Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 389

Wijziging van de Participatiewet in verband met
het eenmalig categoriaal verstrekken van een
energietoeslag aan huishoudens met een laag
inkomen en het verstrekken van een eenmalige
tegemoetkoming voor energiekosten aan
uitwonende studenten met een aanvullende
beurs in 2023

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Vastgesteld 5 september 2023
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen. Onder het
voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en opmerkingen
afdoende door de regering worden beantwoord acht de commissie de
openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
I.

kst-36389-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Algemeen
1.
Inleiding
2.
Inhoud wetsvoorstel
2.1. Energietoeslag voor huishoudens op of rond het
sociaal minimum
2.2. Eenmalige tegemoetkoming energiekosten voor
uitwonende studenten met een aanvullende
beurs
2.4. Ambtshalve vaststellen
2.5. Bevorderen uniforme uitvoering
2.6. Onbelaste verstrekking
3.
Uitkeringslasten en uitvoeringskosten
4.
Financiering en verantwoording uitvoering
4.1. Middelen gemeenten t.b.v. eenmalige energietoeslag 2023
4.2. Middelen Dienst Uitvoering Onderwijs t.b.v.
eenmalige tegemoetkoming energiekosten
studenten
7.
Uitvoering
8.
Doeltreffendheid en doelmatigheid
11. Ontvangen commentaren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

2
3
3
3

12
21
21
22
23
24
24

26
27
28
28

1

I. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de Wijziging van de Participatiewet in verband met het eenmalig
categoriaal verstrekken van een energietoeslag aan huishoudens met een
laag inkomen en het verstrekken van een eenmalige tegemoetkoming
voor energiekosten aan uitwonende studenten met een aanvullende beurs
in 2023. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen
van de wijziging van de Participatiewet met betrekking tot het toekennen
van een energietoeslag aan huishoudens met een laag inkomen en het
verstrekken van een eenmalige tegemoetkoming voor energiekosten aan
studenten. Ten eerste zijn deze leden gemeenten zeer erkentelijk voor het
feit dat zij nogmaals deze taak op zich willen nemen, ondanks het feit dat
dit veel van hen vraagt. Zij vinden de bestrijding van armoede zeer
belangrijk, dus ze zijn zeer verheugd dat deze effectieve maatregel nu
weer doorgang vindt. Zij zijn daarnaast verheugd dat de studenten die dat
het meest kunnen gebruiken nu ook eindelijk financiële ondersteuning
krijgen voor de gestegen prijzen. Wel hebben zij nog enkele vragen over
het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel wijziging Participatiewet in verband met het
eenmalig categoriaal verstrekken van een energietoeslag aan
huishoudens met een laag inkomen en het verstrekken van een eenmalige
tegemoetkoming voor energiekosten aan uitwonende studenten met een
aanvullende beurs in 2023. Deze leden onderschrijven van harte het doel
om huishoudens die de sterke stijging van de energieprijzen financieel
niet kunnen opvangen, eenmalig tegemoet te komen. Zij hebben nog wel
enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de wetswijziging. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen
van de stukken aangaande de Wijziging van de Participatiewet in verband
met het eenmalig categoriaal verstrekken van een energietoeslag aan
huishoudens met een laag inkomen en het verstrekken van een eenmalige
tegemoetkoming voor energiekosten aan uitwonende studenten met een
aanvullende beurs in 2023.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel omvat een
significante energietoeslag voor minima. Gezien de nood uit deze
doelgroep hechten deze leden aan een spoedige behandeling van het
wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen.
Het lid van de BBB-fractie heeft met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel «Wijziging van de Participatiewet in verband met het
eenmalig categoriaal verstrekken van een energietoeslag aan
huishoudens met een laag inkomen en het verstrekken van een eenmalige
tegemoetkoming voor energiekosten aan uitwonende studenten met een
aanvullende beurs in 2023». Dit lid is blij dat huishoudens die de sterke
stijging van de energieprijzen niet financieel kunnen opvangen eenmalig
tegemoet worden komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

2

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie vragen de regering op welke manier zij de
zin «Voor de langere termijn wordt onderzocht hoe moet worden
omgegaan met de energiekosten als die lange tijd hoog zullen blijven»
moeten interpreteren. Deze leden vragen de regering of toegelicht kan
worden welke mogelijke opties worden onderzocht inclusief mogelijke
financiële consequenties voor de begroting.
De regering antwoordt de leden van de VVD-fractie als volgt. Of en zo ja
welke maatregelen er nodig zijn in het kader van het koopkrachtbeleid,
maakt onderdeel uit van de zogenaamde augustusbesluitvorming. Uw
Kamer wordt hierover met Prinsjesdag geïnformeerd.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat er voor Caribisch
Nederland ook middelen beschikbaar zijn gesteld voor een energietoeslag. Deze leden vragen of er voor de uitvoering van deze energietoeslag geen wetsvoorstel nodig is. Hoe is de uitvoering van deze
energietoeslag juridisch geborgd?
Ook in Caribisch Nederland kan het voorkomen dat inwoners problematische schulden hebben bij de energieleverancier op het eiland. In
Caribisch Nederland voert het Rijk de (bijzondere) onderstand uit en zijn
de openbare lichamen verantwoordelijk voor het eilandelijke armoede- en
schuldenbeleid. Om aan te sluiten bij het lokale armoedebeleid is er in
2022 voor gekozen om de energietoelage, net zoals in Europees
Nederland, door de openbare lichamen uit te laten voeren. De openbare
lichamen kunnen zo kwetsbare huishoudens gericht ondersteuning
bieden. Hiervoor wordt ook voor 2023 geld beschikbaar gesteld. De
openbare lichamen hebben het beleid rondom de toelage in eilandelijke
verordeningen vastgelegd. Over de uitvoering vindt regelmatig contact
plaats met de openbare lichamen. Daarin wordt ook bezien of nadere
ondersteuning wenselijk is.
2. Inhoud wetsvoorstel
2.1. Energietoeslag voor huishoudens op of rond het sociaal
minimum
De leden van de VVD-fractie zien de voordelen met betrekking tot de
uitvoeringscapaciteit van gemeenten bij het besluit om via de categoriale
bijzondere bijstand de energietoeslag uit te keren. Echter, deze leden
vragen de regering of de kans aanwezig is dat groepen in de samenleving
wél de energietoeslag ontvangen die dit niet nodig hebben, gezien het feit
dat gemeenten zelf bepalen wat onder «laag inkomen» verstaan moet
worden en welk vermogen in aanmerking komt. Zij vragen de regering om
in de beantwoording op deze vraag ook het gegeven mee te nemen dat er
geen rekening gehouden hoeft te worden met de vermogenspositie van
huishoudens.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de kans dat mensen de energietoeslag krijgen die dat niet nodig hebben. De regering erkent dat
verstrekking via de categoriale bijzondere bijstand minder gericht is,
waardoor er ook huishoudens kunnen worden ondersteund die dat niet of
minder nodig hebben. Verstrekking via de categoriale bijzondere bijstand
betekent immers dat gemeenten niet hoeven vast te stellen dat het
huishouden ook daadwerkelijk is geconfronteerd met een sterk gestegen
energierekening en deze financieel niet zelf kan dragen. De noodzaak om
de complexiteit van de uitvoeringslast voor gemeenten te beperken is
hierbij een belangrijke overweging geweest. Daarnaast heeft de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

3

verstrekking via de categoriale bijzondere bijstand nadrukkelijk ook tot
doel het beroep op de individuele bijzondere bijstand zoveel mogelijk te
voorkomen en (daarmee) de uitvoeringsdruk op gemeenten te verlichten.
Deze meer generieke oplossing is beperkt is tot een afgebakende groep,
namelijk huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal
minimum. De regering acht het minder gerichte karakter van de energietoeslag om die reden acceptabel.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering hoe gemeenten de
huishoudens die net buiten het bereik van de regeling vallen actief
benaderen om gebruik te maken van maatwerkoplossingen zoals het
instrument van de individuele bijzondere bijstand
Bij iedere nadere invulling van het begrip «laag inkomen» is het onvermijdelijk dat er huishoudens zijn, die net buiten het bereik van de regeling
zullen vallen. Daarbij kan het ook gaan om huishoudens die wel degelijk te
maken hebben met een financieel probleem als gevolg van een sterk
gestegen energierekening. Ook dit jaar komt er een pakket aan voorlichtingsmateriaal beschikbaar voor gemeenten om mensen die buiten bereik
van de regeling vallen te informeren over maatwerkoplossingen via het
instrument van de individuele bijzondere bijstand.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering of gemeenten, ondanks
gemeentelijke vrijheid, minimaal de grens van 120% van het sociaal
minimum hanteren. Zo nee, wat gaat de regering doen om ervoor te
zorgen dat gemeenten deze grens wel gaan hanteren? Daarnaast vragen
deze leden of gemeenten bij een hogere bepaalde inkomensgrens dan de
richtlijn, het gat tot 120% van het sociaal minimum uit het eigen gemeentelijke budget zullen betalen?
De regering antwoordt de leden van de VVD-fractie als volgt. De gemeentelijke uitvoering was in 2022 redelijk uniform voor wat betreft de
onderkant van de inkomensgrens (vrijwel alle gemeenten hanteerden een
grens vanaf 120% van het sociaal minimum1). Ook voor de eenmalige
energietoeslag 2023 zal het Rijk een inkomensgrens van 120% adviseren
om het bereik van de regeling te maximaliseren.
Een aantal gemeenten heeft in de loop der tijd de inkomensgrens hoger
gesteld, bijvoorbeeld vanwege lokale politieke besluitvorming. Indien
gemeenten ervoor kiezen een hogere inkomensgrens te hanteren dan
120% sociaal minimum en hierdoor niet uitkomen met het ontvangen
budget, is het aan de gemeente zelf om het verschil te financieren.
De leden van de D66-fractie zouden het fijn vinden als op hoofdlijnen
inzichtelijk gemaakt kan worden op welke manier (de uitvoering van) de
energietoeslag 2023 afwijkt van die van 2022.
De regering antwoordt de leden van de D66-fractie als volgt. Een verschil
ten opzichte van 2022 is dat de uitzonderingen voor jongeren tot 21 jaar,
dak- of thuislozen en studenten, die in 2022 werden geadviseerd, voor
2023 in het wetsvoorstel zijn vastgelegd. Een tweede belangrijk verschil
ten opzichte van 2022 is dat dit wetsvoorstel voor 2023 voorziet in een
eenmalige tegemoetkoming energiekosten voor studenten met recht op
een uitwonende basisbeurs en recht op een aanvullende beurs. Deze
tegemoetkoming is een gift die ambtshalve wordt uitgekeerd via de dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO). DUO keert de tegemoetkoming uit aan
studenten die uiterlijk op 31 juli 2024 een basisbeurs uitwonend en een
aanvullende beurs voor de maand oktober 2023 hebben aangevraagd en
aan wie deze zijn toegekend.
1

Monitor uitvoering energietoeslag 2022, zie Kamerstukken II 2022–2023, 24 515, nr. 717.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

4

Voor wat betreft de uitvoering geldt dat de eenmalige energietoeslag 2023
(voor huishoudens met een laag inkomen) door gemeenten grotendeels
ambtshalve zal kunnen worden verstrekt. In 2022 vond ongeveer de helft
van de verstrekkingen ambtshalve plaats.2 Het Inlichtingenbureau kan
gemeenten ondersteunen om in 2023 een zo groot mogelijk deel
ambtshalve te verstrekken. Hiertoe kunnen gemeenten het doelbestand
van aanvragers energietoeslag 2022 aanbieden voor een toets op
inkomen aan het Inlichtingenbureau. Een kanttekening hierbij is dat een
aantal gemeenten in 2022 aan studenten de categoriale energietoeslag
hebben verstrekt. Het Inlichtingenbureau kan niet vaststellen of iemand
studeert en recht heeft op studiefinanciering. Gemeenten hadden de
mogelijkheid om bij de aanvraagprocedure bij te houden of de aanvrager
een student was. Als dit het geval is, kan aanvullend de dienst van het
Inlichtingenbureau gebruikt worden. Tot slot levert het Inlichtingenbureau
aan alle gemeenten informatie van mensen die een AIO uitkering van de
SVB ontvingen. Aan deze mensen kan ook ambtshalve de energietoeslag
worden verstrekt. De verwachting is overigens dat het aandeel ambtshalve verstrekkingen in 2023 hoger zal zijn dan in 2022.
De leden van de CDA-fractie merken op dat de energieregelingen
(energietoeslag, prijsplafond) niet blijken te werken voor kleinschalige
woonvormen, bijvoorbeeld ouderinitiatieven of de Thomashuizen, waarbij
de bewoners zelf huur- en energiekosten betalen en hun zorg via een
persoonsgebonden budget (pgb) inkopen. Door aan te geven dat de
woonvorm geen inrichting is, lukte het gelukkig in een aantal gemeenten
wel om de energietoeslag aan te vragen (of met succes bezwaar te maken
tegen een afwijzing), maar dit is, naar deze leden begrijpen, niet in alle
gemeenten gelukt. In deze nieuwe regeling lijkt het wel mogelijk, nu
wonen in een «instelling» niet meer automatisch een uitsluitingsgrond
voor de energietoeslag is. Daarbij moet er wel gekeken worden of iemand
wel of niet zelf de kosten voor energie draagt. Kan de regering nog eens
toelichten hoe de aanvraag voor energietoeslag voor iemand in een
kleinschalige woonvorm werkt?
De regering antwoordt de leden van de CDA-fractie als volgt. Het komt
vaak voor dat de kosten voor wonen inclusief energie en de kosten voor
zorg zijn gescheiden en de bewoner zelf de energiekosten moet voldoen,
direct of indirect (via de verhuurder, doorberekend). Wanneer de bewoner
zelf voorziet in de energiekosten en dit uit een energiecontract, een
specificatie van de servicekosten of van de huurcomponenten blijkt, kan er
recht bestaan op de energietoeslag. In de wet eenmalige energietoeslag
2023 worden bewoners van een instelling (inrichting) daarom niet
uitgesloten van de energietoeslag. Bewoners van zorg-, revalidatie- en
verpleeginstellingen en van instellingen voor beschermd of begeleid
wonen kunnen worden uitgesloten van de energietoeslag, als de instelling
voorziet in de energiekosten. Sommige bewoners van wooninitiatieven
betalen zelf de energiekosten, maar komen volgens het gemeentelijk
beleid toch niet in aanmerking voor energietoeslag. Het is daarom
belangrijk als gemeente contact te hebben met een wooninitiatief en als
dat nodig is maatwerk te bieden, wanneer bewoners van wooninitiatieven
hierdoor in de knel komen. Hulp kan worden geboden via de individuele
bijzondere bijstand. De Handreiking eenmalige energietoeslag 2023 van
Stimulansz is op dit onderdeel aangepast.
De leden van de CDA-fractie lezen dat er door studenten categoriaal uit te
sluiten, er volgens de Raad van State een vestzak-broekzakscenario kan
ontstaan, door een toename van beroep op individuele bijstand. Hoe ziet
regering dit? Hoeveel aanvragen worden verwacht voor individuele
2

Monitor uitvoering energietoeslag 2022, zie Kamerstukken II 2022–2023, 24 515, nr. 717.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

5

bijzondere bijstand in relatie tot gestegen energiekosten, specifiek van
studenten?
De betreffende observatie, zo antwoordt de regering de leden van de
CDA-fractie, gold het wetsvoorstel zoals dat in december 2022 is
voorgelegd van de Afdeling advisering van de Raad van State. Mede naar
aanleiding van dit advies is het wetsvoorstel vervolgens aangepast. In het
nu voorliggende wetsvoorstel worden studenten in 2023 weliswaar
uitgesloten van de categoriale bijzondere bijstand, maar wordt voor hen
een regeling getroffen voor een eenmalige tegemoetkoming energiekosten 2023.
Overigens heeft, volgens de informatie die de regering ter beschikking
staat, dit scenario zich in 2022 slechts in beperkte mate voorgedaan. Uit
de monitor van Bureau Bartels3 blijkt dat, hoewel iets minder dan twee
derde van de gemeenten er in 2022 voor heeft gekozen om studenten niet
categoriaal uit te sluiten van de energietoeslag, de energietoeslag maar
op beperkte schaal is toegekend aan studenten. Dit valt te verklaren
doordat enerzijds het aantal aanvragen relatief laag lag, anderzijds
doordat studenten in veel gevallen niet in aanmerking kwamen op basis
van de inkomenstoets.
De monitor van Bureau Bartels meldt dat naar schatting een paar procent
van de uitwonende studenten in 2022 individuele bijzondere bijstand heeft
aangevraagd en/of ontvangen. Gelet op het bovenstaande verwacht de
regering dat het genoemde vestzak-broekzakscenario in 2023 nauwelijks
een rol zal spelen.
De leden van de SP-fractie lezen dat de regering ervoor kiest om het
totaal uit te keren bedrag in 2023 niet te verhogen waardoor huishoudens
ook dit jaar € 1.300 zouden kunnen krijgen. Waarom is ervoor gekozen
gemeenten de mogelijkheid te geven € 800 uit te keren dit jaar, en niet
een hoger bedrag? Kan de regering toelichten waar de hoogte van dit
bedrag op is gebaseerd?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Het budget dat
de regering, via het Gemeentefonds, aan gemeenten beschikbaar heeft
gesteld voor de energietoeslag van respectievelijk 2022 en 2023 is
gebaseerd op een bedrag van € 1.300 per huishouden voor beide jaren. In
september 2022 heeft de regering gemeenten de mogelijkheid geboden
om € 500 van het budget voor de energietoeslag 2023 naar voren te halen
en als energietoeslag 2022 uit te keren aan huishoudens die in 2022 in
aanmerking kwamen om huishoudens die in grote financiële nood
dreigden te komen extra te kunnen helpen. De begroting voor het
Gemeentefonds is hierop aangepast (kasschuif). Dat betekent dat als
gemeenten aldus hebben gekozen om € 500 van de energietoeslag 2023
naar voren te halen en als energietoeslag 2022 uit te keren, dat in beginsel
gevolgen heeft voor de hoogte van de energietoeslag in 2023. De
energietoeslag voor 2022 is dan € 1.800 per huishouden en voor 2023
€ 800 per huishouden. Gemeenten hebben de vrijheid om hierin een
andere afweging in te maken.
De leden van de SP-fractie constateren dat er tijdens de uitvoering van de
energietoeslag in 2022 meerdere zorgen waren over het bereiken van de
doelgroep. Uit de Memorie van Toelichting blijkt dat in de grote steden
90% van de doelgroep is bereikt. Kan de regering toelichten hoe dit zit in
de rest van het land? De leden van de SP-fractie vragen naar het bereik
van de regeling buiten de groten steden.

3

Monitor uitvoering energietoeslag 2022, zie Kamerstukken II 2022–2023, 24 515, nr. 717.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

6

De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Het bereik van
de energietoeslag 2022 is hoog.4 Het bereik kan per gemeente verschillen
tussen de 80%-90%, maar het algemene, landelijke beeld is dat
gemeenten zo’n 90% hebben bereikt van de huishoudens die volgens
CBS-statistieken in aanmerking zouden komen. Het hoge bereik is mede te
danken aan de inzet van gemeenten om huishoudens die in aanmerking
komen te bereiken.
Waarom hebben mensen de energietoeslag niet aangevraagd terwijl zij er
wel recht op hebben? Wat gaat de regering doen om deze belemmeringen
weg te nemen? Stelt de regering zich tot doel om dit jaar 100% van de
doelgroep te bereiken? Kan de regering toelichten welke andere aanpak
de regering gaat hanteren om het overgebleven deel van de doelgroep
dat de energietoeslag niet heeft bereikt toch te bereiken?
Het streven, zo antwoordt de regering de leden van de SP-fractie, is
uiteraard om alle mensen waarvoor de energietoeslag bedoeld is, te
bereiken. In 2022 hebben gemeenten zo’n 90% bereikt van de
huishoudens die volgens CBS-statistieken in aanmerking zouden komen.
Dat is volgens gemeenten aanzienlijk hoger dan het bereik van de meeste
andere minimaregelingen.5
Dit succes is o.a. te verklaren door de landelijke aandacht voor de
energietoeslag en de grote inzet van gemeenten om hun inwoners te
informeren over de energietoeslag, bijvoorbeeld via brieven en/of de
gemeentelijke website. Ook merkten gemeenten op dat de energietoeslag
mogelijk minder stigma kent dan andere minimaregelingen. Tot slot speelt
de keuze voor verstrekking via de categoriale bijzondere bijstand een rol,
omdat dit het mogelijk maakt een groot deel van de energietoeslag
ambtshalve te verstrekken.
Net als in 2022 zullen gemeenten ook in 2023 inzetten op het actief
informeren van hun inwoners over de energietoeslag. Verder zal het
aandeel ambtshalve toekenningen in 2023 naar verwachting hoger zijn
dan in 2022, omdat gemeenten het bestand met alle huishoudens die in
2022 de energietoeslag ontvingen in 2023 kan gebruiken voor ambtshalve
toetsen en toekennen. Daarin zitten ook de huishoudens aan wie in 2022
nog op aanvraag is toegekend.
Welke methode gaat de regering hanteren om huishoudens waarvan het
inkomen is gewijzigd waardoor zij dit jaar wel recht hebben op de
energietoeslag te bereiken?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. De keuze voor
verstrekking via de categoriale bijzondere bijstand maakt het mogelijk een
groot deel van de energietoeslag ambtshalve te verstrekken. Zoals de
energietoeslag in 2022 werd bepaald op basis van een inkomensbepaling
in 2022, wordt de energietoeslag in 2023 bepaald op basis van een
inkomensbepaling in 2023. Net als in 2022 zal een groot deel van de
doelgroep voor 2023 dus ambtshalve de energietoeslag ontvangen.
Gemeenten informeren hun inwoners ook in 2023 over de energietoeslag
en over het feit dat wie de toeslag niet automatisch ontvangt maar wel
denkt in aanmerking te komen, zelf een aanvraag kan indienen.
De leden van de SP-fractie merken op dat in 2022 bleek dat er tussen
gemeenten grote verschillen kunnen zijn of een huishouden recht heeft op
de energietoeslag of niet. Deze leden hebben deze willekeur meermaals
aangekaart via schriftelijke vragen. Zij zijn dan ook negatief verrast dat de
regering er opnieuw voor kiest om deze willekeur in stand te houden. Is
4
5

Monitor uitvoering energietoeslag 2022, zie Kamerstukken II 2022–2023, 24 515, nr. 717.
Monitor uitvoering energietoeslag 2022, zie Kamerstukken II 2022–2023, 24 515, nr. 717.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

7

de regering het met hen eens dat dit voor ongewenste, ongelijke situaties
tussen gemeenten zorgt?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. De energietoeslag maakt deel uit van de bijzondere bijstand. De uitvoering van
bijzondere bijstand is zowel financieel als beleidsmatig gedecentraliseerd.
Dat betekent dat colleges van B&W veel beleidsvrijheid hebben bij de
vormgeving en uitvoering van de energietoeslag. Zo bepaalt het college
welke inkomens in aanmerking komen. De beleidsvrijheid maakt het
mogelijk dat het college bij het bepalen van de doelgroep kan aansluiten
bij de doelgroep van de bijzondere bijstand en het lokale gemeentelijke
minimabeleid. Op deze wijze kan de gemeente een zo groot mogelijk deel
van de doelgroep snel bedienen door ambtshalve toekenning en betaling
van de eenmalige energietoeslag. Deze gemeentelijke beleidsvrijheid en
de daaruit voortvloeiende verschillen volgen uit de noodzaak om op
relatief korte termijn een uitvoerbare regeling tot stand te brengen die de
mensen die het nodig hebben zo snel en gemakkelijk mogelijk bereikt.
Daarbij wil de regering ook in 2023 bevorderen dat deze verschillen
beperkt zullen zijn.
Waarom heeft de regering er niet voor gekozen om de door gemeenten
veel gebruikte grens van 130% van het sociaal minimum te hanteren?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Voor de
uitvoering van de energietoeslag heeft de regering een eenmalig budget
beschikbaar gesteld in het gemeentefonds. Het beschikbare budget is
bedoeld voor het verstrekken van de energietoeslag aan alle huishoudens
met een inkomen tot 120%. Gemeenten die een inkomensgrens van 130%
hanteren en hierdoor niet uitkomen met het ontvangen budget, betalen
het verschil vanuit de eigen middelen. Er is geen financiële ruimte om het
budget uit te breiden voor alle huishoudens tot 130% sociaal minimum.
Een uitbreiding van de doelgroep zou daarnaast ook grote gevolgen
hebben voor de uitvoeringscapaciteit bij gemeenten.
De leden van de SP-fractie merken ook op dat er gemeenten zijn die door
een uitspraak van de rechter gedwongen zijn de energietoeslag toch uit te
keren aan studenten. Deze gemeenten hebben meermaals aangegeven
hierdoor in financiële problemen te kunnen komen. Kan de regering
aangeven waarom deze gemeenten nu alsnog niet tegemoet gekomen
worden?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Na signalen
van gemeenten en de VNG en rekening houdend met enkele rechterlijke
uitspraken heeft de regering € 35 miljoen extra beschikbaar gesteld om
studenten die in ernstige financiële problemen (dreigden te) komen door
de sterk stijgende energieprijzen, alsnog via individuele bijzondere
bijstand te kunnen helpen.
Kan de regering aangeven of zij verwachten dat de rechter in het vervolg
anders zal oordelen?
Vindt de regering dat alle studenten in een gemeente waar een rechter in
het voordeel van studenten heeft geoordeeld met terugwerkende kracht
recht hebben op energietoeslag?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Zoals ook in
de Memorie van Toelichting is opgetekend, is de regering van mening dat
studenten niet gelijk kunnen worden gesteld aan mensen met een laag
inkomen op of rond het sociaal minimum. Zo is bijvoorbeeld hun
woonsituatie onderling zo verschillend dat het niet haalbaar was om hen
in aanmerking te laten komen voor de energietoeslag. Het advies aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

8

gemeenten om studenten in 2022 uit te sluiten voor categoriale bijzondere
bijstand is overwegend daarop gestoeld, waarbij de beleidsvrijheid die
gemeenten hierin hadden diende te worden gerespecteerd en daardoor
de uitvoeringspraktijk tussen gemeenten kon verschillen. Dit leidde tot
onduidelijkheid en soms ook onbegrip over het gemaakte onderscheid
tussen sociale minima en studenten. Na signalen van gemeenten en de
VNG en rekening houdend met enkele rechterlijke uitspraken heeft de
regering € 35 miljoen extra beschikbaar gesteld om studenten die in
ernstige financiële problemen (dreigden te) komen door de sterk stijgende
energieprijzen, alsnog via individuele bijzondere bijstand te kunnen
helpen. In voorliggend wetsvoorstel is de uitsluiting van studenten wel
vastgelegd: studenten komen niet in aanmerking voor de energietoeslag
2023. Tegelijk is voor 2023 een separate regeling voor studenten getroffen:
een eenmalige tegemoetkoming energiekosten.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie krijgen signalen dat er
zorgen leven bij gemeenten over de energietoeslag 2023. Gemeenten die
in 2023 alvast € 500 hebben uitgekeerd op grond van de Wet energietoeslag 2022 mogen in 2023 nog € 800 uitkeren wanneer de Wet
energietoeslag 2023 is aangenomen. Deze leden ontvangen berichten uit
gemeenten dat dit tot problemen kan leiden, omdat de doelgroep van de
energietoeslag 2023 door de verhoging van het wettelijk minimumloon en
de daaraan gekoppelde uitkeringen en veranderingen in individuele
levens niet exact hetzelfde is als de doelgroep van de energietoeslag 2022.
Herkent de regering dat er zorgen leven bij gemeenten dat zij ook de
groep die pas sinds 2023 in aanmerking komt voor de energietoeslag
maar € 800 uit kunnen keren, ondanks het feit dat zij het voorschot van
€ 500 niet hebben ontvangen? Welke oplossing ziet de regering voor
gemeenten om dit bureaucratische probleem op te lossen? Hoe gaat de
regering gemeenten hierbij ondersteunen?
De regering antwoordt de leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie als
volgt. Het bedrag van € 500 dat sommige gemeenten in 2022 extra
hebben uitgekeerd betreft geen «voorschot» op de energietoeslag 2023,
maar een ophoging van de energietoeslag 2022 als gevolg van een
kasschuif van 2023 naar 2022. Sommige gemeenten hebben gebruik
gemaakt van de door de regering geboden mogelijkheid6 om € 500 van
het budget voor de energietoeslag 2023 naar voren te halen, omdat de
nood voor inwoners eind 2022 hoog was. Dit werd verantwoord geacht
als een van de maatregelen om de financiële gevolgen van de hoge
energieprijzen te dempen. De regering geeft graag een nadere toelichting.
Het budget dat de regering, via het Gemeentefonds, aan gemeenten
beschikbaar heeft gesteld voor de energietoeslag van respectievelijk 2022
en 2023 is gebaseerd op een bedrag van € 1.300 per huishouden voor
beide jaren. In september 2022 heeft de regering gemeenten de
mogelijkheid geboden om € 500 van het budget voor de energietoeslag
2023 naar voren te halen en als energietoeslag 2022 uit te keren aan
huishoudens die in 2022 in aanmerking kwamen. De begroting voor het
Gemeentefonds is hierop aangepast (kasschuif). Dat betekent dat als
gemeenten aldus hebben gekozen om € 500 van de energietoeslag 2023
naar voren te halen en als energietoeslag 2022 uit te keren, dat in beginsel
gevolgen heeft voor de hoogte van de energietoeslag in 2023. De
energietoeslag voor 2022 is dan € 1.800 per huishouden en voor 2023
€ 800 per huishouden. Gemeenten zijn hierover via verschillende kanalen
en verschillende momenten over deze mogelijkheid geïnformeerd (o.a. via

6

Kamerstukken II 2022–2023, 29 023, nr. 354.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

9

SZW Gemeentenieuws7). De regering ziet dan ook geen reden om het
financiële kader aan te passen. Daarbij geldt dat de doelgroepen voor de
energietoeslag 2022 en de energietoeslag 2023 niet per definitie precies
gelijk zijn, aangezien het inkomen in beide jaren kan verschillen. Het was
en is aan gemeenten om hierin keuzes te maken.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de regering ervan
overtuigd is dat het opnieuw kiezen voor hetzelfde instrument, namelijk
het verstrekken van de energietoeslag via de categoriale bijzondere
bijstand, duidelijkheid schept. Deze leden kunnen zich hierin vinden. Zij
vragen zich hierover af of inwoners die in 2022 recht hadden op de
energietoeslag automatisch ook recht hebben op de energietoeslag 2023.
De regering antwoordt de leden van de ChristenUnie-fractie als volgt. De
doelgroepen voor de energietoeslag 2022 en de energietoeslag 2023 zijn
niet per definitie precies gelijk, aangezien het inkomen in beide jaren kan
verschillen. Bij de energietoeslag 2022 gaat het om een inkomensbepaling
in 2022 en bij de energietoeslag 2023 gaat het om een inkomensbepaling
in 2023. Daarbij zijn de uitzonderingen die in 2022 nog als advies aan
gemeenten golden, voor 2023 als wettelijke uitzonderingen vormgegeven
(groepen aan wie de eenmalige energietoeslag 2023 op grond van dit
wetsvoorstel niet kan worden verstrekt). Het gaat hierbij om dak- en
thuislozen, jongeren tot 21 jaar en studenten.
In hoeverre moeten inwoners die in 2022 recht hadden op de energietoeslag opnieuw een aanvraag indienen voor energietoeslag?
Het Inlichtingenbureau verstrekt aan alle gemeenten informatie van
mensen die een AIO uitkering van de SVB ontvingen. Aan deze mensen
kan de energietoeslag ambtshalve worden verstrekt. Het Inlichtingenbureau kan gemeenten verder ondersteunen om ook in 2023 een zo groot
mogelijk deel ambtshalve te verstrekken.
Hiertoe kunnen gemeenten het doelbestand van aanvragers energietoeslag 2022 aanbieden voor een toets op inkomen aan het Inlichtingenbureau. Op deze manier kan een zo groot mogelijk deel van de boogde
doelgroep worden bereikt. Huishoudens die de energietoeslag 2023 niet
ambtshalve ontvangen en wel denken hiervoor in aanmerking te komen,
kunnen zelf een aanvraag doen.
Aangaande de beleidsvrijheid van gemeenten hebben de leden van de
ChristenUnie-fractie allereerst de vraag of de onderwerpen waarop
gemeenten beleidsvrijheid hebben gelijk zijn aan de energietoeslag voor
2022.
De onderwerpen waarop gemeenten voor 2023 beleidsvrijheid hebben
zijn grotendeels gelijk aan de onderwerpen waarop de gemeenten
voor2022 beleidsvrijheid hadden. Eén belangrijk verschil is dat voor 2023
de doelgroep voor de eenmalige energietoeslag wettelijk verder wordt
afgebakend. Voor 2022 waren de uitzonderingen niet in de wet vastgelegd
waren, maar viel dit onder de beleidsvrijheid van gemeenten. Daartoe
waren (niet bindende) adviezen opgesteld in de Landelijke richtlijn
eenmalige energietoeslag voor lage inkomens.8 Voor 2023 is gekozen voor
een wettelijke uitzondering, waarbij de volgende categorieën worden
uitgesloten van de eenmalige energietoeslag 2023 voor huishoudens met

7

Gemeentenieuws van SZW 2022–7 | Actueel | Rijksoverheid.nl en Gemeentenieuws van SZW
2022–7 | Actueel | Rijksoverheid.nl.
8
Als bijlage 1 onderdeel van de Handreiking eenmalige energietoeslag 2022, zie Handreiking
eenmalige energietoeslag 2022 (divosa.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

10

een inkomen op of net boven het sociaal minimum: dak- en thuislozen,
jongeren tot 21 jaar en studenten.
Deze leden hebben vervolgens de vraag in hoeverre het klopt dat er
aangaande deze onderwerpen geen grenzen, richtlijnen of adviezen aan
gemeenten worden meegegeven over invulling van deze beleidsvrijheid.
In hoeverre is de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid van de uitvoering
van de energietoeslag voldoende geborgd, vragen zij. De leden van de
ChristenUnie-fractie vragen de regering om de inhoud van de handreiking
voor gemeenten nader toe te lichten in relatie tot de beleidsvrijheid van
gemeenten.
Om te bevorderen dat het wetsvoorstel door gemeenten zoveel mogelijk
uniform wordt uitgevoerd, zal ook voor 2023 een landelijke richtlijn
eenmalige energietoeslag voor lage inkomens worden opgesteld, met
(niet bindende) adviezen ten aanzien van de doelgroep en het uit te keren
bedrag. Met deze richtlijn wil de regering bevorderen dat in ieder geval
huishoudens met een inkomen tot circa 120% van het sociaal minimum in
aanmerking komen voor de eenmalige energietoeslag. Daarbij wordt het
richtbedrag voor de hoogte van de toe te kennen eenmalige energietoeslag gesteld op € 800 per huishouden, indien gemeenten ervoor
hebben gekozen om de energietoeslag 2022 met € 500 op te hogen.
Tegelijkertijd hebben gemeenten beleidsvrijheid waardoor gemeenten bij
de formulering van de doelgroep kunnen aansluiten bij doelgroep van de
bijzondere bijstand en het lokale minimabeleid. Op deze wijze kan de
gemeente een zo groot mogelijk deel van de doelgroep snel bedienen
door ambtshalve toekenning en betaling van de eenmalige energietoeslag. De richtlijn dient, evenals in 2022, als informatiebron en
naslagwerk voor gemeenten. Deze biedt achtergrondinformatie,
handvatten en inspiratie voor beleidskeuzes en uitvoering en richtinggevende adviezen voor de daarin te maken keuzes. Deze richtlijn zal
onderdeel uitmaken van de Handreiking eenmalige energietoeslag 2023,
die na publicatie van de wet zal worden gepubliceerd.
Voor de eenmalige tegemoetkoming voor studenten geldt dat de
uitvoering centraal is belegd en wordt uitgevoerd door DUO. Deze
uniforme uitvoering bevordert de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid.
Het lid van de BBB-fractie leest dat de Raad van State erop wijst dat het
gebruikte argument om studenten uit te sluiten van de energietoeslag,
namelijk dat overcompensatie moet worden voorkomen, niet alleen geldt
voor studenten. De regering stelt in het nader rapport dat het inherent is
aan de vormgeving van de energietoeslag dat deze een bepaalde mate
van overcompensatie kent. Dit lid vraagt de regering de mate van
verwachte overcompensatie bij de beoogde doelgroep voor de energietoeslag aan te geven en de verwachte mate van overcompensatie aan te
geven wanneer studenten in aanmerking zouden komen voor de
energietoeslag.
De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. De mate van
overcompensatie is niet precies te becijferen. Dit hangt af van de
individuele situatie van een huishouden. Overcompensatie vindt plaats
doordat niet getoetst wordt of en in welke mate een huishouden dat aan
de inkomenscriteria voldoet ook daadwerkelijk geconfronteerd is met
gestegen energiekosten, en de eventuele hoogte van die stijging. Gelijke
huishoudens kunnen daardoor zowel onder- als overgecompenseerd
worden (overgecompenseerd bijvoorbeeld doordat een huishouden nog
een vast contract had, ondergecompenseerd indien de energiekosten zeer
hoog zijn).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

11

Ook bij de tegemoetkoming energiekosten voor studenten zal sprake zijn
van overcompensatie. Hier spelen andere factoren een rol, doordat de
tegemoetkoming per student wordt uitgekeerd i.p.v. per huishouden. Bij
studenten die met meer studenten in een huis wonen zal daardoor eerder
sprake kunnen zijn van overcompensatie.
Daarnaast leest het lid van de BBB-fractie dat de Raad van State opmerkt
dat de wettelijke categoriale uitsluiting van studenten als gevolg heeft dat
ook gemeenten die wél aanleiding en praktische mogelijkheden zagen om
de toeslag aan studenten uit te keren, deze toeslag niet meer mogen en
kunnen uitkeren aan hen.
Dit lid is dan ook benieuwd hoeveel aanvragen worden verwacht voor
individuele bijzondere bijstand in relatie tot de gestegen energiekosten,
specifiek van studenten en hoe dit volgens de regering door gemeenten
moet worden opgevangen en hoe, wanneer en in welke mate dit door de
regering gecompenseerd gaat worden.
De betreffende observatie van de Raad van State, zo antwoordt de
regering het lid van de BBB-fractie, gold het wetsvoorstel zoals dat in
december 2022 is voorgelegd van de Afdeling advisering van de Raad van
State. Mede naar aanleiding van dit advies is het wetsvoorstel vervolgens
aangepast. In het nu voorliggende wetsvoorstel worden studenten in 2023
weliswaar uitgesloten van de categoriale bijzondere bijstand, maar wordt
tevens een regeling getroffen voor een eenmalige tegemoetkoming
energiekosten 2023 voor studenten. Daarmee verwacht de regering dat
het aantal studenten dat een aanvraag doet voor individuele bijzondere
bijstand in relatie tot de gestegen energiekosten, niet zal stijgen door de
uitsluiting van studenten voor de categoriale bijzondere bijstand.
Dit laat onverlet dat een individuele inwoner die in financiële problemen
komt, altijd bij diens gemeente om hulp kan vragen. Het feit dat studenten
als groep zijn uitgesloten van de eenmalige energietoeslag voor
huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum (die
is vormgegeven als categoriale bijstand) sluit niet uit dat gemeenten voor
individuele studenten die door hoge (energie)kosten in financiële
problemen komen maatwerkoplossingen kunnen bieden via het
bestaande instrument van de individuele bijzondere bijstand. Daarbij
wordt, indien de student een eenmalige tegemoetkoming energiekosten
van DUO heeft ontvangen, deze uiteraard meegenomen in de beoordeling
van de aanvraag tot individuele bijstand. Om hoeveel aanvragen het
daarbij kan gaan, is vooraf niet goed in te schatten.
Overigens meldt de monitor van Bureau Bartels9 dat in 2022 naar
schatting een paar procent van de uitwonende studenten individuele
bijstand heeft aangevraagd en/of ontvangen.
2.2. Eenmalige tegemoetkoming energiekosten voor uitwonende
studenten met een aanvullende beurs
De leden van de VVD-fractie vragen de regering welke criteria zij zal
hanteren om te bepalen of de nu nog onbekende groep studenten met
alleen een rentedragende lening recht heeft op de eenmalige tegemoetkoming energietoeslag.
Zoals in de brief van 3 juli 202310 is aangekondigd, heeft de regering in de
afgelopen periode een ultieme poging gedaan om te bezien of, en zo ja,
hoe het mogelijk is om voor deze groep (studenten in de leenfase)
selectiecriteria te vinden die zo dicht mogelijk in de buurt komen bij de
regeling voor studenten in de basisbeursfase. Als resultaat daarvan wordt
9
10

Monitor uitvoering energietoeslag 2022, zie Kamerstukken II 2022–2023, 24 515, nr. 717.
Kamerstukken II 2022/23, 36 389, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

12

separaat een nota van wijziging aan uw Kamer aangeboden, waarmee de
regering een passende en uitvoerbare regeling voor studenten in de
leenfase aan het wetsvoorstel toevoegt.
Deze regeling houdt in dat de eenmalige tegemoetkoming energiekosten
2023 wordt toegekend aan studenten die op peildatum 1 oktober 2023:
• geen recht hebben op een basisbeurs en aanvullende beurs,
• nog wel gebruik maken van de mogelijkheid van een rentedragende
lening, en
• die in de laatste maand voordat de leenfase begon een aanvullende
beurs ontvingen.
Deze criteria voor de studenten in de leenfase benaderen zoveel mogelijk
de criteria voor studenten in de basisbeursfase.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering of er een schatting
gemaakt kan worden van de hoogte van de eenmalige tegemoetkoming
energiekosten 2023. Deze leden vragen hierbij tevens de regering of het
genoemde bedrag van € 400 in de media de hoogte gaat zijn van deze
eenmalige tegemoetkoming energiekosten.
De regering bevestigt de leden van de VVD-fractie dat de hoogte van de
eenmalige tegemoetkoming energiekosten 2023 voor uitwonende
studenten met een basisbeurs en een aanvullende beurs € 400 zal
bedragen, conform de brief van 3 juli 2023.11
De leden van de D66-fractie lezen in de brief «Toelichting op het
wetsvoorstel Energietoeslag en positie van studenten»12 dat het bedrag
per student € 400 zal bedragen. In de Memorie van Toelichting lezen deze
leden echter dat het bedrag nog nader bepaald zal worden. Zij vragen zich
af hoe deze twee passages zich tot elkaar verhouden.
De regering antwoordt de leden van de D66-fractie als volgt. In de
Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel is opgenomen dat de hoogte
van de eenmalige tegemoetkoming voor energiekosten voor studenten bij
ministeriële regeling wordt vastgesteld. Deze ministeriële regeling wordt
separaat uitgewerkt en maakt geen deel uit van de stukken die met het
wetsvoorstel aan uw Kamer werden aangeboden. Omdat de regering wel
graag ten behoeve van de wetsbehandeling aan uw Kamer inzichtelijk wil
maken wat het bedrag van deze tegemoetkoming zal zijn, is tegelijk met
de aanbieding van het wetsvoorstel uw Kamer ook per brief geïnformeerd
over de hoogte van de eenmalige tegemoetkoming energiekosten voor
studenten.13
Daarnaast zijn zij benieuwd hoe dat bedrag van € 400 tot stand is
gekomen. Zou de regering inzichtelijk willen maken hoe groot de
vermoedelijke doelgroep is en welk deel van het budget van € 65 miljoen
gereserveerd wordt voor de groep die de regering wel wil bereiken, maar
niet bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) bekend is?
De regering antwoordt de leden van de D66-fractie als volgt. Het bedrag
van € 400 is door de regering als een redelijk bedrag vastgesteld. Hier ligt,
net als bij het bedrag van € 1.300 van de energietoeslag, geen precieze
berekening aan ten grondslag. Het bedrag is tot stand gekomen door
onder meer te kijken naar de te verwachten energiekosten van studenten
in verschillende woonvormen. Daarbij is meegewogen dat, vergelijkbaar
met de studiefinanciering, de overheid een rol wil spelen bij het mogelijk
11

Kamerstukken II 2022–23, 36 389, nr. 5.
Kamerstukken II 2022–23, 36 389, nr. 5.
13
Kamerstukken II 2022–23, 36 389, nr. 5.
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

13

maken van een studie, aanvullend op de verantwoordelijkheid die een
student en zijn of haar ouders daarin hebben. Daarnaast is het goed om
op te merken dat anders dan bij de energietoeslag die op huishoudniveau
wordt toegekend, de tegemoetkoming op individueel studentenniveau
wordt vastgesteld. Ook dit is meegewogen bij de vaststelling van een
redelijk bedrag, evenals de koopkrachtmaatregel voor uitwonende
studenten en scholieren van € 164,30 van de basisbeurs of basistoelage
per maand voor het studiejaar 2023–2024.
De inschatting is dat zo’n 100.000 studenten in het MBO, HBO en
wetenschappelijk onderwijs in aanmerking zullen komen voor de
eenmalige tegemoetkoming in de energiekosten. Dit betreft de groep
studenten die in aanmerking komt voor een prestatiebeurs en daarnaast
een aanvullende beurs ontvangt. Deze raming is met enige onzekerheid
omgeven doordat noodzakelijkerwijs op onderdelen gerekend is met data
van voor de invoering van het leenstelsel (2014).
Naast bovengenoemde groep studenten is het ondertussen ook gelukt om
een passende en uitvoerbare regeling voor studenten in de leenfase te
treffen. Deze regeling wordt aan het wetsvoorstel toegevoegd door
middel van een nota van wijziging die separaat aan uw Kamer wordt
aangeboden. De inschatting is dat van deze groep zo’n 67.000 studenten
in aanmerking komen voor een eenmalige tegemoetkoming van € 400.
Over de studenten die uit beeld zijn omdat ze geen recht (meer) hebben
op een basisbeurs of aanvullende beurs, hebben de leden van de
D66-fractie ook nog wat vragen.
Klopt de inschatting van deze leden dat de omvang van de groep die de
regering wel zou willen bereiken maar waarvan dat tot op heden nog niet
lukt, uit ongeveer 35.000–40.000 studenten bestaat? Voorgenoemde leden
ondersteunen de ambitie van de regering om een ultieme poging te doen
om deze groep alsnog te bereiken volledig. Zou de regering willen
toelichten aan welke mogelijkheden zij denkt om dit te bewerkstellingen?
De regering antwoordt de leden van de D66-fractie als volgt. Zoals in de
brief van 3 juli 202314 is gemeld, is over deze specifiek groep heel weinig
informatie beschikbaar. Het totale aantal studenten die nog wel gebruik
kunnen maken van de mogelijkheid van een rentedragende lening, maar
geen recht meer hebben op een prestatiebeurs (omdat zij langer over hun
studie doen dan de nominale duur van hun studie) is naar schatting
163.000.
Zoals hierboven gemeld, is het intussen ook gelukt om een passende en
uitvoerbare regeling voor studenten in de leenfase te treffen. Deze
regeling wordt aan het wetsvoorstel toegevoegd door middel van een
nota van wijziging die separaat aan uw Kamer wordt aangeboden.
Wel vragen deze leden zich af wat er met het resterende budget gebeurt,
mocht het onverhoopt toch onmogelijk blijken te zijn om deze groep te
bereiken. Betekent dit dat het resterende budget ingezet zal worden om de
uitkering per student die wel bereikt kan worden te verhogen?
De regering antwoordt de leden van de D66-fractie als volgt. De tegemoetkoming energiekosten van € 400 voor studenten is naar het oordeel van
de regering een redelijk bedrag. Ook voor de groep studenten in de
leenfase die in aanmerking komen voor de eenmalige tegemoetkoming
energiekosten zal de hoogte van de tegemoetkoming € 400 bedragen. Het
budget op de SZW-begroting is met € 6 miljoen opgehoogd tot
€ 71 miljoen om dit mogelijk te maken.
14

Kamerstukken II 2022–23, 36 389, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

14

Tot slot vragen de leden van de D66-fractie aan de regering of zij bereid is
om de landelijke studentenorganisaties te betrekken bij de uitvoering en
monitoring van de uitvoering van deze tegemoetkoming.
Begin juli, zo antwoordt de regering de leden van de D66-fractie, is meting
1 van de Monitor uitvoering energietoeslag 202215 aan uw Kamer
aangeboden. Deze monitor betreft geen evaluatie, maar een eerste inkijk,
met als doel inzicht te verkrijgen in hoe de uitvoering van het uitkeren van
de energietoeslag 2022 door gemeenten verloopt. De monitor ziet op
inhoud en vormgeving, uitvoering en bereik en (eerste) resultaten.
Wanneer het wetsvoorstel Eenmalige Energietoeslag 2023 is aangenomen, volgt een tweede meting hierover die ook de uitvoering van de
energietoeslag 2023 beslaat. De eenmalige tegemoetkoming voor
energiekosten voor studenten wordt hierin meegenomen. De regering
neemt ervaringen en signalen van de studentenorganisaties mee en is
graag bereid hier met deze organisaties over in gesprek te blijven.
De leden van de CDA-fractie zijn blij dat de regering is gekomen met een
aanvullende regeling voor uitwonende studenten als gift, aanvullend op
de eerder voorziene tijdelijke ophoging van de basisbeurs voor uitwonenden (en andere generieke maatregelen), en dat dit volgens DUO ook
uitvoerbaar lijkt.
Wel vragen deze leden hoe het zit met studenten die geen recht meer
hebben op een basisbeurs of aanvullende beurs. De regering geeft aan
dat zo spoedig mogelijk in kaart zal worden gebracht of het wenselijk,
passend en uitvoerbaar is aan deze groep studenten een eenmalige
tegemoetkoming in de energiekosten te verstrekken. Binnen welke termijn
kan de regering hierover meer duidelijkheid verschaffen? Is er inmiddels
meer bekend over de omvang van de groep studenten die volgens
onderhavig voorstel recht heeft op de tegemoetkoming?
De regering antwoordt de leden van de CDA-fractie als volgt. De regering
zal uw Kamer daarover op zo kort mogelijke termijn berichten, zodat de
oplossing voor deze specifiek groep kan worden meegenomen in uw
verdere behandeling van het wetsvoorstel.
Zoals in de brief van 3 juli 202316 is gemeld, is over deze specifiek groep
heel weinig informatie beschikbaar. Het totale aantal studenten die nog
wel gebruik kunnen maken van de mogelijkheid van een rentedragende
lening, maar geen recht meer hebben op een prestatiebeurs (omdat zij
langer over hun studie doen dan de nominale duur van hun studie) is naar
schatting 163.000. Zoals hierboven gemeld, is het intussen ook gelukt om
ook voor deze groep studenten een passende en uitvoerbare regeling te
treffen. Deze regeling wordt aan het wetsvoorstel toegevoegd door
middel van een nota van wijziging die separaat aan uw Kamer wordt
aangeboden.
De leden van de SP-fractie hebben ook vragen over het besluit om een
deel van de studenten toch energietoeslag toe te kennen. Deze leden
vragen zich af waarom de regering er niet voor heeft gekozen om dit met
terugwerkende kracht te doen.
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Studenten
waren in 2022 niet bij wet uitgesloten, wel was het advies aan gemeenten
om studenten uit te sluiten voor categoriale bijzondere bijstand. De woonen inkomenssituatie van studenten is niet vergelijkbaar met die van
huishoudens met een inkomen op of rond het sociaal minimum. Door
15
16

Kamerstukken II 2022–23, 24 515, nr. 701.
Kamerstukken II 2022–23, 36 389, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

15

verschillen in gemeentelijke invulling/uitvoering hiervan hebben rechtszaken rondom het thema energietoeslag studenten verschillende
uitkomsten gehad. Dit leidt tot complexiteit en onduidelijkheid. Daarom is
voor 2023 de uitsluiting van studenten wel in de wet vastgelegd:
studenten komen niet in aanmerking voor de energietoeslag 2023. Tegelijk
is voor 2023 een separate regeling voor studenten getroffen: een
eenmalige tegemoetkoming energiekosten. De regering ziet geen
noodzaak om voor 2022 met terugwerkende kracht een zelfde regeling te
treffen voor studenten.
Heeft de regering in beeld of de door de regering gekozen doelgroep het
afgelopen jaar financiële problemen heeft gehad door het late besluit om
deze groep toch energietoeslag toe te kennen? Kan de regering dit
cijfermatig onderbouwen?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. De regering
heeft geen (cijfermatig) inzicht in de financiële problemen van de
studenten die onder doelgroep vallen van de eenmalige tegemoetkoming
energiekosten 2023. De vertraging in het wetsvoorstel is ontstaan doordat
het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State en enkele
rechterlijke uitspaken over het recht van studenten op energietoeslag
reden vormden het wetsvoorstel nader te bezien.
Daarnaast vinden de leden van de SP-fractie het opmerkelijk dat ervoor
wordt gekozen alleen uitwonende studenten met een aanvullende beurs
aan te merken als doelgroep voor de energietoeslag. Kan de regering
onderbouwen hoeveel studenten zonder aanvullende beurs geen
financiële steun krijgen van hun ouders?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Net zoals voor
de huishoudens met een inkomen op of rond het sociaal minimum, wil de
regering met dit wetsvoorstel ook voor studenten een regeling treffen die
ernstig in de financiële problemen komen door de hogere energiekosten,
maar daarbij overcompensatie zoveel mogelijk vermijden. Voor studenten
sluit de regering met dit wetsvoorstel zoveel mogelijk aan bij de systematiek en uitgangspunten van de Wet studiefinanciering 2000, waarbij
sprake is van een gedeelde verantwoordelijkheid van overheid, de student
zelf en ouders.
De regering heeft er daarom voor gekozen aan te sluiten bij het criterium
van een aanvullende beurs en daarmee bij het criterium van de (op basis
van het inkomen van ouders veronderstelde) ouderlijke bijdrage. Soms
wordt de op basis van het inkomen van de ouders veronderstelde
ouderlijke bijdrage in de praktijk niet bijgedragen. Indien er sprake is van
een langdurig ernstig verstoorde verhouding tussen ouder en student of
van onvindbaarheid van de ouder kan, op aanvraag van de student, de
aan hem toegekende aanvullende lening worden verstrekt in de vorm van
een aanvullende beurs (artikel 3.14 van de Wet studiefinanciering 2000). Er
is niet bekend hoeveel studenten zonder aanvullende beurs geen
financiële steun van hun ouders krijgen.
Denkt de regering dat deze groep het zonder steun van ouders en regering
redt zonder heel veel te moeten werken naast de studie?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Over het
algemeen hebben uitwonende studenten met basisbeurs, maar zonder
aanvullende beurs een voldoende financiële positie. Gemiddeld genomen
hebben zij met een bijbaan van 12 uur per week voldoende financiële
middelen zonder dat ze daarnaast nog een lening hoeven aan te gaan, zo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

16

blijkt uit onderzoek van het Nibud.17 De regering wijst erop dat deze groep
studenten voorts profiteert van de tijdelijke verhoging van de basisbeurs
voor uitwonenden voor het studiejaar 2023–2024. De regering verwacht
daarmee dat deze studenten in staat zullen zijn de (eventueel) hogere
energiekosten te dekken.
Kan de regering aangeven wanneer de groep studenten met alleen een
rentedragende lening uitsluitsel krijgen of zij dit jaar energietoeslag
kunnen aanvragen?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Intussen is het
gelukt om ook voor studenten in de leenfase een passende en uitvoerbare
regeling te treffen. Deze wordt aan het wetsvoorstel toegevoegd door
middel van een nota van wijziging die separaat aan uw Kamer wordt
aangeboden.
De leden van de SP-fractie vragen zich ook af hoe de regering tot het
bedrag van € 400 energietoeslag voor uitwonende studenten met een
aanvullende beurs is gekomen. Kan de regering cijfermatig onderbouwen
waarom zij inschatten dat € 400 toereikend is voor deze doelgroep? Kan
de regering aangeven voor hoeveel studenten dit bedrag niet toereikend
zal zijn?
De regering antwoordt de leden van de SP-fractie als volgt. Het bedrag
van € 400 is door de regering als een redelijk bedrag vastgesteld. Hier ligt,
net als bij het bedrag van € 1.300 van de energietoeslag, geen precieze
berekening aan ten grondslag. Het bedrag is tot stand gekomen door
onder meer te kijken naar de te verwachten energiekosten van studenten
in verschillende woonvormen. Daarbij is meegewogen dat, vergelijkbaar
met de studiefinanciering, de overheid een rol wil spelen bij het mogelijk
maken van een studie, aanvullend op de verantwoordelijkheid die een
student en zijn of haar ouders daarin hebben. Daarnaast is het goed om
op te merken dat anders dan bij de energietoeslag die op huishoudniveau
wordt toegekend, de tegemoetkoming op individueel studentenniveau
wordt vastgesteld. Ook dit is meegewogen bij de vaststelling van een
redelijk bedrag, evenals de koopkrachtmaatregel voor het studiejaar
2023–2024.
Net als bij de energietoeslag zal ook bij de tegemoetkoming energiekosten
voor studenten sprake zijn van over- en ondercompensatie. Dit is inherent
aan de noodzakelijke keuzes die gemaakt zijn om tijdig en middels een
uitvoerbaar systeem een tegemoetkoming uit te kunnen keren. Mocht een
student die niet in aanmerking komt voor de tegemoetkoming toch in de
financiële problemen dreigen te komen, dan kan altijd een aanvraag voor
individuele bijzondere bijstand gedaan worden. Hetzelfde geldt voor
studenten die wél in aanmerking komen voor de eenmalige tegemoetkoming, maar desondanks in de financiële problemen komt vanwege
stijgende energieprijzen.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie hebben vragen over de
toekenning van de energietoeslag aan studenten. Hoe ver is DUO op dit
moment met de uitwerking van een oplossing voor niet-nominale
studenten?
De regering antwoordt de leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie als
volgt. Intussen is het gelukt om ook voor studenten in de leenfase een
passende en uitvoerbare regeling te treffen. Deze regeling wordt aan het

17

Nibud (2022), Rapport toereikendheid basisbeurs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

17

wetsvoorstel toegevoegd door middel van een nota van wijziging die
separaat aan uw Kamer wordt aangeboden.
In hoeverre verwacht de regering problemen met de juridische
houdbaarheid van het uitzonderen van niet-nominale studenten en
studenten die vanwege het inkomen van hun ouders geen recht hebben
op een aanvullende beurs, en het feit dat studenten een lagere compensatie krijgen dan anderen?
De regering antwoordt de leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie als
volgt. De regering ziet dat er naast sociale minima ook studenten zijn die
door hoge energiekosten in financiële problemen komen en heeft daarom
ook voor studenten een regeling willen treffen. Tegelijkertijd heeft de
regering zich bij het opstellen van dit wetsvoorstel als doel gesteld om te
borgen dat de middelen terecht komen bij die groepen die de ondersteuning het meest nodig hebben. Daarom is ervoor gekozen studenten
uit te sluiten van de energietoeslag 2023 en een separate regeling
tegemoetkoming energiekosten 2023 voor studenten te treffen. Daarbij is
gekozen voor een nadere afbakening van de doelgroep en voor een voor
deze groep geëigende hoogte van de tegemoetkoming.
Het bedrag voor de eenmalige tegemoetkoming voor studenten is
gebaseerd op de woon- en inkomenssituaties van studenten, die anders
en diverser zijn dan die van huishoudens met een inkomen op of rond het
sociaal minimum. Daarbij is het goed om op te merken dat anders dan bij
de energietoeslag, die op huishoudniveau wordt toegekend, de tegemoetkoming op individueel studentenniveau wordt vastgesteld.
De afbakening van de doelgroep in de regeling voor studenten is
gebaseerd op het uitgangspunt van het studiefinancieringsstelsel dat de
bekostiging van de studie een gedeelde verantwoordelijkheid is van de
overheid, de student zelf en diens ouders. Het is nooit de filosofie
geweest, en dat is het ook nu niet, om studenten vanuit de overheid
zodanig te ondersteunen dat zij kunnen studeren zonder daarnaast te
werken of te lenen. Op basis van dit uitgangspunt kiest de regering er in
dit wetsvoorstel dan ook voor dat ook de gestegen energiekosten voor
studenten niet uitsluitend door de overheid worden opgevangen, maar
vanuit deze drie inkomstenbronnen: een bijdrage van de overheid, een
bijdrage van de ouders, en een bijdrage van de student zelf. De overheid
doet reeds een extra bijdrage aan de gestegen energiekosten voor alle
studenten, door middel van de verhoging van de basisbeurs van € 164,30.
Voor wat betreft de studenten die een aanvullende beurs ontvangen, kan
worden verondersteld dat de ouderbijdrage in veel gevallen niet kan
meestijgen met de energieprijzen. Daarom wordt voor deze studenten een
eenmalige tegemoetkoming voorgesteld. Daarnaast wordt van alle
studenten verwacht dat zij bijdragen aan hun eigen levensonderhoud
door te werken of te lenen. Daarom richt het wetsvoorstel zich op
uitwonende studenten waarvan ouders niet (volledig) in staat zijn om de
ouderlijke bijdrage te leveren.
Dit onderscheid acht de regering legitiem, doelmatig en proportioneel,
zoals is uitgewerkt in paragraaf 2.2.1 van de Memorie van Toelichting, en
daarmee juridisch houdbaar.
Voor studenten in de leenfase is inmiddels een passende en uitvoerbare
regeling uitgewerkt. Deze wordt aan het wetsvoorstel toegevoegd door
middel van een nota van wijziging die separaat aan uw Kamer wordt
aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

18

De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat bij de separate
eenmalige tegemoetkoming aansluiting is gezocht bij de uitgangspunten
en systematiek van de studiefinanciering. Deze leden hebben hier begrip
voor. Evenwel hebben zij de vraag waarom de regering er bij de financiering niet voor heeft gekozen ook aan te sluiten bij de financiering van
de studiefinanciering en de middelen te dekken uit de begroting van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)? Zij vinden het,
ondanks dat zij de ondersteuning van studenten van harte steunen,
teleurstellend dat de financiering van de tegemoetkoming voor studenten
ten koste gaat van het budget voor het reguliere armoede- en schuldenbeleid. Zij hadden een voorkeur gehad voor dekking van de kosten vanuit
de begroting van OCW.
De regering antwoordt de leden van de ChristenUnie-fractie als volgt.
Zoals in juni jl. aan uw Kamer gemeld18 was de eerste verwachting dat het
wetsvoorstel in juni 2023 ingevoerd zou kunnen worden. Omdat het
advies van de Afdeling advisering van de Raad van State en enkele
rechterlijke uitspaken over het recht van studenten op energietoeslag
reden vormden het wetsvoorstel nader te bezien, is deze termijn niet
haalbaar gebleken. Met name het uitwerken van een regeling voor
studenten heeft enige tijd gevergd. Gelet op de urgentie om het
wetsvoorstel zo spoedig mogelijk af te ronden, te meer om mensen die
rekenen op deze toeslag niet langer te laten wachten, is ervoor gekozen
om de regeling voor studenten in dit wetsvoorstel te laten aansluiten bij
de Participatiewet, waarin ook de regeling voor huishoudens met een
inkomen op of net boven het sociaal minimum wordt geregeld. De in dit
wetsvoorstel geregelde eenmalige tegemoetkoming voor studenten laat
uiteraard onverlet de verantwoordelijkheid van de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap voor de financiële toegankelijkheid van het
onderwijs.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat het bedrag voor de
tegemoetkoming voor studenten wordt opgenomen in een ministeriële
regeling. In de Memorie van Toelichting staat dat de reden hiervoor is dat
de «precieze omvang van de groep nog niet vaststaat». Dit bedrag staat
niet in het wetsvoorstel zelf, maar zal bij ministeriële regeling worden
vastgesteld. Betekent dit dat het totale budget vaststaat en daarmee het
bedrag per student afhankelijk is van de totale omvang van de groep, zo
vragen deze leden.
De regering antwoordt de leden van de ChristenUnie-fractie als volgt. Het
bedrag per student (van de tegemoetkoming) bedraagt € 400 voor
uitwonende studenten met een basisbeurs en een aanvullende beurs. Dit
staat niet in de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel, maar is,
tegelijk met de aanbieding van het wetsvoorstel, per brief aan uw Kamer
gemeld.19
In paragraaf 2.2.3 van de Memorie van Toelichting staat inderdaad nog de
passage waaraan de leden van de ChristenUnie-fractie refereren. Hierin is
de worsteling zichtbaar die is doorlopen om beter zicht te krijgen op (de
kenmerken van) de doelgroep van studenten die nog wel gebruik kunnen
maken van de mogelijkheid van een rentedragende lening, maar geen
recht meer hebben op een prestatiebeurs (omdat zij langer over hun
studie doen dan de nominale duur van hun studie). Uiteindelijk is ervoor
gekozen om deze groep in het huidige wetsvoorstel uit te sluiten (zie
paragraaf 2.2.2.3) met de toezegging een ultieme poging te doen om zo
snel als mogelijk deze groep studenten in kaart te krijgen en te bezien of
het wenselijk, passend en uitvoerbaar is om deze studenten een
18
19

Kamerstukken II 2022–23, 24 515, nr. 700.
Kamerstukken II 2022–23, 36 389, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

19

eenmalige tegemoetkoming in de energiekosten te verstrekken. Inmiddels
is het gelukt om ook voor deze groep studenten in de leenfase een
passende en uitvoerbare regeling te treffen. Deze regeling wordt aan het
wetsvoorstel toegevoegd door middel van een nota van wijziging die
separaat aan uw Kamer wordt aangeboden.
Het lid van de BBB-fractie leest dat de reden dat het bedrag bij ministeriële regeling wordt vastgesteld is dat de precieze omvang van de groep
nog niet vaststaat en leest dat «Bij het vaststellen van het bedrag zal
onder meer gekeken worden naar de specifieke situatie voor studenten».
De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. Het bedrag per
student (van de tegemoetkoming) bedraagt € 400 voor uitwonende
studenten met een basisbeurs en een aanvullende beurs. Dit staat niet in
de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel, maar is, tegelijk met de
aanbieding van het wetsvoorstel, per brief aan uw Kamer gemeld.20
Voor een nadere toelichting verwijst de regering naar het antwoord
hierboven op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie.
Dit lid hoort graag waar de regering nog meer naar zal kijken, behalve de
«specifieke situatie voor studenten» en wat zij verstaat onder deze
situatie.
De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. Met de
formulering «de specifieke situatie voor studenten» is beoogd de
complexiteit te omvatten van de specifieke groep van studenten die nog
wel gebruik kunnen maken van de mogelijkheid van een rentedragende
lening, maar geen recht meer hebben op een prestatiebeurs (omdat zij
langer over hun studie doen dan de nominale duur van hun studie).
Inmiddels is ook voor studenten in de leenfase een passende en
uitvoerbare regeling uitgewerkt. Deze regeling wordt aan het wetsvoorstel
toegevoegd door middel van een nota van wijziging die separaat aan uw
Kamer wordt aangeboden.
Ook hoort zij graag of er inmiddels meer bekend is over de omvang van
de groep studenten die volgens dit voorstel recht heeft op de tegemoetkoming, gezien de Minister in de toelichtende brief op het wetsvoorstel de
hoogte van het bedrag à € 400 noemt.
De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. De inschatting
is dat zo’n 100.000 studenten in het MBO, HBO en WO in aanmerking
zullen komen voor een tegemoetkoming. Dit betreft de groep studenten
die in aanmerking komen voor een prestatiebeurs en een aanvullende
beurs. Deze raming is met enige onzekerheid omgeven doordat noodzakelijkerwijs op onderdelen gerekend is data van voor de invoering van het
leenstelsel (2014). Intussen is het gelukt om ook voor studenten in de
leenfase een passende en uitvoerbare regeling te treffen. Deze regeling
wordt aan het wetsvoorstel toegevoegd door middel van een nota van
wijziging die separaat aan uw Kamer wordt aangeboden. De inschatting is
dat van deze groep zo’n 67.000 studenten in aanmerking komen voor een
eenmalige tegemoetkoming van € 400.
Het aantal studenten dat in aanmerking komt voor de tegemoetkoming is
aanzienlijk hoger dan het aantal studenten dat in aanmerking zou komen
op basis van de door gemeenten gehanteerde criteria voor de energietoeslag.

20

Kamerstukken II 2022–23, 36 389, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

20

Het lid van de BBB-fractie wenst verder onderbouwing van de regering
dat de in de toelichtingsbrief genoemde € 400 een redelijke tegemoetkoming is en hoort graag waarop het vaststellen van de hoogte van het
bedrag gebaseerd wordt.
De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. Het bedrag van
€ 400 is door de regering als een redelijk bedrag vastgesteld. Hier ligt, net
als bij het bedrag van € 1.300 van de energietoeslag, geen precieze
berekening aan ten grondslag. Het bedrag is tot stand gekomen door
onder meer te kijken naar de te verwachten energiekosten van studenten
in verschillende woonvormen. Daarbij is meegewogen dat, vergelijkbaar
met de studiefinanciering, de overheid een rol wil spelen bij het mogelijk
maken van een studie, aanvullend op de verantwoordelijkheid die een
student en zijn of haar ouders daarin hebben. Daarnaast is het goed om
op te merken dat anders dan bij de energietoeslag die op huishoudniveau
wordt toegekend, de tegemoetkoming op individueel studentenniveau
wordt vastgesteld. Ook dit is meegewogen bij de vaststelling van een
redelijk bedrag, evenals de koopkrachtmaatregel. Voor studiejaar
2023–2024 krijgen uitwonende studenten en scholieren per maand een
verhoging van € 164,30 van de basisbeurs of basistoelage. Deze tijdelijke
maatregel is bedoeld om studenten een jaar lang extra te helpen, omdat
ook studenten en scholieren te maken krijgen met sterk stijgende prijzen.
2.4. Ambtshalve vaststellen
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie zijn benieuwd of de
regering bereid is om gemeenten toestemming te geven om de inkomenstoets via het inlichtingenbureau al uit te laten voeren voordat de wetswijziging van kracht is, zodat zo snel mogelijk na de wetswijziging kan
worden gestart met de ambtshalve toekenningen. Hiermee kan ervoor
worden gezorgd dat minimahuishoudens hun toeslag circa een maand
eerder kunnen ontvangen. Hoe beoordeelt de regering dit in het licht van
de aangenomen motie Tony van Dijck waarin de regering wordt gevraagd
te zorgen dat de energietoeslag zo snel mogelijk wordt uitgekeerd?21
De regering antwoordt de leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie als
volgt. Voor het toetsen van gegevens door het inlichtingenbureau is een
wettelijke grondslag nodig. Deze is er pas (voor 2023) nadat de wet in
werking is getreden. Hoewel de regering begrip heeft voor de wens van
gemeenten om zich alvast voor te bereiden, is het niet mogelijk om
anticiperend op de wetswijziging alvast de toetsing via het inlichtingenbureau op te starten.
2.5. Bevorderen uniforme uitvoering
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat zo goed als alle
gemeenten bij de uitvoering van de energietoeslag 2022 een minimale
inkomensgrens van 120% van het sociaal minimum hebben gehanteerd.
Verschillende gemeenten hanteerden ook hogere grenzen.
Deze leden vragen de regering voor welke inkomensgrens er budget is
vastgesteld voor gemeenten.
De regering antwoordt de leden van de ChristenUnie-fractie als volgt. Het
kabinet heeft in de begroting 2023 een bedrag van € 900 miljoen
gereserveerd voor een eenmalige energietoeslag voor huishoudens met
een laag inkomen. Dit is aanvullend op de € 500 miljoen die gemeenten
bij decembercirculaire 2022 al hebben ontvangen, en naar eigen inzicht al

21

Kamerstukken II 2022–23, 36 350, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

21

ten behoeve va nde energietoeslag 2022 konden uitkeren of als onderdeel
van de energietoeslag 2023 kunnen uitkeren aan hun inwoners.
De € 900 miljoen wordt via de decentralisatie-uitkering verdeeld over
gemeenten. Het betreft hier een totaalbedrag waarin ook uitvoeringskosten en een tegemoetkoming voor de verdeelproblematiek uit het jaar
2022 (en mogelijk 2023) zijn inbegrepen. Bij de totstandkoming en
verdeling van dit budget is uitgegaan van de doelgroep met een
inkomensgrens tot 120% van het sociaal minimum op basis van
CBS-statistieken. Gemeenten hebben de beleidsvrijheid om deze grens
anders te bepalen om beter aan te sluiten bij hun lokale minimabeleid.
Indien gemeenten ervoor kiezen een hogere inkomensgrens te hanteren
dan 120% sociaal minimum en hierdoor niet uitkomen met het ontvangen
budget, is het aan de gemeente om het verschil te financieren.
Zijn gemeenten verplicht om bij de energietoeslag 2023 een bepaalde
ondergrens te hanteren met betrekking tot de inkomensgrens? Kan de
regering nader toelichten waarom hier wel of niet voor gekozen is?
De regering antwoordt de leden van de ChristenUnie-fractie als volgt.
Gemeenten zijn niet wettelijk verplicht om een minimale inkomensgrens
te hanteren, net als dat zij de vrijheid hebben om een hogere inkomensgrens te hanteren. Gemeenten wordt wel nadrukkelijk geadviseerd om
energietoeslag uit te keren aan huishoudens tot 120% sociaal minimum.
Het niet voorschrijven van te hanteren inkomensgrenzen sluit aan bij de
verhoudingen tussen het Rijk en gemeenten de daarbij behorende
beleidsvrijheid. Het dwingend voorschrijven van inkomensgrenzen zou
maken dat de uitvoering van de wet voor gemeenten tot aanzienlijk
hogere uitvoeringskosten zou leiden, doordat men niet zou kunnen
aansluiten bij hun reguliere armoedebeleid en niet voor een groot deel
van de doelgroep de energietoeslag ambtshalve zou kunnen toekennen.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering de handreiking voor
gemeenten kan delen met de Kamer, met een toelichting waarin de
handreiking precies verschilt met die van 2022. De leden van de PvdA- en
GroenLinks-fractie vragen wanneer naar verwachting de handreiking en
modelbeleidsregels zullen worden gepubliceerd. Het lid van de
BBB-fractie leest dat uniformiteit van de uitvoering van de energietoeslag wordt bevorderd door net als in 2022 een handreiking op te stellen
voor gemeenten. Dit lid ziet graag dat de regering de handreiking zo
spoedig mogelijk met de Tweede Kamer deelt en vraagt de regering of zij
kan aangeven waarin deze handreiking eventueel zal verschillen met die
van 2022.
De regering antwoordt de leden van de CDA-, PvdA-, GroenLinks en
BBB-fractie als volgt. De Handreiking eenmalige energietoeslag 2023 zal
na publicatie van de wet worden gepubliceerd. Daarbij zal ook inzichtelijk
worden gemaakt waarin de handreiking voor 2023 verschilt van de
handreiking voor 2022. De handreiking bevat tevens de modelbeleidsregels.
2.6. Onbelaste verstrekking
Het lid van de BBB-fractie leest dat de toeslag onbelast verstrekt kan
worden, omdat deze eenmalig is en niet periodiek verstrekt wordt. Dit lid
hoort graag van de regering of de energietoeslag nog onbelast verstrekt
kan worden, als in 2024 eventueel weer een energietoeslag mogelijk
wordt gemaakt.
De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. De energietoeslag 2023 kan belastingvrij worden verstrekt omdat wederom geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

22

sprake is van een periodieke uitkering als bedoeld in afdeling 3.5 van de
Wet op de Inkomstenbelasting 2001.
Een eenmalige uitkering kan onbelast worden verstrekt mits op het
moment van toekennen vaststaat dat de uitkering geen onderdeel is of
kan zijn van een reeks uitkeringen die afhankelijk is van een onzekere
gebeurtenis en de uitkering geen onderdeel vormt van een complex van
rechten en verplichtingen. Gezien de vormgeving en gekozen tekst, zou
een fiscale beoordeling van de eenmalige uitkering in 2023 op dezelfde
wijze gebeuren als voor 2022. Dat wil zeggen dat de energietoeslag in
2023 zou worden beoordeeld als een eenmalige uitkering en dat er niet
een reeks uitkeringen ontstaat omdat in 2022 tevens een eenmalige
energietoeslag is uitgekeerd.
Bovenstaande betekent niet dat voor 2024 of andere jaren ook direct
dezelfde redenering kan worden toegepast bij een eventuele nieuwe
energietoeslag. Dit zal iedere keer opnieuw moeten worden beoordeeld.
3. Uitkeringslasten en uitvoeringskosten
De leden van de D66-fractie weten dat gemeenten worstelen met de
uitvoering van deze regeling, en zoals vermeld zijn deze leden gemeenten
zeer dankbaar voor het feit dat ze dit opnieuw willen doen. Zij zijn
benieuwd of de regering kan omschrijven of, gegeven het feit dat
gemeenten dit al eens hebben uitgevoerd, de uitvoering dit jaar wellicht
minder uitvoeringslasten met zich meebrengt. Ook gegeven het feit dat er
een bestaande infrastructuur is die aangewend kan worden, de doelgroep
wellicht al grotendeels in beeld is, en de gemeenteambtenaren al ervaring
hebben met de uitvoering van de regeling. Kan een inschatting gegeven
worden van hoeveel procent efficiënter de regeling dit jaar uitgevoerd kan
worden?
De regering antwoordt de leden van de D66-fractie als volgt. De
verwachting is inderdaad dat de uitvoering van de eenmalige energietoeslag 2023 gemeenten minder uitvoeringlasten met zich meebrengt dan
in 2022. Belangrijkste winst ligt daarbij in de mogelijkheid om een groter
deel van de doelgroep via een ambtshalve toekenning in plaats van op
aanvraag de energietoeslag toe te kennen. Hoeveel procent efficiënter de
regeling uitgevoerd kan worden is niet bekend, en zal per gemeente
verschillen, net zoals we nu ook verschillen zien tussen gemeenten. Voor
het macrobudget is dit in mindere mate relevant, omdat de regering
uitgaat van een ongedeeld budget voor toekenningen energietoeslag en
uitvoeringskosten. Tegenover lagere uitvoeringskosten staat bijvoorbeeld
een mogelijk grotere doelgroep in 2023 door stijging van het sociaal
minimum.
Ook zijn de leden van de D66-fractie benieuwd naar welke alternatieven de
regering ziet, mocht het noodzakelijk blijken om ook volgend jaar nog een
energietoeslag uit te keren. Deze leden lezen dat veel alternatieven
bekeken maar afgeserveerd zijn.
Maar zijn er bijvoorbeeld maatregelen die genomen kunnen worden om
de uitvoeringslasten voor gemeenten te beperken?
De regering antwoordt de leden van de leden van de D66-fractie als volgt.
Of en, zo ja, welke maatregelen er nodig zijn in het kader van het
koopkrachtbeleid, maakt onderdeel uit van de zogenaamde augustusbesluitvorming. Uw Kamer wordt hierover met Prinsjesdag geïnformeerd.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie constateren dat de Wet
energietoeslag 2023 meermaals is uitgesteld. Hierdoor hebben
gemeenten lang in onduidelijkheid verkeerd en niet zelden kosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

23

gemaakt, bijvoorbeeld omdat zij een energieloket in stand hebben
gehouden of omdat zij andere middelen hebben aangewend om mensen
met financiële problemen wegens hoge energiekosten te helpen. Op
welke manier gaat de regering de gemeenten die kosten hebben moeten
maken vanwege het uitblijven van de Wet energietoeslag 2023 tegemoetkomen?
De regering antwoordt de leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie als
volgt. De regering erkent dat het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag
2023 langer op zich heeft laten wachten dan gehoopt. De regering ziet ook
dat dit voor gemeenten niet ideaal is en onzekerheid met zich meebrengt.
Het betreft echter de eigen beleidsvrijheid van gemeenten om in
afwachting van het wetsvoorstel nog specifieke acties te ondernemen. De
regering ziet zich dan ook niet genoodzaakt om deze eventuele kosten te
vergoeden.
4. Financiering en verantwoording uitvoering
4.1. Middelen gemeenten t.b.v. eenmalige energietoeslag 2023
De leden van de CDA-fractie lezen dat er voor de eenmalige energietoeslag 2023 een budget van € 1,4 miljard gereserveerd is. In 2022 heeft
een deel van de gemeenten aangegeven middelen tekort te komen op de
energietoeslag, terwijl andere gemeenten overhielden. Goed dat de
regering dit erkent en de verdeelsystematiek in onderhavig wetsvoorstel
aanpast. De Raad van State merkt hierover op dat in de toelichting niet
duidelijk wordt aangegeven hoe de nieuwe verdeling ervoor gaat zorgen
dat de middelen daadwerkelijk op een adequate wijze verdeeld gaan
worden. Kan de regering dit nog eens nader toelichten?
Deze leden lezen in de Memorie van Toelichting dat in een bestuurlijk
overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is besloten
om een deel van het budget (de eerder genoemde € 900 miljoen?) in te
zetten om verdeelproblematiek uit het jaar 2022 mee op te lossen. Kan de
regering hierop een toelichting geven? Hoe verhoudt dit zich tot de
aangehouden motie Palland?22
De regering antwoord de leden van de CDA-fractie als volgt. De financiële
middelen voor de energietoeslag 2023 worden zo passend mogelijk
verdeeld over gemeenten. Geconstateerd is dat de verdeling van de
middelen voor de energietoeslag in 2022 (via de algemene uitkering –
verdeelmodel cluster minimabeleid) niet geheel aansluit bij de kosten van
gemeenten. De verdeling van de middelen voor 2023 wordt dan ook
aangepast. De middelen zullen via een decentralisatie-uitkering worden
verdeeld. Net als bij een verdeling via de algemene uitkering behouden
gemeenten hiermee hun beleidsvrijheid.
Voor de verdeelsystematiek wordt gebruik gemaakt van de CBS-statistiek
«Huishoudens met langdurig laag inkomen < 120% sociaal minimum».
Er wordt gewerkt met een driejaarsgemiddelde (2019–2021). VNG, Divosa
en het Rijk zijn op basis van gezamenlijke analyses tot de conclusie
gekomen dat deze verdeelsystematiek het meest passend is, en goed
aansluit bij de te verwachten kosten van gemeenten.
Een deel van het budget voor de energietoeslag 2023 is gereserveerd en
apart gehouden om eventuele toekomstige problemen in de verdeelsystematiek die leiden tot tekorten bij gemeenten te kunnen ondervangen. Dit
wordt de komende tijd nog nader uitgewerkt.
Daarnaast is vanuit het budget voor 2023 een oplossing gecreëerd voor
gemeenten die in 2022 nadeel hadden van de verdeelsystematiek.
22

Kamerstukken II 2022–23, 24 515, nr. 689.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

24

Gemeenten die in 2022 minder budget hebben ontvangen dan zij nodig
hadden om 90% van de verwachte doelgroep te bereiken ontvangen
compensatie. Om 90% bereik vast te stellen, is gebruik gemaakt van de
CBS-statistiek «Huishoudens met een langdurig laag inkomen < 120%
sociaal minimum». Deze statistiek vormt ook de basis voor de verdeelsystematiek 2023. In de berekening van de hoogte van de compensatie is
rekening gehouden met uitvoeringskosten. Het gaat dus niet om
compensatie van het feitelijke tekort maar van een verwacht tekort. Deze
compensatie wordt automatisch toegekend. Gemeenten hoeven daar
geen aanvraag voor in te dienen of bewijslast voor te overleggen.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie hebben geconstateerd
dat Divosa heeft onderzocht dat bijna de helft van de gemeenten
aangaven dat bij de uitkering van de energietoeslag 2022 het budget niet
toereikend was. Hoe kijkt de regering aan tegen deze bevinding? Op welke
manier gaat zij zorgen dat bij de energietoeslag 2023 gemeenten niet met
de rekening blijven zitten? Op welke manier gaat de regering zorgen dat
gemeenten nu voldoende middelen hebben om de energietoeslag uit te
keren zonder andere middelen aan te hoeven wenden? Deze leden
constateren in dit licht ook dat bij het toekennen van de energietoeslag
gemeenten mogen aansluiten bij de grenzen van het eigen minimabeleid.
Bij sommige gemeenten wordt bij het toekennen van minimaregelingen
gekeken naar het inkomen in het voorafgaande jaar (refertejaar). Bij een
inkomenstoets via het inlichtingenbureau (zoals opgenomen in het
wetsvoorstel eenmalige energietoeslag) wordt er gekeken naar een
maandinkomen in het lopende jaar. Dit leidt ertoe dat deze gemeenten
zowel op basis van het inkomen in het huidige jaar als in het voorafgaande jaar de toeslag mogen gaan toekennen. Dit kan leiden tot een
groter aantal verstrekkingen en meer kosten dan waarvoor budget
beschikbaar wordt gesteld. Op welke manier garandeert de regering dat
gemeenten voldoende financiële middelen ter beschikking krijgen om dit
grotere aantal verstrekkingen te dekken? Op welke manier wordt het
peilmoment bepaald?
Voor 2023 is in overleg met VNG € 32,5 miljoen uit het budget apart
gehouden. Mocht er ondanks de verbetering in de verdeelsystematiek
alsnog sprake zijn van problemen in de verdeling van het budget, dan
kunnen gemeenten een beroep doen op een deel van deze gereserveerde
middelen. Dit wordt de komende tijd, in afstemming met VNG, nog nader
uitgewerkt.
Het lid van de BBB-fractie leest dat er voor 2023 € 32,5 miljoen van de
€ 900 miljoen wordt gereserveerd voor het geval er, ondanks de verbeterde verdeelsystematiek ten opzichte van 2022, weer een verdeelprobleem optreedt. In de meegestuurde beslisnota’s wordt gesproken over
eventuele criteria waaraan gedacht wordt voor dit vangnet – zoals dat
alleen kosten hiermee kunnen worden opgevangen voor het uitkeren van
energietoeslag aan huishoudens tot 120% sociaal minimum, maar dit lid
leest niets over eventuele criteria in de Memorie van Toelichting. Zij is
benieuwd aan welke criteria de regering denkt om gemeenten in
aanmerking te laten komen voor het vangnetbudget, en vraagt hoe dit
vangnet wordt ingericht.
Verder hoort het lid van de BBB-fractie graag of de regering garant staat
voor eventuele hogere uitgaven dan ingeschat. In de beslisnota is te lezen
dat VNG akkoord is met een vangnet, maar de garantie wil dat wanneer
het vangnet overvraagd wordt, er vanuit het Rijk extra middelen
beschikbaar worden gesteld. Kan de regering dit toezeggen? En welk
bereik kunnen gemeenten financieren wanneer men niet uitgaat van
lagere uitvoeringskosten door gemeenten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

25

De regering antwoordt de leden van de BBB-fractie als volgt. Met de
aangepaste verdeelsystematiek voor het jaar 2023 zal het budget voor de
energietoeslag 2023 passender worden verdeeld over gemeenten.
Desondanks kan op gemeenteniveau verschil ontstaan tussen de
gebruikte verdeelstatistiek en het werkelijke bereik. Om een oplossing te
bieden voor te grote afwijkingen (ten nadele van gemeenten), is vanuit het
budget voor de energietoeslag 2023 € 32,5 miljoen gereserveerd. Hiermee
kunnen gemeenten die een hoger bereik realiseren dan waarvoor zij
budget hebben ontvangen, gecompenseerd worden. In de vangnetconstructie wordt uitgegaan van een bereik van het aantal huishoudens met
een inkomen tot 120% sociaal minimum.
De uitgangspunten die ten behoeve van de vangnetconstructie zijn
afgesproken, betreffen:
• Drempel = 2% hoger bereik of + € 150.000. De drempel (% of €) welke
als eerste overschreden wordt geldt;
• Geen eigen risico – na overschrijding van de drempelwaarde wordt het
volledige tekort vergoed;
• Er geldt een standaardopslag van 5% uitvoeringskosten;
• Bij overschrijding van het gereserveerde budget, ontvangen gemeenten naar rato compensatie;
• Overgebleven middelen van het gereserveerde budget worden over
alle gemeente verdeeld o.b.v. de verdeelsystematiek van de energietoeslag 2023.
De verwachting is dat de apart gehouden middelen voldoende zijn om
eventuele problemen in de verdeling te compenseren. Indien het beroep
op het vangnet groter is dan de beschikbare middelen wordt de tegemoetkoming evenredig neerwaarts bijgesteld.
4.2. Middelen Dienst Uitvoering Onderwijs t.b.v. eenmalige
tegemoetkoming energiekosten studenten
De leden van de VVD-fractie vinden het onduidelijk waar de dekking op
de begroting voor de energietoeslag voor uitwonende studenten met een
aanvullende beurs gevonden wordt. Deze leden vragen zich af of er
dekkingsmaatregelen genomen worden. Zo ja, welke? Of wordt de
dekking gevonden uit onderuitputting op de SZW-begroting?
De regering antwoordt de leden van de VVD-fractie als volgt. Als gevolg
van de mogelijkheid om ook studenten in de leenfase een eenmalige
tegemoetkoming uit te keren is het gereserveerde budget met € 6 miljoen
opgehoogd tot € 71 miljoen. Er zijn verschillende dekkingsbronnen
ingezet om een budget van € 71 miljoen vrij te maken voor studenten, zo
meldt de regering de leden van de VVD-fractie. Dekking is in 2023
gevonden in onderuitputting van het Tijdelijk Noodfonds Energie
(€ 17,5 miljoen), de reservering voor de Preventie van Geldzorgen
(€ 10 miljoen), de resterende incidentele middelen voor flankerend beleid
bij de aanpak van de energiecrisis (€ 5,75 miljoen) en een deel van de
niet-benodigde LPO-middelen (€ 14,25 miljoen). De overige
€ 17,5 miljoen komt van artikel 99 van de SZW-begroting. Deze middelen
zijn door middel van een kasschuif naar 2024 verschoven.
Dekking voor de ophoging van € 6 mln. loopt mee in de Ontwerpbegroting 2024. De uitbetaling van de eenmalige tegemoetkoming door DUO
is vanaf begin 2024 voorzien.
Om de effectiviteit van de wet te kunnen beoordelen hoort het lid van de
BBB-fractie graag welk bereik van studenten met een uitwonende beurs
en aanvullende beurs gefinancierd kan worden met het gereserveerde
budget. Verder hoort dit lid graag of los van deze middelen ook middelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

26

gereserveerd zijn voor de groep studenten ouder dan 21 jaar die geen
recht meer hebben op een prestatiebeurs en daardoor deze tegemoetkoming niet ontvangen. En zo nee, waarom niet en waar kunnen deze
studenten dan terecht voor een tegemoetkoming?
De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. De inschatting
is dat zo’n 100.000 studenten in het MBO, HBO en WO in aanmerking
zullen komen voor een tegemoetkoming. Dit betreft de groep studenten
die in aanmerking komt voor een prestatiebeurs en een aanvullende
beurs. Deze raming is met enige onzekerheid omgeven doordat noodzakelijkerwijs op onderdelen gerekend is data van voor de invoering van het
leenstelsel (2014).
Intussen is het gelukt om ook voor studenten in de leenfase een passende
en uitvoerbare regeling te treffen. Deze regeling wordt aan het
wetsvoorstel toegevoegd door middel van een nota van wijziging die
separaat aan uw Kamer wordt aangeboden. De inschatting is dat in deze
groep zo’n 67.000 studenten in aanmerking komen voor een eenmalige
tegemoetkoming van € 400. Dit is een hoger aantal dan wanneer precies
dezelfde criteria gehanteerd konden worden als voor de studenten met
een prestatiebeurs. Dit heeft ermee te maken dat het onderscheid uit- en
thuiswonend niet gemaakt kan worden.
Het aantal studenten dat in aanmerking komt voor de tegemoetkoming is
aanzienlijk hoger dan het aantal studenten dat in aanmerking zou komen
op basis van de door gemeenten gehanteerde criteria voor de energietoeslag.
Om de tegemoetkoming energiekosten voor studenten uit te keren was
€ 65 miljoen gereserveerd. Deze reservering betrof ook de groep
studenten in de leenfase. Na doorrekening van de uitwerking die nu voor
studenten in de leenfase wordt gehanteerd, is € 6 miljoen extra budget
vrijgemaakt. In totaal is nu dus € 71 miljoen gereserveerd voor de
eenmalige tegemoetkoming aan studenten. Deze middelen kunnen ook
worden ingezet voor studenten in de leenfase. Dit budget is ook bedoeld
voor de uitvoeringskosten van DUO.
7. Uitvoering
De leden van de VVD-fractie vragen de regering hoe bij onverwachte
uitvoeringsproblemen bij gemeenten snel en daadkrachtig ingegrepen
kan worden, zodat de doelgroep zo snel als mogelijk de toegezegde
eenmalige energietoeslag kan ontvangen.
De regering antwoordt de leden van de VVD-fractie als volgt. Gedurende
de voorbereidingen en de daadwerkelijke uitvoering vindt continue
overleg met de VNG en Divosa plaats. Ook is er voor gemeenten een loket
voor vragen geopend, zodat continue vinger aan de pols wordt gehouden
en op tijd eventuele onverwachte ontwikkelingen onderling kunnen
worden besproken. Mochten zich onverwachte uitvoeringsproblemen
voordoen, dan treedt de regering hierover in overleg om te bezien of en
welke maatregelen nodig zijn.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de energietoeslag kan worden
verstrekt tot 31 augustus 2024 en dat gemeenten zelf kunnen bepalen
wanneer wordt uitgekeerd. Wordt er in de handreiking een
voorkeursmaand aangegeven? Is het niet wenselijk om de toeslag alsnog
in 2023 uit te keren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

27

De regering antwoordt de leden van de CDA-fractie als volgt. Het streven
is vanzelfsprekend om de energietoeslag zo veel mogelijk in 2023 uit te
keren. De regering heeft geen twijfel dat gemeenten hier ook naar zullen
streven. Zeker voor de groep waarvoor toekenning ambtshalve mogelijk
is. Niet ieder huishouden zal ambtshalve bereikt kunnen worden. Er zal
dan ook ruimte moeten zijn om op aanvraag de energietoeslag toe te
kennen. Vandaar dat tot en met 31 augustus 2024 de energietoeslag door
gemeenten toegekend kan worden.
8. Doeltreffendheid en doelmatigheid
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd of een inschatting kan
worden gemaakt van de effecten van deze maatregel op de armoedecijfers. Ook zijn deze leden benieuwd of deze maatregel al meegenomen
was in de armoederamingen die de afgelopen maanden gepubliceerd zijn.
De regering antwoordt de leden van de D66-fractie als volgt. Het CPB
heeft de energietoeslag voor 2023 meegenomen in zijn (armoede)ramingen sinds de Macro-economische Verkenning 2023 van Prinsjesdag in
2022. Als de energietoeslag voor 2023 geen doorgang zou vinden, dan zou
de armoede in 2023 toenemen. In het Centraal Economisch Plan 2023
(CEP) bedroeg de armoede in personen 4,7% en kinderarmoede 6,1%.
Zonder de energietoeslag zou de armoede in personen 5,5% en kinderarmoede 6,4% bedragen in 2023.
11. Ontvangen commentaren
De leden van de CDA-fractie vinden het goed om te vernemen dat de
VNG positief is over de wettelijke afbakening van de doelgroep, zodat dit
aansluit bij het lokale minimabeleid. Deze leden vinden het begrijpelijk dat
de VNG vraagt om een langetermijnvisie. De regering geeft aan dat zij hier
de komende periode aan gaat werken, samen met de gemeenten. Aan
welke maatregelen wordt dan gedacht, in geval van hoog blijvende
energieprijzen?
De regering antwoordt de leden van de CDA-fractie als volgt. Of en zo ja
welke maatregelen er nodig zijn in het kader van het koopkrachtbeleid,
maakt onderdeel uit van de zogenaamde augustusbesluitvorming. Uw
Kamer wordt hierover met Prinsjesdag geïnformeerd.
De regering antwoordt de leden van de CDA-fractie als volgt. Of en zo ja
welke maatregelen nodig zijn in het kader van het koopkrachtbeleid,
maakt onderdeel uit van de zogenaamde augustusbesluitvorming. Uw
Kamer wordt hierover bij Prinsjesdag geïnformeerd.
Het lid van de BBB-fractie leest dat de VNG een aantal keer wijst op de
verantwoordelijkheid van het Rijk voor landelijk inkomensbeleid en dat de
VNG oproept tot een structurele aanpak, zodat gemeenten zich kunnen
richten op lokale ondersteuning aan mensen die ondanks landelijke
inkomensondersteuning alsnog in een financieel kwetsbare positie zitten
en maatwerk nodig hebben. Het lid leest dat de regering in reactie hierop
aangeeft dat zij het belang van een langetermijnvisie onderschrijft en stelt
hier de komende periode aan te werken, samen met gemeenten. Zij is dan
ook benieuwd of de regering kan aangeven aan wat voor structurele
maatregel(en) wordt gedacht, in het geval de energieprijzen hoog blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

28

De regering antwoordt het lid van de BBB-fractie als volgt. Of en zo ja
welke maatregelen er nodig zijn in het kader van het koopkrachtbeleid,
maakt onderdeel uit van de zogenaamde augustusbesluitvorming. Uw
Kamer wordt hierover separaat nader geïnformeerd.
De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 389, nr. 7

29