Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1879
Vragen van het lid Ziengs (VVD) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat over het bericht «Heerhugowaard «blij verrast» met opstelterrein»
(ingezonden 8 februari 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-Van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) (ontvangen 15 maart 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Heerhugowaard «blij verrast» met opstelterrein»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven waarom ProRail teruggekomen is op haar eerdere besluit
om een opstelterrein in Uitgeest aan te leggen en in plaats daarvan het
opstelterrein in Heerhugowaard aanlegt?
Antwoord 2
In de plannen van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) voor de
corridor Alkmaar-Amsterdam zaten zowel een opstelterrein in Uitgeest als in
Heerhugowaard. ProRail heeft een variantenstudie verricht naar de maatregelen die nodig zijn om hoogfrequent spoorvervoer op de corridor AlkmaarAmsterdam mogelijk te maken. Daaruit bleek dat de kostenraming voor de
corridor fors hoger is dan het beschikbare budget. Met name de hogere
kostenramingen voor de opstelterreinen Uitgeest en Heerhugowaard waren
hier debet aan.
Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een programma Behandelen en Opstellen.
Uit een landelijke analyse van dit programma bleek begin 2018 dat de
opstelbehoefte in de regio Noord-Holland kleiner was dan aanvankelijk was
berekend. NS en ProRail hebben vervolgens gekeken naar oplossingen voor
het budgetvraagstuk binnen PHS in combinatie met de veranderende
opstelbehoefte. Gekeken is naar varianten waarbij de opstelterreinen kleiner
gemaakt zouden worden of waarbij een van de opstelterreinen zou komen te

1

ah-tk-20182019-1879
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Noordhollands Dagblad, 5 februari 2019, «Heerhugowaard »blij verrast» met opstelterrein»
(https://www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20190205_86110208/heerhugowaard-blij-verrastmet-opstelterrein?utm_source=google&utm_medium=organic)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

vervallen. Alleen de variant waarbij het opstelterrein te Uitgeest niet
gerealiseerd zou worden, bleek kansrijk om binnen budget te blijven bij het
gelijk houden van het projectdoel (een PHS-dienstregeling te gaan rijden). Op
basis van deze constatering hebben IenW, ProRail, NS en DB Cargo zich in
september 2018 voorgenomen het opstelterrein te Uitgeest niet te gaan
realiseren. Dit onder voorbehoud van een impactanalyse om de totaalimpact
in beeld te brengen (o.a. geluid en overwegveiligheid). Met de resultaten van
deze impactanalyse is eind januari gezamenlijk besloten om het opstelterrein
in Uitgeest te laten vervallen. Ook omdat de impact van het beoogde
opstelterrein in Uitgeest (qua landschap, weidevogels en de Stelling van
Amsterdam) groter was dan de impact van het opstelterrein op bedrijventerrein De Vaandel in Heerhugowaard. Via een zogenaamd corridoroverleg voor
de PHS-corridor Alkmaar-Amsterdam is de regio hierbij betrokken.
Vraag 3
Is het waar dat er een ministerieel besluit ter grondslag lag aan het opstelterrein bij Uitgeest?
Antwoord 3
In 2015 heeft bestuurlijk overleg plaatsgevonden met gemeentes en provincie
Noord-Holland over verschillende locatieopties voor het opstelterrein voor
sprintermaterieel. Op basis van de gevoerde gesprekken heeft de toenmalig
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu begin 2016 aan de provincie
Noord-Holland gemeld dat de locatie langs de N203, ten oosten van de A9, is
vastgesteld als locatie voor een opstelterrein bij Uitgeest. Dit betrof destijds
het zogenaamde besluit voorkeursalternatief. De verschillende voorkeursalternatieven voor de projecten binnen PHS Alkmaar-Amsterdam zijn vervolgens
uitgewerkt in voorkeursvarianten. Daarover heeft inmiddels ook besluitvorming plaatsgevonden. De verschillende voorkeursvarianten voor PHS
Alkmaar-Amsterdam (waaronder het opstelterrein Heerhugowaard) worden
nu verder uitgewerkt in een ontwerp tracé besluit. Na het doorlopen van de
tracéwetprocedure neem ik een definitief besluit.
Vraag 4
Is het waar dat het veranderen van de locatie voor het aan te leggen
opstelterrein van Uitgeest naar Heerhugowaard een ambtelijk besluit is
geweest zonder dat er aanvullend verkeersonderzoek is gedaan?
Antwoord 4
Voor PHS Alkmaar-Amsterdam neem ik een definitief besluit over de te
treffen maatregelen met een (ontwerp)tracébesluit. In de periode voorafgaand
aan dat besluit vinden conform de MIRT-systematiek steeds afwegingen
plaats op bestuurlijk niveau. Daarbij wordt verder getrechterd richting een
besluit en wordt nieuwe informatie adaptief meegenomen.
Voor PHS Alkmaar-Amsterdam is een overwegveiligheidsanalyse gedaan die
in kaart brengt of de bestaande situaties nog steeds volstaan wanneer er
hoogfrequent gereden wordt. Op basis van die analyse is een maatregelenpakket vastgesteld in overleg met de betreffende gemeentes. In de afgelopen
maanden is aanvullend onderzoek gedaan om het verschil ten aanzien van de
overwegveiligheid in kaart te brengen wanneer het opstelterrein in Uitgeest
niet gebouwd zou worden. De uitkomst hiervan is dat de situatie niet
significant wijzigt. De extra treinen rijden verdeeld over de dag voor en na de
spitsen. Aangezien de spits op deze corridor maatgevend is voor de
overwegveiligheid (meeste treinen en meeste kruisende verkeer) brengt het
besluit geen gewijzigd inzicht ten aanzien van overwegveiligheid: met de
verschillende voorziene maatregelen is de veiligheid op orde. In het
aanvullende onderzoek zat geen nadere verkeersanalyse. Op verzoek van drie
gemeenten vindt nu aanvullend verkeersonderzoek plaats voor de lokale
aansluitende wegen, zodat zij dit kunnen benutten voor de informatievoorziening aan inwoners en als wegbeheerder.
Vraag 5
Kunt u aangeven wat voor gevolgen de verdere invoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) heeft voor het regionale spoor en
de leefomgeving van de gebieden die aan deze corridors komen te liggen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Met PHS krijgen de regio Alkmaar en de regio Zaanstreek een hoogwaardige
treinverbinding met Amsterdam. De ambities van de regionale overheden om
(fors) te verdichten rondom stations, wordt hiermee gefaciliteerd en
gestimuleerd. Dit is goed voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van
het gebied. Uiteraard hebben meer reizigerstreinen ook effecten op de
leefomgeving, zoals geluid en meer passages over overwegen. Hiervoor
worden passende maatregelen getroffen, die worden opgenomen in het
Ontwerp Tracébesluit. Dit Ontwerp Tracébesluit wordt komend jaar opgesteld
op basis van onder andere effectstudies op de leefomgeving.
Vraag 6
Kunt u aangeven hoe PHS niet tot onevenredig lange dichtligtijden van
spoorbomen zal leiden?
Antwoord 6
Er is geen sprake van onevenredig lange dichtligtijden door PHS. Het
programma PHS is in 2010 vastgesteld met nadrukkelijke steun van alle
betrokken provincies en gemeenten, omdat hoogfrequent treinvervoer in
ieders belang is. Dat meer treinen tot langere dichtligtijden leidt, is altijd
bekend geweest. Het effect is echter niet onevenredig groot.
Vraag 7
Kunt u de gevolgen voor de lokale verkeersituaties in kaart brengen, nu
duidelijk is dat door de invoer van PHS in de gemeenten Zaanstad, Castricum, Heiloo en Alkmaar de dichtligtijden van spoorbomen sterk toe zullen
nemen?
Antwoord 7
Binnen het Landelijk Programma Overwegen (LVO), het Programma Niet
Actief Beveiligde Overwegen (NABO) en PHS Alkmaar-Amsterdam worden
reeds (de noodzakelijke) maatregelen getroffen om de veiligheid op overwegen te verbeteren. Er is met een gewijzigd beeld over de opstelterreinen geen
sprake van toename van het veiligheidsrisico op de overwegen. De dichtligtijden kunnen toenemen, maar uit de analyse blijkt dat dit niet leidt tot een
verhoging van het veiligheidsrisico. Zoals ik in het antwoord op vraag 4 heb
toegelicht wordt momenteel op verzoek van drie gemeenten aanvullend
verkeersonderzoek gedaan, zodat zij dit kunnen benutten voor de informatievoorziening aan inwoners en als wegbeheerder.
Vraag 8
Kunt u aangeven of er in bepaalde situaties een ongelijkvloerse kruising
gewenst is? Zo ja, wiens verantwoordelijkheid is de aanleg van een ongelijkvloerse kruising?
Antwoord 8
Op basis van de eerder genoemde overwegveiligheidsanalyse is voor een
groot aantal overwegen op de corridor PHS Alkmaar-Amsterdam reeds
besloten maatregelen te treffen om de veiligheid te waarborgen. Hierover zijn
afspraken gemaakt met de betreffende wegbeheerders. Voor de overwegen
Guisweg in Zaandam en voor de Beverwijkerstraatweg in Castricum is een
verbetering van de doorstroming nodig. Voor beide overwegen is een
oplossing in beeld. In Zaandam betreft dit een ongelijkvloerse kruising in
samenhang met de herontwikkeling van het wegenknooppunt. De financiering hiervoor is nog niet volledig rond. Daarover vinden gesprekken plaats in
het kader van de Corridorstudie Amsterdam-Hoorn2.
In Castricum betreft dit een gelijkvloerse oplossing waarbij diverse maatregelen worden genomen om de doorstroming te bevorderen en de veiligheid
van de weggebruikers te verbeteren. Dit is onderdeel van het LVO. Het LVO
werkt op basis van cofinanciering. Het LVO heeft het maatregelpakket positief
beoordeeld en verzoekt de gemeente om cofinanciering op de vervolgstudie.

2

Afsprakenlijst bestuurlijke Overleggen MIRT, Kamerstuk 35 000-A nr. 78 d.d. 22 november 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Ik ga er vanuit dat de gemeente Castricum de aanpak van deze overweg
voortvarend oppakt.
In z’n algemeenheid kan de noodzaak van een ongelijkvloerse kruising zowel
voortkomen uit de toenemende hoeveelheid treinen als de toenemende
hoeveelheid wegverkeer. De verantwoordelijkheid hiervoor is divers en dat
maakt een kostenverdeling ook divers. Zo wordt bijvoorbeeld naar een
gezamenlijke aanpak voor de Guisweg in Zaandam gekeken en wordt de
onderdoorgang Vennewatersweg in Heiloo door ProRail aangelegd in
opdracht van de gemeente Heiloo.
Vraag 9
Is er een plan van aanpak opgesteld door ProRail om de overweg in
Castricum op de Beverwijksestraatweg bereikbaar te houden, nu er dagelijks
32 extra (lege) treinen voorbij zullen komen?
Antwoord 9
In de huidige dienstregeling rijden al 26 lege treinen tussen Uitgeest en
Alkmaar. De inschatting is dat dit aantal door het genomen besluit over
opstelterrein Uitgeest met zeven treinen toeneemt. Deze treinen rijden voor
de ochtendspits en na de avondspits. De vanuit LVO vastgestelde oplossing
voor de Beverwijkerstraatweg voorziet in verschillende maatregelen om de
doorstroming te verbeteren. Deze maatregelen voldoen op het drukste
moment in de spits en dus ook daarbuiten. Het is daarom belangrijk dat deze
aanpassingen worden doorgevoerd.
Vraag 10
Kunt u deze vragen zo snel mogelijk, doch uiterlijk voor het algemeen overleg
spoor van 28 maart 2019, beantwoorden?
Antwoord 10
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4