Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 311

Zelfstandig ondernemerschap

Nr. 236

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 november 2020
Inleiding
Met deze zesde voortgangsbrief informeren de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van Financiën uw Kamer,
mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
over de stand van zaken en de vervolgstappen ten aanzien van de in het
regeerakkoord voorziene maatregelen op het gebied van «werken als
zelfstandige». Uw Kamer ontving eerdere voortgangsbrieven over de
uitwerking van deze maatregelen op 22 juni 2018, 26 november 2018,
24 juni 2019, 22 november 2019 en 15 juni 2020.1
In deze voortgangsbrief wordt een update gegeven over de stand van
zaken rondom de uitwerking van de webmodule en de eerder aangekondigde pilot van de webmodule (paragraaf 1). Vervolgens wordt nader
ingegaan op het brede maatschappelijke gesprek. Daarbij wordt op
hoofdlijnen een plan van aanpak geschetst (paragraaf 2). Voor zowel de
pilot van de webmodule als het brede maatschappelijke gesprek geldt dat
er sprake is van een aangepast tijdpad. De pilot start naar verwachting op
11 januari 2021 en zal in ieder geval zes maanden duren. Dit betekent dat
de evaluatie van de pilot in de zomer van 2021 kan plaatsvinden en er een
beslissing kan worden genomen over het verdere vervolg van de
webmodule. Na afloop van de pilot webmodule, beslist het kabinet op
welk moment de handhaving (gefaseerd) wordt opgestart, op z’n vroegst
is dat 1 oktober 2021. Uw Kamer en de markt zullen tijdig hierover worden
geïnformeerd. Het nieuwe tijdpad voor beide onderdelen wordt in deze
brief nader toegelicht. Tot slot wordt in deze brief een update gegeven van
de voortgang op het totaalpakket aan maatregelen ten aanzien van
werken als zelfstandige (paragraaf 3). Hierbij wordt achtereenvolgens
ingegaan op het handhavingsmoratorium, de maatregelen rondom
1

kst-31311-236
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 31 311, nr. 207, Kamerstuk 31 311, nr. 212, Kamerstuk 31 311, nr. 219, Kamerstuk
31 311, nr. 220 en Kamerstuk 31 311, nr. 235.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

1

platformwerk, collectieve afspraken die zien op zelfstandigen en
voorbeelden van hoe deze afspraken in CAO’s zijn geland (conform de
toezegging aan uw Kamer) en de stand van zaken rondom de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen.
Vooraf
De coronacrisis
Wat gold ten tijde van de voortgangsrapportage die uw Kamer deze zomer
heeft ontvangen, geldt helaas nog steeds: het coronavirus heeft ons land
nog steeds in zijn greep. Het kabinet heeft recent besloten tot een
gedeeltelijke lockdown die opnieuw grote gevolgen heeft voor de
bedrijvigheid in Nederland. De maatregelen om het virus onder controle
te krijgen hebben een enorme impact op de samenleving in het algemeen
en de arbeidsmarkt in het bijzonder, zeker ook op de groep zelfstandigen
zonder personeel (zzp’ers). We realiseren ons dat dit voor veel zzp’ers een
moeilijke tijd is. Dit wordt bevestigd door het grote beroep op de Tijdelijke
overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo).2
Rapporten WRR en Commissie Regulering van werk
De coronacrisis benadrukt de kwetsbaarheid van veel zelfstandigen. De
Tozo vormt een tijdelijk vangnet voor zelfstandig ondernemers in deze
uitzonderlijke tijd, maar is geen antwoord op onderliggende structurele
problemen met betrekking tot het functioneren en inrichting van de
arbeidsmarkt. Dat die problemen er wel zijn, werd reeds geconstateerd bij
het opstellen van het regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst»3 en
vorig jaar bevestigd door de rapporten «Het betere werk» van de
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en «In wat voor
land willen wij werken?» van de Commissie Regulering van werk.4 Ten
aanzien van het werken als zelfstandige dan wel als werknemer wordt met
name gewezen op de onoverzichtelijkheid van het stelsel van contractvormen en het ongelijke fiscale, socialezekerheidsrechtelijke en arbeidsrechtelijke speelveld daartussen. De combinatie van een ongelijk
speelveld, de onoverzichtelijkheid van (afbakening van) contractvormen
en de beperkte handhaving maakt het gemakkelijk en aantrekkelijk om
werk uit te laten voeren door zelfstandigen, ook wanneer dat gedaan
wordt om andere redenen dan de aard van het werk.
De WRR en de Commissie Regulering van werk doen beide een aantal
aanbevelingen om de problematiek rond zelfstandigen het hoofd te
bieden. Zowel de probleemanalyse van de WRR en de Commissie
Regulering van werk als de gedane aanbevelingen achten wij van belang
bij de (verdere voortgang van) maatregelen «werken als zelfstandige». Via
een separate brief is uw Kamer inmiddels geïnformeerd over de reactie
van het kabinet op beide rapporten.5

2

Voor meer informatie over het beroep op de noodpakketten en een monitor van de arbeidsmarkt verwijzen we u graag door naar de brieven inzake de monitoring arbeidsmarkt en beroep
noodpakket waarmee we uw Kamer maandelijks informeren over het beroep op de SZW
maatregelen uit het noodpakket en over het beeld op de arbeidsmarkt.
3
Kamerstuk 34 700, nr. 34.
4
Commissie Regulering van werk, In wat voor land willen wij werken? (2020), Kamerstuk 29 544,
nr. 970; WRR-rapport nr. 102: Het betere werk. De nieuwe maatschappelijke opdracht, te
raadplegen op: www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2020/01/15/het-betere-werk.
5
Kabinetsreactie op de Commissie Regulering van Werk en het WRR-rapport «Het Betere Werk»,
Kamerstuk 29 544, nr. 1028.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

2

Uitspraak Hoge Raad
In een voor het onderwerp van deze brief («werken als zelfstandige»)
relevante recente uitspraak heeft de Hoge Raad op 6 november jl.
geoordeeld over onder meer de rol van de bedoeling van partijen bij de
kwalificatie van een overeenkomst.6 De precieze gevolgen van het arrest
voor de beoordeling van arbeidsrelaties en de criteria die daarbij worden
gehanteerd, worden nog bestudeerd.
1. Webmodule
Belang van de kwalificatie van de arbeidsrelatie
Het onderscheid tussen de kwalificatie als zelfstandige en werknemer is
van belang voor werkgevers/opdrachtgevers, werkenden en de overheid.
Zo bepaalt dit onderscheid of sprake is van een inhoudingsplicht voor de
loonheffingen en een verzekeringsplicht voor de werknemersverzekeringen. Daarnaast is het civielrechtelijke onderscheid tussen de
arbeidsovereenkomst en andere typen overeenkomsten op basis waarvan
arbeid wordt verricht, van belang voor de rechten en bescherming van de
zelfstandige of werknemer en voor de daarmee gepaard gaande risico’s
en kosten van degene die het werk aanbiedt (opdrachtgever of
werkgever). Er bestaat een groot verschil in fiscale en arbeidsrechtelijke
behandeling tussen opdrachtnemers en werknemers.7 De kwalificatie van
de arbeidsrelatie – werknemer/werkgever of opdrachtnemer/opdrachtgever – heeft daardoor een grote impact op beide partijen. Duidelijkheid
over de aard van de arbeidsrelatie is daarom van belang.
Pilot webmodule
Het kabinet ontwikkelt met de webmodule een instrument om opdrachtgevers die duidelijkheid en waar mogelijk zekerheid over de kwalificatie
van de arbeidsrelatie voor de loonheffingen te geven. Met de brief van
15 juni 2020 heeft het kabinet u geïnformeerd over het voornemen om in
het najaar van 2020 een pilot te starten met de webmodule, meer specifiek
met de standaard vragenlijst. Met deze brief informeert het kabinet u over
de nadere invulling van deze pilot.
De pilot start naar verwachting op 11 januari 2021 en duurt in ieder geval
zes maanden. Na deze zes maanden zal de pilot worden geëvalueerd (in
de zomer van 2021) en kan besluitvorming over een eventuele introductie
van de webmodule plaatsvinden. Bij deze besluitvorming zijn overigens
meer factoren relevant dan alleen de evaluatie van de pilot, zoals de
uitkomsten van het brede maatschappelijk gesprek (zie hierna onder 2), de
mogelijkheden voor misbruik en oneigenlijk gebruik, de mogelijkheden
voor handhaving en de gevolgen voor de uitvoeringsinstanties. Alvorens
besluitvorming kan plaatsvinden, zullen er dan ook uitvoeringstoetsen op
de webmodule worden gedaan door de Belastingdienst, het UWV en
ISZW. Tevens zal er een MKB-toets worden uitgevoerd.
Achtereenvolgens zal hierna worden ingegaan op de doelstelling van de
pilot, de uitwerking van de pilot, de inrichting van de pilotomgeving, de
inrichting van een helpdesk, de evaluatie en de vragenlijsten voor
«aanneming van werk« en «tussenkomst«.

6
7

HR 6 november 2020, ECLI:NL:HR:2020:1746.
IBO ZZP, Kamerstuk 31 311, nr. 154. Zie ook: Commissie Regulering van werk, In wat voor land
willen wij werken? (2020), Kamerstuk 29 544, nr. 970.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

3

Doelstelling pilot
De pilot van de webmodule is bedoeld om zicht te krijgen op de werking
van de webmodule en wat deze voor opdrachtgevers in de dagelijkse
praktijk kan betekenen. Via de pilot kan worden getest of de webmodule in
de praktijk behulpzaam is voor opdrachtgevers bij het verduidelijken van
de aard van de arbeidsrelatie en – zo nodig – bij het vormgeven van de
arbeidsrelatie. De webmodule geeft gedurende de pilotfase voor zover
mogelijk een indicatie van de arbeidsrelatie, waarbij de volgende
uitkomsten mogelijk zijn:
• Opdrachtgeversverklaring: de opdracht kan buiten dienstbetrekking
worden verricht (bijvoorbeeld door een zzp‘er).
• Indicatie dienstbetrekking: er zijn sterke aanwijzingen dat er sprake is
van een (fictieve) dienstbetrekking.
• Geen oordeel mogelijk: Op grond van de gegeven antwoorden is niet
duidelijk of sprake is van werken buiten dienstbetrekking of van
werken in dienstbetrekking.
Deze uitkomsten hebben tijdens de pilotfase geen juridische status.
Opdrachtgevers kunnen in de pilotfase derhalve geen zekerheid ontlenen
aan de uitkomst. Gelet hierop fungeert de pilot dan ook met name als
voorlichtingsinstrument voor opdrachtgevers om duidelijkheid te krijgen
over de kwalificatie van de arbeidsrelatie. Dit biedt opdrachtgevers de
mogelijkheid om zich te beraden of, gelet op de huidige wet- en regelgeving en jurisprudentie, een bepaalde opdracht zich er voor leent om al
dan niet buiten dienstbetrekking te worden uitgevoerd. Ook geeft dit de
opdrachtgever de mogelijkheid te bezien hoe binnen de geldende wet- en
regelgeving de opdracht vorm gegeven moet worden om wel buiten
dienstbetrekking uitgevoerd te kunnen worden of om een dienstbetrekking aan te gaan.
De pilotfase kan tevens behulpzaam zijn bij het verbeteren van de
webmodule voordat deze eventueel definitief wordt ingezet en mogelijk
juridische consequenties krijgt. Daarnaast kan worden bezien of er andere
onvoorziene zaken naar boven komen waar rekening mee gehouden moet
worden bij besluitvorming over de definitieve inzet van de webmodule.
Uitwerking pilot
Op rijksoverheid.nl wordt algemene informatie opgenomen over de
beoordeling van arbeidsrelaties en hoe deze beoordeling gemaakt kan
worden. De webmodule is daarbij een hulpmiddel om hier duidelijkheid
over te krijgen. Aanvullend hierop wordt algemene informatie over de
pilot webmodule opgesteld, zoals het doel van de pilot en de werking van
de webmodule. Via een link naar de pilotomgeving wordt de vragenlijst
gestart. Na het volledig invullen van de vragenlijst krijgt de opdrachtgever
de uitkomst getoond (opdrachtgeversverklaring, indicatie dienstbetrekking
of geen oordeel mogelijk).
Pilotomgeving
De pilotomgeving van de webmodule wordt gebouwd door I&O Research.
Via de link die is opgenomen op rijksoverheid.nl wordt een webpagina
van I&O Research geopend. Op deze webpagina kan de vragenlijst
worden ingevuld.
De vragenlijst wordt anoniem ingevuld. Dit betekent dat niet bekend is wie
de webmodule heeft ingevuld. Om ervoor te zorgen dat niet op een
andere manier de ingevulde webmodule naar een specifieke opdracht-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

4

gever kan worden herleid, worden geen privacygevoelige gegevens (zoals
het IP-adres) geregistreerd en/of opgeslagen.
Doordat er geen persoonlijke gegevens worden geregistreerd, is het
tijdens de pilotfase niet mogelijk de vragenlijst tussentijds op te slaan. Een
dergelijke functie vereist een koppeling met een tot de invuller herleidbaar
gegeven. Bij een eventuele invoering van de webmodule zal naar
mogelijkheden worden gezocht om wel een dergelijke functie in te
bouwen.
Helpdesk
Het is van belang dat de vragen uit de vragenlijst en de bijbehorende
antwoordopties zo duidelijk mogelijk zijn. Daarom worden de vragen zo
goed mogelijk toegelicht. Ook wordt aanvullende informatie verstrekt om
de opdrachtgever zoveel mogelijk te helpen. Omdat de webmodule is
bedoeld voor opdrachtgevers, wordt deze informatie toegespitst op
opdrachtgevers. Het is niet uit te sluiten dat opdrachtnemers ook de
webmodule zullen invullen of vragen hebben naar aanleiding van de
uitkomst van de webmodule zoals die door zijn opdrachtgever is ingevuld.
Zij kunnen hierover in overleg gaan met de opdrachtgever. Daarnaast zal
verwezen worden naar websites en instanties waar opdrachtnemers
terecht kunnen.
Naast het beschikbaar stellen van zoveel mogelijk informatie wordt
aanvullend een helpdesk ingericht. De mogelijkheid om aanvullende
vragen te stellen staat open voor opdrachtgevers, omdat de webmodule is
bedoeld voor opdrachtgevers.
De helpdesk is een aanvullende service die bedoeld is voor vragen over
de interpretatie van de vragen en antwoorden in de webmodule, voor
zover die nog niet beantwoord zijn in de toelichting op de vragen of in de
aanvullende informatie die wordt verstrekt. De helpdesk kan geen advies
geven over wat een opdrachtgever op grond van zijn individuele situatie
bij een bepaalde vraag moet antwoorden. Er kan alleen uitleg gegeven
worden over wat wordt bedoeld met de vraag en de antwoorden. Het is
vervolgens aan de opdrachtgever om te bepalen welk antwoord in zijn
individuele situatie van toepassing is.
Indien de vraag niet direct door de helpdesk beantwoord kan worden, zal
deze worden doorgezet naar een tweedelijns helpdesk. De tweedelijns
helpdesk streeft naar een reactietermijn van maximaal drie werkdagen.
Evaluatie
Voor besluitvorming over het al dan niet invoeren van de webmodule is
een goede evaluatie van de pilot noodzakelijk. Het voornaamste doel van
de pilot is om te bezien hoe de webmodule in de praktijk uitwerkt. Dat wil
zeggen dat de pilot duidelijk moet maken of de webmodule in de praktijk
behulpzaam is voor opdrachtgevers die behoefte hebben aan meer
duidelijkheid over de kwalificatie van de arbeidsrelatie. Daarnaast wil het
kabinet informatie ophalen over hoe andere partijen zoals brancheorganisaties de webmodule beoordelen en welke gevolgen er voor uitvoeringsinstanties zijn te verwachten. Voor de evaluatie van de pilot worden
daarom meerdere gegevens gebruikt, welke hierna kort worden toegelicht. Gedurende de pilot en tijdens de evaluatie zullen deze gegevens
worden verzameld en beoordeeld.
De informatie die ten behoeve van de evaluatie wordt verzameld, kan
onderverdeeld worden in vier clusters: expliciete mate van tevredenheid
van gebruikers, impliciete mate van tevredenheid van gebruikers,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

5

beoordeling door externe of derde partijen en de gevolgen voor de
uitvoeringsinstanties. De verzamelde informatie zal deels kwantitatief van
aard zijn (bijvoorbeeld de antwoorden op enquêtevragen en de data
vanuit I&O Research) en deels kwalitatief (bijvoorbeeld het beeld bij
brancheorganisaties). Uiteindelijk zal een optelsom van de verzamelde
informatie bij de verschillende clusters bepalen of de pilot al dan niet
succesvol is. Het is op voorhand lastig om daar harde normen aan te
verbinden.
Het doel van de webmodule is het (helpen bij het) verduidelijken van de
arbeidsrelatie. Om deze reden wil het kabinet weten of de webmodule
deze duidelijkheid heeft gegeven en wat een opdrachtgever/werkgever
gaat doen naar aanleiding van de uitkomst: gaat hij de arbeidsrelatie
bijvoorbeeld anders vormgeven en zou hij bereid zijn de webmodule te
gebruiken indien deze zekerheid geeft? De antwoorden op deze vragen uit
de enquête zijn daarom zwaarwegend in de bepaling of de pilot succesvol
is gebleken en bij de besluitvorming over het definitieve inzetten van de
webmodule.
Vier informatieclusters ten behoeve van evaluatie
Cluster 1: expliciete tevredenheid van gebruikers
Om te achterhalen wat de gebruikers van de webmodule vinden, zal
aan het einde van de webmodule een (vrijwillige) enquête plaatsvinden. In de enquête is allereerst de gebruikerservaring van belang.
Hierbij worden vragen gesteld over onder meer de duidelijkheid van
de vragen. Het doel van de pilot is uiteindelijk om erachter te komen
in hoeverre deze behulpzaam is geweest voor de opdrachtgever. Om
deze reden wordt samen met de vragen over de gebruikerservaring
de vraag gesteld of de webmodule heeft bijgedragen aan het geven
van duidelijkheid over de arbeidsrelatie. Ook wordt gevraagd welke
uitkomst de gebruiker verwacht. Het antwoord op deze vraag wordt
vergeleken met de daadwerkelijke uitkomst. Mocht de uitkomst
anders zijn dan verwacht, dan worden vervolgvragen gesteld over
wat de gebruiker met de uitkomst van de webmodule gaat doen. Ook
wordt de vraag gesteld of de gebruiker van plan is de webmodule te
gaan gebruiken als deze wordt ingevoerd, afhankelijk van of deze
zekerheid of duidelijkheid geeft, waarbij men de ruimte heeft om een
toelichting te geven.
Een indicatie van de typen gebruikers is tevens van belang voor de
evaluatie. Daarom wordt een aantal vragen opgenomen om hier
meer inzicht in te krijgen: met welke reden wordt de webmodule
gebruikt, in welke sector wordt gewerkt en wat is de grootte van het
bedrijf? Deze informatie uit de antwoorden kan worden gebruikt om
te onderzoeken of de tevredenheid afhangt van het type gebruiker.
Cluster 2: impliciete tevredenheid van gebruikers
De informatie uit de enquêtes kan worden aangevuld met meer
technische informatie waaronder:
– Aantal afgeronde vragenlijsten en de verdeling van de uitkomsten;
– Aantal niet afgeronde vragenlijsten;
– Bij welke vragen stopt de gebruiker met invullen; en
– Verloop van deze statistieken gedurende de looptijd van de pilot.
Het aantal keer dat de toelichting wordt aangeklikt of de vragenlijst
wordt afgebroken in verhouding tot het aantal keer dat de vraag
wordt ingevuld, zegt bijvoorbeeld iets over de duidelijkheid van de
vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

6

Cluster 3: externe beoordeling
Berichten in de media en gesprekken met brancheorganisaties en
andere stakeholders kunnen ook helpen om een beeld te krijgen in
hoeverre gebruik wordt gemaakt van de webmodule en hoe deze in
het algemeen wordt ervaren. Ook de vragen die gesteld worden aan
de inhoudelijke helpdesk worden gebruikt voor de evaluatie. Daarbij
is interessant te bezien of deze gegevens verschillen tussen sectoren.
Het breed maatschappelijk gesprek, waarop hieronder wordt
ingegaan in de paragraaf «maatschappelijk gesprek« biedt hiertoe
mogelijkheden.
Cluster 4: gevolgen voor de uitvoering
Wanneer de uitkomst van de webmodule afwijkt van de relatie die de
opdrachtgever en opdrachtnemer met elkaar voor ogen hadden, kan
dit veel onzekerheid opleveren. Ondernemers zullen in dit geval gaan
zoeken naar zekerheid, waardoor bijvoorbeeld het aantal aanvragen
tot vooroverleg met de Belastingdienst (waaronder het voorleggen
van (model)overeenkomsten) kan toenemen. Ook bestaat de
mogelijkheid dat opdrachtnemers naar aanleiding van de pilot
aankloppen bij het UWV. Deze en andere gevolgen voor de uitvoeringsorganisaties zullen onderdeel zijn van de evaluatie.
Vragenlijst «aanneming van werk« en «tussenkomst«
Met de brief van 15 juni 2020 (Kamerstuk 31 311, nr. 235) heeft het kabinet
u geïnformeerd over de werkwijze die is gehanteerd om de webmodule te
ontwikkelen. Daarbij is aangegeven dat de vragenlijsten voor «aanneming
van werk« en «tussenkomst« nog niet waren afgerond. Inmiddels is de
vragenlijst voor «aanneming van werk« en de bijbehorende weging ook
afgerond. Deze vragenlijst zal dan ook worden toegevoegd aan de pilot
webmodule (zie bijlage 1a voor de integrale vragenlijst8, inclusief de
vragenlijst voor «aanneming van werk». De weging is opgenomen in
bijlage 1b en 1c)9.
Ten aanzien van de vragenlijst «aanneming van werk« heeft een extra
beoordelingsronde plaatsgevonden door de interne en externe deskundigen, gericht op die casuïstiek waarbij de opdrachtomschrijving naar
verwachting voldoet aan de kwalificatie «aanneming van werk«. Aan de
hand van deze nieuwe beoordelingsronde is, conform de werkwijze bij de
standaard vragenlijst, de weging en puntengrens zo afgesteld dat de
uitkomst van de webmodule zo goed mogelijk aansluit bij het oordeel van
de deskundigen. Voor de verdere werkwijze wordt verwezen naar de
eerdere brief van 15 juni 2020.
De vragenlijst voor «tussenkomst« is nog niet afgerond. De komende
maanden worden gebruikt om te onderzoeken of ook de situatie van
«tussenkomst« in de webmodule kan worden geïncorporeerd zodat ook
voor deze situatie duidelijkheid kan worden gegeven over de aard van de
arbeidsrelatie.
2. Breed maatschappelijk gesprek
Zoals eerder aangegeven acht het kabinet het van belang dat een breed
maatschappelijk gesprek wordt gevoerd over de wijze waarop wordt
gewerkt en in hoeverre bepaalde werkwijzen (de vormgeving van de
werkzaamheden binnen de arbeidsrelatie) zich al dan niet lenen om buiten
dienstbetrekking te werken. In de brief van 15 juni 2020 is gemeld dat, na
8
9

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

7

de start in maart 2020, dit brede maatschappelijke gesprek is stil komen te
liggen ten gevolge van de coronacrisis. Daarbij is eveneens aangegeven
dat de pilotfase van de webmodule gebruikt zal worden om dit gesprek te
hervatten.
Het kabinet realiseert zich dat de situatie binnen veel sectoren en
branches ten gevolge van het coronavirus uitzonderlijk is en de komende
maanden blijft. Dit kan ook invloed hebben op de manier waarop wordt
gewerkt en de wijze waarop tegen de uitkomsten van de pilot van de
webmodule wordt aangekeken. Ondanks het gegeven dat de situatie in
veel sectoren zal afwijken van de «normaalsituatie», de situatie zonder
invloed van de coronacrisis, acht het kabinet het weer oppakken van het
breed maatschappelijk gesprek parallel aan de pilotfase van de
webmodule van belang. Nu de pilot van de webmodule naar verwachting
per 11 januari 2021 van start zal gaan, acht het kabinet het passend de
inzet en opzet van het brede maatschappelijke gesprek te verduidelijken.
Zoals reeds eerder gemeld is het doel, van het brede maatschappelijke
gesprek allereerst het vergroten van de bewustwording van en draagvlak
voor (het werken binnen) het wettelijk kader bij opdrachtgevers en
opdrachtnemers. Het belang daarvan wordt onderstreept door de in de
vijfde voortgangsbrief gemelde testresultaten van de webmodule, die
erop wezen dat in ongeveer de helft van de destijds genomen steekproef
waarschijnlijk ten onrechte buiten dienstbetrekking wordt gewerkt. Verder
maakt ook de huidige coronacrisis het belang zichtbaar van een adequate
bescherming en ondersteuning voor werkenden: bescherming en
ondersteuning die past bij het type werk dat wordt verricht, verkleint de
kans dat groepen werkenden die in een afhankelijke positie verkeren plots
geconfronteerd worden met risico’s die zij gelet op hun positie niet op
kunnen vangen.
Met het brede maatschappelijk gesprek wordt evenzeer beoogd meer zicht
te krijgen op eventuele knelpunten die in de praktijk bestaan als gevolg
van het wettelijk kader en op maatschappelijke opvattingen over de regels
rondom de kwalificatie van de arbeidsrelatie. De pilot van de webmodule
biedt een goede aanleiding om in gesprek te gaan over het belang van
ruimte voor ondernemerschap, het tegengaan van ongewenste concurrentie op arbeidsvoorwaarden, bescherming van kwetsbaren op de
arbeidsmarkt en duidelijkheid over de status van de arbeidsrelatie voor
zowel werkverstrekkers als werkenden. Naast deze meer algemene
thema’s biedt de webmodule ook concrete handvatten om door te spreken
met partijen over de wijze waarop in de praktijk wordt gewerkt en hoe dat
zich verhoudt tot de regels rondom de kwalificatie van de arbeidsrelatie.
Voor wat betreft de opzet van het maatschappelijk gesprek is het kabinet
voornemens om na aanvang van de pilotfase vervolggesprekken met
stakeholders te hebben. Daarnaast zet het kabinet in op sectorgerichte
gesprekken. Daarbij zal het gesprek worden aangegaan over wat de
webmodule kan betekenen voor het vergroten van duidelijkheid in de
praktijk van een bepaalde sector en kunnen uitkomsten, knelpunten en/of
onduidelijkheden in of rond de webmodule aan de orde worden gesteld.
Eveneens kan doorgesproken worden over op welke wijze buiten
dienstbetrekking gewerkt kan worden binnen sectoren en in hoeverre
naast de webmodule eventueel aanvullende instrumenten wenselijk
worden geacht voor de betreffende sector om de duidelijkheid van regels
te vergroten. Het kabinet is voornemens zich bij de sectorgerichte
gesprekken in eerste instantie met name te richten op de sectoren waar de
kwalificatieproblematiek breed lijkt te spelen. Deze aanpak zal nauw
worden afgestemd op de sectorgerichte activiteiten van de Belastingdienst. Ook de Inspectie SZW zal betrokken worden. Het kabinet gaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

8

graag eveneens in gesprek met sectoren of branches indien (een
vertegenwoordiging van) bepaalde branches of sectoren daartoe het
initiatief neemt. Ten slotte gaat het kabinet, uiteraard, ook graag met de
Kamer in gesprek over de uitkomsten van de pilot webmodule.
3. Overige relevante maatregelen werken als zelfstandige
Toezicht en handhaving
In het regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst» is de afbouw van het
handhavingsmoratorium gekoppeld aan invoering van nieuwe wetgeving
die meer duidelijkheid biedt over de aard van de arbeidsrelatie. Aangegeven is dat de markt de tijd krijgt om te wennen aan de nieuwe maatregelen en dat gefaseerde afbouw van het handhavingsmoratorium eerst na
invoering van de maatregelen zal plaatsvinden. In de vijfde voortgangsbrief «werken als zelfstandige» is aangekondigd dat de wettelijke
maatregelen niet verder worden uitgewerkt en is tegelijkertijd aangegeven
dat – nu de pilot webmodule wel van start zal gaan – na een halfjaar pilot
bezien zal worden in hoeverre (gefaseerd) met handhaving gestart kan
worden. Zoals hiervoor aangegeven start de pilot naar verwachting op
11 januari 2021. Dit betekent dat de evaluatie van de pilot in de zomer van
2021 kan plaatsvinden en er een beslissing kan worden genomen over het
verdere vervolg van de webmodule. Na afloop van de pilot webmodule,
beslist het kabinet op welk moment de handhaving (gefaseerd) wordt
opgestart, op z’n vroegst is dat 1 oktober 2021. Uw Kamer en de markt
zullen tijdig hierover worden geïnformeerd. Overigens betekent het
handhavingsmoratorium niet dat de Belastingdienst en de Inspectie SZW
geen toezicht houden (zoals bedrijfsbezoeken afleggen, voorlichting
geven, boekenonderzoeken doen). De Belastingdienst kan gedurende dit
moratorium echter alleen handhaven (correcties aanbrengen en/of boetes
opleggen) indien er sprake is van kwaadwillendheid of indien aanwijzingen niet binnen een redelijke termijn zijn opgevolgd.
Platformwerk
Het kabinet heeft in de vorige voortgangsbrief aangegeven zich zorgen te
maken over de positie van platformwerkers en te onderzoeken hoe hun
positie kan worden versterkt. In de reactie van het kabinet op het rapport
van de Commissie Regulering van werk10 is reeds geschetst dat de
aanvankelijk onderzochte route om dit te realiseren, via de Wet allocatie
arbeidskrachten door intermediairs (Waadi), niet voor de hand ligt.
Tegelijkertijd is aangegeven dat het kabinet de komende maanden een
start zal maken met de uitwerking van een rechtsvermoeden rondom
platformwerk en zal onderzoeken of een dergelijk rechtsvermoeden in de
praktijk inderdaad de rechtspositie van platformwerkers kan versterken.
Het recent uitgebrachte SER-advies biedt veel inzicht in de werking van
diverse soorten platforms en kan dan ook behulpzaam zijn bij de
uitwerking van het rechtsvermoeden.11 Het kabinet zal daarbij bezien of
een rechtsvermoeden ook mogelijkheden biedt om de rechtspositie van
andere, specifieke groepen werkenden te versterken. Ook zal het kabinet
de uitwerking bespreken met de Europese Commissie om te zien hoe
gekomen kan worden tot een rechtsvermoeden dat Europeesrechtelijk
houdbaar is. Het huidige kabinet zal de eventuele implementatie hiervan
niet ter hand kunnen nemen, maar op deze manier wil het kabinet eraan
bijdragen dat een komend kabinet desgewenst snel stappen kan zetten
10

Kabinetsreactie op de Commissie Regulering van Werk en het WRR-rapport «Het Betere
Werk», Kamerstuk 29 544, nr. 1028.
11
SER, Hoe werkt de platformeconomie?, Advies 20/09, te raadplegen op: https://www.ser.nl/-/
media/ser/downloads/adviezen/2020/platformeconomie-hoe-werkt.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

9

om deze problematiek aan te pakken. Een dergelijk rechtsvermoeden sluit
overigens ook aan bij een van de aanbevelingen uit de initiatiefnota De
herovering van de platformeconomie van de Partij van de Arbeid. Het
Kabinet zal op een later moment op de gehele initiatiefnota reageren.
Collectieve afspraken
In de vijfde voortgangsbrief «werken als zelfstandige» heeft het kabinet
opgemerkt de initiatieven van sociale partners om in collectieve arbeidsovereenkomsten afspraken voor zelfstandigen te maken met interesse te
volgen. Naar aanleiding van de motie van de leden Gijs van Dijk en Van
Weyenberg12 zal de Minister van SZW actief rapporteren over collectieve
afspraken voor zelfstandigen en het onderwerp toevoegen aan de
jaarlijkse rapportage cao-afspraken. De eerste rapportage wordt naar
verwachting voor de zomer van 2021 aan uw Kamer aangeboden. Voor
die tijd wordt een tussenstand gegeven in het onderzoek «Interne en
externe arbeidsflexibiliteit 2020» dat begin 2021 opgeleverd wordt. In dat
kader kan ik uw Kamer alvast melden dat de cao Toneel en Dans
2020–2021 een minimumtarief voor zzp’ers bevat en dat deze bepaling
door de Minister van SZW algemeen verbindend is verklaard.
Arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen
In het pensioenakkoord is afgesproken dat er een wettelijke verzekeringsplicht tegen het arbeidsongeschiktheidsrisico voor zelfstandigen komt.
Een dergelijke verzekeringsplicht draagt bij aan het bredere kabinetsstreven om niet de instituties en kosten bepalend te laten zijn voor de
vorm waarin arbeid wordt aangeboden, maar de aard van het werk zelf.
De sociale partners hebben – in overleg met de zelfstandigenorganisaties
FNV Zelfstandigen en PZO – in maart over de vormgeving van de
verzekeringsplicht het advies «Keuze voor zekerheid» uitgebracht.13 Dit
advies heeft het kabinet deze zomer van een reactie voorzien en de
adviezen van UWV en Belastingdienst daarbij gevoegd.14 Het kabinet is
voornemens het advies van de sociale partners over te nemen, maar heeft
daarbij aandacht gevraagd voor de uitvoerbaarheid van dat advies. Het
kabinet werkt uit hoe de door de Stichting van de Arbeid vormgegeven
verzekeringsplicht op een uitvoerbare, uitlegbare en betaalbare wijze kan
plaatsvinden.
Er is een werkgroepverband gestart (met onder andere vertegenwoordiging van UWV, de Belastingdienst en Verbond van Verzekeraars) met als
doel het advies van de Stichting uit te werken tot een uitvoerbare,
uitlegbare en betaalbare regeling. Een commissie met onder andere de
sociale partners (FNV, CNV, VCP, LTO en VNO-NCW) en zelfstandigenorganisaties (PZO, FNV Zelfstandigen) begeleidt de uitwerking. Er wordt
gestreefd naar een hoofdlijnenbrief aan het einde van dit jaar.
4. Tot slot
Met de brief van 15 juni 2020 is uw Kamer geïnformeerd over de
alternatieve invulling van een tweetal tot het regeerakkoord te herleiden
maatregelen, te weten het minimumtarief voor zelfstandigen en de
zelfstandigenverklaring. Hierin is medegedeeld dat de uitwerking van deze
maatregelen is beëindigd. Desondanks blijven we stappen zetten. Door
middel van deze brief wordt een concrete invulling gegeven aan de pilot
die op 11 januari 2021 van start zal gaan. Daarnaast is nadere duiding en
12

Kamerstuk 31 311, nr. 233.
Te vinden via www.stvda.nl.
14
Kamerstuk 32 043, nr. 520.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

10

uitwerking gegeven aan het eerder aangekondigde brede maatschappelijke gesprek en wordt uitgewerkt hoe door middel van een rechtsvermoeden de positie van kwetsbare werkenden in de platformeconomie kan
worden versterkt.
Ook de komende tijd blijft het kabinet inzetten op het verkleinen van de
verschillen tussen zelfstandigen en werknemers om zo tot stelsel van
contractvormen te komen dat beter in evenwicht is. Door de zelfstandigenaftrek te verlagen heeft het kabinet verschillen tussen zelfstandigen en
werknemers verkleind. Daarnaast wordt verkend of het mogelijk is om
zelfstandigen vrijwillig deel te laten nemen aan pensioenfondsen. Ook
worden naar aanleiding van afspraken daarover in het pensioenakkoord
stappen gezet om de verschillen tussen de 2e en de 3e pensioenpijler te
harmoniseren. Bij de uitwerking van het pensioenakkoord zal worden
voorgesteld om zelfstandigen een vergelijkbare fiscale ruimte te geven
voor pensioenopbouw als werknemers.
Een meer gelijk speelveld tussen zelfstandigen en werknemers is ook een
essentiële randvoorwaarde om de druk op de kwalificatie van de
arbeidsrelatie te laten afnemen en het belang van een bepaalde uitkomst
bij de kwalificatievraag te verminderen. Wanneer de gevolgen van het
werken als zelfstandige dan wel als werknemer minder ver uit elkaar
liggen, helpt dat werkenden en werkgevenden om de aard van het werk
leidend te laten zijn bij de keuze voor de contractvorm waarop dat werk
wordt verricht. Het kabinet blijft dan ook inzetten op een integrale
benadering van deze problematiek.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees
De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 311, nr. 236

11