Jaarverslag 2013
Stichting donorgegevens
kunstmatige bevruchting

Inhoudsopgave
1

Voorwoord

2

2

Wettelijk kader en taken van de Stichting DKB

3

3

Overzicht van registraties van behandelingen

5

4 Aanvragen om donorgegevens en beslissingen

7

5

9

Inhoudelijke ontwikkelingen

6 Voorlichting

10

7

Bestuursleden en secretariaat

11

Bijlage begeleidingstrajecten FIOM

12

Jaarverslag DKB 2013 | 1

1. Voorwoord
Voor u ligt het jaarverslag 2013 van de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (DKB).
Hierin zijn allereerst het wettelijk kader en de taken van de Stichting DKB weergegeven. Dit kader
is in het onderhavige verslagjaar niet veranderd.
Vervolgens vindt u in dit jaarverslag het overzicht van de werkzaamheden van de Stichting DKB in
2013. Zo is de stichting nauw betrokken geweest bij de invoering van een nieuw registratie
systeem, KIDS 2.0, waarin behandelaren gemakkelijker gegevens betreffende de door hun
uitgevoerde behandelingen met donorzaad, donor eicellen of donor embryo’s kunnen invoeren.
Daarnaast is er een aanvang gemaakt met het implementeren van de aanbevelingen die zijn
gedaan in het evaluatie rapport van de Embryowet dat eind 2012 is verschenen. In dat kader is er
een samenwerkingsverband aangegaan met het FIOM inzake de begeleiding van kinderen die
vragen om persoon identificerende gegevens van hun donor. Gezien de uitgebreide expertise van
het FIOM in soortgelijke begeleidingstrajecten lijkt de begeleiding van donorkinderen en donoren
in het leggen van het contact geborgd te zijn.
De direct met de taakstelling samenhangende activiteiten van de stichting, het registreren van
gegevens betreffende donaties, zijn ook in 2013 voortgezet. Het aantal registraties lijkt in dit
verslagjaar iets terug te lopen; dat kan samenhangen met de invoering van het nieuwe registratie
systeem waardoor wellicht nog niet alle behandelingen zijn ingevoerd. Gezien de tendens van de
afgelopen jaren lijkt ook in 2013 het aantal registraties van zowel donorzaad als donor eicellen toe
te nemen. Het aantal embryo’s dat gedoneerd werd bleef ongeveer hetzelfde in vergelijking met de
voorgaande jaren. Het aantal aanvragen betreffende gegevens van donoren is in 2013 verder
toegenomen. De stijging die in de afgelopen jaren is waargenomen, lijkt zich dus conform de
verwachting voort te zetten in het huidige verslagjaar. Een soortgelijke stijging werd gezien in het
aantal aanvragen betreffende gegevens voor een zogenaamde meemoeder verklaring in het kader
van een adoptieprocedure voor kinderen die zijn verwekt met behulp donorgameten.
Tenslotte hebben er enkele bestuurlijke wisselingen plaatsgevonden. Zo werd de voormalige
secretaris van de stichting , mevrouw drs. M. Biesot opgevolgd door mevrouw F.C. Dantuma, MSc.
Daarnaast heeft de huidige voorzitter, prof. dr. D.D.M. Braat aangekondigd voornemens te zijn het
voorzitterschap neer te leggen vanwege andere taken. Het bestuur van de stichting is voornemens
prof. dr. J.S.E. Laven als de nieuwe voorzitter voor te dragen. Hierdoor ontstaat er een vacature
voor een bestuurslid die kunstmatige bevruchting beroepsmatig toepast of daarbij nauw
betrokken is. Een en ander zal in 2014 zijn definitieve beslag vinden.
Resumerend mag men concluderen dat 2013 in alle opzichten een productief jaar is geweest en de
Stichting DKB aan de haar opgelegde taken goed inhoud heeft kunnen geven.
Den Haag,
november 2014
prof. dr. Joop S.E. Laven

2 | Jaarverslag DKB 2013

2. Wettelijk kader en taken
van de Stichting DKB
De Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting is op 1 juni 2004 in werking getreden. De wet
voorziet in regels inzake de registratie, het beheer en de verstrekking van donorgegevens in geval
van kunstmatige donorbevruchting. Het gaat hierbij om eicel-, zaad- en embryodonatie.
Kunstmatige donorbevruchting wordt gedefinieerd als het beroeps- of bedrijfsmatig verrichten
van handelingen, gericht op het anders dan op natuurlijke wijze tot stand komen van een
zwangerschap met gebruikmaking van:
1. zaad van een ander dan de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel van de
vrouw of
2. een eicel van een andere vrouw
3. een embryo van een ander patiëntenpaar
Donor is degene die zaad, een eicel of een embryo heeft afgestaan ten behoeve van kunstmatige
donorbevruchting. Bij embryodonatie is er sprake van twee donoren.
Sinds de inwerkingtreding van de wet kunnen donoren alleen doneren als zij geen bezwaar
hebben tegen het registreren van hun gegevens en tegen de mogelijkheid dat deze gegevens
worden verstrekt aan hun nakomelingen.
Voor de uitvoering van de wet is de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting in het leven
geroepen. De Stichting:
• bewaart en beheert de donorgegevens op een centrale plaats;
• verstrekt de donorgegevens op een zorgvuldige manier aan huisartsen, ouders en kinderen en
zorgt met behulp van een derde partij, voor begeleiding en ondersteuning aan ouders, kinderen
en donoren;
• geeft voorlichting over de wet.
Bij de uitvoering van deze taken wordt de Stichting DKB ondersteund door een secretariaat dat
wordt georganiseerd door en bij het agentschap van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS), het CIBG. Het secretariaat wordt bemand door een secretaris en een
procesondersteunend medewerker.
Het bestuur van de Stichting DKB bestaat uit zeven personen. De bestuursleden worden door de
ministers van VWS en Veiligheid en Justitie benoemd en ontslagen. Drie van de leden worden
benoemd uit degenen die kunstmatige bevruchting beroepsmatig toepassen of daarbij nauw
betrokken zijn. Ten minste één van deze drie leden is tevens deskundig op psychosociaal terrein.
Van de overige drie leden is er één jurist, één ethicus en één deskundig op pedagogisch terrein.
De Stichting DKB bewaart gegevens omtrent de behandeling, gegevens van de vrouw bij wie de
kunstmatige donorbevruchting heeft plaatsgevonden en gegevens van de donor(en).

Jaarverslag DKB 2013 | 3

Met betrekking tot de donor gaat het om medische, sociale, fysieke en persoonsidentificerende
gegevens. Deze gegevens worden centraal opgeslagen in een door de Stichting DKB opgezet
digitaal registratiesysteem. De verrichter van de kunstmatige bevruchting levert de gegevens aan
bij de Stichting DKB door het invoeren daarvan in het centrale digitale registratiesysteem
(KIDS 2.0).
Uit de wet volgt dat alle gegevens over kunstmatige donorbevruchting aan de Stichting DKB
moeten worden overgedragen. Deze verplichting is in het reglement van de Stichting DKB
overgenomen in de zin dat alle aanwezige gegevens moeten worden overgedragen. Deze
nuancering is opgenomen als compromis omdat bij het opstellen van het reglement bleek dat
het voor de instellingen moeilijk is om alle gegevens, met name die van vóór de inwerkingtreding
van de wet, te achterhalen. Medische rapporten zijn namelijk gearchiveerd op naam van de
moeder en niet op de medische handelingen, zoals kunstmatige donorbevruchting. In de praktijk
zal dit betekenen dat niet alle gegevens worden overgedragen, maar alleen de gegevens die sinds
enkele jaren zijn verzameld. De instellingen hebben wel een inspanningverplichting om oude
gegevens boven water te halen als hierom via de Stichting DKB wordt verzocht. Alle donorgegevens van na inwerkingtreding van de wet in 2004 moeten wel worden aangeleverd.
Als een donorkind, een ouder of een huisarts van een donorkind daar om vraagt, kan de Stichting
DKB bepaalde informatie over de donor verstrekken. Welke gegevens kunnen worden opgevraagd,
hangt af van de doelgroep waartoe de aanvrager behoort: kind, ouder of huisarts.
• De medische gegevens van de donor kunnen alleen worden opgevraagd door de huisarts van het
donorkind.
• Donorkinderen van 12 tot 16 jaar en ouders van donorkinderen tot 12 jaar kunnen de fysieke en
sociale gegevens van de donor opvragen.
• Donorkinderen van 16 jaar en ouder kunnen naast de fysieke en sociale gegevens ook de
persoonsidentificerende gegevens (geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum en woonplaats)
van de donor opvragen.
De medische, fysieke en sociale gegevens van de donor worden door de Stichting DKB aan de
aanvrager verstrekt zonder bericht aan of toestemming van de donor.
Als de Stichting DKB een aanvraag ontvangt om persoonsidentificerende gegevens van een donor
die heeft gedoneerd ná 1 juni 2004, wordt deze donor ook om instemming gevraagd, maar zijn
weigering is niet doorslaggevend. In een dergelijk geval zal de Stichting DKB een afweging maken
tussen de belangen van het kind en de belangen van de donor. De belangen van het kind gaan
hierbij in principe vóór de belangen van de donor.
De persoonsidentificerende gegevens van een donor die heeft gedoneerd vóór 1 juni 2004 worden
niet verstrekt dan na toestemming van de donor.
De Stichting DKB verstrekt informatie over de wet en haar taken via haar website:
www.donorgegevens.nl.

4 | Jaarverslag DKB 2013

3.	Overzicht registraties van
behandelingen
Overzicht van aantal registraties van behandelingen met donorzaad, donoreicellen en
donorembryo’s.

Behandelingen met donorzaad
Figuur 1 geeft weer hoeveel behandelingen met donorzaad er tot nu toe staan geregistreerd per
jaar. De behandelingsdatum wordt als uitgangspunt genomen. Er zijn 838 registraties waarvan de
behandeldatum in 2012 is. Er zijn 638 behandelingen met de behandeldatum in 2013
geregistreerd. Er is een duidelijke stijgende lijn te zien in het aantal geregistreerde behandelingen
per jaar met donorzaad. Gezien het feit dat niet alle behandelingen uit 2013 al zijn geregistreerd,
zet deze stijging 2013 vermoedelijk door*.
Figuur 1: Registraties behandelingen met donorzaad

270
302
360
430
501
519
604

800
600

75
120
138

400

638

746
838

1000

0

1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013

1
0
0
2
2
2
1
3
4
2
2
7
9
13
6
13
14
23

200

Jaarverslag DKB 2013 | 5

Behandelingen met donoreicellen
Er zijn 43 behandelingen in 2013 met donor eicellen geregistreerd, ook dit aantal kan nog omhoog
gaan*. Sinds 2007 is het aantal behandelingen met donor eicellen ca 30-35. Vanaf 2011 stijgt het
aantal naar ca 45-50.
Er zijn geen behandelingen voor 2002 met donoreicellen geregistreerd.
Figuur 2: Registraties behandelingen met donor eicellen
50
48

47
43

34

2013

2012

14

2011

2005

7
2004

6

2003

0

2002

10

32

2010

18

2007

21

2006

20

32

2009

36

30

2008

40

Behandelingen met donor embryo’s
In 2012 zijn 17 behandelingen geregistreerd waarbij er gebruik is gemaakt van embryo donatie.
In 2013 zijn dat er tot nu toe 12*.
Tabel 1: Aantal behandelingen met een donor embryo
2012

17

2013

12

*De cijfers van het aantal behandelingen kunnen nog veranderen. Er is sprake geweest van een invoer achterstand bij
de klinieken die mede is veroorzaakt doordat het digitale systeem niet altijd functionerend of toegankelijk is geweest
voor alle klinieken. In 2014 wordt het nieuwe systeem geïntroduceerd. Dit zal de klinieken in staat stellen om de
invoerachterstand in te halen. De onderstaande gegevens geven inzicht in het aantal registraties die zijn ingevoerd per
jaar. De peildatum is de behandelingsdatum. Vooral de cijfers van 2013 zullen vermoedelijk nog stijgen.

6 | Jaarverslag DKB 2013

4. Aanvragen om
donorgegevens en
beslissingen
De Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting ontvangt verschillende soorten aanvragen.
Aanvragen om donorgegevens, te verdelen in sociale en fysieke gegevens, medische gegevens en
persoonsidentificerende gegevens. Daarnaast ontving de Stichting DKB in 2013 ook verzoeken om
een verklaring voor de meemoeder adoptieprocedure af te geven. In tabel 2 staat een overzicht
van het totaal aantal aanvragen gedurende het jaar 2013.
Tabel 2: Totaal aantal aanvragen op categorie in 2013
Aanvragen van ouders sociale en fysieke donorgegevens

135

Aanvragen van donorkinderen 12-15 jaar fysieke en sociale donorgegevens

11

Aanvragen van donorkinderen 16 jaar fysieke en sociale pers. id. gegevens

18

Aanvragen van huisartsenvoor medische donorgegevens
Aanvragen verklaringen ten behoeve voor meemoeder adoptieprocedure

6
184

Jaarverslag DKB 2013 | 7

Het aantal aanvragen is in 2013 aanzienlijk gestegen ten opzichte van de vorige jaren. Deze stijging
is zichtbaar voor alle aanvragen die de Stichting DKB ontvangt. Figuur 3 geeft het aantal aanvragen
per jaar weer.
Figuur 3
400
350
300
250
200
150
100

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

0

2006

50

■ Aanvragen verklaringen ten behoeve voor meemoeder adoptieprocedure
■ Aanvragen van huisartsen voor medische donorgegevens
■ Aanvragen van donorkinderen 16 jaar fysieke en sociale pers. id. gegevens
■ Aanvragen van donorkinderen 12-15 jaar fysieke en sociale donorgegevens
■ Aanvragen van ouders sociale en fysieke donorgegevens

Tabel 3 laat het aantal aanvragen over de afgelopen jaren zien verdeeld naar categorie aanvraag.
Categorie aanvraag

2006 2007 2008 2009

2010

2011

2012

2013

Aanvragen van ouders sociale en fysieke donorgegevens

10

39

53

70

85

83

87

135

Aanvragen van donorkinderen 12-15 jaar fysieke en

0

0

0

1

1

1

3

11

0

9

4

10

6

5

7

18

0

0

1

1

0

7

0

6

45

124

162

178

184

sociale donorgegevens
Aanvragen van donorkinderen 16 jaar fysieke en sociale
pers. id. gegevens
Aanvragen van huisartsenvoor medische
donorgegevens
Aanvragen verklaringen ten behoeve voor meemoeder
adoptieprocedure

8 | Jaarverslag DKB 2013

5.	Inhoudelijke
ontwikkelingen
Samenwerkingsovereenkomst met FIOM
De Stichting DKB is een samenwerkingsovereenkomst met FIOM aangegaan omtrent de begeleiding van kinderen van 16 jaar en ouder. De expertise die FIOM heeft opgedaan bij de begeleiding
van kinderen op soort gelijk gebied is een belangrijke overweging geweest voor de Stichting DKB
om voor de begeleidingstaken een samenwerking aan te gaan. Door de samenwerking wordt de
begeleiding van donorkinderen en donoren in het leggen van het contact geborgd. De overeenkomst met FIOM is getekend door zowel FIOM als de Stichting DKB in januari 2013. In de bijlage
zijn de begeleidingstrajecten door FIOM in 2013 weergegeven.

Nieuw digitaal systeem ontwikkeld
In 2013 is een nieuwe digitale systeem van de Stichting DKB ontwikkeld en gebouwd, KIDS 2.0.
Alle belanghebbenden hebben input gegeven om het ontwerp van het systeem zo goed mogelijk af
te stemmen op gebruikers en de taken die ermee uitgevoerd kunnen worden. Tevens voldoet het
system aan de meest recente eisen op het gebied van beveiliging.
Er zijn drie verschillende actoren die met het nieuwe systeem gaan werken. De burgers kunnen via
de website van Stichting DKB een aanvraag digitaal indienen met behulp van DigiD. De klinieken
kunnen de gegevens die zij moeten aanleveren met meer gemak invoeren. Het secretariaat van de
Stichting DKB krijgt een efficiënter werkproces door het nieuwe systeem en kan makkelijker
samenwerken met de klinieken om de juiste gegevens te krijgen. De communicatie tussen de
klinieken en het secretariaat is veiliger. Het systeem zal in 2014 in gebruik worden genomen.

Evaluatie Embryowet en Wet donorgegevens
kunstmatige bevruchting
De evaluatie van de wet donorgegevens kunstmatige bevruchting is eind 2012 uitgekomen.
De Stichting DKB is in 2013 aan de slag gegaan met de aanbevelingen die uit de evaluatie zijn
gekomen en van toepassing zijn op de Stichting. De aanbeveling betreffende de begeleiding en/of
ondersteuning van donorkinderen en donoren bij het leggen van contact is al geborgd door de
samenwerking met FIOM.

Jaarverslag DKB 2013 | 9

6. Voorlichting
Website
De Stichting DKB geeft voorlichting over haar taken en werkwijze via haar website
www.donorgegevens.nl. Daarop staan ook de contactgegevens van de Stichting DKB vermeld,
waaronder het telefoonnummer en het e-mailadres van het secretariaat.

Telefonisch en via e-mail
De Stichting DKB beantwoordt veel telefonische en schriftelijke vragen per e-mail van
geïnteresseerden . Dit kan gaan over het opvragen van gegevens maar ook diverse andere vragen
over het onderwerp kunstmatige bevruchting.

10 | Jaarverslag DKB 2013

7.	Bestuursleden en
secretariaat in 2013
Voorzitter

mevrouw prof.dr. D.D.M. Braat

Leden die kunstmatige bevruchting beroepsmatig

mevrouw dr. A.M.A. Brewaeys (tevens deskundig op

toepassen of daarbij nauw zijn betrokken,

psychosociaal terrein)

waarvan één lid tevens deskundig is op

mevrouw dr. J. van Echten-Arends

psychosociaal terrein

de heer prof.dr. J.S.E. Laven

Lid-jurist

de heer prof.mr.dr. J.K.M. Gevers

Lid-ethicus

de heer prof.dr. E. van Leeuwen

Lid dat deskundig is op pedagogisch terrein

mevrouw dr. J.G. Vinke

Secretaris

mevrouw F.C. Dantuma, MSc

Procesondersteuner

mevrouw A.L. Illidge

Jaarverslag DKB 2013 | 11

Bijlage: begeleidingstrajecten FIOM
2013
Aantal door de stichting dkb aangebrachte

4

verzoeken om begeleiding
Aantal van daartoe door de Stichting dkb

0

aangebrachte en nog openstaande verzoeken om
begeleiding
Donoren

Kinderen

Andere betrokkenen

Aantal hierbij betrokken personen

4

4

5

Aantal gevoerde gesprekken

8 a)

9 a)

7 a)

Waarvan voorgesprekken

4

3

3

Aanwezigheid bij overhandiging

2

3

2

persoonsidentificerende gegevens
Nagesprekken

2

3

2

Gemiddeld aantal gevoerde gesprekken per

2,00

2,25

1,75

0

0

0

0

1 b)

n.v.t.

geen klachten of

geen klachten of

geen klachten of

andere uitingen

andere uitingen

andere uitingen

van

van

van

ontevredenheid

ontevredenheid

ontevredenheid

aangebrachte begeleiding
Aantal weigeringen om gesprekken met een
hulpverlener te voeren
Aantal keren dat naar aanleiding van gevoerde
gesprekken is teruggekomen op aanvraag om of
instemming met verstrekking van
persoonsidentificerende donorgegevens
Cliënttevredenheid over de begeleiding

Totaal aantal overhandigingen van

3

persoonsidentificerende donorgegevens
Aantal afgesloten begeleidingen

4

Aantal nog lopende begeleidingen

0

Aantal keren dat verwijzing heeft plaatsgevonden

0

in verband met psychische problematiek
Eventuele opmerkelijke zaken

Bij alle begeleidingstrajecten van 2013 waren de moeders van
de kinderen actief betrokken (deelname aan gesprekken en/
of aanwezig bij de verstrekking).
De 3 kinderen die persoonsidentificerende donorgegevens
hebben gekregen, hebben allemaal hun donor ontmoet. Twee
maal gebeurde dit in aanwezigheid van de Fiom-hulpverlener.
De andere ontmoeting vond plaats nadat donor en donorkind
hierop waren voorbereid door de hulpverlener. Alle
ontmoetingen verliepen volgens eigen opgave naar
tevredenheid.

a) Inclusief (na)gesprekken die in januari 2014 hebben plaatsgevonden. Daarmee waren alle begeleidingen die in 2013
gestart waren, afgerond.
b) Dit betrof een kind die de aanvraag bij Stichting DKB niet gedaan bleek te hebben om persoonsidentificerende
informatie van de donor te verwerven, maar enkel om een goed beeld van hem te krijgen dankzij sociale, fysieke en
andere achtergrondinformatie, welke gedurende het traject zijn aangevuld door de donor.
12 | Jaarverslag DKB 2013

Dit is een uitgave van
Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting
Bezoekadres
Wijnhaven 16 | 2511 GA Den Haag
Postadres
Postbus 16114 | 2500 BC Den Haag
T (070) 3405540
www.donorgegevens.nl
DG18.01 | november 2014