Scorecard Food and Agriculture
Organization

Datum

15 augustus 2017

SCORECARD

Food and Agriculture Organization of the United Nations
(FAO)

Opgesteld door:

Directie Multilaterale Instellingen en Mensenrechten

Redacteur:

Joke Baak
Afgestemd met EZ, IGG, PV Rome

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ...............................................................................................2
1
1.1
1.2

Samenvatting .............................................................................................. 4
Institutionele aspecten en functioneren ..............................................................4
Beleidsrelevantie .............................................................................................4

2

Inleiding ...................................................................................................... 5

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Algemene achtergrond ................................................................................ 6
Doelstelling en toegevoegde waarde ..................................................................6
Organisatie, werkwijze en activiteiten ................................................................6
Nederlandse rol en invloed................................................................................7
Financiële omvang en bijdragen ........................................................................7

4
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
4.8
4.9

Institutionele aspecten en functioneren van de organisatie ...................... 10
Strategie en verantwoording ........................................................................... 10
Resultaatgerichtheid en transparantie .............................................................. 10
Partnerschappen en samenwerking .................................................................. 11
Operationeel management .............................................................................. 12
Beleidsevaluatie ............................................................................................ 13
Human Resource Management ........................................................................ 13
Financiële stabiliteit ....................................................................................... 14
Kostenreductie .............................................................................................. 15
Corruptiebestrijding ....................................................................................... 15

5
5.1

Relevantie van de organisatie ................................................................... 17
Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten ................................................. 17

Pagina 2 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

Pagina 3 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

1

Samenvatting

1.1

Institutionele aspecten en functioneren
Het hervormingsproces, dat in 2013 is ingezet, verloopt goed, maar er is nog werk
aan de winkel. De organisatie heeft een breed mandaat en werkt aan een wereld vrij
van honger en ondervoeding, waar voedsel en landbouw bijdragen aan de
verbetering van de levensstandaard van vooral de allerarmsten, en die
duurzaamheid waarborgt op economisch, sociaal en milieugebied. FAO is een
organisatie, die zich bezighoudt met normen en standaarden,
ontwikkelingssamenwerking en noodhulp aan overheden. Gezien dit brede mandaat
is het belangrijk dat duidelijker prioriteiten worden gesteld. De financiële situatie
van de organisatie verbetert. FAO heeft een goede evaluatiedienst.
Institutionele aspecten en functioneren

Score

Strategie en verantwoording
Resultaatgerichtheid en transparantie
Partnerschappen en samenwerking
Operationeel management
Beleidsevaluatie
Human Resource Management
Financiële stabiliteit
Kostenreductie
Corruptiebestrijding

Verandering

3
3
3
3
4
3
3
4
4

Beoordeling: Onvoldoende = 1, Matig = 2, Voldoende = 3, Goed = 4
Verandering sinds 2015: Positief = , Neutraal = , negatief =

1.2

Beleidsrelevantie
FAO is een organisatie met een normerende functie op het gebied van landbouw en
voedselzekerheid. Vanuit dit kernmandaat is de organisatie daarmee ook relevant
voor het beleid op de terreinen water, klimaat, private sector en humanitaire hulp
en voert deze taak goed uit. Er zijn verschillende technische comités met voldoende
waarborg voor onafhankelijkheid die deze normen monitoren en handhaven. Door
jaren van matig management is de kennisrol achteropgeraakt, maar sinds de
hervormingen van 2013 is de stijgende lijn weer gevonden en is de FAO opnieuw
goed vertegenwoordigd in alle internationale fora die voor haar mandaat van belang
zijn.
Relevantie voor de Nederlandse BHOS-prioriteiten
Uitvoerend
Coördinerend
Voedselzekerheid
Water
Gendergelijkheid
Klimaat
Private sector ontwikkeling
Humanitaire hulp

4
4
3
4
4
4

Normatief

4

4

Beoordeling: Onvoldoende = 1, Matig = 2, Voldoende = 3, Goed = 4

Pagina 4 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

2

Inleiding
Scorecards worden opgesteld om het functioneren en de beleidsrelevantie van
multilaterale organisaties in kaart te brengen. De Nederlandse inzet in multilaterale
organisaties wordt geconcentreerd op organisaties die effectief zijn en die relevant
zijn voor het Nederlandse beleid, of een sleutelrol vervullen binnen de multilaterale
architectuur als “systeemorganisatie”. Dit vraagt om zorgvuldige en regelmatige
toetsing. Het streven is om scorecards op te stellen voor de VN Fondsen en
Programma’s, de Internationale Financiële Instellingen (IFI’s), de voor Nederlands
beleid voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) relevante
gespecialiseerde VN-organisaties en kantoren, en de majeure wereldwijde fondsen;
multilaterale organisaties waaraan Nederland een substantiële ODA-bijdrage levert.
De relevantie wordt primair getoetst aan het Nederlandse beleid voor BHOS, en de
bredere betekenis van multilaterale instellingen voor andere aspecten van
Nederlands beleid wordt waar relevant meegenomen.
Elke scorecard geeft een overzicht van de doelstellingen, het mandaat en de
kernkwaliteiten van de betreffende internationale instelling, van de wijze waarop de
organisatie is ingericht en welke activiteiten ze uitvoert, van de financiële omvang
en de Nederlandse bijdragen. Op basis van een analyse van de verschillende
deelaspecten wordt een appreciatie gegeven van de organisatorische effectiviteit en
van de relevantie voor de Nederlandse beleidsdoelstellingen. Er wordt een
appreciatie gegeven van de mate waarin organisaties voor het Nederlandse BHOSbeleid relevante resultaten behalen. Deelaspecten van effectiviteit worden
beoordeeld op basis van specifieke criteria en gescoord op een vierpuntsschaal van
onvoldoende, matig, voldoende en uitstekend. Daarnaast wordt aangegeven of de
organisatie een positieve, een negatieve of een neutrale ontwikkeling heeft
doorgemaakt sinds de scorecard 2015. Beleidsmatige relevantie en impact
(resultaten) worden aangeduid met de kwalificaties relevant, beperkt relevant en
niet relevant. Een samenvatting van al deze scores is te vinden in de tabellen in
hoofdstuk 5.
De scorecards zijn samengesteld op basis van rapportages van de organisatie zelf,
van de Board of Auditors, interne en externe evaluaties, beoordelingen door andere
donoren en van het Multilateral Organisations Performance Assessment Network
(MOPAN)1. Daarnaast wordt om de input gevraagd van betrokken
vakdepartementen, de Permanente Vertegenwoordigingen en Kiesgroepkantoren.
Ook informatie van ambassades over het functioneren van landenkantoren van
multilaterale instellingen zijn in de scorecard verwerkt. De scorecards worden iedere
twee jaar geactualiseerd.

1

Binnen MOPAN evalueert Nederland samen met 18 gelijkgezinde landen het functioneren van VN organisaties en
Internationale Financiële Instellingen. Vanaf 2015 worden, per keer, in een tweejaarlijkse cyclus, ongeveer 13
organisaties doorgelicht op organisatorisch functioneren en ontwikkelingseffectiviteit.

Pagina 5 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

3

Algemene achtergrond

3.1

Doelstelling en toegevoegde waarde
De Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (Food and Agriculture Organisation,
FAO) streeft naar een wereld vrij van honger en ondervoeding, waar voedsel en
landbouw bijdragen aan de verbetering van de levensstandaard, vooral de
allerarmsten, en die duurzaamheid waarborgt op economisch, sociaal en
milieugebied. Dit wordt vertaald in drie hoofddoelstellingen, die zijn uitgewerkt in
vijf strategische doelstellingen en één overkoepelende doelstelling. De
hoofddoelstellingen zijn: 1. Uitroeien van honger, voedselonzekerheid en
ondervoeding; 2. Uitbannen van armoede en het bevorderen van economische en
sociale vooruitgang; en 3. Duurzaam management en gebruik van natuurlijke
hulpbronnen (land, water, lucht, klimaat en genetische bronnen). De vijf
strategische doelstellingen zijn: 1. Bijdragen aan de uitroeiing van honger,
voedselonzekerheid en ondervoeding; 2. Verhogen en verbeteren van duurzame
productie van goederen en diensten in de landbouw, bosbouw en visserij; 3.
Verminderen van rurale armoede; 4. Bevorderen van inclusieve en efficiënte
landbouw en voedselsystemen op lokaal, nationaal en internationaal niveau; 5.
Verhogen van weerbaarheid van de mensheid tegen bedreigingen en crises. De
overkoepelende doelstelling is gerelateerd aan de normatieve taken van FAO en
dwarsdoorsnijdende thema’s, zoals gender, bestuur en klimaat. Vanuit dit mandaat
heeft FAO een centrale rol bij het behalen van SDG 2 (het uitbannen van honger) en
gerelateerde SDG’s, waaronder die op het gebied van klimaat en duurzame
bescherming van natuurlijk hulpbronnen. FAO streeft 40 targets na, die gelinkt
kunnen worden aan van 15 van de 17 SDG’s. Hier ligt nadrukkelijk een
ontwikkelkans voor FAO als kennisorganisatie.
FAO richt zicht op internationaal voedsel-en landbouwbeleid, en is tevens een
normatieve en kennisorganisatie, die landen helpt bij de ontwikkeling en
implementatie van normen en standaarden, zoals internationale overeenkomsten,
gedragscodes en richtlijnen. FAO stimuleert en ondersteunt de beleidsdialoog op
mondiaal, regionaal en nationaal niveau - bijvoorbeeld door het verzamelen,
analyseren, monitoren en publiceren van relevante data en informatie. De kennis
waarover FAO beschikt wordt door middel van ontwikkelingssamenwerking
(waaronder technische assistentie aan overheden en boeren in minder ontwikkelde
landen) en het bieden van noodhulp (door vroegtijdig signaleren en weerbaarheid te
verhogen) omgezet in actie.

3.2

Organisatie, werkwijze en activiteiten
FAO is in 1945 opgericht en heeft 194 lidstaten en twee geassocieerde leden. Ook
de Europese Unie is lid van de FAO. Het hoofdkantoor is gevestigd in Rome. FAO
heeft 14 (sub-)regionale kantoren, 80 landenkantoren, 3 technische kantoren en is
in 38 landen geaccrediteerd. De organisatie heeft ook vijf liaisonkantoren; een zesde
wordt voorzien. Hiermee is FAO in 130 landen vertegenwoordigd. De Braziliaanse
Directeur-Generaal (DG) José Graziano da Silva is in 2015 herkozen voor een
tweede termijn van vijf jaar tot 31 juli 2019.
FAO wordt aangestuurd door verschillende besluitvormingsorganen: de Conferentie
van lidstaten, de Uitvoerende Raad (Raad), drie comités (programma, financiële en
juridisch zaken), vier technische comités (bosbouw, visserij, landbouw,
grondstoffenproblemen) en regionale conferenties. Verder is FAO één van de drie
ondersteunende organisaties van het Committee on World Food Security (CFS). CFS
is hoofdzakelijk een multi-stakeholderplatform waar overheden, maatschappelijk
Pagina 6 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

middenveld en private sector vertegenwoordigd zijn. FAO, WFP en IFAD zijn op
gelijkwaardige basis vertegenwoordigd in CFS en werken nauw samen.
Aan de Conferentie nemen alle FAO-lidstaten en de Europese Unie deel. De
Conferentie is het hoogste besluitvormingsorgaan dat één keer per twee jaar
bijeenkomt en besluiten neemt over de hoofdlijnen van de organisatie, programma
en budget. De Raad heeft 49 leden, opereert onder het mandaat van de Conferentie
en komt tussen de Conferenties minstens drie keer per jaar bijeen om de dagelijkse
zaken te bespreken. In toenemende mate is een rol weggelegd voor FAO’s vijf
regionale conferenties.
Over de uitvoering van de richtlijnenresolutie (QCPR) van de VN uit 2012 zegt
MOPAN 2014: “FAO is the only specialised UN agency that has acted both to align its
planning cycle with the QCPR and report on QPCR to its governing bodies”.
FAO onderschrijft sinds het begin van hun hervormingsinspanningen in 2005 het
belang van VN System Wide Coherence op hoofdkantoor- en landenniveau. Hun
inzet om samen te werken met VN-zusterorganisaties is bovengemiddeld. Ook geeft
FAO invulling aan nauwere samenwerking met de andere, in Rome gevestigde
organisaties, IFAD en WFP. De focus van FAO op vrouwen en meisjes in beleid,
investeringsbeslissingen en partnerschappen is goed.
De meest recente (interne) evaluaties betreffen het verbeterde “Global Governance
for Hunger Reduction Programme” (april 2016) en doel 5 van het strategisch plan
2010-2019 (“Weerbaarheid”; oktober 2016). Het programma om honger te
verminderen bleek zeer succesvol. Het heeft ook de synergie tussen FAO en EUontwikkelingsprioriteiten bevorderd. De samenhang op landenniveau was echter
minder duidelijk en follow-up van de lokale overheid was niet systematisch. Uit de
evaluatie van doel 5 bleek dat de samenwerking bij FAO opmerkelijk was verbeterd.
FAO heeft zichzelf goed gepositioneerd voor de weerbaarheidsagenda. De
hernieuwde internationale belangstelling voor dit onderwerp creëert kansen voor
FAO.

3.3

Nederlandse rol en invloed
De Permanente Vertegenwoordiging (PV) in Rome vertegenwoordigt het Koninkrijk
der Nederlanden bij FAO. De primaire aansturing komt van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Economische Zaken. Nederland is actief in
verschillende comités en organiseert regelmatig side events en seminars over FAOgerelateerde onderwerpen. Nederland heeft op rotatiebasis zitting in de Raad. De
voorbereiding van de Raad en Conferentie vinden in EU-verband plaats in de
Coordination Working Party FAO in Brussel en de EU-coördinatie in Rome.

3.4

Financiële omvang en bijdragen
De inkomsten van de FAO bestaan uit verplichte contributies en uit vrijwillige
bijdragen. Het geplande budget voor 2016-2017 bedraagt USD 2,6 miljard, waarvan
39% via verplichte contributies komt (= het zogenaamde reguliere budget ad USD 1
miljard). De vrijwillige bijdragen (61%) worden geraamd op USD 1,6 miljard.
Nederland draagt bij aan het reguliere budget met een jaarlijkse contributie van
ruim USD 8 miljoen. Deze contributie staat op de begroting van het ministerie van
Economische Zaken. Ongeveer de helft van dit bedrag betreft official development
aid (ODA).
FAO werkt op basis van een Programme of Work & Budget (PWB) dat elke twee jaar
door de Conferentie wordt goedgekeurd. De PWB’s, waarin de lijnen voor de
komende twee jaar worden uitgezet, zijn geïntegreerd: het verplichte (contributie)
Pagina 7 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

en het vrijwillige (bijdrage) deel van het budget worden samen onder de
strategische doelen uitgewerkt.
Nederland heeft sinds 2001 een partnerschapsprogramma met de FAO, gefinancierd
uit het budget voor ontwikkelingssamenwerking. In 2010 is dit programma - met
Zweden - voortgezet als het FAO Multidonor Mechanism (FMM). Nederland heeft EUR
2,5 miljoen per jaar gecommitteerd voor 2016-2017. Ook zijn er bijdragen uit de
bilaterale programma’s die via de ambassades gefinancierd worden.
Financieel Overzicht (bedragen in USD miljoen)
Inkomsten

Jaar

2012/2013
2014/2015
2016/2017*

Uitgaven

Verplichte
bijdragen

Verwachte
vrijwillige
bijdragen
(geoormerkt
en nietgeoormerkt)

Totaal
budget

1.005,6
1.005,6
1.005,6

1.392,9
1.437,4
1.572,6

2.398,5
2.443,0
2.578,2

Uitgaven
Uitgaven
Totale
vastgestelde vrijwillige
uitgaven
bijdragen
bijdragen

996,0
1.000,1

1.520,3
1.542,8

2.516,3
2.542,9

* Definitieve cijfers voor 2016/2017 zijn nog niet bekend.
FAO kan alleen inzicht geven in de totale verwachte vrijwillige bijdrage, maar de
bedragen niet verder uitsplitsen naar wel/niet geoormerkt. De uitgaven van 2016-17
zullen beschikbaar zijn in 2018.

Pagina 8 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

Overzicht bijdragen en ranking grootste donoren (bedragen in USD miljoen)
Jaar

Bijdrage

Ranking/donor

2014

Core-bijdrage

1. Verenigde Staten

116,2

2. Japan
3. Duitsland

55
36,2

15. Nederland
1. Europese Unie
2. Verenigd Koninkrijk
3. Verenigde Staten
22. Nederland
1. Verenigde Staten
2. Europese Unie
3. Verenigd Koninkrijk
19. Nederland

8,4
185,3
96,3
83,2
10
200
185,3
122,6
18,4

1. Verenigde Staten
2. Japan
3. Duitsland
15. Nederland
1. Europese Unie
2. Verenigde Staten
3. Global Environment Fund
9. Nederland
1. Verenigde Staten
2. Europese Unie
3. Global Environment Fund
14. Nederland
1. Verenigde Staten
2. Japan
3. Duitsland
15. Nederland
1. Europese Unie
2. Global Environment Fund
3. Verenigde Staten
8. Nederland
1. Verenigde Staten
2. Europese Unie
3. Global Environment Fund
10. Nederland

116,2
55
36,2
8,4
151,3
128,3
97
13,1
244,5
151,2
96,8
21,5
244,5
55,4
36,5
8,5
138,8
107
78
25,8
193,9
138,8
107
34,2

Non-core-bijdragen

Totaal bijdrage

2015

Core-bijdrage

Non-core-bijdragen

Totaal bijdrage

2016

Core-bijdrage

Non-core-bijdragen

Totaal bijdrage

Bedrag

Pagina 9 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

4

Institutionele aspecten en functioneren van de organisatie

4.1

Strategie en verantwoording
FAO heeft een helder, maar breed mandaat. Landbouw en voedsel hebben immers
veel facetten. Om duidelijker prioriteiten te stellen is het Strategic Framework (SF)
2010-2019 in 2013 aangepast. Het aantal strategische doelstellingen is toen
teruggebracht van elf tot vijf (zie onder 2.2). De doelen zijn nauw verbonden met
het kernmandaat en het comparatieve voordeel van de organisatie. De Conferentie
zal in 2017 het Medium Term Plan 2018 – 2021 (MTP) en het Programme of Work
and Budget (PWB) 2018 – 2019 vaststellen. Deze documenten zijn in
overeenstemming met het FAO SF en de duurzame ontwikkelingsagenda (SDG’s). In
zowel het SF als MTP/PWB beschrijft FAO de uitdagingen en wereldwijde
ontwikkelingen ten aanzien van voedsel en landbouw, de bijdrage die FAO kan
leveren aan de oplossingen en welke voorwaarden en aannames hieraan ten
grondslag liggen.
MOPAN 2014 constateert dat FAO aanzienlijke voortgang heeft geboekt in het
vaststellen van strategische landendoelen, die geheel in lijn zijn met nationale
prioriteiten en de United Nations Development Assistance Frameworks (UNDAF).
Volgens de Multilateral Development Review 2016 van het Verenigd Koninkrijk heeft
FAO gewerkt aan betere verantwoording aan hun belanghebbenden. FAO legt
voldoende verantwoording af aan de beheersorganen en aan de Conferentie. De
documenten voor Conferentie, beheersraden en comités zijn te vinden op de FAOwebsite. FAO beschrijft in het strategische raamwerk de elementen die horen bij een
Theory of Change, maar benoemt dit niet als zodanig.
Onderdeel
Kernmandaat / Prioriteiten / Mission Creep
Beleidsstrategie
Theory of Change
Aansluiting Nationaal beleid / Armoedestrategie
Verantwoording
Aanspreekbaarheid voor overige belanghebbenden
TOTAAL

Score
3
4
2
4
3
3
3

Verandering sinds 2015: neutraal =

4.2

Resultaatgerichtheid en transparantie
Dankzij de scherpe focus van het strategische raamwerk 2010-2019 heeft FAO
concrete maatregelen kunnen nemen en sterk leiderschap kunnen tonen op weg
naar een resultaatgerichte organisatiecultuur. Uitgaande van dit raamwerk stelt FAO
4-jarige middellange termijnplannen (nu MTP 2018-2021) op, waarin programma en
resultaten worden vastgelegd. Op basis hiervan wordt het tweejarige,
gebudgetteerde (reguliere én vrijwillige bijdragen) werkprogramma opgesteld (in
2017 PWB 2018-2019), voorzien van concrete en heldere outputs, indicatoren en
targets. Een groot deel is nu ook voorzien van baseline studies. Op deelterreinen,
zoals genetische bronnen, de Codex Alimentarius en de bosbouw heeft FAO al
meerjarenplannen. In het afgelopen biennium zijn deze er ook voor de andere FAOonderdelen gekomen, zoals klimaat.
De Inspecteur-Generaal (OIG) - verantwoordelijk voor het interne toezicht en de
uitvoering van interne audits - beveelt aan dat FAO de focus en resultaatgerichtheid
Pagina 10 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

vergroot, o.a. door het verhelderen van rollen en taken voor monitoring en
verantwoording.
Resultaatgericht werken wordt eveneens op landenniveau doorgevoerd en FAO
werkt sinds enige tijd met een nieuwe Corporate Policy on Risk Management. Op
projectniveau is goede vooruitgang geboekt, evenals op de operationele
werkplanning en medewerkers zijn zich op verschillende niveaus bewuster geworden
van risico’s. Toch zijn er nog steeds zwakke plekken in het resultaatgerichte werken.
De kennis van de medewerkers varieert op zowel hoofdkantoor als in de
gedecentraliseerde kantoren. Er is meer opleiding nodig. De Multilateral
Development Review (MDR) van het VK geeft aan dat FAO de focus op resultaten
moet blijven versterken.
Met behulp van het rapport over de programma uitvoering 2014 – 2015
(Programme Implementation Report, PIR), dat voortbouwt op het Mid-term review
synthese rapport (2014) kan worden vastgesteld welke resultaten zijn behaald en
hoe die zich verhouden tot de doelen. Het geeft gedetailleerde informatie over
behaalde resultaten en uitvoering, targets en indicatoren voor alle
financieringsbronnen van de organisatie. De financiële jaarrapportages over het FMM
laten aan transparantie nog te wensen over en blijven lastig te koppelen aan de
behaalde resultaten. Voorts vervaardigt FAO een aantal flagship rapporten, zoals het
State of Food and Agriculture. Dit zijn gewaardeerde documenten die statistische
data en transparante informatie leveren voor beleid en besluitvorming op deze
terreinen. Deze documenten zijn beschikbaar op de website.
FAO is lid van het International Aid Transparency Initiative (IATI). De Britse MDR
2016 zegt daarover dat de organisatie dringend werk moet maken van hun plannen
om te voldoen aan de IATI-standaarden.
Onderdeel

Score

RBM en RBB
Inzichtelijk maken resultaten
Inzichtelijk maken allocatie van middelen (o.a. IATI)
Communicatie over resultaten

2
3
2
4

TOTAAL

3

Verandering sinds 2015: neutraal =

4.3

Partnerschappen en samenwerking
Het door de DG in januari 2012 in gang gezette hervormingsproces is onder andere
gericht op intensievere en betere samenwerking met andere (multilaterale)
organisaties. Mede onder druk van donoren is dit de laatste jaren duidelijk
verbeterd. FAO stelt zich in de samenwerking met WFP en IFAD op het gebied van
voedselhulp, voedselzekerheid en landbouwontwikkeling meer op als teamspeler op
basis van hun specifieke mandaat. Eind 2016 hebben deze organisaties op
aandringen van onder andere Nederland en op verzoek van de Raad een
gezamenlijk voorstel geschreven voor verdere intensivering van de samenwerking.
Voorts financieren FAO, IFAD en WFP gezamenlijk het secretariaat van het
Committee on World Food Security (CFS). De drie hoofden houden regelmatig
vergaderingen. In het CFS zijn ook de private sector en het maatschappelijk
middenveld institutioneel vertegenwoordigd.
In 2013 nam de Raad strategieën aan voor samenwerking met de private sector en
met het maatschappelijk middenveld. Het eerste partnerschap met de private sector
Pagina 11 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

heeft FAO gesloten met de Rabobank Foundation (RABO) in 2014. RABO helpt kleine
boeren om toegang te krijgen tot lokale financiering. In 2015 heeft FAO een
voortgangssysteem ontwikkeld dat moet verzekeren dat partnerschappen met nietstatelijke actoren van goede kwaliteit zijn en bijdragen aan de strategische doelen.
De Britse MDR 2016 beoordeelt FAO’s focus op partnerschappen als goed. Het
MOPAN-rapport 2014 geeft aan dat FAO op landenniveau deelneemt in meer dan
200 gezamenlijke VN-programma’s, bijvoorbeeld met WFP, IFAD, UNEP en ILO. Dit
is 23% van de 886 geïdentificeerde gezamenlijk programma’s in 2013. MOPAN
noemt FAO’s inspanningen op dit terrein prijzenswaardig.
Onderdeel
Partnerschappen met andere organisaties
Visie en rol partnerschappen
Aansluiting partnerschappen met andere actoren
Samenwerking en coördinatie overige actoren
TOTAAL

Score
3
4
3
3
3

Verandering sinds 2015: neutraal =

4.4

Operationeel management
De FAO Raadsvergaderingen en Conferenties verlopen de laatste jaren efficiënt. Ze
zijn weliswaar gepolitiseerd door blokvorming van regionale groepen, maar er
worden meestal werkbare oplossingen gevonden.
De regionale conferenties krijgen een steeds belangrijker invloed op het totale FAObeleid en de regionale prioriteiten.
De delegatie van bevoegdheden naar de regio- en landenkantoren is een belangrijke
ontwikkeling. De technische en financiële capaciteit in de gedecentraliseerde
kantoren is in de loop van de tijd verbeterd. Dit heeft bijgedragen aan tijdiger en
relevante hulp. De voortgang in de verschillende regio’s is echter ongelijk geweest,
en de uitdaging is om de gewenste mix van vaardigheden (skill mix) en financiering
te bereiken. Soms is ook de control functie wat zwak, vooral in kleine kantoren met
beperkte capaciteit. Voor effectiever management zijn meer bevoegdheden op het
terrein van inkoop, inhuur van personeel en goedkeuring van technische
samenwerking gedelegeerd. De verantwoordelijkheid voor het management van de
meeste noodhulp operaties, behalve voor de zwaarste categorie (3), ligt nu ook
geheel bij de landenkantoren.
FAO heeft verschillende manieren om het behalen van de doelen van het strategisch
plan te verzekeren. Eén ervan is een implementatie matrix, die de rollen en
verantwoordelijkheden van onder andere de regiovertegenwoordigers vastlegt.
Voor wat betreft de landenprogramma’s heeft FAO een stappenplan dat aangeeft
hoe deze te ontwikkelen. Het legt de verantwoordelijkheden van de voornaamste
spelers vast (landenvertegenwoordiger, sub-regionale coördinator,
regiovertegenwoordiger) en geeft aanwijzingen voor het format en de bijlagen
(onder andere gebudgetteerd resultatenraamwerk en beschrijving van de relatie met
VN- ontwikkelingsprioriteiten). De landenprogramma’s hebben een directe relatie
met de doelstellingen van FAO en de Strategic Objectives.
Als een gespecialiseerde organisatie die voorziet in technische samenwerking maakt
FAO geen uitgebreid gebruik van lokale systemen voor uitgaven en uitvoering, maar
de organisatie spant zich in om dit te doen als de gelegenheid zich voordoet.

Pagina 12 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

Onderdeel
Delegatie van bevoegdheden
Projectbeheer en financieel beheer
Verantwoordelijkheden en bevoegdheden decentrale kantoren
Gebruik van lokale partners en systemen
TOTAAL

Score
3
3
2
4
3

Verandering sinds 2015: neutraal =

4.5

Beleidsevaluatie
Sinds de hervorming in 2010 is de evaluatiedienst van de FAO (OED) een aparte
eenheid. De OED is onafhankelijk en rapporteert aan zowel de beheersraden als aan
de DG. OED legt zich toe op de evaluatie van technische en beleidsactiviteiten. Het
beleid is vastgelegd in het handvest voor de evaluatiedienst. De beginselen van
UNEG liggen hieraan ten grondslag. Bij OED werken ongeveer 30 mensen. De FAO
werkt met een standaardsjabloon voor evaluaties dat de transparantie en
vergelijkbaarheid vergroot. Naast evaluaties van individuele activiteiten en
programma’s worden ook thematische evaluaties uitgevoerd. De
programmacommissie beoordeelt alle evaluaties. Deze worden elke twee jaar in een
Programme Evaluation Report via de Raad aan de Conferentie aangeboden. In 2012
is de FAO-evaluatiedienst doorgelicht door een peer-evaluatie van onder meer de
IOB. De conclusie was dat de FAO-evaluatiedienst van goede kwaliteit is. De
kwaliteit van beleidsevaluaties is relevant voor nationale en internationale
beleidsontwikkeling. Er wordt een breed spectrum aan projecten, landen, thema’s en
institutionele evaluaties uitgevoerd. Volgens MOPAN 2014 heeft FAO het beleid en
de systemen voor effectieve evaluatie van hoge kwaliteit in orde. Verder geeft
MOPAN aan dat FAO de uitkomsten systematisch gebruikt om beleid en strategieën
te herzien en de uitvoering van aanbevelingen volgt.
Onderdeel
Helder vastgelegd evaluatiebeleid
Inrichting evaluatiefunctie
Onafhankelijkheid evaluatie-eenheid
Reikwijdte en relevantie evaluaties
Follow up aanbevelingen evaluaties
TOTAAL

Score
4
4
4
4
4
4

Verandering sinds 2015: positief =

4.6

Human Resource Management
FAO heeft opmerkelijke voortgang geboekt in een aantal HR-initiatieven. Dit betreft
onder andere benoemings- en selectieprocedures. In dit licht is in 2014 met IFAD en
WFP overeengekomen om een pool voor tijdelijke, ondersteunende medewerkers op
te richten en om over en weer vacatures open te stellen. Dit faciliteert mobiliteit en
loopbaanontwikkeling. Om mobiliteit verder te ondersteunen is in 2013 het
mobiliteitsbeleid van kracht geworden. Dit betreft zowel korte als langere termijn
plaatsingen. Overplaatsing is verplicht voor internationale staf die op een
overplaatsbare (rotational) stoel zit. Bovendien is geografische mobiliteit (bij FAO of
in de VN) een belangrijk criterium bij beslissingen over selectie en promotie.
Managers worden geacht mobiliteit te bevorderen en tweejaarlijkse
mobiliteitsplannen op te stellen voor hun afdeling. Voorts is er een herzien
Pagina 13 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

competentieraamwerk (2014) en is het beoordelingssysteem PEMS verbeterd. Dit
moet bijdragen aan effectievere en transparantere beoordeling van medewerkers.
De richtlijnen voor personeelsplanning zijn voor het eerst in de periode 2014-2015
toegepast. Deze bestaan uit het vaststellen van de tekortkomingen die
veranderingen in de skill mix behoeven. De resultaten zijn in 2014-2015 gebruikt
om richting te geven aan HR-beleid voor werving, mobiliteit en leren en ontwikkelen.
FAO streeft naar gendergelijkheid. De targets voor 2010-2013 zijn per 1 maart 2014
gehaald of overschreden. 43% van de beleidsmedewerkers op het hoofdkantoor is
vrouw; in de organisatie als geheel 38%. Het aantal vrouwen op directeursniveau en
hoger bedroeg per genoemde datum 21,4%.
De instrumenten voor effectief personeelsbeleid zijn er. De benodigde cultuuromslag
zal vanuit het management en de medewerkers zelf moeten komen.
MOPAN 2014 bevestigt dat het personeelsbeleid in zijn algemeenheid opmerkelijk
verbeterd is, maar moedigt FAO ook aan om uitvoering te geven aan de plannen. De
externe auditor (2015) spreekt over opmerkelijke resultaten en beveelt aan dat er
een “Veranderplan” komt om effectieve uitvoering te bewerkstelligen. In de
afgelopen jaren heeft FAO te maken gehad met een hoog percentage vacatures
(eind 2015 ruim 20%). Dit is inmiddels tot een aanvaardbaar niveau teruggebracht.
Onderdeel
Mobiliteit
Kwaliteit
Diversiteit
Genderbalans
TOTAAL

Score
3
4
3
2
3

Verandering sinds 2015: neutraal =

4.7

Financiële stabiliteit
De inkomsten over 2015 bedroegen USD 1,474 miljard De uitgaven bedroegen
ongeveer USD 1,275 miljard. Het overschot bedroeg USD 143 miljoen. Liquide
middelen en gelijkwaardige bezittingen bedroegen aan het eind van 2015 USD 570
miljoen.
FAO heeft de afgelopen jaren een goedkeurende accountantsverklaring ontvangen,
van de externe auditor, zo ook over 2015. De Filipijnse Rekenkamer vervult de rol
van External Auditor. De belangrijkste (“fundamental”) aanbevelingen in het rapport
over 2015 betreffen onder andere het opstellen van een financieringsplan voor
ongedekte verplichtingen aan het personeel, zoals medische en pensioenkosten. Een
versobering van salarissen en secundaire arbeidsvoorwaarden ligt voor de hand. De
DG pleit ervoor dat donoren dit laatste in New York aan de orde stellen. Voorts zijn
er aanbevelingen inzake regelgeving voor cash and voucher schemes, procurement,
risicomanagement, het technische samenwerkingsprogramma en het fraude
response mechanisme.
De Inspecteur-Generaal (OIG) is verantwoordelijk voor het interne toezicht en de
uitvoering van interne audits. OIG beveelt aan dat FAO de focus en
resultaatgerichtheid vergroot, o.a. door het verhelderen van rollen en taken voor
monitoring en verantwoording. OIG vindt dat FAO’s risicomanagement op het terrein
van fraude te gefragmenteerd is. Daarom moet voorrang worden gegeven aan de
afronding van het Enterprise Risk Management systeem, dat een robuust anti-fraude
element bevat. Verdere aanbevelingen betreffen o.a. treasury,
investeringsmanagement, assetmanagement en fondsenwerving.
Pagina 14 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

Het cost recovery beleid van FAO ligt vast. In 2016 is herzien beleid van kracht
geworden, dat minder complex is dan voorheen en tot meer transparantie moet
leiden.
Onderdeel
Verhouding goedgekeurde begroting / ontvangen bijdragen
Liquiditeitspositie en/of solvabiliteitspositie
Interne auditfunctie
Kwaliteit rapportages
Samenhang tussen inhoudelijke en financiële rapportages
TOTAAL

Score
4
3
4
3
2
3

Verandering sinds 2015: positief =

4.8

Kostenreductie
FAO werkt met een geïntegreerd budget, waar geen verschil wordt gemaakt tussen
vrijwillige, geoormerkte en ongeoormerkte bijdragen. Het voorgestelde vrijwillige
budget voor 2018-2019 bedraagt ruim USD 1 miljard en blijft daarmee gelijk aan
het vorige budget (zero nominal growth). Efficiëntieverbeteringen maken dat er toch
ruimte is de uitgaven te verhogen. Hiervan gaat het grootste deel naar het verhogen
van technische capaciteit. De rest wordt ingezet voor het verbeteren van de
resultaten van het gehele programma. Het budget bestaat voor 75% uit
personeelskosten. De reden hiervoor is dat FAO een kennisorganisatie is en de
belangrijkste asset daarmee het personeel is. Over de periode 2012 – 2015 (twee
biennia) heeft FAO USD 108,2 miljoen bespaard. De helft hiervan waren
personeelskosten in de administratieve rangen door de opheffing van 235 functies,
waarmee de verhouding programma-uitgaven/overhead is verbeterd. FAO volgt het
algemene VN-beleid wat betreft salarissen en secundaire arbeidsvoorwaarden. Dit
wordt in de vijfde commissie vastgesteld.
Onderdeel
Verhouding programma-uitgaven/overhead
Kosteneffectiviteit programma’s
Versobering salarissen en secundaire arbeidsvoorwaarden
TOTAAL

Score
4
4
3
4

Verandering sinds 2015: positief =

4.9

Corruptiebestrijding
FAO heeft een - zero tolerance - beleid op het gebied van fraude en onrechtmatig
gebruik van de middelen, gericht op preventie en opsporing. Het beleid is van
toepassing op alle medewerkers en alle contracten tussen FAO en uitvoerende
partners, toeleveranciers en andere derde partijen. FAO heeft ook een
klokkenluidersregeling.
De Inspecteur-Generaal (OIG) heeft een risicobeoordelingsproces opgesteld, dat ook
van toepassing is op corruptierisico’s. Hiervoor wordt informatie uit audits en andere
onderzoeken gebruikt. Ook is OIG verantwoordelijk voor het opsporen en aanpakken
van fraude en corruptie. Op projectniveau worden geen specifieke corruptierisico’s
beoordeeld. Alle landenkantoren dienen echter wel een fraudeplan te hebben.
Daarnaast werkt FAO met een interne audit om rechtmatigheids- en
doelmatigheidsrisico’s af te dekken. Het jaarlijkse rapport van de OIG maakt
Pagina 15 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

melding van de onderzoeken op het gebied van fraude en andere schendingen van
integriteit. Het bureau rapporteert aan de DG en het senior management over de
geleerde lessen en bevordert het beleid en de activiteiten die de integriteit van FAO
verbeteren. In het rapport wordt een overzicht gegeven van klachten en verzoeken
om advies over integriteitschendingen en fraude. In 2011 – 2015 schommelde dit
tussen de 108 en 132 gevallen.
Onderdeel
Maatregelen rechtmatigheidsrisico’s
Maatregelen doelmatigheidsrisico’s
Anti-corruptiebeleid
Transparantie integriteitsschendingen
TOTAAL

Score
4
4
2
4
4

Verandering sinds 2015: neutraal =

Pagina 16 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

5

Relevantie van de organisatie
Dit hoofdstuk behandelt de relevantie van de organisatie voor de Nederlandse
BHOS-prioriteiten. Hierbij wordt een driedeling gemaakt: een organisatie is relevant
voor een BHOS-thema indien van direct belang voor een beleidsonderwerp, een
organisatie is beperkt relevant als hij deels of indirect van belang is voor het
beleidsonderwerp of een organisatie is niet relevant als hij niet van belang is voor
het beleidsonderwerp. Ten aanzien van het thema gender geldt dat een organisatie
ook als relevant is aangemerkt wanneer het gender in substantiële mate toepast als
dwarsdoorsnijdend thema. Het presteren van de organisatie op de relevante thema’s
wordt vervolgens gescoord op uitvoerende, normerende of coördinerende
activiteiten op dat thema.

5.1

Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten
Voedselzekerheid
Relevant. De FAO is de centrale speler op SDG 2 (uitbannen van honger en creëren
van voedselzekerheid), die volledig in lijn is met het BHOS-speerpunt op dat gebied.
Het belang van de organisatie ligt in de Nederlandse optiek vooral in de
platformfunctie voor mondiale voedselzekerheid, als kennisinstelling op het gebied
van landbouw-aangelegenheden, in de forum- en normfunctie op het terrein van
voedselkwaliteit, plantenziekten, grensoverschrijdende ziekten en bescherming van
biodiversiteit. Bij handelsdiscussies over innovatieve en duurzame landbouw vervult
de FAO een nichefunctie op het gebied van informatievoorziening en analyses ten
behoeve van de kennisvergroting van ontwikkelingslanden. Onderwerpen als
verantwoord landgebruik, climate smart agriculture en responsible agricultural
investment hebben hoge prioriteit in de organisatie. FAO heeft via haar normerende
rol ook een indirecte invloed op Nederlandse regelgeving, bijvoorbeeld via de
besluiten in de Codex Alimentarius, de International Plant Protection Convention
(IPPC) en de verschillende technische comités van FAO.
Water
Relevant. FAO is van betekenis voor de implementatie van de doelstellingen uit de
World Summit on Sustainable Development op het gebied van biodiversiteit, water
en landbouw. Dit heeft FAO onder andere ingevuld door het in 2014 gelanceerde
Blue Growth Initiative. Het beheer van natuurlijke hulpbronnen (land/bodem, water
en uitgangsmateriaal) zijn belangrijke randvoorwaarden voor de
voedselzekerheidsstrategieën en activiteiten van FAO. De Directie Inclusieve Groene
Groei werkt samen met FAO aan de ontwikkeling en implementatie van een
database waar waterproductiviteit in kaart wordt gebracht. Met deze publiek
toegankelijke informatie, die via satellieten wordt verkregen, kan de watervoorraad
in Afrika en Midden-Oosten worden gemonitord en advies worden gegeven hoe
effectief met de voorraad kan worden omgegaan. Ook kunnen producenten op
veldniveau hier gebruik van maken om landopbrengsten te verbeteren.
Klimaat
Relevant. Klimaat (adaptatie en mitigatie) wordt in toenemende mate een prioriteit
voor FAO. FAO kan bij uitstek technische kennis en know-how leveren in de
internationale fora, mede doordat de FAO het secretariaat huisvest van de in
september 2014 tijdens de Klimaattop in de New York gelanceerde Global Alliance
for Climate Smart Agriculture. Klimaat is in het kader van het Strategic Framework
benoemd als een dwarsdoorsnijdend onderwerp en een strategische doelstelling.

Pagina 17 van 18

Scorecard | Food and Agriculture Organization of the United Nations

Private sector ontwikkeling
Relevant. FAO richt zich op boeren en dat zijn per definitie (kleine rurale)
ondernemers. FAO hanteert de ketenbenadering om de juiste condities te scheppen
voor het bevorderen van rurale economische ontwikkeling. In het CFS heeft het
Private Sector Mechanism zelfs een formele positie.
Humanitaire hulp
Relevant. FAO is lid van de Inter Agency Standing Committee (IASC). De FAO heeft
een tak humanitaire hulp, die goed opereert binnen het mandaat: hulp bij
noodgevallen om ervoor te zorgen dat de volgende oogst niet mislukt. Een relatief
groot deel van het FAO-budget wordt hiervoor ingezet. FAO begint haar inzet, daar
waar WFP uit faseert. Hoewel de samenwerking tussen beide organisaties goed is,
loopt deze overgang nog niet altijd soepel, vooral vanwege het feit dat WFP veel
meer inzetbare veldcapaciteit heeft in rampgebieden dan FAO.
Gendergelijkheid
Relevant. Voor FAO is gender een dwarsdoorsnijdende prioriteit. Volgens FAO’s
eigen schattingen wordt in landen waar landbouw arbeidsintensief is, zoals sub
Sahara Afrika, tot 80% van het voedsel door vrouwen geproduceerd. Als vrouwen
gelijke toegang tot productiemiddelen in de landbouw zouden hebben, zou het
aantal mensen met honger met 150 miljoen kunnen afnemen. De evaluatie van het
genderbeleid in 2011 wijst op gebrek aan leiderschap, vrijblijvendheid in de
toepassing van de eigen richtlijnen en onvoldoende middelen voor interne
capaciteitsopbouw. Resultaten voor vrouwen zijn onvoldoende duurzaam. FAO heeft
lessen getrokken uit de evaluatie: gendergelijkheid is in het kader van de Strategic
Framework 2010 – 2019 opgewaardeerd tot een crosscutting thema dat alle
strategische doelstellingen doorkruist en integraal dient meegenomen te worden in
FAO’s werkprogramma.
Veiligheid en Rechtsorde
Beperkt relevant. FAO draagt bij aan het herstellen van de bestaanszekerheid van
de getroffen bevolking in een post conflict periode. FAO voert bijvoorbeeld
programma’s uit op het gebied van landbouwontwikkeling, microkredietsystemen,
landrechten, zaden en kunstmest. Dit bevordert direct en indirect de
werkgelegenheid wat noodzakelijk is voor verdere opbouw van een land.
Relevantie voor de Nederlandse BHOS-prioriteiten
Uitvoerend
Coördinerend
Voedselzekerheid
Water
Gendergelijkheid
Klimaat
Private sector ontwikkeling
Humanitaire hulp

4
4
3
4
4
4

4

Normatief
4

Pagina 18 van 18