Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2010

Nr. 8

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 18 september 2009
De vaste commissie voor Defensie1 heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de staatssecretaris van Defensie over de brief van 20 mei 2009 inzake
het Jaarverslag Inspectie Militaire Gezondheidszorg over 2008 (Kamerstuk
31 700 X, nr. 114).
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van
17 september 2009. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Miltenburg
De griffier van de commissie,
De Lange

1

Samenstelling:
Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP),
Poppe (SP), Ferrier (CDA), Van Velzen (SP),
Haverkamp (CDA), Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Miltenburg (VVD),
voorzitter, Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Griffith (VVD), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Algra (CDA),
Irrgang (SP), Knops (CDA), Willemse-van der
Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA), Boekestijn (VVD),
Brinkman (PVV), Voordewind (CU), Pechtold
(D66), Ten Broeke (VVD), Thieme (PvdD) en
Peters (GL).
Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP),
Polderman (SP), Ormel (CDA), De Wit (SP),
C
q örüz (CDA), Roefs (PvdA), Wolbert (PvdA),
Van Beek (VVD), Smeets (PvdA), Arib (PvdA),
Blok (VVD), Omtzigt (CDA), Uitslag (CDA),
Roemer (SP), Jonker (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Nicolaï
(VVD), Wilders (PVV), Wiegman-van Meppelen
Scheppink (CU), Van der Ham (D66), Teeven
(VVD), Ouwehand (PvdD) en Vendrik (GL).

KST134902
0910tkkst32123X-8
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

1

1
Kan een overzicht worden opgesteld van bereikte effecten en/of resultaten
die kunnen worden toegeschreven aan inspanningen van de Inspectie
Militaire Gezondheidszorg (IMG)? Zo nee, waarom niet?
Het is niet mogelijk een volledig overzicht te geven van de resultaten en
effecten die louter aan de inspanningen van de IMG zijn toe te schrijven.
De aanbevelingen van de IMG worden meegenomen in het doorlopende
proces om de militaire gezondheidszorg te verbeteren.
2
Kunnen de in dit jaarverslag van de IMG gestelde, kwalitatieve duidingen
van de kwaliteit van de militaire gezondheidszorg, onderbouwd worden
met kwantitatieve gegevens? Zo nee, waarom niet?
De IMG toetst in hoeverre de voorwaarden aanwezig zijn voor verantwoorde zorg en of er bij de zorgverlening zorgvuldig wordt gehandeld. De
IMG staat dicht bij het militaire werkveld dat goed is te overzien. Militairen
hebben een verplichte binding met de militaire gezondheidszorg en de
zorgverleners zijn bij de IMG bekend. Er wordt vooral gekeken naar het
proces van de kwaliteitsborging en -verbetering in de gezondheidszorg.
Als het mogelijk en relevant is, worden kwantitatieve gegevens in de
rapportages opgenomen.
3
Heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) een appreciatie
gegeven op (het rapport van de IMG over) de kwaliteit van de militaire
gezondheidszorg? Zo ja, wat was de strekking hiervan? Zo nee, waarom
niet?
De jaarrapportage van de IMG wordt altijd aan de IGZ aangeboden.
Normaliter reageert de IGZ per brief op de jaarrapportage. Op het jaarverslag 2008 is nog geen reactie van de IGZ ontvangen.
4
Bent u voornemens om alle aanbevelingen van de IMG over te nemen? Zo
neen, waarom niet?
De aanbevelingen van de IMG worden in de regel overgenomen. In het
doorlopende proces van kwaliteitsborging en -verbetering worden de bij
inspecties geconstateerde verbeterpunten zoveel mogelijk direct verwerkt
in de procesgang. Zo nodig wordt overlegd over de wijze waarop de
aanbevelingen moeten worden geëffectueerd.
5
Wat is op dit moment de stand van zaken voor wat betreft de implementatie van de aanbevelingen die de IMG deed in haar jaarverslag over
2007? Zijn deze genomen maatregelen inmiddels al geëvalueerd? Zo ja,
wat zijn de uitkomsten?
In het jaarverslag 2008 rapporteert de IMG over de ontwikkelingen met
betrekking tot de in het jaarverslag 2007 gerapporteerde belangrijkste
bevindingen. De bevindingen hebben geleid tot verbeteracties in beleid en
uitvoering in de defensieorganisatie, of hebben geleid tot nadere acties
van de IMG. In het jaarverslag 2007 werd een aantal aanbevelingen en
verbetersuggesties gedaan. Hieronder volgt de stand van zaken:

Ziekte van Lyme: Er zijn maatregelen genomen in het kader van voorlichting, preventie en eenduidige verslaglegging. In defensiebladen en in de
informatie voor artsen is aandacht besteed aan de ziekte van Lyme.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

2

Tellingen van het aantal teken en de kweek van ziekteverwekkers op
defensielocaties worden niet zinvol geacht omdat een zekere kans op
tekenbeten en daarmee een risico op besmetting met de ziekte van Lyme
in de zomerperiode in alle natuurgebieden in Nederland bestaan. Militaire
artsen zijn geïnformeerd over de uiteenlopende risico’s in de verschillende
gebieden en over de protocollen voor diagnostiek en behandeling.

Algemeen Militair Verpleegkundigen: De problematiek van de militaire
verpleegkundigen is verder geïnventariseerd, waarbij beleidsaspecten, de
uitvoering, de uitwisselbaarheid, de relatie tussen opleiding en de functieinhoud en de problematiek rond werving, behoud en vulling onder de
loep zijn genomen. Met het Actieplan Werving en Behoud zijn al diverse
acties genomen om de vulling te verbeteren, in het bijzonder voor de
moeilijk te vullen functies.
Tandheelkundige zorg: De militaire tandheelkundige zorg wordt nu
defensiebreed bezien. Dit moet leiden tot een doelmatiger en doeltreffender inrichting waarbij de zorg voldoet aan de kwaliteitseisen. Ook de
constateringen die op 21 mei 2008 aan de Kamer zijn gemeld in de brief
ter aanbieding van het IMG-jaarverslag over 2007 (Kamerstuk 31 200 X nr.
121) worden daarin meegenomen. Naar verwachting zullen in het voorjaar
van 2010 de resultaten van de studie bekend zijn.
Voedselveiligheid: De aanbevelingen van de IMG zijn opgevolgd in de
vorm van een aantal maatregelen. Er is gekozen voor een structurele
oplossing van de gesignaleerde knelpunten, gebaseerd op beleidsmatige
uitgangspunten en met gebruikmaking van de aanwezige expertise
binnen Defensie. Een beleidsvisie voeding is vrijwel gereed en zal de basis
vormen voor een verdere aanscherping van het beleid met betrekking tot
voedselveiligheid. Meer aandacht zal worden geschonken aan aspecten
als taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden en opleiding en training.
Dossiervorming: De medische dossiers zijn intussen gestandaardiseerd en
beter gestructureerd. In overleg met de gebruikers zijn, ter verbetering
van het geneeskundig informatiesysteem, aan dit systeem aanvullende
rubrieken toegevoegd. Deze wijzigingen zijn in lijn met de richtlijn
«Adequate dossiervorming met het Elektronisch Medisch Dossier» van
het Nederlands Huisartsen Genootschap. Tevens zijn stappen gezet om
binnen de mogelijkheden de gebruikersvriendelijkheid van registratiesystemen te vergroten.
Zorg rondom uitzending: Voorafgaand aan een uitzending wordt bij alle
militairen een medische screening uitgevoerd. Van deze screening maken
onder meer deel uit een gestandaardiseerde vragenlijst, aandacht voor
eerdere uitzendingen, een check van het medisch dossier, de toestand van
het gebit en de vaccinatiestatus. Zo nodig worden militairen door de arts
opgeroepen voor een gesprek of nader onderzoek. De voortgang van het
hele proces van uitzending, waaronder de selectie en gereedstelling van
personeel voor een uitzending, de uitvoering van personele processen
tijdens de uitzendperiode, alsook de nazorg bij de voltooiing van de
uitzending, wordt in het personeelsinformatiesysteem bijgehouden.
Hiermee is de registratie van uitzendingen in het personeelsinformatiesysteem verbeterd.
6, 8, 10, 14 en 18
Bestaat er, naast de relatie tussen de IMG en de IGZ, ook een werkrelatie
tussen de IMG en Inspecteur Generaal der Krijgsmacht (IGK)? Zo ja, wat is
het karakter van deze relatie?
Kan nader worden ingegaan op de (verdeling van) bevoegdheden van de
IGZ, IGK en IMG ten aanzien van de militaire gezondheidszorg? Is hierbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

3

onderscheid tussen zorg op het Nederlands grondgebied en daarbuiten
(uitzending)? Zo ja, kunt u dit nader specificeren?
Bestaat er tussen de IMG, IGZ en IGK een verantwoordingshiërarchie
en/of eindverantwoordelijkheid ten aanzien van militaire gezondheidszorg? Zo ja, hoe is deze georganiseerd?
Kunt u de relatie tussen de IGZ en de IMG nader duiden? 18 Op welke
wijze vervult de IMG haar inspecterende functie in uitzendgebieden? Op
welke wijze wordt het werk van de geneeskundig adviseurs ter plekke
beoordeeld?
Er bestaat sinds de oprichting van de IMG een nauwe relatie met de IGZ.
Beide instanties voeren regelmatig overleg en stemmen zaken af. Ook
bestaan er gezamenlijke rapportages. De IGZ kent een vaste contactpersoon voor de IMG.
Formeel is het toezicht op de gezondheidszorg in Nederland, inclusief die
voor militairen, de verantwoordelijkheid van de IGZ. Op grond van
gemaakte afspraken wordt dit toezicht voor zover het de militaire gezondheidszorg betreft primair uitgeoefend door de IMG, die als interne
toezichthouder rapporteert aan de minister van Defensie en aan de IGZ.
De handhaving van de Geneesmiddelenwet en de Kernenergiewet,
evenals die van specifieke wet- en regelgeving binnen de militaire gezondheidszorg is door de minister van Defensie bij de IMG belegd.
De IMG houdt bovendien namens de minister toezicht op de zorg die
buiten Nederland door de militaire gezondheidszorg wordt verleend. De
IGZ heeft daar geen bevoegdheid. De IMG stelt zich ter plaatse op de
hoogte door middel van werk- en inspectiebezoeken aan de
gezondheidszorginstellingen in de uitzendgebieden. Ook brengt de IMG
bezoeken aan eenheden die zich voorbereiden op een uitzending, en laat
de IMG zich informeren door teruggekeerde militairen.
De Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK) heeft eigen bevoegdheden
die de IGZ en de IMG niet raken. Tussen de IMG en de IGK bestaan
afspraken over informatie-uitwisseling over relevante bevindingen bij
inspecties en werkbezoeken. Daarnaast kunnen individuele gevallen
wederzijds worden overgedragen of in gezamenlijkheid worden behandeld. Ook wordt wederzijds geadviseerd.
7
Kan voor de jaren 2006, 2007 en 2008 een overzicht in matrixvorm worden
verstrekt, waarin is weergegeven: het totaal aantal functies, de totale
vulling, de totale tekorten en het percentage tekorten voor de categorieën:
– Algemeen Militair Verpleegkundige;
– Algemeen Militair Arts;
– Tandarts (militair en burger)?
Kan een dergelijk overzicht met ingang van volgend jaar standaard
worden opgenomen in het jaarverslag van de IMG?
Voor de jaren 2006 en 2007 is het niet mogelijk een overzicht op te stellen.
Op 30 oktober 2008 heeft de Kamer een overzicht van de formatie en de
vulling van de categorieën Algemeen Militaire Arts (AMA), Algemeen
Militair Verpleegkundige (AMV) en tandarts ontvangen met de stand van
juni 2008 (Kamerstuk 31 700 X, nr. 16). Bijgevoegd is een overzicht met de
stand van juni 2008 en van juni 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

4

Juni 2008

AMA
AMV
Tandarts

Formatie (VTE)

Gevuld

Niet gevuld

Percentage
niet gevuld

187,5
694
59,5

164
467
52,5

23,5
227
7

12,5%
32,7%
11,8%

Juni 2009

AMA
AMV
Tandarts

Formatie (VTE)

Gevuld

Niet gevuld

Percentage
niet gevuld

180
701
62,4

149
454
46,2

31
247
16,2

17,2%
35,3%
26,0%

Met gerichte maatregelen uit het Actieplan Werving en Behoud wordt
gewerkt aan een verbetering van de vulling. De bewaking van de vulling
met medisch personeel is een verantwoordelijkheid voor de defensieonderdelen. De werving van artsen en verpleegkundigen kent momenteel
weinig problemen. De wervingsresultaten van tandartsen geven aanleiding tot zorg. Vooral op het gebied van behoud zullen extra inspanningen
worden gedaan. Deze worden vooral gericht op de uitbreiding van
loopbaanmogelijkheden. Voor de groep tandartsen wordt gezocht naar
mogelijkheden op het gebied van arbeidsvoorwaarden. De IMG kan een
signalerende rol vervullen als zich daar knelpunten voordoen. De IMG zal
deze personeelsproblemen inventariseren en de resultaten hiervan zullen
in het volgende jaarverslag van de IMG worden opgenomen.
9 en 26
Is er door de IMG onderzoek gedaan, of een inspectie verricht, naar de
afstemming na terugkeer van een uitzending tussen de militaire en
«burger» gezondheidszorg?
Zo nee, bent u bereid een dergelijk onderzoek in 2009 te verrichten en de
Kamer te informeren over de uitkomsten?
Kunt u de rapportage van de gezamenlijke evaluatie van de IMG en IGZ
van de Militaire Geestelijke Gezondheidszorg naar de Kamer sturen? Zo
nee, waarom niet?
Ja, in het kader van het gezamenlijke evaluatierapport van de IMG en de
IGZ over de Militaire Geestelijke Gezondheidszorg is ook gekeken naar de
afstemming binnen de gezondheidszorg na terugkeer van een uitzending.
Dit onderzoek is in 2009 voltooid. Het is op 17 juli jl. naar de Kamer
gezonden (Kamerstuk 30 139 nr. 58).
11
Bent u van mening dat elke militair «dental fit» behoort te zijn, dat «dental
fitness» een voorbeeldfunctie heeft en dat militairen die nog niet «dental
fit» zijn daarvoor onder behandeling dienen te gaan bij de tandheelkundige?
Ja, alle militairen behoren dental fit te zijn. Militairen worden geacht zich
periodiek tandheelkundig te laten controleren en zich zo nodig te laten
behandelen. Voor militairen die worden uitgezonden is een voldoende
gezond gebit vereist.
12
Welke constateringen van de IMG in het jaarverslag 2008 onderschrijft u
niet? Waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

5

Zoals aan de Kamer uiteengezet in de brief ter aanbieding van het jaarverslag over 2008 onderschrijf ik de belangrijkste constateringen van de IMG.
De bevinding van onzorgvuldige administratie van keuringsgegevens
wordt nog geverifieerd. Ten aanzien van de overige constateringen wordt
er van uit gegaan dat deze juist zijn.
13
Wat is het verschil tussen een tandheelkundige controle en een tandheelkundige screening? Wat is het verschil in benodigde tijd voor een controle
en screening? Welke overwegingen lagen aan het besluit ten grondslag
niet langer bij aanname van personeel een tandheelkundige controle te
doen?
Tandheelkundige screening maakt momenteel deel uit van de
aanstellingskeuring. Daarbij wordt het gebit alleen globaal beoordeeld. Er
wordt geen diagnose gesteld en er worden ook geen röntgenfoto’s
gemaakt. De screening wordt uitgevoerd door een tandartsassistente. Bij
aanwijzingen voor mogelijke tandheelkundige problemen wordt een tandarts geraadpleegd. Eventuele ongeschiktheid kan alleen door een tandarts
worden vastgesteld.
Na de aanstelling worden röntgenfoto’s van het gebit gemaakt ten
behoeve van een tandheelkundige controle of behandelplan. Pas na een
controle kan een definitieve beoordeling van de gebitstoestand worden
gemaakt. Als het gebit, eventueel na behandeling, voldoende gezond is,
wordt dit gemeld aan het personeelssysteem. Er wordt gestreefd naar een
voldoende gezond gebit uiterlijk bij de voltooiing van de initiële opleiding.
Bij aspirant luchtvarenden wordt overigens in verband met specifieke
eisen bij de aanstellingskeuring wel een volledige tandheelkundige
keuring door een tandarts uitgevoerd, waarbij ook röntgenfoto’s worden
gemaakt.
Voor een goed verloop van het wervingsproces zijn tandheelkundige
screenings zonder het maken van röntgenfoto’s voldoende. Als ondanks
de screening na de aanstelling sprake blijkt van gebitsproblemen, zijn die
doorgaans behandelbaar. De tandheelkundige screening bij de
aanstellingskeuring legt niettemin een flink beslag op de tandheelkundige
capaciteit van Defensie. Inmiddels word een studie uitgevoerd die moet
leiden tot structurele verbeteringen in de organisatie van de tandheelkundige zorg. Daarbij zal ook aandacht worden besteed aan mogelijkheden
om ervoor te zorgen dat nieuwe militairen reeds bij opkomst een gezond
gebit hebben.
15 en 16
Wat wordt precies bedoeld met «De beheersing van de tandheelkundige
problematiek bij Defensie is al wel voorbereid»? Wat is hiervan te merken
in de dagelijkse praktijk?
Waarom acht u, na jaren aanhoudende berichten over de slechte kwaliteit
van de tandheelkundige zorg, een studie naar nu het meest geschikte
beleidsmiddel ter verbetering van deze zorg? Had een dergelijke studie
niet al veel eerder uitgevoerd moeten worden?
In de brief ter aanbieding van het jaarverslag over 2008 is uiteengezet hoe
Defensie de tandheelkundige zorg wil verbeteren. De bevindingen en
aanbevelingen van de IMG dragen nu reeds bij aan een verhoogde
aandacht voor de tandheelkundige zorg en vooral de borging van kwaliteit
en hygiëne. In lijn hiermee zal de IMG met voorstellen komen ter verbetering van de tandheelkundige zorg. Een projectgroep voert een studie uit
die moet leiden tot structurele verbeteringen in de organisatie van de
tandheelkundige zorg. Daarbij zal ook aandacht worden besteed aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

6

capaciteitsvraagstukken en de aantrekkelijkheid als werkgever. Tot
dusverre was vooral gezocht naar mogelijke verbeteringen binnen de
afzonderlijke defensieonderdelen. Met deze studie wordt gekozen voor
een defensiebrede benadering.
17 en 19
Waarom wordt nu pas, na jaren van personele problematiek in de militaire
gezondheidszorg, een inventarisatie gedaan van deze problematiek?
Houdt dit tevens in dat voorheen geen beleid geformuleerd noch uitgevoerd werd om deze problematiek het hoofd te bieden?
Met betrekking tot de vulling, de opleiding en het bekwaamheidsonderhoud (medisch en medisch ondersteunende functies) worden door
de IMG niet alleen problemen geconstateerd, maar zelfs problemen die
«steeds groter» zijn geworden. In uw brief wordt gesproken over
«overleg» over de aanpak van een inventarisatie en kennelijk wordt berust
in het gegeven dat pas na enkele jaren structurele verbeteringen worden
verwacht vanwege de lange opleidingstrajecten. Doet deze benadering
recht aan de ernst en de urgentie van de situatie?
Met Aanwijzing SG V/26 «Grondslagen, hoofdlijnen en systeemeisen
militaire gezondheidszorg» zijn reeds enkele jaren geleden belangrijke
beleiduitgangspunten en gewenste kwaliteitsverbeteringen vastgesteld.
De defensieonderdelen dragen verantwoordelijkheid voor de uitvoering
van de aanwijzing.
De ernst en de urgentie van de situatie worden wel degelijk onderkend.
Vooralsnog bestaat er echter geen snelle oplossing voor de personeelsproblemen. Vooral de grootschalige introductie van verpleegkundigen
binnen Defensie vergt een geleidelijke, over meerdere jaren gespreide
toename van de wervings- en opleidingsinspanning die zeker tot in 2014
zal voortduren. De werving en het behoud van gekwalificeerd personeel in
een omgeving van schaarste is echter lastig. Dit geldt niet alleen voor
verpleegkundigen, maar ook voor artsen en tandartsen. Omdat de geneeskundige ondersteuning van uitzendingen uiteraard prioriteit krijgt, staat de
geneeskundige verzorging voor militairen in Nederland onder druk. Inmiddels zijn maatregelen genomen, en de defensieonderdelen werken samen
om de personeelsproblemen op te lossen en de pijn waar mogelijk te
verdelen.
20
Hoe staat het momenteel met de voorlichting over infectiepreventie en is
die informatie actueel?
Iedere uitgezonden militair krijgt tijdens de missiegerichte opleiding,
voorafgaand aan de uitzending, relevante informatie over hygiëne en
preventieve geneeskunde specifiek voor het betreffende uitzendgebied.
Alle Algemeen Militaire Artsen hebben cursussen Infectieziekten en
Uitheemse Pathologie, en Hygiëne en Preventieve Gezondheidszorg
gevolgd. Voorafgaand aan elke uitzending krijgen militaire artsen daarnaast uitgebreide actuele voorlichting over infectieziekten die in het
uitzendgebied voorkomen. De voorlichting wordt onder anderen gegeven
door specialisten van het Academisch Medisch Centrum te Amsterdam
(AMC), afdeling tropenziekten. Ook voor de Algemeen Militair Verpleegkundigen worden voorafgaande aan uitzending in samenwerking met het
AMC voorlichtingsdagen georganiseerd over onder meer de preventie van
infectieziekten. Mede door terugkoppeling met het uitzendgebied wordt
deze informatie actueel gehouden. Geneeskundig personeel kan via het
intranet van Defensie informatie verkrijgen over de actuele gezondheidsrisico’s voor het desbetreffende uitzendgebied.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

7

21
Werkt het signaleringssysteem voor infectieziekten inmiddels naar wens?
Zo neen, waarom niet?
Alle geneeskundige informatie over ziekten en letsels wordt op individueel
niveau in het Geneeskundig Informatiesysteem Defensie (GIDS) geregistreerd. Daarnaast worden in het uitzendgebied epidemiologische gegevens afzonderlijk in een database bewaard. De hoogste geneeskundige
militair ter plaatse houdt hier toezicht op. In Navo-verband wordt momenteel een signaleringssysteem voor ziekten ontwikkeld. Daarmee zullen de
mogelijkheden voor de signalering van infectieziekten verbeteren. Ook
Defensie zal in de toekomst van dat systeem gebruik maken.
22
Tonen de klachten die de IMG behandelde een structureel probleem aan
op bepaalde punten en zo ja, wat wordt er gedaan om dat probleem weg
te werken?
De klachten betreffen individuele gevallen. De IMG heeft gewezen op een
aantal zaken die tot de verantwoordelijkheid van individuele zorgverleners
behoren, zoals adequate verslaglegging, communicatie, medischtechnisch handelen en overdracht en bewaking. Op grond van de klachten
is door de IMG ook een aantal belangrijke bevindingen naar voren
gebracht die een signaal kunnen zijn voor meer structurele problematiek.
Enkele klachten betroffen de onvoldoende toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg. De bereikbaarheid en de mogelijkheden bij crisisopvang zijn verbeterd. Met een vernieuwde aanwijzing zullen de
bestaande mogelijkheden voor crisisopvang duidelijker naar voren
worden gebracht. Alternatieven worden aangeboden wanneer langere
wachttijden voor specifieke behandelingen bestaan. Er worden geen knelpunten in de toegankelijkheid van de eerstelijnszorg geconstateerd. Gesignaleerde knelpunten bij de overdracht van keuringsgegevens worden
aangepakt. Meerdere klachten betroffen het niet opvolgen van dienstmutaties door kaderleden. Aan de Kamer is reeds eerder gemeld dat het
advies van de arts bindend is. Intussen is ook de interne regelgeving
daarop aangepast.
23, 29 en 30
Wat wordt gedaan met de constatering door de IMG dat de voedselveiligheid op een aantal locaties slecht bleef scoren en dat ook «operationeel» de voedselveiligheid nog niet overal voldoende geborgd is?
Deelt u de constatering van de IMG dat een aantal kazernekeukens niet
aan de hygiënevoorschriften voldoet? Om welke kazernes gaat het? Wat
bent u voornemens aan actie te ondernemen om dit zo snel mogelijk te
verbeteren?
Zijn, naast de kazernekeukens, ook de keukens in uitzendgebieden geïnspecteerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat waren de bevindingen?
De bevindingen van de IMG over voedselveiligheid en hygiëne zijn serieus
opgepakt.
Locaties die bij inspecties slecht scoorden, kregen waar nodig advies en
assistentie van het defensie-cateringbedrijf Paresto. Daarna werden ze
opnieuw geïnspecteerd. Er is sinds 2008 zeker een verbetering waar te
nemen.
Enkele kazernekeukens voldoen infrastructureel niet aan de hygiëne-eisen.
De kracht van een voedselveiligheidssysteem is dat risico’s ten aanzien
van de voedselveiligheid in kaart zijn gebracht. Op basis van de onderkende risico’s worden beheersmaatregelen getroffen. Dit kan inhouden
dat er meer personeel moet worden ingezet om de ruimten schoon te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

8

houden of dat het proces wordt aangepast op de aanwezige infrastructuur
en dat bijvoorbeeld bepaalde producten niet meer worden verkocht op die
locatie. Deze maatregelen kunnen leiden tot hogere exploitatiekosten en
ook tot ontevredenheid van de gasten. Om die reden wordt getracht het
geplande onderhoud, de verbouw en de renovatie van kazernekeukens die
niet aan de eisen voldoen, te bespoedigen.
Op de volgende locaties zijn de komende jaren infrastructurele aanpassingen in keukens of restaurants voorzien vanwege deze noodzakelijke
aanpassingen:
– Willem Lodewijk van Nassaukazerne (De Marne)
– Johan Willem Frisokazerne (Assen)
– Kamp Nieuw Milligen
– Legerplaats Stroe
– Prinses Margrietkazerne (Wezep)
– Willemsoord, Marinekazerne Erfprins, de Kooij en het KIM (Allen Den
Helder)
– Frederikkazerne (Den Haag)
– Bernardkazerne (Amersfoort)
– Kantinegebouw IBL (Leusden)
– Van Braam Houckgeestkazerne (Doorn)
– KMA (Breda)
– Lunettenkazerne (Vught)
– Vliegbasis Woensdrecht
De keukens in de uitzendgebieden worden regelmatig gecontroleerd. De
operationele commandant is verantwoordelijk voor de handhaving van de
hygiëne in het uitzendgebied en daarmee ook voor de voedselveiligheid.
Hij heeft de beschikking over deskundigen op het gebied van hygiëne en
preventieve gezondheidszorg (HPG’ers) die de controle daarop uitvoeren.
Naast controles door de HPG’er worden de uitzendingslocaties regelmatig
bezocht door een keurmeester van Paresto. Waar tekortkomingen op het
gebied van voedselveiligheid worden geconstateerd, worden advies en
assistentie verleend om deze op te lossen. De genoemde controles leiden
tot een steeds beter beheerste situatie op het gebied van voedselveiligheid.
De IMG heeft bij een recent bezoek aan Afghanistan ook aandacht besteed
aan de keukenhygiëne. Deze bleek op Kandahar Airfield en Kamp Holland
goed op orde te zijn. In Deh Rawod zijn enkele adviezen gegeven ter
verbetering.
24
Zal het inventariseren van de personeelsproblematiek de enige actie van
de IMG zijn om deze problematiek aan te pakken, of zullen er ook concrete
maatregelen worden genomen om deze problematiek daadwerkelijk terug
te dringen?
De inventarisatie is voor de IMG de eerste stap. Concrete maatregelen zijn
de verantwoordelijkheid van de defensieonderdelen. De IMG zal de
problematiek blijven volgen.
25
Worden er bij alle genoemde actiepunten ook concrete afrekenbare
doelen geformuleerd binnen welke termijn de betreffende problematiek
opgelost moet zijn? Zo ja, kunt u aangeven welke?
Over het algemeen betreft het actiepunten die snel worden opgepakt en
die een doorlopend proces van kwaliteitverbetering opleveren. In de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

9

aanbiedingsbrief bij het IMG-jaarverslag over 2008 zijn voor enkele onderwerpen concrete doelen geformuleerd.
27
Kunt u een nadere toelichting geven van wat bedoeld wordt met het
«meer gestalte geven» aan de samenwerking met andere toezichthouders? Zijn er concrete doelen geformuleerd? Waarnaar wordt gestreefd?
De samenwerking tussen de toezichthouders binnen Defensie wordt
bewaakt in het toezichthoudersoverleg. Details over de samenwerking
worden in het IMG-jaarverslag per toezichthouder gemeld. Dit geldt ook
voor de samenwerking met de externe toezichthouders waarbij in het
kader van het rijksbrede programma «vernieuwing van toezicht» wordt
gestreefd naar duidelijke afspraken om effectief en efficiënt toezicht
mogelijk te maken.
28
Beïnvloedt het gegeven dat het werk van de IMG wordt uitgevoerd
namens de minister van Defensie per ministeriële beschikking en met een
gemandateerde bevoegdheid, diens onafhankelijkheid in opereren?
Behoeft toegang van de IMG tot relevante documenten en/of plekken
voorhand de toestemming van de minister?
In formele zin heeft de IGZ als externe instantie een grotere onafhankelijkheid dan de IMG in diens positie onder de minister. In materiële zin
bestaat er vanuit de politieke of ambtelijke leiding geen invloed op het
functioneren van de IMG. Zo heeft de IMG niet vooraf toestemming nodig
voor de toegang tot locaties of gegevens.
31
Kunt u verklaren waarom al meer dan tien jaar de Infrastructuur van het
Gezondheidscentrum Oirschot onvoldoende is, en de IMG er klaarblijkelijk
niet toe in staat is geweest of gesteld dit te verbeteren? Zo nee, waarom
niet?
De eerste plannen voor vervangende nieuwbouw van het gezondheidscentrum Oirschot dateren van ongeveer tien jaar geleden. Aanvankelijk
werd de bouw om budgettaire redenen uitgesteld. Als gevolg van de
reorganisatie van de gezondheidscentra, die begon in 2005, zijn de infrastructurele eisen voor het nieuw te bouwen gezondheidscentrum eind
2006 aangepast. De reorganisatie werd in 2006 echter gestopt omdat
onduidelijkheid bestond over de gevolgen voor de nieuwbouwplannen
van de voorgenomen invoering van de geïntegreerde zorg. Pas eind 2008
bestond hierover voldoende duidelijkheid. Het project voor vervangende
nieuwbouw is intussen in de aanbestedingsfase. De oplevering is voorzien
voor eind 2010.
Meestal stelt de IMG de bij een inspectie aangetroffen situatie alleen aan
de orde bij de betrokken autoriteiten. Slechts bij onverantwoorde en
onveilige situaties in relatie tot de zorg gaat de IMG over tot verdere maatregelen. Dit heeft in Oirschot in 2008 geleid tot verscherpt toezicht.
Hoewel de infrastructuur in het gezondheidscentrum in Oirschot reeds
lange tijd als slecht werd beschouwd, was deze niet zodanig dat er geen
verantwoorde zorg kon worden geleverd. In 2009 zijn overigens
voldoende infrastructurele tussenmaatregelen uitgevoerd om op verantwoorde wijze zorg te kunnen blijven leveren, in afwachting van de oplevering van het nieuwe gezondheidscentrum in 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 X, nr. 8

10