Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 625

Hulp, handel en investeringen

Nr. 179

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 14 september 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over de brief van 16 juni
2015 over de uitkomst van de onderhandelingen met de Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) (Kamerstuk 33 625, nr. 167).
De vragen en opmerkingen zijn op 9 juli 2015aan de Minister van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 11 september 2015 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De adjunct-griffier van de commissie,
Van den Eeden

kst-33625-179
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister van Financiën over de uitkomst van de
AIIB-onderhandelingen.
Naar aanleiding daarvan, en vooruitlopend op het aan de Kamer
voorleggen van de bekrachtiging van het verdrag, hebben de leden van de
VVD-fractie nog een aantal vragen.
De leden vragen of de Articles of Agreement naar de Kamer kunnen
worden gestuurd, of dat deze in te zien zijn.
Datzelfde geldt voor het in de brief genoemde business plan. Zijn er al
mogelijke projecten bekend die de AIIB zou kunnen (mee)financieren?
De Raad van Bewindvoerders kan met een supermajority van 75% taken
delegeren naar het management. Nu is dit percentage van 75% even hoog
als het aandeel van regionale landen. Is daarmee de mogelijkheid
gecreëerd dat regionale landen de feitelijke beslissingen over investeringsprojecten overdragen aan het management en de invloed van
kiesgroepen en bewindvoerders daarop verkleind hebben? Hoe kijkt de
Minister hier tegenaan? Hoe schat hij in dat dit in de praktijk zal gaan
lopen?
In dit verband is ook relevant om te weten wat de stemgewichten van alle
deelnemende landen is. Kan de Minister deze lijst verstrekken? En hoe
wordt er omgegaan met het Chinese veto? Wordt er bij alle besluiten
gestemd volgens de afgesproken stemverhoudingen?
Ten aanzien van het concept-aanbestedingsbeleid nemen de leden van de
fractie van de VVD waar dat er een verschil van opvatting is tussen de
regionale landen en Nederland (en andere Europese landen?). Hoe denkt
Nederland zijn inzet te kunnen waarborgen?
In dezelfde passage wordt gesteld dat de AIIB waarschijnlijk geen
capaciteit heeft om zelf risicoanalyses uit te voeren en zal de AIIB
beslissingen daarom baseren op het oordeel van andere IFIs. Betekent dit
dat in de praktijk ook altijd co-financiering vanuit een andere IFI benodigd
is? Is er verschil in investeringsbeslissingen tussen andere financiële
instellingen (bijvoorbeeld Asian Development Bank, Wereldbank, EIB) en
de AIIB?
Met welk type instelling moeten we de AIIB vergelijken, bijvoorbeeld het
IMF, de EIB, óf de Wereldbank? En kan de Nederlandse inleg in de AIIB
gekwalificeerd worden als ODA-relevant?
Zijn er in de verdere onderhandelingen nog contacten geweest tussen het
Wereldbank, andere IFIs en de AIIB om duplicatie te voorkomen? Zijn er in
de onderhandelingen nog nadere waarborgen afgesproken rond de
mogelijke crowding out van private investeringen, anders dan wat de
Minister al aangegeven heeft?
Hoe is de huidige positie van de VS ten opzichte van de AIIB? Ziet de VS
inmiddels wel de toegevoegde waarde in van de AIIB? Zijn er toch nog
kansen dat ook de VS mee zal willen doen?
Tot slot willen de leden van de VVD-fractie graag weten of ook de
mogelijkheid van een exitprocedure uit de AIIB is besproken en/of
opgenomen in de Articles of Agreement, en wat de stand van zaken is met
betrekking tot de mogelijke vorming van een Europese kiesgroep.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van 16 juni 2015 (Kamerstuk 33 625 nr. 167) over de uitkomst
van de onderhandelingen met de Asian Infrastructure Investment Bank
(AIIB). Zij hebben daarbij enkele vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

2

De leden van de PvdA-fractie zijn blij dat duurzame groei is opgenomen in
de hoofddoelstelling van de AIIB.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom is gekozen voor de
maximale bijdrage waar Nederland toe bereid was, blijkens de
antwoorden op eerdere vragen. Nederland heeft zelf gepleit voor een
bijdrage op basis van BBP, maar daardoor moet Nederland nu ruim 1
miljard euro bijdragen. Klopt het dat dit ongeveer de helft van de
investering is die Nederland in de Wereldbank heeft gedaan? Is
overwogen tot een herschikking van middelen binnen de IFIs, nu er weer
een nieuwe bank is bijgekomen?
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af welke overwegingen in de
toekomst een rol zullen spelen bij het al dan niet toetreden tot een bank.
Het lijkt erop dat elke grootmacht zijn eigen bank wil controleren. De VS
de Wereldbank, Japan de ADB en nu China de AIIB. Als India en andere
landen banken gaan oprichten, hoe zal Nederland dan besluiten al dan
niet toe te treden?
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd dat de beleidsdocumenten van
de AIIB zijn gebaseerd op de beleidsdocumenten van andere IFIs. Op
welke punten wijken de beleidsdocumenten toch significant af van die van
bijvoorbeeld de Wereldbank?
De leden van de PvdA-fractie zijn bezorgd over het ontbreken van
afspraken over klimaat, arbeid, gender en mensenrechten. Nederland zal
zich hier de komende periode voor inzetten, maar is er ook een duidelijke
roadmap afgesproken over wanneer welke afspraken worden gemaakt?
Investeert Nederland maximaal mee, ook als het niet mogelijk blijkt om
over deze onderwerpen afspraken te maken?
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de verwachting
dat de AIIB geen capaciteit zal hebben om zelf risicoanalyses uit te voeren
en dat de AIIB beslissingen daarom zal baseren op het oordeel van andere
IFIs. Betekent dit dat de AIIB nooit zal investeren in projecten waarin geen
andere IFIs deelnemen? Zo nee, hoe zal de AIIB dan risicoanalyses gaan
uitvoeren?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de landen van de Eurogroep zich
kunnen verenigen in één kiesgroep. Wat zouden hiervan de voordelen
zijn? Heeft het gemengde systeem zoals de Wereldbank dat kent ook niet
zijn voordelen? Krijgen de landen van de Eurogroep niet minder invloed
als zij zich verenigen in één kiesgroep?
Wanneer en op basis van welke criteria zal Nederland besluiten om
definitief toe te treden (of niet)? Welke betekenis heeft de signing
ceremony van 29 juni jl. in dit verband? Wat is het volgende logische
moment om al dan niet in of uit te stappen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de uitkomst van
de onderhandelingen met de Asian Infrastructure Investment Bank. Deze
leden hebben enkele opmerkingen en vragen over de onderhandelingsresultaten en het vervolgproces, alsmede over het toetsingskader.
De leden van de SP-fractie zijn in eerste instantie positief over de
oprichting van de AIIB en het feit dat Nederland één van de founding
members is. Door de sterke economische groei van Azië is het vanzelfsprekend dat de regio meer infrastructurele investeringen behoeft. De AIIB

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

3

kan daarin een belangrijke rol vervullen. Het is echter wel van belang dat
de AIIB vanuit haar faciliterende rol een bijdrage levert aan duurzaam
mondiaal investeringsbeleid.
Naast de AIIB zijn er ook andere IFIs actief in de Aziatische regio,
waaronder de Asian Development Bank, de Wereldbank en (in de
toekomst) de BRIC-bank. Hoe verhouden de activiteiten van deze banken
zich tot elkaar, vragen de leden van de SP-fractie. Is er een orgaan of
samenwerkingsverband dat het samenspel tussen deze banken observeert
en eventueel coördineert, om overproductie en logistieke problemen te
voorkomen?
De leden van de SP-fractie zijn verheugd over het feit dat mede op verzoek
van Nederland het streven naar «duurzame groei» is opgenomen in de
hoofddoelstelling van de AIIB. In het kader daarvan vragen de leden welke
richtlijnen voor duurzame investeringen de AIIB hanteert, zoals bijvoorbeeld de UN Global Compact & UN Guiding Principles en de OESOrichtlijnen voor multinationale ondernemingen. Welke definitie van het
begrip duurzame groei hanteert de AIIB? Gaat het daarbij zowel om
klimaatbewuste als inclusieve groei? Hoe verhouden de doelstellingen
van de AIIB zich tot de post-2015 agenda, en in hoeverre kan de AIIB daar
een positieve bijdrage aan leveren?
De VS heeft zich verzet tegen de deelname van het VK aan de AIIB. Was
dat ook zo in het geval van de Nederlandse deelname, zo vragen de leden
van de SP-fractie. Welke geopolitieke betekenis heeft de oprichting van de
AIIB volgens het kabinet? Hoe schat het kabinet de gevolgen van de
oprichting van de AIIB in voor de positie van het IMF en de Wereldbank in
het mondiale financiële stelsel?
De komende maanden zal de AIIB een business plan opstellen, zo lezen de
leden van de SP-fractie in de brief. Kan het kabinet dit plan, zodra het er
ligt, doorgeleiden naar de Kamer? En kan het kabinet de Kamer tevens
informeren wanneer duidelijk is of de ontbrekende elementen in het
conceptraamwerk, zoals een klachtenmechanisme, alsnog aangevuld zijn?
De leden van de SP-fractie lezen dat één land onder de niet-regionale
landen heeft aangegeven niet op basis van de BBP formule en het totale
startkapitaal volledig te zullen inschrijven op het toegewezen kapitaalaandeel. Kan het kabinet aangeven welk land dit betreft, en wat de reden
was voor dit land om af te wijken van de norm?
Het stemgewicht van China betekent de facto dat China een veto heeft op
besluiten die met een supermajority moeten worden genomen, zo
vernemen de leden van de SP-fractie uit de brief. In hoeverre is dat
volgens het kabinet een wenselijke situatie?
De leden van de SP-fractie lezen dat het mogelijk is dat de betrokken
eurogroeplanden een gezamenlijke stoel krijgen. Is dat ook de inzet van
het Nederlandse kabinet? Wat zijn de alternatieve opties?
Het energieverbruik in de Aziatische regio is vaak zeer onduurzaam, en
meer infrastructurele investeringen brengen risico’s voor klimaat en
milieu, en mens en dier met zich mee, zo constateren de leden van de
SP-fractie. Welke mogelijkheden heeft het Nederlandse kabinet om als
founding member het energiebeleid van Azië, en met name China, op een
positieve manier te beïnvloeden? Zal er ook over of met de AIIB
gesproken worden tijdens de VN-klimaattop van dit jaar?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

4

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister aangaande de uitkomst van de onderhandelingen met de Asian
Infrastructure Investment Bank (AIIB).
Naar aanleiding van het genoemde punt brengen de leden van de
PVV-fractie het volgende naar voren.
Allereerst willen de leden van de PVV-fractie weten welk belang
Nederland heeft met het investeren in de AIIB. Welk rendement zal
Nederland naar verwachting behalen en, indien nog onduidelijk, wanneer
zal dit precies bekend worden gemaakt?
Voorts vragen de leden van de PVV-fractie in welke projecten er via de
AIIB geïnvesteerd zal worden. Kan het kabinet hier een compleet overzicht
van geven? Tevens vragen de leden van de PVV-fractie wie er zal beslissen
in welke projecten er geïnvesteerd zal worden. Wat gebeurt er als
Nederland het niet eens is met het investeren in een bepaald project?
Verder ontvangen de leden van de PVV-fractie graag een overzicht van de
deelnemende landen aan de AIIB. Welke landen vallen hierbij onder de
categorie «niet-regionaal»?
Ook vragen de leden van de PVV-fractie of het kabinet per deelnemend
land kan aangeven wat de bijdrage is aan de AIIB. Kan het kabinet tevens
per land aangeven wat het stemgewicht is?
Vervolgens merken de leden van de PVV-fractie op dat alle niet-regionale
landen, met uitzondering van één Europees land, hebben aangegeven op
basis van de BBP-formule en het totale startkapitaal volledig te zullen
inschrijven op het toegewezen kapitaalaandeel. De leden van de
PVV-fractie vragen om welk Europees land het hier gaat en wat voor
gevolgen dit heeft voor dit land.
Ook vragen de leden van de PVV-fractie welke twee regionale landen niet
volledig zullen inschrijven op het kapitaalaandeel en wat de gevolgen
hiervan zijn voor deze landen.
Ten slotte vragen de leden van de PVV-fractie hoe het voornemen van het
kabinet om garanties af te bouwen valt te rijmen met het afgeven van
extra garanties aan de AIIB.
II Reactie van de Minister van Financiën
Toetreding
De leden van de fracties van de VVD en de PvdA vragen wanneer en op
basis van welke criteria Nederland zal besluiten om definitief toe te treden
(of niet)? Welke betekenis heeft de signing ceremony van 29 juni jl. in dit
verband? Wat is het volgende logische moment om al dan niet in of uit te
stappen? Is ook de mogelijkheid van een exitprocedure uit de AIIB
besproken en/of opgenomen in de Articles of Agreement?
De leden van de fractie van de VVD vragen of de Articles of Agreement
naar de Kamer kunnen worden gestuurd, of dat deze in te zien zijn?
Datzelfde geldt voor het in de brief genoemd business plan. De leden van
de fractie van de SP vragen of het kabinet het business plan, zodra het er
ligt, kan doorgeleiden naar de Kamer?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

5

Verder ontvangen de leden van de fractie van de PVV graag een overzicht
van de deelnemende landen aan de AIIB. Welke landen vallen hierbij
onder de categorie «niet-regionaal»?
De uitkomst van de laatste onderhandelingsbijeenkomst bood een goede
basis om het verdrag te ondertekenen. Het verdrag is door Nederland op
29 juni jl. ondertekend tijdens de signing ceremony in Beijing, China. Nu
het verdrag is ondertekend, is het proces om het verdrag te bekrachtigen
in werking gesteld (ratificeren). De eerste stap in dit proces is dat het
verdrag met Toelichtende Nota via het Kabinet van de Koning aan de Raad
van State wordt gestuurd.
Na het advies van de Raad van State wordt het verdrag en Toelichtende
Nota via stilzwijgende goedkeuringsprocedure aan uw Kamer voorgelegd.
Na goedkeuring kan de akte van bekrachtiging bij de depositaris van het
verdrag worden neergelegd en treedt Nederland pas definitief toe.
In het verdrag is een artikel opgenomen dat de procedure schetst wanneer
een lid zijn lidmaatschap beëindigt. De AIIB zal dan zorg dragen voor de
terugkoop van de aandelen en een ordelijke afwikkeling van de financiën.
Het verdrag heb ik bij mijn vorige brief aan uw Kamer meegestuurd ter
vertrouwelijke inzage. Het verdrag is tevens na de ondertekening
openbaar gemaakt op de website van de AIIB; www.aiibank.org. Het
business plan wordt de komende maanden, met raadpleging van het
lidmaatschap, verder vormgegeven. Zodra de bank operationeel is zal ik u
een brief doen toekomen waarin ik ook zal ingaan op het business plan
van de bank.
In totaal zijn er 57 prospective founding members, waarvan 37 regionale
landen en 20 niet-regionale landen. De 37 regionale landen zijn: Australië,
Azerbeidzjan, Bangladesh, Brunei, Cambodja, China, Filippijnen, Georgië,
India, Indonesië, Iran, Israel, Jordanië, Kazakstan, Koeweit, Kirgizië, Laos,
Maleisië, Malediven, Mongolië, Myanmar, Nepal, Nieuw-Zeeland,
Oezbekistan, Oman, Pakistan, Qatar, Rusland, Saoedi-Arabië, Singapore,
Sri Lanka, Tadzjikistan, Thailand, Turkije, Verenigde Arabische Emiraten,
Vietnam, Zuid-Korea. De 20 niet-regionale landen zijn: Brazilië,
Denemarken, Duitsland, Egypte, Finland, Frankrijk, IJsland, Italië,
Luxemburg, Malta, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal,
Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika, Zweden, Zwitserland.
Allocatie van kapitaal
De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af waarom is gekozen
voor de maximale bijdrage waar Nederland toe bereid was, blijkens de
antwoorden op eerdere vragen. Klopt het dat dit ongeveer de helft van de
investering is die Nederland in de Wereldbank heeft gedaan? Is
overwogen tot een herschikking van middelen binnen de IFIs, nu er weer
een nieuwe bank is bijgekomen?
De leden van de fracties van de PvdA, SP en PVV vragen of het kabinet per
deelnemend land kan aangeven wat de bijdrage is aan de AIIB? Welke
twee regionale landen zullen niet volledig inschrijven op het toegewezen
kapitaalaandeel op basis van de BBP formule en het totale startkapitaal?
Welk niet-regionaal land zal niet volledig inschrijven op het toegewezen
kapitaalaandeel op basis van de BBP formule en het totale startkapitaal?
Wat was de reden voor dit land om af te wijken van de norm? Wat zijn de
gevolgen hiervan voor deze landen?
De leden van de fractie van de VVD vragen of de Nederlandse inleg in de
AIIB gekwalificeerd kan worden als ODA-relevant?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

6

Tijdens de onderhandelingen in Singapore 20-22 mei jl. is besloten dat het
startkapitaal USD 100 miljard zou bedragen en dat de kapitaalbijdrage zou
worden gebaseerd op de relatieve grootte van ieders economie (BBP). De
maximale bijdrage van Nederland zou op basis hiervan USD 1,03 miljard
bedragen. Zoals ik eerder heb aangegeven, zou de daadwerkelijke inleg
afhangen van het verloop van de onderhandelingen. Ik heb aangegeven
tevreden te zijn met de uitkomst van de onderhandelingen over de
oprichtingsartikelen van de bank. Dit leidde ertoe om te besluiten volledig
te zullen inschrijven op het toegewezen aandelenkapitaal, net zoals 53
andere landen. De Nederlandse kapitaalbijdrage aan de AIIB is een vijfde
deel van de Nederlandse kapitaalbijdrage aan de International Bank of
Reconstruction and Development (IBRD) van de Wereldbank Groep.
Nederland draagt ook bij aan andere delen van de Wereldbank Groep,
zoals aan de International Development Association (IDA, zachte
leningenloket) en via trust funds. In totaal heeft Nederland circa USD 5
miljard bijgedragen aan de IBRD (zowel paid-in als callable kapitaal). Er is
niet overwogen tot een herschikking van middelen binnen de Internationale Financiële Instellingen (IFIs). Het gestorte aandelenkapitaal in
bestaande IFIs kan niet zonder gevolgen onttrokken worden en is daarom
ook niet wenselijk. De Nederlandse kapitaalinleg in de AIIB wordt
momenteel niet gekwalificeerd als ODA-relevant.
Maleisië en Singapore betreffen de twee regionale landen die niet volledig
inschrijven op het toegewezen aandelenkapitaal. Daarnaast zal Portugal
als enige niet-regionale land niet volledig inschrijven op het toegewezen
aandelenkapitaal. Portugal heeft geen formele reden opgegeven waarom
het niet volledig zal inschrijven. Omdat Portugal niet volledig zal
inschrijven, zal het stemgewicht van Portugal ook lager zijn dan dat
Portugal zou hebben gekregen wanneer het volledig zal inschrijven. Dit
geldt ook voor Maleisië en Singapore. Het stemgewicht wordt immers
grotendeels bepaald door de kapitaalinleg welke weer wordt gebaseerd
op het BBP van een land. Een overzicht van de kapitaalbijdragen van de
deelnemende landen en bijbehorende stemgewichten is als bijlage
toegevoegd.
Verdeling stemgewicht
De leden van de fracties van de VVD en PVV vragen of de Minister een lijst
met stemgewichten van deelnemende landen kan verstrekken?
De leden van de fractie van de VVD en de SP vragen hoe er wordt
omgegaan met het Chinese veto? Wordt er bij alle besluiten gestemd
volgens de afgesproken stemverhoudingen? In hoeverre is dat China een
veto heeft op besluiten die met een supermajority moeten worden
genomen een wenselijke situatie?
Zie de bijlage voor een overzicht van de stemgewichten van deelnemende
landen.
China heeft een de facto veto. Dit betekent dat er nergens in het verdrag is
opgenomen dat China of een ander land recht heeft op een veto.
Nederland vindt het niet wenselijk dat een land een de facto veto heeft.
Echter, door het gebruik van relatief BBP als basis voor de kapitaalinleg is
dit de uitkomst. Dit betekent overigens niet dat China altijd een de facto
veto heeft. Als in de toekomst meer regionale landen toetreden tot de
AIIB, daalt het stemgewicht van China. Dit kan er toe leiden dat China
geen de facto veto meer heeft. In de praktijk zal naar verwachting China
zijn de facto veto niet inzetten. Gebaseerd op ervaringen bij andere IFIs,
zullen naar verwachting in de praktijk besluiten niet aan de Raad van
Bewindvoerders (bestaande uit 12 leden)) worden voorgelegd indien niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

7

wordt verwacht dat er consensus is. In de aanloop naar het voorleggen
van besluiten in de Raad van Bewindvoerders, worden de Bewindvoerders vrijwel altijd geconsulteerd. Op die manier heeft het gehele
lidmaatschap invloed op de voorstellen die ter besluitvorming worden
voorgelegd aan de Raad van Bewindvoerders. Naar verwachting zal er,
net zoals de ervaring leert bij andere IFIs, niet formeel gestemd worden
tijdens bijeenkomsten van de Raad van Bewindvoerders. De Raad van
Gouverneurs (elke lidstaat heeft een eigen gouverneur) zal als zodanig
zelden in vergadering bijeen komen. In de Raad van Gouverneurs zal
daarom, indien besluiten dat vereisen, wel formeel worden gestemd, als
regel vanuit hoofdsteden en langs electronische weg.
Besluitvorming
De leden van de fractie van de VVD merken op dat de Raad van Bewindvoerders met een supermajority van 75% taken kan delegeren naar het
management. Nu is dit percentage van 75% even hoog als het aandeel
van regionale landen. De leden van de fractie van de VVD vragen of
daarmee de mogelijkheid gecreëerd is dat regionale landen de feitelijke
beslissingen over investeringsprojecten overdragen aan het management
en de invloed van kiesgroepen en bewindvoerders daarop verkleind
hebben? Hoe kijkt de Minister hier tegenaan? Hoe schat hij in dat dit in de
praktijk zal gaan lopen?
De leden van de fractie van de PPV vragen wie er zal beslissen in welke
projecten geïnvesteerd zal worden? Wat gebeurt er als Nederland het niet
eens is met het investeren in een bepaald project?
De leden van de fracties van de VVD en PVV vragen in welke projecten er
via de AIIB geïnvesteerd zal worden? Zijn er al mogelijke projecten bekend
zijn die de AIIB zou kunnen (mee)financieren? Kan het kabinet hier een
compleet overzicht van geven?
Beslissingen over investeringen in projecten zullen in de praktijk door de
Raad van Bewindvoerders genomen worden, tenzij taken met betrekking
tot operaties van de bank worden gedelegeerd aan management. Deze
kans acht ik echter klein. De aandeelhouders zullen namelijk, via hun
kiesgroep en bewindvoerder, hierop invloed willen uitoefenen. Daarnaast
vormen de regionale landen geen eensgezind blok en zullen dus ook niet
allemaal dezelfde mening zijn toegedaan. Indien Nederland het niet eens
is met het investeren in een bepaald project zal Nederland haar standpunt
via de Bewindvoerder van de kiesgroep waar Nederland in de toekomst
deel van uit zal maken, kenbaar maken. Dit werkt op dezelfde manier als
bij andere internationale financiële instellingen.
De AIIB zal naar verwachting in beginsel investeren in de sectoren water,
energie en transport. Er zijn op dit moment nog geen specifieke projecten
bekend die de AIIB zou kunnen (mee)financieren.
Kiesgroepen
De leden van de fracties van de VVD, PvdA en SP vragen wat de stand van
zaken is met betrekking tot de mogelijke vorming van een Europese
kiesgroep? Wat zouden de voordelen zijn van een gezamenlijke kiesgroep
voor betrokken eurogroeplanden? Is dat ook de inzet van het Nederlandse
kabinet? Wat zijn de alternatieve opties? Heeft het gemengde systeem
zoals de Wereldbank dat kent ook niet zijn voordelen? Krijgen de landen
van de Eurogroep niet minder invloed als zij zich verenigen in één
kiesgroep?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

8

De discussie over de vorming van kiesgroepen zal de komende periode
worden gecontinueerd. Er is nog geen definitieve beslissing gevallen over
de kiesgroepen. Ik zie zeer zeker voordelen in een gezamenlijke kiesgroep
voor deelnemende eurozone landen. De AIIB zal geen resident board
hebben zoals de Wereldbank heeft en daarom ligt een gemengde
kiesgroep minder voor de hand. Coördinatie tussen de hoofdsteden is
namelijk van groot belang en binnen de eurozone hebben we veel goede
ervaring met coördinatieprocessen. In de Eurogroep wordt over tal van
onderwerpen gecoördineerd en een gezamenlijke positie uitgedragen.
Deze positie wordt krachtiger omdat we met een gezamenlijke stem
spreken.
De deelnemende eurozone landen zullen niet minder invloed krijgen
wanneer zij zich verenigen in een gezamenlijk kiesgroep. Zij kunnen juist
tezamen een krachtige stem laten horen vanwege het stemgewicht dat de
gezamenlijk kiesgroep zal vertegenwoordigen, namelijk circa 15 procent.
Aanbestedingsbeleid en safeguards
De leden van de fractie van de VVD stellen ten aanzien van het conceptaanbestedingsbeleid waar te nemen dat er een verschil van opvatting is
tussen de regionale landen en Nederland (en andere Europese landen?).
Hoe denkt Nederland zijn inzet te kunnen waarborgen?
Het concept aanbestedingsbeleid van de AIIB is gebaseerd op het huidige
beleid van de internationale financiële instellingen. Daarin wordt
beschreven dat landen hun eigen systemen op het gebied van aanbestedingen mogen hanteren als deze goed werken. Het gebruik van landensystemen zal via richtlijnen worden vastgelegd in het aanbestedingsbeleid. Nederland zal er bij het beoordelen van projectvoorstellen op toe
zien dat de richtlijnen uit het beleid nageleefd zullen worden.
De leden van de fractie van de PvdA vragen op welke punten de beleidsdocumenten toch significant afwijken van die van bijvoorbeeld de
Wereldbank? De leden van de fractie van de PvdA stellen bezorgd te zijn
over het ontbreken van afspraken over klimaat, arbeid, gender en
mensenrechten. Is er ook een duidelijke roadmap afgesproken over
wanneer welke afspraken worden gemaakt? Investeert Nederland
maximaal mee, ook als het niet mogelijk blijkt om over deze onderwerpen
afspraken te maken? De leden van de fractie van de SP vragen of het
kabinet de Kamer kan informeren wanneer duidelijk is of de ontbrekende
elementen in het conceptraamwerk, zoals een klachtenmechanisme,
alsnog aangevuld zijn? De leden van de fracties van de VVD en PvdA
vragen of de verwachting dat de AIIB waarschijnlijk geen capaciteit heeft
om zelf risicoanalyses uit te voeren en daarom beslissingen zal baseren
op het oordeel van andere IFIs betekent dat in de praktijk ook altijd
co-financiering vanuit een andere IFI benodigd is? Betekent dit dat de AIIB
nooit zal investeren in projecten waarin geen andere IFIs deelnemen? Zo
nee, hoe zal de AIIB dan risicoanalyses gaan uitvoeren? Is er verschil in
investeringsbeslissingen tussen andere financiële instellingen (bijvoorbeeld Asian Development Bank, Wereldbank, EIB) en de AIIB?
Het laatste concept van het safeguards beleid van de AIIB wijkt niet
significant af van het beleid van de Wereldbank. De indeling van het
beleidsdocument van de AIIB heeft eenzelfde opbouw als het nieuwe
concept beleidsdocument van de Wereldbank en het bestaande beleid van
bijvoorbeeld het United Nations Development Programme (UNDP). Bij
beide beleidsdocumenten is er sprake van een overkoepelende beleidsvisie, gevolgd door standaarden en zogenoemde procedures voor
implementatie. De AIIB gebruikt drie »standaarden» en volgt hiermee het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

9

voorbeeld van de Asian Development Bank (AsDB). Alhoewel het aantal
gehanteerde standaarden verschillend is, komt de inhoud van de drie
standaarden van de AIIB overeen met de tien standaarden van de
Wereldbank. De standaarden van het AIIB beleid gaan in op de strikte
voorwaarden die aan projecten worden gesteld op het gebied van onder
andere biodiversiteit, kwetsbare groepen, gender en arbeidstandaarden.
Ook zijn er speciale standaarden die refereren aan onvrijwillige hervestiging (involuntary resettlement) en inheemse volkeren (indigenous
peoples).
Ten aanzien van het vaststellen van het safeguards beleid is er sprake van
een duidelijke roadmap. In de laatste conceptversie van het safeguards
beleid wordt het beleid van de AIIB ten aanzien van klimaat, arbeid,
gender en mensenrechten expliciet benoemd en beschreven. Ik verwacht
daarom dat deze onderwerpen ook in het definitieve beleid worden
opgenomen. Nederland zal zich hier ten volste voor inzetten. De
beschrijving van het klachtenmechanisme zal in een volgende versie
verder uitgebreid worden. Het safeguards beleid wordt net als het beleid
van de AIIB op andere terreinen goedgekeurd door de Raad van Bewindvoerders. Na goedkeuring door de Board is het van belang om de
implementatie van het beleid te blijven monitoren en evalueren.
De AIIB zal waarschijnlijk de capaciteit in huis halen om zelf risicoanalyses
uit te voeren. Het maken van deze analyses is een belangrijke bouwsteen
van het safeguards beleid van de AIIB en onmisbaar bij infrastructuurfinanciering. Bij co-financiering met andere ontwikkelingsbanken zal de
AIIB streven naar een gezamenlijke aanpak ten aanzien van risicoanalyses.
De AIIB zal op een case-by-case basis besluiten of het de risico-analyses
van een co-financier overneemt en alleen als de analyses in overeenstemming zijn met het safeguards beleid van de AIIB.
De AIIB zal bij besluiten over investeringen dezelfde afwegingen maken
als de andere financiële instellingen.
Samenwerking en complementariteit bestaande instellingen
De leden van de fractie van de VVD en SP vragen met welke type
instelling de AIIB moet worden vergeleken, bijvoorbeeld het IMF, de EIB,
óf de Wereldbank? Naast de AIIB zijn er ook andere IFIs actief in de
Aziatische regio, waaronder de Asian Development Bank, de Wereldbank
en (in de toekomst) de BRIC-bank; hoe verhouden de activiteiten van deze
banken zich tot elkaar? Is er een orgaan of samenwerkingsverband dat het
samenspel tussen deze banken observeert en eventueel coördineert, om
overproductie en logistieke problemen te voorkomen? Zijn er in de
verdere onderhandelingen nog contacten geweest tussen de Wereldbank,
andere IFIs en de AIIB om duplicatie te voorkomen? Hoe schat het kabinet
de gevolgen van de oprichting van de AIIB in voor de positie van het IMF
en de Wereldbank in het mondiale financiële stelsel?
De AIIB kan niet vergeleken worden met andere IFIs vanwege het mandaat
en doelstelling van de bank. De AIIB richt zich afzonderlijk op infrastructuur met als doelstelling het bevorderen van economische groei in de
regio en richt zich niet zoals de Wereldbank primair op armoedebestrijding en bevorderen van gedeelde welvaart. De activiteiten van de AIIB
zullen zich dus vrijwel alleen richten op infrastructuur. In de beginfase dat
de AIIB operationeel is, zal er naar verwachting met name sprake zijn van
het cofinanciering van projecten. Het kost immers tijd om een pijplijn te
ontwikkelen en infrastructuurprojecten zijn complexe projecten waarbij
kennis van andere IFIs zeer welkom is. Cofinanciering met de AsDB,
Wereldbank en/of New Development Bank (BRICS Bank) kan dan ook een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

10

optie zijn. Gezien de grote vraag naar infrastructuurfinanciering, zullen
overproductie of logistieke problemen naar verwachting niet direct
voorkomen. Indien er signalen zijn dat dit toch ontstaat, zal Nederland
benadrukken dat de instellingen gecoördineerd moeten opereren.
Coördinatie is overigens al aanwezig; gedurende de onderhandelingen is
er contact geweest met o.a. de Wereldbank en de Europese Investeringsbank (EIB).
De AIIB, een regionale investeringsbank, richt zich op de Aziatische regio.
Het IMF en de Wereldbank, mondiale financiële instellingen, zijn actief
over de hele wereld. De gevolgen van de oprichting van de AIIB voor de
positie van deze twee instellingen acht ik dan ook klein. De drie instellingen zullen complementair aan elkaar werken.
Geopolitiek
De leden van de fracties van de VVD en SP vragen hoe de huidige positie
van de VS ten opzichte van de AIIB is? Ziet de VS inmiddels wel de
toegevoegde waarde in van de AIIB? Zijn er toch nog kansen dat ook de
VS mee zal willen doen? Welke geopolitieke betekenis heeft de oprichting
van de AIIB volgens het kabinet? De VS heeft zich verzet tegen de
deelname van het VK aan de AIIB. Was dat ook zo in het geval van de
Nederlandse deelname?
De leden van de fractie van de PvdA vragen welke overwegingen in de
toekomst een rol zullen spelen bij het al dan niet toetreden tot een bank?
Als India en andere landen banken gaan oprichten, hoe zal Nederland dan
besluiten al dan niet toe te treden?
De VS hebben deelname aan de AIIB nooit uitgesloten. De VS hebben
aangegeven dat de AIIB de standaarden van de huidige instellingen op het
gebeid van goed bestuur, safeguards beleid, schuldhoudbaarheid van
lenende landen en aanbestedingsbeleid moet overnemen. De VS kiezen
ervoor om hun visie op de AIIB via bilateraal contact met China en in
coördinatie met internationale partners over te brengen.
De economische opmars van China komt ook tot uiting in het internationale systeem van financiële instellingen. Waar China voorheen vooral
bilateraal investeerde in ontwikkelingslanden lijkt het er nu op dat China
ook via het multilaterale kanaal wil investeren. Dit komt onder meer tot
uiting in het opzetten van grote fondsen bij regionale ontwikkelingsbanken. De oprichting van de AIIB past in deze tendens. Dat China in deze
nieuwe instelling een leidende rol gaat spelen is een duidelijke breuk met
de praktijk binnen de huidige financiële instellingen maar past bij de
veranderende economische verhoudingen in de wereld.
Nederland zal bij toekomstige initiatieven kritisch kijken naar de
doelstelling en complementariteit van het initiatief, net zoals ik heb
gedaan bij de AIIB.
Duurzaamheid
De leden van de fracties van de PvdA en de SP merken op blij te zijn dat
het streven naar duurzame groei is opgenomen in de hoofddoelstelling
van de AIIB. De leden van de fractie van de SP vragen welke richtlijnen
voor duurzame investeringen de AIIB hanteert, zoals bijvoorbeeld de UN
Global Compact & UN Guiding Principles en de OESO-richtlijnen voor
multinationale ondernemingen? Welke definitie van het begrip duurzame
groei hanteert de AIIB? Gaat het daarbij zowel om klimaatbewuste als
inclusieve groei? Hoe verhouden de doelstellingen van de AIIB zich tot de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

11

post-2015 agenda, en in hoeverre kan de AIIB daar een positieve bijdrage
aan leveren?
Over welke richtlijnen voor duurzame investeringen en welke definitie van
het begrip duurzame groei de AIIB zal hanteren wordt nog gesproken. Het
operationele beleid van de bank zal de komende maanden verder worden
vormgegeven.
De doelstellingen van de AIIB sluiten aan bij de post-2015 duurzame
ontwikkelingsagenda, in het bijzonder de doelen 8, 9 en 17. Deze doelen
gaan respectievelijk over duurzame economische groei en werkgelegenheid, infrastructuur-ontwikkeling, industrialisatie en innovatie, en
partnerschappen. De AIIB kan een bijdrage leveren aan het realiseren van
de post-2015 duurzame ontwikkelingsagenda door samen te werken met
andere relevante spelers, zoals de VN en Wereldbankgroep, in de
uitvoering van zijn programma’s en projecten. Hiermee kan coherentie
tussen verschillende beleidsinitiatieven bevorderd worden.
Klimaat
De leden van de fractie van de SP constateren dat het energieverbruik in
de Aziatische regio vaak zeer onduurzaam is, en meer infrastructurele
investeringen risico’s voor klimaat en milieu, en mens en dier met zich
meebrengen. De leden van de fractie van de SP vragen welke mogelijkheden het Nederlandse kabinet heeft om als founding member het
energiebeleid van Azië, en met name China, op een positieve manier te
beïnvloeden? Zal er ook over of met de AIIB gesproken worden tijdens de
VN-klimaattop van dit jaar?
Nederland kan als founding member van de AIIB via duurzame investeringen het beleid in China en andere Aziatische landen positief
beïnvloeden. De AIIB zal nog niet operationeel zijn wanneer de
VN-klimaattop plaatsvindt. Er is dus geen rol weggelegd voor de AIIB
tijdens deze top. De AIIB zal wel een rol spelen in de implementatie van
een mogelijk klimaatakkoord.
Garanties
De leden van de fractie van de PVV vragen hoe het voornemen van het
kabinet om garanties af te bouwen valt te rijmen met het afgeven van
extra garanties aan de AIIB?
Het Kabinet heeft in het najaar van 2013 haar «Nee, tenzij beleid» ten
aanzien van risicoregelingen nader ingevuld (Kamerstuk 33 750, nr. 13).
Door middel van het toegestuurde toetsingskader is de Kamer volledig
geïnformeerd over de vormgeving en de afweging van het kabinet inzake
de deelname in de AIIB. Belangrijk element daarin is dat een garantie de
meest geëigende manier is om deel te nemen aan een dergelijke
internationale financiële instelling zoals de AIIB. Het beperken van nieuwe
garanties en afbouw van bestaand blijft nog steeds een doel van het
kabinet, over de voortgang wordt de Kamer periodiek geïnformeerd bij
Miljoenennota en Financieel Jaarverslag Rijk.
Rendement
De leden van de fractie van de PVV vragen welk belang Nederland heeft
met het investeren in de AIIB? Welk rendement zal Nederland naar
verwachting behalen en, indien nog onduidelijk, wanneer zal dit precies
bekend worden gemaakt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

12

Er is momenteel een groot tekort aan financiering voor infrastructuurprojecten in Azië. De AIIB is een investeringsbank die tegemoet kan komen
aan de vraag naar financiering van opkomende economieën in de regio.
Financiering van deze projecten draagt bij aan de economische ontwikkeling van een land en uiteindelijk van de gehele regio, wat via onder
meer handel een positief effect kan hebben op de Nederlandse economie.
Nederland wil hier dan ook graag aan bijdragen. Deelname is tevens in
het belang van de brede relatie met Aziatische partners en oprichter
China. Investeren in deze relaties kan de positie van het Nederlandse
bedrijfsleven in Azië ten goede komen en is ook vanuit politiek oogpunt
belangrijk. Er kan nog niets gezegd worden over het rendement dat zal
worden behaald. De Raad van Gouverneurs zal ten minste eenmaal per
jaar vaststellen wel deel van het netto inkomen eventueel wordt uitgekeerd aan de leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

13

Bijlage:

Australië
Azerbeidzjan
Bangladesh
Brazilië
Brunei
Cambodja
China
Denemarken
Duitsland
Egypte
Filippijnen
Finland
Frankrijk
Georgië
IJsland
India
Indonesië
Iran
Israel
Italië
Jordanië
Kazakstan
Koeweit
Kirgizië
Laos
Luxemburg
Maleisië
Malediven
Malta

Overzicht toegewezen aandelenkapitaal en stemgewicht
Kapitaalbijdrage1

Stemgewicht2

3,691.2
254.1
660.5
3,181.0
52.4
62.3
29,780.4
369.5
4,484.2
650.5
979.1
310.3
3,375.6
53.9
17.6
8,367.3
3,360.7
1,580.8
749.9
2,571.8
119.2
729.3
536.0
26.8
43.0
69.7
109.5
7.2
13.6

3.4605
0.4827
0.8348
0.3079
0.3165
26.0637
0.5826
4.1475
0.8261
1.1108
0.5314
3.1871
0.3092
0.2778
7.5118
3.1742
1.6321
0.9122
2.4907
0.3658
0.8944
0.7269
0.2857
0.2998
0.3229
0.3574
0.2688
0.2743

Mongolië
Myanmar
Nederland
Nepal
Nieuw-Zeeland
Noorwegen
Oezbekistan
Oman
Oostenrijk
Pakistan
Polen
Portugal
Qatar
Rusland
Saoedi-Arabië
Singapore
Spanje
Sri Lanka
Tadzjikistan
Thailand
Turkije
VAE
Verenigd Koninkrijk
Vietnam
Zuid-Afrika
Zuid-Korea
Zweden
Zwitserland

Kapitaalbijdrage1

Stemgewicht2

41.1
264.5
1,031.3
80.9
461.5
550.6
219.8
259.2
500.8
1,034.1
831.8
65.0
604.4
6,536.2
2,544.6
250.0
1,761.5
269.0
30.9
1,427.5
2,609.9
1,185.7
3,054.7
663.3
590.5
3,738.8
630.0
706.4

0.2981
0.4917
1.1560
0.3326
0.6623
0.7395
0.4529
0.4871
0.6964
1.1584
0.9832
0.3188
0.7862
5.9254
2.4671
0.4791
1.7886
0.4956
0.2893
1.4993
2.5237
1.2898
2.9091
0.8372
0.7741
3.5017
0.8083
0.8745

1

in mln EUR. Niet-toegewezen kapitaal regionale groep: EUR 1,615.0 mln. Niet-toegewezen kapitaal niet-regionale groep: EUR 233.6 mln.
in procenten. Het totale stemgewicht van elk lid bestaat uit aandeelstemmen (afgeleid uit het ingelegde aandelenkapitaal), basisstemmen en
stemmen die elk oprichtend lid krijgen toegewezen.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 625, nr. 179

14