
honoreringspercentages.

Bij brief van 3 april 2020, Reactie op aangenomen moties en
amendementen van de begrotingsbehandeling van de
OCW-begroting van 2020 en van de wetgevingsoverleggen
van Media, Cultuur en Emancipatie (Kamerstukken II
2019/20, 35300 VIII), heeft de minister van OCW de Tweede
Kamer geïnformeerd dat zij in 2020 geïnformeerd wordt.

Motie van de leden Westerveld en Paternotte; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer, (van mening dat de alfa-, gamma- en medische
35300-VIII, nr. 85)
wetenschappen een weergaloze bijdrage leveren aan de
Nederlandse samenleving;) verzoekt de regering in de
verkenning van het aangekondigde investeringsfonds deze
wetenschapsgebieden expliciet mee te nemen.

Het groeifonds is een initiatief van de ministeries van FIN
en EZK in samenwerking met o.a. OCW. Bij brief van 5 juni
2020 heeft de Minister van EZK de Tweede Kamer
geïnformeerd dat zij uiterlijk met Prinsjesdag geïnformeerd
wordt.

Motie van de leden Wiersma en Bruins; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 43)
verzoekt de regering de VSNU te vragen om bij de
uitvoering van haar valorisatieagenda met relevante
partijen een eenduidige richtlijn op te stellen voor studenten
die met intellectueel eigendom van hen of de universiteit
een bedrijf willen starten, waarin het uitgangspunt moet zijn
«maximale slagingskans van het op te starten bedrijf»;
verzoekt de regering tevens, te rapporteren hoe de
middelen voor kennisbenutting ondernemerschap door de
gehonoreerde consortia van de NWA ingezet worden.

In het VSO d.d. 4 juni 2020 heeft de minister (mondeling)
de Tweede Kamer geïnformeerd dat zij in september 2020
het VSNU-Richtsnoer aan de Tweede Kamer zal sturen. Per
Kamerbrief van 3 april 2020 (Kamerstuk 35300-VIII-155)
heeft zij aangegeven dat de Tweede Kamer later dit jaar
wordt geïnformeerd over de middelen voor
kennisbenutting in de NWA.

Motie van de leden Van den Hul en Westerveld; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering de Kamer te informeren over 29338, nr. 196)
welke maatregelen zij overweegt als de streefcijfers niet
worden gehaald en daarbij ook de Westerdijk Talentimpuls
te betrekken.

De Tweede Kamer wordt in het najaar geïnformeerd over
het Nationaal Actieplan Diversiteit en Inclusie Wetenschap
en Hoger Onderwijs, waar deze motie in behandeld wordt.

De motie van het lid De Groot; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om in gesprek te gaan met medische
32336, nr. 102)
tijdschriften met als doel om de transitie naar proefdiervrije
innovatie te bevorderen en drempels voor de publicatie op
basis van alternatieve methodes weg te nemen, door meer
transparantie te genereren over de keuze voor de methodiek
(met of zonder dierproeven) en de onderliggende data.

Conform het verzoek van de motie, zijn de ministeries van
LNV en OCW in gesprek gegaan met redactieleden van
medische tijdschriften. De Tweede Kamer wordt hier in het
najaar van 2020 nader over geïnformeerd.

De motie van het lid Vos; De Tweede Kamer verzoekt de
(Kamerstukken II 2016/17,
regering om vast te houden aan de brede opvatting van
34550-VIII, nr. 122)
valorisatie;verzoekt de regering tevens om te monitoren
hoe valorisatie wordt uitgelegd bij het toekennen van NWOsubsidies, en de Kamer daarover jaarlijks te informeren.

De motie is uitgevoerd. Daarbij is toegezegd dat aan de
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO) wordt verzocht om in het jaarverslag in te gaan op
hoe valorisatie wordt uitgelegd bij het toekennen van
subsidies. Dit verzoek is inmiddels gedaan. In het NWOjaarverslag over 2018 is dit door NWO gedaan. Ook in
komende jaarverslagen zal NWO ingaan op de bijdrage aan
maatschappelijke en economische uitdagingen.

Motie van de leden Wilders en Asscher; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering te bewerkstelligen dat ouders die hun 25295, nr. 278)
kinderen na de meivakantie nog niet naar school willen
laten gaan, daarvoor voorlopig geen boete krijgen.

In het AO op 17 juni heeft de minister gezegd dat na de
zomer leerplicht weer gewoon opstart. Hierover is tijdens
het VAO van 30 juni nog een motie ingediend maar
uiteindelijk weer ingetrokken omdat de minister ter plekke
onduidelijkheid hierover kon wegnemen. In samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

190

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken
met het ministerie van OCW heeft Ingrado een stappenplan
voor het opstarten van het handhavend optreden door de
leerplichtambtenaar opgesteld.

Motie van de leden Bruins en Van den Molen; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering in gesprek te gaan met de PO- 27923, nr. 399)
Raad om te zorgen dat het onderscheid tussen «lio als
werknemer» en «lio als stagiair» opgeheven wordt en dat
alle lio’s een passende beloning ontvangen.

Dit is besproken met de PO-Raad. Inzet voor lio’s ook
gecommuniceerd aan de besturen. PO-Raad neemt punt
mee in de cao-onderhandelingen.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de Minister, in overleg met de onderwijsinspectie 35102, nr. 17)
te komen tot een uitvoerbaar en hanteerbaar toetsingskader
voor de deugdelijkheid van onderwijskundige concepten,
en de Kamer hierover voor de volgende
begrotingsbehandeling te informeren.

De Tweede Kamer wordt kort na de zomer 2020
geïnformeerd over deze motie.

Motie van het lid Bisschop c.s. De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering samen met de vereniging van
35300-VIII, nr. 88)
leerplichtambtenaren (Ingrado) en de vereniging van
Nederlandse gemeenten (VNG) te werken aan betere
informatievoorziening over de positie van ouders en
kinderen bij de vrijstelling wegens gewetensbezwaren.

De internetconsultatie voor het wetsvoorstel Voorschriften
vrijstelling leerplicht bij richtingbezwaren is inmiddels
afgesloten en loopt het wetstraject verder. Een belangrijke
doelstelling van dit wetsvoorstel is om meer duidelijkheid
te geven aan de voorschriften die gesteld worden als beroep
wordt gedaan op een vrijstelling op grond van richting
bezwaren.

De motie van leden Bisschop en Rog; De Tweede Kamer
verzoekt de regering te onderzoeken hoe op korte termijn
meer maatwerk kan worden geboden ten aanzien van
bevoegdheden voor het werken met het jonge kind.

(Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 75)

Deze motie wordt samen met de motie over
gespecialiseerde leerroutes jonge kind en oude kind,
beantwoord. Pabo’s starten aankomend studiejaar
(september) met pilots hiervoor. De Tweede Kamer wordt
hierover in het najaar 2020 geïnformeerd.

Motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt
de regering met voorstellen te komen om scholen te
ondersteunen bij een effectieve inzet van
onderwijsassistenten.

(Kamerstukken II 2019/20,
27923, nr. 375)

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd in brief Werken
in het onderwijs op 16 december 2019 (Kamerstukken II
2019/20, 27923, nr. 387). We streven ernaar in de loop van
2020 met voorstellen te komen.

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering voor- en nadelen in kaart te brengen van
35104, nr. 16)
verschillende schaalgrootten in het onderwijs en hierbij
rekening te houden met de menselijke maat, goed bestuur
en regionale factoren.

Op dit moment is het onderzoek in uitvoering, wegens
Corona omstandigheden is het nog niet duidelijk wanneer
het onderzoek afgerond kan worden. Wél is de verwachting
dat voor eind 2020 aan de Tweede Kamer gezonden wordt.

De motie van het lid Bisschop; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering mede op basis van ervaringen van de huidige 31293, nr. 467)
experimenteerscholen te verkennen in hoeverre met het
oog op het bieden van passend onderwijs een wettelijke
ontheffing van het verplichte aantal schooldagen en
vakantieweken nodig en mogelijk is die met kwalitatieve
waarborgen is omgeven.

Op 1 augustus 2020 start het Experiment Ruimte in
Onderwijstijd. Na afloop van het experiment (in 2025) zal
worden bekeken of de wet- en regelgeving wordt
aangepast.

Motie van de leden Kwint en Van Meenen; De Tweede
Kamer verzoekt de regering in het onderzoek naar de
toereikendheid van de onderwijsfinanciering ook de
mogelijke effecten van een minimumper-centage van de
lumpsum dat in het primair en voortgezet onderwijs aan
onderwijzend personeel en ondersteuning wordt
uitgegeven in kaart te brengen.

(Kamerstukken II 2018/19,
31293, nr. 437)

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd over de motie met
de beleidsreactie op het onderzoek naar de toereikendheid
van de bekostiging (In het najaar van 2020).

Motie van het lid Van den Hul c.s. ; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
(constaterende dat het lerarentekort in het speciaal
31497, nr. 290)
onderwijs nog nijpender vormen aanneemt dan in andere
onderwijssectoren en daardoor bijvoorbeeld leerlingen op
een school voor voortgezet speciaal onderwijs in Groningen
nu al tien weken niet meer dan vier dagen in de week les
krijgen en er in Amsterdam halverwege dit schooljaar nog
zeker 30 vacatures zijn op de 27 scholen voor speciaal
onderwijs) verzoekt de regering, om in kaart te brengen om
hoeveel scholen dit gaat en verzoekt de Minister, om in
gesprek te gaan met sociale partners om juist voor het
onderwijs aan deze kwetsbare leerlingen een oplossing te
zoeken.

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd in de brief van
20 februari 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 355).
De vervolgacties worden in tweede helft 2020 verder
uitgewerkt.

Motie van het lid Bisschop c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2015/16,
de regering bij de herziening van de kerndoelen recht te
31293, nr. 302)
doen aan de bijzondere status van het Nederlands als eigen
taal, basisscholen vrijheid te laten behouden wanneer zij
beginnen met onderwijs in het Engels met inachtneming
van een nader te bepalen eindniveau - en meer oog te
hebben voor de beheersing van grenstalen; verzoekt de
regering tevens onderzoek te laten doen naar manieren om

Over deze motie is de Kamer geïnformeerd met de
kabinetsreactie op de curriculumvoorstellen van
9 december 2019 (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 495).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

191

Omschrijving
Vindplaats
Engels en grenstalen te leren op een manier die bijdraagt
aan het versterken van het Nederlands, vooral ook bij
leerlingen met een taalontwikkelingsachterstand, en het
Ontwerpteam 2032 te verzoeken dit onderzoek te vertalen
naar wijzen waarop ook leerlingen met een
taalontwikkelingsachterstand in staat gesteld worden het
eindniveau voor Nederlands, Engels en de grenstalen te
realiseren.

Stand van zaken

De gewijzigde motie van het lid Westerveld c.s.; De Tweede (Kamerstukken II 2019/20,
Kamer verzoekt de regering om in de beleidsreactie op de 35300-VIII, nr. 176)
evaluatie van de Wet Gratis schoolboeken specifiek in te
gaan op de mogelijkheid om devices zoals laptops en
tablets onder de Wet Gratis Schoolboeken te scharen.

Deze motie wordt meegenomen bij de evaluatie van de Wet
Gratis Schoolboeken. De Tweede Kamer wordt vóór het
zomerreces 2021 hierover geïnformeerd.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering te bevorderen dat deze leerlingen
blijvend kunnen beschikken over het aan hen ter
beschikking gestelde device en de bijbehorende
internetaansluiting.

Op dit moment worden er gesprekken met
telecomproviders gevoerd. Naar verwachting wordt de
Tweede Kamer begin 2021 geïnformeerd.

(Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 169)

Motie Kwint c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt de regering (Kamerstukken II 2019/20,
samen met de mbo-raad afspraken te maken dat in het
35336, nr. 20)
geval een leerling of student afhaakt in de geïntegreerde
route vmbo-basisberoepsopleiding zij altijd gegarandeerd
zijn van een passende plek op een vmbo, entree-opleiding
of mbo niveau 2 plek.

De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2020 over deze
motie geïnformeerd.

(Kamerstukken II 2019/20,
De motie van de leden Kuik en Rog; De Tweede Kamer
verzoekt de regering (overwegende, dat het in het kader van 35195, nr. 21)
het vergroten van kansen voor leerlingen belangrijk is dat
leerlingen die na het officiële keuzemoment voor een extra
vak alsnog willen doorstromen van vmbo naar havo of van
havo naar vwo ook ondersteund worden in de overstap van
de ene schoolsoort naar de andere) bij scholen onder de
aandacht te brengen dat er voor deze groep leerlingen altijd
de mogelijkheid kan worden geboden tot het aanbieden van
een doorstroomprogramma, waarbij scholen dat niet
allemaal afzonderlijk hoeven aan te bieden, maar het ook in
gezamenlijkheid kunnen regelen.

De Tweede Kamer wordt voor eind 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Kuik en Rog; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering in de nog op te stellen AMvB geen
35195, nr. 15)
wettelijke doorstroomvoorwaarde voor de overstap van
havo naar vwo op te nemen, zodat dit een vrijwillige keuze
wordt, maar wel deelname van de leerling aan een
doorstroomprogramma in de zomer verplicht te maken.

De Tweede Kamer wordt voor eind 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Meenen en Kwint; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20,
verzoekt de regering de Wet sociale veiligheid te verbreden 29240, nr. 115)
naar leraren en onderwijsondersteunend personeel.

Bij de evaluatie van de Wet veiligheid op school wordt ook
aandacht besteed aan de positie van het
onderwijspersoneel. In de beleidsreactie bij de evaluatie
van de wet zal de Tweede Kamer hierover worden
geïnformeerd in het najaar van 2020.

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering om via NOC*NSF, met geëigende partners,
35300-VIII, nr. 40)
een financiële voorziening in te richten. Deze voorziening is
bedoeld om geïndiceerde talentvolle sporters met een
beperkte financiële thuissituatie vanwege een inkomen op
of onder het sociaal minimum, te ondersteunen met een
bijdrage in bijvoorbeeld reiskosten, contributie of
materialen.

NOC*NSF heeft een projectplan ingediend voor een
financiële voorziening. Dit is besproken met VWS en OCW.
Middelen van OCW voor NOC*NSF lopen via VWS die ook
hiervoor middelen ter beschikking stelt. De projectaanvraag
is bij VWS ingediend en wordt rond de zomer daadwerkelijk
toegekend. De talentvoorziening van NOC*NSF zal per
1 september starten.

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2019/20,
de regering geïndiceerde toptalenten op reguliere scholen 35300-VIII, nr. 82)
meer ondersteuning te bieden door de faciliteiten
behorende bij de beleidsregel LOOT open te stellen voor die
reguliere scholen waar individuele geïndiceerde
topsporttalenten onder toezicht van de stichting LOOT
samen met de betreffende bereidwillige school een contract
kunnen afsluiten, waardoor zowel school als topsporttalent
samen werken aan een zo optimaal mogelijke
ondersteuning in de combinatie onderwijs en topsport.
Verzoekt tevens de stichting LOOT te vragen om als
expertisecentrum op te treden voor die scholen waar
individuele geïndiceerde topsporttalenten een contract mee
afsluiten.

De procedure van aanvragen voor faciliteiten voor
topsporttalenten op reguliere scholen wordt gefaseerd
ingevoerd. Begin september 2020 is de start voor pilotscholen en in januari 2021 de overige scholen. De Tweede
Kamer wordt in het najaar 2020 hierover geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

192

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Motie van de leden Rudmer Heerema en Rog; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering te borgen dat ook buitenlandse 35050, nr. 32)
initiatiefnemers die in Nederland een nieuwe school of
een nieuwe dependance willen openen, vooraf worden
getoetst op hun plan hoe zij het burgerschapsonderwijs
willen vormgeven.

De Tweede Kamer wordt in het voorjaar 2021 hierover
geïnformeerd.

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering met scholen afspraken te maken over het
29240, nr. 105)
registreren van incidenten die van invloed zijn op de
(sociale) veiligheid van leerlingen; verzoekt de regering
tevens, in de monitor sociale veiligheid een beeld te geven
van het aantal incidenten op scholen en de aard hiervan.

Het rapport zal eind 2020 aan de Tweede Kamer worden
gestuurd.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering om in samenwerking met leerlingen, 31293, nr. 448)
leraren, ouders, schoolleiders en besturen uit beide
sectoren te komen tot een omschrijving van de hoofdlijnen
van de begroting met ten minste het onderwijsgevend en
onderwijsondersteunend personeel, de allocatie van
middelen binnen het bestuur, de inzet van reserves en
materiële lasten.

Over de voortgang op dit dossier is de Kamer geïnformeerd
met de Verzamelbrief funderend onderwijs en lerarenbeleid
van 10 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr.
212).

De motie van het lid Heerema; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering om alles in het werk te stellen en elke
29614, nr. 129)
mogelijkheid te verkennen om de zorgelijke situatie op het
Cornelius Haga Lyceum te beëindigen en tot die tijd de
school intensief te volgen.

De Tweede Kamer zal in het najaar van 2020 worden
geïnformeerd over de motie.

Motie van de leden Jasper van Dijk en Kuiken; De Tweede (Kamerstukken II 2018/19,
Kamer verzoekt de regering indien de inspectie de toegang 29614, nr. 125)
tot een school wordt ontzegd, niet te aarzelen om in te
grijpen door middel van financiële sancties dan wel over te
gaan tot sluiting van de school.

Het weigeren van toegang is al geregeld in de Awb. De
motie wordt afgedaan bij de aanpassing van de
Beleidsregel financiële sancties. Hierover wordt de Tweede
Kamer in het najaar 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van Dijk; De Tweede Kamer verzoekt
de regering (constaterende dat de Minister, ondanks
ernstige misstanden op het Cornelius Haga Lyceum, de
school niet kan sluiten) het mogelijk te maken dat een
school bij dergelijk wanbeleid kan worden gesloten.

(Kamerstukken II 2018/19,
29614, nr. 123)

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd.

Motie van de leden Van Meenen en Rog; De Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19,
verzoekt de regering indien de inspectie van het onderwijs 29614, nr. 122)
gehinderd en of bedreigd wordt in de uitoefening van de
functie, direct tot alle wettelijk mogelijke sancties over te
gaan.

Het weigeren van toegang is al geregeld in de Awb. De
motie wordt afgedaan bij de aanpassing van de
Beleidsregel financiële sancties. Hierover wordt de Tweede
Kamer in het najaar 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
verzoekt de regering met voorstellen te komen om in alle
onderwijssectoren een wet voor maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef in te voeren.

(Kamerstukken II 2018/19,
29614, nr. 121)

Betreffende het mbo wordt meegenomen in het
wetsvoorstel bestuurlijk instrumentarium. Wat betreft het
funderend onderwijs maakt het onderdeel uit van het
wetsvoorstel burgerschap. Naar verwachting wordt de
Tweede Kamer eind 2020 hier over geïnformeerd.

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering te onderzoeken of goede voorbeelden uit
30079, nr. 96)
andere sectoren, zoals het puntenstelsel, ook ingevoerd
kunnen worden in het onderwijs.

In het najaar 2020 wordt de Tweede Kamer geïnformeerd
over de uitkomsten van het onderzoek dat momenteel door
Regioplan wordt uitgevoerd.

Motie van het lid Westerveld c.s. ; De Tweede Kamer
verzoekt de regering te onderzoeken op welke manier de
medezeggenschap meer te zeggen krijgt over de
selectieprocedure van toezichthouders.

(Kamerstukken II 2018/19,
30079, nr. 95)

De Tweede Kamer wordt hierover in het derde kwartaal van
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van Meenen; De Tweede Kamer
(Kamerstukken II 2017/18,
verzoekt de regering een onderzoek te doen naar het direct 34950-VIII, nr. 10)
bekostigen van scholen in het basis- en voortgezet
onderwijs en coöperatieve vormen van samenwerking,
waarbij wordt betrokken hoe dit kan bijdragen aan een
versterkte positie van schoolleiders en een betere
verantwoording over het onderwijsgeld, en de Kamer
hierover voor het eind van 2018 te informeren.

De reactie op de motie loopt in principe mee in de
beleidsreactie op het rapport van McKinsey & Company
over de doelmatigheid en toereikendheid van de
bekostiging in het primair en voortgezet onderwijs. Deze
beleidsreactie wordt na de zomer van 2020 aan de Tweede
Kamer gestuurd. Dit is aan de Tweede Kamer gemeld op
22 april 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 160).

De motie van het lid Westerveld; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering te onderzoeken in hoeverre prestatiedruk in
31289, nr. 365)
het onderwijs ten koste gaat van maatschappelijke
betrokkenheid van leerlingen en studenten.

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd
over deze motie.

Motie van het lid Bisschop c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2017/18,
de regering in de aangekondigde algemene maatregel van 29240, nr. 79)
bestuur aandacht te schenken aan de wijze waarop de lasten

De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2020
geïnformeerd over deze motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

193

Omschrijving
Vindplaats
voor kleine scholen kunnen worden beperkt, waaronder de
keuzemogelijkheid om meetinstrumenten voor sociale
veiligheid in te kopen dan wel deze zelf te ontwikkelen.

Stand van zaken

De motie van het lid Bruins; De Tweede Kamer verzoekt de (Kamerstukken II 2016/17,
regering de vertegenwoordiger van de beroepsgroep (de 34458, nr. 15)
Onderwijscoöperatie) als kader mee te geven dat de
regelgeving rondom het lerarenregister zo wordt ingericht
dat geen hindernissen ontstaan voor het werven van zijinstromers, praktijk- en ervaringsdeskundigen en
vakmensen, met name in het mbo.

De wet- en regelgeving is inmiddels zo ingericht dat deze
geen belemmering oplevert voor het werven van zijinstromers, praktijk- en ervaringsdeskundigen en
vakmensen. Op dit moment is er geen aangewezen
vertegenwoordiging van de beroepsgroep meer. Daarom
wordt er deze kabinetsperiode geen werk meer gemaakt van
de implementatie van een lerarenregister. Als er een nieuwe
beroepsgroeporganisatie is gevormd die als
vertegenwoordiger aan de slag kan en wil met een register,
zal dit kader worden meegegeven.

De motie van het lid Rog; De Tweede Kamer verzoekt de
regering om het gewicht van het vak maatschappijleer bij
het examen te versterken.

De positie van maatschappijleer is onderdeel van de
integrale aanpak van de bovenbouw bij de
curriculumherziening. In het kabinetsstandpunt op de
commissie Remkes is de Tweede Kamer hierover op 26 juni
2019 geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34430, nr.10).

(Kamerstukken II 2015/16,
31289, nr. 328)

De motie van het lid Rog; De Kamer verzoekt de regering bij (Kamerstukken II 2014/15,
toekomstige onderhandelingen over de sectorakkoorden in 31289, nr. 241)
het onderwijs ook de vertegenwoordigers van schoolleiders
en leraren te betrekken.

In 2020 zal de eindevaluatie plaatsvinden van het
(geactualiseerde) sectorakkoord. Op basis daarvan zal
worden besloten of het wenselijk is om een nieuw
sectorakkoord af te sluiten. Indien dat het geval is, zullen
de vertegenwoordigers van schoolleiders en leraren
worden betrokken.

De motie van het lid Bisschop; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering (overwegende dat de overheid niet mag
29614, nr. 126)
bepalen hóé scholen werken aan burgerschap en integratie,
maar dat zij er wel op moet toezien dát scholen dat doen;
constaterende dat het bevoegd gezag evident handelt in
strijd met de wettelijke plicht om in enige mate gestalte te
geven aan burgerschap en integratie wanneer activiteiten
in de school gericht zijn tegen integratie; voorts
overwegende dat het niet aannemelijk geacht mag worden
dat het bevoegd gezag voldoet aan de zorgplicht voor
psychische en sociale veiligheid op school wanneer
jihadisten of terroristen invloed op de school kunnen
uitoefenen), op basis van de huidige onderwijswetgeving
inzake burgerschap en veiligheid bekostigingssancties te
treffen wanneer de genoemde situaties zich voordoen.

Wordt meengenomen in uitbreiding instrumentarium. Zie
brief aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19, 29614,
nr. 112).

De motie van de leden Jasper van Dijk en Rudmer Heerema; (Kamerstukken II 2018/19,
De Tweede Kamer verzoekt de regering (van mening dat
29614, nr. 124)
de Minister van OCW onderwijsbestuurders moet kunnen
ontslaan indien door leidinggevenden antidemocratische
en anti-integratieve opvattingen worden verspreid), een
voorstel te doen om bestuurders op deze gronden te
kunnen ontslaan.

Wordt meengenomen in uitbreiding instrumentarium. Zie
brief aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19, 29614,
nr. 112).

De motie van het lid Rog c.s. ; De Tweede Kamer verzoekt (Kamerstukken II 2018/19,
de regering verzoekt het kabinet, op de kortst mogelijke
29614, nr. 118)
termijn te bezien of de aanwijzingsbevoegdheid van de
Minister van Onderwijs uitgebreid kan worden voor alle
onderwijssectoren met «maatschappelijke verantwoordelijkheid», antidemocratische gedragingen of
antidemocratisch gedach-tegoed en het schorsen van
bestuurders, en de Kamer daarover zo spoedig mogelijk te
berichten.

Wordt meengenomen in uitbreiding instrumentarium. Zie
brief aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2018/19, 29614,
nr. 112).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

194

Toezeggingen (afgerond)
Tabel 130 Door bewindslieden gedane toezeggingen die zijn afgerond
De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

T02336 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [07-06-2016] - EK
De Eerste Kamer is op 18 december 2019 per brief
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van vragen en
behandeling Wet versterking geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 34251, nr. 1).
opmerkingen van de leden Bruijn (VVD), Martens (CDA) en bestuurskracht
Rinnooy Kan (D66), toe na afloop van het studiejaar
onderwijsinstellingen
2017/2018 een momentopname te maken inzake de vraag of
er reden is tot zorg, bijstelling, extra uitleg of voorlichting,
facilitering en ondersteuning van de opleidingscommissies.
T02401 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [21-02-2017] - Klein
De Eerste Kamer is op 12 juli 2019 per brief geïnformeerd
zegt de leden Bruijn (VVD), Nooren (PvdA) en Gerkens (SP) mondeling overleg
(Kamerstukken I 2019/20, 3500-VIII, nr. C).
toe de uitkomsten van het accreditatieonderzoek van de
geneeskundenstudenten en
NVAO inzake de Geneeskundeopleidingen en daarbij in
co-schappen
het bijzonder naar de positie van coschappen van
geneeskundestudenten t.o.v. stages van andere studenten
aan de Eerste Kamer te sturen.
T02621Toegezegd aan de Eerste Kamer, naar aanleiding van Debat [10-07-2018] - Verlaagd De Eerste Kamer is op 12 september 2019 per brief
een vraag van het lid Bruijn (VVD), toe de suggestie mee te wettelijk collegegeld (Wet
geïnformeerd (Kamerstukken I 2018/19, 31288, nr. 783).
nemen om in de Nationale Studenten Enquête een aantal halvering collegegeld)
vragen op te nemen over financiële aspecten en
Behandeling wetsvoorstel
studiekeuze.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [01-03-2016] Aan de toezegging wordt permanent uitvoering gegeven.
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een opmerking Initiatiefvoorstel-Bisschop,
van het lid Ganzevoort (GroenLinks), toe dat zowel het
Van Meenen en Rog:
rapport van de inspectie over de deugdelijkheidseisen als Doeltreffender regeling van
het rapport over de bevindingen (het stimulerende deel)
het
openbare stukken zijn.
De Tweede Kamer ontvangt in het najaar een rapportage Debat [13-12-2017] - MBO
over medezeggenschap in het mbo, waarbij de JOB-monitor
een rol speelt.
Rond de zomer ontvangt de Tweede Kamer wetsvoorstel
fase 2 inzake regionale omroepen met ook de positie van
omroep Friesland.

De Tweede Kamer is op 19 maart 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 461).

Debat [15-06-2016] - Plenaire De Tweede Kamer is op 21 februari 2020 per brief
behandeling Mediawet
geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 34264, AH).

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [01-03-2016] zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van voortzetting Mediadebat
het lid Atsma (CDA), toe dat er per provincie minimaal één Eerste Kamer
regionale omroep blijft bestaan en dat het mogelijk blijft dat (Toekomstbestendig maken
er in de provincie Zuid-Holland twee regionale omroepen van de publieke
zijn.
mediadienst)

De Eerste Kamer is op 16 mei 2018 geïnformeerd met de
publicatie van Wet van 16 mei 2018 tot wijziging van de
Mediawet 2008 in verband met maximering van het aantal
regionale publieke media-instellingen (Staatsblad
2018-150).

TZ 4072 Als de gesprekken over de NPO ombudsman zijn Debat [03-12-2018] afgerond, wordt de Kamer geïnformeerd. Hopelijk nog dit Wetgevingsoverleg Media
kalenderjaar.

De Tweede Kamer is op 9 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 32827, nr. 158).

TZ 4074 De Kamer ontvangt voor de zomer de resultaten van Debat [03-12-2018] –
de onderzoeken die in het kader van de lokale omroepen Wetgevingsoverleg Media
plaatsvinden (positie streekomroepen).

De Tweede Kamer is op 3 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32827, 178).

De minister komt terug op de toegang tot de voorschool
(doorrekenen van kosten)

De Tweede Kamer is op 10 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27020, nr. 106).

Debat [01-11-2018] Begrotingsbehandeling
(OCW)

tk_OCW_2018_162 De Tweede Kamer wordt geinformeerd Debat [11-10-2018] - AO
Leraren
wanneer de grens van 50 onderwijsassistenten voor de
lerarenopleiding basisonderwijs is bereikt.

De Tweede Kamer is op 25 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 15).

tz_OCW_2019_195 De brief over het curriculum komt in de Debat [06-11-2019] maand november.
Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

De Tweede Kamer is op 9 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293 nr. 495).

tz_OCW_2017_83 Binnenkort zal de Tweede Kamer
Debat [06-12-2017] geïnformeerd worden over de wijze waarop door OCW en Begrotingsbehandeling
BZK onderzoek zal worden gedaan naar de discriminatie
OCW
van lhbt-ers in de jaren vijftig (zedelijkheidslijsten).

De Tweede Kamer is op 12 februari 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 30950, nr. 161).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

195

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

De Minister zegt toe dat de Tweede Kamer tweejaarlijks in Debat [05-04-2018] - AO
het najaar een monitor emancipatie ontvangt en jaarlijks in Emancipatie
het voorjaar een voortgangsrapportage.

Emancipatiemonitor verschijnt tweejaarlijks. De
voortgangsrapportage wordt ieder voorjaar aan de TK
aangeboden.

tz_OCW_2019_121 In het najaar ontvangt de Tweede Kamer Debat [18-06-2019] de beleidsreactie op het SER-advies inzake topvrouwen.
Emancipatie
Daarin wordt ook ingegaan op eventuele sanctiemogelijkheden.

De Tweede Kamer is op 7 februari 2020 per brief
geïnformeerd. (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 999).

tz_OCW_2019_122 Vóór de begrotingsbehandeling
Debat [18-06-2019] ontvangt de Tweede Kamer een brief op hoofdlijnen over Emancipatie
de rijksbrede aanpak van economische zelfstandigheid van
vrouwen. Daarin wordt ook ingegaan op de invulling van
de intersectionaliteit.

De Tweede Kamer is op 28 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30420, nr. 334).

tz_OCW_2019_132 Voorafgaand aan het tweede
overlegmoment over het emancipatiebeleid dit jaar,
ontvangt de Tweede Kamer een brief met de inzet van de
minister op het gebied van intersectionaliteit.

Debat [26-06-2019] Wetgevingsoverleg over de
Slotwet en het jaarverslag

De Tweede Kamer is op 28 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30420, nr. 334).

tz_OCW_2019_221 Voor de kerst ontvangt de Kamer het
gezamenlijk actieprogramma schadelijke praktijken,
waaronder genitale verminking.

Debat [02-12-2019] Wetgevingsoverleg
Emancipatie

De Tweede Kamer is op 18 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 28345, nr. 228).

tz_OCW_2019_220 In februari ontvangt de Kamer de
kabinetsreactie op het ibo Deeltijd. Daarin wordt ook
ingegaan op het streven naar minder vrouwen in kleinere
deeltijdbanen.

Debat [02-12-2019] Wetgevingsoverleg
Emancipatie

De Tweede Kamer is op 29 april 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 1006).

tz_OCW_2017_60 De indemniteitsregeling wordt in 2019
geëvalueerd. De Tweede Kamer wordt daarover
geïnformeerd.

Debat [13-11-2017] Wetgevingsoverleg Cultuur

De Tweede Kamer is op 14 november 2019 per brief
geïnformeerd. (Kamerstukken II 2019/20, 32820 nr. 324).

TZ 4085 Voor de Cultuurbegroting van volgend jaar
ontvangt de kamer het actieplan wat met
herinneringserfgoed wordt gedaan.

Debat [19-11-2018] Wetgevingsoverleg Cultuur

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief Visie erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog van
5 november 2019. (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 321).

tz_OCW_2019_106 De commissie roerend erfgoed
(commissie-Pechtold) komt dit najaar met haar
adviesrapport.

Debat [05-06-2019] - AO
inzake Erfgoed en
monumenten

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief «Beleidsreactie op rapport Adviescommissie
Bescherming Cultuurgoederen» van 17 december 2019
(Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 332).

tz_OCW_2019_85 De Tweede Kamer ontvangt dit najaar
(oktober) het integrale beleidskader met betrekking tot
beladen erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog.

Debat [05-06-2019] - AO
inzake Erfgoed en
monumenten

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief Visie erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog van
5 november 2019. (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 321).

tz_OCW_2019_108 De minister verzoekt de Raad voor
Cultuur een onafhankelijke adviescommissie in te stellen,
die in oktober zal starten en na de zomer van 2020 zal
adviseren over het beleid ten aanzien van roofkunst.

Debat [05-06-2019] - AO
inzake Erfgoed en
monumenten

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief Instelling Commissie Nationaal kader koloniale
collecties van 17 oktober 2019 (Kamerstukken II 2018/19,
32820, nr. 319).

tz_OCW_2019_86 De minister zal nagaan in hoeverre er
Debat [05-06-2019] - AO
sprake is van strijdigheid tussen lokaal beleid en nationaal inzake Erfgoed en
beleid op t gebied van erfgoed, meer in het bijzonder met monumenten
betrekking tot het ozb-beleid rond monumenten, en zij zal
de Tweede Kamer hierover in de volgende rapportage over
erfgoed informeren.

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief Stand van zaken uitvoering beleidsreactie
commissie-Pechtold en moties en toezeggingen met
betrekking tot erfgoed van 20 mei 2020 (Kamerstukken II
2019/20, 32820, nr. 352).

tz_OCW_2019_87 De minister zal nagaan wat de precieze
Debat [05-06-2019] - AO
gevolgen van het dakarrest zijn voor de
inzake Erfgoed en
verantwoordelijkheid van bestuurders voor het handelen monumenten
van vrijwilligers, en de Tweede Kamer hierover informeren.

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief Stand van zaken uitvoering beleidsreactie
commissie-Pechtold en moties en toezeggingen met
betrekking tot erfgoed van 20 mei 2020 (Kamerstukken II
2019/20, 32820, nr. 352).

tz_OCW_2019_147 De minister verankert in de toelichting op Debat [27-06-2019] de regeling ‘de positie van instellingen in de stedelijke
Algemeen overleg
regio’ en voert hierover overleg over met de Raad voor
Uitgangspuntennotitie
Cultuur. Het resultaat van dit overleg legt de Raad voor
cultuurbeleid 2021-2024
Cultuur vast in het beoordelingskader, dat zij publiceren in
het najaar. Dit beoordelingskader zal worden toegezonden
aan de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief Stand van zaken moties en toezeggingen met
betrekking tot cultuur van 11 november 2019.
(Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 323).

tz_OCW_2019_203 De minister zegt toe de Kamer te
voorzien van een soort routekaart met momenten van
reflectie en beslismomenten bij subsidieaanvragen in de
cultuursector.

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief «afschrift adviesaanvraag Raad voor Cultuur» van
19 februari 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 337).

Debat [18-11-2019] Wetgevingsoverleg Cultuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

196

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tz_OCW_2019_206 De Kamer wordt nader geïnformeerd
Debat [18-11-2019] over de mogelijkheden rond gratis opening van musea op Wetgevingsoverleg Cultuur
één dag per maand en welke initiatieven er in gemeenten al
zijn.

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de brief Stand van zaken uitvoering beleidsreactie
commissie-Pechtold en moties en toezeggingen met
betrekking tot erfgoed van 20 mei 2020 (Kamerstukken II
2019/20, 32820, nr. 352).

tz_OCW_2019_202 De Kamer ontvangt z.s.m. in het voorjaar Debat [18-11-2019] Wetgevingsoverleg Cultuur
een brief met inzicht in de aanvragen vanuit de sector
Podiumkunsten.

De Tweede Kamer is op 17 maart 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 347).

tz_OCW_2019_205 De Kamer ontvangt voor het kerstreces Debat [18-11-2019] een brief over de mogelijkheid van het tentoonstellen van Wetgevingsoverleg Cultuur
de geboortepapieren van Nederland in de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de Kamerbrief tentoonstellen Geboortepapieren van
Nederland van 12 december 2019. (Kamerstukken II 2019/20,
32820, nr. 328).

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd over het overleg
Debat [24-01-2019] - AO
tussen OCW en Financiën inzake: fiscale mogelijkheden
Leraren
voor werknemers die naast een vaste baan, ook invallen in
het onderwijs en het behouden van gepensioneerde
leraren, met bijv. een levensloopregeling.

De Tweede Kamer is op 12 juni 2019 per brief geïnformeerd.
(Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 476).

tz_OCW_2019_212 Inzake de mogelijkheid van een
Debat [06-11-2019] voltijdbonus van 5% per kwartaal (motie Kops, 35 300 VIII, Begrotingsbehandeling
nr. 33): De minister zal de Kamer in de decemberbrief
OCW, onderdeel onderwijs
hierover informeren.

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

tz_OCW_2020_31 De minister BVOM zegt toe de Kamer zo Debat [19-02-2020] - Plenair
snel mogelijk, maar uiterlijk de week na het korkusreces
debat leraren
2020, te informeren over de groei van het aantal vomedewerkers die tussen de 6000 en 9000 euro verdienen
en vo-medewerkers die boven de 9000 euro verdienen.

De Tweede Kamer is op 20 februari 2020 per brief
geïnformeerd. (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 405).

tz_OCW_2019_196 De meest recente cijfers, evenals de
cijfers over het beroep op de WW, zullen worden
meegenomen in de decemberbrief.

tz_OCW-2018_79 Voor het eind van 2019 ontvangt de
Tweede Kamer een nieuwe Strategische Agenda hoger
onderwijs en wetenschap.

Debat [20-06-2018] - AO
Sectorakkoorden (HO)

De Tweede Kamer is op 2 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288 en 31511, nr.
797).

De minister zegt toe bij de NVAO nader te informeren naar Debat [25-06-2018] De Tweede Kamer is op 22 april 2020 met betrekking tot
de achtergrond van de accreditatie van de verkorte
Wetgevingsoverleg slotwet / het oordeel van de Inspectie van het Onderwijs per brief
lerarenopleiding van de LOI. Zij zal de Kamer daarvan op jaarverslag en Staat van het geïnformeerd met de bijlage rapport ‘Routes naar het
de hoogte stellen.
Onderwijs
Leraarschap’ (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 160).
De Tweede Kamer is op 22 april 2020 met betrekking tot
het oordeel van de Inspectie van het Onderwijs per brief
geïnformeerd met de bijlage rapport ‘Routes naar het
Leraarschap’ (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 160).
Met betrekking tot het oordeel NVAO is de Tweede Kamer
op 12 juli 2019, eveneens met de bijlage, per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/2019, 31293, nr. 476).
In het voorjaar van 2019 ontvangt de Tweede Kamer het
Debat [01-11-2018] onderzoek inzake BSA (goede normering in relatie tot goede Begrotingsbehandeling
advisering)
(OCW)

De Tweede Kamer is op 5 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 773).

Inzake de aangehouden motie van het lid Van der Molen
Debat [01-11-2018] over deficiënties (35 000-VIII, nr. 53): In het voorjaar
Begrotingsbehandeling
ontvangt de Tweede Kamer een brief hoe met deze
(OCW)
problematiek wordt omgegaan en wat de meest gewenste
manier is om dit op te pakken. En uiteraard, als dat nodig is,
gaat de minister de ministeriële regeling aanpassen.

De Tweede Kamer is op 12 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/2019, 31288, nr. 783).

Er loopt momenteel een Interdepartementaal
Schriftelijke beantwoording De Tweede Kamer is op 6 september 2019 per brief
Beleidsonderzoek (IBO) naar internationalisering in het mbo van vragen 1e termijn
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31288 nr. 782).
en hoger onderwijs (ho). Mogelijk leidt dit onderzoek nog plenaire OCWtot aanvullende maatregelen. Het rapport zal in het voorjaar begrotingsbehandeling
van 2019 worden afgerond.
2019.
De minister zegt toe dat zij op korte termijn een overzicht
doet toekomen van de vormen van ondersteuning van
studenten ho en mbo n.a.v. de motie-Bruins

Debat [01-11-2018] Begrotingsbehandeling
(OCW)

De Tweede Kamer is op 30 augustus 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31497, nr. 331).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

197

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

Debat [24-01-2019] - AO
Leraren

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

tz_OCW_2019_3 In de voortgangsrapportage leraren zal ook Debat [24-01-2019] - AO
Leraren
dieper worden ingegaan op de resultaten van
pabostudenten vanuit het mbo.

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

tz_OCW_2019_5 De Tweede Kamer ontvangt dit jaar de
evaluatie van de opleidingseisen voor de
lerarenopleidingen.

De Tweede Kamer ontvangt vóór de zomer de resultaten van Debat [20-02-2019] De Tweede Kamer is op 30 augustus 2019 per brief
de inventarisatie door Handicap en Studie van
Toegankelijkheid en
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31497, nr. 331).
laagdrempelige psychische hulpverlening binnen
kansengelijkheid binnen het
instellingen voor ho en mbo.
hoger onderwijs
tz_OCW_2019_33 De minister neemt het onderwerp brede Debat [20-02-2019] De Tweede Kamer is op 2 december 2019 per brief
bachelor mee in de strategische agenda Hoger Onderwijs Toegankelijkheid en
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288 en 31511, nr.
kansengelijkheid binnen het 797).
en Onderzoek die de Tweede Kamer dit najaar ontvangt.
hoger onderwijs
tz__OCW_2019_35 In de strategische agenda wordt nader
ingegaan op decentrale selectie en het toezicht op de
toegankelijkheid van het hoger onderwijs.

Debat [20-02-2019] De Tweede Kamer is op 2 december 2019 per brief
Toegankelijkheid en
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288 en 31511, nr.
kansengelijkheid binnen het 797).
hoger onderwijs

De minister zegt toe dat in de volgende Monitor
Debat [06-03-2019] - VAO
De Tweede Kamer is op 12 september 2019 per brief
beleidsmaatregelen hoger onderwijs ook aandacht wordt Toegankelijkheid en
geïnformeerd (Kamerstukken 2018/19, 31288, nr. 783).
besteed aan de invloed van studiekeuze op toegankelijkheid kansengelijkheid binnen het
en studiesucces en andersom, en op de vraag of een
hoger onderwijs
weloverwogen, dus goed geïnformeerde studiekeuze
bijdraagt aan studiesucces.
tz_OCW_2019_52 De minister zegt toe, de NVAO zo snel
Debat [06-03-2019] - VAO
De Tweede Kamer is op 30 augustus 2019 per brief
mogelijk te vragen of zij een bijzonder kenmerk zorg en
Toegankelijkheid en
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31497, nr. 331).
welzijn kan uitwerken (of dat op een goede manier kan en kansengelijkheid binnen het
of dat niet tot onnodige administratieve lasten leidt), en de hoger onderwijs
Kamer daarover bij brief te informeren.
In de al toegezegde evaluatie over het bindend studieadvies Debat [06-03-2019] - VAO
De Tweede Kamer is op 5 juli 2019 per brief geïnformeerd
(BSA) die de Tweede Kamer nog ontvangt, zal ook aandacht Toegankelijkheid en
(Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 773).
worden besteed aan de vraag of studenten de resultaten kansengelijkheid binnen het
van de januaritentamens kunnen meewegen bij hun
hoger onderwijs
beslissing, zich al dan niet vervroegd uit te schrijven vóór
1 februari.
De Tweede Kamer ontvangt per brief informatie over wat er Debat [15-05-2019] financieel benodigd zou zijn om het technisch en qua
Voorinvesteringen Hoger
capaciteit (bij DUO) mogelijk te maken om de uitkering van Onderwijs
vouchers te vervroegen.
tz_OCW_2019_76 In de Strategische agenda wordt ook
ingegaan op mogelijke promotiekansen in het
kunstvakonderwijs (derde cyclus)

Debat [14-05-2019] Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is op 8 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 25268, nr. 176).

De Tweede Kamer is op 2 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288 en 31511, nr.
797).

De Tweede Kamer ontvangt vóór het zomerreces een brief Debat [24-04-2019] - AO
over het Bindend Studie Advies met daarin de positie van Studenten met een
studenten met een functiebeperking en of nadere regels
beperking in mbo en ho
nodig zijn.

De Tweede Kamer is op 5 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken 2018/19, 31288, nr. 773).

tz_OCW_2019_71 De Tweede Kamer wordt vóór het
Debat [24-04-2019] - AO
zomerreces geïnformeerd over de uitvoering van de motie Studenten met een
Van der Hul/Westerveld over één aanspreekpunt per
beperking in mbo en ho
instelling voor zorggerelateerde vragen.

De Tweede Kamer is op 30 augustus 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31497, nr. 331).

tz_OCW_2019_74 Vóór het zomerreces ontvangt de Tweede Debat [24-04-2019] - AO
Kamer een brief over de uitvoering van de motie Bruins
Studenten met een
inzake studenten met psychische en psychiatrische
beperking in mbo en ho
klachten.

De Tweede Kamer is op 30 augustus 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31497, nr. 331).

tz_OCW_2019_112 De uitvoering van de motie-Van Meenen Debat [17-06-2019] - Staat
c.s. over de onderbouwing van de selectiecriteria hoger
van het Onderwijs
onderwijs wordt meegenomen in de Strategische Agenda
hoger onderwijs en onderzoek, die de Tweede Kamer eind
2019 ontvangt.

De Tweede Kamer is op 2 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288 en 31511, nr.
797).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

198

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tz_OCW_2019_143 De Tweede Kamer ontvangt voor de
Debat [29-05-2019] zomer van 2020 de resultaten van het onderzoek naar de Technische briefing Advies
praktische werking van het BSA, het bindend studieadvies, van de commissie Van Rijn
bijvoorbeeld op de interne en externe studieswitch, plus
over herziening van de
een kabinetsreactie.
bekostigingssystematiek
hoger onderwijs en
onderzoek

De Tweede Kamer is op 5 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 773).

tz_OCW_2019_142 De minister gaat in gesprek met de sector Debat [01-07-2019] - Notaen de sectorplancommissie over de bestemming van de
overleg herziening van de
18 miljoen voor bètatechniek in de algemene, brede
bekostigingssystematiek
universiteiten. De Kamer wordt hierover geïnformeerd in hoger onderwijs en
de eerste helft van september.
onderzoek(Commissie Van
Rijn)

De Tweede Kamer is op 12 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 784).

tz_OCW_2019_144 In de Strategische agenda en in het
kabinetsstandpunt over het ibo-onderzoek naar
internationalisering komt aandacht voor het
arbeidsmarktrelevantievereiste voor bacheloropleidingen
in de Bolognaverklaring. De Strategische agenda is in het
najaar gereed.

De Tweede Kamer is op 2 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288 en 31511, nr.
797).

Debat [01-07-2019] - Notaoverleg herziening van de
bekostigingssystematiek
hoger onderwijs en
onderzoek(Commissie Van
Rijn)

tz_OCW_2019_141 De Tweede Kamer ontvangt kort na de Debat [01-07-2019] - Notazomer het plan van aanpak voor het onderzoek naar
overleg herziening van de
toereikendheid en doelmatigheid van de macrobekostiging. bekostigingssystematiek
In dit plan staat in ieder geval informatie over de
hoger onderwijs en
bekostiging, vraagstelling, betrokkenen en planning. De
onderzoek(Commissie Van
studentenvertegen- woordiging is een van die betrokken Rijn)
partijen. In het kostenonderzoek is er speciale aandacht voor
de positie van de kleine opleidingen, de
levensbeschouwelijke universiteiten en de kosten van uitval
en studieswitch. Het onderzoek dient 2020 te zijn afgerond.

De Tweede Kamer is op 18 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 787).

tz_OCW_2019_146 In het wetsvoorstel Taal en
Debat [01-07-2019] - Notatoegankelijkheid zal aandacht zijn voor het beleid om meer overleg herziening van de
greep te krijgen op de instroom van internationale
bekostigingssystematiek
studenten. Dit wetsvoorstel komt na de zomer naar de
hoger onderwijs en
Tweede Kamer.
onderzoek(Commissie Van
Rijn)

De Tweede Kamer is op 9 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 35282, nr. 4).

tz_OCW_2019_163 Zoals eerder toegezegd ontvangt de
Kamer vóór het kerstreces het kabinetsstandpunt bij de
evaluatie m.b.t. de toelatingseisen voor de pabo.

Debat [09-10-2019] - AO
Leraren

TZ_OCW_2019_166 De minister zegt toe dat zij de
Jongerenraad bij DUO zal verzoeken de regels voor
afbetaling studieschuld te bespreken. De minister zal de
Kamer voor eind 2019 hierover informeren.

Debat [09-09-2009] De Tweede Kamer is op 12 december 2019 per brief
Intrekking Wet
geïnformeerd (Kamerstukken 2019/20, 24724, nr. 167).
verzelfstandiging
Informatiseringsbank
verband met oprichting van
de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO))

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

TZ_OCW_2019_164 De minister zegt toe dat zij (voor de
Debat [09-09-2009] De Tweede Kamer is op 12 december 2020 per brief
kerst) bereid is na te gaan hoe kan worden omgegaan met Intrekking Wet
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 24724, nr. 169).
studenten in complexe thuissituaties (zoals het hebben van verzelfstandiging
pleegouders) bij de toekenning van de aanvullende beurs. Informatiseringsbank
verband met oprichting van
de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO))
TZ_OCW_2019_165 De Kamer ontvangt een rapportage van Debat [09-09-2009] De Tweede Kamer is op 12 december 2019 per brief
Intrekking Wet
de resultaten van de experimenten gericht op
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 24724, nr. 167).
informatieverstrekking over de hoogte van de studieschuld. verzelfstandiging
Informatiseringsbank
verband met oprichting van
de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO))
tz-OCW_2019_187 Inzake studievouchers: de minister stuurt Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
de Kamer voor de Kerst een brief hoe het nu zit met de
OCW, onderdeel onderwijs
verschillende scenario's ten opzichte van elkaar.

De Tweede Kamer is op 12 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 24724, nr. 167).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

199

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tz_OCW_2019_193 Betreffende duaal leren en de
arbeidscontracten in het hbo: De minister zal in het kader
van de strategische agenda een overzicht doen toekomen
van wat er allemaal is

De Tweede Kamer is op 31 januari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 803).

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

Voor de zomer ontvangt de Tweede Kamer een brief over Debat [17-06-2019] - Staat
de middelen voor het strategisch personeelsbeleid. Daarin van het Onderwijs
wordt ook ingegaan op de mogelijkheden om de middelen
te gebruiken voor het opleiden van zijinstromers.

De Tweede kamer is op 12 juli 2019 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 31293 nr. 476).

Voor het zomerreces ontvangt de Tweede Kamer de
Debat [17-06-2019] - Staat
beleidsreactie op het Onderwijsraadadvies Ruim baan voor van het Onderwijs
leraren. Daarin wordt ook ingegaan op de voorstellen voor
differentiatie binnen de pabo.

De Tweede kamer is op 16 december 2019 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 27923 nr. 369).

Debat [09-10-2019] - AO
tz_OCW_2019_161 In december ontvangt de Kamer de
‘arbeidsmarktbrief’ naar aanleiding van de lerarentekorten. Leraren
In deze brief wordt ook ingegaan op: De nieuwe cijfers
inzake zij-instroom De achtergrond van de cijfers rond de
zomerpiek-ww (en de invloed van het belang van regionale
samenwerking en het bestaan van tijdelijke contracten)
Een stand van zaken van de wijze waarop de G4 omgaan
met het hoge percentage van scholen onder de
opheffingsnorm De uitvoering van de motie inzake
registratie van het lerarentekort.

De Tweede kamer is op 16 december 2019 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 27923 nr.388).

tz_OCW_2019_200 Inzake de parttime factor en over de
Debat [06-11-2019] gepensioneerden: De minister zet een onderzoek in gang Begrotingsbehandeling
naar de praktische belemmeringen bij leraren en zal ook in OCW, onderdeel onderwijs
de beleidsreactie op het ibo deels terugkomen op het
onderdeel deeltijd.

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 388).

De Minister hoopt, na overleg met VWS, voor de zomer
oplossingsrichtingen inzake de financiering van zorg en
onderwijs voor leerlingen met ernstige meervoudige
beperkingen met de Tweede Kamer te kunnen delen.

Debat [06-12-2017] Begrotingsbehandeling
OCW

De Tweede Kamer is op 30 oktober 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 334).

De minister stuurt de Tweede Kamer vóór het zomerreces Debat [17-10-2018] - AO
de resultaten van vervolgonderzoek naar
Schaduwonderwijs en
schaduwonderwijs. Dat bevat een actualisatie van de cijfers particulier onderwijs
uit het eerste onderzoek. In het vervolgonderzoek wordt ook
gekeken naar het primair onderwijs en het particulier
onderwijs, inclusief de motieven van ouders om voor
particulier onderwijs te kiezen, en naar het online-aanbod.

De Tweede Kamer is op 14 oktober 2019, per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 486).

Na het zomerreces ontvangt de Tweede Kamer de
onderzoeksresultaten inzake het schaduwonderwijs

Debat [15-05-2019] - VSO
onderzoeksvragen
vervolgonderzoek naar
schaduwonderwijs

De Tweede Kamer is op 14 oktober 2019, per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 486).

tz_OCW-2019_138 De Tweede Kamer ontvangt het themaonderzoek naar het onafhankelijk toezicht binnen de
samenwerkingsverbanden.

Debat [26-06-2019] - AO
Passend Onderwijs;
Voortgang en evaluatie

De Tweede Kamer is op 13 maart 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 358).

tz_OCW_2019_140 De minister gaat na of een briefadvies Debat [26-06-2019] - AO
inzake bestaande mogelijkheden om uitvoering te geven Passend Onderwijs;
aan de motie Rog/Ypma door de Onderwijsraad tijdig kan Voortgang en evaluatie
worden opgesteld zodat het kan worden meegenomen bij
de regelgeving inzake 'tijdelijk particulier onderwijs'.

De Tweede Kamer is op 5 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 486).

tz_OCW_2020_22 De Kamer wordt nader geïnformeerd over Debat [05-02-2020] - AO
Onderwijs en Zorg
de situatie rond de toekenning van de
toelaatbaarheidsverklaring in Maasgouw te Limburg.

De Tweede Kamer is op 3 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 344).

tz_OCW_2020_29 De minister BVOM zegt toe dat de minister Debat [19-02-2020] - VAO
VWS voor de stemmingen over de moties ingediend bij dit Onderwijs en zorg
VAO, met een schriftelijke appreciatie van de moties onder
nummer 4 en 7 zal komen.

De Tweede Kamer is op 28 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken I, 2019/20, 35050, nr. E).

Het experimenteel onderzoek naar de effectiviteit van vsv- Uitgaande brief [14-11-2012] - De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
maatregelen door het Centraal Planbureau start in 2013 en Antwoord op
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).
Commissiebrief met
wordt in 2015 afgerond.
antwoorden op de Lijst van
vragen inzake 33400 VIII

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

200

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.
Vaststelling van de begroting
van het Ministerie van OCW
(VIII) voor het jaar 2013)
tz_OCW_2014_176 De Minister zegt toe mogelijke
verstoringen in het publiek en private aanbod van
middelbare beroepsopleidingen te gaan monitoren en de
Tweede Kamer bij de evaluatie te informeren.

Debat [15-12-2014] Wetgevingsoverleg
Wetsvoorstel
Macrodoelmatigheid mbo

De Tweede Kamer is op 2 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 438).

Uitgaande brief [03-11-2016] Er is definitief besloten dat het wetsvoorstel differentiatie
tz_OCW_2016_169 Het wetsvoorstel «differentiatie
exameneisen taal en rekenen» zal in het voorjaar van 2017 ‒ 1094079 Kamerbrief met
exameneisen taal en rekenen niet wordt ingediend.
naar de Tweede Kamer gestuurd worden.
aanbieding antwoorden
vragen
begrotingsbehandeling
onderwijs en wetenschap
2017
T02497 De Minister van Algemene Zaken zegt de Eerste
Debat [04-12-2017] Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Barth
Algemene Politieke
(PvdA), toe de eindrapportage van het programma Tel mee Beschouwingen Eerste
met Taal over laaggeletterdheid ook naar de Eerste Kamer Kamer
te sturen.

De Tweede Kamer is op 9 maart 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 28760, nr. 84).

De Minister overlegt met haar collega van BZK over het
Debat [06-12-2017] openstellen van het Rijkstraineeprogramma voor mbo'ers Begrotingsbehandeling
en zal de Tweede Kamer schriftelijk over de voortgang
OCW
daarvan rapporteren.

De Tweede Kamer is op 18 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 439).

tz_OCW_2017_121 De Tweede Kamer ontvangt jaarlijks,
voorafgaand aan de begrotingsbehandeling, de
voortgangsrapportage over de invoering en examinering
van keuzedelen.

Debat [13-12-2017] - MBO

De Tweede Kamer is op 16 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 440).

tz_OCW_2018-37 Er vindt een gesprek plaats met VAVOinstellingen of reiskosten een belemmering zijn voor zijinstromers en volwassenen.

Debat [13-03-2018] - AO
Leven Lang Leren

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

tz_OCW_2018_38 Voor de zomer ontvangt de Tweede Kamer Debat [14-03-2018] - AO
een brief over het verlengen van de kwalificatieplicht.
Leraren - vervolg

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

Op niet al te lange termijn ontvangt de Tweede Kamer het Debat [12-09-2018] - AO mbo De Tweede Kamer is op 20 augustus 2019 geïnformeerd met
wetsvoorstel inzake de instelling van het fonds ter
en vmbo
de publicatie van de Wijziging van de Wet educatie en
ondersteuning van mbo-studenten op het terrein van o.a.
beroepsonderwijs en een aantal andere wetten in verband
schoolkosten, zwangerschapsverlof en studenten met een
met diverse maatregelen gericht op het versterken van de
handicap.
positie van mbo-studenten (Kamerstukken II 2018/2019,
Kamerstuk 35252, nr. 2).
De Tweede Kamer wordt schriftelijk geïnformeerd over de Debat [12-09-2018] - AO mbo De Tweede Kamer is op 18 september 2019 per brief
resultaten van het gesprek tussen OCW en BZK over de inzet en vmbo
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 439).
van mbo-ers in het rijkstraineetraject.
Op niet al te lange termijn ontvangt de Tweede Kamer het Debat [12-09-2018] - AO mbo De Tweede Kamer is op 20 augustus 2019 geïnformeerd met
wetsvoorstel inzake de instelling van het fonds ter
en vmbo
de publicatie van de Wijziging van de Wet educatie en
ondersteuning van mbo-studenten op het terrein van o.a.
beroepsonderwijs en een aantal andere wetten in verband
schoolkosten, zwangerschapsverlof en studenten met een
met diverse maatregelen gericht op het versterken van de
handicap.
positie van mbo-studenten (Kamerstukken II 2018/2019,
Kamerstuk 35252, nr. 2).
tk_OCW_2018_150 In het voorjaar van 2019 ontvangt de
Debat [09-10-2018] - AO
Tweede Kamer de verkenning naar de mogelijkheden van Leven Lang ontwikkelen
de digitale portal met opleidingsmogelijkheden + tijdpad +
de inzet van de middelen.

De Tweede Kamer is op 12 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 30012, nr. 124).

Voor het eind van het jaar ontvangt de Tweede Kamer het Debat [09-10-2018] - AO
Leven Lang ontwikkelen
plan van aanpak hoe de doorlichting verloopt van de
kwalificatiedossiers, gericht op de toekomst.

De Tweede Kamer is op 16 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 440).

tz_OCW_2018_170 De minister zegt toe dat zij op korte
Debat [01-11-2018] termijn de Tweede Kamer een overzicht doet toekomen van Begrotingsbehandeling
de vormen van ondersteuning van studenten hoger
(OCW)
onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs n.a.v.
overmatige psychologische druk n.a.v. de motie Bruins.

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 335).

De Tweede Kamer ontvangt een brief over de doorlichting Debat [01-11-2018] van de kwalificatiedossiers.
Begrotingsbehandeling
(OCW)

De Tweede Kamer is op 16 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 440).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

201

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tk_OCW_2018_147 Eind 2019 wordt de Kamer geïnformeerd Debat [09-10-2018] - AO
Leven Lang ontwikkelen
over de wijze waarop gemeentes NUGGERS naar werk
begeleiden.

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

tz_OCW_2019_29 Minister van Engelshoven heeft de
Tweede Kamer toegezegd dat ze deze zomer de Tweede
Kamer zal informeren over de verhoging van de
kwalificatieplicht.

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

Debat [12-02-2019] - VAO
Passend onderwijs

tz_OCW_2019_49 De minister doet de Tweede Kamer na de Debat [06-03-2019] - Plenair
zomer het thema-onderzoek toekomen dat de Commissie debat over het advies van
de cie Macrodoelmatigheid
Macrodoelmatigheid MBO (CMMBO) uitvoert naar de
over creatieve opleidingen
economische, financieel­administratieve en juridischadministratieve opleidingen. In het onderzoek wordt
aandacht besteed aan welke studenten deze opleiding
volgen, de doorstroming naar het hbo, het
arbeidsmarktperspectief en de functie die de opleidingen
hebben in het bevorderen van kansengelijkheid.

De Tweede Kamer is op 20 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 457).

De minister zal de Commissie Macrodoelmatigheid MBO
(CMMBO verzoeken, het advies van de
Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB) te beoordelen, en laat beide daarna
uiterlijk eind mei 2019 aan de Tweede Kamer toekomen.

De Tweede Kamer is op 2 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31524, nr. 438).

Debat [06-03-2019] - Plenair
debat over het advies van
de cie Macrodoelmatigheid
over creatieve opleidingen

De minister zegt dat, om de werking van de Wet Vroegtijdige Debat [09-04-2019] - Debat
aanmelddatum voor en toelatingsrecht tot het mbo te
inzake resultaten van de
kunnen volgen, er een meerjarig evaluatieonderzoek via
JOB-monitor en het
het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek loopt. De toelatingsbeleid in het mbo
minister zegt toe dat voor de zomer van 2019 de eerste
rapportage daarvan beschikbaar komt.

De Tweede Kamer is op 9 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 436).

De minister zegt toe dat zij de vragen inzake rechten en
Debat [09-04-2019] - Debat
plichten van de mbo-student meeneemt in de uitwerking inzake resultaten van de
van het wetsvoorstel. De minister hoopt het wetsvoorstel zo JOB-monitor en het
snel mogelijk in de Kamer te kunnen neerleggen.
toelatingsbeleid in het mbo

De Tweede Kamer is op 20 augustus 2019 geïnformeerd met
de publicatie van de Wijziging van de Wet educatie en
beroepsonderwijs en een aantal andere wetten in verband
met diverse maatregelen gericht op het versterken van de
positie van mbo-studenten (Kamerstukken II 2018/2019,
Kamerstuk 35252, nr. 2).

tz_OCW_2019_60 De minister zegt over het mboDebat [09-04-2019] - Debat
studentenfonds dat deze er komt. De minister merkt op: de inzake resultaten van de
10 miljoen die eerst apart was, komt in de lumpsum, maar JOB-monitor en het
er komt wel een aparte wettelijke regeling voor. De minister toelatingsbeleid in het mbo
hoopt het wetsvoorstel in het najaar bij de Tweede Kamer
te hebben.

De Tweede Kamer is op 20 augustus 2019 geïnformeerd met
de publicatie van de Wijziging van de Wet educatie en
beroepsonderwijs en een aantal andere wetten in verband
met diverse maatregelen gericht op het versterken van de
positie van mbo-studenten (Kamerstukken II 2018/2019,
Kamerstuk 35252, nr. 2).

Over de relatie tussen de wet inzake het toelatingsrecht en Debat [09-04-2019] - Debat
de toename van het aantal vsv'ers, zegt de minister dat dat inzake resultaten van de
op dit moment wordt geanalyseerd. De minister zegt toe dat JOB-monitor en het
zij voor het debat vsv op 5 september 2019 hierop terugkomt toelatingsbeleid in het mbo
bij de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

Over het laten meetellen van de keuzevakken in de slaagzakregeling, zegt de minister toe dat het stappenplan voor
de begrotingsbehandeling aan de Tweede Kamer wordt
gestuurd.

Debat [09-04-2019] - Debat
inzake resultaten van de
JOB-monitor en het
toelatingsbeleid in het mbo

De Tweede Kamer is op 16 september 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 440).

tz_OCW_2019_73 In 2019 ontvangt de Tweede Kamer het
wetsvoorstel inzake het profileringsfonds mbo.

Debat [24-04-2019] - AO
Studenten met een
beperking in mbo en ho

De Tweede Kamer is op 20 augustus 2019 geïnformeerd met
de publicatie van de Wijziging van de Wet educatie en
beroepsonderwijs en een aantal andere wetten in verband
met diverse maatregelen gericht op het versterken van de
positie van mbo-studenten (Kamerstukken II 2018/2019,
Kamerstuk 35252, nr. 2).

tz_OCW_2019_109 In het najaar ontvangt de Tweede Kamer Debat [17-06-2019] - Staat
een voortgangsrapportage over stagediscriminatie.
van het Onderwijs

De Tweede Kamer is op 25 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 443).

Kort na de zomer ontvangt de Tweede Kamer de
Debat [17-06-2019] - Staat
kabinetsreactie op het interdepartementaal
van het Onderwijs
beleidsonderzoek Jongeren met afstand tot de
arbeidsmarkt. Daarin wordt ook ingegaan op de keuzedelen
in entreeopleidingen.

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

202

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tz_OCW_2019_119 De Tweede Kamer wordt in het najaar bij Debat [13-06-2019] Laaggeletterdheid
brief geïnformeerd over de vormgeving van het
kenniscentrum laaggeletterden, dat in 2020 van start gaat.

De Tweede Kamer is op 6 januari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 28760, nr. 99).

tz_OCW_2019_118 De minister zegt toe dat de Tweede
Debat [13-06-2019] Kamer in het najaar wordt geïnformeerd over het
Laaggeletterdheid
kwaliteitskader dat wordt ontwikkeld voor het non-formele
cursusaanbod voor laaggeletterden. Tevens wordt in deze
brief meegenomen hoe de mogelijke groei van deelnemers
concreet kan worden gemeten en welk volgsysteem wordt
gehanteerd.

De Tweede Kamer is op 6 januari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 28760, nr. 99).

De Tweede Kamer ontvangt vóór het AO
Arbeidsmarktbeleid een brief met de uitwerking van de
motie van het lid Wiersma van maart 2018 inzake
leerwerkbanen.

Debat [11-06-2019] - Leven
lang ontwikkelen

De Tweede Kamer is op 15 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 28760, nr. 98).

tz_OCW_2019_90 Minister Koolmees zegt toe dat in de
Uitvoeringstoets die het UWV opstelt, er nadrukkelijk
aandacht zal zijn voor de fraude risico's.

Debat [11-06-2019] - Leven
lang ontwikkelen

De Tweede Kamer is op 11 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30012, nr. 123).

Na de zomer ontvangt de Tweede Kamer een uitgebreide Debat [11-06-2019] - Leven
brief met nadere uitwerking van het LLO-beleid. Daarin
lang ontwikkelen
wordt o.a. ingegaan op: knelpunten in fiscale regels,
bijvoorbeeld bij overstap naar andere werkgever; de
digitale portal; uitwerking van de diverse moties; toeleiding
van lager opgeleiden naar individuele scholingsbudgetten
en het monitoren daarvan.

De Tweede Kamer is op 10 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30012, nr. 122).

tz_OCW_2019_111 Kort na de zomer ontvangt de Tweede
Debat [17-06-2019] - Staat
Kamer de kabinetsreactie op het interdepartementaal
van het Onderwijs
beleidsonderzoek Jongeren met afstand tot de
arbeidsmarkt. Daarin wordt ook ingegaan op de keuzedelen
in entreeopleidingen.

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

tz_OCW_2019_129 De Tweede Kamer ontvangt nadere
Debat [26-06-2019] informatie over voortijdig schoolverlaten naar aanleiding Wetgevingsoverleg over de
van het IBO onderzoek door het ministerie van SZW inzake Slotwet en het jaarverslag
jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt.

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

tz_OCW_2019_158 De minister zal de Kamer informeren
Debat [25-09-2019] - AO
over de resultaten van het overleg met de staatssecretaris Middelbaar
van SZW over jobcoaching voor mbo-ers met een
beroepsonderwijs
beperking.

De Tweede Kamer is op 4 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 952).

Debat [25-09-2019] - AO
tz_OCW_2019_154 In de eerder toegezegde brief over
stagediscriminatie, wordt ook informatie opgenomen over Middelbaar
beroepsonderwijs
het gebruik van trainingen op dit gebied.

De Tweede Kamer is op 25 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 443).

tz_OCW_2019_155 In de vervolgbrief over
Debat [25-09-2019] - AO
stagediscriminatie komt nadere informatie over de
Middelbaar
mogelijkheden van inzet van arbeidsdiscriminatieberoepsonderwijs
middelen (van de inspectie SZW) voor stagediscriminatie.

De Tweede Kamer is op 25 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 443).

Debat [25-09-2019] - AO
tz_OCW_2019_159 In december 2019 ontvangt de Kamer
de beleidsdoorlichting inzake mbo (art. 4). Daarin wordt ook Middelbaar
de visie weergegeven op een bredere functie van de ROC's. beroepsonderwijs

De Tweede Kamer is op 9 januari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31511, nr. 38).

tz_OCW_2019_156 In het najaar ontvangt de Kamer de
monitor Keuzedelen. Daarin wordt ook aandacht besteed
aan de Keuzevrijheid van de student.

Debat [25-09-2019] - AO
Middelbaar
beroepsonderwijs

De Tweede Kamer is op 18 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 456).

TZ_OCW_2019_172 Over twee weken ontvangt de Kamer
de beleidsreactie op de evaluatie van het toelatingsrecht
(mede in relatie tot de ‘intake’).

Debat [31-10-2019] - AO
De Tweede Kamer is op 9 december 2019 per brief
Voortijdig schoolverlaten en geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 455).
Jongeren met afstand tot de
arbeidsmarkt

TZ_OCW_2019_170 De Kamer ontvangt in het voorjaar van Debat [31-10-2019] - AO
De Tweede Kamer is op 8 juli 2020 per brief geïnformeerd
2020 de eerste verkenning gericht op de doorlopende
Voortijdig schoolverlaten en (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 1019).
coaching van kwetsbare jongeren in relatie tot de
Jongeren met afstand tot de
arbeidsmarkt, met aandacht voor de regierol van de
arbeidsmarkt
gemeenten de benodigde a) regelgeving, b)
gegevensuitwisseling en c) verschuiving van budgetten
Debat [30-10-2019] - WGO
TZ_OCW_2019_168 Begin 2020 ontvangt de Kamer het
onderzoek naar de effecten van het bindend studieadvies in Begrotingsonderzoek
het mbo.

De Tweede Kamer is op 6 april 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 464).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

203

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.
tz_OCW_2019_199 De minister gaat kijken of een
diversiteitscoach per mbo instelling kan helpen om
stagediscriminatie te voorkomen

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

tz_OCW_2019_194 De minister gaat het CBS vragen om te Debat [06-11-2019] kijken hoe groot die groenpluk is en op welke plekken er ook Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs
een vrijwillige overstap gezien wordt.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

De Tweede Kamer is op 25 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31524, nr. 443).
De Tweede Kamer is op 8 juli 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 1019).

De Tweede Kamer is op 6 januari 2020 per brief
tz_OCW_2019_218 In het voorjaar van 2020 ontvangt de
Debat [14-11-2019] - AO
Kamer een brief over het expertisepunt basisvaardigheden. Leven Lang Leren samen met geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 28760, nr. 99).
MSZW
tz_OCW_2019_208 De minister zegt toe in de beleidsreactie Debat [18-11-2019] op het leesadvies van de Onderwijsraad en de Raad voor Wetgevingsoverleg
begrotingsonderdeel
Cultuur ook in te gaan op de situatie in het vmbo.
Cultuur
T02223 De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van
vragen van de leden Sent (PvdA) en Lintmeijer
(GroenLinks), toe de redactionele onafhankelijkheid in de
regio in het regiowetsvoorstel wettelijk vast te leggen.

De Tweede Kamer is op 3 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 35300, nr. 135).

Debat [01-03-2016] De Eerste Kamer is op 21 februari 2020 per brief
voortzetting Mediadebat
geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 34264, AH).
Eerste Kamer
(Toekomstbestendig maken
van de publieke
mediadienst)

Debat [01-03-2016] T02224 De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
De Eerste Kamer is op 21 februari 2020 per brief
voortzetting Mediadebat
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van
geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 34264, AH).
Eerste Kamer
vragen en opmerkingen van de leden Atsma (CDA),
Schnabel (D66), Sent (PvdA), Bikker (ChristenUnie) en Ten (Toekomstbestendig maken
Hoeve (OSF), toe de waarborgen in de motie-Ten Hoeve c.s. van de publieke
mediadienst)
- onder meer een mediaraad voor Fryslân,
instemmingsrecht bij het benoemen van de hoofdredacteur
van Omrop Fryslân, zwaarwegend advies bij de
middelenverstrekking aan Omrop Fryslân - uit te werken in
het regiowetsvoorstel en in de nieuwe bestuursafspraken
tussen Rijk en Provincie Friesland.
T02372 De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Debat [11-10-2016] Wetenschap zegt het lid Ten Hoeve toe de inhoudelijke
Wetsvoorstel 34459
strekking van de motie Ten Hoeve c.s. (34264, K) over te
aanvullingen bij
nemen indien hij een doorbraak over het wetsvoorstel met toekomstbestendig maken
de dertien regionale omroepen bereikt.
van de landelijke publieke
mediadienst

De Eerste Kamer is op 21 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 34264, AH).

TZ 4073 Begin volgend jaar wordt de Kamer geïnformeerd Debat [03-12-2018] –
over de subsidieregeling voor lokale omroepen (samen met Wetgevingsoverleg Media
BZK).

De Tweede Kamer is op 15 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 106).

tz_OCW_2018_212 De Kamer wordt begin 2019
geïnformeerd over aanvullende onderzoeken in het kader
van heffingen Netflix, Google etc. (aanbevelingen Raad
voor Cultuur) (surcommission).

Debat [03-12-2018] Wetgevingsoverleg Media

De Tweede Kamer is op 19 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 330).

De minister zegt toe met ACM te spreken over
commerciëlen en de Kamer daarover te informeren.

Debat [03-12-2018] Wetgevingsoverleg Media

De Tweede Kamer is op 9 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 32827, nr. 158).

Debat [03-12-2018] In het voorjaar wordt de Kamer geïnformeerd over de
consequenties van het wettelijk vastleggen van de taak van Wetgevingsoverleg Media
het Commissariaat voor de Media inzake Kijkwijzer.

De Kamer is op 9 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 32827, nr. 158).

tz_OCW_2019_148 De Tweede Kamer wordt na de zomer
Debat [27-06-2019] geïnformeerd over een stimuleringsmaatregel voor
Algemeen overleg
Nederlandse culturele audiovisuele producties, waaronder Uitgangspuntennotitie
de mogelijkheid van heffingen.
cultuurbeleid 2021-2024

De Tweede Kamer is op 19 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32820, nr. 330).

tz_OCW_2019_149 De Minister zal bij de evaluatie van de
Bibliotheekwet ingaan op de vraag of het mogelijk is het
jeugdlidmaatschap van de openbare bibliotheek gratis te
maken. Deze evaluatie verschijnt eind dit jaar.

De Tweede Kamer is op 2 april 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 33846, nr. 57).

Debat [27-06-2019] Algemeen overleg
Uitgangspuntennotitie
cultuurbeleid 2021-2024

tz_OCW_2019_152 De Kamer ontvangt een nadere
Debat [25-09-2019] specificering cijfers rond overhead van de VRT en de BBC, Visiebrief mediabeleid (AO
in relatie tot die van de Nederlandse landelijke publieke
d.d. 11/9)
omroep.

De Tweede Kamer is op 15 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 106).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

204

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tz_OCW_2019_151 De minister zegt toe dat in de
mediabegrotingsbrief ook zal worden ingegaan op de
arbeidsmarktpositie van NPO-medewerkers en
programmamakers.

Debat [25-09-2019] Visiebrief mediabeleid (AO
d.d. 11/9)

De Tweede Kamer is op 15 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 106).

Debat [25-09-2019] tz_OCW_2019_150 In de mediabegrotingsbrief wordt de
Kamer nader geïnformeerd over de precieze planning van Visiebrief mediabeleid (AO
d.d. 11/9)
de uitwerking van de voorstellen uit de visiebrief.

De Tweede Kamer is op 15 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 106).

tz_OCW_2019_209 Voor de stemming ontvangt de Kamer
een brief met eerste inzicht in uitwerking van de
audiovisuele richtlijn (en percentage Ned. taal).

Debat [18-11-2019] Wetgevingsoverleg Cultuur

De Tweede Kamer is op 13 december 2019 per nader rapport
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35361, nr. 4).

tz_OCW_2019_207 Na het kerstreces ontvangt de Kamer
een brief inzake de evaluatie van de bibliotheekwet.

Debat [18-11-2019] Wetgevingsoverleg
begrotingsonderdeel
Cultuur

De Tweede Kamer is op 2 april 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 338746, nr. 57).

tz_OCW_2019_216 Voor het einde van 2019 ontvangt de
Debat [25-11-2019] Kamer een eerste reactie van de bewindspersonen van BiZa Wetgevingsoverleg Media
en OCW inzake het ROB-rapport over financiering van de
regionale omroep.

De Tweede Kamer is op 3 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32827, 178).

De staatssecretaris EZK komt met een brief over de digitale Debat [06-06-2018] - AO
strategie.
Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is op 15 juni 2018 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2017/18, 26643, nr. 541).

Er komt een brief inzake de uitvoering van de motie van
het lid Rog inzake open science.

Debat [06-06-2018] - AO
Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is op 28 januari 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 29338, nr. 186).

Het rapport Verkenning bekostiging hoger onderwijs en
wetenschap ontvangt de Tweede Kamer na de zomer.

Debat [06-06-2018] - AO
Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is op 28 september 2018 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 658).

Later dit jaar ontvangt de Tweede Kamer de
Wetenschapsbrief.

Debat [06-06-2018] - AO
Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is op 28 januari 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 29338, nr. 186).

Na de zomer kan de Tweede Kamer de nieuwe gedragscode Debat [06-06-2018] - AO
over onafhankelijk onderzoek ontvangen.
Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is op 4 september 2018 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 659).

Voor de Kerst ontvangt de Tweede Kamer een brief over
de Einstein telescoop.

De Tweede Kamer is op 18 december 2018 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 29338, nr. 183).

Debat [01-11-2018] Begrotingsbehandeling
(OCW)

In het jaarverslag 2018 wordt getracht een beeld te geven Begrotingsonderzoek OCW
hoe de derde geldstroom zich ontwikkelt bij de instellingen 2019 van 17-10-2018.
(als trend).

Dit is opgenomen in het jaarverslag 2018 (Kamerstukken II
2018/19, 35200-VIII, nr. 1).

In het eerste kwartaal van 2019 wordt teruggekomen met
een beleidsreactie op de financiële gevolgen van het plan
van het BPRC.

Schriftelijke beantwoording De Tweede Kamer is op 29 maart 2019 per brief
van vragen 1e termijn
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 32336 nr. 88).
plenaire OCWbegrotingsbehandeling
2019.

Voor de Kerst ontvangt de Tweede Kamer een brief over
de Einstein telescoop.

Debat [01-11-2018] De Tweede Kamer is op 18 december 2018 per brief
Begrotingsbehandeling
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 29338, nr. 183).
(OCW) Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap.

tz_OCW_2019_78 De minister zegt de Tweede Kamer toe
de mogelijkheid te onderzoeken om wetenschapsmusea
ook te financieren via 'outreach'-gelden van de Nationale
Wetenschapsagenda.

Debat [14-05-2019] Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is op 11 juni 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 32820, nr. 290).

tz_OCW_2019_77 De minister zegt toe de Tweede Kamer te Debat [14-05-2019] Wetenschapsbeleid
informeren over de mogelijkheden van
overheadfinanciering bij gehonoreerde NWO-projecten.

De Tweede Kamer is op 10 juni 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29338, nr. 217).

tz_OCW_2019_79 De minister zegt toe te onderzoeken of
de Spinozapremies ook kunnen worden toegekend aan
onderzoeksteams.

Debat [14-05-2019] Wetenschapsbeleid

Debat [06-11-2019] tz_OCW_2019_190 De minister hoopt nog dit jaar de
voorstellen van KNAW, NWO en VSNU te ontvangen over Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs
verdere reductie van de aanvraagdruk.
T01826 De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van
vragen van de leden Ganzevoort (GroenLinks) en Backer
(D66), toe de centrale eindtoets op zorgvuldige wijze in te

De Tweede Kamer is op 18 oktober 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29338, nr. 194).
De Tweede Kamer is op 2 maart 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 31288, nr. 834).

Debat [03-12-2013] - Plenair De Eerste Kamer is op 6 november 2019 per brief
debat Wijziging van onder
geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 33157 nr. Q).
meer de Wet op het primair
onderwijs, de Wet op de
expertisecentra en de Wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

205

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.
College voor examens in
voeren in het speciaal basisonderwijs, ná invoering van
verband met de invoering
het passend onderwijs en pas als een adaptieve toets
van een centrale eindtoets,
beschikbaar is.
de invoering van een
leerling- en
onderwijsvolgsysteem en
invoering van
bekostigingsvoorschriften
voor minimumleerresultaten
voor speciale scholen voor
basisonderwijs en scholen
voor speciaal onderwijs en
speciaal en voortgezet
speciaal onderwijs (centrale
eindtoets en leerling- en
onder-wijsvolgsysteem
primair onderwijs)
T02152 De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van
een opmerking van het lid Pijlman (D66, toe de motiePijlman c.s. (34 031, I) mee te nemen als onderdeel van de
beleidsreactie op het definitieve advies van het Platform
Onderwijs 2032.

Debat [22-09-2015] De Eerste Kamer is op 13 januari 2020 per brief
Wetsvoorstel Aanbieden van geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 34031, nr. N).
Onderwijstijd in de Engelse,
Duitse of Franse Taal voor
het Primair Onderwijs

De minister stuurt de Tweede Kamer na de zomer een brief Debat [20-06-2018] - Debat
De Tweede Kamer is op 12 juli 2019 per brief geïnformeerd
over ouderbetrokkenheid.
over Werkdruk en Salarissen (Kamerstukken II 2018/19, 31293 nr. 476).
van Leraren in het
Basisonderwijs
tk_OCW_2018_193 Inzake de wettelijke plicht van
Verslag houdende een lijst De Tweede Kamer is op 19 mei 2020 per brief geïnformeerd
gemeenten betreffende het overleg om segregatie tegen te van vragen en antwoorden (Kamerstukken II 2019/20, 27020, nr. 108).
gaan: Naar verwachting wordt de Tweede Kamer hierover inzake OCW-begroting 2019
na de zomer van 2019 geïnformeerd (de inspectie doet een (Kamerstukken II 2018/19,
uitvraag in 2018 als in het eerste kwartaal van 2019).
35000-VIII, nr. 15).
Voor het einde van dit kalenderjaar wordt er een brief naar Verslag houdende een lijst De Tweede Kamer is op 12 juli 2019 per brief geïnformeerd
de Tweede Kamer gestuurd over de invulling van de ambitie van vragen en antwoorden (Kamerstukken II 2018/19, 31293 nr. 476).
uit het regeerakkoord om de samenwerking tussen scholen inzake OCW-begroting 2019
en ouders te versterken.
(Kamerstukken II 2018/19,
35000-VIII, nr. 15).
De regeling voor het primair onderwijs aan asielzoekers
Verslag houdende een lijst De regeling is gepubliceerd in het Staatsblad op 26 maart
gedurende het tweede jaar in Nederland is nu nog wel
van vragen en antwoorden 2019: https://wetten.overheid.nl/BWBR0042037/2019-03-26
gekoppeld aan de gewichtenregeling. Op dit moment wordt inzake OCW-begroting 2019
nog bezien op welke wijze deze regeling wordt aangepast. (Kamerstukken II 2018/19,
35000-VIII, nr. 15).
In het voorjaar ontvangt de Tweede Kamer een brief over
zij-instromers.

Debat [01-11-2018] Begrotingsbehandeling
(OCW)

De Tweede Kamer is op 2 juli 2019 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 27923, nr. 369).

De minister komt terug op de toegang tot de voorschool
(doorrekenen van kosten)

Debat [01-11-2018] Begrotingsbehandeling
(OCW)

De Tweede Kamer is op 10 oktober 2019 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 27020 nr. 106).

tz_OCW_2019_4 De Tweede Kamer ontvangt vóór de zomer Debat [24-01-2019] - AO
een brief inzake nadere uitwerking van het
Leraren
Onderwijsraadadvies inzake lerarenopleidingen met onder
andere aandacht voor: de gemeenschappelijke basis,
samenwerking opleiders - afnemend veld eerste stage van
pabo in sector van voorkeur.
tz_OCW_2019_27 De Tweede Kamer wordt nog
geïnformeerd over de vraag van de heer Heerema over
leraren van buiten de EU.

Debat [12-02-2019] - VAO
Leraren

De Tweede Kamer is op 2 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 27923 nr. 369).

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27923, nr. 387).

De Tweede Kamer is op 20 juni 2020 per brief geïnformeerd
tz_OCW_2019_47 Bij de uitwerking van de benchmarks, in Debat [06-03-2019] de zin van een vergelijkingsinstrument, wordt ook ingegaan Lumpsum bekostiging in het (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 207).
funderend onderwijs
op een definitie voor ‘overhead’.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

206

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tz_OCW_2019_68 De minister zegt toe de Kamer in de
Debat [17-04-2019] - AO
voortgangsbrief te rapporteren over de resultaten van het Ouderbetrokkenheid in het
overleg tussen Ouders en Onderwijs en andere
Onderwijs
ouderorganisaties over toekomstig vormgeving van de
organisatiestructuur.

De Tweede Kamer is op 20 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293 nr. 498).

De minister zegt toe de Tweede Kamer nader te informeren Debat [17-04-2019] - AO
over de wijze waarop binnen lerarenopleidingen aandacht Ouderbetrokkenheid in het
Onderwijs
wordt besteed aan ouderbetrokkenheid.

De Tweede Kamer is op 12 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 31293 nr. 476).

De minister zegt toe de wens van de Tweede Kamer om
Debat [27-03-2019] - Debat
het rapport van de kwartiermaker Onderwijscoöperatie te over de
mogen ontvangen, door te spelen aan degene die de
Onderwijscoörperatie
financiële afwikkeling van de Onderwijscoöperatie uitvoert
(de 'vereffenaar') en de minister zal de Tweede Kamer
informeren of dat mogelijk is.

De Tweede Kamer is op 12 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 31293 nr. 476).

tz_OCW_2019_80 De minister zegt toe de Tweede Kamer te Debat [15-05-2019] - VAO
informeren over de resultaten van het overleg tussen Ouder Ouderbetrokkenheid in het
Onderwijs
&amp; Onderwijs en de overige ouderorganisaties

De Tweede Kamer is op 7 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 31293, nr. 476).

tz_OCW_2019_80 De minister zegt toe de Tweede Kamer te Debat [15-05-2019] - VAO
informeren over de resultaten van het overleg tussen Ouder Ouderbetrokkenheid in het
Onderwijs
&amp; Onderwijs en de overige ouderorganisaties

De Tweede Kamer is op 20 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293 nr. 498).

tz_OCW_2019_134 De Tweede Kamer wordt op de hoogte
gehouden van het aantal aanbieders van de eindtoets.

De Tweede Kamer is op 16 maart 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 512).

Debat [05-09-2019] - VAO
Eindtoets PO en overgang
PO en VO (AO dd 25/6)

T01826 Toezegging Invoering eindtoets speciaal onderwijs Debat [29-10-2019] (33.157)
Algemene Politieke
Beschouwingen (EK)

De Eerste Kamer is op 10 januari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken I 2019/20, 33157 nr. R).

Debat [06-11-2019] tz_OCW_2019_177 Inzake de uitwerking van de motie
Heerema/Van Meenen/Rog over het spreiden van de lesuren Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs
over het jaar, zodat een deel van de onderwijstijd in de
zomermaanden kan worden verzorgd: Voor de zomer van
2020 wordt de Kamer geïnformeerd over de stand van zaken
ten aanzien van de gevraagde wetswijziging. Voor de
deelnemers aan het huidige experiment wordt er een
vervolgexperiment opgezet, waarmee mede invulling wordt
gegeven aan genoemde motie. Dit experiment zal vanaf
schooljaar 2020/2021 van start gaan. Voor het einde van
het jaar informeert de minister de Kamer over de
vormgeving van het experiment.

De Tweede Kamer is op 20 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 498).

tz_OCW_2019_214 N.a.v.de motie van het lid van Meenen Debat [06-11-2019] over brede scholen ruimte bieden om peuter/
Begrotingsbehandeling
kleutergroepen te vormen (35 300-VIII, nr. 63): De minister OCW, onderdeel onderwijs
zal na overleg met zijn collega van SZW de Kamer
informeren over wat hier nu de mogelijkheden zijn.

De Tweede Kamer is op 19 mei 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 27020, nr. 108).

De Tweede Kamer is op 28 april 2020, per brief
tz_OCW_2019_226 In maart 2020 wordt de Kamer
Debat [11-12-2019] - VAO
geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek inzake Dienst Uitvoering Onderwijs geïnformeerd. (Kamerstukken 2019/20, 25268 nr. 185).
de casus cohortstudenten Onderwijskunde aan de OU in
(AO d.d. 16/10)
relatie tot de lerarenbeurs.
tz_OCW_2020_27 De minister zegt toe schriftelijk terug te
komen op het onderzoek van DUO over leerkrachten die
geconfronteerd worden met ouders die ontevreden zijn
over het schooladvies

Debat [19-02-2020] - VSO
Onderzoek Aanvullend en
particulier onderwijs

T02912 De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
Debat [12-05-2020] - WGO
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van Meer Ruimte voor Nieuwe
het lid Pijlman (D66) toe op korte termijn een plan te
Scholen (Eerste Kamer)
ontwikkelen voor ondersteuning van scholen getroffen door
de coronacrisis.

De Tweede Kamer is op 16 maart 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 512).

De Tweede Kamer is op 29 juni 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 206).

De Tweede Kamer is op 20 juni 2020 per brief geïnformeerd
tz_OCW_2019_47 Bij de uitwerking van de benchmarks, in Debat [06-03-2019] de zin van een vergelijkingsinstrument, wordt ook ingegaan Lumpsum bekostiging in het (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 207).
funderend onderwijs
op een definitie voor ‘overhead’.
TZ_OCW_2019_170 De Kamer ontvangt in het voorjaar van Debat [31-10-2019] - AO
De Tweede Kamer is op 8 juli 2020 per brief geïnformeerd
Voortijdig schoolverlaten en (Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 1019).
2020 de eerste verkenning gericht op de doorlopende
Jongeren met afstand tot de
coaching van kwetsbare jongeren in relatie tot de
arbeidsmarkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

207

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.
arbeidsmarkt, met aandacht voor de regierol van de
gemeenten de benodigde a) regelgeving, b)
gegevensuitwisseling en c) verschuiving van budgetten

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

tz_OCW_2019_194 De minister gaat het CBS vragen om te Debat [06-11-2019] kijken hoe groot die groenpluk is en op welke plekken er ook Begrotingsbehandeling
een vrijwillige overstap gezien wordt.
OCW, onderdeel onderwijs

De Tweede Kamer is op 8 juli 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29544, nr. 1019).

Inzake het proces van aanscherpen van de
Schriftelijke antwoorden op
burgerschapsopdracht: in de brief van eind november heeft vragen gesteld tijdens de
de Minister aangekondigd dat zij het wetsvoorstel in het
eerste termijn van de
voorjaar van 2018 ter internetconsulatie wil voorleggen
begrotingsbehandeling van
(brief 27 november 2017 Reactie op burgerschapsonderzoek Onderwijs, Cultuur en
ICCS).
Wetenschap op 6 december
2017 (Kamerstuknummer
2017Z17274).

De Tweede Kamer is op 2 december 2019 geïnformeerd met
de publicatie van het wetsvoorstel ter verduidelijking van
de burgerschapsopdracht (Kamerstukken II 2019/20, 35352,
nr. 2).

De Beleidsregel verstrekking DAMU-licentie VO (de 'Dans Schriftelijke antwoorden op De Tweede kamer is op 2 oktober 2019 per brief
en Muziek-regeling') wordt op dit moment geëvalueerd. Op vragen gesteld tijdens de
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31289 nr. 407).
basis van de uitkomsten van de evaluatie bekijkt de Minister eerste termijn van de
of de regeling moet worden gewijzigd. Deze eventuele
begrotingsbehandeling van
wijzigingen zouden in dat geval per 1 augustus 2018 in
Onderwijs, Cultuur en
werking treden.
Wetenschap op 6 december
2017 (Kamerstuknummer
2017Z17274)
De Tweede Kamer wordt schriftelijk geïnformeerd over de Debat [12-09-2018] - AO mbo De Tweede kamer is op 26 augustus 2019 per brief
resultaten van de (ambtelijke) gesprekken met
en vmbo
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31524 nr. 437).
initiatiefnemers voor het project met extra jaar na het vmbo
ter ondersteuning van beroepskeuze en schoolloopbaan.
tk_OCW_2018_142 De minister dient in de zomer van 2019 Debat [03-10-2018] - AO
het wetsvoorstel Vereenvoudiging bekostiging voortgezet Bekostigingsmodel VO
onderwijs bij de Tweede Kamer in. Bij die gelegenheid levert
de minister de Tweede Kamer ook de actuele cijfers over
de gevolgen van de nieuwe bekostigingssystematiek in
relatie tot de leerlingendaling.

De Tweede kamer is op 28 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken 2019/20, 31289, nr.409).

tz_OCW_2018_189 Inzake het LerarenOntwikkelfonds (LOF): Schriftelijke beantwoording De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
Komend Jaar wordt het LOF geëvalueerd om te bezien wat van vragen 1e termijn
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,27923, nr. 387).
het effect is geweest van deze regeling. Deze evaluatie zal plenaire OCWde Tweede Kamer ontvangen. Op basis van de bevindingen begrotingsbehandeling
zullen de bewindslieden een besluit nemen over de
2019.
toekomst van het LOF.
De Tweede Kamer ontvangt in 2019 een actualisatie van de Debat [01-11-2018] onderzoeken naar de toereikendheid van de middelen in
Begrotingsbehandeling
het primair onderwijs en voortgezet onderwijs en de
(OCW)
doelmatigheid vande besteding. De Tweede Kamer wordt
betrokken bij het tijdpad.

De Tweede Kamer is op 22 april 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 160).

tk_OCW_2018_183 De minister zal in zijn beleidsreactie over Debat [01-11-2018] de curriculumvernieuwing ingaan op het draagvlak.
Begrotingsbehandeling
(OCW)

De Tweede Kamer is op 9 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293 nr. 495).

tz_OCW_2019_2 In de eerstvolgende voortgangsrapportage Debat [29-01-2019] - VAO
De Tweede Kamer is op 20 december 2019 per brief
Toekomst van het rekenen in geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293 nr. 498).
passend onderwijs wordt ingegaan op de laatste
het voortgezet onderwijs en
beleidsontwikkelingen rond dyscalculie.
het middelbaar
beroepsonderwijs
Inzake de motie over de fysieke aanwezigheid van leraren: Debat [12-02-2019] - VAO
de minister is bereid om op een rijtje te zetten welke
Leraren
voorbeelden hij kent waarin dit (een leraar 'op afstand')
wordt toegepast.

De Tweede Kamer is op 10 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31293, nr. 494).

De minister informeert de Tweede Kamer vóór de zomer van Debat [21-02-2019] - AO
2019 over ontwikkelingen ten aanzien van onderwijs in de Onderwijs en Zorg
vrouwenopvang.

De Tweede kamer is op 4 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2018/19, 29325, nr. 99).

Debat [21-02-2019] - AO
tz_OCW_2019_40 De minister zal de Tweede Kamer
informeren over de uitkomsten van de bestuurlijke coalitie Onderwijs en Zorg
Onderwijs en Zorg, die gehouden wordt in maart 2019.

De Tweede kamer is op 30 oktober 2019 geïnformeerd
(Kamerstukken 2019/20, 31497, nr.334).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

208

De minister gaat met de Inspectie van het Onderwijs en ook Debat [02-04-2019] - VAO
met de PO-Raad en de VO-raad in gesprek om met hen te Sociale Veiligheid op
spreken aangifteverlegenheid aangaande strafbare feiten te Scholen
spreken en om te bezien op welke wijze dat praktijk is en wat
we daaraan kunnen doen. De minister informeert de
Tweede Kamer vóór de zomer 2019 over de resultaten van
die gesprekken.
tz_OCW_2019_115 De Tweede Kamer ontvangt kort na het
zomerreces de uitwerking van de stimulering van brede
brugklassen, inclusief het bekostigingsmodel.

Debat [17-06-2019] - Staat
van het Onderwijs

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 29240, nr. 108).

De Tweede Kamer is op 28 november 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31289, nr. 409).

tz_OCW_2019_95 Bij de evaluatie van de examens van 2019 Debat [12-06-2019] ExamensToetsing en
wordt de Tweede Kamer tevens geïnformeerd over de
resultaten van de gesprekken met het Jongeren panel zorg. examinering in het
voortgezet onderwijs.

De Tweede Kamer is op 4 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31289 nr. 412).

tz_OCW_2019_91 In het najaar ontvangt de Tweede Kamer Debat [12-06-2019] ExamensToetsing en
het thema-onderzoek van de onderwijsinspectie over
examinering in het
kwaliteitsborging van schoolexamens.
voortgezet onderwijs.

De Tweede Kamer is op 4 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31289 nr. 412).

tz_OCW_2019_123 In het najaar ontvangt de Tweede Kamer Debat [19-06-2019] De Tweede Kamer is op 5 november 2029 per brief
de evaluatie van het convenant sponsoring
Algemeen overleg Inspectie geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII nr. 80).
van het Onderwijs in het
Funderend Onderwijs
tz_OCW_2019_184 Het Onderwijsraadadvies over
'uitbesteding van bekostiging aan particulier onderwijs"
wordt op korte termijn verwacht.

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

De Tweede Kamer is op 5 februari 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31497, nr. 345).

tz_OCW_2020_6 In het voorjaar ontvangt de Kamer de
uitwerking van de motie van het lid Kwint c.s. inzake het
onderzoek naar de diverse lesmethoden betreffende
seksuele diversiteit.

Debat [22-01-2020] - AO
Sociale Veiligheid in het
onderwijs

De Tweede Kamer is op 13 maart 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300 VIII, nr. 156).

tz_OCW_2020_11 De Kamer ontvangt een brief met
Debat [22-01-2020] - Wet
De Tweede Kamer is op 10 juli 2020 per brief geïnformeerd
informatie n.a.v. het gesprek met "boze ouders"(manifest). actualisering
(Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).
deugdelijkheidseisen
funderend onderwijs (35102)
tz_OCW_2019_38 De minister informeert de Tweede Kamer Debat [21-02-2019] - AO
vóór de zomer van 2019 over de achtergronden bij de CBS- Onderwijs en Zorg
cijfers over uitstroom uit het (voortgezet) speciaal onderwijs
(uitstroom naar profiel «dagbesteding» in plaats van
verdergaan met onderwijs).

De Tweede Kamer is op 10 juli 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

tz_OCW_2019_92 Het onderzoek naar de mogelijkheid voor Debat [12-06-2019] het afleggen van examens op verschillende niveaus
ExamensToetsing en
(conform passage regeerakkoord) is eind 2019 gereed en examinering in het
bereikt de Tweede Kamer met beleidsreactie in het voorjaar voortgezet onderwijs
van 2020.

De Tweede Kamer is op 3 juli 2020 per brief geïnformeerd
(Kamerstukken II 2019/2020, 31289, nr. 426).

tz_OCW_2019_198 Betreffende wachtlijsten in het speciaal Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
onderwijs: De minister zal in de decemberbrief, de
OCW, onderdeel onderwijs
lerarenbrief, de Kamer daar verder over rapporteren.

De Tweede Kamer is op 16 december 2019 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II, 2019/20, 27923, nr. 388).

Het wetvoorstel inzake zwangerschapsverlof voor mbostudenten ontvangt de Tweede Kamer begin 2019

Debat [07-03-2018] Loopbaanoriëntatie en begeleiding

Het wetsvoorstel is op 10 maart 2020 aangenomen door
de Tweede Kamer. De Eerste Kamer heeft het voorstel op
30 juni 2020 als hamerstuk afgedaan.

tz_OCW_2018_43 Voor het eind van 2018 ontvangt de
Tweede Kamer het wetsvoorstel waarin de
burgerschapsopdracht wordt aangescherpt.

Debat [29-03-2018] Dertigledendebat
burgerschapsonderwijs en
maatschappijleer

Op 28 november 2019 is dit wetsvoorstel ingediend bij de
Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20, 35352).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

209

Toezeggingen (niet afgerond)
Tabel 131 Door bewindslieden gedane toezeggingen die nog niet zijn afgerond
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

tz_OCW_2019_54 De Tweede Kamer ontvangt een brief met Debat [27-03-2019] - Sociale Op 1 juli 2020 heeft de Staatssecretaris van Justitie en
veiligheid in het onderwijs Veiligheid een brief gestuurd naar de Tweede Kamer waarin
een reactie van de minister op de aanbevelingen van de
rapporteur mensenhandel.
ingegaan is op enkele moties en toezeggingen op het
gebied van mensenhandel.
tz_OCW_2019_130 De Tweede Kamer ontvangt elk jaar
Debat [26-06-2019] voorafgaand aan de OCW-begrotingsbehandeling een
Wetgevingsoverleg over de
overzicht van lopende experimenten en pilots, met looptijd Slotwet en het jaarverslag
en evaluatiemomenten. Dit overzicht zal voortaan jaarlijks
worden verschaft.

Jaarlijks doorlopende toezegging. De Tweede Kamer heeft
in het jaar 2019 de antwoordbrief op 5 november ontvangen
voorafgaand aan de begrotingsbehandeling onderwijs.

TZ_OCW_2019_169 Rond de aanbieding van het jaarverslag Debat [30-10-2019] - WGO
in mei 2020 wordt de Kamer gerapporteerd over de
Begrotingsonderzoek
voortgang van de neerslag van het brede welvaartsbegrip
op het terrein van de OCW-begroting.

Op 10 juni 2020 heeft de Tweede Kamer de Rapporten De
‘Monitor Brede Welvaart & Sustainable Development Goals
2020 ’ van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en
de Vierde SDG-rapportage; ‘Nederland Ontwikkelt
Duurzaam’ van de Minister van Economische Zaken en
Klimaat ontvangen waarbij op verschillende
beleidsterreinen wordt ingegaan (Kamerstukken II 2019/20,
34298, nr. 3).

T02700 De Minister van Binnenlandse Zaken en
https://www.eerstekamer.nl/ Op 3 juli 2019 heeft de Eerste Kamer van de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mede namens de
Koninkrijksrelaties zegt de Kamer, naar aanleiding van
toezegging/
Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris
vragen van de leden Lintmeijer (GroenLinks) en Meijer (SP), onnodige_geslachtsregistratie_34
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, een brief
toe aan de verantwoordelijke bewindslieden het verzoek
ontvangen waarin staat vermeld dat aan de Tweede Kamer
over te brengen om de Eerste Kamer op de hoogte te
is toegezegd hen nader te informeren. En dat een afschrift
houden van de ontwikkelingen rondom het tegengaan van
hiervan wordt verstuurd naar de Eerste Kamer. De Eerste
onnodige geslachtsregistratie.
Kamer zal de voortgangsbrief onnodige sekseregistratie op
korte termijn ontvangen van bovengenoemde
bewindspersonen. Op dat moment zal ook de Tweede
Kamer een brief met dezelfde inhoud ontvangen.
tz_OCW_2019_204 De Kamer ontvangt voor de zomer van
2020 een brief met de resultaten van het onderzoek naar
de stand van zaken van de popsector.

Debat [18-11-2019] wetgevingsoverleg
begrotingsonderdeel
Cultuur

Het onderzoek is inmiddels van start. In verband met
Covid-19 heeft het onderzoek helaas wel enige vertraging
opgelopen, waardoor de resultaten nu voor het eind van
deze zomer verwacht worden.

T02200 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [08-12-2015] zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een motie van Erfgoedwet (definitief)
het lid Gerkens (SP), toe de wet formeel na vijf jaar te
evalueren, maar als er signalen zijn, die signalen er binnen
drie jaar uit te lichten om de Kamer er apart over te
informeren.

Aan de toezegging is deels voldaan; de einddatum wordt
naar 1 juli 2021 verschoven.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zegt
Debat [08-12-2015] de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Erfgoedwet (definitief)
Schnabel (D66), toe rapporten van deskundigencommissies
met betrekking tot de vervreemding van cultuurgoederen
door andere publiekrechtelijke rechtspersonen dan
gemeenten, provincies en Rijk in principe openbaar te
maken als die aan haar toegezonden zijn.

De Erfgoedwet trad op 1 juli 2016 in werking. Er zijn nog
geen rapportages door deskundigencommissies
uitgebracht.

tz_OCW_2019_105 De minister blijft de kwaliteit van
Debat [05-06-2019] - AO
archeologisch onderzoek bewaken, onder andere op het
inzake Erfgoed en
gebied van de effecten van het certificeringsstelsel, het
monumenten
niveau van specialistische kennis bij universiteiten en de
ondersteuning voor kleine gemeenten. In samenwerking
met het Convent van Gemeentelijke Archeologen wordt de
toezichthoudende rol van de provincies op het gebied van
erfgoed geïnventariseerd. Bij de evaluatie van de
Erfgoedwet in 2021 zal de Tweede Kamer over een en ander
worden geïnformeerd.

Op 17 december 2019 heeft de Tweede Kamer het plan van
aanpak voor de evaluatie ontvangen; de eerste resultaten
zullen eind 2020 beschikbaar zijn.

tz_OCW_2017_59 De Minister zegt toe dat in de volgende Debat [13-11-2017] Erfgoedmonitor aandacht besteed wordt aan de kennis en Wetgevingsoverleg (WGO)
kunde van conservatoren van musea.
Cultuur

De volgende versie van de Erfgoedbalans verschijnt in 2021.
In deze balans zal aandacht besteed worden aan de kennis
en kunde van conservatoren van musea.

tz_OCW_2019_107 De minister zegt toe dat er in het beleid Debat [05-06-2019] - AO
rond beladen erfgoed en roofkunst geen onomkeerbare
inzake Erfgoed en
stappen zullen worden gezet (verkoop, teruggave et cetera) monumenten
voordat de respectieve beleidskaders hierover met de
Tweede Kamer zijn besproken. Zij sprak een mogelijk
voorbehoud uit voor urgente kwesties, al zal de Kamer ook
daarbij worden meegenomen.

De Tweede Kamer is over de toezegging geïnformeerd met
de Kamerbrief over vervreemding en overdracht van kris uit
de Rijkscollectie van 4 maart 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

210

Omschrijving

Vindplaats

Opnieuw wordt toegezegd dat de Tweede Kamer bij de
Debat [11-10-2018] - AO
volgende voortgangsrapportage geïnformeerd wordt over Leraren
hoe greep te krijgen is op de omvang van het personeel dat
niet in loondienst is.

Stand van zaken
DUO voert een pilot uit, de resultaten worden in de
voortgangsrapportage in het najaar van 2020 met de
Tweede Kamer gedeeld.

tz_OCW_2019_44 Naar aanleiding van het onderzoeken van Debat [06-03-2019] De minister rapporteert de Tweede Kamer in het najaar van
de toepasbaarheid van de aanpassing van de langdurige Lumpsum bekostiging in het 2020 over de uitkomsten van de gesprekken met de Raad
afschrijftermijnen binnen de reserveringen, rapporteert de funderend onderwijs
voor de jaarverslaglegging en accountants.
minister in het najaar over de uitkomsten van de gesprekken
hierover met de Raad voor de jaarverslaglegging en
accountants.
tz_OCW_2016_43 Bij de nieuwe ronde van jaarverslagen,
ontvangt de Tweede Kamer een update van de stand van
zaken betreffende openbaarheid van jaarverslagen.

Debat [02-03-2016] Financiële Situatie in het
Onderwijs

Het wetsvoorstel deugdelijkseisen is in de Tweede Kamer
behandeld. De Eerste Kamer heeft het voorstel op 30 juni
2020 als hamerstuk afgedaan.

tz_OCW_2020_25 De Kamer ontvangt een brief over de
uitwerking van het plan van hbo-instellingen inzake
beroepsmasters in het hbo.

Debat [10-02-2020] Notaoverleg Strategische
Agenda hoger onderwijs

De gesprekken met de Vereniging hogescholen zijn in gang
gezet. Naar verwachting zal de Tweede Kamer in het najaar
van 2020 worden geïnformeerd.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [17-04-2012] zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van vragen en
Mondeling overleg met de
opmerkingen van de leden Koole (PvdA) en Ganzevoort
Staatssecretaris inzake de
(GL), toe dat het comprimeren van deeltijdstudies niet ten uitvoering van de motie
koste mag gaan van de kwaliteit en dat dit aan de
Ganzevoort c.s.
onderwijsinstellingen wordt gecommuniceerd.
(Kamerstukken I 2010/11,
32618, I).

Met het terugdraaien van de langstudeermaatregel is de
noodzaak tot het comprimeren van deeltijd studies komen
te vervallen. Dit is een doorlopende toezegging.

tz_OCW_2016_164 De Minister komt later in brieven over
sociale veiligheid of de strategische agenda terug op de
effectiviteit van maatregelen die studentenverenigingen/
universiteiten/ hogescholen nemen inzake het tegengaan
van seksisme.

De toezegging wordt opgenomen in de kamerbrief Sociale
veiligheid Hoger onderwijs die voor het herfstreces naar
de Tweede Kamer gaat.

Debat [27-10-2016] - AO
Emancipatie

T02722 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [28-05-2019]
In het najaar van 2020 ontvangt de Tweede Kamer een
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van Behandeling Eerste Kamer landelijk beeld van de plannen inzake besteding
het lid Rinnooy Kan (D66), toe haar te informeren over de van de Wijziging van de
Studievoorschot. In het najaar van 2022 ontvangt de
stand van zaken van de kwaliteitsafspraken en de mate van rentemaatstaf voor de lening Tweede Kamer de voortgang van de plannen. De
betrokkenheid van de medezeggenschap bij de hoger
hoger onderwijs (35.007)
uiteindelijke evaluatie ontvangen de Eerste Kamer en de
onderwijsinstellingen.
Tweede Kamer in 2026.
tz_OCW_2019_145 De minister zal onderzoeken of en hoe
de ondergrens van de solvabiliteit van instellingen
verantwoord kan worden verlaagd. Zij bericht de Tweede
Kamer daarover in het najaar van 2019.

Debat [01-07-2019] - Notaoverleg herziening van de
bekostigingssystematiek
hoger onderwijs en
onderzoek(Commissie Van
Rijn)

Op deze toezegging is ingegaan met de brief op 29 juni 2020
over de signaleringswaarde voor bovenmatig publiek eigen
vermogen die de inspectie heeft ontwikkeld.

tz_OCW_2020_23 Vóór het zomerreces ontvangt de Kamer Debat [10-02-2020] de brede brief over selectie in het hoger onderwijs. Daarin Notaoverleg Strategische
wordt ook het instrument «loting» meegenomen, waarvoor Agenda hoger onderwijs
instellingen zelf kunnen kiezen.

Door de coronamaatregelen komt de brief over selectie in
het hoger onderwijs later dan beoogd. Naar verwachting zal
de brief na de zomer 2020 naar de Tweede Kamer worden
verzonden.

Debat [29-06-2017] tz_OCW_2017_32 De wet invoering associate degreeopleiding wordt na vier jaar gemonitord (aangezien de hele Associate Degree (AD)
cyclus doorlopen moet zijn). De Minister zegt toe dat
mochten er echter na twee jaar signalen zijn over een
gebrekkige aansluiting van werkgevers of dat het verkeerd
gebruikt wordt en de wet niet tot de emancipatie en
verheffing leidt, maar juist tot het apart zetten van studenten
die misschien wat meer aandacht vragen, dan wordt de
balans opgemaakt, wordt de thermometer erin gehouden
en worden op dat moment al maatregelen genomen. In de
monitoring wordt ook het punt van de stage(begeleiding)
meegenomen.

Eerste tussenrapportage van de Ad-monitor die gedeeld
kan worden met de Tweede Kamer wordt na de zomer
(2020) verwacht.

tz_OCW_2019_162 Voor de zomer van 2020 ontvangt de
Kamer een eerste rapportage over het
bevoegdhedenstelsel, waaronder de specialisatie Jonge
kind binnen de pabo.

De Tweede Kamer ontvangt na de zomer van 2020 een
eerste tussenrapportage. De commissie
onderwijsbevoegdheden levert eind december 2020 een
eerste schets op. Begin 2021 wordt de Tweede Kamer
hierover geïnformeerd.

Debat [09-10-2019] - AO
Leraren

tz_OCW_2019_183 Inzake specifieke
Debat [06-11-2019] koopkrachtberekeningen voor studenten: de uitkomsten
Begrotingsbehandeling
van de beleidsdoorlichting (art. 11 studiefinanciering)
OCW, onderdeel onderwijs
kunnen worden gebruikt om te bezien hoe
vervolgonderzoek het beste kan worden vormgegeven, of
dat middels het studentenonderzoek of op een andere
manier moet worden gedaan.

In de kabinetsreactie op de SER verkenning ‘Hoge
Verwachtingen’ die op 17 februari 2020 naar de Tweede
Kamer is verzonden (Kamerstukken II 2019/20, 35300-XV, nr.
94) is hierop ingegaan. Aangegeven is dat het
studentenonderzoek weer elke twee jaar uitgevoerd zal
worden. Dit onderzoek bevat veel informatie over de
financiële positie van studenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

211

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

tz_OCW_2020_26 Eind 2020 ontvangt de Kamer een stand Debat [10-02-2020] van zaken betreffende de Strategische Agenda en in het
Notaoverleg Strategische
najaar komen de voorstellen voor bekostiging van hoger Agenda hoger onderwijs
onderwijs. Daarin wordt ook ingegaan op het punt van het
lid Futselaar inzake krimp bij hoge scholen in de toekomst.

De voorstellen voor de bekostiging verschijnen eind 2020
(kostenonderzoek en nog enkele andere onderzoeken), de
beleidsreactie daarop volgt in het eerste kwartaal van 2021.

T01763 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [09-07-2013] - overleg
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van vragen van de Wetsvoorstel Kwaliteit in
leden Essers (CDA) en Engels (D66), toe over twee
verscheidenheid: antwoord
studiejaren te bezien of de voorlichting en communicatie regering + re- en dupliek
over de gelijkschakeling van titulatuur voor hbo en wo
helder genoeg zijn. Tevens zegt zij toe over dit onderwerp
te praten met andere partijen, waaronder werkgevers,
teneinde verwarring te voorkomen.

De Eerste Kamer heeft het onderzoeksrapport op 26 juni
2020 ontvangen. De beleidsreactie ontvangt de Eerste
Kamer na de zomer in verband met drukte in het hoger
onderwijs rondom de coronamaatregelen.

tz_OCW_2019_188 De ministers hebben inmiddels een
Debat [06-11-2019] commissie ingesteld die nog voor de zomer van 2020 met Begrotingsbehandeling
voorstellen voor een heel nieuw bevoegdhedenstelsel moet OCW, onderdeel onderwijs
komen, met als doel, het beroep van leraar aantrekkelijker
te maken.

Gesprekken met brede groepen van leraren uit het po, vo
en mbo kunnen voorlopig niet doorgaan. De verwachting is
dat deze gesprekken begin september alsnog plaatsvinden.
Pilots/partnerprojecten kunnen begin 2021 starten in plaats
van per september 2020. Door vertraging van deze
werkzaamheden worden ook de tussenrapportage en de
eindrapportage later opgeleverd dan verwacht,
respectievelijk in december 2020 en in april/mei 2021.

tz_OCW_2020_1 Rond de zomer ontvangt de Kamer de
Debat [22-01-2020] - AO
evaluatie van de pilots van de Ombudsfuncties in de
Sociale Veiligheid in het
wetenschap. Daarin wordt o.a. ingegaan op de toegang van onderwijs
studenten.

De evaluatie zal voor het herfstreces naar de Tweede Kamer
worden gestuurd.

T02622 Naar aanleiding van een vraag van het lid Bruin
Debat [10-07-2018] - Verlaagd Toezegging wordt in de monitor beleidsmaatregelen
(VVD), zegt de Minister van Onderwijs, Cultuur en
wettelijk collegegeld (Wet
opgenomen.
Wetenschap toe de instroom van eerstejaars in alle sectoren halvering collegegeld)
in de gaten te houden en mee te nemen in de Monitor
Behandeling wetsvoorstel
Beleidsmaatregelen.
T02421 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [21-02-2017] - EK debat Zoals verwoord in kamerbrief van 3 juni 2016
(Kamerstukken II, 26643, nr. 412) richt het programma
zegt, naar aanleiding van vragen en opmerkingen van het bescherming Namen en
lid Bikker (ChristenUnie), toe te bekijken hoe de
Graden HO
Doorontwikkelen BRON zich op het verbeteren van de
publieksvriendelijkheid van het CROHO kan worden
informatie-uitwisseling tussen de Dienst Uitvoering
verbeterd en de Eerste Kamer hierover te informeren.
Onderwijs (DUO) en de onderwijsinstellingen. Onderdeel
daarvan is de ontwikkeling van Registratie Instellingen en
Opleidingen (RIO). RIO is als eerste voor het mbo en vo
ontwikkeld en ingevoerd voorjaar 2020. Ho, po en (v)so
volgen komend jaar. Voor het ho wordt daarbij het Centraal
Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO) aangepast
en omgezet in RIO. Hiermee wordt voldaan aan de wens van
de Eerste Kamer om dit register publieksvriendelijker te
maken.
De inwerkingtreding van de wijziging van de WHW en de Debat [21-06-2018] - AO
WEB gericht op de randvoorwaarden voor Engelstalige
Internationalisering in het
opleidingen is voorzien op 1 maart 2020 en zal de Tweede hoger onderwijs
Kamer tijdig bereiken.

De verder behandeling en inwerkingtreding van deze
wijziging is uitgesteld omdat de Eerste Kamer om advies
van de RvS heeft gevraagd. De Tweede Kamer zal
waarschijnlijk deze zomer worden geïnformeerd over het
nadere tijdspad.

T02623 Toezegging Eerste Kamer aan lid prof. dr. J.A. Bruijn Debat [10-07-2018] - Verlaagd Dit betreft een doorlopende toezegging.
(VVD) over compensatie instellingen (Verlaagd wettelijk
wettelijk collegegeld (Wet
collegegeld. 34.911)Naar aanleiding van een vraag van het halvering collegegeld)
lid Bruijn (VVD), toezegging aan de Eerste Kamer gedaan Behandeling wetsvoorstel
om bij de compensatie via de studentgebonden financiering
in de gaten te houden of er grote verschillen optreden
tussen de instellingen.
Debat [07-06-2016] - EK
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zegt
Naar verwachting wordt eind 2020 de evaluatie in gang
de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid behandeling Wet versterking gezet.
bestuurskracht
Bruijn (VVD), toe dat in 2020/2021 een evaluatie zal
plaatsvinden waarin in ieder geval worden meegenomen onderwijsinstellingen
de praktische uitwerking van het instemmingsrecht van de
opleidingscommissie op de Onderwijs en Examenregeling
(OER) en hoe dit recht zich verhoudt tot de rechten van
andere medezeggenschapsorganen waaronder die van de
faculteitsraad, tot het instemmingsrecht op hoofdlijnen van
de begroting in het mbo en tot het collegegeldvrij besturen.
T02420 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [21-02-2017] - EK debat De Eerste Kamer heeft het onderzoeksrapport op 26 juni
2020 ontvangen. De beleidsreactie ontvangt de Eerste
zegt, naar aanleiding van vragen en opmerkingen van de bescherming Namen en
Kamer na de zomer in verband met drukte in het hoger
leden Rinnooy Kan (D66) en Nooren (PvdA), toe om in 2020 Graden HO
onderwijs rondom de coronamaatregelen.
in een onderzoek te kijken of zich problemen hebben
voorgedaan met de positionering van hogescholen, met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

212

Omschrijving
de nadruk op de internationale omgeving. Daarbij wordt
ook gekeken naar de titel van lector in internationale
context. Dit onderzoek zal gecombineerd worden met de
toezegging (T01763) die tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel Kwaliteit in verscheidenheid is gedaan.

Vindplaats

Stand van zaken

tz_OCW_2019_228 De Kamer ontvangt de conceptregeling Debat [11-12-2019] - WGO
De WTT biedt na de amendementen geen wettelijke
over de beoordelingskaders voor de capaciteitsfixus vóór Wet Taal en Toegankelijkheid grondslag voor een beoordelingskader in lagere
de vaststelling van de desbetreffende ministeriële regeling.
regelgeving zoals een ministeriële regeling. Het
beoordelingskader was nodig bij een toetsing vooraf. Wat
nu op basis van de amendementen kan is dat bij ministeriële
regeling opleidingen worden uitgezonderd van de toetsing
achteraf. Daarnaast wordt – na de amendementen – per
AMvB duidelijk gemaakt wanneer sprake is van
ontoereikende onderwijscapaciteit die wordt veroorzaakt
door veel aanmeldingen door niet-EER studenten.
T02723 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Behandeling Eerste Kamer Dit onderzoek is vanwege de Coronacrisis doorgeschoven
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van vragen en
van de Wijziging van de
naar eind 2021.
opmerkingen van de leden Nooren (PvdA), Martens (CDA), rentemaatstaf voor de lening
Baay-Timmerman (50PLUS), Rinnooy Kan (D66) en Bikker hoger onderwijs (35.007)
(ChristenUnie), toe een grootschaliger vervolgonderzoek
over de psychische problematiek onder studenten uit te
laten voeren. Hierbij wordt rekening gehouden met de
specifieke vereisten van het kwantitatief bevragen van deze
doelgroep.
tz_OCW_2020_4 Voor de zomer ontvangt de Kamer het
Debat [22-01-2020] - AO
inspectieonderzoek naar de voorzieningen rond
Sociale Veiligheid in het
cyberveiligheid binnen de Universiteit Maastricht. Begin
onderwijs
februari wordt de Kamer voorzien van de informatie die dan
voorhanden is inzake de casus Maastricht.

Deel I van het onderzoek van de IvO is 12 juni 2020 naar
de Tweede Kamer verzonden. Voor het zomerreces is hier
een beleidsreactie op gekomen. De stand van zaken
betreffende de eerder gemaakte toezeggingen in de
Kamerbrief Cyberveiligheid in het Onderwijs van 14 februari
2020 werd hierin meegenomen.

T02067 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [20-01-2015] - Plenair
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van debat over de Wet
het lid Bruijn (VVD), toe een ex ante raming van de macro- studievoorschot hoger
economische effecten van het wetsvoorstel en de effecten onderwijs (34 035)
van de maatregelen op arbeid mee te nemen bij de
wetsevaluatie.

Motie wordt afgedaan met de brief over de
beleidsdoorlichting die na de zomer naar de Tweede Kamer
wordt gezonden.

T02419 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [21-02-2017] - EK debat De situatie rond deze toezegging is onveranderd ten
zegt, naar aanleiding van vragen en opmerkingen van de bescherming Namen en
opzichte van de laatste stand van zaken van eind september
leden Bruijn (VVD), Rinnooy Kan (D66) en Nooren (PvdA), Graden HO 21 februari
2019. Aan de hand van recente casussen zal worden
toe om een kabinetsreactie (waarbij mogelijk de WRR
gereflecteerd op het omgaan met discriminatoire uitingen
betrokken wordt) aan de Eerste Kamer te sturen inzake het
en de afweging van andere grondrechten in een onderwijsmaatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef en het al dan
overstijgende context. Dit wordt extern, bijvoorbeeld bij
niet omgaan met discriminatoire uitingen ten opzichte van
enkele hoogleraren, uitgezet. De Commissie beoordeling
andere grondrechten in een brede (onderwijsuitingen maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef heeft
overstijgende) context.
in de zomer van 2019 een eerste advies uitgebracht waarna
de betreffende instelling een waarschuwing heeft gekregen.
De Eerste Kamer zal na afloop van de procedures over de
zaak worden geïnformeerd.
De Minister zal de Tweede Kamer voorzien van een
onderzoek naar de effecten van extra financiële bijdragen
aan onderwijs (zoals van honoursprogramma's).

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling
OCW 2e termijn

In de beleidsreactie op de monitor beleidsmaatregelen
wordt op deze toezegging ingegaan. De beleidsreactie zal in
het najaar naar de Tweede Kamer worden gezonden.

tz_OCW_2019_83 De Tweede Kamer wordt per brief nader Debat [15-05-2019] geïnformeerd over bij motie (34735-15) verzochte
Voorinvesteringen Hoger
gedifferentieerde beoordeling, die de kwaliteit van de
Onderwijs
instelling inzichtelijk maakt voor studenten

In de beleidsreactie op de monitor beleidsmaatregelen
wordt op deze toezegging ingegaan. De beleidsreactie zal in
het najaar naar de Tweede Kamer worden gezonden.

tz_OCW_2020_24 In het kader van flexibilisering van het
Debat [10-02-2020] hoger onderwijs ontvangt de Kamer voor eind 2020: een
Notaoverleg Strategische
wettelijke verankering van het experiment 'leeruitkomsten'; Agenda hoger onderwijs
in een variawet wetgeving om belemmeringen weg te
nemen voor flexibilisering van het onderwijs aan specifieke
doelgroepen.

Is in uitvoering. Op dit moment loopt een inventarisatie van
belemmeringen en mogelijke oplossingen. De eventuele
wetswijzigingen die daar uit voortvloeien lopen mee in de
verankering van het experiment leeruitkomsten in de WHW
via de genoemde variawet. Planning is dat deze eind 2020/
begin 2021 naar de Tweede Kamer gaat.

Debat [06-11-2019] tz_OCW_2019_191 De resultaten van het onderzoek door
het RIVM naar de mentale gezondheid van studenten wordt Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs
rond de zomer van 2020 verwacht.

Resultaten worden rond de zomer 2021 verwacht.

tz_OCW_2018_169 In het voorjaar ontvangt de Tweede
Kamer het onderzoek inzake BSA (goede normering in
relatie tot goede advisering).

Debat [01-11-2018] In de brief van 5 juli 2019 is ingegaan op het onderzoek naar
Begrotingsbehandeling
de werking van het bindend studieadvies in de praktijk
(OCW) Onderwijs, Cultuur en (Kamerstukken II 2018/19, 31288, nr. 773).
Wetenschap. Vervolg. Eerste
termijn regering en tweede
termijn Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

213

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

tz_OCW_2018_83 In het najaar van 2020 ontvangt de Kamer Debat [20-06-2018] - AO
een landelijk beeld van de plannen inzake besteding
Sectorakkoorden (HO)
Studievoorschot. In het najaar van 2022 ontvangt de
Tweede Kamer de voortgang van de plannen. De
uiteindelijke evaluatie ontvangt de Tweede Kamer in 2026.

In het najaar van 2020 ontvangt de Tweede Kamer een
landelijk beeld van de plannen inzake besteding
Studievoorschot. In het najaar van 2022 ontvangt de
Tweede Kamer de voortgang van de plannen. De
uiteindelijke evaluatie ontvangt de Tweede Kamer in 2026.
Dit zullen we ook delen met de Eerste Kamer.

tz_OCW_2020_3 De Kamer ontvangt een brief over de
resultaten van het overleg van de minister met de
inspecteurs-generaal van OCW en SZW over de
samenwerking en rolverdeling.

Wegens het uitbreken van de coronacrisis is deze afspraak
nog niet tot stand gekomen. Na het zomerreces wordt
opnieuw geprobeerd een afspraak tussen de ministers en
de Inspecteurs-Generaal te plannen.

Debat [22-01-2020] - AO
Sociale Veiligheid in het
onderwijs

tz_OCW_2020_30 De minister BVOM zegt toe de Kamer voor Debat [19-02-2020] - Plenair
de zomer van 2020 te informeren over nieuwe cijfers over debat leraren
contractsoorten van leraren.

Deze gegevens zullen worden opgenomen in de jaarlijkse
Arbeidsmarktbrief die in het najaar naar de Tweede Kamer
wordt gezonden.

tz_OCW_2020_33 De minister BVOM zegt toe voor de zomer Debat [19-02-2020] - Plenair
2020 de Kamer te informeren over het onderzoek van de
debat leraren
inspectie naar financiële reserves.

De Tweede Kamer is op 29 juni 2020 met de brief over
Signaleringswaarden voor mogelijk bovenmatig publiek
eigen vermogen van onderwijsinstellingen geïnformeerd.

tz_OCW_2019_175 Inzake het verzoek aan de
Debat [06-11-2019] Onderwijsinspectie een methode te ontwikkelen voor het Begrotingsbehandeling
signaleren van bovenmatige reserves per bestuur en per OCW, onderdeel onderwijs
samenwerkingsverband: Het advies hierover, dat over
reserves in het po, vo, mbo en ho zal gaan, ontvangen de
ministers in het voorjaar van 2020 van de inspectie. Zij
zullen dat advies en hun reactie hierop aan de Kamer sturen.
Zij laten de Kamer dan ook weten hoe zij de methode voor
het signaleren van bovenmatige reserves hanteren en
welke handhavingsmaatregelen daarbij horen.

De Tweede Kamer is op 29 juni 2020 met de brief over
Signaleringswaarden voor mogelijk bovenmatig publiek
eigen vermogen van onderwijsinstellingen geïnformeerd.

tz_OCW_2019_113 De reactie op het TIAS-onderzoek over
sturing van het onderwijs in ons onderwijsbestel wordt
meegenomen in de beleidsreactie op het
Onderwijsraadadvies over de educatieve infrastructuur.
De Onderwijsraad werkt nu aan dat advies, dat naar
verwachting in het najaar door de Onderwijsraad wordt
gepubliceerd.

Debat [17-06-2019] - Staat
van het Onderwijs

De Tweede Kamer wordt voor eind 2020 geïnformeerd.

tz_OCW_2019_17 De minister komt met voorstellen voor
een nieuw bekostigingsmodel lwoo-pro.

Debat [31-01-2019] - Passend Het onderzoek wordt in de zomer afgerond. Najaar 2020
onderwijs
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over dit onderzoek
en een nieuw bekostigingsmodel lwoo-pro.

tz_OCW_2017_38 Aan het einde van het jaar is het
wetsvoorstel gereed om samenwerkingsverbanden te
verplichten een doorzettingsmacht te regelen.

Debat [05-07-2017] Voortgangsrapportage
Passend Onderwijs

De minister heeft in het AO Onderwijs en zorg van 5 februari
2020 aangegeven dat er gewerkt wordt aan een
wetsvoorstel voor doorzettingsmacht.

De evaluatie van deze wet zal plaatsvinden in het kader van Debat [14-03-2012] De evaluatie bevindt zich inmiddels in de afrondende fase.
het Onderwijsverslag 2015.
Wijziging van onder meer
Het eindrapport van het Evaluatieprogramma passend
de Wet op de expertisecentra onderwijs (NRO) is op 27 mei 2020 gepubliceerd. De
in verband met de kwaliteit beleidsreactie op de evaluatie wordt na de zomer van 2020
van het speciaal en
naar de Tweede Kamer verstuurd.
voortgezet speciaal
onderwijs (32 812)
tz_OCW_2019_56 De minister informeert de Tweede Kamer Debat [27-03-2019] - VAO
in de eerstvolgende voortgangsrapportage Onderwijs en Onderwijs en zorg (AO d.d.
zorg (juni 2019) over de uitkomsten van de nu lopende
21/2)
onderzoeken naar experimenteerruimte onderwijs-zorg.

De Tweede Kamer wordt kort na de zomer 2020
geïnformeerd, zoals recent gecommuniceerd
(Kamerstukken II 1019/20, 35300 VIII, nr. 160).

tz_OCW_2020_14 In de eindevaluatie Passend onderwijs, Debat [05-02-2020] - AO
die de Kamer in juni ontvangt, zal ook een reactie worden Onderwijs en Zorg
meegenomen op het Onderwijsraadadvies uit maart, het
inspectierapport uit april en het NRO-onderzoek uit mei.

Deze adviezen en rapporten worden meegenomen in de
eindevaluatie. Het advies van de Onderwijsraad zal later
openbaar worden dan aanvankelijk was voorzien. Naar
verwachting wordt de Tweede Kamer hierover in het najaar
van 2020 geïnformeerd.

tz_OCW_2020_15 De Kamer ontvangt in februari de
uitwerking van het regeerakkoord inzake het leerrecht.

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020, per brief
geïnformeerd.

Debat [05-02-2020] - AO
Onderwijs en Zorg

tz_OCW_2019_137 De minister zal de Tweede Kamer
Debat [26-06-2019] - AO
schriftelijk informeren over de resultaten van de gesprekken Passend Onderwijs;
met bestuurders van samenwerkingsverbanden die
Voortgang en evaluatie
bovenmatig hoge reserves hebben en wat de juridische
mogelijkheden zijn om in te grijpen.

De Tweede Kamer is op 29 juni 2020 met de brief over
Signaleringswaarden voor mogelijk bovenmatig publiek
eigen vermogen van onderwijsinstellingen geïnformeerd.

tz_OCW_2020_13 De minister zal onderzoeken of het
Debat [28-01-2020] - VSO
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
mogelijk is (en de Kamer hierover) rapporteren of een
Ondersteuning van zeer
is hierover in gesprek met de Inspectie van het Onderwijs
vertegenwoordiging van ouders met kinderen met een
makkelijk lerende of
en zal de Tweede Kamer na de zomer hierover informeren.
extra ondersteuningsbehoefte standaard meegenomen kan (hoog)begaafde kinderen in
worden in de kwaliteitsbeoordeling van de
het onderwijs
onderwijsinspectie (reactie op motie Kamerstuk 31497, nr.
343 van het lid Westerveld).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

214

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

tz_OCW_2019_39 De ministers informeren de Tweede
Debat [21-02-2019] - AO
Kamer voortaan elk halfjaar (in juni en december) over de Onderwijs en Zorg
voortgang met betrekking tot 'onderwijs en zorg', te
beginnen in juni 2019. De eerstvolgende
voortgangsrapportage zal onder meer ingaan op het
onderwerp aanbesteding van zorg binnen het onderwijs.

De laatste update is in december 2019 naar de Tweede
Kamer gestuurd. Nieuwe update volgt met de integrale
evaluatie en toekomst/verbeteragenda passend onderwijs.
Hierover wordt de Tweede Kamer in het najaar 2020
geïnformeerd.

tz_OCW_2019_139 De Tweede Kamer ontvangt in het najaar Debat [26-06-2019] - AO
de brede inventarisatie naar open en gesloten jeugdzorg. Passend Onderwijs;
Daarin wordt ook het inspectieonderzoek naar residentieel Voortgang en evaluatie
onderwijs meegenomen.

De Tweede Kamer wordt met de verzamelbrief in december
2020 geïnformeerd.

Debat [05-02-2020] - AO
tz_OCW_2020_18 In april ontvangt de Kamer informatie
over wat bij onderwijszorgarrangementen wel en niet wordt Onderwijs en Zorg
toegestaan (mede n.a.v. het AEF-rapport).

In de brief van 22 april 2020 hebben de ministers de Tweede
kamer geïnformeerd dat zij er naar streven om kort na de
zomer de Tweede Kamer een voorstel te doen toekomen
over de onderwijszorgarrangementen (Kamerstukken II
2010/20, 35300-VIII, nr. 160).

In de dertiende voortgangsrapportage komt een analyse
van de instroom in het speciaal onderwijs.

Debat [31-01-2019] - Passend De analyse wordt meegenomen in de integrale evaluatie en
onderwijs
toekomst/verbeteragenda passend onderwijs. De Tweede
Kamer zal in het najaar 2020 hierover worden geïnformeerd.

tz_OCW-2019_136 De Tweede Kamer ontvangt het
Debat [04-07-2019] - VAO
onderzoek naar het leerrecht en de beleidsreactie daarop op Passend Onderwijs
niet al te lange termijn.

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020, per brief
geïnformeerd.

Debat [02-10-2012] - Passend De Eerste Kamer zal ook een afschrift ontvangen de
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zegt
Onderwijs Herziening
evaluatie en verbeter/toekomstagenda passend onderwijs,
de Kamer, naar aanleiding van vragen van de leden
organisatie en financiering in gelijk met de Tweede Kamer. Dit was voorzien voor juni
Flierman (CDA), Ganzevoort (GroenLinks), Kuiper
(ChristenUnie) en de Lange (OSF) toe om (1) het ECPO te het funderend onderwijs en 2020, maar is door de corona-crisis voorzien zo snel als kan
na de zomer van 2020.
verzoeken de tijdens het debat genoemde wensen van de in het middelbaar
beroepsonderwijs (passend
Eerste Kamer - waaronder het invoeringstraject - mee te
nemen in het evaluatiekader, (2) het evaluatiekader aan de onderwijs) onder nummer
Kamer te sturen, (3) het passend onderwijs te evalueren en 33.106 +
een halfjaarlijkse monitor aan de Kamer te zenden, alsmede Kwaliteitsverbetering van
het speciaal en voortgezet
(4) de wetgeving aan te passen indien dit nodig blijkt uit
speciaal onderwijs onder
de evaluatie en/of monitoring.
nummer 32.812.
tz_OCW_2020_16 In de volgende rapportage Passend
onderwijs wordt een overzicht opgenomen van de
ondersteunende functionarissen in en rond het passend
onderwijs.

Debat [05-02-2020] - AO
Onderwijs en Zorg

tz_OCW_2019_24 Er komt een Onderwijsraadadvies over
passend onderwijs.

Debat [31-01-2019] - Passend Het eindadvies van de Onderwijsraad heeft enige vertraging
onderwijs
opgelopen. De verwachting is dat het advies in de zomer van
2020 wordt gepubliceerd.

tz_OCW_2019_180 Inzake de vraag is de minister bereid om Debat [06-11-2019] ondersteuning voor zorgleerlingen direct toe te kennen,
Begrotingsbehandeling
de docent hierin te vertrouwen en pas achteraf te
OCW, onderdeel onderwijs
controleren: In de eerdere overleggen met de Kamer over
passend onderwijs hebben de ministers laten weten dat ze
dit soort vraagstukken meenemen in de evaluatie van het
passend onderwijsbeleid dat in het voorjaar van 2020
beschikbaar komt. In dat kader zijn zij bezig met een
veldtraject waar alle partijen betrokken zijn. Op basis van
de onderzoeksresultaten en het veldtraject worden er
conclusies getrokken en wordt bepaald hoe zij in de
komende jaren verder gaan met passend onderwijs. Begin
juni 2020 wordt dit aan de Tweede Kamer aangeboden.

Bij de volgende rapportage die in het najaar 2020 aan de
Tweede Kamer wordt verzonden, wordt deze toezegging
afgedaan.

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd.

Debat [05-02-2020] - AO
Onderwijs en Zorg

De Tweede Kamer wordt kort na de zomer geïnformeerd,
zoals recent gecommuniceerd (Kamerstukken II 2019/20, 35
300 VIII, nr. 160).

tz_OCW_2020_28 De minister BVOM zegt toe voor de zomer Debat [19-02-2020] - VAO
van 2020 de Kamer extra voorstellen over thuiszitters toe te Onderwijs en zorg
sturen.

De Tweede Kamer wordt kort na de zomer geïnformeerd,
zoals recent gecommuniceerd (Kamerstukken II 2019/20, 35
300 VIII, nr. 160).

tz_OCW_2020_21 De Kamer ontvangt het wetsvoorstel
inzake de doorzettingsmacht.

De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
heeft in het AO Onderwijs en zorg van 5 februari 2020
aangegeven dat er gewerkt wordt aan een wetsvoorstel
voor doorzettingsmacht.

tz_OCW_2020_19De Kamer ontvangt nadere informatie
over de bezoeken van «Veilig thuis» en het aandeel van
conflicten over wel of geen Passend onderwijs.

Debat [05-02-2020] - AO
Onderwijs en Zorg

tz_OCW_2019_174 Inzake samenwerking tussen onderwijs Debat [06-11-2019] en jeugdhulp in de regio verbeteren: de inspiratieregio's
Begrotingsbehandeling
doen ervaring op met de verschillende aanpakken van de OCW, onderdeel onderwijs
knelpunten, waarbij de meest succesvolle landelijk kunnen
worden overgenomen. Uiterlijk in het voorjaar van 2020
wordt uw Kamer geïnformeerd over de voortgang.

In juli 2020 is de eerste midterm van het programma Met
Andere Ogen gepubliceerd. In het najaar van 2020 wordt
de Tweede Kamer verder geïnformeerd met de
beleidsreactie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

215

Omschrijving

Vindplaats

Debat [05-02-2020] - AO
tz_OCW_2020_20 Bij de volgende rapportage wordt de
Onderwijs en Zorg
Kamer geïnformeerd over de gesprekken met LECSO en
de PO-Raad over de wachtlijsten in het speciaal onderwijs.
TZ_OCW_2019_182 Inzake tijdpad SER advies gelijke
kansen:in de adviesaanvraag aan de SER vragen de
ministers advies in het voorjaar van 2020 uit te brengen.

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

Stand van zaken
De Tweede Kamer wordt hierover geïnformeerd bij de
eindevaluatie Passend Onderwijs in het najaar van 2020.
De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd.

tz_OCW_2019_53 De Tweede Kamer ontvangt in het najaar Debat [27-03-2019] - Sociale Op 29 november 2019 is het Nader rapport voorstel van wet
een brief waarin meer profiel wordt gegeven aan de
veiligheid in het onderwijs verduidelijking burgerschapsopdracht aan de Tweede
burgerschapsopdracht in het mbo. Daarin wordt ook
Kamer gezonden.
ingegaan op de kwalitatieve doelstellingen.
TZ_OCW_2019_171 Vóór de zomer van 2020 ontvangt de
Debat [31-10-2019] - AO
De verwachting is dat de Tweede Kamer na de zomer van
Kamer het CBS-onderzoek inzake de uitstroom van
Voortijdig schoolverlaten en 2020 wordt geïnformeerd.
jongeren naar de arbeidsmarkt, met specifiek aandacht voor Jongeren met afstand tot de
groenpluk, mulitproblematiek en migratieachtergrond
arbeidsmarkt
tz_OCW_2019_224 Vóór de zomer ontvangt de Kamer
informatie over de functiemix.

Debat [11-12-2019] - VAO
MBO

De Tweede Kamer zal na de zomer van 2020 meer informatie
ontvangen over de functiemix.

tz_OCW_2019_157 De Kamer ontvangt medio 2020 de
evaluatie van het servicedocument (in relatie tot het niet
gebruiken van studiematerialen) en de noodzaak voor
verdere regelgeving.

Debat [25-09-2019] - AO
Middelbaar
beroepsonderwijs

De verwachting is dat de Tweede Kamer na de zomer van
2020 zal worden geïnformeerd over deze toezegging.

De Tweede Kamer ontvangt in het najaar een rapportage Debat [18-01-2018] - VAO
over medezeggenschap in het mbo, waarbij de JOB-monitor MBO (n.a.v. AO 13/12/2017)
een rol speelt.

De Tweede Kamer zal in het najaar van 2020 een brief
ontvangen met daarin de uitkomsten van het overleg en
de nadere invulling van deze toezegging.

tz_OCW_2019_211 Inzake circulariteit (o.m.
Debat [06-11-2019] kringlooplandbouw, red.) in de kwalificatiestructuur: bij
Begrotingsbehandeling
een volgende voortgangsrapportage over het mbo, als er OCW, onderdeel onderwijs
een logisch moment is om het over de kwalificatiestructuren
te hebben, zal de minister de Kamer melden hoe de sector
daartegen aankijkt.

De verwachting is dat de Tweede Kamer na de zomer van
2020 de rapportage zal ontvangen.

tz_OCW_2019_222 Vóór de zomer ontvangt de Kamer een
update over de stagevergoeding.

Debat [11-12-2019] - VAO
MBO

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
toezegging kan worden vormgegeven.

tz_OCW_2019_192 De Kamer wordt nader geïnformeerd
over het profileringsfonds.

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

Op dit moment wordt bekeken hoe aan deze toezegging
uitvoering gegeven kan worden.

tz_OCW_2015_170 De Minister geeft aan dat zij
Debat [29-10-2015] verschillende mogelijkheden ziet voor een stagebeurs voor Begrotingsbehandeling
mbo-docenten, zodat er meer kennis over de
OCW 2e termijn
beroepspraktijk in het klaslokaal komt, via de lerarenbeurs
en de scholingsmiddelen uit de cao's. Zij zal hierover niet in
een aparte brief rapporteren aan de Tweede Kamer, maar
samen met andere initiatieven.

De Tweede Kamer wordt na de zomer via een brief
geïnformeerd.

tz_OCW_2019_153 Inzake de vergoede en onvergoede
Debat [25-09-2019] - AO
stages in mbo en ho wordt de Kamer nader geïnformeerd Middelbaar
over de mogelijke achtergronden van de verschillen binnen beroepsonderwijs
de verschillende sectoren.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
toezegging kan worden vormgegeven.

tz_OCW_2019_133 De Tweede Kamer wordt geïnformeerd
hoe herhaling van incidenten (bij de eindtoets) wordt
voorkomen.

Debat [05-09-2019] - VAO
Eindtoets PO en overgang
PO en VO (AO d,d. 25/6)

Op dit moment wordt bekeken hoe aan deze toezegging
uitvoering gegeven kan worden.

In 2020 ontvangt de Tweede Kamer het wetsvoorstel over Debat [24-04-2019] - AO
afschaffing van de onderwijsovereenkomst en versterking Studenten met een
beperking in mbo en ho
van de positie van de mbo-student in de wet.

Het wetsvoorstel ligt bij de Raad van State. Naar
verwachting ontvangt de Tweede Kamer het wetsvoorstel in
het derde kwartaal van 2020.

tz_OCW_2019_223 Vóór de zomer ontvangt de Kamer een
rapportage over het terugnemen van niet gebruikte
schoolboeken.

De Tweede Kamer zal na de zomer van 2020 worden
geïnformeerd.

Debat [11-12-2019] - VAO
MBO

Debat [13-06-2019] tz_OCW_2019_120 Begin 2020 bij de volgende
voortgangsrapportage laaggeletterdheid wordt de Tweede Laaggeletterdheid
Kamer geïnformeerd over de deelname aan de voorschool.

De Tweede Kamer zal in 2021, bij de eerstvolgende
voortgangsrapportage over de aanpak van laaggeletterheid
geïnformeerd worden over deelname aan de voorschool.

tz_OCW_2019_219 In het voorjaar van 2020 wordt de Kamer Debat [14-11-2019] - AO
De Tweede Kamer wordt na de zomer van 2020 hierover
geïnformeerd over de resultaten van het overleg met de
Leven Lang Leren samen met geïnformeerd.
VNG over een dekkend aanbod van vavo.
MSZW
De Minister zegt toe dat in de experimenteer-AMvB, gericht Debat [13-12-2017] - MBO
op het creëren van regelruimte voor experimenten met
kwalificatiedossiers, óók ruimte wordt gemaakt voor
opleidingen die al willen starten met het examineren van
keuzedelen.

Het experiment is gestart in een tijd waarin keuzedelen al
verplicht onderdeel zijn van de opleiding. Bij de
geregionaliseerde kwalificaties zullen straks (vanaf leerjaar
2020/2021) keuzedelen aangeboden worden en daar zal ook
verplicht in worden geëxamineerd: de keuzedelen moeten
worden geëxamineerd als onderdeel van een opleiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

216

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

tz_OCW_2019_225 In het eerste kwartaal ontvangt de Kamer Debat [11-12-2019] - VAO VSV De Tweede Kamer zal na de zomer van 2020 worden
en Jongeren met afstand tot geïnformeerd.
schriftelijke informatie over de voortgang van het
arbeidsmarkt
wetsvoorstel inzake de verlengde kwalificatieplicht.
T02334 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [07-06-2016] - EK
De Tweede Kamer wordt voor eind 2020 geïnformeerd.
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van behandeling Wet versterking
het lid Bruijn (VVD), toe de algemene maatregel van bestuur bestuurskracht
over de hoofdlijnen van de begroting voor het mbo te zijner onderwijsinstellingen
tijd bij de Eerste Kamer voor te hangen.
tz_OCW_2019_110 In het najaar ontvangt de Tweede Kamer Debat [17-06-2019] - Staat
een brief met een tussenbalans van de uitvoering van de van het Onderwijs
Burgerschapsagenda.

De Tweede Kamer zal na de zomer van 2020 geïnformeerd
worden.

tz_OCW_2019_201Inzake de meesterroute voor
Debat [06-11-2019] specialistisch vakmanschap: De minister zal bij gesprekken Begrotingsbehandeling
over een dergelijke verkenning gelijk ook de vakscholen
OCW, onderdeel onderwijs
betrekken.

Op dit moment is de toezegging in behandeling. Er wordt
gekeken hoe er het beste uitvoering aan kan worden
gegeven.

tz_OCW_2018_22 Vóór de zomer van 2019 ontvangt de
Tweede Kamer de voortgangsrapportage over de LOBagenda’s.

De Tweede Kamer ontvangt in het najaar van 2020 een
beleidsreactie op de tweede meting van de LOB-monitor.

Debat [07-03-2018] Loopbaanoriëntatie en begeleiding

TZ_OCW_2019_167 In de brede evaluatie van het
Debat [30-10-2019] - WGO
Techniekpact, die de Kamer voor eind 2019 ontvangt, wordt Begrotingsonderzoek
ook ingegaan op de verschillen van de instroom- en
uitstroomcijfers tussen de mbo-niveaus 1 en 4.

De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2020
geïnformeerd.

tz_OCW_2019_227De Kamer wordt vóór de zomer 2020
geïnformeerd over het overleg over het terugnemen van
niet-gebruikte schoolboeken en eventuele wetgeving
daaromtrent.

Debat [11-12-2019] - WGO
De Tweede Kamer zal na de zomer van 2020 worden
Wet Taal en Toegankelijkheid geïnformeerd.

tz_OCW_2019_210 De evaluatie van de functiemix in het
mbo vindt in 2020 plaats (voor de begroting).

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

De Tweede Kamer zal de uitslag van de evaluatie na de
zomer ontvangen.

tz_OCW_2014_20 De Minister zegt toe dat een reactie op
het cijfermatig overzicht over de ontwikkeling van de
werkgelegenheid in het onderwijs (van Stamos, juli 2013),
onderdeel mbo, wordt meegenomen in een van de
volgende brieven over het mbo.

Debat [12-03-2014] Algemeen overleg mbo
kwalificatiedossiers
gecombineerd met
Macrodoelmatigheid in het
MBO

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 via de
arbeidsmarktbrief geïnformeerd.

tz_OCW_2019_215 De Kamer ontvangt een brief over de
Debat [25-11-2019] voortgang van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in
Wetgevingsoverleg
medialand, de ‘ faire practice code’ en de casus rond de CAO Begrotingsbehandeling ,
van cameramensen.
onderdeel Media

De Tweede Kamer wordt na het zomerreces geïnformeerd.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [02-02-2016] - Plenair In het Regeerakkoord is opgenomen dat er geen wijzigingen
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag van overleg Wetsvoorstel Media in het bestel zullen plaatsvinden. Daarmee kan worden
het lid Bikker (ChristenUnie), toe deze erkenningsperiode
verondersteld dat de toezegging gestand is gedaan.
van 2016-2020 geen verdere wijzigingen in het publieke
mediabestel door te voeren.
tz_OCW_2018_208 De minister laat, in overleg met de
minister van Economische Zaken, een extern onderzoek
uitvoeren naar de effecten van het prijsbeleid (wordt ook
internationaal gekeken). De minister hoopt de Kamer in
het voorjaar van 2019 hierover te informeren.

Debat [03-12-2018] - Media
(Begrotingsonderdeel)

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd met de brief
over Onderzoek bestedingsaandeelkortingen in de
advertentiemarkt van 10 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20,
32827, nr. 198).

tz_OCW_2019_217 De minister zegt toe dat tezamen met
Debat [25-11-2019] het wetsvoorstel i.v.m. implementatie van de ‘ audiovisuele Wetgevingsoverleg
mediadienstenrichtlijn’ de Kamer een brief ontvangt over Begrotingsbehandeling ,
de vormgeving van de bescherming van minderjarigen voor onderdeel Media
online reclame.

De Tweede Kamer wordt in de zomer van 2020
geïnformeerd.

tz_OCW_2019_75 De minister zegt toe dat zij de
Debat [14-05-2019] mogelijkheid onderzoekt een advies in te winnen over «de Wetenschapsbeleid
waarde van wetenschap» bij WRR of KNAW en/of andere
adviesorganen.

Op dit moment wordt in overleg met de KNAW verkend hoe
deze adviesaanvraag vorm kan krijgen. De Tweede Kamer
wordt hier zo snel mogelijk over geïnformeerd.

tz_OCW_2020_2 In het voorjaar van 2020 ontvangt de Kamer Debat [22-01-2020] - AO
het actieplan meer diversiteit in de wetenschap.
Sociale Veiligheid in het
onderwijs

De Tweede Kamer heeft het Nationaal Actieplan Diversiteit
en Inclusie in het hoger onderwijs en onderzoek reeds
ontvangen.

T02448 De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [06-06-2017] - Debat
Het evaluatieonderzoek vindt momenteel plaats, maar heeft
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van vragen van de bevordering
enige vertraging opgelopen door COVID-19. De Eerste
leden Martens (CDA), Bruijn (VVD) en Nooren (PvdA), toe Internationalisering in het
Kamer wordt uiterlijk in januari 2021 geïnformeerd over de
over twee jaar met de VSNU en het Rectoren College te
hoger onderwijs en
uitkomsten van het onderzoek.
overleggen over de uitbreiding van het ius promovendi,
wetenschappelijk onderzoek
over vijf jaar de wetswijziging te evalueren en die mee te
nemen bij de Balans van de wetenschap in 2022. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

217

Omschrijving
Vindplaats
naleving van de handreiking, het transnationale aspect,
het toenemende aantal Engelstalige masteropleidingen en
de aansluiting van die opleidingen op de beroepspraktijk
worden daarbij betrokken.

Stand van zaken

Debat [13-06-2018] - VAO
Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd met de
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Wetenschap.

tz_OCW_2019_28 Inzake de huisvesting en problemen over Debat [12-02-2019] - VAO
de normering: De minister zegt toe dat hij bij het
Passend onderwijs
eerstvolgende overleg met de commissie Zorg, Jeugd en
Onderwijs van de VNG, dit onderwerp zal bespreken. Als
daar iets uitkomt wat met Tweede Kamer gedeeld moet
worden, zal hij dat zeker doen.

Op dit moment wordt bekeken hoe de uitvoering van de
toezegging kan worden vorm gegeven.

tz_OCW_2018-75 De minister zal in haar visie op
praktijkgericht onderzoek ook aandacht besteden aan
kwaliteitsbewaking.

tz_OCW_2016_92 In 2020 volgt de evaluatie van de Wet
overheveling buitenonderhoud po.

Debat [19-04-2016] - VAO
De evaluatie van de Wet overheveling buitenonderhoud
Onderwijshuisvesting PO/VO wordt in de maanden juli tot en met oktober 2020
uitgevoerd. De verwachting is dat het rapport voor
1 november 2020 gereed is.

In het najaar van 2020 wordt de Tweede Kamer
tz_OCW_2019_45 De minister zegt toe dat hij bij de evaluatie Debat [06-03-2019] van de sectorakkoorden ook een kader zal schetsen van
Lumpsum bekostiging in het geïnformeerd over de evaluatie van de sectorakkoorden.
mogelijke prioritaire onderwerpen die voor een
funderend onderwijs
doelfinanciering in aanmerking zouden kunnen komen. Hij
zegt tevens toe dat de besturenorganisaties en vakbonden
worden betrokken bij het overleg hierover.
tz_OCW_2018_101 De minister zegt toe de Tweede Kamer Debat [25-06-2018] Deze toezegging is in 2019 afgedaan. De inspectie heeft
t.z.t. nader te informeren over het thema-onderzoek dat de Wetgevingsoverleg slotwet / het verdiepend vervolgonderzoek uitgevoerd en daar in
Onderwijsinspectie gaat uitvoeren naar de inzet van leraren jaarverslag en Staat van het april 2019 in de Staat van het Onderwijs over 2017/2018 over
op scholen met een uitdagende leerlingpopulatie.
Onderwijs
gerapporteerd. De Staat van het Onderwijs is op 26 juni 2019
met de vaste Kamercommissie besproken.
tz_OCW_2019_185 Er is een wetsvoorstel in voorbereiding Debat [06-11-2019] waarmee, op basis van het regeerakkoord, duidelijke eisen Begrotingsbehandeling
worden gesteld aan het beroep op de vrijstelling voor
OCW, onderdeel onderwijs
thuisonderwijs.

De internetconsultatie voor het wetsvoorstel Voorschriften
vrijstelling leerplicht bij richtingbezwaren is inmiddels
afgesloten en loopt het wetstraject verder. Een belangrijke
doelstelling van dit wetsvoorstel is om meer duidelijkheid
te geven aan de voorschriften die gesteld worden als beroep
wordt gedaan op een vrijstelling op grond van richting
bezwaren.

tz_OCW_2018_178 In 2020 ontvangt de Tweede Kamer de
evaluatie van de sectorakkoorden.

Debat [01-11-2018] De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd
Begrotingsbehandeling
over deze toezegging.
Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap. Vervolg. Eerste
termijn regering en tweede
termijn Tweede Kamer

tz_OCW_2018_10 De Minister komt nog terug op het
vraagstuk 'privacy van leerlingen'.

Debat [31-01-2018] - AO ICT in De evaluatie van de wet pseudonimisering staat in 2021
het onderwijs en
gepland.
Leermiddelen
(marktordening) Digitalisering

tz_OCW_2016_159 De Staatssecretaris gaat om de tafel
Debat [05-10-2016] zitten met de sociale partners en de inspectie om te bekijken Wetsvoorstel
of de huidige systematiek van de verklaringen omtrent het Lerarenregister
gedrag kan worden verbeterd, ook in het licht van een aantal
zaken die recentelijk hebben gespeeld.

Het onderzoek bevindt zich in de afrondende fase, het
rapport en de beleidsreactie worden naar verwachting na
het zomerreces 2020 aan de Tweede Kamer gezonden.

tz_OCW_2019_178 Het vergelijkend onderzoek is gestart
Debat [06-11-2019] naar de urennorm in het primair onderwijs in Nederland en Begrotingsbehandeling
vergelijkbare landen. Over het resultaat van deze brede
OCW, onderdeel onderwijs
verkenning zal de minister de Kamer voor de zomer van
2020 informeren. Bezien wordt of het in aanvulling hierop
nog toegevoegde waarde heeft advies aan de
Onderwijsraad te vragen.

Het vergelijkend onderzoek is gestart naar de uren norm in
het primair onderwijs in Nederland en vergelijkbare landen.
Over het resultaat van deze brede verkenning zal de
minister de Tweede Kamer in het najaar van 2020
informeren.

tz_OCW_2019_160 De minister zal een onderzoek laten doen Debat [25-09-2019] - VSO
De Tweede Kamer zal begin 2021 geïnformeerd worden
naar een eventuele alternatieve inrichting van de
Overzicht van
hierover.
klachtenregeling. De uitgangspunten die daarbij worden
klachtbehandeling en genoemd zijn: eenduidige jurisprudentie, eenduidige
afhandeling in de
werkwijze, professionele klachtbehandeling en
verschillende
onafhankelijkheid van commissies.
onderwijssectoren en
evaluatie klachtenregeling in
het funderend onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

218

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Wet Meer Ruimte voor
T02911 De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
In december 2020 wordt de beleidsagenda inclusief
zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Nieuwe Scholen (35 050)
voortgang op de samenhangende toezeggingen per brief
Ganzevoort (GroenLinks) toe een integrale beleidsagenda Behandeling Verslag Eerste aan de Eerste Kamer en de Tweede Kamer verzonden.
Kamer 2019/2020, nr. 26, item
segregatie op te stellen.Toezegging brede agenda tegen
6
segregatie. De Minister is bereid om een negatieve
zienswijze inzake segregatie extra gewicht te geven en waar
nodig nieuwe scholen aanwijzingen te geven dat ze hun
plan inclusiever moeten maken. Om antisegregatiebeleid in
de educatieve agenda afdwingbaar te maken en daarin de
inspectie een zwaardere rol geven. De bereidheid is er om
een integrale aanpak van segregatie te initiëren en daarover
met de Kamers in gesprek te gaan.
T02461 De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Debat [11-07-2017] Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van
Wetsvoorstel Wet samen
vragen van de leden Bruijn (VVD), Schalk (SGP) en Sent
sterker door
(PvdA), toe de evaluatie van de wet ook naar de Eerste
vereenvoudiging
Kamer te sturen. In de evaluatie wordt mede ingegaan op samenwerkingsschool
de additionele mogelijkheden om kleine scholen in stand te
houden en op het aantal scholen dat gebruikmaakt van de
mogelijkheid om een samenwerkingsschool te vormen.
Daarbij wordt tevens aangegeven welk deel daarvan onder
een bijzonder bestuur komt te vallen en welk deel onder
een openbaar bestuur.

De evaluatie van de Wet overheveling buitenonderhoud
wordt zodra het rapport gereed is ook naar de Eerste Kamer
gestuurd. De verwachting is dat het rapport voor
1 november 2020 gereed is.

De Staatssecretaris zegt toe dat hij bij de nadere uitwerking Debat [22-03-2016] - VAO
van het wetsvoorstel 'Onderwijs op andere locatie', dat
Onderwijs op een andere
binnen een jaar naar de Tweede Kamer wordt gestuurd, zal locatie
meenemen:- de partnerschapsschool;- de frequentie van
de toetsing;- in hoeverre internationale
onderwijsprogramma's interfereren met de landelijke
examens.

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2020 geïnformeerd.

tz_OCW_2019_11 De Tweede Kamer wordt geïnformeerd
over mogelijk onbedoelde effecten van de
doordecentralisatie van huisvesting op de financiële
reserves.

Debat [24-01-2019] - AO
Leraren

Deze toezegging wordt meegenomen bij de evaluatie van
de doordecentralisatie van het buitenonderhoud. De
evaluatie vindt in het najaar 2020 plaats. De Tweede Kamer
wordt begin 2021 geïnformeerd hierover.

tz_OCW_2019_197 Inzake Europese scholen: in 2020 zal
uiteindelijk de definitieve locatiekeuze plaatsvinden.

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

De gemeenten zijn uitgenodigd mogelijke locaties aan te
dragen. Daarvoor krijgen zij tot eind 2020 de tijd. In het
eerste kwartaal van 2021 zal OCW een voorkeur bepalen, die
vervolgens voorgelegd wordt aan het internationale
bestuur van de school.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Debat [22-09-2015] De Eerste Kamer zal begin 2023 worden geïnformeerd.
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van vragen van de Wetsvoorstel Aanbieden van
leden Van Bijsterveld (CDA) en Kops (PVV), toe het
Onderwijstijd in de Engelse,
percentage onderwijstijd in de Engelse, Duitse of Franse
Duitse of Franse Taal voor
taal pas te wijzigen na discussie met de Kamers over de
het Primair Onderwijs
resultaten van de evaluaties.
tz_OCW_2020_7 De Kamer ontvangt een brief over de
resultaten van een gesprek met de inspectie over het
benodigde wettelijk instrumentarium om
onderwijsconcepten te kunnen beoordelen.

Debat [22-01-2020] - Wet
De Tweede Kamer wordt hierover voor de
actualisering
begrotingsbehandeling geïnformeerd. Deze toezegging
deugdelijkheidseisen
hangt samen met een motie van Van Meenen
funderend onderwijs (35102) (Kamerstukken II 2019/20, 35102, nr. 17).

T02912 De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs
Debat [12-05-2020] - WGO
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vragen van Meer Ruimte voor Nieuwe
de leden Ganzevoort (GroenLinks) en Van Apeldoorn (SP), Scholen (Eerste Kamer)
toe de mogelijkheden te verkennen om de naleving en
uitvoering van de Lokale Educatieve Agenda (LEA) beter
afdwingbaar te maken. De Kamer wordt hierover nog dit
kalenderjaar geïnformeerd.

De Eerste Kamer wordt hierover nog dit kalenderjaar
geïnformeerd.

tz_OCW_2019_213 Inzake het LerarenOntwikkelfonds: Als
uit de evaluatie (eerste kwartaal 2020) blijkt dat het echt
een succes is en dat er meer geld nodig is, ga ik een
inspanningsverplichting aan om te kijken of we dat in het
lopende jaar kunnen regelen.

Debat [06-11-2019] Begrotingsbehandeling
OCW, onderdeel onderwijs

De Tweede Kamer is hierover op 10 juli 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300-VIII, nr. 212).

tz_OCW_2019_116 De onderzoeken naar ontwikkelingen
binnen het havo, zoals brede uitstroom en de daarvoor
benodigde ondersteuning van docenten, zijn eind 2019
gereed en bereiken de Tweede Kamer begin 2020. Daarin
wordt ook het afnemend onderwijsveld betrokken.

Debat [17-06-2019] - Staat
van het Onderwijs

Door de coronacrisis is er vertraging opgelopen met het
onderzoek. De TK zal na de zomer van 2020 hierover worden
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

219

Omschrijving

Vindplaats

tz_OCW_2018_197 Betreffende de LOB-agenda's in het
Verslag houdende een lijst
voortgezet onderwijs (VO) en het middelbaar
van vragen en antwoorden
beroepsonderwijs (mbo): In het najaar van 2019 zal OCW inzake OCW-begroting 2019
de Tweede Kamer informeren over de stand van zaken, of (Kamerstukken II 2018/19,
we goed op koers zijn en/of aanvullende maatregelen nodig 35000-VIII, nr. 15)
zijn om de ambities waar te maken.

Stand van zaken
Het Expertisepunt Lob heeft op 4 juni 2020 de tweede
meting van de LOB Monitor gepubliceerd. In het najaar van
2020 ontvangt de Tweede Kamer een beleidsreactie naar
aanleiding van de resultaten van deze tweede Lob monitor
zoals eerder aan de Tweede Kamer is toegezegd.

tz_OCW_2019_125 De Tweede Kamer ontvangt in het najaar Debat [19-06-2019] In het najaar van 2020 ontvangt de Tweede Kamer een
een terugkoppeling van gesprekken met o.a. de VTOI over Algemeen overleg Inspectie beleidsreactie op een onderzoek naar intern toezicht. Daarin
de kwaliteit van intern toezicht en de bekostiging daarvan. van het Onderwijs in het
wordt deze toezegging beantwoord.
Funderend Onderwijs
Inzake de motie van het lid Rog (35000-VIII, nr. 50): de
Debat [01-11-2018] Het TNO-onderzoek is voor de zomer van 2019 naar de
minister zal aan de VO-raad vragen of zij willen
Begrotingsbehandeling
Tweede Kamer verzonden. Over het tweede deel van de
inventariseren bij hun leden wat gesprekken over de
(OCW) Onderwijs, Cultuur en toezegging zal de Tweede Kamer in het najaar van 2020
werkdruk opleveren en wat dat voor beeld geeft. Hij zal dat Wetenschap. Vervolg. Eerste worden geïnformeerd.
bij zijn bestuurlijk overleg met hen aan de orde stellen en termijn regering en tweede
vervolgens de Tweede Kamer informeren over de
termijn Tweede Kamer
uitkomsten daarvan.
tz_OCW_2020_32 De minister OCW zegt toe de Kamer voor Debat [19-02-2020] - Plenair
debat leraren
de zomer 2020 te informeren over een eerste schets van
het advies van de Commissie Onderwijsbevoegdheden.

De commissie onderwijsbevoegdheden levert eind
december 2020 een eerste schets op. Begin 2021 wordt de
Tweede Kamer hierover geïnformeerd.

tz_OCW_2019_43 In het voorjaar van 2020 ontvangt de
Naar verwachting wordt de Tweede Kamer in het najaar van
Debat [06-03-2019] Tweede Kamer het onafhankelijk onderzoek naar
Lumpsum bekostiging in het 2020 hierover geïnformeerd.
doelmatigheid en toereikendheid van de
funderend onderwijs
lumpsumbekostiging (waaronder de materiële
bekostiging). Ook de motie van het lid Van Meenen inzake
bekostiging per school wordt hierin meegenomen.
tz_OCW_2019_124 De eerder toegezegde resultaten van de Debat [19-06-2019] Algemeen overleg Inspectie
gesprekken over het onderwijsresultatenmodel komen
van het Onderwijs in het
einde van het jaar (2019) naar de Tweede Kamer.
Funderend Onderwijs

In het po heeft in schooljaar 2019-2020 een pilot gelopen met
het nieuwe resultatenmodel. In het vo en mbo lopen de
gesprekken over het resultatenmodel nog. Naar
verwachting wordt de Tweede Kamer eind 2020 hier over
geïnformeerd.

T02696 De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Debat [19-02-2019] Media zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van een vraag Bundeling en aanpassing
van het lid Bruijn (VVD) toe met de VO-raad en de MBO Raad van regels over de registers
in gesprek te gaan over de wenselijkheid en mogelijkheid mbt onderwijsdeelnemers
van verwerking van doorstroomgegevens.
(Wet register
onderwijsdeelnemers) in de
Eerste Kamer (kamerstuk
34878)

In bestuurlijk overleg met MBO-raad op 19 juni 2019 is dit
punt door de minister ingebracht. Daarnaast worden er
ambtelijke gesprekken gevoerd met de onderwijsraden
over de behoefte aan doorstroominformatie.

tz_OCW_2020_5 In de volgende brief aan de Kamer over
sociale veiligheid zal de minister verslag doen van zijn
overleg met de Po- en Vo-raad over het tegengaan van
online pesten van lhbt'ers.

In de beleidsreactie op de evaluatie van de Wet veiligheid
op school zal de Tweede Kamer ook worden geïnformeerd
over het overleg met de PO-Raad en VO-raad over het online
pesten. De Tweede Kamer zal in het najaar 2020 worden
geïnformeerd.

Debat [22-01-2020] - AO
Sociale Veiligheid in het
onderwijs

tz_OCW_2020_9 De eerstvolgende periodieke evaluatie van Debat [22-01-2020] - Wet
Op 11 december 2019 is de opdracht gegund. De evaluatie
de deugdelijkheidseisen vindt voor de zomer plaats.
actualisering
is gaande, maar vertraagd door de coronamaatregelen,
deugdelijkheidseisen
omdat groepsinterviews niet op de beoogde manier kunnen
funderend onderwijs (35102) plaatsvinden. Naar verwachting wordt de evaluatie eind
2020 aan de Tweede Kamer verzonden.
tz_OCW_2017_10 Het wetsvoorstel, waarin
Debat [10-05-2017] medezeggenschapsraden een grotere rol krijgen bij advies Werkdruk in het
en instemming, zal voor het zomerreces bij de Kamer
basisonderwijs
worden ingediend.
Vóór de zomer wordt de Kamer geïnformeerd over een
aanvullend bestuursrechtelijk instrumentarium in
crisissituaties.

De Kamer is over de toezegging geïnformeerd met de brief
Wijziging van de Wet medezeggenschap op scholen in
verband met het versterken van de medezeggenschap op
hoofdlijnen van het financieel beleid in het funderend
onderwijs 11 juli 2017. Wetsvoorstel is in voorbereiding.

Debat [20-12-2018] - VAO De Wordt meegenomen in uitbreiding instrumentarium. Zie
lessen van VMBO Maastricht brief aan TK (Kamerstukken II 2018/19, 29614).
(AO d.d. 19/12)

tz_OCW_2015_218 In de tweede helft van 2016 ontvangt de Debat [07-12-2015] Tweede Kamer een verkennende studie over faillissement Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid
van scholen.
Straus: Krimp in het
voortgezet onderwijs - van
kramp naar kans

Het wetsvoorstel Continuïteit ondernemingen I is vanwege
het Hof van Justitie van de Europese Unie aangehouden bij
de Eerste Kamer in afwachting van het wetsvoorstel
Overgang van onderneming in faillissement. De afweging
over aanpassing van onderwijswetgeving op dit gebied is
afhankelijk van deze ontwikkelingen. We hopen de Tweede
Kamer hierover in 2021 verder te kunnen informeren.

Debat [29-03-2018] Dertigledendebat
burgerschapsonderwijs en
maatschappijleer

Op 28 november 2019 is dit wetsvoorstel ingediend bij de
Tweede Kamer (Kamerstukken II 2019/20, 35352).

tz_OCW_2018_43 Voor het eind van 2018 ontvangt de
Tweede Kamer het wetsvoorstel waarin de
burgerschapsopdracht wordt aangescherpt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

220

Omschrijving

Vindplaats

Voor het einde van 2018 ontvangt de Tweede Kamer het
Debat [18-04-2018] - AO
wetsvoorstel waarin instemmingsrecht wordt geregeld op Groepsgrootte in het
hoofdlijnen van de begroting van een school. Daarin wordt basisonderwijs en de
óók het adviesrecht geregeld op beleid m.b.t.
Werkdruk in het Primair
groepsgrootte.
Onderwijs
Het wetsvoorstel inzake het openbaar maken van
jaarverslagen van scholen (van scholen voor primair en
voortgezet onderwijs) kan de Tweede Kamer begin 2018
verwachten.

Stand van zaken
Over de voortgang op dit dossier is de Tweede Kamer
geïnformeerd met de Verzamelbrief funderend onderwijs
en lerarenbeleid van 10 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20,
35300-VIII, nr. 212).

Debat [21-06-2017] - WGO
Dit onderwerp maakt deel uit van het wetsvoorstel
Wetgevingsoverleg over de actualisering deugdelijkheidseisen funderend onderwijs
Slotwet 2016, het jaarverslag dat op 4 februari 2020 door de Tweede Kamer en op 30 juni
2016 en het
2020 door de Eerste Kamer is aanvaard.
Onderwijsverslag 2015-2016

Uitgaande brief [06-12-2017] De Tweede Kamer is over deze toezegging geïnformeerd
De Minister zal een experimenteer-AMvB opstellen, om
het mogelijk te maken dat instellingen af kunnen wijken van - Beantwoording vragen die met de brief Onderzoek Vo-diploma met vakken op
zijn gesteld op 6 december verschillend niveau van 3 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20,
de huidige wettelijke kaders rondom de
kwalificatiestructuur. En zij deelt zeker het gevoel van
2017 tijdens de eerste dag in 31289, nr. 426).
urgentie, daarom zal vanaf januari aanstaande met een
de eerste termijn van de
aantal scholen en hun partners (werkgevers in de regio)
begrotingsbehandeling van
bezien worden hoe het onderwijs er binnen dit experiment OCW over het jaar 2018 over
uit zou moeten zien. Vanaf 2019 zal het voor instellingen
de onderdelen Onderwijs,
mogelijk zijn om daadwerkelijk onderwijs aan te bieden in emancipatie, onderzoek en
het kader van dit experiment en studenten in te schrijven. Wetenschap (inclusief
nagekomen vragen over
Media) (Kamerstkunummer
2017Z17274).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

221

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2
640

640

1.000

487

640

1.000

487

640

1.000

640

1.000

640

1.000

2015

2014

650

1.072

487

998

487

2014

geen

geen

2018

Stichting
gedragswerk

487

3.100

6.920

geen

geen

geen

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

Ouderorganisatie

487

3.100

6.920

14.630

12.600

23.200

2025

geen

2.200

3.100

6.920

14.630

12.600

23.200

2024

487

3.700

3.100

6.920

14.130

12.600

23.200

2023

Nederlands
Gebarencentrum

3.800

35

3.100

6.920

13.630

12.600

23.200

2022

20203

2.787

35

1.290

4.154

6.920

13.130

12.600

23.200

2021

Goed worden,
goed blijven
(PO-Raad)

35

1.375

Techniekpact

Woord en
gebaar

3.965

Aanpassen
lesmateriaal
voor visueel
gehandicapte
en
dyslectische
leerlingen(Dedicon)

12.664

Regeling
subsidieverstrekking
voor
godsdienstonderwijs
of
levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs
op openbare
scholen2

6.767

12.600

12.513

Regeling
Stichting
Nederlands
Onderwijs in
het Buitenland
2019–2023

Academische
ziekenhuizen
en SBD's voor
onderwijs aan
zieke
leerlingen2

23.200

Regeling
onderwijsvoorzieningen
voor jongeren
24.500
met een
handicap

12.630

2020

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 132 Subsidies artikel 1 (bedragen x € 1.000)

Art. 1

2021

2021

2021

2021

2021

geen

2021

2021

2023

2023

2021

Volgende
evaluatie
(jaartal)

20201

20201

20201

2022

2020

2020

20201

20201

2023

2023

20201

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Bijlage 4: Subsidieoverzicht

Artikel 1

222

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

223

Art. 1

3.396

Subsidieregeling
andere
eindtoetsen
PO

3.000

3.000

1.212

Subsidieregeling
post-initiële
leergang
bewegingsonderwijs

864

Versterking
ICT en externe
connectiviteit
(SIVON)

1.293

6.300

950

Landelijke
Geschillencommissie

550

109.000

3.500

250

Extra
ondersteuning
kwetsbare
leerlingen
(SIVON)

550

Nationaal
Onderwijsmuseum

Subsidieregeling
inhaal- en
ondersteuningsprogramma’s
onderwijs
2020–2021

209

Subsidieregeling
cultuurbegeleider
primair en
speciaal
onderwijs

450

375

Kaderregeling
Subsidiëring
onderzoek en
wetenschap:
Pre COOLonderzoek
(NWO)

5.019

2020

500

5.002

2019

Ondersteuning
aanpak
lerarentekort

Onderwijsconsulenten
(Stichting
Ondersteuning
scholen en
ouders)

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

3.000

2.335

1.200

550

3.500

500

4.935

2021

2.807

1.200

550

10.900

4.866

2022

3.803

1.200

550

10.900

4.866

2023

1.200

550

10.900

4.866

2024

1.200

550

10.900

4.866

2025

geen

geen

geen

2017

geen

nvt

2019

geen

2015

2015

geen

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

2021

2021

2023

2022

2021

2021

2023

2021

2021

2025

2023

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2021

2020

2023

20201

20201

2020

2023

2020

2020

2025

2022

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

224

Totaal
subsidie(regelingen)
88.316

221.022

19.570

6.954

Overige
beschikkingen
op basis
Kaderregeling
subsidies
OCW, SZW en
VWS en SLOA

350

2020

3.200

275

2019

Curriculum.nu
(Stichting
Leerplanontwikkeling)

Ondersteuning
nieuwkomers
(PO-Raad)

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

95.036

13.854

350

2021

1 De regelingen/verleningen worden jaarlijks getoetst en opnieuw toegekend.
2 Wettelijke grondslag op basis van de Wet op het primair onderwijs.
3 Evaluatie via monitor bestuursakkoord PO 2017.

Art. 1

103.365

18.915

350

2022

103.510

19.764

350

2023

104.510

24.067

350

2024

105.010

24.567

350

2025

divers

geen

geen

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

divers

2021

2021

Volgende
evaluatie
(jaartal)

divers

2020

20201

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

1.100
409

1.774

1.755
346
1.100
419

466

Instellingssubsidie
stichting
School en
Veiligheid

Instellingssubsidie
INGRADO

Instellingssubsidie
Combo/Laks

Instellingssubsidie
Nuffic

Subsidie
stichting
Lowan

Subsidie
continuering
en
doorontwikkeling
Boris

2.662

2.913

9.862

2.943

1.255
1.620

Bundelbeschikking
vo-raad
(burgerschap,
professionaliseren
leraren,
regionale
samenwerking,
steunpunt
passend
onderwijs)

Schoolleidersregister
SRVO

Regeling
vrijroosteren
leraren fase
2 (Stcrt. 2019,
66034)

Regeling
9.100
doorstroom
po-vo (https://
wetten.overheid.nl/
BWBR0039721/2020-02-19)

1.338

6.547

5.398

Voortgezet
Leren (vo-raad)

932

356

1.710

2.224

18.981

19.774

Instellingssubsidie
Kennisnet

2020

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 133 Subsidies artikel 3 (bedragen x € 1.000)

Art. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2
9.485

1.594

1.338

2.662

6.547

932

409

1.100

356

550

1.581

19.240

2021

9.485

1.594

1.338

2.662

6.547

932

409

1.100

356

550

1.581

19.240

2022

9.485

1.594

1.338

2.662

6.547

932

409

1.100

356

550

1.581

19.240

2023

9.485

1.594

1.338

2.662

6.547

932

409

1.100

356

550

1.581

15.740

2024

9.485

1.594

1.338

2.662

6.547

932

409

1.100

356

550

1.581

15.740

2025

geen

2019

2020

2020

2020

2020

2020

2019

2020

2020

2020

2018

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

2023

2022

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

nnb

2023

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2023

2022

20201

20201

20201

20201

20201

20201

20201

20201

20201

20201

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Artikel 3

225

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

226

Art. 3

7.062

191

nvt

Regeling lente8.152
en
zomerscholen
(https://
wetten.overheid.nl/
BWBR0038987/2020-01-07)

Subsidieregeling
195
reiskosten
DAMUleerlingen
(https://
wetten.overheid.nl/
BWBR0041167/2020-03-11)
nvt

nvt

877

250

Regeling
vakwedstrijden
vmbo en mbo
(https://
wetten.overheid.nl/
BWBR0042419/2019-07-19)

Subsidie
activiteitenplan
Stichting
Platforms
vmbo

Subsidie
Erkennen
leerwerktrajecten
vmbo

Subsidieregeling
nvt
inhaal- en
ondersteuningsprogramma’s
onderwijs
2020–2021
(https://
zoek.officielebekendmakingen.nl/
stcrt­2020­28472.html)

350

942

680

65.000

10.876

Regeling
9.601
doorstroom
VMBOHAVO/MBO
(https://
wetten.overheid.nl/
BWBR0042610/2019-12-01)

Subsidie pilots
Nieuwe
leerweg

2020

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

350

942

680

12.000

200

11.100

2021

350

942

680

10.000

200

11.100

2022

350

942

680

10.000

200

11.100

2023

350

942

680

200

11.100

2024

350

942

680

200

11.100

2025

2020

2020

nvt

nvt

geen

geen

geen

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

nnb

nnb

2024

2021

2023

2021

2021

Volgende
evaluatie
(jaartal)

20201

20201

2024

2021

2023

2021

2021

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

227

79.509

150.791

16.656

14.484
Overige
beschikkingen
op basis van
de
kaderregeling
subsidies
OCW, SZW en
VWS (https://
wetten.overheid.nl/
BWBR0037603/2020-01-01)

Totaal
subsidie(regelingen)

2020

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

1 De regelingen/verleningen worden jaarlijks getoetst en opnieuw toegekend.

Art. 3

91.664

20.598

2021

90.610

21.544

2022

91.516

22.450

2023

78.116

22.550

2024

78.116

22.550

2025

divers

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)
divers

Volgende
evaluatie
(jaartal)

divers

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

13.021

Overige
subsidies

17.524

68.000

Inhaal- en
‒
ondersteuningsprogramma's

3.275

15.049

6.631

213.500

2020

3.200

3.234

16.007

464

204.048

2019

‒

Vakwedstrijden
MBO

Loopbaanorientatie

Actieplan
Laaggeletterdheid/
Tel mee met
Taal

Leven Lang
Ontwikkelen

Subsidieregeling
praktijkleren

Beroepsonderwijs
en
volwasseneneducatie

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 134 Subsidies artikel 4 (bedragen x € 1.000)

Art.

16.499

‒

4.100

2.275

21.360

10.590

217.200

2021

15.533

‒

4.100

1.525

14.950

7.813

212.200

2022

15.789

‒

4.100

1.300

14.850

2.919

197.600

2023

12.964

‒

1.025

1.300

14.200

549

194.600

2024

13.847

‒

‒

1.300

12.000

825

196.000

2025

Divers

Geen

nnb

2020

2019

Geen

2018

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

Divers

nnb

2025

nnb

2022

nnb

2023

Divers

2020

2024

2020

2024

nnb

2022

Einddatum
Volgende
subsidie(regeling)
evaluatie
(jaartal)
(jaartal)

Artikel 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

228

1.013

2019

1.139

2020

802

2.500

2021

767

2.500

2022

75

2.500

2023

75

2.500

2024

75

2.500

2025

divers

Geen

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

1 In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen worden ook de overige subsidies van het betreffende begrotingsartikel doorgelicht.

Overige
subsidies ≤
€ 1 miljoen1

Tegemoetkoming
tweede
lerarenopleiding
(Stcrt. 2020, 10893)

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 135 Subsidies artikel 6 (bedragen x € 1.000)

Art. 6

divers

Gezien aard
regeling geen
evaluatie
voorzien

Volgende
evaluatie
(jaartal)

divers

2026

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Artikel 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

229

2.354

3.675

4.319

25.183

24.742

2.221

249

249

698

24.578

2.022

249

249

698

2.457

2.504

14.399

2.000

2023

24.278

1.722

249

249

698

2.457

2.504

14.399

2.000

2024

24.278

1.722

249

249

698

2.457

2.504

14.399

2.000

2025

divers

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

1 In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen worden ook de overige subsidies van het betreffende begrotingsartikel doorgelicht.

Totaal
subsidie(regelingen)

2.642

249

Instellingssubsidie
Landelijke
Studenten
Vakbond
(LSVb)
1.835

249

Instellingssubsidie
Interstedelijk
Studentenoverleg
(ISO)

Overige
subsidies ≤
€ 1 miljoen1

698

Instellingssubsidie
Handicap &
Studie

2.457

Instellingssubsidie
stichting
Vluchteling
Studenten UAF

2.457

2.504

2.504

1.965

Instellingssubsidie
stichting
Studiekeuze123

1.965

2022

14.399

1.965

2021

14.419

1.840

Regeling open
en online
onderwijs
(Stcrt. 2017, 43113)

2020

Instellingssubsidie
stichting Nuffic

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 136 Subsidies artikel 7 (bedragen x € 1.000)

Art. 7

2022

divers

divers

Geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

Geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

Geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

Geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

Geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

Geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

2020

Einddatum
Volgende
subsidie(regeling)
evaluatie
(jaartal)
(jaartal)

Artikel 7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

230

114

65

Incidentele
subsidies voor
het uitwisselen
van cultuur

Overige
incidentele
subsidies
4.833

600

Netherlands
house for
Education and
Research
(Neth-ER)

Totaal
subsidie(regelingen)

803

Duitsland
Instituut
Amsterdam

Internationalisering
onderwijs

Nationaal
Agentschap
Erasmus+
Onderwijs &
Training
3.066

185

Stichting Ons
Erfdeel

Stichting Nuffic

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

4.993

125

126

600

803

3.154

185

2020

Tabel 137 Subsidies artikel 8 (bedragen x € 1.000)

Art. 8

5.683

110

126

600

744

1.000

5.043

70

126

744

1.000

2.111

807

807

2.111

185

2022

185

2021

5.043

70

126

744

1.000

2.111

807

185

2023

5.043

70

126

744

1.000

2.111

807

185

2024

5.043

70

126

744

1.000

2.111

807

185

2025

2013

2015

2020

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

Gezien aard
regeling geen
evaluatie
voorzien

Gezien aard
regeling geen
evaluatie
voorzien1

geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

2020

2024

2026

geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

geen evaluatie loopt meerjarig
voorzien
door

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Artikel 8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

231

1.800
285

3.322

124
285

428

MBO
instructeursbeurs

Onderwijsarbeidsmarkt
bijzondere
leerstoel

WOOS:
Overige
projecten
124.678

61

245

Bevoegdhedencommissie
nieuwe vakken
vo

136.960

430

430

Leraar24

Totaal
subsidie(regelingen)

999

Verlenging
LerarenOntwikkelFonds

1.031

14.678

Regionale
aanpak
personeelstekort
1.142

17.800

1.914

Regeling korte
scholingstrajecten
vo

LOF en MBO
pioniers

2.750
2.400

1.000

Onderwijsassistenten

113.338

3.976

285

1.800

568

15.000

2.400

2.750

39.740

115.673

3.979

285

1.800

19.000

2.400

2.750

39.240

120.273

4.193

71

1.800

19.000

2.400

2.750

39.240

120.023

4.264

1.800

19.000

2.400

39.240

53.319

2024

120.023

4.264

1.800

19.000

2.400

39.240

53.319

2025

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

2019

2017

44.240

50.819

2023

39.440

46.219

2022

Regeling zijinstroom

46.819

2021

2015

49.560

2020

77.559

2019

Regeling
Lerarenbeurs

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 138 Subsidies artikel 9 (bedragen x € 1.000)

Art. 9

2021

2021

2021

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2023

2020

2020

2021

2021

2023

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Artikel 9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

232

825

2.397
5.603
258

Creatieve
Industrie

Monumentenzorg

0

0

100.888

1.850

1.824

20.169

0

135

2.085

3.850

7.399

7.454

2021

1.624

17.476

0

0

2.085

3.850

7.399

9.144

2022

1.339

17.876

0

0

2.085

3.350

7.399

10.166

2023

1.339

16.695

0

0

2.085

3.350

7.399

11.641

2024

1.339

15.330

0

0

1.975

3.350

8.142

13.706

2025

PM

1

2

1

1

2019

2019

2019

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

PM

1

2

1

1

2022

2020

2020

Volgende
evaluatie
(jaartal)

PM

1

2022

1

1

2024

jaarlijks

jaarlijks

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

1 Deze subsidies zijn veelal programma’s en activiteiten, die niet het karakter hebben van een subsidieregeling. Om die reden is niets ingevuld onder «laatste evaluatie», «volgende evaluatie» en onder «einddatum subsidie
(regeling)». De middelen worden beschikt en verantwoord door het Ministerie van OCW op basis van de Wet op het Specifiek Cultuurbeleid. De verantwoording bevat een activiteitenverslag of bestuursverslag en een
financieel verslag of jaarrekening die voorzien is van een accountantsverklaring. Naast evaluatie is ook monitoring toegevoegd, omdat dit ook inzicht biedt in de voortgang en effectiviteit van beleid. In 2021 vindt tevens
een beleidsdoorlichting plaats.
2 Onder de noemer erfgoed en fysieke leefomgeving worden diverse maatregelen ingezet die tot doel hebben de positie van erfgoed in de fysieke leefomgeving te versterken. De evaluatie van deze maatregelen vindt
plaats in de erfgoedbalans (2022). De maatregelen borduren voort op het programma Erfgoed en Ruimte dat in 2019 is geëvalueerd.

Subsidies
Rijksdienst
voor het
Cultureel
Erfgoed

Specifiek
cultuurbeleid

36.862

3.177

3.427

Programma
leesbecordering

Erfgoed en
fysieke
leefomgeveing

9.005

8.319

Internationaal
cultuurbeleid
(incl. HGIS)
3.850

14.179

2020

14.233

2019

Verbreden inzet
cultuur

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 139 Subsidies artikel 14 (bedragen x € 1.000)

Art. 14

Artikel 14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

233

0

3.000

5.050

RPO en Lokale
publieke
omroep (motie
Sneller)

Subsidieregeling
innovatie en
samenwerking
regionale
publieke
mediainstellingen

47.314

Totaal
subsidie(regelingen)
13.935

35.000

Steunfonds
lokale
informatievoorziening

9.652

0

1.751

lokale
journalistiek en
versterking v/d
samenwerking
tussen RPO en
lokaal

5.154

911

731

Regeling op
het Specifiek
Cultuurbeleid

R.A.
onderzoeksjournalistiek

2020

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 140 Subsidies artikel 15 (bedragen x € 1.000)

Art. 15

10.661

4.500

5.250

911

2021

6.159

5.248

911

2022

6.160

5.249

911

2023

6.160

5.249

911

2024

6.160

5.249

911

2025

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Artikel 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

234

Toelichting
Bovenstaande subsidie bevat programma’s en activiteiten die niet het
karakter hebben van een subsidieregeling. Om die reden is niets ingevuld
onder «laatste evaluatie», «volgende evaluatie» en onder «einddatum
subsidie (regeling)». De middelen worden beschikt en verantwoord door
het Ministerie van OCW op basis van de Wet op het Specifiek Cultuurbeleid
en de Mediawet 2008. De verantwoording bevat een activiteitenverslag of
bestuursverslag en een financieel verslag of jaarrekening die voorzien is van
een accountantsverklaring.
De Regeerakkoordmiddelen onderzoeksjournalistiek zijn toegevoegd aan
subsidies ( € 5,2 miljoen). Een deel van deze middelen (€ 3,5 miljoen) wordt
in 2020 eenmalig ingezet ter dekking van het tijdelijke steunfonds lokale
informatievoorziening.
Daarnaast is € 3 miljoen in 2019, € 7,5 miljoen in 2020 en 4,5 miljoen in 2021
voor de regionale, lokale en streekomroepen uit de visiebrief onder de
subsidies toegevoegd. De middelen voor 2020 (€ 7,5 miljoen) worden in 2020
eenmalig ingezet ter dekking van het tijdelijke steunfonds lokale informa­
tievoorziening.
Aan de begroting is bij 3de incidentele sup € 24,0 miljoen toegevoegd aan
subsidies. Inclusief de hierboven genoemde € 11,0 miljoen komt het
steunfonds lokale informatievoorzieing op € 35,0 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

235

Totaal
subsidie(regelingen)

Subsidieregeling
Stichting AAP
21.042

1.032

221

3.366

NEMO/NCWT

STT

9.608

BPRC

21.748

1.032

221

3.460

9.956

566
6.513

550
6.265

Stichting NLBIF

2020

Naturalis
Biodiversity
Center

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

Tabel 141 Subsidies artikel 16 (bedragen x € 1.000)

Art. 16

21.784

1.061

226

3.460

9.957

6.514

566

2021

21.784

1.061

226

3.460

9.957

6.514

566

2022

21.784

1.061

226

3.460

9.957

6.514

566

2023

21.784

1.061

226

3.460

9.957

6.514

566

2024

21.784

1.061

226

3.460

9.957

6.514

566

2025

Geen

2014

2014

2014

2014

2014

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

Geen

2021

2021

2021

2021

2021

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2033

Jaarlijks

Jaarlijks

Jaarlijks

Jaarlijks

Jaarlijks

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Artikel 16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

236

8.447

2.678

Subsidieregeling
gender- en
lhbti-gelijkheid
2017-2022

projectsubsidies
11.725

600

Subsidieregeling
emancipatie
2011

Totaal
subsidie(regelingen)

2019

Naam
subsidie(regeling)
(met hyperlink
naar
vindplaats)

11.792

3.001

8.713

78

2020

Tabel 142 Subsidies artikel 25 (bedragen x € 1.000)

Art. 25

11.829

3.322

8.507

0

2021

11.851

3.241

8.610

0

2022

11.784

3.071

8.713

0

2023

11.784

3.071

8.713

0

2024

12.284

3.571

8.713

0

2025

2018
Beleidsdoorlichting
2014-2018

Laatste
evaluatie
(jaartal +
hyperlink naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Einddatum
subsidie(regeling)
(jaartal)

Artikel 25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

237

Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek
Artikel 1
Tabel 143 Artikel 1 Primair onderwijs
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Primair onderwijs

2022

2022

2020

2021

Doelmatigheid en toereikendheid bekostiging
Caribisch Nederland

2021

2022

Monitoring en evaluatie subsidieregeling Inhaal- en
ondersteuningsprogramma

2020

2021

Effectiviteit Corona-maatregelen onderwijs lange
termijn

2021

2024

Wetsevaluatie Overheveling buitenonderhoud po

2020

2021

Evaluatie Wet Veiligheid op school (sociale
veiligheid)

2020

2021

Evaluatie besluit uitwisseling leer en
begeleidingsgegevens

2020

2021

2020

2024

Experiment Ruimte in Onderwijstijd

2020

2024

Experiment andere dag- en weekindeling G5 a.g.v.
lerarentekort

2020

2024

Effect impact-analyse uitwerking leerroutes jonge
en oude kind op pabo's

2020

2021

Versterking toezicht proceskwaliteit en
kwaliteitszorg voorschoolse educatie

2020

2020

Evaluatie projectsubsidie Gedragswerk

2020

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Voortgezet onderwijs

2022

2022

Monitoring en evaluatie subsidieregeling Inhaal- en
ondersteuningsprogramma

2020

2021

Effectiviteit Corona-maatregelen onderwijs lange
termijn

2021

2024

Evaluatie Wet Gratis schoolboeken

2020

2021

Monitor schoolkosten

2021

2022

Werkdruk onder scholieren

2020

2021

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

Evaluatie klachtencommissies

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

Experiment teambevoegdheid 10-14 scholen

3. Overig onderzoek

Artikel 3
Tabel 144 Artikel 3 Voortgezet onderwijs
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

238

Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Monitor subsidieregeling regionale samenwerking

2021

2024

Begeleiding startende schoolleiders VO

2020

2020

2020

2021

Start

Afronding

Jaarlijks

April

Jaarlijks

September

Effecten van informeel leren schoolleiders vo
Docenten tekortvakken VO

Artikel 4
Tabel 145 Artikel 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

N.v.t.

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
Analyse effectrapportage RMC
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek
Positie schoolverlaters op de arbeidsmarkt (CBS)
Monitor experimenten doorlopende leerlijnen
vmbo-mbo 2014–2021

2014

2021

Jaarlijks

Voorjaar

Evaluatie Kwaliteitsafspraken

2018

2022

NRO kennisrotonde (jaarlijkse bijdrage)

2017

2020

NRO evaluatie herziening kwalificatiestructuur

2017

2020

NRO evaluatie doelmatige leerwegen

2017

2021

Monitoring en evaluatie «Ruimte in de
kwalificatiestructuur/Cross­overs/Certificaten"

2018

2026

Monitor Keuzedelen

2018

2021

NRO Onderzoek Prognoses OnderwijsArbeidsmarkt

2018

2026

Academische Werkplaats Burgerschap

2018

2020

Academische Werkplaats ICT

2018

2021

Evaluatie van de Wet op het toelatingsrecht

2018

2022

Evaluatie Pilots Motie Kwint, praktijkleren en mboverklaring.

2019

2021

Experiment gecombineerde leerwegen bol-bbl

2020

2021

Werkplaats Burgerschap

2018

2021

Evaluatie interventies Onderwijs-Arbeidsmarkt

2019

2022

Beleidsmonitor Leven Lang Ontwikkelen

2019

2022

Onderzoek multiproblematiek onder vsv'ers

2019

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Ontwikkeling/ monitoring toetsen taal en rekenen

Artikel 6
Tabel 146 Artikel 6 Hoger beroepsonderwijs
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

N.v.t.

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

239

Soort onderzoek

Titel/onderwerp

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

Start

Afronding

Studentenmonitor (jaarlijks) (artikel 6, 7 en 11)

Jaarlijks

Voorjaar

Monitor beleidsmaatregelen (jaarlijks) (artikel 6,
7 en 11)

Jaarlijks

Voorjaar

Startmonitor (jaarlijks) ((artikel 6, 7 en 11)

Jaarlijks

Voorjaar

Monitoring en evaluatie experiment
vraagfinanciering en pilots flexibilisering (artikel
6 en 7)

2017

2022

Evaluatie experiment Flexstuderen (artikel 6)

2017

2022

Evaluatie nadere vooropleidingseisen mbo – hbo
opleidingsroutes (artikel 6)

2017

2021

Monitoring implementatie wet Invoering associate
degree-opleiding (artikel 6)

2017

2022

Evaluatie instroom opleidingen met aanvullende
eisen in verband met verbod eigen bijdrage
studenten

n.n.b.

n.n.b.

Optimale verhouding tussen vaste en variabele
financiering in de onderwijsbekostiging

2020

2021

Onderzoek naar de studie uitval/ laag studiesucces
van de tweedegraadslerarenopleidingen

2020

n.n.b.

Onderzoek naar diversiteit in het basisonderwijs

2020

n.n.b.

RIVM-onderzoek naar mentale gezondheid van
studenten in het hoger onderwijs

2021

2021

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Start

Afronding

Evaluatie Erasmus+

2019

2020

Evaluatie subsidieregeling Internationalisering PO
en VO

2019

2019

Duitsland Instituut Amsterdam (DIA)

2020

2020

3. Overig onderzoek

Artikel 7
Tabel 147 Artikel 7 Wetenschappelijk onderwijs
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

N.v.t.

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek
Zie artikel 6.

Artikel 8
Tabel 148 Artikel 8 Internationaal beleid
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

N.v.t.

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

240

Soort onderzoek

Titel/onderwerp

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

Start

Afronding

N.v.t.

3. Overig onderzoek

N.v.t.

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

2021

2021

2020

2022

Arbeidsmarktbarometer 2020-2022 (Online
vacatures)

2020

2022

Mirror 2019-2023 (arbeidsmarktramingen)

2019

2023

IPTO 2018-2020 (vakken en bevoegdheden voleraren)

2019

2021

Subsidieregeling regionale aanpak lerarentekort
(po, vo, mbo)

2021

2024

Evaluatieonderzoek zijinstroom (over alle sectoren)

2020

n.n.b.

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Start

Afronding

Artikel 9
Tabel 149 Artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek
Loopbaanmonitor 2020-2022 (afgestudeerden
lerarenopleiding en zij-instromers)

Artikel 11
Tabel 150 Artikel 11 Studiefinanciering
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
N.v.t. (in 2020 beleidsdoorlichting afgerond;
volgende nog niet bekend)
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.
N.v.t.

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
N.v.t.
beleid
2a. MKBA's
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek

N.v.t.

Artikel 12
Tabel 151 Artikel 12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

241

Soort onderzoek

Titel/onderwerp

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

Start

Afronding

N.v.t.

Start

Afronding

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Art. 14 - Cultuur

2021

2021

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek

N.v.t.

Artikel 13
Tabel 152 Artikel 13 Lesgelden
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

N.v.t.

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek

N.v.t.

Artikel 14
Tabel 153 Artikel 14 Cultuur
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
Evaluatieonderzoek

Evaluatie ‘muziek in de klas’

2018

2021

Evaluatieonderzoek

Evaluatie actieagenda Ruimtelijk Ontwerp

2023

2023

Evaluatieonderzoek

Eenmeting stand digitaal erfgoed

2021

2021

Evaluatieonderzoek

Evaluatie bezoek museum en parlement

2020

2020

Evaluatieonderzoek

Evaluatie nieuw stelsel rijksmusea

2022

2022

Evaluatieonderzoek

Evaluatie erfgoedwet

2021

2021

Evaluatieonderzoek

Evaluatie erfgoedwet - archeologie

2020

2021

Evaluatieonderzoek

Evaluatie ICB 2017-2020

2021

2021

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Programma aardbeving en erfgoed
2018-2021 (RCE)

2021

2022

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Programma duurzaam erfgoed 2019-2021
(RCE)

2021

2022

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Programma religieus erfgoed 2018-2021
(RCE)

2021

2022

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Subsidieregeling Instandhouding
Monumenten

2020

2020

Evaluatieonderzoek

Evaluatie actieagenda Ruimtelijk Ontwerp

2023

2023

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

242

Soort onderzoek

Titel/onderwerp

Statistiek en monitoronderzoek

CBS Cultuurstatistiek / Maatwerk

doorlopend

Start

Afronding

Statistiek en monitoronderzoek

Cultuurmonitor Boekmanstichting

doorlopend

Statistiek en monitoronderzoek

Erfgoedmonitor RCE

doorlopend

Monitoronderzoek

CBS Vrijetijdsonderzoek (VTO)

2020

2021

Monitoronderzoek

CBS Monitor kunstenaars en afgestudeerden
creatieve opleidingen

2020

2021

Monitoronderzoek

CBS Satelliet cultuur en media

2020

2021

Monitoronderzoek

Monitor economische ontwikkelingen in de
cultuursector

2020

2021

Monitoronderzoek

Monitor Cultuureducatie met kwaliteit (PO)

2021

2021

Monitoronderzoek

Monitor diversiteit samenstelling besturen/
personeel culturele instellingen

2022

2023

Monitoronderzoek

Monitor Cultuureducatie PO / Cultuureducatie met
Kwaliteit 2017-2020

2017

2021

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Art. 15 - Media

2019

2020/2021

Evaluatieonderzoek

Tussentijdse evaluatie Concessiebeleidsplan RPO
2017–2025

2020

2021

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Stimuleringsfonds vd Journalistiek

2022

2022

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

2020

2021

Evaluatieonderzoek

Evaluatie functioneren ACM bij nieuwe
dienstenprocedure

2021

2022

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Commissariaat voor de Media

2023

2023

Evaluatieonderzoek

Evaluatie Mediawijzer.net 2019–2023

2023

2024

Evaluatieonderzoek

Evaluatie verlaagd tarief fysieke en digitale
uitgaven

2023

2024

Artikel 15
Tabel 154 Artikel 15 Media
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek
Monitoronderzoek

Mediamonitor

Monitoronderzoek

Bekostiging lokale omroepen door gemeenten
(recent 2019–2021)

doorlopend
2022

2022

Monitoronderzoek

Monitor mediawijsheid/digitale geletterdheid

2023

2024

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Onderzoek en wetenschapsbeleid

2021

2021

Artikel 16
Tabel 155 Artikel 16 Onderzoek en wetenschapsbeleid
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

243

Soort onderzoek

Titel/onderwerp

2a. MKBA's

N.v.t.

Start

Afronding

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

Subsidie NLBIF

2021

2021

Subsidie Naturalis Biodiversity Center

2021

2021

Subsidie BPRC

2021

2021

Subsidie NEMO/NCWT

2021

2021

Subsidie STT

2021

2021

Titel/onderwerp

Start

Afronding

3. Overig onderzoek

Artikel 25
Tabel 156 Artikel 25 Emancipatie
Soort onderzoek
1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

N.v.t.

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
2a. MKBA's

N.v.t.

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

N.v.t.

3. Overig onderzoek

N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 2

244