Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

28 750

Gemeentelijke herindeling

Nr. 62

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2015
Hierbij doe ik u een aanvulling op het Beleidskader gemeentelijke
herindeling 2013 (Kamerstuk 28 750, nr. 53) toekomen. De aanvulling
betreft de toepassingscriteria voor een «lichte» samenvoeging, ook
bekend als gemeentelijke toevoeging.
Een lichte samenvoeging is een bijzondere wijze van herindelen, die in de
afgelopen jaren driemaal is toegepast.1 Waar bij een «reguliere» samenvoeging de betrokken gemeenten worden opgeheven en een nieuwe
wordt ingesteld, wordt bij een lichte samenvoeging ten minste één
gemeente niet opgeheven. Daardoor blijven de rechtsgevolgen die zijn
verbonden aan opheffing voor (ten minste) één van de betrokken
gemeenten achterwege. Met name op het terrein van administratieve
lasten levert dit voordelen op. Ook staat de niet op te heffen gemeente
niet onder preventief financieel toezicht op grond van artikel 21 Wet
algemene regels herindeling en blijven de burgemeester en het ambtelijk
apparaat van deze gemeente in functie. Herindelingsverkiezingen, en
daarmee nieuwe collegeonderhandelingen, zijn wel nodig. De gemeenteraad van de niet op te heffen gemeente vertegenwoordigt immers niet
de inwoners van de gemeente die wordt opgeheven.
Het afgelopen jaar is onderzocht of het wenselijk is om voor deze
herindelingsvariant een (specifieke) regeling in de Wet arhi te treffen. Uit
deze verkenning is gebleken dat een wettelijke regeling niet nodig is. De
Wet arhi regelt reeds de rechtsgevolgen van opheffing van gemeenten en
verankering van deze herindelingsvariant past niet goed binnen het
systeem van de wet. Wel bestaat behoefte aan duidelijkheid over de
criteria waaraan verzoeken tot een lichte samenvoeging worden getoetst,
maar daarvoor is geen wetswijziging nodig.

1

kst-28750-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Bij de samenvoeging van een deel van Meerlo-Wanssum met Venray (2010), Rozenburg met
Rotterdam (2010) en delen van Maasdonk met Den Bosch en Oss (2015).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 750, nr. 62

1

De afgelopen jaren werd als criterium voor de toepassing van deze
herindelingsvariant een strikte grens gehanteerd: het inwonertal van de
niet op te heffen gemeente zou met ten hoogste 10% toe mogen nemen.
Een dergelijke harde norm acht ik niet (langer) wenselijk omdat deze
mogelijk geen recht doet aan de specifieke omstandigheden van het
geval.
Verzoeken tot gemeentelijke herindeling via een lichte samenvoeging
worden beoordeeld aan de hand van de volgende twee criteria:
1. Er is overeenstemming tussen de gemeenten. De rechtsgevolgen voor
en na de herindeling zijn voor de betrokken gemeenten verschillend.
Het is van belang dat de gemeenten zich hiervan bewust zijn en alle
achter de keus voor deze herindelingsvariant staan.
2. Er zijn afspraken over de rechtspositie van het personeel. De medewerkers van de bij een lichte samenvoeging betrokken gemeenten hebben
niet dezelfde positie. De medewerkers van de op te heffen gemeente(n)
vallen onder het regime van de Wet arhi (tijdelijke aanstelling en
binnen zes maanden na de herindeling een besluit over definitieve
plaatsing), terwijl de medewerkers van de niet op te heffen gemeente
hun aanstelling behouden. Het verleden leert dat dit verschil geen
problemen oplevert als de gemeenten onderling voor de herindeling
goede afspraken maken over de plaatsing van medewerkers.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 750, nr. 62

2