Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 520

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2014
In de Regeling van Werkzaamheden van 20 maart jl. heeft mevrouw
Karabulut (SP) mij gevraagd om een brief over de recente toename van de
werkloosheid (Handelingen II 2013/14, nr. 65, Regeling van Werkzaamheden). Met deze brief voldoe ik aan dat verzoek.
Op 17 april jl. heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de
werkloosheidscijfers over de maand maart bekendgemaakt. In maart is de
werkloosheid met 7.000 personen gedaald tot 684.000 personen (nationale
definitie, seizoensgecorrigeerd). Het werkloosheidspercentage komt
daarmee uit op 8,7%. Deze daling van de werkloosheid volgt op een
periode waarin de werkloosheid sinds december 2013 weer is gestegen.
De afgelopen drie maanden nam de werkloosheid met gemiddeld
5 duizend personen per maand toe.
Het hoge niveau van de werkloosheid is pijnlijk en vereist daarom de
onverminderde aandacht van het kabinet. Er zijn immers nog steeds veel
mensen die geconfronteerd worden met baanverlies. Ook zijn er veel
mensen die op zoek zijn naar werk omdat ze zich graag willen ontwikkelen
– zoals jongeren – maar geen baan kunnen vinden. Voor al deze mensen is
het hebben van werk enorm belangrijk: als bron van inkomen, als sociaal
netwerk, als mogelijkheid tot zelfontplooiing en om het zelfvertrouwen te
versterken.
De ontwikkeling van de werkloosheid de laatste maanden is niet onverwacht gegeven de ontwikkeling van de Nederlandse economie. In de
afgelopen jaren hebben achterblijvende bedrijfsinvesteringen en
consumptieve bestedingen, samen met de gematigde ontwikkeling van de
relevante wereldhandel, geleid tot een daling van de vraag naar arbeid en
daarmee de werkgelegenheid. Ook de stijging van het arbeidsaanbod
heeft, met name in de eerste helft van 2013, bijgedragen aan de snel
oplopende werkloosheid. Dat de werkloosheid in het najaar van 2013
daalde, was volgens het CBS en Centraal Planbureau (CPB) deels het

kst-29544-520
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 544, nr. 520

1

gevolg van een ontmoedigingseffect: werkzoekenden konden geen baan
vinden en trokken zich daarom terug van de arbeidsmarkt. Dit is een
verschijnsel dat zich vaker voordoet in een periode van laagconjunctuur.
Gelukkig zijn er signalen dat het weer de goede kant op gaat met onze
economie. Hoewel er over het hele jaar 2013 sprake was van economische
krimp, was er wel weer sprake van voorzichtige economische groei in het
derde en vierde kwartaal van dat jaar. Het CBS heeft de groei in het vierde
kwartaal inmiddels bijgesteld naar 0,9% ten opzichte van het kwartaal
ervoor. Die groei lijkt zich nu door te zetten, afgaande op de ramingen van
het CPB in het Centraal Economisch Plan (CEP) 2014. Voor 2014 voorziet
het CPB een groei van ¾%, terwijl voor 2015 een groei van 1¼% wordt
verwacht. Ook de voortdurende stijging van het consumenten- en
producentenvertrouwen, de flinke stijging van de productie van de
industrie en de stijging van de bedrijfsinvesteringen geven reden tot
optimisme.
Zoals bekend reageert de werkloosheid vertraagd op economische
herstel. In 2014 is er volgens het CPB nog sprake van een gemiddeld
werkloosheidspercentage van 8¾%, maar het jaar daarop zal de
werkloosheid dalen naar gemiddeld 8½%. Het kabinetsbeleid is er op
gericht het economische herstel te ondersteunen en het tij op de
arbeidsmarkt te keren. Zoals beschreven in mijn brief over de ontwikkeling van de werkloosheid en kabinetsmaatregelen om de werkloosheid
te bestrijden van 30 januari jl.1 is het uitgangspunt voor het kabinet
daarbij het sociaal akkoord2, dat het kabinet en de sociale partners in april
2013 sloten, en de afspraken in het begrotingsakkoord 2014.
Het sociaal akkoord bevat, naast hervormingen die de Nederlandse
economie en arbeidsmarkt versterken, ook concrete maatregelen die op
de korte termijn (langdurige) werkloosheid voorkomen en bestrijden.
Daarbij is gekozen voor een integrale aanpak, waarbij maatregelen
specifiek gericht worden op groepen die relatief zwaar getroffen worden
door de oplopende werkloosheid: jongeren en ouderen. Voor die laatste
groep zijn onder meer mobiliteitsbonussen en proefplaatsingen instrumenten die werkgevers stimuleren om werkloze ouderen aan te nemen.
Daarnaast zijn er extra middelen uitgetrokken voor re-integratie van
oudere werklozen in het kader van het Actieplan UWV 55pluswerkt. Om
werkloosheid onder jongeren te voorkomen en te bestrijden heeft het
kabinet in maart 2013 de «Aanpak jeugdwerkloosheid» gepresenteerd. Ik
heb uw Kamer over de voortgang van deze «Aanpak jeugdwerkloosheid»
geïnformeerd in mijn brief van 4 april jl.3
Ook de afspraken in het begrotingsakkoord zijn er op gericht om de
werkloosheid aan te pakken en de arbeidsmarkt verder te versterken. Zo
maakt de premiekorting voor jongeren het financieel aantrekkelijker voor
werkgevers om uitkeringsgerechtigde jongeren in dienst te nemen.
Hiervoor is in totaal € 300 miljoen beschikbaar. Bovendien verbetert door
de substantiële lastenverlichting de koopkracht. Zo is in 2014 het tarief in
de eerste schijf van de inkomstenbelasting met 0,75 procentpunt verlaagd
en de arbeidskorting met 374 euro verhoogd. In de komende jaren zal de
arbeidskorting verder worden verhoogd. Dit is goed voor de binnenlandse
bestedingen en daarmee voor de vraag naar arbeid.
Met de in het sociaal akkoord afgesproken sectorale plannen nemen
werkgevers en werknemers maatregelen om de instroom van jongeren te
1

Kamerstuk 29 544, nr. 503.
Kamerstuk 33 566, nr. 15.
3
Kamerstuk 29 544, nr. 513.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 544, nr. 520

2

bevorderen, vakkrachten te behouden en om werknemers die hun baan
dreigen te verliezen van werk naar werk te begeleiden. Omdat niet alle
sectoren en regio’s in dezelfde mate en op dezelfde wijze door de crisis
worden getroffen, is maatwerk per sector of regio nodig. Door tijdelijke
cofinanciering van maatregelen in sectorplannen wil het kabinet de
inspanningen van sociale partners ondersteunen. Hiervoor heeft het
kabinet in totaal € 600 miljoen beschikbaar gesteld.
In de eerste tranche zijn er 37 plannen ingediend. Vervolgens heeft een
zorgvuldige beoordeling plaatsgevonden, mede op basis van vaak nog
intensieve contacten met de aanvragers. Inmiddels zijn 8 plannen
definitief goedgekeurd: bouw, uitzendbranche, welzijn/jeugdzorg/
kinderopvang, procesindustrie, schilders/onderhoud/afbouw, transport en
logistiek, ict en primair onderwijs. Het streven is dat alle aanvragers nu
binnen enkele weken duidelijkheid zullen krijgen.
Per 1 april is de tweede tranche geopend waarin partijen aanvragen voor
cofinanciering kunnen indienen; inmiddels zijn 9 plannen ingediend. Dit
aanvraagtijdvak loopt tot 31 mei. Bij de begrotingsafspraken 2014 is
afgesproken dat vanaf de tweede tranche de middelen voor cofinanciering
voor ten minste een derde gebruikt moeten worden voor bestrijding van
jeugdwerkloosheid en bovendien dat afspraken over vervroegde
uittreding niet langer voor cofinanciering in aanmerking komen. Over de
voortgang rondom de sectorplannen zal ik uw Kamer nog in het voorjaar
uitgebreid rapporteren.
Tot slot
Naast de huidige werkelijkheid van een gematigd herstel van een diepe
crisis met hoge werkloosheid, zijn er in Nederland ook veel randvoorwaarden aanwezig die perspectief voor de toekomst bieden. Onder meer
dankzij onze goed opgeleide beroepsbevolking, goede gezondheidszorg
en uitstekende infrastructuur heeft Nederland nog steeds een goede
uitgangssituatie met een sterke internationale concurrentiepositie. Al
sinds 2007 behoort Nederland tot de top tien van meest concurrerende
economieën ter wereld. Dat is een prestatie waar we trots op mogen zijn.
Tegelijkertijd laat het WRR-rapport Naar een lerende economie zien dat we
niet stil kunnen blijven zitten. Toenemende globalisering en voortschrijdende technologische ontwikkeling vragen om een economie en
arbeidsmarkt die zich kunnen aanpassen aan een snel veranderende
omgeving. Het kabinet neemt daarom met breed draagvlak in het
parlement, onder de sociale partners en onder maatschappelijke
organisaties noodzakelijke maatregelen om onze economie te versterken.
Met de hervormingen op het terrein van de arbeidsmarkt, de (langdurige)
zorg en de woningmarkt zet het kabinet belangrijke stappen richting een
sterkere, wendbare economie. Onder meer via het energieakkoord, het
natuurakkoord en de extra middelen die het kabinet uittrekt voor de
kwaliteit van het onderwijs investeert het kabinet in duurzaamheid,
scholing en innovatie. Met deze investeringen, het heldere perspectief op
hervormingen en de concrete maatregelen die het kabinet neemt om
mensen aan het werk te helpen en te houden biedt het kabinet de basis
voor hersteld vertrouwen, waardoor economisch herstel de ruimte krijgt.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 544, nr. 520

3