(n^
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Staatssecretaris drs. P. Blokhuis
Postbus 20350

2500 EJ DENHAAG

Behandeld door

Directie Regulering
Telefoonnummer

Ministerie van Justitie en Veiligheid

088 - 770 8 770

Minister drs. S. Dekker
Postbus 20301

E-mailadres

info@nza.nl

2500 EH DENHAAG
Kenmerk

0412002/1050507

Onderwerp

Datum

Invoering zorgprestatiemodel in de ggz en fz

28 oktober 2021

Geachte heren Blokhuis en Dekker,

Op 15 december 2020 ontvingen wij uw aanwijzing voor de invoering van het zorgprestatiemodel als
nieuwe bekostiging in de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg (ggz) en forensische zorg (fz)^ In
een begeleidende brief verzoekt u ons om gelijktijdig met het zorgprestatiemodel een nieuw model van
zorgvraagtypering in te voeren. Daarnaast geeft u ons in uw brief een aantal aandachtspunten mee en
vraagt u ons onder andere om een aantal inhoudelijke aanpassingen en aanscherpingen in het model
door te voeren. Hierbij informeren wij u over de regelgeving die wij op basis van uw aanwijzing hebben
vastgesteld en hoe wij invulling geven aan de verzoeken uit uw brief.
Definitleve uitwerking zorgprestatiemodel

In de afgelopen periode hebben wij samen met partijen binnen het programme zorgprestatiemodel de
beleidsontwikkeling van het zorgprestatiemodel afgerond. Op 1 juli jl. hebben wij de regelgeving van de
het zorgprestatiemodel gepubliceerd. Op 26 oktober hebben wij de laatste aanpassingen doorgevoerd in
de regelgeving. Hierin sluiten we aan bij de veldafspraken over het zorgprestatiemodel en de afspraken
rondom de gefaseerde implementatie van het zorgprestatiemodel in de ict-systemen van zorgaanbieders.
Daarnaast heeft afstemming plaatsgevonden met de Autoriteit Persoonsgegeven (AP) over de

privacyaspecten van het zorgprestatiemodel. Verderop in deze brief licht ik deze punten nader toe.
invoering zorgprestatiemodel in de ggz en fz

Bij de ontwikkeling van het zorgprestatiemodel hebben de ontwerpcriteria steeds een centrale plaats
ingenomen. Zo is met het zorgprestatiermodel gekozen voor een relatief eenvoudig systeem dat moet
leiden tot minder administratieve lasten en begrijpelijke nota's. Vergeleken met dbc's kunnen declaraties
veel sneller worden verstuurd en verwerkt, waarmee ook veel sneller inzicht ontstaat op de ontwikkeling

van de zorgkosten. Hierdoor ontstaat waardevolle sturingsinformatie die partijen houvast geeft bij het
maken van contractafspraken. Daarnaast is in het zorgprestatiemodel gekozen voortarieven die
aansluiten bij de feitelijke behandelinzet. Hierdoor kunnen zorgaanbieders ook voor patienten met een
zwaardere zorgvraag passende tarieven declareren en wordt de ruimte om door strategisch gedrag
opbrengsten te optimaliseren verkleind. Daarbij starten zorgaanbieders gelijktijdig met de invoering van
'Brief van 15 december 2020 'Invoering zorgprestatiemodel ggz en fz per 2022' met kenmerk 1795863-215660-PZo

Newtonlaan 1-41 • 3584 BX Utrecht ■ Postbus 3017 ■ 3502 GA Utrecht
T 030 - 296 81 11 ■ F 030 - 296 82 96 ■ E lnfo@nza.nl • www.nza.nl

1/6

het zorgprestatiemodel met de registratie van sen verbeterde zorgvraagtypering. Hierdoor ontstaat beter
zicht op zwaarte van de zorgvraag van patienten en hoe deze zich verhoudt tot geleverde ggz en fz.
Deze informatie kan worden gebruikt om afspraken te maken over gepast gebruik van zorg.
Aanscherping afbakening ambulante settings

In de vastgestelde regelgeving zijn een aantal aanscherpingen doorgevoerd in de afbakening van de

settings. In uw brief vroeg u ons het risico te beperken dat zorgaanbieders een (substantieel) hoger tarief
- horend bij een zwaardere ambulante setting - kunnen declareren, zonder dat daar (substantiele)
meerkosten tegenover staan.

De ambulante settings worden gedifferentieerd aan de hand van het Landelijk Kwaliteitsstatuut GGZ

(verder LKS)en de secties die hierin worden onderscheiden. In het zorgprestatiemodel wordt binnen het
instellingendomein (sectie III van het kwaliteitsstatuut) onderscheid gemaakt in een setting waarin
voornamelijk monodisciplinair wordt gewerkt en een setting waarin multidisciplinair wordt gewerkt. Het
onderscheid tussen deze settings is verduidelijkt in de regelgeving door scherper te omschrijven wanneer

sprake is van multidisciplinaire zorg. Daarnaast is een informatiekaart opgesteld die aanbieders helpt met
het bepalen van de juiste setting. Ook is verduidelijkt hoe het instellingenbegrip in het LKS zich verhoudt
tot de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) die gelijktijdig met het zorgprestatiemodel van kracht wordt.
Om als installing zorg te leveren binnen de ambulante setting onder sectie III van het kwaliteitsstatuut
moet de aanbieder vallen onder de vergunningsplicht van de Wtza.

Met deze aanpassingen verwachten wij dat de indeling in settings beter toepasbaar is in de praktijk. De

settingindeling is echter een nieuw element in de bekostiging. De toepassing ervan is niet voor alle
zorgaanbieders en zorgverzekeraars vanzelfsprekend en in de contractering kunnen verschillen van
inzicht leiden tot frictie. De NZa zai in de komende periode intensief in gesprek blijven met partijen om

eventuele onduidelijkheden weg te nemen en partijen te helpen met een zo eenduidig mogelijke
toepassing van de settings.
Differentiatie tarief voor vrijgevestigde psychiaters

In de regelgeving is differentiatie aangebracht in het tarief voor psychiaters in vrije vestiging. In uw brief
vroeg u ons om ervoor te zorgen dat vrijgevestigde psychiaters alleen tarieven in rekening kunnen
brengen die aansluiten bij de aard van de geboden zorg. Zoals ook toegelicht in uw brief aan de Tweede
Kamer, betekent dit dat vrijgevestigde psychiaters alleen een hoog psychiatertarief in rekening moeten

kunnen brengen voor zo ver zij zorg leveren aan patienten die ook daadwerkelijk zorg van een psychiater
nodig hebben; voor overige zorg krijgen zij dan een lager tarief dat aansluit bij de aard van de geboden
zorg.

Om invulling te geven aan dit vraagstuk is wederom aangesloten bij het LKS. In de NZa regelgeving
wordt het tarief van vrijgevestigde psychiaters gedifferentieerd op basis van de patientencategorieen die
in het LKS worden omschreven en - daaraan gekoppeld - de minimaal vereiste beroepsopleidingen.
Indian als minimaal vereiste voor de beroepsopleiding de wet BIG art. 14 is gesteld dan geldt een hoger

psychiater tarief. Indian als minimaal vereiste beroepsopleiding art. 3 BIG is gesteld dan is een lager
tarief van toepassing.

Immers, indien ook andere beroepen dan de psychiater voor de betreffende patientcategorieen de rol van

regiebehandelaar kunnen vervullen, hebben deze patienten de zorg van een psychiater in de rol van
regiebehandelaar niet daadwerkelijk nodig. Overigens kan de inzet van een psychiater als
medebehandelaar - dus voor delen van de behandeling - voor deze clienten soms wel noodzakelijk zijn.

Daar is bij de bepaling van het lagere psychiatertarief rekening mee gehouden.

De keuze voor aansluiting bij het LKS wordt niet gesteund door de NVvP. De NZa heeft intensief overleg
gevoerd met de NVvP om tot een gedragen invulling van uw opdracht te komen. Deze gesprekken
hebben echter niet geleid tot een alternatief voorstel dat voldeed aan de criteria die wij hiervoor hadden
opgesteld.

Newtonlaan 1-41 ■ 3584 BX Utrecht ■ Postbus3017 ■ 3502 GA Utrecht

T-030-296 81 11 ■ F 030 - 296 82 96 • Einfo@nza.nl • \www.nza.nl

2/6

Invoering zorgvraagtypering

Als onderdeel van het zorgprestatiemodel wordt een nieuw systeem van zorgvraagtypering ingevoerd.
De invoering van zorgvraagtypering vioeit voort uit het hoofdiijnenakkoord ggz en geeft uitvoering aan de

aangenomen motie in de Tweede Kamer van het Lid Van den Berg^. Zorgvraagtypering heeft tot doe!
gepast gebruik van zorg te ondersteunen zodat hierover afspraken gemaakt kunnen worden in de
contractering. Zorgvraagtypering moet het zodoende mogelijk maken om passende vergoedingen
overeen te komen zodat ook patienten met een ernstige psychiatrische stoornis op een kostendekkende
manier behandeld kunnen worden.

Na een intensief afstemmingstraject zijn wij tot een invuliing gekomen die gedragen wordt door alle bij het

programme betrokken partijen. Voor de ggz en fz zijn verschiilende typeringsinstrumenten ontwikkeld die
aansluiten op de specifieke doelstellingen die met de behandeling in de ggz en fz worden beoogd.
Het zorgvraagtyperingsmodel dat in de ggz wordt ingevoerd, bouwt voort op het zorgclustermodel. Dit
model is een bewerking van een in Engeland ontwikkeld typeringssysteem dat gebaseerd is op de
H0NOS+ vragenlijst. In de fz wordt een systeem geintroduceerd dat is geent op de risicotaxatie, ernst
van het delict en responsiviteit van de patient op de behandeling. Dit laatste typeringssysteem sluit beter
aan bij specifieke doelstellingen in de fz die zien op het verlagen van de maatschappelijke risico's bij
terugkeer van de patient in de maatschappij.

Onder zorgaanbieders leven zorgen over uitvoeringslasten die de invoering van zorgvraagtypering tot
gevolg heeft. Om deze lasten te verlagen, worden er op voorspraak van onder andere de Nederlandse
ggz twee routes geintroduceerd om tot een typering te komen. Naast een volledige route waarbij de
gehele H0NOS+ vragenlijst wordt afgenomen, kan ook een dynamische, verkorte route worden gekozen.
Deze dynamische route maakt een snellere typering van patienten mogelijk. De uitvoeringslasten van het
systeem van zorgvraagtypering worden hierdoor verlaagd. Vanaf 2022 wordt gestart met de registratie
van zorgvraagtypering om ervaring op te doen met het systeem en de verdere doorontwikkeling mogelijk
te maken. Vanaf 2024 moet het systeem gebruikt gaan worden om afspraken over gepast gebruik in de
contractering te faciliteren.

Om de uitvoeringslasten van zorgvraagtypering verder te verminderen en de toepasbaarheid van het
typeringsinstrument te verbeteren is een doorontwikkelagenda opgesteld. De NZa hecht grote waarde
aan het uitvoeren van deze agenda omdat het kan bijdragen aan het vergroten van de effectiviteit van het
systeem en het draagvlak onder behandelaren.

In de komende jaren willen wij de doorontwikkeling van zorgvraagtypering in nauwe samenwerking met
het veld vormgeven. Aangezien de inhoudelijke kennis van zorgvraagtypering grotendeels in het veld
aanwezig is, zullen wij het veld vragen om hierin inhoudelijk het voortouw te nemen.
Borging van de privacy van patienten

De invoering, het onderhoud en de doorontwikkeling van zorgvraagtypering raakt de privacy van
patienten. Vanuit het respect voor de privacy van patienten en om te voldoen aan de wettelijke vereisten
rondom privacy hebben wij bij de inrichting van het systeem van zorgvraagtypering de impact op de
privacy van patienten geminimaliseerd. Wij hebben daarbij steeds een belangenafweging gemaakt
tussen de bescherming van de privacy van patienten en de minimale informatie die noodzakelijk is om
het systeem goed te laten werken, zodat alle partijen hun wettelijke taken goed kunnen uitvoeren.
Noodzakelijkheid, proportionaliteit subsidiariteit en mogelijke risico's die voortvloeien uit beleidskeuzes
zijn zorgvuldig afgewogen en getoetst.

2 motie van het lid J. van den Berg van 19 november 2020 nr. 25424-565

Newtonlaan 1-41 ■ 3584 BX Utrecht ■ Postbus 3017 ■ 3502 GA Utrecht

T 030 - 296 81 11 • F 030 - 296 82 96 ■ E info@nza.nl • www.nza.nl

3/6

Op basis van deze toets en de onderbouwing die wij hiervoor hebben opgesteld, komen wij tot de
conclusie dat bet zorgprestatiemodel en de bijbehorende zorgvraagtypering voldoen aan de eisen die
hieraan worden gesteld vanuit de Algemene Verordening Gegevensbescherming.

Wij hebben de onderbouwing die tot onze conclusie leidt samen met de concept regelgeving tweemaal
ter advisering voorgelegd aan de AP. De eerste maal betrof dit de concept regelgeving van bet
zorgprestatiemodel met daarbij een inhoudelijke motivering en onderbouwing waarom de DSM-5
diagnoseboofdgroep op de factuur moet staan. De tweede maal ging bet opnieuw om de concept
regelgeving van bet zorgprestatiemodel, dit maal inclusief de regels rond de invoering van bet nieuwe
systeem van zorgvraagtypering.

Bij bet eerste verzoek beeft de AP aangegeven geen opmerkingen te bebben bij de concept regelgeving.
Bij bet tweede verzoek beeft de AP aangegeven geen aanleiding te zien om de regelgeving nogmaals te
beoordelen. De AP merkte bierbij op dat ten aanzien van de privacyaspecten bet tweede concept van de

regelgeving geen fundamentele wijzigingen bevatte ten opzicbte van de eerdere versie. De AP adviseert
doorgaans niet voor een tweede maal op conceptregelgeving en zag geen aanleiding om van dit
uitgangspunt af te wijken.

Gelet op de analyse en onderbouwing die de NZa beeft uitgevoerd en opgesteld en de uitkomst van de
afstemming bierover met de AP concluderen wij dat op dit op moment voldoende waarborgen aanwezig
zijn voor bet voldoen aan de wettelijke vereisten rondom privacy.
Monitoring risico's op fouten en fraude

Een van de ontwerpcriteria van bet zorgprestatiemodel is dat bet eenvoudig is in opzet. Het model moet
daarmee begrijpelijk zijn voor iedereen die er mee werkt. Daarbij gaan wij uit van vertrouwen en goede
intenties van aanbieders en verzekeraars om zo goed mogelijk uitvoering te geven aan de regelgeving.

Tocb zai, zoals bij ieder bekostigingssysteem, interpretatie moeten plaatsvinden van regelgeving naar
praktijk en bierbij kunnen risico's ontstaan op verkeerd gebruik. Om de robuustbeid van bet

zorgprestatiemodel en daarmee de kans op verkeerd gebruik te onderzoeken bebben wij een analyse
uitgevoerd op mogelijke nieuwe risico's op fouten en fraude ten opzicbte van bet buidige
bekostigingssysteem. Geconcludeerd werd dat zowel de keuze voor bet loslaten van de registratie van
directe tijd, als bet loslaten van bet declareren van indirecte tijd risico's met zicb meebrengt. In uw
aanwijzing aan de NZa van 15 december 2020, verzoekt u de NZa om deze risico's te monitoren.
De NZa zet in op bet monitoren van de algemene werking van bet bekostigingsmodel, de verscbillende

(gedrags-)effecten van bet model en de voorgenoemde risico's op fouten en fraude. Er wordt gewerkt
aan bet uitwerken van de monitoringsactiviteiten, zodat de NZa per 1 januari 2022 meteen van start kan

gaan. Binnen deze activiteiten valt de periodieke aanlevering van zorgverleners met betrekking tot
productiviteit. Het doel van deze aanlevering is om de productiviteit van zorgverleners in bet
zorgprestatiemodel te kunnen vergelijken met de productiviteit ten tijde van de dbc's.
Voor wat betreft de forensiscbe zorg, beeft u geconstateerd dat een van de door de NZa gescbetste
manieren om fraude te bestrijden, namelijk op basis van signalen van patienten, niet van toepassing is in
de fz, omdat deze patienten bun facturen niet zien. Momenteel ziet de NZa geen aanleiding om bier ter

compensatie aanvullende maatregelen te nemen. De afwezigbeid van controle door patienten is geen
nieuw gegeven en kenmerkend voor de forensiscbe zorg. De NZa zet in op bet in gesprek blijven met DJI
en daar waar nodig te adviseren over controles om eventuele risico's op fouten en fraude te kunnen
mitigeren.

Het is moeilijk om te voorzien in boeverre de reeds gesignaleerde risico's zicb daadwerkelijk zullen
voordoen. Dit maakt de transitie naar de nieuwe bekostiging een spannende tijd. Binnen een half jaar na

invoering van bet zorgprestatiemodel leveren wij een rapportage op over onze monitoringsactiviteiten en
resultaten. Op basis biervan bekijken we wat er verder nodig is om een zo eenduidig mogelijke uitvoering
van bet zorgprestatiemodel te realiseren en zullen zo nodig aanvullende acties ondernemen.

Newtonlaan 1-41 ■ 3584 BX Utrecht ■ Postbus3017 • 3502 GA Utrecht

T 030-296 81 11 • F 030 - 296 82 96 ■ Einfo@nza.nl • www.nza.nl

4/6

Verantwoorde overgang

Met de publicatie van de regelgeving en het vaststellen van de veldafspraken is een belangrijke stap
gezet richting de invoering van het zorgprestatiemodel. Dit betekent echter niet dat het
zorgprestatiemodel al succesvol is geimpiementeerd.

Zorgaanbieders en zorgverzekeraars werken momenteel in samenwerking met ict-leveranciers aan de
inrichting van hun ict-systemen, zodoende dat behandeiaren eenvoudig kunnen registeren,
zorgaanbieders kunnen declareren en verzekeraars deze declaraties kunnen ontvangen, controleren en
verwerken. Daarnaast ioopt op dit moment het contracteerproces waarin voor het eerst op basis van het

zorgprestatiemodel afspraken worden gemaakt over de vergoeding van ggz en fz. Deze opgave legt de
komende periode een grote druk op de betrokken partijen.
Ict-implementatie

Het tijdig gereed hebben van de ict-systemen van zorgaanbieders en zorgverzekeraars vergt een grote
inspanning. Om de implementatie van het zorgprestatiemodel in goede banen te leiden wordt binnen het
programme zorgprestatiemodel een aantal afspraken gemaakt en worden acties in gang gezet. Wij
verwachten dat niet alle EPD-leveranciers in staat zullen zijn om op 1 januari 2022 volledige EPD's op te

leveren. Om de eventuele gevolgen hiervan voor aanbieders en behandeiaren te minimaliseren hebben
veldpartijen binnen het programme afspraken gemaakt over de minimaal op te leveren functies over een

bepaald tijdpad. Deze afspraken voorzien erin dat de registratiefunctie in de EPD's op 1 januari 2022
gereed is. De gesprekken over wanneer de declaratiefunctie gereed is, lopen nog. Het programme zet in
op een uiterste datum van 1 april 2022. Partijen in het programme blijven in overleg over de implicaties
hiervan waarbij het uitgangspunt is dat de continuiteit van zorg gewaarborgd blijft en financiele
problemen als gevolg van een gefaseerde ict-implementatie van het zorgprestatiemodel worden
voorkomen.

Om de druk op de ict-implementatie verder te verlichten heeft de NZa vanaf 1 oktober 2021 een webtool
beschikbaar gesteld voor zorgvraagtypering. Deze tool kan gebuikt worden voor training en opieiding en
is daarnaast in het eerste half jaar na invoering van het zorgprestatiemodel beschikbaar voor het typeren

van patienten. Op deze manier kunnen alle zorgaanbieders met ingang van 1 januari 2022
zorgvraagtypering toepassen, ook wanneer dit nog niet mogelijk is in hun EPD. EPD-leveranciers krijgen
op deze manier de ruimte om deze functionaliteit op een later tijdstip op te leveren waarmee de druk op
de implementatie wordt verlicht.

Om de hiervoor genoemde afspraken te faciliteren is de regelgeving op een aantal punten aangepast.
Veilige macroneutrale overgang

Zorgaanbieders en zorgverzekeraars staan op dit moment voor de complexe opgave om voor het eerst
contractafspraken te maken op basis van het nieuwe bekostigingsmodel. Om een verantwoorde transitie
te borgen zijn diverse afspraken gemaakt en acties ondernomen. Veldpartijen hebben bestuurlijk
afgesproken gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor een verantwoorde, zorgvuldige en macro
neutrale overgang naar het zorgprestatiemodel. Daarnaast hebben zij afgesproken om de gesprekken
rondom contractering aan te gaan op basis van vertrouwen.

Een randvoorwaarde bij een verantwoorde overgang is dat veldpartijen hun constructieve houding
waarmee de afgelopen jaren op landelijk niveau is samengewerkt doortrekken naar de contractering
tussen individuele partijen. Toch kan de contractering tussen individuele partijen spannend worden. Dit
de impactanalyses die wij in juli 2020 en juli 2021 hebben uitgevoerd komt naar voren dat het
zorgprestatiemodel aanzienlijke impact kan hebben op de gesimuleerde opbrengsten van
zorgaanbieders.

Om de overgang te ondersteunen heeft de NZa een transitieprestatie opgenomen in de regelgeving. De
transitieprestatie kan gebruikt worden om effecten van het zorgprestatiemodel op te vangen en is
beschikbaar in de eerste twee jaar na invoering. Deze transitieprestatie kan worden ingezet indien de

Newtonlaan 1-41 • 3584 BX Utrecht ■ Postbus3017 ■ 3502 GA Utrecht

T 030-296 81 11 • F 030 - 296 82 96 ■ Einfo@nza.nl ■ www.nza.nl

5/6

tariefruimte (inclusief de toepassing van max-max tarieven) niet toereikend is om afspraken tussen
zorgaanbieder en zorgverzekeraar te effectueren.
De NZa heeft partijen daarnaast verzocht om scherp te kijken naar effecten die onbedoeld en ongewenst
zijn en deze effecten in de contractering te neutraliseren. Hierbij hebben wij specifiek aandacht gevraagd
voor een passende vergoedingen voor de EPA doelgroep.
De NZa monitort het proces nauwlettend om na te gaan of deze bestuurlijke afspraken worden
nageleefd. Een eerstvolgende rapportage over (voorlopige) contractafspraken wordt rond de
jaarwisseling verwacht. De NZa blijft intensief met partijen in gesprek en zal partijen aanspreken wanneer
een verantwoorde transitie in het geding komt.
Tot slot

In de afgelopen twee en een half jaar hebben de NZa en veldpartijen in het daarvoor opgerichte
programma zowel de publieke als private kant van het zorgprestatiemodel vormgegeven. Wij hebben de
samenwerking met de veldpartijen in dit verband als zeer constructief en succesvol ervaren en willen alle
betrokkenen danken voor hun inspanningen. Partijen hebben de intentie om de constructieve
· samenwerking in een aangepaste vorm voort te zetten in 2022 om een goede landing van het
zorgprestatiemodel te bewerkstelligen en samen te werken aan de verdere verbetering van de
bekostiging.
Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Newtonlaan 1-41 • 3584 BX Utrecht • Postbus 3017 • 3502 GA Utrecht
T 030 - 296 81 11 • F 030 - 296 82 96 • E info@nza.nl • www.nza.nl

6/6