2012D14005

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Financiën hebben enkele fracties de
behoefte om over twee brieven van de staatssecretaris van Financiën, d.d.
14 februari 2012 en 5 maart 2012 over de behandeling van bezwaarschriften door de Belastingdienst naar aanleiding van het artikel in De
Telegraaf «Fiscus buigt voor klagers» (Kamerstukken 31 066, nrs. 118 en
121) enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.
De voorzitter van de commissie,
Aptroot
De adjunct-griffier van de commissie,
Giezen

nds-tk-2012D14005

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van de
reactie van de staatssecretaris op de berichtgeving in De Telegraaf. Deze
leden zijn tevreden dat de staatssecretaris de Belastingdienst niet toestaat
de piek in het aantal bezwaarschriften af te handelen door ze ongezien
goed te keuren. De leden van de fractie van de PvdA hebben nog enkele
vragen en opmerkingen.
De berichtgeving in De Telegraaf ging over de Inkomensheffing, waarvoor
in februari een voorraad van 61 000 bezwaarschriften bij de Belastingdienst lag. Hoeveel onbeantwoorde bezwaarschriften liggen er op dit
moment? Lukt het nog om alles per 1 september 2012 te hebben
weggewerkt? Indien er over de periode januari tot september 2012 extra
capaciteit moet worden ingehuurd om deze bezwaarschriften weg te
werken, is er dan wel sprake van een tijdelijke piek? In de beantwoording
van schriftelijke vragen1 kwam eerder naar voren dat er in 2011 ruim 820
fte zijn ingezet voor de behandeling van alle bezwaarschriften. De
staatssecretaris schrijft nu in zijn brief dat er, naast het verbeteren van de
werkwijze van de Belastingdienst, extra capaciteit beschikbaar is gesteld
om soortgelijke tijdelijke bezwaarschriftpieken op te vangen. Om hoeveel
extra fte over heel het land gaat dit? Wordt er momenteel ook extra
capaciteit ingehuurd om de stijging van het aantal aanvragen tot uitstel
van terugvordering – een gevolg van de economische recessie – op te
vangen? De laatste berichtgeving was dat het aantal aanvragen tot uitstel
is opgelopen tot 230 000. Hoeveel zijn dit er nu? Ook is het aantal
bezoekers bij de balie van de Belastingdienst en het aantal bezwaarschriften het afgelopen jaar met ongeveer 10% toegenomen. Indien voor
deze zaken nu extra capaciteit nodig is, is een bezuiniging van € 400
miljoen op de Belastingdienst dan verstandig?
De leden van de fractie van de PvdA willen graag weten waarom
specifieke categorieën van bezwaarschriften tot veel problemen leiden. De
berichtgeving in De Telegraaf ging over de Inkomensheffing, maar de
staatssecretaris noemt in zijn brief ook de omzetbelasting, dividendbelasting en kansspelbelasting als belastingen waar veel bezwaren op
binnenkomen. Vooral de BPM vraagt om veel capaciteit, er zijn enkele
duizenden bezwaren. Waarom zijn er zoveel bezwaren bij die belastingmiddelen? Zijn dit jaarlijks terugkerende problemen? Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris om het aantal bezwaren terug te dringen,
wellicht door verduidelijking van de belastingwetgeving?
De leden van de fractie van de PvdA krijgen berichten van mensen die een
brief van de Belastingdienst ontvangen met de mededeling dat, indien
hun inkomenssituatie ten opzichte van vorig jaar niet is gewijzigd, er geen
aangifte hoeft te worden gedaan. Maar als zij wel aangifte doen, blijken ze
bedragen terug te ontvangen die oplopen tot honderden euro’s. Waarom
adviseert de Belastingdienst geen aangifte te doen? Heeft dit te maken
met het feit dat in 2011 al slechts 3% van de totale IB-aangiften van
particulieren door de teruglopende capaciteit van de Belastingdienst werd
gecontroleerd en afzien van aangifte daarom wenselijk is? Klopt het dat er
mensen zijn die onterecht geld mislopen of juist onterecht geconfronteerd
worden met terugbetalingen omdat hen wordt geadviseerd geen aangifte
te doen?

1

Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr. 1731.

In de ogen van de leden van de fractie van de PvdA vraagt ook de
zorgtoeslag om extra capaciteit bij de Belastingdienst. In 2010 werden
bijvoorbeeld 4,5 mln. definitieve zorgtoeslagen toegekend, terwijl er 0,8

2

mln. huurtoeslagen waren. De nabetaling zorgtoeslag bedroeg € 134 mln.
en de terugvordering € 341 mln., grote bedragen die niet vergelijkbaar
zijn met de andere toeslagen. Er waren 0,8 miljoen nabetalingen
zorgtoeslag en 1,5 miljoen terugvorderingen. Weer komen de andere
toeslagen niet in de buurt van deze aantallen. De terugvorderingen van de
zorgtoeslag zijn vaak lager dan € 500, relatief kleine bedragen, maar
waarom komt terugvordering zo vaak voor? Hoeveel bezwaarschriften in
het kader van de zorgtoeslag komen er bij de Belastingdienst binnen? De
leden van de fractie van de PvdA vragen de staatssecretaris welke
oplossingen hij voor dit probleem ziet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV hebben kennisgenomen van de brief
van de staatssecretaris over het artikel in De Telegraaf. De reactie van de
staatssecretaris kan de ontstane verbazing en verontwaardiging niet
wegnemen. De leden van de fractie van de PVV hebben ten aanzien van
dit onderwerp dan ook nog een aantal vragen en aan- en opmerkingen.
Het gaat de leden van de PVV-fractie er bij de overheidsfinanciën
principieel om dat een ieder zijn bijdrage, meestal gemeten naar
draagkracht, levert. Maar uit krantenberichten, en niet alleen uit die bron,
is gebleken dat het met het beginsel «gelijke monniken, gelijke kappen»
soms bedroevend gesteld is. De pijn zit in het bijzonder bij de bezwarenafhandeling en de invordering door de belastingdeurwaarder.
Bij de behandeling van een bezwaar vindt een integrale bestuurlijke
heroverweging plaats, mede op grond van de inhoud van het bezwaarschrift, van het bestreden besluit. De wetgever heeft de bezwaarprocedure
met de nodige waarborgen omkleed. De bezwaarprocedure is immers het
voorportaal naar de bestuursrechter. Maar de bezwaarprocedure kan ook
gezien worden als een advies van de burger aan de overheid, dat er
mogelijk iets mis is. Net als alle besluiten die de overheid neemt, dient het
besluit op bezwaar ook genomen te worden met in achtneming van de
wet en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Bij een integrale
bestuurlijke heroverweging hoort dan ook een inhoudelijke behandeling.
Op een dergelijke inhoudelijke behandeling heeft niet alleen de belanghebbende die bezwaar maakt recht, maar ook de samenleving, meer
specifiek de belastingbetaler. Met bezwaarafhandeling zijn natuurlijk
kosten gemoeid. Onlangs bleek uit een interne memo dat werd voorgesteld om een bezwarenpiek op te vangen door de bezwaren ongezien
gegrond te verklaren. Deze handelswijze is in strijd met de wettelijke
bezwaarprocedure die gestoeld is op een individuele behandeling met een
integrale heroverweging. De leden van de fractie van de PVV achten dit
dan ook een verwerpelijke gang van zaken. Graag een reactie van de
staatssecretaris op dit punt.
Bij niet-betaling van een belastingaanslag krijgt een belastingschuldige
eerst een betalingsherinnering. Daarna ontvangt de belastingschuldige en
aanmaning om binnen 14 dagen te betalen. Wordt er niet aan de
aanmaning voldaan dan volgt een per post betekend dwangbevel om
binnen twee dagen te betalen. Bij niet betaling van het postdwangbevel
wordt er overgegaan tot een vordering of verkort beslag op loon of
banksaldo. Is de belastingschuld dan nog niet voldaan, dan volgt een
«klassiek» door de deurwaarder betekend dwangbevel en ligt de weg
open naar de beslaglegging op roerende- en onroerende zaken. Met de
invordering zijn natuurlijk kosten gemoeid en deze kosten lopen op
naarmate het traject vordert van betalingsherinnering naar beslaglegging
op roerende- en onroerende zaken. Uit uitlatingen in «Verhaal», het blad
van de Algemene vereniging van belastingdeurwaarders, van maart 2012,

3

blijkt dat er tussen regio’s verschillen bestaan in het bedrag waarvoor de
belastingdeurwaarder op pad gaat. Bij de ene regio is dat bedrag € 1500
en bij de andere regio € 5000. Het blijkt dat dit weer bepaald wordt door
de plaatselijke manager. Dat bedrag blijkt dan ook nog te fluctueren naar
gelang de werkdruk in de regio. Ook blijken er verschillen te zijn binnen
een regio, bij een ondernemer wordt vanaf € 5000 beslag gelegd, bij een
particulier pas vanaf € 10 000. De leden van de fractie van de PVV achten
dit eveneens een verwerpelijke gang van zaken. Graag een reactie van de
staatssecretaris op dit punt.
Het beeld ontstaat dat belastingaanslagen uit doelmatigheidsoverwegingen worden verlaagd of niet meer worden ingevorderd door de
deurwaarder. Immers het kost allemaal tijd, en tijd is geld. Op begrotingen
en budgetten staan bedragen vermeld voor oninbaarlijden en verminderingen naar aanleiding van bezwaar. Net als iedere overheid/bureaucratie
doet, wordt ervoor gezorgd dat deze posten aan het eind van het jaar
afgevuld worden, anders gaan ze het jaar daarop van de begroting of het
budget af.
Met de bovenstaande handelswijzen wordt wel in strijd gehandeld met de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur, en in het bijzonder het
gelijkheidsbeginsel en het beginsel «égalite sur les charges publiques».
Net zo kwalijk is het gevolg, deze gaten moeten gevuld worden door
hogere tarieven voor de betalende, niet-bezwaar makende burger.
Henk en Ingrid vullen het gat wel weer op. Sommige mensen betalen wel.
Bezwaarmakers en sjoemelaars dat zijn de mensen die krijgen wat ze
willen bij de Belastingdienst: gelijk in bezwaar en ontslag van de
betalingsverplichting. De leden van de PVV-fractie vinden dit verwerpelijk.
Graag een reactie van de staatssecretaris.
Nu kan de staatsecretaris wel vertellen dat dit alles haaks staat op waar hij
voor staat. Het botte feite blijft dat het wel is gebeurd. Blijkbaar zijn de
managers bij de Belastingdienst meer bezig met afvullen van posten op
begrotingen en budgetten, met doelmatig- en doeltreffendheid, dan met
een juridische juiste uitvoering van bezwaarafhandeling en invordering.
Het lijkt er op dat het gelijkheidsbeginsel en het beginsel «égalite sur les
charges publiques» opgeofferd zijn aan bedrijfsmatig denken met
doelmatig- en doeltreffendheid als leidraad. De leden van de PVV-fractie
zijn dan ook zeer benieuwd hoe de staatsecretaris dit gaat aanpakken.
Deze leden zien uit naar duidelijk beleid, mogelijk in de vorm van een
leidraad, want daar blijkt het tot op heden aan te ontbreken.
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat in de jaarlijkse verslagen
van de Belastingdienst voortaan ook melding gemaakt moet worden van
de verminderingen op aanslagen naar aanleiding van bezwaar en het
oninbaarlijden van aanslagen. De leden van de PVV-fractie achten een
dergelijk inzicht op regioniveau gewenst, immers er zijn nogal wat
regionale verschillen. Bij een dergelijke rapportage hoort natuurlijk een
passend beleid bij ten aanzien van de hoogte van de daarmee gemoeide
bedragen. De leden van de PVV-fractie zijn er nieuwsgierig naar.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie zijn geschokt door het artikel in De Telegraaf
waarin vermeld staat dat de Belastingdienst heeft overwogen om 90% van
de bezwaarschriften ongezien goed te keuren. Deze leden hadden gehoopt
dat de staatssecretaris zou hebben geantwoord dat de memo niet
bestond, dat de memo verkeerd was begrepen of dat het voorstel in de
memo uit zijn verband was gehaald. Helaas blijkt uit de schriftelijke reactie
van de staatssecretaris dat de memo bestaat en dat er inderdaad een
voorstel in staat om vele bezwaarschriften ongezien goed te keuren. De

4

leden van de CDA-fractie zijn blij dat de staatssecretaris heeft geantwoord
dat hij dit voorstel niet zal uitvoeren. De leden van de CDA-fractie vinden
het wel onbegrijpelijk dat het voorstel in de interne memo is opgenomen.
Daarom is de belangrijkste vraag van deze leden hoe het kan dat bij de
Belastingdienst een notitie wordt gemaakt met voorstellen die lijnrecht
tegenover het beleid van de staatssecretaris staan.
De leden van de CDA-fractie begrijpen dan ook niet goed waarom intern
binnen de Belastingdienst wordt voorgesteld om bezwaarschriften
ongezien goed te keuren. Kan de staatssecretaris uitleggen waarom en
voor welk doel de interne memo is opgesteld en is voorgesteld om
bezwaarschriften ongezien goed te keuren? Klopt het dat in de memo het
voorstel staat om zelfs 90% van alle bezwaarschriften ongezien goed te
keuren? Waarom is dit als voorstel opgenomen? Waarom heeft de
staatssecretaris de memo niet aan de Kamer doen toekomen, desnoods
vertrouwelijk?
Deelt de staatssecretaris de mening van de leden van de CDA-fractie dat
het ongezien goedkeuren van bezwaren een aanslag is op de belastingmoraal en dat dit calculerend gedrag en fraude door middel van bezwaarschriften in de hand zal werken? Kan de staatssecretaris toezeggen dat het
nu en in de toekomst nooit zijn beleid zal zijn om bezwaarschriften
ongezien goed te keuren?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief. Net als de staatssecretaris zijn de leden van de SP-fractie
geschrokken van het artikel in De Telegraaf.
De leden van de SP-fractie valt op dat het percentage bezwaarschriften dat
is afgehandeld binnen de daarvoor gestelde termijn is toegenomen,
terwijl het aantal bezwaarschriften met 30% is gestegen in 2011. Hoe zijn
deze bezwarenteams gevormd? Kan er een overzicht worden gegeven van
het aantal fte waaruit de bezwarenteams bestaan bij een normale
belasting en tijdens piekbelastingen? Waar komen de extra fte vandaan
tijdens de piekbelastingen? Voor welke periode is deze extra capaciteit
ingezet? Kan na deze periode waarin er extra capaciteit beschikbaar is, de
afdeling die de bezwaarschriften behandelt, het aantal bezwaarschriften
aan? Of dient er continu extra capaciteit beschikbaar te zijn?
De leden van de SP-fractie vragen welke verbeteringen hebben plaatsgevonden in het performancemanagement. Kan de staatssecretaris hier
enkele concrete voorbeelden van geven?
De leden van de SP-fractie vrezen dat het controleren van meer bezwaarschriften in minder tijd leidt tot een lagere kwaliteit van de behandeling.
Kan de staatssecretaris garanderen dat dit niet het geval is? Zo ja, hoe?
Welke criteria worden er gebruikt bij het behandelen van bezwaarschriften? Op welke wijze wordt de hoogte van het bedrag waarover het
bezwaarschrift gaat meegenomen in de behandeling? Welke invloed heeft
het halen van de termijndoelstellingen uit de Algemene wet bestuursrecht
op de kwaliteit van de afhandeling van bezwaarschriften? Heeft de
dwangsomregeling een versterkend effect op het halen van deze
doelstellingen en welk effect heeft dit op de kwaliteit van afhandeling? Op
welke wijze wordt in de verschillende lagen van de organisatie gedacht
over de afhandeling van bezwaarschriften en daarmee gepaard gaande
doelstellingen? Kan de staatssecretaris de werking van het Aanslag
Belastingen Systeem (ABS) toelichten? Wordt in het systeem rekening

5

gehouden met de criteria, bijvoorbeeld afhandeling op datum of financieel
belang?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de reactie van de
staatssecretaris op het artikel in De Telegraaf «Fiscus buigt voor klagers».
Deze leden hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de D66-fractie vragen of de recente toename van het aantal
bezwaarschriften naar aanleiding van de aanslagen Inkomensheffing
inderdaad moet worden aangemerkt als een tijdelijke piek. De staatssecretaris stelt dat deze toename vooral wordt veroorzaakt door de campagne
Tijdige Aangifte, het ambtshalve opleggen van aanslagen en door een
verscherpt boetebeleid. Met welke frequentie worden ambtshalve
aanslagen opgelegd? Indien dit doorlopend of jaarlijks na het verstrijken
van de termijn voor belastingaangifte gebeurt, is het dan niet te
verwachten dat dit in combinatie met het verscherpte boetebeleid zorgt
voor een meer permanente toename van het aantal bezwaarschriften? Op
basis waarvan verwacht de staatssecretaris dat het aantal ingediende
bezwaarschriften zal dalen? Of is er op dit moment al een daling
zichtbaar?
De leden van de D66-fractie constateren dat de staatssecretaris in zijn brief
alleen ingaat op de bezwaren over aanslagen Inkomensheffing. Hierbij
wordt gemeld dat het aantal bezwaren dat binnen de termijn van de
Algemene wet bestuursrecht is afgehandeld, steeg van 84% in 2010 naar
93% in 2011. Bij overschrijding van deze termijn wordt de inkomstenbelasting opgeschort. Maar hoe zit het dan bij bezwaren op beschikkingen
Toeslagen? Wordt bij overschrijding van de termijn in die gevallen de
uitbetaling van een toeslag opgeschort? Omvatten de genoemde
percentages ook de bezwaren naar aanleiding van beschikkingen
Toeslagen? Zo niet, kan de staatssecretaris aangeven welk percentage van
die bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld?
De leden van de D66-fractie wijzen de staatssecretaris op het feit dat ook
het rapport van de Nationale ombudsman uit 2010 over de klachtenafhandeling bij de Belastingdienst ingaat op het belang van een spoedige
afhandeling van bezwaren. Tijdens het algemeen overleg Belastingdienst
van 9 februari 2012 vroeg de woordvoerder van de D66-fractie naar de
invulling van de aandachtspunten van de ombudsman. De staatssecretaris
verklaarde daarop dat de Belastingdienst en de Nationale ombudsman
samen een aantal thema’s aanpakken voor verdere verbetering van de
dienstverlening. De leden van de D66-fractie horen graag om welke
thema’s het precies gaat en wat daarbij de concrete stappen zijn die op dit
moment door de Belastingdienst worden ondernomen of al zijn ondernomen om een meer voorspoedige afwikkeling van klacht- en bezwaarprocedures te bewerkstelligen.

1

http://www.autoenfiscus.nl/hoge-raad-bpmwetgeving-bij-invoer-onjuist.html

De leden van de D66-fractie merken op dat de staatssecretaris expliciet
aandacht besteedt aan bezwaarschriften met betrekking tot BPM.
Daarnaast constateren deze leden dat de berekening van verschuldigde
BPM voor ingevoerde, gebruikte auto’s al enige tijd bron van discussie- en
inzet van procedures is. De nieuwe wettelijke regeling die sinds juli 2011
werd gehanteerd kwam via een cassatieberoep van de staatssecretaris bij
de Hoge Raad. AMD Automotive Fiscalisten meldde onlangs1 dat de
Belastingdienst het arrest niet wilde afwachten en dat belanghebbenden
een schikkingsvoorstel kregen onder voorwaarde dat het bezwaar werd
ingetrokken. Op 2 maart 2012 oordeelde de Hoge Raad dat het cassatieberoep ongegrond was en dat de wijze van berekening van rest-BPM

6

deels in strijd is met Europese regelgeving. De leden van de D66-fractie
vragen of het klopt dat de Belastingdienst dergelijke schikkingsvoorstellen
heeft gedaan. Tevens vragen deze leden of- en in hoeverre er invulling zal
worden gegeven aan de implicaties van de uitspraak. Hoe wordt ervoor
gezorgd dat alle bezwaarschriften tijdig en in overeenstemming met deze
uitspraak zullen worden afgehandeld?

7