4
Vragenuur: Vragen Westerveld
Vragen van het lid Westerveld aan de minister voor Langdurige Zorg en Sport over het bericht dat gehandicapte
mensen werden mishandeld in een zorginstelling.
De voorzitter:
Ik nodig de minister voor Langdurige Zorg en Sport en
mevrouw Westerveld uit. Mevrouw Westerveld zal haar
vraag stellen over het bericht dat gehandicapte mensen
werden mishandeld in een zorginstelling. Het woord is aan
mevrouw Westerveld van GroenLinks.

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Inderdaad lazen we afgelopen
weekend in verschillende nieuwsberichten het verhaal over
een zorglocatie in Groningen waar mensen met een ernstige
meervoudige beperking mishandeld werden. Cliënten kregen lichamelijke straffen opgelegd als zij met hun gedrag
duidelijk wilden maken wat ze wel of niet wilden.
Allereerst heb ik ongelofelijk veel waardering voor hulpverleners die werken met mensen met een ernstige meervoudige beperking. Het is ontzettend zwaar werk. Maar ik denk
ook dat mensen die echt een hart hebben voor deze cliënten, zouden afkeuren wat hier is gebeurd. Dit is gewoon
mishandeling met sadistische trekken, zou ik willen toevoegen. Als ik kijk naar de voorbeelden uit het inspectierapport,
dan kan ik alleen maar met afkeuring reageren. Ik las een
aantal voorbeelden. Zo werd bijvoorbeeld het hoofd van
een cliënt met pindakaas ingesmeerd, waarna deze persoon
werd afgelikt door een hond. Er werd gescholden en cliënten moesten soms buiten slapen. Een cliënt werd in de sloot
gezet. Iemand werd met zijn hoofd in de wc geduwd.
Zorgverleners gooiden zand in het bed van een cliënt,
omdat die de tuin niet goed zou hebben gewiekt. Zo kan ik
nog wel even doorgaan. Dit inspectierapport staat er echt
vol mee.
Voorzitter. Het is verschrikkelijk om dit te lezen, al helemaal
omdat het gaat om cliënten met een verstandelijke beperking die zich vaak minder goed kunnen uiten. Zij hebben
vaak niet alleen een verstandelijke beperking, maar ook
bijkomende problematiek, zoals autisme, psychiatrische
problemen, gedragsproblemen en aangeboren hersenletsel.
Dit zijn mensen die in die zorginstelling veilig zouden
moeten zijn, maar komen dan in deze omgeving terecht.
Het is extra kwalijk, omdat het voor veel van deze mensen
heel erg moeilijk is om zich goed te uiten. Daarom is het
nodig dat zij beschermd worden. Daarom is het kwalijk dat
dat onvoldoende is gebeurd.
Ik heb daarover een aantal vragen aan de minister. Allereerst wil ik aan de minister vragen hoe het kan dat de
inspectie pas op het spoor is gezet van deze mishandelingen
ná aangifte van oud-medewerkers en ná opnames van
Undercover in Nederland. Wat gaat er mis als de inspectie
zelfs bij dit soort gruwelijke mishandelingen hier niet zelf
achter komt? Wanneer heeft de inspectie de eerste meldingen ontvangen en hoe is daarop gereageerd? Hoe vaak
bezoekt de inspectie onaangekondigd zorglocaties waar
mensen met een meervoudige beperking worden opgevan-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

gen? Hoe kan het dat ook cliëntenondersteuners onvoldoende doorhadden wat hier speelde?
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de minister.

Minister Helder:
Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met het uitspreken
van mijn afschuw over deze casus; dat is duidelijk. Ik denk
dat we allemaal met ontzetting en afschuw kennis hebben
genomen van de voorbeelden. Dit mag in Nederland
gewoon niet voorkomen, zeker voor deze groep die heel
kwetsbaar is en zichzelf niet kan uiten. Het is ook niet te
bevatten dat dat is voorgekomen. Dat druist ook in tegen
mijn zorghart en dat van alle medewerkers waar mevrouw
Westerveld het net over had, die echt met goede intenties
liefdevolle maar ook veilige zorg willen verlenen.
De inspectie heeft mij half december geïnformeerd over
deze casus. Ze hebben dat gedaan naar aanleiding van een
rapport, een bestuurlijke rapportage van het Openbaar
Ministerie en de politie, dat zij op 30 november hebben
ontvangen. Dat was dermate serieus dat zij ook ogenblikkelijk hebben besloten om op 14 december met een heel team
een bezoek te brengen aan deze locatie. Toen waren de
aanwezige zorgmedewerkers en ook de ondernemers van
dit op het pgb gestoelde initiatief — het is namelijk niet een
zorginstelling maar een initiatief dat gestoeld is op het
persoonsgebonden budget — nog niet geconfronteerd door
de politie en er was ook nog geen sprake van aanhoudingen. Die aanhoudingen zijn daadwerkelijk op 19 december
verricht.
Op 14 december heeft de inspectie zichzelf op de hoogte
gesteld van de situatie, ook door het meenemen van de
informatie van de politie en het bekijken van de beelden
die waren gemaakt door het televisieprogramma Undercover in Nederland. Op basis daarvan is de inspectie op 19
december weer ter plekke geweest. Volgens mij heeft de
inspectie op dat moment een bevel uitgevaardigd dat de
zorg daar voor twee cliënten, de twee zwaarste cliënten die
hun slaapkamer hadden in het huis van de ondernemers,
ogenblikkelijk, dus binnen 24 uur, gestopt moest worden.
Op 19 december is de politie ook gekomen om de aanhoudingen te verrichten. Ondanks dat het ging om een initiatief
dat gestoeld is op het pgb, heeft het zorgkantoor ervoor
gezorgd dat er een heel team klaarstond om voor de overgebleven cliënten de continuïteit van zorg te garanderen
terwijl de aanhoudingen werden verricht. Binnen een dag
waren die twee cliënten verplaatst. De overige zes cliënten
vallen vanaf het afgelopen weekend niet onder de zorg van
deze locatie.
Mevrouw Westerveld vraagt natuurlijk terecht hoe het kan
dat dit gebeurt zonder dat wij het weten. Dat heeft er vooral
mee te maken dat we de signalen wel moeten kunnen zien,
zoals we net ook hoorden over de femicides. We kunnen
in deze casus zien dat er bijvoorbeeld eerder geen anonieme
meldingen bij de IGJ zijn gedaan door medewerkers. Die
hebben wel aan de bel getrokken maar niet richting de
inspectie. Er is wel in oktober contact geweest tussen de
ondernemers en de inspectie om aan te geven dat het
undercoverprogramma er had rondgelopen. Daar wilden
ze dat vooral neerleggen. Dit was precies ook een van de

7 februari 2023
TK 49

49-4-1

elementen die ik heb meegenomen in de gesprekken die ik
met de inspectie zowel op 19 december, maar ook in januari
direct na het reces heb gevoerd. Hoe kunnen we ervoor
zorgen dat we deze signalen eruit halen en daarbij snel
reageren, terwijl er zo veel verschillende initiatieven zijn in
Nederland en er ook heel veel signalen uit de inspectie naar
boven komen? Ik moet constateren dat op het moment dat
de inspectie deze signalen daadwerkelijk in de volle ernst
en omvang ontving, zij naar bevinden gehandeld heeft. De
inspectie heeft dus als eerste een bevel opgelegd voor de
twee zwaardere cliënten en voor de overige acht cliënten
een aanwijzing gegeven die per 9 februari geëffectueerd
zou moeten worden, maar die inmiddels geëffectueerd is.
U moet zich voorstellen dat dit cliënten zijn waarbij er door
de ouders en verzorgers bewust gekozen is voor een pgbinitiatief. Daarbij zijn het in eerste aanleg de ouders en
vertegenwoordigers die moeten zoeken naar vervolgzorg.
Dat is overigens wel met heel actieve ondersteuning van
het zorgkantoor gebeurd. Voor alle cliënten geldt dat zij
inmiddels elders in zorg zijn of dat daar nog aan wordt
gewerkt.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Uit het relaas van de minister krijgen we bijna de indruk
dat er heel snel is opgetreden, maar de aangiftes en de
opnames van Stegeman van Undercover in Nederland
waren al van oktober. Op 23 december lag er een inspectierapport en het is nu inmiddels februari. Dat is natuurlijk
ontzettend lang voor mensen die daar wonen. Ik zou de
minister dus nog willen vragen hoe zij dat bekijkt.
Voorzitter. Ik vroeg de minister ook wat er misgaat op het
moment dat de inspectie er niet zelf achter komt, maar er
pas achter komt op het moment dat er aangiftes liggen van
oud-medewerkers en van Undercover in Nederland. Hoe
vaak bezoekt de inspectie dit soort initiatieven? Het is
namelijk ontzettend belangrijk dat bij mensen die zich vaak
moeilijk zelf kunnen uiten echt wordt gecontroleerd of zij
daar op een veilige plek zitten.
Minister Helder:
Laat ik even met dat laatste beginnen, want dat ben ik van
harte met mevrouw Westerveld eens. Dat is precies het
gesprek dat ik met de inspectie hierover voer. Hoe kunnen
we er juist bij deze kleinschalige initiatieven en met name
bij op pgb-leest gestoelde initiatieven, waar dus geen sprake
is van een instelling die een contract heeft bijvoorbeeld,
achter komen en kunnen we er in voldoende mate langsgaan? Er zijn heel veel meldingen, maar het lukt de
inspectie niet om altijd proactief, zeg maar, bij iedere zorgonderneming of ieder op pgb gestoeld particulier initiatief
langs te gaan. Dat zou te veel zijn. Dat is niet proportioneel,
maar we moeten er wel voor zorgen dat die signalen eerder
bovenkomen en dat is precies waar ik met ze over heb
gesproken. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat dit, juist in
deze situaties, bij combinaties van pgb en bij mensen die
dat zelf niet kunnen aangeven, die in een zeer kwetsbare
positie verkeren — ik vind ook dat we daar met elkaar in
Nederland goed voor moeten zorgen — niet kan voorkomen?
De mensen die in zo'n initiatief werken, de medewerkers,
die bij collega's misstanden zien, kunnen zelf melding
maken. Ik moet constateren dat dat hier niet gebeurd is. Ik
vind het ook ontzettend afschuwelijk dat het al geconsta-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

teerd was, dat ook die camerabeelden er waren. Het programma heeft ervoor gekozen om de politie in te schakelen
en niet de IGJ op dat moment. Dus de IGJ is pas ingeschakeld nadat de politie haar bestuurlijke rapportage heeft
gegeven. Ik vind ook dat dat eigenlijk eerder had gemoeten,
zodat we op die manier eerder signalen hadden kunnen
oppikken met elkaar.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Het is toch heel heftig om dat op deze manier te constateren? Ik hoor de minister zeggen dat het moeilijk is voor de
inspectie om langs al dit soort initiatieven te gaan. Dat is
natuurlijk wel een heel groot probleem en dat is ook
onderdeel van een groter probleem in Nederland, namelijk
dat we vaak zien dat mensen met een beperking niet automatisch meedoen met onze samenleving, dat ze ergens op
een aparte locatie worden weggestopt, in dit geval, en dat
ze dan volledig afhankelijk zijn van de zorgverleners daar.
Over het algemeen hebben zorgverleners een ontzettend
goed hart, maar als er dus wat misgaat, dan gaat het gruwelijk mis. En als er dan helemaal niemand langskomt, is
dat een ontzettende kwetsbare en onveilige situatie voor
deze bewoners.
Ik wil de minister als laatste vragen hoe het zit met bijvoorbeeld vertrouwenspersonen. Hoe kunnen nou deze mensen,
die vaak moeilijk kunnen praten, het proactief neerleggen
als ze ergens mee kampen, als ze in een onveilige situatie
zitten, als ze worden mishandeld? In dit geval is dat gruwelijk misgegaan en ik hoop dus niet dat dat op veel meer
plekken voorkomt.
Minister Helder:
Daar zit ook mijn zorg waar het gaat om dit soort op pgb
gestoelde initiatieven. Mevrouw Westerveld heeft het over
een vertrouwenspersoon, maar dit is een situatie waarin
de ouders of de vertegenwoordigers er bewust voor hebben
gekozen om een op pgb gestoeld initiatief uit te zoeken,
met de bedoeling dat dat kleinschalig en kwalitatief goed
is. Er zijn er heel veel die kwalitatief goed zijn. Dit betekent
wel dat we afhankelijk van de signalen die daar naar boven
komen, van medewerkers, van de ondernemers of van de
ouders zelf, en dat zij bijvoorbeeld zeggen: ik vermoed hier
een misstand, dus ga kijken. Dat is onvoldoende gebeurd.
Dat is ook precies mijn gesprek met de inspectie. Hoe kunnen we nu grip krijgen op juist die situaties? Want als het
een instelling is, dan is er sprake van een vertrouwenspersoon. Dan is er een heel mechanisme onder de Wkkgz
waardoor dat veel beter geborgd is. Ik ben het helemaal
met mevrouw Westerveld eens dat dit een heel schrijnende
situatie is. Ik verbaas me er ook over dat die zo lang heeft
kunnen bestaan met deze voorbeelden en dat er niet iemand
anders in die situatie, in de samenstelling van het team
bijvoorbeeld, naar voren is gestapt en daar een melding
over heeft gemaakt.
De voorzitter:
Dank u wel. Dat heeft u aangegeven. Er is nog een aantal
vervolgvragen. Met het oog op de tijd wil ik vragen — we
vinden allemaal de situatie heel erg — om een korte vraag
te stellen. Allereerst de heer Hijink, SP.

7 februari 2023
TK 49

49-4-2

De heer Hijink (SP):
Voorzitter. De SP heeft al eerder gezegd dat het in ons land
makkelijker is om zorgaanbieder te worden dan om een
snackbar te beginnen. Dat blijkt in dit soort situaties dus
ook. Er staan vier bv's ingeschreven op dat adres. Er wordt
gewerkt met het scheiden van wonen en zorg. Daar is de
minister ook groot fan van. Er wordt gewerkt met pgb's.
Dat zijn eigenlijk allemaal risico's die op zo'n locatie ontstaan, waardoor dus niemand nog zicht heeft — het zorgkantoor niet, de inspectie niet — op wat er precies op zo'n
locatie gebeurt. Dan krijg je dus het vreselijke gedrag dat
we hebben gezien. Ik wil de minister dus vragen wat zij doet
om dat hele schemergebied dat we in de zorg hebben op
te heffen, om dat te stoppen, en ervoor te zorgen dat de
inspectie, maar ook bijvoorbeeld het zorgkantoor gewoon
weer goed toezicht kan houden op de zorg die op dat soort
plekken geleverd wordt.
Minister Helder:
Misschien is het handig, ook gezien de tijd, dat ik met name
over deze casus antwoorden geef en over wat hierin gaat
gebeuren. Deze ondernemers zijn nog niet veroordeeld,
maar er speelt natuurlijk een rechtszaak. Tegelijkertijd is de
inspectie al heel alert als er in de omgeving bijvoorbeeld
een nieuwe organisatie start met minder dan tien medewerkers. Inmiddels is er een meldplicht vanaf 1 januari onder
de Wet toetreding zorgaanbieders. Dan worden er ook
aanvullende vragen gesteld om ervoor te zorgen dat deze
ondernemers dus niet zomaar weer ergens anders kunnen
beginnen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor de medewerkers.
Die zijn nog niet veroordeeld nu. Dat kan ook niet, want de
rechtszaak loopt nog. Maar het is heel belangrijk dat andere
mensen, ongeacht of dat pgb-houders, vertegenwoordigers
van pgb-houders of andere zorginstellingen zijn, zich echt
ervan vergewissen — dat is de vergewisplicht — wie er bij
hen binnenkomt en of diegenen daadwerkelijk kwalitatief
goede zorg leveren en dus niet mishandelen of op deze
manier grensoverschrijdend gedrag vertonen. Dat is wat
er nu in deze casus gebeurt.
De heer Bisschop (SGP):
Het is inderdaad een weerzinwekkend verhaal. Ik haak toch
nog eventjes aan bij de vragen van mevrouw Westerveld.
In oktober komen de beelden van Undercover beschikbaar.
Als ik het betoog van de minister goed gevolgd heb, is er
op 30 november de bestuurlijke rapportage van de politie.
14 december gaat de inspectie naar de zorgboerderij, waar
er vervolgens op 19 december krachtig wordt ingegrepen.
De voorzitter:
Uw vraag?
De heer Bisschop (SGP):
Ik wil graag van de minister horen of zij tevreden is met
deze termijnen: oktober, eind november en dan nog twee
weken wachten. Dat terwijl de meest gruwelijke beelden
zichtbaar zijn en er de meest gruwelijke rapportage is. Dan
is er toch iets grondig fout? Welke lering trekt het ministerie,
de inspectie uit deze gang van zaken?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

Minister Helder:
Deze minister zou het liefst willen dat op het moment dat
die opnamen gemaakt werden, hiervan direct melding
gedaan was bij de inspectie, zodat we ook op dat moment
konden ingrijpen. Dat is heel duidelijk. Wat is er half oktober
gebeurd? De inspectie heeft wel een melding gekregen van
de ondernemers zelf, maar had toen nog niet de beschikking
over de beelden. Het programma heeft ervoor gekozen om
naar de politie te stappen, dus de inspectie had op dat
moment niet de beschikking over de beelden. Zij had pas
de beschikking over die informatie op 30 november. Toen
is zij heel snel in overleg gegaan. Op dat moment speelde
ook de situatie met het OM rondom de aanhouding. Er was
sprake van een delicate situatie. Men wilde de aanhouding,
de tenlastelegging en de voorgeleiding niet in gevaar
brengen. Daarom zijn zij op de 14de daar met een team
geweest. En ja, ik zou het het liefst meteen op dezelfde dag
gehad hebben. Natuurlijk!
De heer Bisschop (SGP):
Dank voor het nog een keer toelichten hoe de procedures
zijn gelopen, maar dat was niet mijn vraag. Mijn vraag was
welke lering het ministerie, de inspectie hieruit trekt. Dat
zit 'm met name in het moment dat er een bestuurlijke
rapportage is, die bij de inspectie is neergelegd. Vervolgens
duurt het dan nog eens veertien dagen. Na die zes weken
dat het al bekend was, moesten die mensen daardoor nog
eens twee weken in de ellende verkeren. Welke lering trekt
de inspectie c.q. het ministerie hieruit? Dát wil ik graag
weten.
Minister Helder:
Twee weken klinkt heel lang. Dat vind ik dan ook. Als je er
nu achteraf naar kijkt, klinkt twee weken heel lang. Tegelijkertijd was het ontzettend belangrijk om de tenlastelegging
en het zorgen dat deze mensen nooit meer zorg kunnen
leveren, niet in de waagschaal te stellen. Dat is gebeurd in
overleg met het OM. Dat is een afweging geweest op dat
moment. Daar ben ik niet bij geweest. Maar het is zeker
onderdeel van gesprek tussen mij en de inspectie. We gaan
ervan uit dat het een goede afweging is geweest om ook
de tenlastelegging niet in gevaar te brengen. U moet zich
voorstellen dat ook de locatie zelf en bijvoorbeeld de ouders
nog niet op de hoogte waren van de situatie. Die zijn gezamenlijk met het OM, de inspectie en het zorgkantoor op 19
december geïnformeerd.
Mevrouw Werner (CDA):
Hoe vaak horen we niet van mensen met een verstandelijke
beperking dat er in Den Haag een hele grote blinde vlek
bestaat als het om hen gaat? Wat hier allemaal gebeurd is,
is natuurlijk afschuwelijk. Daar zal iedereen het mee eens
zijn. Maar wat ik specifiek zou willen weten, is: wat biedt
de huidige wetgeving eigenlijk voor bescherming voor
specifiek mensen met een verstandelijke beperking?
Minister Helder:
Dat is een vrij ruime vraag, maar als het gaat om deze
specifieke situatie: vanaf afgelopen 1 januari zijn bij de Wet
toetreding zorgaanbieders dus de meldplicht en de vergunningplicht ingevuld. U ziet dat een type zorgaanbieder juist
onder de 10 fte blijft. Dat speelt ook bij fraude in de zorg

7 februari 2023
TK 49

49-4-3

bijvoorbeeld een rol. Daarom is het belangrijk dat we de
Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg kunnen
behandelen in deze Kamer en in de Eerste Kamer. Dat gaan
we hopelijk snel doen, want van daaruit zijn er weer meer
mogelijkheden om te zorgen dat we juist dit type aanbieders, die geen goede zorg leveren en mogelijk ook frauderen, omdat ze niet de zorg leveren die ze declareren, kunnen
aanpakken.

zich verenigt in dit initiatief, er nou goed toezicht op kan
houden dat er deskundig personeel rondloopt, dat dat
geschoold wordt, dat er echt een kwaliteitssysteem is en
dat daar ook op wordt toegezien. De vraag is hoe we dat
gaan vervolgen. Maar ook deze aanbieders moeten aan de
Wkkgz voldoen. Zij moeten daar dus in voorzien. Om dat
verder te brengen, doen we voor deze aanbieders hetzelfde
voor als voor de andere instellingen.

De heer Bevers (VVD):
Dit heeft natuurlijk weinig met zorg te maken, maar alles
met crimineel gedrag, dus ik ben blij dat justitie haar verantwoordelijkheid heeft genomen. Ik heb een concrete vraag
over de toekomst. Het vorige kabinet heeft in februari 2021
het wetgevingstraject voor het waarschuwingsregister met
werknemers in de zorg die grensoverschrijdend gedrag
hebben vertoond stopgezet. Daarbij is de aanbeveling
gedaan om dat door te ontwikkelen of om in ieder geval
iets met de kritiek te doen. Het is inmiddels 2023. Vanzelfsprekend willen we dat de mensen die hiervoor aangehouden zijn, niet meer werkzaam zijn in de zorg, maar hoe staat
het nu met dat waarschuwingsregister of wat is de minister
daar verder nog mee van plan?

Mevrouw Den Haan (Fractie Den Haan):
Ik hoor de minister praten over acties in het kader van
controleren, ingrijpen maar ook voorkomen. Dat laatste is
natuurlijk het allerbelangrijkste, denk ik. Reguliere instellingen hebben ook intern toezicht. Dit soort organisaties hebben dat vaak niet. Overweegt de minister ook om die eisen
te stellen aan dit soort organisaties? Kan de minister überhaupt ook nog eens kijken naar de eisen aan intern toezicht
in de zorg? Kijk bijvoorbeeld naar de pensioenfondsen. Daar
moeten toezichthouders zware opleidingen doen. Zij worden
geauditeerd door De Nederlandsche Bank. Ik zou daar graag
iets over horen van de minister.

Minister Helder:
Het waarschuwingsregister is mede op verzoek van het veld
stilgelegd, omdat het niet deed wat het zou moeten doen.
Tussen het constateren van een mogelijke overtreding en
de daadwerkelijke veroordeling zit soms namelijk meer dan
een jaar, terwijl je eigenlijk juist snel wil zorgen dat een
medewerker die grensoverschrijdend gedrag vertoont, niet
meer op een andere manier en op een andere plek zorg kan
verlenen. De Wkkgz voorziet daar op dit moment wel in met
de vergewisplicht, waarover ik het net had. Het is echt aan
de organisaties onderling om met elkaar informatie uit te
wisselen en zich ervan te vergewissen dat degene die binnenkomt, niet ergens anders zo'n traject achter zich heeft.
Als zorgaanbieders — in dit geval dus de ondernemers —
die wel zo'n traject hebben gehad, een vog aanvragen, dan
zullen ze die niet krijgen, omdat bij de aanvraag ook
betrokken wordt of er sprake is van bijvoorbeeld een aanwijzing in het verleden. Dat systeem werkt dus nu al.
Mevrouw Sahla (D66):
Het is naast verschrikkelijk natuurlijk ook gewoon onacceptabel. Mijn vraag gaat over scholing, want ik las in het rapport van de IGJ dat het aan scholing en kundigheid ontbrak.
Ik wil van deze minister horen wat ze gaat doen om ervoor
te zorgen dat het personeel beter geschoold wordt om met
deze cliënten om te gaan en hoe ze erop gaat sturen dat
instellingen zich hier ook aan gaan houden.
Minister Helder:
Voor de tweede keer valt het woord "instelling". Ik denk dat
we echt een onderscheid moeten maken tussen instellingen
waar deze zorg wordt verleend, groot- dan wel kleinschalig,
en op het pgb gestoelde initiatieven, waarbij in feite de pgbhouder inhuurt en de werkgeversrol vervult. Mevrouw Sahla
weet dat ik er een voorstander van ben om goed te kijken
naar dat pgb-instrument, omdat ik het een heel mooi
instrument vind maar we het wel heel goed moeten toepassen. Daarbij speelt ook weer een rol hoe de pgb-houder die

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

Minister Helder:
Ook hier is er weer het onderscheid tussen beide. Wat de
instellingen betreft: ja, helemaal mee eens. Boven de tien
medewerkers hebben we daar ook in voorzien met de vergunningplicht en de interne toezichthouder. Hier gaat het
om pgb-gestoeld en de combinatie met minder dan tien
medewerkers. Die zitten te veel onder de radar. Daarvan
moeten we dus echt kijken wat we kunnen doen om te
zorgen dat dit wél gebeurt. Eén mogelijkheid is natuurlijk
om met de pgb-houders zelf en met deze ondernemers te
spreken en te zeggen: moet je niet een instelling of een
organisatie worden? Dan wordt voor iedereen ook duidelijker wat je aan kwaliteit kan verwachten en dan wordt het
ook voor de inspectie duidelijker. Tegelijkertijd zijn er een
heleboel goede initiatieven die het karakter van die eigen
keuze en die eigen regie echt heel goed neerzetten. In de
doorontwikkeling van het pgb-instrument kom ik daarop
terug, want we zijn met elkaar heel erg aan het nadenken
over hoe we dat het beste kunnen doen.
Mevrouw Agema (PVV):
Een bewoner die met zijn hoofd in een wc werd geduwd,
een bewoner die buiten onder een druppelende tuinslang
werd gelegd, een cliënt van wie het hoofd met pindakaas
werd ingesmeerd waarna een hond het moest aflikken, een
bewoner die een hele sinaasappel in zijn mond kreeg, een
cliënt die aan de haren naar achteren werd getrokken terwijl
een slang in zijn keel werd geduwd … Je zou denken dat
dit een stel criminelen onderling zijn die een criminele
afrekening doen. Maar nee, dit gebeurt in een gehandicapteninstelling in Nederland. En wat doet de inspectie? De
inspectie geeft een aanwijzing en vindt dat twee van die
cliënten maar niet meer daar moeten wonen. Als deze
instelling al gesloten is, is mijn vraag aan de minister of de
daders al vervolgd en gepakt zijn en al in de cel zitten en
of de minister spijt heeft van het feit dat zij per 1 januari de
zwarte lijst, het waarschuwingsregister, heeft afgeschaft.

7 februari 2023
TK 49

49-4-4

Minister Helder:
In deze vraag zitten een aantal dingen. Ik zal proberen het
snel te doen. Nogmaals, dit is geen instelling, maar een op
pgb gestoeld initiatief. Dat maakt een groot verschil. Vind
ik dit afschuwelijk? Ja, ik vind dit afschuwelijk. Je hart draait
hiervan om. Dit mag in Nederland niet voorkomen. Dat vind
ik ook. Het zijn zeer kwetsbare cliënten. Is deze zorgondernemer nog actief? Nee, want vanaf het afgelopen weekend
zitten de overgeblevenen daar ook niet meer. U vraagt
terecht … Er waren er twee die al eerder … Er is ook een
bevel gegeven om die zorg ogenblikkelijk binnen 24 uur te
stoppen; bij de andere acht niet. Ik heb de inspectie
gevraagd naar de overwegingen in dat onderscheid. Dat
heeft ermee te maken dat die twee cliënten echt zwaardere
cliënten waren waarbij de mensen die deze overtredingen
van mishandeling begaan zijn, in dat team zaten. Er waren
ook mensen die in een slaapkamer in het woonhuis van de
ondernemers waren ondergebracht. Er was alle reden om
daar ogenblikkelijk te stoppen. Tegelijkertijd moet ook met
de ouders en de cliënten bekeken worden: waar gaat de
zorg dan naartoe? Er is dus door het zorgkantoor voor
gezorgd dat er in ieder geval een team operationeel was,
zodat die andere acht cliënten konden blijven, zodat er in
balans en in overleg gezocht kon worden naar een volgende
plek. De ene was een bevel, de andere was een aanwijzing
met beperking, dus een zeer strenge aanwijzing om de
dingen acuut te verbeteren c.q. de zorg te stoppen. Dat is
ook gebeurd.

van verdenking en het moment van veroordeling vaak meer
dan een jaar zit. Dat is precies de periode — dat ben ik
helemaal met mevrouw Agema eens — waarin de mensen
die mishandelen, slechte zorg leveren, van aanbieder naar
aanbieder kunnen gaan. Daar moeten we juist een stokje
voor kunnen steken. Maar het waarschuwingsregister
werkte daar niet tegen. Dat is de reden waarom het verdwenen is.
De voorzitter:
Dank. Ik wil de minister bedanken voor haar beantwoording.
Ik schors de vergadering voor een enkel moment. Dan gaan
we over naar onder andere de beëdiging van een nieuwe
collega.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Er was nog een vraag — excuses, voorzitter, maar die vraag
werd wel gesteld — namelijk: zijn deze mensen gearresteerd? Ja, die zijn gearresteerd. Ik weet in alle eerlijkheid
niet of ze in hechtenis zitten, maar ze zijn gearresteerd en
er is een aanklacht.
Mevrouw Agema (PVV):
De minister moet hier geen verwarring zaaien en zeggen
"ja, maar het is een pgb-gefinancierde instelling". Het doet
er hier helemaal niet toe of iemand in een wat grotere
instelling zit of in een pgb-gefinancierde instelling. In beide
moet je veilig zijn! Kennelijk zijn ze niet veilig. Hoelang heeft
dit kunnen plaatsvinden, is mijn vraag. Mijn andere vraag
was: realiseert de minister zich dat door het opheffen van
het waarschuwingsregister per 1 januari 2022, zij er mede
debet aan is dat mensen die slecht zijn gewoon van instelling naar instelling kunnen hoppen? En op welke termijn
gaan we dit weer terug in het leven roepen? Want het kan
natuurlijk niet zo zijn dat als instellingen zeggen "zo'n zwarte
lijst vinden we vervelend en daar willen we niet mee werken" … Dát is administratielast. Tegelijkertijd kunnen daardoor in onze instellingen mensen het slachtoffer worden
van zulke zware misdrijven. Dat kan toch niet?
Minister Helder:
Helemaal mee eens: het maakt niet uit waar je bent, overal
in de zorg moet je veilig zijn. Dat hebben we hoog in het
vaandel in Nederland. Ik maak wel het onderscheid, omdat
we niet moeten zeggen dat dit overal in instellingen zomaar
zou kunnen gebeuren. Daar hebben we allerlei waarborgen
voor. In deze situatie is het wel gebeurd. Ik heb uitgelegd
wat het verschil daartussen is. Ik hecht er nog wel aan om
het volgende te zeggen over de afschaffing van het waarschuwingsregister. Dat is afgeschaft omdat het niet werkte,
omdat bij het waarschuwingsregister tussen het moment

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

7 februari 2023
TK 49

49-4-5