>Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Groep ''Maatwerkdiploma, en dan?''
T.a.v. mevrouw A

Voortgezet Onderwijs
Rijnstraat 50
Den Haag
Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
www.rijksoverheid.nl

Onze referentie
23910598
Uw brief van
14 februari 2020

Datum

15 mei 2020

Betreft

Reactie op uw brief ''Maatwerkdiploma, en dan?''

Uw referentie
21694768

Geachte Groep ''Maatwerkdiploma, en dan?'', mevrouw Van Pelt-Kamphuis,
Bedankt voor uw uitgebreide brief waarin u ons verzoekt om meer regelruimte
binnen het eindexamen en in de toelaatbaarheid tot het vervolgonderwijs. Het
grote aantal scholen uit het voortgezet onderwijs dat dit pleidooi ondersteunt,
onderstreept het belang dat schoolleiders en docenten hechten aan een waardevol
diploma, dat recht doet aan de talenten van leerlingen en een goede doorstroom
faciliteert.
U schetst een aantal factoren, die er volgens u toe leiden dat de talenten van
leerlingen in het voortgezet onderwijs onvoldoende benut worden en vervolgens
ook niet worden erkend als zij overstappen naar een vervolgopleiding. U stelt
daarom een aantal maatregelen voor die wij zouden kunnen nemen om
talentontwikkeling, motivatie, kansengelijkheid en efficiëntie te bevorderen. Wij
hebben met interesse kennisgenomen van de oplossingsrichtingen die u
aandraagt. Hierbij geven wij onze reactie op uw pleidooi.
Regeerakkoord
In uw brief refereert u aan een passage uit het regeerakkoord, waarin een
onderzoek en meerdere experimenten zijn aangekondigd. Dat onderzoek is
recentelijk afgerond. Wij streven ernaar dit rapport en onze reactie erop voor de
zomer aan de Tweede Kamer te sturen. In deze reactie zullen wij ook
uiteenzetten hoe wij maatwerk in het voortgezet onderwijs verder willen
stimuleren en hoe dit meer erkend kan worden in het vervolgonderwijs. Wij
vertrouwen erop dat onze reactie op het onderzoek voldoende antwoord zal geven
op de vragen die u opwerpt.
Voor de experimenten die in dezelfde passage in het regeerakkoord zijn genoemd,
bleek in hun oorspronkelijke vorm onvoldoende draagvlak te bestaan in het
vervolgonderwijs. Daarnaast bleek, zoals u ook in uw brief aangeeft, de potentiële
doelgroep afgemeten aan het aantal leerlingen hiervoor in het voortgezet
onderwijs, nog te klein. Samen met de koepels van VO, HO en WO-instellingen
hebben wij daarom besloten dit experiment anders in te vullen. De stap naar
directe toelaatbaarheid met vakken op hoger niveau, bleek te groot. In plaats
Pagina 1 van 4

daarvan zetten wij en de sectoren in op mogelijkheden die er binnen de huidige
regelgeving bestaan om leerlingen die méér hebben gepresteerd in het vo,
daarvoor in het vervolgonderwijs te belonen. Het afleveren van concrete
instrumenten en goede voorbeelden is ons inziens een passend alternatief voor de
in het regeerakkoord genoemde pilots.

Onze referentie

Het was en blijft onze hoop dat de scholen en instellingen in uw pilotgroep elkaar
vinden in het afleveren van leerlingen met een maatwerktraject die vervolgens in
hun vervolgopleiding een passend vervolg krijgen op hun vo-maatwerktraject. Wij
benadrukken hierbij nogmaals graag dat u kunt rekenen op volledige
medewerking van onze ambtenaren. Zo kunt u bij hen terecht met vragen over
juridische kwesties waar u in uw experiment tegenaan loopt. Onze ambtenaren
gaan de komende tijd graag met u in gesprek over hoe wij samen met u het
komende schooljaar tot een concreet product kunnen komen met de pilotgroep.
Zoals wij hiervoor schreven, bleek er voor het direct toelaten van leerlingen met
vakken op hoger niveau, tot een hogere vervolgopleiding, geen breed draagvlak
te zijn op het moment dat het voornoemde experiment in voorbereiding was. Ook
is de groep leerlingen met meerdere relevante vakken op hoger niveau, nog
relatief beperkt: enkele duizenden leerlingen per jaar, vooral in het vmbo
basisberoeps, op een examenpopulatie van bijna 200.000 kandidaten. U stelt dit
ook terecht vast in uw brief. Het ontbreken van een concreet voordeel van vakken
afsluiten op een hoger niveau kan hierbij inderdaad een factor zijn. Uit de Pilot
Recht op Maatwerk, weten wij echter ook dat het aanbieden van vakken op een
hoger niveau aan veel leerlingen voor scholen moeilijk te organiseren is. Daarbij
is een vak op hoger niveau volgen, slechts één van de maatwerkmogelijkheden
waarmee leerlingen zich kunnen ontwikkelen en onderscheiden. Het volgen van
extra vakken, het gaan voor Cum Laude of het eerder afsluiten van vakken zijn
hier andere voorbeelden van.
Uw voorstellen
Dit alles ontslaat ons echter niet van de verplichting om te kijken naar hoe
leerlingen voor hun extra prestaties waar mogelijk beloond kunnen worden in het
vervolgonderwijs. U refereert aan het feit dat de koepels voor vervolgonderwijs en
voortgezet onderwijs in het discussiestuk “De toekomst van ons onderwijs’’
hebben opgeroepen tot een brede discussie over onderwijs, waaronder een
flexibele toelating tot het vervolgonderwijs. Op dit laatste aspect zullen wij ook in
onze inhoudelijke reactie op het onderzoek naar diploma’s met vakken op
verschillende niveaus terugkomen.
U vraagt ook dat wij ons ervoor inzetten dat instellingen voor vervolgonderwijs,
meer gebruik maken van de mogelijkheid om leerlingen een versneld traject aan
te bieden. Wij zijn het met u eens dat het goed is voor onder meer de motivatie
van studenten als zij hun extra inspanningen erkend zien worden in het
vervolgonderwijs. Tegelijk is het wel aan de instellingen zelf om de inschatting te
maken of zij zulke trajecten aanbieden en welke studenten hiertoe worden
toegelaten. Wij zien hier ook een kans voor uw experimentgroep: als er vanuit uw
groep instellingen goede voorbeelden komen, dan zullen wij die graag met de
koepels voor vervolgonderwijs delen.
U geeft ook aan kans te zien op meer kansengelijkheid, als certificaten als
Cambridge Engels of het NT2 certificaat kunnen worden ingezet. Binnen het

Pagina 2 van 4

experiment Regelluwe Scholen wordt er momenteel door een zestal scholen
geëxperimenteerd met het voor een enkel vak vervangen van het centraal
examen door een erkend certificaat. Wij zien ook dat onder de scholen die uw
brief hebben ondertekend, enkele scholen zitten die deelnemen in het experiment
Regelluwe Scholen. Eind dit jaar verwachten wij het eindrapport van het
monitoronderzoek bij dit experiment. Aan de hand daarvan zullen wij definitieve
beslissingen nemen over het al dan niet breder toegankelijk maken van bepaalde
afwijkingen van regelgeving, waaronder het kunnen inzetten van certificaten zoals
Cambridge Engels of NT2 in het voortgezet onderwijs. We zullen dan ook uw
pleidooi in onze afweging betrekken.

Onze referentie

Daarnaast kunnen wij melden dat wij momenteel aan regelgeving werken die het
mogelijk maakt om in het mbo NT2-certificaten voor een bepaalde doelgroep in te
zetten als vervanging van een centraal examen.
Toelaatbaarheid Nederlandse studenten gelijktrekken met die van buitenlandse
studenten
Het hoger onderwijs is toegankelijk voor leerlingen die het voortgezet onderwijs in
het buitenland hebben doorlopen, in het bijzonder voor studenten uit andere EUlidstaten. Andersom is dit voor Nederlandse studenten in het buitenland ook zo.
Ieder land heeft echter een specifiek onderwijsstelsel waarbij de samenstelling
van het voortgezet onderwijs en het daarbij horende diploma, past bij de
inrichting en wijze van toelating tot het vervolgonderwijs in dat land.
Dat maakt dat het voor instellingen voor vervolgonderwijs ondoenlijk is om per
land van herkomst en per opleiding specifieke eisen te stellen aan het diploma
van de student. Daarom is in de wet voorzien dat het vervolgonderwijs
selectiemiddelen tot haar beschikking heeft. Nuffic heeft per land geïnventariseerd
welke diploma’s qua niveau vergelijkbaar zijn met Nederlandse
instroomdiploma’s. Deze inventarisatie wordt vaak gebruikt door ho-instellingen
als richtlijn. Instellingen kunnen hier van afwijken indien ze dat noodzakelijk
achten voor specifieke vervolgopleidingen.
De uitzonderingen die instellingen kunnen maken om studenten met een
buitenlands diploma (eventueel na een selectie) toe te laten, doen naar ons inzien
niet af aan de belang dat leerlingen in Nederland een volwaardig diploma halen
dat hen drempelloze doorstroom biedt naar het vervolgonderwijs dat bij hun
schoolsoort hoort.
Colloquium Doctum onder de 21 jaar
Momenteel hebben instellingen voor hoger onderwijs de mogelijkheid om aan
personen van 21 jaar of ouder ,een toelatingsonderzoek aan te bieden. Dit
Colloquium Doctum is een tweede-kans voorziening en heeft niet als doelgroep
personen die net uit het voortgezet onderwijs zijn uitgestroomd. Voor hen is het
halen van het vo-diploma de geijkte wijze om toelating te krijgen tot het
vervolgonderwijs. We zullen in onze reactie op het voornoemde onderzoek wel
nader ingaan op de toegankelijkheid van het vervolgonderwijs voor leerlingen met
deficiënties op hun diploma
Ten slotte
Wij bedanken uw groep voor uw betrokkenheid bij de leerlingen en voor de
constructieve ideeën die u heeft geformuleerd. Het doet ons goed dit te zien. Op

Pagina 3 van 4

uw concrete suggesties zullen we ook in de reactie op het onderzoek nog nader
ingaan. De komende tijd werken wij aan de voornoemde reactie. Hierover zullen
onze ambtenaren ook nog spreken met de VO-raad, VH en VSNU. Desgewenst
kunnen onze ambtenaren u op de hoogte blijven houden van het proces en u te
zijner tijd inhoudelijk bijpraten over de reactie.

Onze referentie

Op verzoek van de Vaste Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van
de Tweed Kamer der Staten-Generaal, zenden wij een afschrift van deze brief aan
de commissie.

Met vriendelijke groet,
de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media

Arie Slob

de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Ingrid van Engelshoven

Pagina 4 van 4