Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2016

Nr. 28

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 19 september 2016
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
27 mei 2016 over uitvoering fiscale moties en toezeggingen Tweede
Kamer (Kamerstuk 34 300 IX, nr. 26).
De vragen en opmerkingen zijn op 23 juni 2016 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 16 september 2016 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

kst-34300-IX-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van Financiën over de uitvoering van fiscale moties en
toezeggingen. De leden van de fractie van de VVD heeft daarover nog wel
een aantal vragen.
Behoud werkgelegenheid Belastingdienst in regio’s met krimpende en/of
lage werkgelegenheid
De leden van de VVD-fractie zijn blij te lezen dat als er weer keuzes
worden gemaakt met gevolgen voor de werkgelegenheid bij de Belastingdienst in regio’s met krimpende en/of lage werkgelegenheid er rekening
wordt gehouden met de motie om voorrang te geven aan het behoud van
banen in die regio’s.
Publiek private samenwerking bij onderwijs en onderzoek en de btw
Wanneer is de inventarisatie van de Ministeries van Financiën, van
Economische Zaken en van Onderwijs gereed?
In hoeverre komen veel problemen bij die soort vormen van samenwerking niet vooral voort uit het feit dat sommige sectoren zijn vrijgesteld
van btw (en daarmee ook btw niet kunnen verrekenen/aftrekken)? Waarom
wordt er dan niet meer fundamenteel gekeken of dit een oplossing voor
veel problemen is?
Administratieve lastenverlichting door achterwege laten inhouding
dividendbelasting overheidslichamen
Onderzoek naar de precieze ICT – impact van deze maatregel is nog
gaande en zal worden meegenomen bij de IV – portfolioanalyse. Wanneer
is deze gereed?
Ontnemen van ANBI-status aan instellingen die geweldspredikers een
podium bieden of deze faciliteren
Na het zomerreces 2016 vindt er een separaat overleg plaats over ANBI,
waar ook de initiatiefnota van het lid Van Klaveren (Kamerstuk 34 259) zal
worden geagendeerd. Daar zullen de leden van de fractie van de VVD
uitgebreider ingaan op de initiatiefnota. Maar deze leden hebben hier nog
wel een aantal technische c.q. feitelijke vragen over.
Er wordt aangegeven dat de huidige wet de Belastingdienst de
mogelijkheid biedt om op basis van een weging van feiten en omstandigheden aan instellingen die uitingen van haat of geweld mogelijk maken de
ANBI-status te ontnemen. In hoeveel gevallen is er onderzoek gedaan
naar deze mogelijkheid? In welk deel heeft dit geleid tot het ontnemen van
de ANBI-status? In hoeveel gevallen is de ANBI-status op basis hiervan
ontnomen in de afgelopen tien jaar?
In hoeverre is het voorstel van de initiatiefnemer niet uitgebreider, sterker
en/of makkelijker toe te passen dan de huidige wet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de brief van de Staatssecretaris van Financiën inzake fiscale moties en
toezeggingen. Zij danken de Staatssecretaris voor de uitgebreide
uiteenzettingen. Zij hebben hierbij nog één vraag. De advocaat-generaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

2

heeft conclusie getrokken in een zaak over de btw-behandeling van het
beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen in relatie tot
bedrijfspensioenfondsen. Wanneer wordt de definitieve uitspraak van de
Hoge Raad verwacht? Voor welke begrotingsjaren gaat deze uitspraak
eventueel gevolgen hebben? Is de reactie van Staatssecretaris die naar de
Hoge Raad is gestuurd naar aanleiding van de conclusie openbaar?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
Behoud werkgelegenheid bij Belastingdienst in regio’s met krimpende
en/of lage werkgelegenheid
Is er momenteel en in de nabije toekomst in het geheel geen sprake van
gedwongen ontslagen bij de Belastingdienst, vragen de leden van de
SP-fractie?
Kan de Staatssecretaris aangeven wat de laatste stand van zaken is met
betrekking tot het aantal medewerkers dat in het kader van de investeringsagenda vrijwillig wil uittreden? Voorziet de Staatssecretaris
problemen wanneer erg veel mensen hiervan gebruik willen maken? Kan
worden uitgesloten dat de Belastingdienst als geheel minder gaat
functioneren als gevolg van een groot aantal mensen dat vrijwillig wil
uittreden?
Dubbele belastingheffing onder het verdrag met de VS
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris aan te geven
wanneer de besprekingen over de modernisering van het bestaande
belastingverdrag zullen aanvangen. Kwam het initiatief voor deze
besprekingen van de VS of van Nederlandse zijde? Welke overwegingen
zijn hierbij kenbaar gemaakt? Om welke reden willen de VS het verdrag
moderniseren?
Evaluatie administratieve lastenverlichting Wet uniformering loonbegrip
De leden van de SP-fractie zijn zeer geïnteresseerd in de evaluatie van de
Wet uniformering loonbegrip. Zij vragen de Staatssecretaris hierbij in te
gaan op de volgende vragen:
1. welk budgettair beslag deze wet heeft gehad en zal hebben;
2. of de gewenste vereenvoudiging plaats heeft gevonden;
3. wat de koopkrachtgevolgen zijn.
Kan de Staatssecretaris toezeggen deze vragen te zullen meenemen bij de
evaluatie?
Coöperaties
De leden van de SP-fractie hebben enkele vragen over de behandeling
door de Belastingdienst van coöperaties. Zij hebben meermaals signalen
ontvangen dat het in de praktijk niet gemakkelijk is om een coöperatie aan
te gaan. Herkent de Staatssecretaris deze signalen? Klopt het dat het
aangaan van een coöperatie in de praktijk vaak gepaard gaat met het
inhuren van fiscaal experts en dat het aangaan van een coöperatie
hiermee kan worden ontmoedigd?
De leden van de SP-fractie juichen toe dat de Staatssecretaris het verschil
in fiscale behandeling ten aanzien van de dividendbelasting gaat
onderzoeken. Zij vragen de Staatssecretaris dit onderzoek niet alleen toe
te spitsen op de dividendbelasting maar ook op andere fiscale wetgeving.
Is de Staatssecretaris hiertoe bereid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

3

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van Financiën over de afgedane en moties en toezegging
en de planning van de nog te behandelen moties en toezeggingen. Deze
leden maken graag van de gelegenheid gebruik om de Staatssecretaris
hierover vragen te stellen.
Vermogenstoets toeslagen
De leden van de CDA-fractie zien een soort patstelling ontstaan als het
gaat om letselschadevergoedingen en de vermogenstoets bij de
toeslagen. Toen letselschadevergoedingen niet meetelden als vermogen
was er geen probleem. Nu ze wel meetellen zou de uitkering hoger
moeten zijn, maar we weten allemaal dat dat niet gebeurt. De Staatssecretaris noemt dat zorgelijk, maar ziet geen noodzakelijk verband met de
wetgeving van toeslagen. Hoe kunnen slachtoffers met letselschade
ervoor zorgen dat de verzekeraar rekening houdt met verlies aan
toeslagen? Wordt door de rechter rekening gehouden met het verlies aan
toeslagen bij het vaststellen van de hoogte van een letselschadeuitkering? Wat kan het kabinet doen om een oplossing voor dit probleem
te bespoedigen nu de Staatssecretaris van mening is dat de fiscale
oplossing niet de meest voor de hand liggende oplossing is?
Publiek private samenwerking bij onderwijs en onderzoek en de btw
De leden van de CDA-fractie lezen dat het kabinet een informatiekaart
«pps en btw» op aan het stellen is. Dat is op zich een leuk begin van de
uitvoering van de motie Mulder, maar daarmee heeft het kabinet zich nog
niet tot het uiterste ingespannen om btw geen belemmerende factor meer
te laten zijn bij samenwerking op het gebied van onderwijs en onderzoek.
Kan de Staatssecretaris aangeven welke acties nog meer ondernomen zijn
of zullen worden ondernomen om de belemmering weg te nemen? Is de
Staatssecretaris ook voornemens om te kijken naar verruiming van weten regelgeving? En deelt de Staatssecretaris de mening van de leden van
de CDA-fractie dat het actieplan van de Europese Commissie over de
herziening van de btw hier een mogelijkheid voor zou kunnen bieden?
Dubbele belastingheffing onder het verdrag met de VS
De leden van de CDA-fractie danken de Staatssecretaris dat hij de
problematiek van de dubbele belasting voor Nederlanders met banden
met Amerika, waaronder de Amerikaanse nationaliteit, met de Amerikaanse fiscale autoriteiten besproken heeft en bij de verdragsonderhandelingen zal blijven bespreken. Deze leden vinden het onbestaanbaar dat de
ene Nederlander een hogere belastingdruk heeft dan de andere Nederlander alleen vanwege het hebben van de Amerikaanse nationaliteit.
Daarbij speelt mee dat het niet gemakkelijk noch goedkoop is om van de
Amerikaanse nationaliteit af te komen. De Staatssecretaris zei tijdens het
plenaire debat over de FATCA-wetgeving van Curaçao dat «de echte
accidental Americans deze problematiek zouden zien verdwijnen» als het
voorstel van het Amerikaanse Congres wordt aangenomen. De leden van
de CDA-fractie zien echter als grote onvolkomenheid van het Amerikaanse
voorstel dat het niet geldt als iemand op vakantie is geweest naar de
Verenigde Staten, want dan moet een Amerikaans staatsburger op een
Amerikaans paspoort reizen. Dit geldt ook voor personen die als kind op
vakantie zijn geweest naar de Verenigde Staten, want kinderen moeten op
een eigen (Amerikaans) paspoort reizen. Deelt de Staatssecretaris deze
constatering?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

4

Overleg Benelux over accijnstarieven
De leden van de CDA-fractie zijn blij dat de Staatssecretaris blijft
overleggen met onze buurlanden over de accijnstarieven. Kan de
Staatssecretaris ook bevestigen dat hij de mening deelt dat het zeer
belangrijk is om qua accijnstarieven niet uit de pas te lopen met de
buurlanden? Het is dan ook goed nieuws dat de accijnstarieven in België
omhoog gaan. Zeker omdat de tarieven in Luxemburg niet omhoog gaan
en dat is voor België een belangrijk buurland als het om brandstoffen
gaat. Kan de Staatssecretaris al aangeven welke accijnstarieven België
voornemens is de komende twee jaar te verhogen? Heeft de Staatssecretaris ook overleg gehad met Duitsland over de accijnstarieven?
Onderzoek naar gelijke btw-behandeling voor de beheerkosten voor DCen DB-regelingen
De leden van de CDA-fractie constateren dat het kabinet blijft uitstellen
om de btw-heffingsproblematiek over beheerdiensten aan pensioenfondsen die DB-regelingen uitvoeren, op te lossen. Eerst gaf het kabinet
aan de conclusie van de Advocaat-Generaal af te wachten. Nu is die
conclusie er, en die pakt niet goed uit voor het kabinet, en dan wacht het
kabinet op de beslissing van de Hoge Raad. Wanneer gaat het onderzoek,
zoals gevraagd in de motie Oomen c.s. (Kamerstuk 34 117, H), nu verricht
worden? Kan het kabinet de Tweede Kamer, op gelijke wijze als zij doet
richting de Eerste Kamer, blijven informeren over de uitvoering van de
motie Oomen?
Coöperaties
De leden van de CDA-fractie zijn verrast dat de Staatssecretaris
aankondigt het verschil tussen coöperaties en BV’s/NV’s voor de dividendbelasting op te lossen. Kan de Staatssecretaris aangeven welke kant dit
opgaat? Worden BV’s/NV’s ook vrijgesteld of worden coöperaties
inhoudingsplichtig? Kan de Staatssecretaris wat de oorspronkelijke reden
geweest is dat coöperaties nooit inhoudingsplichtig geweest zijn voor de
dividendbelasting?
Verdeling vermogensbestanddelen tussen partners onderling
De leden van de CDA-fractie kunnen het antwoord van de Staatssecretaris
over de verdeling van de vermogensbestanddelen tussen partners niet
helemaal plaatsen. De vraag van de CDA-fractie zag niet op het wettelijk
kader, maar op een praktische invulling van de digitale aangifte. Wanneer
fiscale partners nu meerdere rekeningen hebben, bijvoorbeeld allebei
betaalrekeningen, allebei spaarrekeningen, gezamenlijke rekeningen en
rekeningen voor de kinderen, is een aparte Excel-sheet nodig om de
verdeling in te vullen conform de juridische gerechtigdheid. Partners
schuiven dan dus niet onderling. Zou het niet eenvoudiger zijn als fiscale
partners gemakkelijk aan kunnen geven van wie (of van beiden bij helfte)
een rekening is? Of bijvoorbeeld dat je met een vinkje kan kiezen voor een
verdeling conform de juridische gerechtigdheid. Dit dus zonder dat
wettelijk onmogelijk wordt gemaakt om met het saldo naar wens te
schuiven. De leden van de CDA-fractie zijn namelijk van mening dat de
verdeling conform de werkelijkheid makkelijk in de aangifte zou moeten
kunnen worden ingevuld zonder uitgebreide eigen berekening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

5

II Reactie van de Staatssecretaris van Financiën
Ik heb met belangstelling kennisgenomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de fracties van de VVD, de PvdA, de SP en het CDA.
Hieronder beantwoord ik de gestelde vragen. Ik houd bij de beantwoording van de vragen zo veel mogelijk de volgorde van de vragen en
opmerkingen aan zoals die aan mij zijn voorgelegd, met dien verstande
dat gelijkluidende of in elkaars verlengde liggende vragen tezamen zijn
beantwoord. Voor zover de vraag in een andere paragraaf is beantwoord,
is op de oorspronkelijke plaats van de vraag in het verslag een verwijzing
opgenomen naar het onderdeel waar die vraag is beantwoord.
1. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
VVD
Publiek-private samenwerking bij onderwijs en onderzoek en de btw
De leden van de fractie van de VVD vragen wanneer de inventarisatie
gereed is van de Ministeries van Financiën, Economische Zaken en
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap naar de onduidelijkheden en
knelpunten die zich in de praktijk voordoen. Daarnaast vragen zij in
hoeverre de problemen bij publiek-private samenwerking voornamelijk
voorkomen bij onderwijs en onderzoek vanwege het feit dat sommige
sectoren zijn vrijgesteld van btw en waarom er niet meer fundamenteel
wordt gekeken naar een oplossing voor deze problemen. De leden van de
fractie van het CDA vragen of ik kan aangeven welke acties nog meer zijn
ondernomen om de belemmerende werking van de btw weg te nemen en
of ik bereid ben om te kijken naar verruiming van wet- en regelgeving.
Voorts vragen deze leden of ik de mening deel dat het actieplan van de
Europese Commissie over de herziening van de btw hier een mogelijke
oplossing voor zou kunnen bieden. Bij publiek-private samenwerking
(PPS) op het gebied van onderwijs en onderzoek bestaat in de praktijk
behoefte aan duidelijkheid over de btw-gevolgen van die samenwerking.
In dat kader is door het Ministerie van Economische Zaken met het
Ministerie van Financiën en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap een «Informatiekaart PPS en btw» gemaakt. In deze informatiekaart wordt ingegaan op onduidelijkheden en knelpunten die in de
praktijk zijn gesignaleerd met betrekking tot de heffing van btw bij PPS op
het gebied van onderwijs en onderzoek. De informatiekaart beoogt waar
mogelijk helderheid te verschaffen over de toepassing van de (Europese)
btw-regels, zodat belanghebbenden een (eerste) inschatting kunnen
maken van de btw-aspecten van PPS. De informatiekaart zal ook binnen
de Belastingdienst worden verspreid, zodat de verschillende situaties die
bij PPS voorkomen bekend zijn. De informatiekaart is een «levend»
document dat naar aanleiding van nieuwe ontwikkelingen, zoals
(Europese) jurisprudentie en nieuwe samenwerkingsvormen kan worden
aangepast. De Minister van Economische Zaken heeft deze informatiekaart op 30 juni aan uw Kamer gestuurd.1
De geconstateerde onduidelijkheden over de btw-gevolgen worden deels
veroorzaakt door het feit dat sommige sectoren zijn vrijgesteld van btw
(en daarmee btw ook niet kunnen verrekenen of aftrekken). Fundamentele
oplossingen zijn hiervoor binnen het dwingende kader van de
BTW-richtlijn niet mogelijk. Het is ook geen onderwerp dat zich goed leent
om aan te kaarten bij de wijziging van de BTW-richtlijn in het kader van
het actieplan van de Europese Commissie over de herziening van de btw.
Bij dit actieplan gaat het om andere onderwerpen. Een fundamentele
discussie binnen de EU over de reikwijdte van vrijstellingen, het recht op
aftrek of belastingheffing over diensten (bij PPS) vindt momenteel niet
1

Bijlage bij Kamerstuk 32 637, nr. 249.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

6

plaats. Het is ook geen onderwerp dat ik op dit moment op de EU-agenda
zou willen plaatsen. Ik beschik niet over een onderzoek naar de precieze
aard, omvang en ernst van de problemen die worden ervaren. Ik blijf hier
wel over in gesprek met de bewindspersonen van Economische Zaken en
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, zodat ik mede op basis daarvan in
voorkomende gevallen kan beoordelen of en in hoeverre de fiscaliteit
positief kan bijdragen aan het wegnemen van belemmeringen bij PPS.
Administratieve lastenverlichting door achterwege laten inhouding
dividendbelasting overheidslichamen
De leden van de fractie van de VVD vragen wanneer het onderzoek naar
de ICT-impact van de invoering van de inhoudingsvrijstelling bij
overheidslichamen in de dividendbelasting gereed is. Uit het onderzoek
naar de ICT-impact is naar voren gekomen dat invoering van de inhoudingsvrijstelling en aanpassingen ten behoeve van het toezicht hierop
naar verwachting in de loop van 2018 mogelijk zal zijn. In de nota naar
aanleiding van het verslag bij de Fiscale verzamelwet 2015 heb ik al
geschreven dat de Belastingdienst een inhoudingsvrijstelling als wenselijk
ziet.2 Ik zal daarom hiervoor een voorstel opnemen bij het Belastingplan
2017.
Ontnemen van ANBI-status aan instellingen die geweldspredikers een
podium bieden of deze faciliteren
In de brief van 27 mei over fiscale moties en toezeggingen heb ik namens
het kabinet een reactie gegeven op de initiatiefnota van het lid Van
Klaveren over het ontnemen van de ANBI-status van instellingen die
geweldpredikers faciliteren.3 In reactie hierop vragen de leden van de
fractie van de VVD in hoeveel gevallen onderzoek is gedaan naar de
mogelijkheid om de ANBI-status te ontnemen van instellingen die
uitingen van haat of geweld mogelijk maken en in hoeverre dit bij een
deel ook daadwerkelijk heeft geleid tot het ontnemen van de ANBI-status.
Verder vragen deze leden in hoeveel gevallen de ANBI-status op deze
grond is afgenomen in de afgelopen tien jaar. Daarnaast vragen deze
leden in hoeverre het voorstel in de initiatiefnota van het lid Van Klaveren
uitgebreider, sterker of gemakkelijker toe te passen is dan de huidige wet.
Sinds 2008 kunnen instellingen als ANBI worden aangemerkt door middel
van een beschikking. Sindsdien kan een ANBI-status derhalve worden
ingetrokken of niet worden verleend. Sinds de wetgeving per 1 januari
20134 de mogelijkheid biedt om bij haat zaaien of aanzetten tot geweld de
ANBI-status in te trekken, heeft de Belastingdienst zo’n 200 instellingen
vanwege die reden onderzocht. Bij ongeveer 20% van deze instellingen is
de ANBI-status ingetrokken. Het intrekken van de ANBI-status om de
enkele reden dat een organisatie aanzet tot haat, geweld of het in gevaar
brengen van de algemene veiligheid van personen of goederen heeft
echter niet plaatsgevonden. In de onderzochte gevallen bestonden
namelijk ook andere argumenten om de ANBI-status in te trekken. Een
reden die vaak doorslaggevend was voor intrekking van de ANBI-status
bleek het ontbreken van een volledige administratie, waardoor onvoldoende zicht was op de financiële stromen binnen de betreffende
organisaties.
Op basis van de huidige wetgeving toetst de inspecteur of een instelling
statutair en feitelijk het algemeen belang dient. Indien een ANBI een
prediker uitnodigt die tijdens een bijeenkomst van deze ANBI oproept tot
haat of geweld of die erom bekend staat dat hij dit zal doen, kan de
2

Kamerstuk 34 220, nr. 6, blz. 10.
Kamerstuk 34 259, nr. 2.
4
Met terugwerkende kracht tot 1 januari 2012.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

7

Belastingdienst nader onderzoek instellen bij de betreffende ANBI. Het
propageren van haat en geweld is uiteraard niet als algemeen nuttig aan
te merken en kan daarom reden zijn om een instelling de ANBI-status te
ontnemen. Dit vergt altijd een weging van feiten en omstandigheden. Hier
gaat een uitgebreid feitenonderzoek aan vooraf. Het is van belang dat de
Belastingdienst een juridisch houdbaar standpunt inneemt, waarbij alle
overwegingen worden meegenomen. Verder wordt ook onderzocht of de
instelling, een bestuurder van de instelling, een persoon die feitelijk
leiding geeft aan de instelling of een voor die instelling gezichtsbepalende
persoon in de afgelopen vier jaar door een Nederlandse rechter onherroepelijk is veroordeeld wegens het opzettelijk plegen van een misdrijf als
bedoeld in artikel 67, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering.
Hieronder valt onder andere het aanzetten tot haat of geweld. Een
onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling is in dit kader een objectief
criterium waarmee de regeling op dit punt goed uitvoerbaar is.
Het lid Van Klaveren stelt in zijn initiatiefnota voor dat van een instelling
de ANBI-status geweigerd of ingetrokken wordt na een signaal van de
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) aan het
ANBI-team, dat de instelling een geweldprediker of een aan een terreurorganisatie gelieerde prediker uitnodigt of faciliteert. Het voorstel in de
initiatiefnota lijkt weliswaar de positie van de Belastingdienst te
versterken als het gaat om het in beeld krijgen van haatpredikers, maar
roept juridische bezwaren op. Tegen de intrekking van een
ANBI-beschikking is bezwaar en beroep mogelijk. De weigering of
intrekking van de ANBI-status moet gemotiveerd en onderbouwd worden
door de inspecteur. Hiervoor zou dan in een fiscale procedure verwezen
moeten worden naar het signaal van organisaties als de NCTV. Dat signaal
is echter niet vatbaar geweest voor bezwaar en beroep, zodat dat in een
mogelijke procedure over de ANBI-status niet als vaststaand of bindend
kan worden beschouwd. Daarnaast merk ik nog op dat ook onder de
huidige wet informatie-uitwisseling tussen overheidsdiensten kan
plaatsvinden, zodat signalen en gegevens over haat- en geweldpredikers
door de Belastingdienst kunnen worden meegewogen bij de vraag of de
ANBI-status dient te worden ontnomen.
2. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
PvdA
Onderzoek naar gelijke btw-behandeling voor de beheerkosten voor DCen DB-regelingen
De leden van de fractie van de PvdA vragen wanneer de definitieve
uitspraak van de Hoge Raad in een zaak over de btw-behandeling van het
beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen in relatie tot
pensioenfondsen wordt verwacht. Ook vragen deze leden voor welke
begrotingsjaren deze uitspraak eventueel gevolgen heeft en of mijn
reactie die naar aanleiding van de conclusie naar de Hoge Raad is
gestuurd openbaar is. De Hoge Raad heeft mij geïnformeerd dat de zaak
over de btw-behandeling van het beheer van gemeenschappelijke
beleggingsfondsen in relatie tot bedrijfspensioenfondsen naar
verwachting wordt afgedaan voor 31 december 2016. Deze uitspraak heeft
vanaf de datum van het arrest budgettaire gevolgen als de Hoge Raad zou
oordelen dat sprake is van vrijgesteld vermogensbeheer. De reactie die
namens mij naar aanleiding van de conclusie van Advocaat Generaal
Ettema naar de Hoge Raad is gestuurd, wordt door de Hoge Raad niet
openbaar gemaakt. Dit geldt bijvoorbeeld wel voor het beroepschrift in
cassatie. In dit geval heb ik er geen bezwaar tegen dat mijn reactie op de
conclusie van de A-G openbaar wordt. Deze heb ik daarom bijgevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

8

De leden van de fractie van het CDA vragen wanneer het onderzoek
verricht zal worden dat is gevraagd in de motie Oomen-Ruijten c.s. over
de btw-behandeling van de kosten van beheer van DC- en DB-regelingen.
Ik heb uit de toelichting van de indiener tijdens het debat over de motie
begrepen dat de motie Oomen-Ruijten c.s. zo moet worden uitgelegd dat
de motie bedoeld is om de mening van de Eerste Kamer duidelijk te
maken, alvorens in de boezem van het kabinet een mening wordt
gevormd over de kwestie.5 De indiener heeft daarbij ook de woorden
«rekening houdend met ontwikkelingen in de jurisprudentie» benadrukt
en aangegeven dat geen apart onderzoek meer hoeft te worden gedaan.6
Het kabinet heeft vervolgens gehandeld, zoals in de mondelinge
toelichting van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
op de ingediende motie uiteengezet is. In de brief van 27 mei jl. ben ik hier
uitgebreid op ingegaan. Het kabinet zal de Tweede Kamer gelijktijdig met
de Eerste Kamer informeren over de uitvoering van de motie OomenRuijten c.s. nadat de Hoge Raad uitspraak heeft gedaan in de zaak over het
vermogensbeheer voor een pensioenfonds dat DB-pensioenregelingen
uitvoert.
3. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
Behoud werkgelegenheid bij Belastingdienst
De leden van de fractie van de SP vragen of er gedwongen ontslagen bij
de Belastingdienst te verwachten zijn. De Belastingdienst hanteert bij de
uitvoering van de reorganisaties die volgen uit de uitvoering van de
investeringsagenda het Van-Werk-Naar-Werk-beleid (VWNW).
Uitgangspunt daarbij is dat medewerkers die (dreigen) boventallig (te)
raken, worden begeleid naar ander werk. Daarbij is Rijksbreed
afgesproken dat reorganisatieontslag niet past bij dit uitgangspunt en
daarom gedurende de werkingsduur van het VWNW-beleid de grondslag
voor reorganisatieontslag buiten werking is gesteld.
Voorts is in de investeringsagenda opgenomen dat medewerkers die niet
meer passen in de nieuwe werkwijze niet worden ontslagen, maar
uitstromen naar een afzonderlijke tijdelijke transitieorganisatie (Switch)
die zal functioneren gedurende een periode van zes tot acht jaar en daar
tijdelijk zinvol werk krijgen op het niveau dat voor hen passend is en
daarnaast, indien noodzakelijk, actief medewerkers zal begeleiden naar
ander werk binnen of buiten de Belastingdienst. Gedwongen reorganisatieontslagen zijn daarbij dus niet aan de orde. Ik heb de Kamer hierover
geïnformeerd bij brief van 20 mei 2015.7
De leden van de fractie van de SP vragen tevens naar de vrijwillige
uitstroom bij de Belastingdienst. Zoals ik op 14 september jl. ook in reactie
op schriftelijke Kamervragen8 heb aangegeven, heeft op 1 september jl.
7.280 fte (7.820 medewerkers) belangstelling getoond door zich aan te
melden voor een gesprek over de regeling. Dat betekent niet dat al deze
mensen automatisch zullen besluiten daadwerkelijk gebruik te maken van
de vertrekregeling. Op genoemde datum hebben 4.960 fte
(5.300 medewerkers) de keuze gemaakt voor een van de varianten binnen
de regeling. In overgrote meerderheid wordt gekozen voor de uitstroomvarianten. 1.263 fte (1.372 medewerkers) hebben nog geen keuze gemaakt
en 1.057 fte (1.148 medewerkers) hebben na de gesprekken besloten geen
gebruik te maken van de regeling.

5

Kamerstukken 34 117 en 34 320, H.
Handelingen I 2015/16, nr. 15, item 13.
7
Kamerstuk 31 066, nr. 236.
8
Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 65.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

9

De leden van de SP vragen vervolgens of deze uitstroom tot problemen
leidt en of kan worden uitgesloten dat de Belastingdienst als gevolg
daarvan minder gaat functioneren. Op dit moment bestaat hier nog geen
zicht op. De Belastingdienst treft maatregelen om de continuïteitsrisico’s
die onvermijdelijk aan een verandering van deze omvang zijn verbonden,
te beheersen. Het gaat hierbij onder andere om gefaseerde uitstroom van
medewerkers (2016–2023) en om de werving van nieuwe kennis en
ervaring, ongeveer 700 fte in 2016. De werving is bestemd voor de IA,
waarvoor over de hele looptijd 1.500 fte nodig zijn, en voor gedeeltelijke
vervanging van de sneller dan voorziene uitstroom. Medewerkers die de
komende jaren gaan vertrekken, zullen met het oog op de continuïteit
waar nodig worden ingezet in hun huidige rol.
Dubbele belastingheffing onder het verdrag met de VS
De leden van de fractie van de SP vragen om aan te geven wanneer de
besprekingen over de modernisering van het bestaande belastingverdrag
met de VS zullen aanvangen, of het initiatief voor deze bespreking van de
VS of van Nederlandse zijde kwam en welke overwegingen hierbij
kenbaar zijn gemaakt. Tevens vragen de leden om welke reden de VS het
verdrag willen moderniseren. Met de VS is de intentie uitgesproken om
op korte termijn te gaan onderhandelen over de modernisering van het
belastingverdrag, dat voor het laatst is gewijzigd per 2004. De
verwachting is dat deze onderhandelingen aan het einde van 2016 dan
wel begin 2017 zullen aanvangen. De wens van de VS om het bestaande
verdrag te moderniseren vloeit voort uit het vaststellen van een nieuw
modelbelastingverdrag door de Verenigde Staten. Onder andere zijn
daarin maatregelen opgenomen om zogeheten corporate inversions tegen
te gaan.
Evaluatie administratieve lastenverlichting Wet uniformering loonbegrip
De leden van de fractie van de SP vragen of bij de toegezegde evaluatie
van de administratieve lastenverlichting van de Wet uniformering
loonbegrip naast de realisatie van de beoogde vereenvoudiging ook kan
worden ingegaan op het budgettair beslag en de koopkrachtgevolgen. De
door deze leden genoemde andere elementen dan de vereenvoudiging,
zullen geen onderdeel uitmaken van de toegezegde evaluatie. Deze
elementen zijn al eerder geëvalueerd in 20139 en besproken tijdens een
Algemeen Overleg op 4 september 2013.10 Verder rapporteert het kabinet
naar aanleiding van de motie Groot11 bij de evaluatie jaarlijks over de
loonstrookjeseffecten en de relatie met het koopkrachtbeeld. Een overzicht
van de loonstrookjeseffecten en koopkrachtgevolgen voor 2015 op basis
van de Decemberraming van het CPB zijn aan de orde gekomen in de brief
van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van december
2015.12
Coöperaties
De leden van de fractie van de SP geven aan dat zij meermaals signalen
hebben ontvangen dat het in de praktijk niet gemakkelijk is om een
coöperatie aan te gaan en vragen of ik deze signalen herken. Deze leden
vragen of het klopt dat het aangaan van een coöperatie in de praktijk vaak
gepaard gaat met het inhuren van fiscaal experts en dat het aangaan van
een coöperatie hiermee kan worden ontmoedigd. De signalen waar de
9

Bijlage bij Kamerstuk 33 682, nr. 1.
Kamerstuk 33 682, nr. 2.
11
Kamerstuk 33 682, nr. 11.
12
Kamerstuk 33 682, nr. 14.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

10

fractie van de SP op doelt, hebben mij niet bereikt. Voor het oprichten van
een coöperatie is, net zoals voor de oprichting van bijvoorbeeld een nv of
een bv, een notariële akte vereist. De oprichting van een coöperatie vereist
dus in elk geval de betrokkenheid van een notaris. De beoordeling van nut
en noodzaak van betrokkenheid van een fiscaal expert is aan de oprichters
zelf.
De leden van de fractie van de SP vragen of ik bereid ben het onderzoek
naar het verschil in fiscale behandeling niet alleen toe te spitsen op de
dividendbelasting maar ook op andere fiscale wetgeving. In de brief van
27 november 2015 heeft het kabinet een aantal initiatieven genoemd die
het wil ontplooien voor de aanpak van belastingontwijking.13 In dat kader
geeft met name de dividendbelasting aanleiding om het gebruik van de
coöperaties nader te bekijken. Het kabinet richt zich op diverse aspecten
van de heffing van dividendbelasting van coöperaties en hanteert daarbij
als randvoorwaarde dat het reële coöperatieve bedrijfsleven niet wordt
geraakt.
4. Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het
CDA
Vermogenstoets toeslagen
De leden van de fractie van het CDA vragen hoe slachtoffers met
letselschade ervoor kunnen zorgen dat de verzekeraar rekening houdt met
het verlies aan toeslagen, of de rechter ook met dit verlies rekening houdt
en wat het kabinet kan doen om een oplossing te bespoedigen. Het verlies
aan toeslagen ten gevolge van de letselschade-uitkering is aan te merken
als schade als bedoeld in het Burgerlijk Wetboek. Het ligt op de weg van
het slachtoffer en diens belangenbehartiger om het verlies aan toeslagen
als schadepost te becijferen en te melden bij de verzekeraar. Voor de
berekening van de schade kan desgewenst een adviseur worden
ingeschakeld. Hetzelfde geldt wanneer er sprake is van een gerechtelijke
procedure. Voert het slachtoffer deze schade op in zijn schadestaat en is
duidelijk dat hij deze schade ook daadwerkelijk heeft, dan zal de rechter de
aansprakelijke partij tot vergoeding hiervan veroordelen.
Publiek-private samenwerking bij onderwijs en onderzoek en de btw
De leden van de fractie van het CDA vragen of ik kan aangeven welke
acties nog meer zijn ondernomen om de belemmerende werking van de
btw weg te nemen, of ik bereid ben om te kijken naar verruiming van weten regelgeving en of ik de mening deel dat het actieplan van de Europese
Commissie over de herziening van de btw hier een mogelijkheid voor zou
kunnen bieden zijn beantwoord in paragraaf 1, tegelijkertijd met de
vergelijkbare vragen van de leden van de fractie van de VVD.
Dubbele belastingheffing onder het verdrag met de VS
De leden van de fractie van het CDA vragen of ik kan bevestigen dat het
voorstel van het Amerikaanse Congres niet geldt voor iemand die op
vakantie is geweest naar de VS of voor personen die als kind op vakantie
zijn geweest in de VS, omdat in deze situaties alleen met een Amerikaans
paspoort gereisd zou kunnen worden. Ik heb deze vraag betrokken bij de
brief van 6 september 2016,14 waarin ik onder andere een reactie geef op
de motie van het lid Omtzigt c.s.15

13

Kamerstuk 31 066, nr. 113.
Kamerstuk 34 371 (R 2066), nr. 8.
15
Kamerstuk 34 371 (R 2066), nr. 7.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

11

Overleg Benelux over accijnstarieven
De leden van de fractie van het CDA vragen of ik hun mening deel dat het
belangrijk is om qua accijnstarieven niet uit de pas te lopen met de
buurlanden. Verder vragen deze leden welke accijnstarieven België
voornemens is de komende twee jaar te verhogen en of ik ook overleg
heb gehad met Duitsland over de accijnstarieven. Vanzelfsprekend is het
van belang om bij besluitvorming over voorgenomen accijnsverhogingen
ook de tarieven in buurlanden in ogenschouw te nemen om eventuele
grenseffecten als gevolg van een tariefverhoging te kunnen beoordelen.
België heeft aangekondigd in de komende twee jaar in elk geval de
accijnzen op diesel en tabaksproducten verder te zullen verhogen, maar
de precieze bedragen zijn nog niet bekend. Ik heb geen overleg gehad met
Duitsland over accijnstarieven maar ik ben wel voornemens om bij
toekomstige overleggen op expertniveau in Beneluxverband zo mogelijk
ook Duitsland te betrekken.
Coöperaties
De leden van de fractie van het CDA vragen wat de oorspronkelijke reden
is geweest dat de coöperatie niet inhoudingsplichtig is gemaakt voor de
dividendbelasting en vragen welke kant het opgaat bij het oplossen van
het verschil tussen coöperaties en bv’s/nv’s voor de dividendbelasting.
Een coöperatie kan worden getypeerd als een samenwerkingsverband van
ondernemers waarbij een of meer taken of functies worden samengebracht, terwijl deze ondernemers voor het overige zelfstandig blijven. In
tegenstelling tot een nv/bv staat bij een coöperatie de samenwerking
voorop en niet de kapitaaldeelname. Een nv/bv oefent het bedrijf uit voor
haar aandeelhouders / kapitaalverschaffers en niet zoals een coöperatie
doet voor haar leveranciers / afnemers. De coöperatie is vanwege dit
onderscheid altijd fiscaal anders behandeld dan de nv/bv. Hierbij wordt
enerzijds steeds uitgegaan van de gedachte dat de coöperatie een
verlengstuk van de leden / ondernemers vormt en anderzijds zelfstandig
een bedrijf uitoefent. Bij dit onderscheid past dan ook dat coöperaties op
de winstuitkeringen aan hun leden van oudsher niet inhoudingsplichtig
zijn voor de dividendbelasting. Alleen wanneer sprake is van misbruik (het
ontgaan van belasting) is de coöperatie sinds 2012 inhoudingsplichtig
voor de dividendbelasting. Met de implementatie van de wijzigingen in de
Moeder-dochterrichtlijn is deze bepaling sinds 1 januari 2016 verder
aangescherpt.
In de brief van 27 mei 201616 heb ik aangegeven dat de coöperatie, ook als
die niet voor haar oorspronkelijke doel wordt benut maar als houdstercoöperatie in internationale structuren wordt gebruikt, al bij voorbaat
uitgezonderd is van de inhoudingsplicht (behalve in misbruiksituaties). De
coöperatieve gedachte is bij dergelijke houdstercoöperaties in internationale structuren niet meer leidend voor de keuze voor een coöperatie.
Het kabinet heeft daarom in de eerdergenoemde brief aangegeven dat er
geen grond bestaat voor deze bijzondere fiscale behandeling. Daarnaast
heb ik in dezelfde brief aangegeven dat ik bij de uitwerking van oplossingen het internationale uitgangspunt wil betrekken dat er op is gericht
om geen dividendbelasting te heffen in deelnemingsverhoudingen, mits
sprake is van een ondernemingsketen. Een randvoorwaarde voor mij is
voorts dat het reële coöperatieve bedrijfsleven niet geraakt wordt. Op
Prinsjesdag zal het kabinet een brief aan uw Kamer sturen met
voorstellen. Later zal een wetsvoorstel volgen.

16

Kamerstuk 34 300 IX, nr. 26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

12

Verdeling vermogensbestanddelen tussen partners onderling
De leden van de fractie van het CDA vragen of het mogelijk is om het voor
belastingplichtigen in de aangifte gemakkelijker te maken de verdeling
van vermogensbestanddelen conform de werkelijkheid in te vullen. Sinds
1 januari 2010 is het wettelijk niet meer mogelijk om per vermogensbestanddeel een verdeling tussen partners te maken, zoals een verdeling op
basis van de juridische gerechtigdheid. Slechts het saldo kan vrijelijk
worden verdeeld tussen de partners. Met deze wijziging is beoogd een
belangrijke vereenvoudiging voor de praktijk te bewerkstelligen en
voorinvulling gemakkelijker te maken.17 De Belastingdienst heeft
overigens geen informatie over de onderlinge juridische verhoudingen
van partners en kan daarom in de aangifte niet voorinvullen conform de
juridische gerechtigheid van elke partner tot een bepaald vermogensbestanddeel.

17

Kamerstuk 32 130, nr. 3 blz. 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IX, nr. 28

13