Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

669
Vragen van het lid Becker (VVD) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het bericht «IND ontdekt fraude met asielzoekers» (ingezonden
8 oktober 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 4 november 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 621.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «IND ontdekt fraude met asielzoekers»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u de Kamer inzicht geven in de aard en de omvang van de fraude en op
welk moment dit binnen de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bekend is
geworden en welk moment dit met u is gedeeld?
Antwoord 2
In 2018 heeft de IND de eerste signalen ontvangen die erop wezen dat er
mogelijk sprake was van fraude binnen deze doelgroep. Om dit nader te
onderzoeken heeft de IND een interdisciplinaire werkgroep opgezet. In
februari 2020 heeft de werkgroep haar onderzoek afgerond en de maanden
daarna is gewerkt aan de analyse van de resultaten. In de zomer ben ik
schriftelijk geïnformeerd door de IND over de bevindingen.
De aard en omvang van de fraude is omschreven in mijn brief aan uw Kamer
die gelijktijdig met deze beantwoording wordt verzonden en het onderzoeksrapport van de IND dat als bijlage aan de brief is toegevoegd.
Vraag 3, 4, 5 en 8
Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat honderden asielzoekers ten
onrechte verblijfspapieren lijken te hebben gekregen door te liegen over hun
seksuele geaardheid en dat dit niet mag worden beloond? Zo nee, waarom
niet?

1

ah-tk-20202021-669
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/04/ind-ontdekt-fraude-met-asielzoekers-a4014696

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Klopt het signaal dat het merendeel van de aan deze groep verstrekte
verblijfsvergunningen niet kan worden ingetrokken omdat de IND moet
aantonen dat het verhaal verzonnen is en de asielzoeker zelf niet hoeft te
bewijzen dat hij of zij de feiten waarheidsgetrouw heeft weergegeven?
Hoe is de bewijslastverdeling geregeld binnen het asielrecht met betrekking
tot het aantonen van de geaardheid of religie als grond voor asiel in verband
met risico op vervolging in het land van herkomst? Volgt deze bewijslastverdeling uit EU-recht of is de vaststelling van de bewijslastverdeling een
nationale bevoegdheid?
Bent u bereid de verblijfstatus te ontnemen als blijkt dat de feiten verkeerd
zijn weergegeven die doorslaggevend zijn geweest voor de verlening van de
verblijfsstatus? In hoeveel gevallen is dat mogelijk? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3, 4, 5, 8
Ik deel uw mening dat asielzoekers geen verblijfstitels zouden mogen
verkrijgen door te liegen over hun seksuele geaardheid en dat dit niet zou
mogen worden beloond. Daar waar mogelijk, zal de verleende verblijfsvergunning ook worden ingetrokken.
Binnen het asielrecht geldt dat indien een asielzoeker bij diens aanvraag een
beroep doet op asielbescherming vanwege vervolging in het land van
herkomst als gevolg van diens geaardheid of religie, de asielzoeker in
principe de bewijslast draagt. Hij moet aannemelijk maken dat hij voldoet aan
de voorwaarden om in aanmerking te komen voor asielbescherming. Dit is
overigens niet anders dan bij andere asielmotieven. Dit volgt uit EU-recht en
is ook vastgelegd in het nationale recht.
Wat de beoordeling van een asielaanvraag vanwege seksuele geaardheid
anders maakt dan bij veel andere asielmotieven, is dat dit asielmotief veelal
enkel door middel van verklaringen over een in de kern innerlijk proces
aannemelijk kan worden gemaakt. Indien de verklaringen samenhangend en
aannemelijk zijn bevonden en niet in strijd zijn met beschikbare algemene en
specifieke informatie en indien vast is komen te staan dat de verzoeker in
grote lijnen als geloofwaardig kan worden beschouwd, zal veelal aan de
vreemdeling het voordeel van de twijfel moeten worden gegund met
betrekking tot de geloofwaardigheid.
Hierbij is het van belang te benoemen dat mede naar aanleiding van
(Europese) jurisprudentie en de uitkomst van meerdere debatten tussen uw
Kamer en het kabinet de eisen die aan de besluitvorming van de IND worden
gesteld in de afgelopen jaren steeds hoger zijn geworden. Afwijzen van
aanvragen van asielzoekers die twijfelachtige verklaringen afleggen over hun
seksuele geaardheid is daarmee voor de IND niet eenvoudig. Daarbij komt
dat door het, op goede gronden, openbaar maken van verschillende
werkinstructies, de vreemdeling zich beter kunnen voorbereiden op hetgeen
aan hen tijdens de gehoren wordt gevraagd.
Als onderdeel van het onderzoek naar de Oegandese asielzoekers heeft de
IND onderzocht welke mogelijkheden er bestaan om tot intrekking van de
verleende vergunningen over te gaan wanneer er sprake is van signalen van
een oneigenlijk beroep op lhbti-gerichtheid als asielmotief. Om tot een
intrekking over te kunnen gaan dient de IND aan te tonen dat er sprake is van
een intrekkingsgrond. De bewijslast rust dus op de IND om aan te tonen dat
onjuiste of valse gegevens zijn verstrekt, het gevoerde asielrelaas niet
geloofwaardig is en de vreemdeling geen risico loopt op vervolging dan wel
ernstige schade in het land van herkomst. De IND zal moeten bewijzen dat er
zowel nu als destijds geen sprake is geweest van een terecht beroep op
asielbescherming. Het toetsingskader ten behoeve van een intrekking is
daarmee complex en de enkele omstandigheid dat er sterke twijfels zijn aan
de geloofwaardigheid van de verklaringen, is in het licht van de op de IND
rustende bewijslast onvoldoende om te concluderen dat er onjuiste gegevens
zijn verstrekt en daarmee een grond bestaat voor intrekking van de vergunning.
Vraag 6
Is het juist dat uit de Kwalificatierichtlijn (2011/95/EU) volgt dat intrekking van
de verblijfsstatus mogelijk is wanneer de verkeerde voorstelling van feiten
essentieel is geweest voor het verkrijgen van de verblijfsvergunning?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het klopt dat dit volgt uit de Kwalificatierichtlijn, te weten artikel 14, tweede
lid. Zoals ik echter ook bij het voorgaande antwoord heb uiteengezet is het
vermoeden dat er onheus gebruik is gemaakt van een beroep op een bepaald
asielmotief onvoldoende om over te gaan tot intrekking. Om tot intrekking
over te kunnen gaan dient er concreet bewijs te zijn dat er onjuiste gegevens
zijn verstrekt in de procedure die van doorslaggevend belang zijn geweest bij
het toekennen van een vergunning.
Om deze reden ben ik, zoals ik ook heb aangegeven in het nota-overleg voor
de JBZ-raad d.d. 6 oktober jl., voornemens dit vraagstuk nader te laten
onderzoeken.
Vraag 7
Bent u bereid om bij alle Oegandese asielzoekers – die de laatste jaren een
verblijfsvergunning hebben gekregen in verband met risico op vervolging in
verband met de geaardheid – te onderzoeken of zij de waarheid hebben
gesproken over hun geaardheid?
Antwoord 7
In het onderzoek naar Oegandese asielzoekers, dat ik ook bij mijn brief van
vandaag aan uw Kamer heb gevoegd, is reeds onderzocht in hoeveel zaken
dit mogelijk is. Uit het onderzoek is gebleken dat in 36 van de 253 zaken een
mogelijk voldoende grondslag bestaat om tot intrekking over te gaan.
Momenteel heeft dit tot één intrekking geleid, de overige 35 zaken zijn nog in
behandeling.
Vraag 9
Uit welke andere herkomstlanden komen aanzienlijke aantallen asielzoekers
die aangeven te vluchten uit vrees slachtoffer te worden in verband met hun
geaardheid? Bestaat daarbij een vergelijkbaar risico op het liegen over de
geaardheid? Zo ja, hoe gaat de IND om met dit risico om te voorkomen dat
dit loont?
Antwoord 9
De IND registreert niet wat de geaardheid van asielzoekers is. Er kan dus niet
aangegeven worden uit welke andere landen grote aantallen asielzoekers
afkomstig zijn die een beroep doen op bescherming vanwege hun geaardheid. Wel kan gesteld worden dat de IND momenteel geen concrete signalen
heeft ontvangen dat er op grote schaal misbruik wordt gemaakt van deze
asielgrond en daarbij, zoals bij de Oegandese asielzoekers, gefaciliteerd
worden door een actief netwerk. Wel is een herbeoordelingstraject opgestart
naar misbruik van het bekeringsmotief door een groep Iraanse asielzoekers
die ervan worden verdacht een bekeringsverhaal te hebben gekocht. Ik heb
uw Kamer hierover geïnformeerd in mijn beantwoording op Kamervragen
over dit onderwerp.2
Naar aanleiding van de opgedane kennis over Oegandese asielzoekers
worden sinds 2018 Oegandese LHBTI-zaken zoveel mogelijk door ervaren
IND-medewerkers behandeld met extra oog voor eventuele signalen dat er
oneigenlijk gebruik wordt gemaakt van het LHBTI-motief. Dit heeft reeds
geleid tot een toename van afwijzingen van asielaanvragen van Oegandese
asielzoekers met een LHBTI-motief in eerste aanleg.
Vraag 10
Deelt u de mening dat het bewust verkeerd weergeven van de feiten in de
asielprocedure nooit mag lonen, ook niet als dit niet van doorslaggevend
belang kan zijn voor het verlenen van de verblijfsstatus? Zo ja, is het mogelijk
liegen in de asielprocedure te sanctioneren met bijvoorbeeld een boete en
bent u bereid dit ook te doen?
Antwoord 10
Ik ben het met de vraagsteller eens dat asielzoekers gedurende de gehele
asielprocedure eerlijkheid moeten betrachten. Zoals aangegeven in het
notaoverleg voor de JBZ-raad van 6 oktober jl., ben ik voornemens dit
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3860.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

vraagstuk nader te onderzoeken. Bij dat onderzoek zal ik ook de vraag
betrekken naar het doen van aangifte bij geconstateerd onjuist verklaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4