Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 692

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 september 2008
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij twintig
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.

KST121912
0708tkkst22112-692
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Verordening inzake de Europese BV (Kamerstuk 22 112, nr. 674);
Beschikking inzake Europees Justitieel Netwerk (Kamerstuk 22 112,
nr. 675);
Mededeling inzake Asielbeleidsplan (Kamerstuk 22 112, nr. 676);
Verordening inzake Single European Sky II (Kamerstuk 22 112,
nr. 677);
Verordening inzake luchtvaartveiligheid en EASA (Kamerstuk 22 112,
nr. 678);
Mededeling inzake geluidsreducerende maatregelen spoormaterieel
(Kamerstuk 22 112, nr. 679);
Mededeling inzake de Strategie internalisering externe kosten van
vervoer (Kamerstuk 22 112, nr. 680);
Mededeling inzake de vernieuwde sociale agenda (Kamerstuk 22 112,
nr. 681);
Mededeling inzake open methode van beleidscoördinatie op sociaal
gebied (Kamerstuk 22 112, nr. 682);
Richtlijn inzake de Europese ondernemingsraad (Kamerstuk 22 112,
nr. 683);
Richtlijn inzake grensoverschrijdende gezondheidszorg (Kamerstuk
22 112, nr. 684);
Richtlijn inzake verlaagde btw-tarieven (Kamerstuk 22 112, nr. 685);
Verordening inzake juridisch kader voor EU-Onderzoeksinfrastructuren (Kamerstuk 22 112, nr. 686);
Verordening inzake Voedselprijzen (Kamerstuk 22 112, nr. 687);
Verordening inzake Europees Ecolabel (Kamerstuk 22 112, nr. 688);
Richtlijn inzake Eurovignet (Kamerstuk 22 112, nr. 689);
Richtlijn inzake Ecodesign (Kamerstuk 22 112, nr. 690);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

1

18. Mededeling inzake overheidsopdrachten voor een beter milieu (duurzaam inkopen) (Kamerstuk 22 112, nr. 691);
19. Mededeling inzake Actieplan Duurzame Consumptie en Productie en
Duurzaam Industriebeleid;
20. EMAS Verordening (Kamerstuk 22 112, nr. 693).
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

2

Fiche: Mededeling inzake Actieplan Duurzame Consumptie en
Productie en Duurzaam Industriebeleid
1. Algemene gegevens
Voorstel: Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de
Raad, het Europees Economisch en Sociaal comité en het comité van de
regio’s aangaande het Actieplan Duurzame Consumptie en Productie en
Duurzaam Industriebeleid.
Datum Commissiedocument: 16 juli 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008), 397/3
Pre-lex:Het Commissievoorstel is te vinden via:
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2008:
0397:FIN:NL:PDF
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
http://ec.europa.eu/governance/impact/practice_en.htm
Behandelingstraject Raad: Voorzien is in een parallel raadstraject in zowel
de Milieuraad, de Concurrentiekrachtraad als de Energieraad. Besluitvorming in de Milieuraad van Oktober is voorzien
Eerstverantwoordelijk ministerie: VROM in nauwe samenwerking met EZ
2. Essentie voorstel
Het Actieplan duurzame consumptie en productie en duurzaam industriebeleid (SCP/SIP)1 geeft de integrale strategie aan waarmee de Commissie
vorm wil geven aan het verder verduurzamen van consumptie en
productie en het omzetten van uitdagingen op het gebied van klimaat en
milieu in economische kansen. Deze geïntegreerde benadering van duurzame economische ontwikkeling heeft ten doel de milieudoelstellingen te
behalen en de concurrentiekracht van de Europese industrie te verbeteren. Duurzaamheidsdoelstellingen worden gezien als een mogelijkheid
om de Europese economische groei te stimuleren. Het Actieplan dient dan
ook te worden gezien in de context van de Lissabon-strategie, de Europese prioriteit voor duurzame ontwikkeling en energie-efficiency en het
Marrakesh-proces in VN-kader2. De kern van het actieplan wordt gevormd
door het ontwikkelen van een dynamisch raamwerk dat moet leiden tot
stimulering van een energie- en milieu-efficiëntere productie (aanbodzijde) en bewustmaking van een energie- en milieuvriendelijkere
consumptie (vraagzijde). Het vaststellen van Europese standaarden voor
producten en het stimuleren van innovatie dient ertoe dat producten
gedurende hun hele levenscyclus energie- en milieu-efficiënter worden.
Voorstellen tot duurzaam inkopen en eco-labeling dienen ertoe de vraag
van betere producten en productietechnologieën te stimuleren en de
consument te ondersteunen een milieubewuste keuze te maken bij de
aanschaf van producten. De samenhang tussen deze verschillende
beleidsinstrumenten en de mogelijkheid van benchmarks maakt het
mogelijk om pro-actief op de ontwikkelingen in de markt in te spelen.
1

Action Plan on Sustainable Consumption
and Production and Sustainable Industrial
Policy (SCP/SIP).
2
Het Marrakesh proces is het 10-Year
Framework of Programmes dat zal dienen als
basis voor de onderhandelingen in de
volgende cyclus van de VN Commissie voor
Duurzame Ontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

3

3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
Het Actieplan omvat de aankondiging van een breed scala aan acties en
initiatieven. Ook is het actieplan gekoppeld aan een aantal concrete wetsvoorstellen. Het betreft de herziening van bestaande Verordeningen inzake
Ecolabel1 en EMAS2 en de Richtlijn Ecodesign3. Daarnaast maakt een
mededeling aangaande Duurzaam Inkopen onderdeel uit van dit pakket.
Op al deze onderdelen wordt hieronder kort ingegaan. Voor uitgebreidere
beschouwingen over de wetsvoorstellen en de mededeling duurzaam
inkopen wordt verwezen naar de afzonderlijk hiervoor opgestelde fiches.
Later dit jaar (en volgend jaar) volgen meer voorstellen, onder meer ter
wijziging van de Richtlijn Energielabel en een Richtlijn voor (vrijwillige)
technologie verificatie voor milieutechnologieën. Bij het uitkomen van
deze voorstellen worden eveneens separate fiches opgesteld. Het is
belangrijk de coördinatie van het Actieplan en de bijbehorende voorstellen èn de verschillende voorstellen onderling te waarborgen.
Voor zover tot een voorlopige beoordeling over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit kan worden overgegaan, is het oordeel
positief voor bijna alle onderdelen van het Actieplan. Alleen voor wat
betreft de proportionaliteit van het voorstel tot herziening van de EMAS
Verordening is het oordeel negatief (zie voor een onderbouwing het separate fiche over EMAS).
Bevoegdheid
De Europese Commissie kent een bevoegdheid ten aanzien van het
nemen van initiatieven voor het ontwikkelen en functioneren van de
Interne Markt en het milieubeleid. De aangekondigde acties en wetgevende voorstellen van de Commissie vallen binnen deze bevoegdheid.
Vanuit de lidstaten (onder meer in de Milieuraad) is er herhaaldelijk
aangedrongen op het uitbrengen van het Actieplan, met daarin concrete
voorstellen en acties om te komen tot duurzamere markten en producten.

1

Met als Nederlandse equivalent Milieukeur.
Milieumanagementsysteem. EMAS =
Eco-Management and Audit Scheme.
3
Kaderrichtlijn op basis waarvan milieu- en
energie-eisen aan het ontwerp van energieverbruikende apparaten worden gesteld.
2

Subsidiariteit
Ten aanzien van subsidiariteit wordt deze mededeling als positief beoordeeld, behalve het voorstel tot herziening van de EMAS Verordening. De
impact van klimaatverandering en milieuvervuiling is grensoverschrijdend
of mondiaal van aard. Gelet hierop is het onwaarschijnlijk dat individuele
actie op het niveau van de lidstaten leidt tot efficiënte en effectieve verbetering van milieuprestaties. Lidstaten kunnen bovendien minder oog
hebben voor de grensoverschrijdende effecten van lokale vervuiling en
daarmee onvoldoende rekening houden in het beleid.
Actie op het niveau van de individuele lidstaat kan bovendien leiden tot
ongewenste fragmentatie van de interne markt, in het bijzonder wanneer
verschillende standaarden, labels of verificatiemethoden worden toegepast. Indien nuttig en noodzakelijk geacht kunnen homogene labels en
standaarden fragmentatie van de interne markt voorkomen, schaalvoordelen opleveren en acceptatie door consumenten bevorderen.
Vanwege het belang van harmonisatie van de interne Europese markt en
het behouden van een gelijk internationaal speelveld ligt het voor de hand
dat initiatieven voor maatregelen en acties ter verduurzaming van onze
productie en consumptie overwegend in EU-kader worden genomen.
Proportionaliteit
Ten aanzien van proportionaliteit wordt deze mededeling vrijwel geheel
als positief beoordeeld, behalve het voorstel tot herziening van de EMAS
Verordening. Een gecoördineerde aanpak op het terrein van duurzaam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

4

consumeren en produceren heeft een toegevoegde waarde. Voor de Europese Unie en Nederland liggen de grootste uitdagingen in de noodzaak de
ontkoppeling van economische groei en milieudruk in daden en concurrentievoordeel om te zetten. Dit Actieplan is het geëigende middel voor de
Commissie om het voorgenomen beleid ten aanzien van deze uitdagingen
neer te leggen.
Financiële gevolgen
Voor ramingen van de kosten van de drie eerder genoemde aan dit Actieplan gekoppelde wetsvoorstellen en de mededeling over Duurzaam
Inkopen wordt verwezen naar de daartoe opgestelde fiches. De financiële
gevolgen van de overige maatregelen en acties in dit voorstel voor overheden, burgers en bedrijven lijken beperkt. Veel van de maatregelen en
acties die worden voorgesteld moeten leiden tot minder gebruik van
energie en materialen, zodat de maatregelen over de gehele levenscyclus
van een product bezien (en dus maatschappelijk) zelfs geld zullen opleveren. Daarbij moet er wel aandacht voor zijn dat de actor die de investering moet doen, niet altijd dezelfde partij is die voordeel heeft. Waar dit
aan de orde is, zal Nederland de Commissie vragen nadrukkelijker aan te
geven wat de financiële gevolgen voor overheden, burgers en bedrijven
van de voorstellen zullen zijn. Nederland is van mening dat de financiële
middelen voor de EU-programma’s gevonden dienen te worden binnen
de bestaande financiële kaders van de EU-begroting.
De verwachting is dat de directe gevolgen voor de rijksuitgaven van de
overige in dit Actieplan aangekondigde voorstellen in orde van grote het
bedrag van € 1 miljoen niet zal overschrijden. Nationale financiële
gevolgen dienen te worden ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de regels budgetdiscipline. In
verdere besluitvorming over aangekondigde acties dienen (administratieve) lasten voor bedrijven, en in het bijzonder het MKB, inzichtelijk te
worden gemaakt en zoveel mogelijk te worden beperkt. Bij de verdere
invulling zal de Europese Commissie de financiële gevolgen in ogenschouw nemen.
4. Nederlandse positie over de mededeling
A. Algemene positie:
Het Actieplan duurzame consumptie en productie en duurzaam industriebeleid is in de ogen van het Kabinet een zeer belangrijk pakket. Nederland
heeft dan ook waardering voor het initiatief van de Commissie om te
komen met dit Actieplan. Nederland herkent veel van de in het kader van
de consultaties in het voortraject door Nederland ingebrachte punten en
kan op hoofdlijnen instemmen met de analyse, de keuze van de prioriteiten en de gekozen oplossingsrichtingen.
Nederland is overwegend tevreden over het Actieplan. Nederland zal zich
in Brussel (pro-)actief inzetten om de Nederlandse aandachtspunten ten
aanzien van het Actieplan en de daarin aangekondigde acties en voorstellen in te brengen.
Dit Actieplan op het vlak van duurzame consumptie en productie en duurzaam industriebeleid vormt een belangrijke en noodzakelijke stap ten
aanzien van het beter in balans brengen van economie en ecologie. Dit
Actieplan moet een essentiële bijdrage leveren in het halen van de doelstellingen voor zowel de Europese Strategie Duurzame Ontwikkeling
alsmede de Lissabon Strategie.
Het centraal stellen van de impact op het milieu van producten, waarbij de
gehele levenscyclus van het product in ogenschouw wordt genomen, is
daarbij belangrijk, evenals het benutten van economische kansen die
gepaard gaan met de ambitieuze milieuen klimaatdoelstellingen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

5

EU. Hierbij dient aandacht te zijn voor lasten voor het bedrijfsleven en
mogelijke handelsverstoring.
Nederland zal de Commissie complimenteren voor het samenvoegen van
de Actieplannen voor duurzaam consumeren en produceren en duurzaam
industriebeleid. Nederland vindt het verder van groot belang dat de
synergie wordt benut tussen dit Actieplan en andere communautaire
programma’s zoals het Klimaat- en Energiepakket, IPPC (Geïntegreerde
preventie en bestrijding van verontreiniging), REACH (Registratie,
Evaluatie en Autorisatie van Chemische stoffen), ETAP (Environmental
Technologies Action Plan) en relevante Europese innovatie- en technologieprogramma’s, omdat dit de effectiviteit van het beleid vergroot. Het
bevorderen van deze verbindingen is belangrijk bij een integrale aanpak.
Nederland kan instemmen met de nadruk die in het Actieplan wordt
gelegd op het tegengaan van klimaatverandering, maar vraagt ook
aandacht voor biodiversiteit, ontwikkelingskansen en materialengebruik.
De kansen die aandacht voor grondstoffengebruik en kringloopsluiting
biedt staan, onder meer via Cradle-to-Cradle (C2C), ook bij veel Nederlandse bedrijven op de agenda. Nederland zal de Commissie verzoeken
om de aansluiting van dit Actieplan met deze beleidsvelden steviger in te
bedden.
De kern van het actieplan wordt, naar tevredenheid van Nederland,
gevormd door het ontwikkelen van een dynamisch raamwerk dat moet
leiden tot stimulering van een energie- en milieu efficiëntere productie
(aanbodzijde) en bewustmaking van een energie- en milieu vriendelijkere
consumptie (vraagzijde). Nederland is voorstander van een geïntegreerde
benadering van duurzame ecologische en economische ontwikkeling,
waarbij het doel is de milieudoelstellingen te behalen en de concurrentiekracht van de Europese industrie te verbeteren. Ten aanzien van energiegerelateerde producten kunnen op basis van de voorgestelde uitbreiding
van de reikwijdte van de Richtlijn Ecodesign minimumeisen gesteld
worden voor de meest relevante milieuaspecten. Bij het vaststellen van de
minimumeisen wordt direct gecommuniceerd over de «beste stand der
techniek» in de vorm van benchmarks, zodat inzicht ontstaat in wat thans
technisch en commercieel haalbaar is. Hierdoor wordt inzicht verschaft in
hoe de regelgeving zich in de tijd zal ontwikkelen, zodat het voor bedrijven
mogelijk is hun langere termijn investeringen hierop af te stemmen. Door
regelmatige aanscherping van de eisen en de benchmarks ontstaat er een
continu proces van product-verbetering. Met deze Europese equivalent
van de «Top Runner»-aanpak wordt in de ogen van de Nederlandse regering een belangrijke stap gezet naar het verduurzamen van producten. De
koplopers van nu zetten als het ware de norm voor het «peloton» van
morgen.
Dit dynamisch raamwerk wordt verder ingevuld met een scala aan veelal
bestaande instrumenten, waarvan een aantal in dit licht wordt herzien.
Dit door het Actieplan voorgestelde gecoördineerde samenspel tussen
afzonderlijke elementen is in de ogen van Nederland van groot belang.
Door een koppeling van instrumenten als labelen, duurzaam inkopen,
financiële prikkels en instrumenten op het vlak van innovatiebeleid
ontstaat een coherent en duurzaam Europees productbeleid.
Nederland vraagt aandacht voor handhavingaspecten van de verschillende richtlijnen, waarbij zowel handhaving binnen de Europese markt als
aan de Europese buitengrenzen een rol speelt.
Nederland kijkt uit naar de aangekondigde initiatieven vanuit de Europese
Commissie. Met name ten aanzien van het gebruik van hulpbronnen, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

6

sectorale aanpakken en internationale handel verzoekt Nederland de
Commissie om snel met initiatieven te komen.
B. (Wets)voorstellen waarvoor ook een separaat fiche is opgesteld:
Herziening van de Richtlijn Ecodesign
Thans kunnen op basis van de kaderrichtlijn Ecodesign aan energieverbruikende producten minimumeisen worden opgelegd. De Commissie
stelt een uitbreiding voor naar energiegerelateerde producten, transportmiddelen uitgezonderd. Onder energiegerelateerde producten verstaat de
Commissie producten die zelf geen energie verbruiken, maar wel van
invloed zijn op energiegebruik (zoals isolatiematerialen). In de ogen van
Nederland is nog onvoldoende duidelijk welke producten voldoen aan de
omschrijving van «energiegerelateerde producten», een meer sluitende
definitie lijkt hier wenselijk. Om die reden vraagt Nederland de Commissie
om een verdere verduidelijking van de definitie van «energiegerelateerde
producten», vooral ten aanzien van de begrippen «energiegerelateerdheid» en «het van invloed zijn op het energiegebruik».
Daarbij zal Nederland de Commissie vragen om op basis van gedegen Life
Cycle Analyses (LCA’s), studies en analyses met een (niet uitputtende) lijst
te komen van producten die onder de reikwijdte van de herziening zouden
kunnen vallen.
Nederland is verder tevreden met het voorstel van de Commissie. Volgens
Nederland is er met de voorgestelde uitbreiding naar energiegerelateerde
producten, sprake van een evenwichtig voorstel door de gebalanceerde
benadering tussen duurzaam produceren en consumeren en duurzaam
industriebeleid.
In haar impact assessment identificeert de Commissie, naast energiegerelateerde producten, voor een aantal andere productgroepen aanmerkelijke mogelijkheden voor kosteneffectieve milieuwinsten. Onderzoek op
dit gebied is echter nog niet afgesloten en er blijft daarom onduidelijkheid
over de mate van (kosten)effectiviteit van een nog verdere uitbreiding van
de Richtlijn. Daarom stelt de Commissie voor dat na de afronding van die
onderzoeken, op basis van een evaluatie van het actieplan, in 2012 bezien
zal worden of verdere uitbreiding van de reikwijdte van de Richtlijn Ecodesign naar alle producten nodig is. Mede op basis van die evaluatie kan
een uitspraak worden gedaan over de effectiviteit van de Richtlijn Ecodesign en kunnen rationaliteit en legitimiteit van een verdere uitbreiding
afgewogen worden.
Nederland ziet graag dat de Commissie reeds in 2011 de onderzoeken
afrondt en verzoekt de Commissie om de lidstaten over de resultaten van
die onderzoeken te informeren.
Naast het belang van klimaatverandering moet bij de uitvoeringsmaatregelen (verordeningen) ook aspecten in beschouwing kunnen
worden genomen ten aanzien van het opraken van natuurlijke hulpbronnen, het groeien van hoeveelheid afval en het tegengaan van verlies
aan biodiversiteit, voor zover deze aspecten op grond van studies als
significant kunnen worden beschouwd. Denk hierbij aan uitvoeringsmaatregelen gericht op het lichter maken van producten, het vergemakkelijken van recycling of de inzet van alternatieve grondstoffen.
Nederland is een sterk voorstander van getrapte normstelling, benchmarks en het opnemen van een herzieningsdatum in de uitvoeringsmaatregelen, die op basis van deze Richtlijn worden vastgesteld. Ook
onderstreept Nederland het belang dat het werk onder de huidige Richtlijn
Ecodesign geen vertraging mag oplopen vanwege de verbreding. Voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

7

meer informatie ten aanzien van het voorstel ten aanzien van de uitbreiding van de Richtlijn Ecodesign wordt verwezen naar het betreffende
fiche.
Herziening van de Verordening inzake Eco-label
Om de consument in de gelegenheid te stellen om de meest duurzame
keuze te maken (en daarmee tevens de vraag naar de meest duurzame
producten te stimuleren) speelt labelen een belangrijke rol. Het labelen
van producten vormt ook een belangrijk element in een «Top Runner»
aanpak. Nederland is voorstander van het versterken van de samenhang
tussen labellingsinitiatieven en andere instrumenten, zoals de Richtlijn
Ecodesign.
Er zijn twee soorten Europese labels. Enerzijds bestaat het (vrijwillige)
Ecolabel voor alle producten waarvoor vanuit de markt wordt verzocht om
eisen en anderzijds het (verplichte) Energielabel voor apparaten. De Europese Commissie doet het voorstel om in 2012 te bezien of integratie
tussen het Europees Ecolabel en Energielabel mogelijk is.
In principe is Nederland voorstander van het samengaan van labels, waar
mogelijk en relevant. In de regel maakt het samenvoegen van duurzaamheidslabels het voor de consument eenvoudiger om een duurzame keuze
te maken. In dit geval is wat Nederland betreft terughoudendheid ten
aanzien van een mogelijke samenvoeging op zijn plaats. Dit gezien de
grote verschillen tussen de beide labels en de bekendheid van consumenten met het Energielabel (door de eenduidigheid ervan). Een mogelijke integratie mag niet ten koste gaan van de herkenbaarheid en het
geven van duidelijke, onbetwistbare informatie aan consumenten. Bovendien mag dit niet tot vertragingen ten aanzien van het werk in het kader
van beide labels leiden. Een zeer zorgvuldige benadering van een mogelijke integratie is dus essentieel.
Nederland vindt het belangrijk dat het Ecolabel verder gestimuleerd
wordt. Nederland plaatst echter wel kanttekeningen of met de huidige
voorstellen het beoogde effect binnen handbereik komt. Nederland is in
principe voorstander van het zo veel mogelijk producten onder het
Ecolabel brengen, mits de hele levenscyclus in beschouwing wordt
genomen. Zo dient uitbreiding naar processed food pas aan de orde te
zijn als de hele keten onderdeel vormt van de beoordeling. Ook is Nederland nog niet overtuigd van het nut van het afschaffen van de omzetafhankelijke bijdrage. Voor een nadere uitwerking van onze positie wordt
verwezen naar het BNC-fiche over het voorstel tot herziening van de Richtlijn Ecolabel.
Daarnaast dringt Nederland er al een aantal jaren op aan de Energielabel
Richtlijn te moderniseren. De Commissie had de herziening reeds in het
actieplan energie-efficiëntie van 2006 aangekondigd. Het is dan ook
verheugend dat de Commissie op korte termijn een richtlijnvoorstel zal
presenteren mede om de reikwijdte uit te breiden tot meerdere energiegebruikende en energierelevante producten en een dynamische component toe te voegen.
Mededeling aangaande overheidsopdrachten voor een beter milieu
(duurzaam inkopen)
Ten aanzien van duurzaam inkopen is er vanuit Nederland steun voor een
sturend Europees kader voor de ontwikkeling en onderhoud van criteria,
het opzetten en onderhouden van een toolkit en monitoring. Nederland
vindt dat ook voor Europese criteria de Top Runners als referentie moeten
dienen, maar daarnaast zou het een absoluut recht van iedere lidstaat
moeten zijn om stringentere criteria toe te passen dan de gemeenschappelijke EU-criteria, mits deze criteria in lijn zijn met overeenkomsten van
de EU met derde landen die betrekking hebben op de import van legale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

8

en/of duurzame producten om duurzame productie te stimuleren. De 50%
doelstelling duurzaam inkopen in 2010 zou wat Nederland betreft
minstens voor elke lidstaat afzonderlijk moeten gelden. Nederland spoort
de Commissie en de lidstaten aan een ambitieuzere doelstelling (bijvoorbeeld de in Nederland gehanteerde 100%) na te streven en daarmee onder
meer ontwikkelingslanden te ondersteunen die hebben aangegeven duurzaam te willen produceren.
Verder vraagt Nederland aandacht voor de sociale kant van duurzaamheid. Nederland kan zich voorstellen dat, in navolging van de Nederlandse
ontwikkelingen, binnen enkele jaren aan de gemeenschappelijke criteria
sociale criteria worden toegevoegd, zoals bijvoorbeeld op basis van de
internationale arbeidsnormen (zoals het verbod op dwang- en kinderarbeid).
Herziening van de Verordening EMAS
Ten aanzien van het voorstel tot herziening van de EMAS Verordening
meent Nederland dat de voorstellen van de Commissie niet eenvoudig
uitvoerbaar zijn en hoge administratieve lasten en kosten met zich
meebrengen, zonder dat dit verwacht rendement oplevert in de zin van
het aantal registraties en betere milieuprestaties. Nederland pleit er,
gezien bovenstaande genoemde problemen voor om de opgelegde
verplichtingen niet in te voeren of zodanig te wijzigen dat de lidstaten
alleen verplicht zijn de structuur te implementeren zodat registratie wel
mogelijk is maar voor vrijheid in de wijze waarop EMAS in de uitvoering
van het milieubeleid wordt ingezet.
C. Overige onderwerpen:
Eco-innovatie
Nederland mist een tastbare link tussen de voorgestelde Milieu- en
duurzaamheidactiviteiten en het lopend EU-innovatiebeleid. Innovatie
vereist het mobiliseren van alle partijen die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van nieuwe duurzame producten, processen en diensten; inclusief
risicodragende partijen (financiers etc.) en de toekomstige gebruikers
(consumenten en fabrikanten).
Het Europese innovatiebeleid kent binnen programma’s een aantal relevante thema’s, o.a. het:
• Concurrentievermogen en Innovatieprogramma (CIP) (bevorderen van
eco-innovatie onder meer via demonstratieprojecten en risicokapitaal;
Intelligent Energy Europe);
• Lead Market Initiatief (in het bijzonder de lead markets sustainable
construction, recycling, bio-based products and renewable energies);
• 7e Kaderprogramma (energie, milieu).
Wanneer in dit Actieplan deze bestaande initiatieven onbenut blijven zou
Nederland dat zien als een gemiste kans. Nederland pleit dan ook voor
een sterkere – maar ook zorgvuldige – link tussen het dynamische raamwerk en slimmere productie (waaronder de genoemde initiatieven gerelateerd aan eco-innovatie), juist om de integrale aanpak meer tot uitdrukking te brengen.
Nederland pleit voor stimulering van duurzaam consumeren via zowel
consumenten als het bedrijfsleven. Nederland ondersteunt het initiatief
van de Commissie om een zogenaamd Retail Forum op te richten. Maar
ook het stimuleren door bedrijven en overheden van hun eigen werknemers om hun gedrag te verduurzamen (voorbeeld is het programma
«Planet Me» van TNT, waarbij werknemers gestimuleerd worden zelf
energie te besparen) kan een effectieve strategie zijn. Het kabinet heeft in
de kabinetsbrief «Duurzame ontwikkeling» al aangeven dit verder op te
pakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

9

Gebruik van natuurlijke hulpbronnen
Nederland is het van harte eens met het streven naar een vergroting van
de resource efficiency. Minder grondstoffen gebruiken is goed voor
economie en milieu. Toch zal het gebruik van grondstoffen pas afnemen
als de groei van de resource efficiency groter is dan de groei van de
economie. Daar het streven van de EU is om een economische groei te
bereiken van 3% per jaar in 2010, dient ook de resource efficiency met
minstens 3% per jaar toe te nemen, teneinde een absolute vermindering
van het grondstoffengebruik te bewerkstellingen. Ook het meten van het
hulpbronnengebruik in alléén kilo’s is niet genoeg: kilo’s zijn géén
adequate maat voor milieudruk. De productie van één kilogram aluminium veroorzaakt niet dezelfde milieudruk als de productie van één kilogram plastic. Daarbij komt dat vaak land nodig is om grondstoffen te
produceren, wat ook meegewogen moet worden. Nederland zal daarom
bij de Commissie aandringen op de (verdere) ontwikkeling en toepassing
van aanvullende indicatoren.
Nederland onderschrijft het belang van het ruimte geven aan en ondersteunen van het bedrijfsleven (met name het midden- en klein bedrijf)
inzake het doorvoeren van innovaties en het verbeteren van hun milieuprestaties. Nederland onderkent hierbij de speciale rol die ontwikkelingslanden hebben als producent en exporteur van natuurlijke hulpbronnen.
Transparantie
De Commissie geeft in het Actieplan terecht aan dat het optimaal gebruik
maken van beschikbare milieugegevens over producten belangrijk is.
Nederland is echter van mening dat het beschikbaar krijgen en maken van
gegevens over milieuprestaties van producten een grotere rol zou moeten
spelen in het kader van dit Actieplan. De Commissie zal worden verzocht
om met initiatieven te komen ten aanzien van het komen tot verdere
transparantie aangaande de milieueffecten van producten, zoals het actief
publiekelijk beschikbaar maken van gegevens (voor zover het geen
bedrijfsvertrouwelijke gegevens betreft en met aandacht voor lasten voor
het bedrijfsleven).
Financieel-economische instrumenten
Financieel-economische of marktconforme instrumenten spelen een
belangrijke rol bij het realiseren van de duurzaamheiddoelstellingen van
Nederland en de EU. Ze zijn een uitstekend middel om duurzaamheidoverwegingen te integreren in de gangbare besluitvormingsmechanismen
rondom productie en consumptie in Nederland en de EU. Nederland
ondersteunt de Commissie dan ook ten aanzien van het analyseren van de
relevante opties en het komen tot voorstellen, met oog voor de neveneffecten. Ten aanzien van fiscale maatregelen is Nederland voorstander van
het onderzoek van de Europese Commissie naar de mogelijkheden om
milieudifferentiatie toe te passen. Tevens ziet Nederland met veel interesse uit naar de publicatie van een voorstel tot aanpassing van de Richtlijn Energiebelasting.
Internationale aspecten
Nederland ondersteunt de ambitie van de Commissie ook in multilateraal
kader activiteiten op het gebied van duurzame productie en consumptie te
ontwikkelen. Nederland onderschrijft de focus die de Commissie hier kiest
op het klimaatproces, het Marrakesh-proces en de behandeling in de
WTO, als de belangrijkste internationale kaders voor het ontwikkelen van
beleidsinstrumenten en normen die gebruikt kunnen worden voor het
aanpakken van onduurzame productie en consumptiepatronen.
Nederland hecht vooral aan een actieve bijdrage van de EU, die strookt
met dit Actieplan, aan de totstandkoming van het 10-Year Framework of
Programmes onder het Marrakesh-proces, het 10-Year Framework of
Programmes dat zal dienen als basis voor de onderhandelingen in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

10

volgende cyclus van de VN Commissie voor Duurzame Ontwikkeling
(2010–2011). Nederland is te spreken over het voornemen van de
Commissie in de WTO actief in te zetten op internationale handel in
milieuvriendelijke goederen en diensten. Nederland is van mening dat de
Commissie in WTO-kader ook aandacht moet blijven schenken aan de
zgn. Non Trade Concerns (NTC’s), zoals zorgen over productiemethoden
waarbij het milieu geschaad wordt, dierenwelzijn in het geding is en internationale arbeidsnormen (bijvoorbeeld het verbod op dwang- en kinderarbeid) niet volledig worden nageleefd. Op dit moment is het onduidelijk in
WTO-kader hoeveel ruimte er is om eisen te stellen aan handel, die de
NTC’s adresseren. Nederland streeft ernaar meer duidelijkheid te krijgen
over wat in WTO kader wel en niet geoorloofd is op dit terrein. Aandacht
voor de mogelijkheden van het adresseren van NTC’s is van belang om
verduurzaming van productiemethoden te kunnen stimuleren.
Nederland staat in principe positief ten aanzien van een sectorale aanpak
bij internationale klimaatonderhandelingen, voor zover deze als aanvullend worden beschouwd en niet de absolute en bindende reductieafspraken voor ontwikkelde landen ondermijnen. Nederland ondersteunt de
Commissie bij een verdere verkenning van een sectorale aanpak voor de
ontwikkelingslanden en diverse sectoren, zoals de internationale scheepvaart en de thema’s met betrekking tot landgebruik.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 692

11