2022D45264

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan het kabinet over de Beleidsvisie seksuele gezondheid.1
De voorzitter van de commissie,
Smals
De adjunct-griffier van de commissie,
Heller

1

nds-tk-2022D45264

Kamerstuk 32 239, nr. 10.

1

Inhoudsopgave
I.

II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie

2
2
4
6
15

Reactie van het kabinet

18

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief over de
beleidsvisie seksuele gezondheid. Deze leden staan achter de brede en
positieve benadering van het toerusten én beschermen van de samenleving op het gebied van seksuele gezondheid en hebben hierbij nog
enkele vragen.
Genoemde leden lezen dat gelijktijdig en in samenhang met deze
beleidsvisie onder coördinatie van het RIVM door uitvoeringspartijen
wordt gewerkt aan een vervolg op het Nationaal Actieplan Soa, Hiv en
Seksuele gezondheid. Kan aangegeven worden wat de stand van zaken is
en wanneer dit actieplan naar de Kamer wordt gestuurd?
Zoals in de beleidsvisie beschreven staat, kunnen personen behoefte
hebben aan individuele ondersteuning bij seksuele gezondheidsproblemen en kunnen zij allereerst terecht bij hun huisarts. Genoemde leden
willen weten hoe groot de groep mensen is die wel die behoefte hebben,
maar voor wie de drempel naar de huisarts te hoog is of niet weten waar
ze terecht kunnen. Wat wordt er gedaan om deze mensen toch te
bereiken? Angst voor stigmatisering kan ook drempelverhogend werken,
zo valt te lezen in de brief. Tijdens de uitbraak van de apenpokken bleek
dit in de praktijk. Genoemde leden vragen het kabinet wat er gedaan
wordt om stigmatisering van seksuele gezondheidsproblemen tegen te
gaan? Via GGD Zuid-Limburg kunnen mannen die (ook) weleens seks
hebben met mannen een gratis thuistestkit voor soa’s en hiv aanvragen
via Limburg4Zero.2 Zijn er resultaten bekend over deze actie van GGD
Zuid-Limburg en lopen er in andere regio’s dergelijke projecten?
De leden van de VVD-fractie lezen dat het kabinet vindt dat monitoring
van seksuele gezondheid in Nederland onvoldoende tot stand komt.
Aangegeven wordt dat er blinde vlekken zijn. Wat wordt bedoeld met deze
«blinde vlekken» en welke manieren ziet het kabinet om meer zicht te
krijgen op deze blinde vlekken? Het kabinet geeft aan dat verkend wordt
hoe diverse databronnen kunnen bijdragen aan beter zicht op de seksuele
gezondheid. Deze leden willen weten welke voorwaarden het kabinet stelt
als het gaat om onder andere de gegevens die via de jeugdgezondheidszorg (JGZ) te gebruiken zijn en die zij benoemt als «potentieel een
bron van informatie». Wat is de wettelijke bewaartermijn van individueel
herleidbare vragenlijsten onder jongeren als het gaat om seksuele
gezondheid? Kan het kabinet concreter maken wat de specifieke doelen en
acties zijn als het gaat om de surveillance en monitoring van seksuele
gezondheid?
2

GGD Zuid-Limburg, november 2022, «Limburg4Zero: vraag hier online de thuistestkit aan»
(Limburg4Zero – GGD Zuid Limburg (ggdzl.nl)).

2

De leden van de VVD-fractie lezen dat jongeren aangeven dat zij onderwijs
willen dat verder gaat dan onderwerpen als veilige seks, het voorkomen
van onbedoelde zwangerschap en andere biologische aspecten. Zij willen
dat onderwijs ook gericht is op daten, onlinegedrag, diverse relatievormen en andere onderwerpen. Genoemde leden willen van het kabinet
weten in hoeverre zij deze wens herkent en op welke wijze zij aan deze
wens tegemoet kan komen.
De overheid faciliteert en stimuleert dat mensen zelf goed geïnformeerde
keuzes kunnen maken op het gebied van seksuele gezondheid en
seksualiteit, bijvoorbeeld door algemene publieksvoorlichting en seksuele
vorming via het onderwijs. Genoemde leden vragen het kabinet hoe
wordt beoordeeld dat deze voorlichting van kwalitatief goed niveau is en
voldoet aan de huidige ontwikkelingen op het terrein van seksuele
gezondheid. Op welke manier wordt voorlichting via onderwijs regelmatig
herijkt en hoe werken de Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) hierin samen?
Zijn er op dit onderwerp ook gesprekken met onderwijsinstellingen?
Ook lezen deze leden dat jongeren meer seksuele problemen dan
voorheen ervaren en dat ze, vergeleken met 2012, minder met hun ouders
en vrienden praten over verliefdheid, seks, anticonceptie en soa’s en dat
ouders het ook soms moeilijk vinden om met hun kinderen over seks te
praten. Wat zou de oorzaak kunnen zijn van de stijging van ervaren
problemen en de constatering dat jongeren minder praten over dit
onderwerp? Ook zijn deze leden benieuwd wat het kabinet vanuit haar
verantwoordelijkheid kan bijdragen aan de vermindering van problemen
en het gemakkelijker bespreekbaar maken. In hoeverre zijn de bewindspersonen bij het Ministerie van VWS bereid hier, eventueel samen met de
Minister van OCW, actie op te ondernemen?
De leden van de VVD-fractie lezen dat er signalen zijn dat de kerndoelen in
het onderwijs momenteel te open geformuleerd zijn, waardoor deze
onvoldoende richting geven voor het onderwijs. Deze kerndoelen worden
de komende jaren onder leiding van de Minister van OCW geactualiseerd.
In hoeverre wordt bij het actualiseren van deze doelen samengewerkt met
het Ministerie van VWS en andere partijen, zoals GGD-GHOR en Centrum
Seksueel Geweld (CSG)?
Ook lezen genoemde leden dat scholen die aandacht willen besteden aan
gezonde relaties en seksualiteit, met als primair doel onbedoelde
zwangerschappen te voorkomen, worden ondersteund en gestimuleerd.
Deze leden vragen het kabinet of er bekend is hoeveel scholen dit willen
en wat de reden is dat scholen dit niet willen. Worden scholen die dit niet
willen benaderd om na te vragen waarom ze ervan af zien? Waarom is
ervoor gekozen dit onderdeel niet terug te laten komen in de visie op
preventie en ondersteuning bij onbedoelde zwangerschappen die in juli
2022 naar de Kamer gestuurd is?
Verder lezen genoemde leden dat in een pilot met vijf regio’s bouwstenen
worden ontwikkeld om gemeenten handvatten te bieden bij het inrichten
van een integrale, effectieve aanpak seksueel geweld op regionaal niveau.
Deze leden zijn benieuwd om welke vijf regio’s het gaat en welke criteria
liggen onder de keuze voor deze regio’s. Wanneer worden de resultaten
van deze pilot verwacht?
In de beleidsvisie valt ook te lezen dat specifieke groepen in kwetsbare
posities momenteel met de inzet op seksuele gezondheidsbevordering
niet goed bereikt worden. Wanneer heeft het kabinet inzicht in welke

3

groepen dit precies zijn? Wat is de reden dat het nu nog onzeker is of het
huidige beeld volledig is?
Genoemde leden lezen in de beleidsvisie ook over het verminderen van
handelingsverlegenheid van zorg- en hulpverleners. Op veel plekken
heerst nog een taboe op het bespreekbaar maken van seksuele
gezondheid en er kan sprake zijn van (onbewuste) vooroordelen of een
kennistekort bij zorgverleners. Deze leden willen van het kabinet weten
welke zorgverleners meegenomen worden in de uit te voeren verkenning
vanuit het Nationaal Actieplan Seksueel Geweld en Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag. Gaat het hierbij om eerstelijnszorg of ook om
zorgverleners in de jeugd- en buurtzorg, vanwege de signalerende rol die
zij hebben en het samenhangen van gebrekkige communicatieve
vaardigheden in het aangeven van wensen en grenzen met seksueel
grensoverschrijdend gedrag?
Daarnaast lezen genoemde leden dat door de huidige verdeelsleutel
sommige regio’s zwaarder onder druk staan dan andere. Zij zijn benieuwd
welke regio’s het zwaarder hebben en wat er momenteel wordt gedaan
om hen te ondersteunen.
In de beleidsvisie valt verder te lezen dat financiële en personele krapte bij
de CSG’s risico’s met zich meebrengen. Outreach-activiteiten om
ondervertegenwoordigde groepen te bereiken staan onder druk, er is
risico op grotere ziektelast en de kwaliteit van zorg kan onder druk komen
staan. De leden van de VVD-fractie vinden dit zorgelijk en zouden graag
zien dat hier op korte termijn actie op ondernemen wordt. Er wordt gestart
met een toekomstverkenning naar de positionering van de aanvullende
seksuele gezondheidzorg (ASG)-regeling. Deelt het kabinet de zorgen van
deze leden en is zij bereid om de opdracht tot toekomstverkenning en de
verkenning zelf te versnellen naar 2023?
Genoemde leden lezen tot slot dat er ook problemen worden ervaren in
het doorverwijzen vanuit de CSG’s tussen eerstelijns- en tweedelijnszorg.
Wat is de inzet van het kabinet in de gesprekken die zullen plaatsvinden
over het verminderen van drempels?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
beleidsvisie seksuele gezondheid. Zij onderschrijven het belang van
seksuele gezondheid en ondersteunen een visie waarbij de overheid
faciliteert en stimuleert dat mensen zelf goed geïnformeerde keuzes
kunnen maken op gebied van seksuele gezondheid en seksualiteit. Wat die
keuzes zijn, is voor eenieder om zelf te bepalen. Genoemde leden hebben
nog een aantal vragen aan de betrokken bewindspersonen.
Seksuele ondersteuning voor doelgroepen (sekszorg) als strategisch doel
De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang van de twee
strategische doelen die zich richten op informeren en ondersteuning.
Echter, zij menen dat er een strategisch doel ontbreekt, namelijk dat alle
inwoners van Nederland eigen regie voeren over het eigen seksuele leven
en kunnen worden ondersteund in de toegang tot een daarbij passende
seksualiteit. De nadruk lijkt nu met name op somatische seksuele zorg te
liggen. De onderliggende gedachte bij het toevoegen van dit doel is dat
personen die daar gebaat bij zijn, in specifieke gevallen gebruik kunnen
maken van ondersteunde seksuele dienstverlening (sekszorg). Sekszorg
krijgt nu nauwelijks een rol binnen deze beleidsstrategie, terwijl kwetsbare
doelgroepen (bijvoorbeeld mensen met een beperking) wat deze leden

4

betreft óók recht hebben op een volwaardig seksueel leven. Dit sluit ook
aan bij de definitie van seksuele gezondheid van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) uit 2010, die ook raakt aan mentaal welbevinden. Hoe
beziet het kabinet het toevoegen van dit strategische doel (of in enige
andere formulering) aan de beleidsstrategie seksuele gezondheid?
Monitoring
De leden van de D66-fractie vinden het een goede zaak dat seksuele
gezondheid in kaart wordt gebracht en wordt onderzocht welke kennis
nodig is om seksuele gezondheid te verbeteren.
Kan het kabinet aangeven welke partijen worden betrokken bij de
uitvoering van deze visie? Kan het kabinet aangeven of gemeenten hierin
ook een rol zullen spelen? Zo ja, op welke manier worden gemeenten
betrokken? Zo nee, waarom niet? Voorts vragen deze leden het kabinet op
welke wijze en met welke frequentie seksuele gezondheid zal worden
gemonitord.
Preventie
De leden van de D66-fractie maken zich zorgen over de signalen dat de
soa- en hiv-zorgverlening door drempels niet altijd efficiënt kan plaatsvinden. Ook lijken onder andere capaciteitsvraagstukken en werkdruk de
kink in de kabel te zijn in toegankelijke en laagdrempelige seksuele
gezondheidszorg met betrekking tot soa’s. De leden van de D66-fractie
vragen het kabinet dan ook om in de verkenningen opties tot het actiever
aanzetten tot het uitvoeren van zelftesten mee te nemen. Zo zouden
jongeren, zoals bijvoorbeeld de risicogroep studenten, een online
vragenlijst kunnen invullen waarna een zelftest wordt opgestuurd. De
leden van de D66-fractie merken op dat dit eventueel niet alleen een
oplossing kan zijn voor bovenstaande, maar ook voor het verlagen van de
drempels.
Voorlichting op scholen
Het is belangrijk om bij jongeren vroeg te beginnen met seksuele
vorming. Scholen zijn via de kerndoelen in het onderwijs verplicht om
aandacht te besteden aan onderwerpen als veilige seks, seksueel plezier,
grenzen en consent. Hier valt nog veel winst te behalen. Uit de beleidsstrategie blijkt dat de focus bij de Stimuleringsregeling Gezonde Relaties
& Seksualiteit bij scholen ligt op het voorkomen van onbedoelde
zwangerschappen. Hoewel dit evengoed een belangrijk onderwerp is,
menen de leden van de D66-fractie dat het belangrijk is dat er op scholen
voorlichting wordt gegeven over grensoverschrijdend seksueel gedrag. In
Nederland is één op de acht vrouwen en één op de 25 mannen ooit
slachtoffer geweest van verkrachting. Experts wijzen op de voordelen om
vroeg te beginnen met lessen om seksueel geweld te voorkomen.
Specifieke aandacht voor jongens is van belang. De leden van de
D66-fractie vragen het kabinet om te overwegen dit thema onderdeel te
maken van de stimuleringsregeling.
BES-eilanden
De leden van de D66-fractie hopen op meer urgentie bij de aanpak van
seksuele gezondheid in Caribisch Nederland. Wat deze leden betreft wordt
er haast gemaakt bij het oprichten van de voorlichtingswebsite. Ook
vragen zij het kabinet waarom het traject uitsluitend wordt gestart op
Saba en Bonaire en Sint – Eustatius niet meteen worden meegenomen.
Voor de overige stappen die worden gemaakt binnen deze strategie

5

(bijvoorbeeld met de voorlichting op scholen en op het gebied van
dataverzameling) zien de leden van de D66-fractie graag dat dit ook direct
voor Caribisch Nederland in gang wordt gezet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
Algemeen
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van de beleidsvisie over seksuele gezondheid. Genoemde leden zijn het
met het kabinet eens dat de seksuele gezondheid in Nederland verder
verstevigd moet worden en hechten hier veel waarde aan. Ze hebben bij
de beleidsvisie nog enkele vragen aan het kabinet.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de waarden voor seksuele
gezondheid centraal zullen staan bij de inzet van het kabinet voor het
verstevigen van de seksuele gezondheid in Nederland. Genoemde leden
vragen of het kabinet per genoemde waarde nader kan toelichten welke
concrete maatregelen die genomen zullen worden hierbij passen en op
welke wijze zij bijdragen aan het bevorderen van de waarde.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet beoogt gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen toe te
passen die gericht zijn op specifieke kwetsbare of risicogroepen binnen de
algehele bevolking. Zou het kabinet kunnen toelichten welke specifieke
kwetsbare of risicogroepen zij bedoelen? Zou het kabinet kunnen
aangeven op basis waarvan bepaald wordt of een groep een kwetsbare
groep en/of een risicogroep is? Is bekend hoeveel bewoners behoren tot
een kwetsbare groep of risicogroep? Zo ja, zou het kabinet kunnen
toelichten om hoeveel bewoners dit gaat? Zo nee, zou dit in kaart
gebracht kunnen worden? Hoe zorgt het kabinet ervoor dat juist deze
specifieke groepen bereikt worden?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de beleidsvisie en speerpunten tot stand zijn gekomen in afstemming met en met input van
diverse partijen. Genoemde leden vragen het kabinet op welke manier
deze partijen betrokken zijn geweest bij het ontwikkelen van de beleidsvisie. Hebben de betrokken partijen nog punten van kritiek op de
beleidsvisie, zoals gepresenteerd in deze brief? Zo ja, zou het kabinet per
betrokken partij kunnen toelichten welke punten van kritiek zij nog
hadden?
Taak overheid
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de algemene publieksvoorlichting en seksuele vorming via het onderwijs genoemd worden door het
kabinet als voorbeelden van het beleid wat gevoerd wordt door de
overheid. Zou het kabinet nader kunnen toelichten welke concrete
maatregelen de overheid neemt om de algemene publieksvoorlichting te
ondersteunen? Genoemde leden zijn ervan op de hoogte dat sinds eind
2012 scholen verplicht zijn aandacht te besteden aan seksualiteit,
diversiteit en in het bijzonder, seksuele diversiteit. Zou het kabinet nader
kunnen toelichten of er onderwijsinstellingen zijn die momenteel niet
voldoen aan deze kerndoelen? Zo ja, om hoeveel onderwijsinstellingen
per onderwijstype gaat dit? Zo nee, zou het kabinet dit in kaart kunnen
brengen? Zou het kabinet nader kunnen toelichten op welke concrete
manieren zij onderwijsinstellingen ondersteunen bij het behalen van de
kerndoelen met betrekking tot seksuele vorming? Genoemde leden
vragen het kabinet hoe en met welke frequentie gemonitord wordt op het
nakomen van deze verplichte kerndoelen in het onderwijs.

6

De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de overheid ook zorg draagt
voor abortuszorg. Recentelijk is het Jaarrapportage 2021 van de Wet
afbreking zwangerschap (Wafz) verschenen, waarin ook gegevens
opgenomen zijn met betrekking tot het aantal Wafz-vergunningen voor
ziekenhuizen en abortusklinieken naar provincie.3 Hierbij valt op dat er
binnen Caribisch Nederland volgens deze gegevens slechts één instelling
is die een Wafz-vergunning bezit. Hoe zal het kabinet samenwerken met
Caribisch Nederland, met het oog op toegankelijkheid, om erop toe te zien
dat er meer klinieken en ziekenhuizen met een Wafz-vergunning tot stand
zullen komen in Caribisch Nederland? Zou het kabinet nader kunnen
toelichten op welke wijze vrouwen die woonachtig zijn in Caribisch
Nederland, maar niet in de buurt van een instelling met een
Wafz-vergunning wonen, ondersteund worden? Zou het kabinet nader
kunnen toelichten hoeveel abortussen er in 2022 per eiland hebben
plaatsgevonden? Op welke wijze wordt de uitvoering van abortussen door
niet daartoe bevoegde personen in Caribisch Nederland gemonitord? Zou
het kabinet nader kunnen toelichten hoeveel abortussen door
niet-bevoegde personen worden uitgevoerd binnen Caribisch Nederland
per jaar? Zo ja, om hoeveel abortussen gaat dit? Zo nee, is het kabinet
bereid dit in kaart te brengen? Daarnaast vragen genoemde leden of het
kabinet van mening is dat er op dit moment per elke regio voldoende
klinieken en ziekenhuizen met een Wafz-vergunning zijn. Kan het kabinet
per regio toelichten hoever een vrouw gemiddeld moet reizen naar een
ziekenhuis of kliniek met Wafz-vergunning voor abortuszorg? Welke
maatregelen zal het kabinet nemen om deze afstand in te korten en
daarmee erop toe te zien dat abortuszorg voor elke vrouw bereikbaar is?
In hoeverre sluit het huidige aanbod van klinieken en ziekenhuizen met
een Wafz-vergunning aan op de vraag naar abortuszorg?
Uitvoering van de publieke seksuele gezondheidszorg
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat alle jongeren terecht kunnen
bij www.sense.info voor betrouwbare informatie over seksualiteit en
seksuele gezondheid en er bovendien ook de mogelijkheid is om
aanvullende of verdiepende vragen te stellen via de telefonische
Sense-infolijn of de chat functie. Heeft het kabinet zicht op hoeveel
jongeren zich bewust zijn van het bestaan van deze opties? Zo ja, hoeveel
procent van de jongeren is op de hoogte van het bestaan van deze opties?
Zo nee, zou dit in kaart kunnen worden gebracht? Bestaat hierin een
verschil in bewustzijn per onderwijstype? Bestaat hierin een verschil in
bewustzijn per regio? Wat doet het kabinet hiernaast concreet om erop toe
te zien dat jongeren voldoende geïnformeerd zijn over de plekken waar zij
terecht kunnen voor informatie over seksuele gezondheid en seksualiteit?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet zich ervan
bewust is dat er aanzienlijke risico’s gepaard gaan met het scenario
waarin een persoon niet de weg naar hulp weet. Genoemde leden
hechten daarom ook belang aan goede voorlichting over seksualiteit en
seksuele gezondheid. Welke concrete maatregelen gaat het kabinet nemen
om de voorlichting over hulp bij seksuele gezondheidsproblemen te
bevorderen bij de gehele bevolking? Welke concrete maatregelen worden
al genomen om personen te informeren over de plaatsen waar zij terecht
kunnen voor hulp bij seksuele gezondheidsproblemen? Zou het kabinet
per maatregel kunnen toelichten in welke mate het heeft bijgedragen aan
het bewustzijn? Neemt het kabinet aanvullende concrete maatregelen om
de voorlichting over hulp bij seksuele gezondheidsproblemen te bevor3

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 27 september 2022, «Jaarrapportage 2021 Wet afbreking
zwangerschap (Wafz)» (https://www.igj.nl/over-ons/publicaties/jaarverslagen/2022/09/22/wafz2021).

7

deren bij vluchtelingen? Zo ja, welke? Zo nee, kan het kabinet nader
toelichten waarom niet? Neemt het kabinet aanvullende concrete
maatregelen om de voorlichting over hulp bij seksuele gezondheidsproblemen te bevorderen bij buitenlandse studenten? Zo ja, welke? Zo nee,
kan het kabinet nader toelichten waarom niet?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat jongeren tot 25 jaar bij CSG’s
terecht kunnen voor sense-consulten vanuit de CSG. Genoemde leden
vragen het kabinet hoeveel jongeren tot 25 jaar zich bewust zijn van deze
mogelijkheid? Mocht dit niet bekend zijn, zou dit dan in kaart gebracht
kunnen worden? Welke maatregelen zal het kabinet nemen om erop toe te
zien dat alle jongeren, of in ieder geval het merendeel van de jongeren,
zich bewust is van deze mogelijkheid? Welke maatregelen worden al
genomen om jongeren te informeren over deze optie? Zou het kabinet per
maatregel kunnen toelichten in hoeverre deze heeft bijgedragen aan het
bewustzijn? Daarnaast vragen genoemde leden het kabinet waarom
gekozen is voor een leeftijdsgrens van 25 jaar. Zou het kabinet dit besluit
nader kunnen toelichten? Heeft het kabinet zicht op hoe groot de behoefte
aan dergelijke sense-consulten is bij personen ouder dan 25 jaar? Zo ja,
zou het kabinet kunnen toelichten hoe groot de vraag hiernaar is? Zo nee,
zou dit in kaart gebracht kunnen worden?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat laagdrempelige, gratis en
anonieme soa- en hiv-diagnostiek beschikbaar is voor personen met een
hoger risico op een soa of hiv. Genoemde leden vragen het kabinet
hoeveel personen behorende tot deze doelgroep zich bewust zijn van deze
optie. Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om erop toe te
zien dat deze doelgroep voldoende geïnformeerd is over het bestaan van
deze optie? Welke concrete maatregelen neemt het kabinet al om erop toe
te zien dat deze doelgroep voldoende geïnformeerd is over het bestaan
van deze optie? Zou het kabinet per maatregel kunnen toelichten hoe deze
het bewustzijn heeft bevorderd?
Seksuele gezondheid in beeld brengen: surveillance en monitoring
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet erkent dat er
blinde vlekken in ons beeld van de seksuele gezondheid in Nederland
bestaan. Zou het kabinet nader kunnen toelichten welke partijen mee
zullen werken aan het opstellen van een meetbare definitie en indicatoren
van seksuele gezondheid? Zullen bijvoorbeeld ook leden van de bevolking
gevraagd worden voor hun input? Daarnaast lezen genoemde leden dat
het kabinet constateert dat er momenteel geen representatief beeld is van
het voorkomen van soa’s in de algehele bevolking. Welke maatregelen zal
het kabinet nemen om te faciliteren dat er een representatief beeld tot
stand komt? Bovendien is er ook onvoldoende leefstijlmonitoring van de
staat van seksualiteit en seksuele beleving. Welke maatregelen zal het
kabinet nemen om ervoor te zorgen dat er voldoende leefstijlmonitoring
van de staat van seksualiteit en seksuele beleving komt? Overigens lezen
genoemde leden dat het kabinet constateert dat er zicht gehouden moet
worden op de impact van (chronische) aandoeningen op iemand zijn
seksuele gezondheid. Zou het kabinet nader kunnen toelichten welke
aandoeningen zij hier bedoelen? Zou het kabinet hierbij per aandoening
kunnen toelichten of de impact op de seksuele gezondheid al onderzocht
wordt en zo ja, op welke manier?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet stelt dat de
privacy van betrokkenen en wettelijke grondslagen voor gegevensdeling
geborgd zullen worden bij de verkenning naar seksuele gezondheid in
Nederland. Hierbij hebben genoemde leden nog enkele vragen met
betrekking tot de wijze waarop dit zal gebeuren. Welke maatregelen zullen

8

concreet genomen worden om de privacy van de betrokken te borgen?
Welke maatregelen zullen concreet genomen worden om erop toe te zien
dat de wettelijke grondslagen voor gegevensdeling geborgd worden?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet de komende tijd
zal verkennen welke financiële ruimte en mogelijkheden er zijn om de
financiering van onderzoeken als Seksuele gezondheid in Nederland
structureel te borgen. Genoemde leden zien dat het kabinet het belang
van goed onderzoek erkent en hopen dat zij in de toekomst dergelijke
onderzoeken structureel kunnen borgen. Daarnaast lezen genoemde leden
dat het kabinet bij haar verkenning aandacht zal hebben voor welke
thema’s structurele monitoring behoeven. Zou het kabinet nader kunnen
toelichten op basis waarvan zij zullen bepalen of een thema structurele
monitoring nodig heeft?
Seksuele gezondheid bevorderen
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er wordt gesteld dat
jongeren vergeleken met 2012 wat minder met hun ouders en vrienden
gaan praten over verliefdheid, seks, anticonceptie en soa’s. Om de
communicatie toch de bevorderen onderzoekt het kabinet manieren om
ouders en opvoeders zo goed mogelijk te ondersteunen. Erkent het
kabinet dat er aanwijzingen zijn dat culturele en religieuze factoren van
invloed zijn op het niet gebruiken van anticonceptie?4 Welke concrete
maatregelen zal het kabinet nemen om ook deze doelgroepen te kunnen
bereiken met hun voorlichting en ondersteuning?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat jongeren hun seksuele
voorlichting op school met een 5,8 beoordelen. In het onderzoeksrapport
«Gewoon het taboe eraf halen» van Rutgers worden meerdere aanbevelingen gedaan om de seksuele voorlichting te verbeteren.5 Kan het kabinet
per aanbeveling toelichten wat zij sinds het uitkomen van dit rapport
concreet hebben gedaan om het te bewerkstelligen? Kan het kabinet per
aanbeveling toelichten welke concrete maatregelen zij verder zullen
nemen om erop toe te zien dat de verbeteringen in de praktijk worden
gebracht? Daarnaast hebben genoemde leden vernomen dat uit
onderzoek gebleken dat slechts 32 procent van de meisjes en 36 procent
van de jongens op het mbo in de periode van 2018–2019 altijd gebruik
maakte van een condoom bij een losse partner.6 Tevens is het aantal
meisjes op het mbo wat geen anticonceptie gebruikte in dezelfde periode
gestegen naar 15 procent.7 Heeft het kabinet zicht op de kwaliteit van
seksuele voorlichting op het mbo? Zo ja, kan het kabinet toelichten
hoeveel procent van de mbo-instellingen kwalitatief goede seksuele
voorlichting biedt? Zo nee, is het kabinet bereid om dit in kaart te
brengen? Welke concrete maatregelen gaat het kabinet nemen om de
seksuele voorlichting op het mbo te verbeteren? Welke concrete maatregelen gaat het kabinet nemen om erop toe te zien dat studenten op het
mbo zich voldoende bewust zijn van de risico’s die gepaard gaan met het
niet gebruiken van condooms? Welke concrete maatregelen gaat het
kabinet nemen om erop toe te zien dat studenten op het mbo zich
voldoende bewust zijn van de risico’s die gepaard gaan met het niet
4

Rutgers, april 2022, «Betrouwbare anticonceptie en een migratieachtergrond»
(https://rutgers.nl/wp-content/uploads/2022/04/Samenvatting-onderzoek-anticonceptiemigratieachtergrond_april2022.pdf).
5
Rutgers, september 2019, «Gewoon het taboe eraf halen» (https://rutgers.nl/wp-content/
uploads/2021/09/Gewoon-het-taboe-eraf-halen.pdf).
6
Rutgers en Soa Aids Nederland, 2020, «Seksuele gezondheid op het mbo» (https://rutgers.nl/
wp-content/uploads/2021/09/Test-je-Leefstijl.pdf).
7
Rutgers en Soa Aids Nederland, 2020, «Seksuele gezondheid op het mbo» (https://rutgers.nl/
wp-content/uploads/2021/09/Test-je-Leefstijl.pdf).

9

gebruiken van anticonceptie? Daarnaast vragen genoemde leden het
kabinet of het zicht heeft op de kwaliteit van seksuele voorlichting op
onderwijsinstellingen per onderwijstype. Zo ja, kan het kabinet toelichten
hoeveel procent van de onderwijsinstellingen per onderwijstype kwalitatief goede seksuele voorlichting biedt? Zo nee, is het kabinet bereid om
dit in kaart te brengen? Welke concrete maatregelen gaat het kabinet
nemen om de seksuele voorlichting op het onderwijs te verbeteren?
Welke concrete maatregelen gaat het kabinet nemen om erop toe te zien
dat studenten en leerlingen, ongeacht onderwijstype, zich voldoende
bewust zijn van de risico’s die gepaard gaan met het niet gebruiken van
condooms? Welke concrete maatregelen gaat het kabinet nemen om erop
toe te zien dat studenten en leerlingen, ongeacht onderwijstype, zich
voldoende bewust zijn van de risico’s die gepaard gaan met het niet
gebruiken van anticonceptie?
Collectieve preventie door gemeenten
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat diverse gemeenten extra
inspanning verrichten op het bevorderen van seksuele gezondheid van
groepen in kwetsbare posities. Op welke wijze ondersteunt het kabinet
deze gemeenten hierin? Zou het kabinet per gemeente kunnen toelichten
wat zij doet in dit kader? Zou het kabinet per gemeente kunnen toelichten
wat de concrete resultaten zijn van deze extra inspanningen?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet beoogt het beleid
van het Ministerie van VWS op het gebied van seksuele gezondheid meer
integraal vorm te geven waar kan en nodig is. Zou het kabinet nader
kunnen toelichten op welke concrete manieren zij dit zullen doen?
Daarnaast lezen genoemde leden dat het kabinet gemeenten en GGD’en
oproept om dit ook te doen. Welke concrete maatregelen zal het kabinet
nemen om hen hierin te ondersteunen?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet van plan is om
de komende jaren in gesprek te gaan met gemeenten over wat nodig is
om seksuele gezondheid op lokaal niveau te bevorderen. Genoemde
leden vragen het kabinet of er zicht is op het niveau van seksuele
gezondheid per gemeente. Zo ja, zal het kabinet extra ondersteuning
bieden aan gemeenten waar het niveau van seksuele gezondheid relatief
laag is en op welke wijze zal zij dit doen? Daarnaast lezen genoemde leden
dat het kabinet de Handreiking Gezonde gemeente aanhaalt als voorbeeld
van ondersteuning vanuit het Ministerie van VWS. Zou het kabinet per
gemeente kunnen toelichten welke impact de Handreiking Gezonde
gemeente concreet heeft gehad? Tevens lezen genoemde leden dat er
verwezen wordt naar een lopende pilot met vijf regio’s. Zou het kabinet
nader kunnen toelichten hoe het er nu voor staat met deze pilot? In welk
stadium bevindt de pilot zich? Zou het kabinet al resultaten van de pilot
kunnen delen? Zo nee, wanneer verwacht het kabinet wel resultaten te
kunnen delen?
Lokale aandacht voor het verminderen van gezondheidsachterstanden
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet beoogt dat er
ingezet zal worden op het verminderen van seksuele gezondheidsachterstanden. Dit zal onder andere gedaan worden door een verkenning uit te
laten voeren naar welke groepen zich bevinden in kwetsbare posities en
niet goed bereikt worden met de huidige inzet op seksuele gezondheidsbevordering. Genoemde leden hebben hierbij enkele vragen. Wanneer zal
deze verkenning van start gaan? Op welke wijze zal deze verkenning
uitgevoerd worden? Wanneer verwacht het kabinet de uitkomsten van
deze verkenning te kunnen delen? Daarnaast lezen genoemde leden dat

10

de verwachting is dat de groepen (deels) overlappen met groepen met
een hoger risico op soa-transmissie of een onbedoelde zwangerschap.
Zou het kabinet nader kunnen toelichten waarop deze verwachting is
gebaseerd?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat in de verkenning bekeken zal
worden hoe de groepen wel bereikt kunnen worden en waar hun behoefte
met betrekking tot zorgverlening ligt. Op welke manier zal de cultuursensitiviteit hierin meegenomen worden? Welke partijen zullen betrokken
worden bij het verkennen van het bereiken van deze groepen en hun
behoeften? Genoemde leden lezen dat het kabinet het belangrijk vindt dat
de doelgroepen zelf worden betrokken bij deze inzet. Welke rol zullen de
meningen van leden van deze groepen spelen in het bepalen welke
middelen worden ingezet om hen te bereiken en in het bepalen van wat
hun behoefte is met betrekking tot zorgverlening? Op welke manier zullen
zij betrokken worden?
Vergroten bewustwording, kennis en vaardigheden op het gebied van
seksuele gezondheid
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er gewerkt wordt aan
gerichte publiekscommunicatie om onbedoelde zwangerschappen te
voorkomen. Zou het kabinet nader kunnen toelichten hoe deze gerichte
publiekscommunicatie vormgegeven zal worden? Zou het kabinet nader
kunnen toelichten welke aanvullende concrete maatregelen genomen
zullen worden om onbedoelde zwangerschappen te voorkomen? Zou het
kabinet kunnen toelichten in hoeverre publiekscommunicatie effectief is
gebleken in het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er signalen zijn dat de
kerndoelen in het onderwijs op dit moment te open zijn geformuleerd.
Zou het kabinet nader kunnen toelichten om wat voor signalen dit gaat?
Zou het kabinet nader kunnen toelichten hoe vaak dit probleem is
aangekaart? Daarnaast lezen genoemde leden dat het kabinet scholen zal
ondersteunen die aandacht willen besteden aan gezonde relaties en
seksualiteit. Hoe zal het kabinet dit aanpakken met betrekking tot scholen
die dat niet willen? Hoe gaat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
dit handhaven?
Handelingsverlegenheid van zorg- en hulpverleners verminderen
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat zorgprofessionals een
signalerende rol hebben bij seksuele gezondheidsvragen of problemen
die kunnen voortkomen uit bepaalde aandoeningen of uit nare ervaringen.
Welke concrete maatregelen zullen genomen worden om erop toe te zien
dat zorgprofessionals ook over voldoende kennis beschikken om deze rol
te kunnen vervullen?
Gratis en toegankelijke anticonceptie voor personen in kwetsbare posities
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat in het coalitieakkoord is
aangekondigd dat anticonceptie gratis en toegankelijk beschikbaar gesteld
wordt voor kwetsbare groepen. Zou het kabinet nader kunnen toelichten
waarom de keuze is gemaakt om anticonceptie niet gratis en toegankelijk
beschikbaar te stellen voor iedereen? Zou het kabinet kunnen toelichten in
hoeverre anticonceptie nu daadwerkelijk gratis en toegankelijk
beschikbaar is voor deze kwetsbare groepen in de praktijk? Welke andere
concrete maatregelen zullen genomen worden om ervoor te zorgen dat de
toegankelijkheid van anticonceptie verbeterd wordt? Daarnaast merken
genoemde leden op dat een motie van de leden Ploumen en Westerveld

11

met betrekking tot het uitbreiden van het begrip kwetsbaarheid is
aangenomen.8 In de brief aan de Kamer van 14 oktober jl.9 wordt
verklaard hieraan invulling te geven door dezelfde omschrijving te
hanteren zoals gebruikt wordt in het programma Kansrijke Start, de
gemeente Rotterdam en Erasmus MC. Zou het kabinet nader kunnen
toelichten waarom ervoor is gekozen om deze omschrijving te gebruiken?
Genoemde leden merken op dat de omschrijving stelt dat een professional uit het sociale of medische domein één of meerdere risicofactoren
moet hebben gesignaleerd. Welke concrete maatregelen neemt het
kabinet om erop toe te zien dat deze professionals voldoende en de juiste
handvaten hebben om zulke afwegingen te maken? Erkent het kabinet dat
met deze omschrijving potentieel een aanzienlijk deel van kwetsbare
groepen wordt buitengesloten, wegens het feit dat zij wellicht geen
toegang hebben tot of gebruik maken van de hulpverlening van dergelijke
professionals? Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om
erop toe te zien dat ook deze groep bereikt wordt?
Verbetering positionering (aanvullende) seksuele gezondheidszorg in
zorgstelsel
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er momenteel maar een deel
van de risicogroepen gezien kan worden wegens de toegenomen vraag en
financiële en personele krapte. Genoemde leden vragen het kabinet wat
per regio de gemiddelde wachttijd voor een CSG is. Worden personen die
niet gezien kunnen worden bij een CSG doorverwezen naar een passend
alternatief? Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om de
druk bij CSG’s te verlichten? Daarnaast lezen genoemde leden dat er
signalen zijn dat zorgverleners niet altijd over voldoende kennis
beschikken. Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om ervoor
te zorgen dat zorgverleners bij CSG’s over voldoende kennis beschikken
om patiënten goed te helpen?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er voor bepaalde groepen
soms meer en andere inspanningen vereist zijn om hen te bereiken.
Echter staan de outreach-activiteiten om deze groepen te bereiken op
verschillende plaatsen onder druk. Welke concrete maatregelen zal het
kabinet nemen om de druk bij deze outreach-activiteiten te verlichten?
Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om ervoor te zorgen
dat deze groepen toch bereikt worden?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat momenteel seksuologische
zorg in de tweedelijnszorg alleen vergoed wordt indien een seksueel
probleem gepaard gaat met een DSM-5 diagnose. Genoemde leden
vinden dit echter zorgelijk vanwege het risico dat personen die het meest
gebaat zouden zijn bij seksuologische zorg deze wegens financiële
obstakels niet zouden kunnen ontvangen. Heeft het kabinet zicht op
hoeveel personen gebruik maken van seksuologische zorg in de tweedelijnszorg? Zo ja, om hoeveel personen gaat dit? Zo nee, zou er een
inschatting gemaakt kunnen worden? Is er binnen de reguliere geestelijke
gezondheidszorg (ggz) voldoende gespecialiseerde kennis met betrekking
tot seksuele problematiek om personen met bijvoorbeeld
seks-gerelateerde trauma’s adequaat te helpen? Zouden personen met
bijvoorbeeld seks-gerelateerde trauma’s niet meer baat hebben bij
seksuologische zorg? Zou het kabinet kunnen verkennen of er financiële
ruimte is om de voorwaarde van een DSM-5 diagnose te schrappen?

8
9

Kamerstuk 35 737, nr. 17.
Kamerstuk 32 279, nr. 235.

12

Prioriteren binnen en tussen de ASG-risicogroepen
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er momenteel genoodzaakt
geprioriteerd wordt binnen en tussen de risicogroepen van de ASG. Zou
het kabinet nader kunnen toelichten op basis van welke factoren deze
afweging gemaakt wordt? Heeft het kabinet zicht op het aantal personen
dat zonder passende zorg zit hierdoor? Zo ja, om hoeveel personen gaat
dit? Zo nee, kan dit in kaart gebracht worden? Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om op korte termijn de CSG’s te helpen in
deze afwegingen?
Nieuwe samenwerkingen voor ontschotte zorgverlening
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat patiënten die niet naar een
huisarts willen of kunnen en ook niet bij een CSG terecht kunnen, terecht
kunnen bij private soa-zorgaanbieders. Genoemde leden vragen het
kabinet of er geen gratis alternatieven hiervoor zijn of alternatieven die
binnen het zorgverzekeringsstelsel vallen. Genoemde leden lezen dat het
kabinet samenwerkingsinitiatieven met zorgverzekeraars aanmoedigt en
vragen het kabinet hierbij op welke concrete manieren het kabinet dit
soort samenwerkingsinitiatieven zal stimuleren. Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om erop toe te zien dat patiënten die niet bij
de huisarts of een CSG terecht kunnen en niet de financiële middelen
hebben voor private soa-zorg alsnog geholpen worden?
Goede voorbereiding en samenwerking bij infectieziektebestrijding
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de CSG’s en de afdelingen
infectieziektebestrijding samen zullen moeten werken en afspraken zullen
moeten maken over de financiering van de inzet op infectieziekten. Welke
concrete maatregelen zal het kabinet nemen om hen hierin te ondersteunen? Daarnaast lezen genoemde leden dat het kabinet het belang van
goede voorbereiding onderschrijft op toekomstige infectieziekte-uitbraken
die impact hebben op de soa-zorg door de CSG’s. Welke concrete
maatregelen zal het kabinet nemen om ervoor te zorgen dat de samenleving en in het bijzonder, zorgverleners, goed voorbereid zal zijn op
toekomstige infectieziekte-uitbraken die impact hebben op de soa-zorg?
Effectief en efficiënt test- en behandelbeleid
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het kabinet de betrokken
partijen oproept om gezamenlijk afspraken te maken over het testen en
behandelen van soa’s. Op welke manier zal het kabinet hen hierin
ondersteunen?
Preventie, opsporing en behandeling van hiv
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er signalen zijn dat onder
zorgverleners die met (potentiële) hiv-patiënten in aanraking komen het
niet bekend is dat het hiv-virus niet langer overdraagbaar is als het goed
is onderdrukt. Zou het kabinet nader kunnen toelichten om wat voor
signalen dit gaat? Welke concrete maatregelen gaat het kabinet nemen
om ervoor te zorgen dat de voorlichting over het hiv-virus voor de gehele
bevolking verbeterd wordt? Welke concrete maatregelen gaat het kabinet
nemen om ervoor te zorgen dat zorgverleners voldoende geïnformeerd
zijn over het hiv-virus?

13

Specifieke aandacht voor moeilijk bereikbare groepen
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het bereiken van personen in
moeilijk bereikbare groepen vraagt om specifieke inzet en alertheid van
zorg- en hulpverleners. Daarnaast lezen genoemde leden dat de door het
Ministerie van VWS gesubsidieerde instellingen zich hiervoor inspannen.
Zou het kabinet nader kunnen toelichten op welke manieren de door het
ministerie gesubsidieerde instellingen zich hiervoor inspannen? Welke
concrete maatregelen neemt het kabinet om de zorg- en hulpverleners te
ondersteunen bij het verzorgen van deze specifieke inzet en alertheid?
Overig
De leden van de GroenLinks-fractie hebben op basis van onderzoek
vernomen dat jongeren in de residentiële jeugdzorg meer seksueel risico
lopen.10 Genoemde leden lezen dat dit vergroot seksueel risico niet alleen
betrekking heeft op fysieke aspecten van seksuele gezondheid, zoals het
risico op soa’s, maar ook op de mentale aspecten, zoals negatieve
ervaringen met seks. Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen
om ervoor te zorgen dat jongeren in de residentiële jeugdzorg meer en
betere voorlichting over het gebruik van condooms zullen ontvangen?
Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om ervoor te zorgen
dat het condoomgebruik van jongeren in de residentiële jeugdzorg zal
toenemen? Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om ervoor
te zorgen dat jeugdzorgmedewerkers meer steun krijgen, zowel wat
betreft geld als tijd, om aandacht te besteden aan seksuele gezondheid?
Welke concrete maatregelen zal het kabinet nemen om onbedoelde
zwangerschappen binnen de residentiële jeugdzorg tegen te gaan? Welke
concrete maatregelen zal het kabinet nemen om personen die te maken
krijgen met onbedoelde zwangerschappen binnen de residentiële
jeugdzorg beter te ondersteunen?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het opmerkelijk dat binnen de
beleidsvisie geen aandacht is geschonken aan het aankaarten van
seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zou het kabinet nader kunnen
toelichten welke concrete maatregelen genomen zullen worden om erop
toe te zien dat jongeren ook voldoende geïnformeerd worden over het
herkennen van seksueel grensoverschrijdend gedrag? Zou het kabinet ook
nader kunnen toelichten welke concrete maatregelen genomen zullen
worden om jongeren goed te informeren over de mogelijkheden voor het
aankaarten van seksueel grensoverschrijdend gedrag? Zou het kabinet
ook nader kunnen toelichten welke concrete maatregelen genomen zullen
worden om seksueel grensoverschrijdend gedrag beter bespreekbaar te
maken binnen het onderwijs? Zou het kabinet ook nader kunnen
toelichten welke concrete maatregelen genomen zullen worden om erop
toe te zien dat jongeren voldoende geïnformeerd zijn over hulpverleners
waar zij terecht kunnen na slachtoffer te zijn geweest van seksueel
grensoverschrijdend gedrag?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn tevens teleurgesteld dat er binnen
de beleidsvisie geen aandacht is besteed aan seksuele diversiteit, in het
bijzonder aseksualiteit en transseksualiteit. Welke concrete maatregelen
zal het kabinet nemen om erop toe te zien dat binnen het onderwijs
aandacht geschonken zal worden aan deze onderwerpen? Welke concrete
maatregelen zal het kabinet nemen om erop toe te zien dat ze deze
groepen bereiken met hun voorlichting? Welke concrete maatregelen

10

Rutgers, 2020, «Seks onder je 25e in de residentiële jeugdzorg» (https://rutgers.nl/wp-content/
uploads/2021/09/S25_RJZ-rapportage.pdf).

14

zullen genomen worden om aseksualiteit beter bespreekbaar te maken
tijdens seksuele voorlichting in het onderwijs?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Inleiding
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de beleidsvisie
op seksuele gezondheid. Ze maken graag van de gelegenheid gebruik om
hierover enkele vragen te stellen.
De leden van de SGP-fractie hechten eraan om allereerst hun eigen
perspectief op seksualiteit uiteen te zetten. Zij zien seksualiteit als een
kostbaar en teer geschenk, dat tot zijn recht komt binnen de trouw en
geborgenheid van het huwelijk als een levenslang verbond tussen man en
vrouw. Zij constateren dat de bewindspersonen seksuele gezondheid –
kort samengevat – definiëren als «het vermogen om seksueel je eigen
regie te voeren». De leden van de SGP-fractie zien hierin een individualistische benadering van seksualiteit. Liever zouden zij zien dat een visie op
seksualiteit wordt ingebed in een positieve visie op huwelijk, gezin,
relaties en relatievorming. Als seksualiteit wordt losgemaakt van relaties,
leidt dat naar de mening van de leden van de SGP-fractie altijd tot
verschraling van seksualiteit. Seks is dan niet meer dan oppervlakkige
lustbeleving of, erger nog, verwordt tot consumptiewaar.
Taak overheid
De leden van de SGP-fractie vinden het begrijpelijk dat het kabinet een
visie op seksuele gezondheid heeft geformuleerd. Seksualiteit is zeer
dominant aanwezig in onze samenleving, bijvoorbeeld op sociale media,
in reguliere media of in reclame-uitingen. De leden van de SGP-fractie
hebben al eerder middels Kamervragen hun zorgen uitgesproken over de
overseksualisering van kinderen.11
De leden van de SGP-fractie vragen het kabinet om de afbakening van de
overheidstaak scherper te formuleren. Zij constateren dat bewindspersonen de overheidstaak ten aanzien van het bevorderen van de seksuele
gezondheid vooral willen invullen door het faciliteren en stimuleren dat
mensen zelf goed geïnformeerde keuzes kunnen maken. Zij zouden graag
zien dat het kabinet een scherper onderscheid maakt tussen het privédomein en het publieke domein. De leden van de SGP-fractie zouden
willen dat de overheid grote terughoudendheid betracht ten aanzien van
het private domein en een beschermende en normerende rol heeft in het
publieke domein. Dit laatste door bijvoorbeeld de stortvloed aan seksuele
beelden op sociale media te beperken of vulgaire of onzedelijke uitingen
die de seksuele gezondheid aantasten uit het publieke domein te weren.
De leden van de SGP-fractie missen dergelijke maatregelen in de
beleidsvisie. Zij ontvangen in dit kader graag een reactie van het kabinet.
Concreet vragen de leden van de SGP-fractie waarom het kabinet geen
voorstellen doet voor het normeren van publieke en/of reclame-uitingen
die schadelijk zijn voor de seksuele gezondheid. Analoog aan beleid om
reclames voor tabak, alcohol of ongezond voedsel te normeren, zou ook
gedacht kunnen worden aan het reguleren van (reclame)uitingen die de
seksuele gezondheid aantasten. Is het kabinet daartoe bereid? Hoe wil het
kabinet gemeenten ondersteunen om reclame te verbieden van websites
die overspel tot hun verdienmodel hebben gemaakt?

11

Aanhangsel van de Handelingen, 2016–2017, nr. 1980.

15

Voorts merken de leden van de SGP-fractie op dat in de kabinetsvisie geen
aandacht wordt geschonken aan mensen die geen seksuele relatie kunnen
of willen aangaan. Seksualiteit wordt benaderd als een «recht». Zij vragen
zich af seksualiteit hiermee recht gedaan wordt. Erkent het kabinet dat een
persoon ook mentaal en fysiek gezond kan zijn zonder het aangaan van
een seksuele relatie? Erkent het kabinet dat iemands identiteit niet
(uitsluitend) wordt bepaald door het wel of niet aangaan van een seksuele
relatie?
Pornografie
Ten aanzien van de overheidstaak missen de leden van de SGP-fractie in
de brief een duidelijke visie van het kabinet op pornografie. Naar de
mening van de leden van de SGP-fractie draagt de beschikbaarheid van
porno niet bij aan een gezonde visie op seksualiteit. Pornografie zorgt
voor een oppervlakkige vorm van lustbeleving die vrouwen degradeert tot
lustobject. Porno geeft een vertekend beeld van seksualiteit, wat des te
ernstiger is omdat het sterk normerend werkt voor de opvattingen van
mensen over seksualiteit. Helaas is pornografie in de Nederlandse
samenleving wijdverbreid. Deelt het kabinet de opvatting dat pornografie
een groot maatschappelijk probleem is? Wat gaat het kabinet hieraan
doen? Welke maatregelen worden er genomen om de beschikbaarheid en
kijken van pornografie tegen te gaan? De leden van de SGP-fractie vragen
in het bijzonder aandacht voor mensen die verslaafd zijn aan pornografie.
Welke maatregelen treft het kabinet om porno- en seksverslaving tegen te
gaan?
Prostitutie
De leden van de SGP-fractie missen verder een verbinding tussen de visie
van het kabinet op seksuele gezondheid en de praktijk van prostitutie in
Nederland. Prostitutie is geen liefdevol samenleven van man en vrouw,
maar misbruik van vrouwen en een vorm van slavernij. De leden van de
SGP-fractie vragen het kabinet welk signaal uitgaat van het in stand
houden van de prostitutieketen. Welke visie op vrouwen, relaties en seks
wordt hiermee gegeven, ook richting jonge mensen? Erkent het kabinet
dat het zeer bevorderend zou zijn voor de seksuele gezondheid als er een
einde zou worden gemaakt aan de prostitutie in ons land?
Seksuele gezondheid in beeld brengen: surveillance en monitoring
De leden van de SGP-fractie constateren dat het kabinet wil inzetten op
het bevorderen van de kennis over en monitoring van de breedte van
seksuele gezondheid. Het kabinet gaat verkennen welke financiële ruimte
en mogelijkheden er zijn om financiering van bepaalde monitoring in de
toekomst structureel te borgen, en voor welke thema’s incidenteel
onderzoek volstaat. De leden van de SGP-fractie vragen het kabinet
wanneer hierover meer informatie met de Kamer wordt gedeeld. Zij
vragen het kabinet wat de precieze reden is dat zij meer wil gaan
monitoren. Welke problemen wil het kabinet hiermee oplossen?
De leden van de SGP-fractie vragen in het verlengde hiervan of het
kabinet ook meer zicht wil ontwikkelen op de verspreidingen van seksueel
overdraagbare aandoeningen door de groep biseksuelen. Hun zichtbaarheid neemt toe en jongeren lijkt steeds vaker te experimenteren met
biseksueel gedrag.
Onderzoek, monitoring, advisering, training en scholing op het gebied van
seksuele gezondheid wordt al jaren sterk gedomineerd door Rutgers. Het
is niet overdreven om te spreken van een monopolypositie. De leden van

16

de SGP-fractie vinden dit onwenselijk. Deelt het kabinet deze mening? De
leden van de SGP-fractie vragen dan ook om bij toekomstige nieuwe
opdrachten voor onderzoek of monitoring een gelijk speelveld te creëren,
zodat ook andere organisaties of instellingen hiervoor in aanmerking
kunnen komen.
Seksuele gezondheid bevorderen
De leden van de SGP-fractie lezen: «Seksuele ontwikkeling start al op
jonge leeftijd en gaat het hele leven door.» Deelt het kabinet de mening
dat seksuele en relationele vorming van kinderen om veel prudentie
vraagt? Vanaf welke leeftijd moet volgens het kabinet seksuele vorming
op school starten? Verder vragen de leden van de SGP-fractie hoe het
kabinet de verbinding ziet tussen genderidentiteit en seksuele gezondheid.
Seksuele vorming van jongeren
De leden van de SGP-fractie vinden het goed dat het kabinet niet alleen
werk maakt van seksuele, maar ook van relationele vorming. Zij lezen dat
dat ingezet wordt op relationele en seksuele vorming in een doorlopende
leerlijn. Kan het kabinet toezeggen dat hierbij een gelijk speelveld
gewaarborgd wordt voor álle aanbieders van interventies?
De leden van de SGP-fractie vragen of in het kader van voorlichting ook
aandacht besteed wordt aan het doorprikken van allerlei mythes en
fabeltjes over seksualiteit, bijvoorbeeld als het gaat om de leeftijd waarop
jongeren seksueel actief worden. Is er naast het vermelden van de hoge
mate van tevredenheid van Nederlanders ook aandacht voor het feit dat
bijvoorbeeld bij relatieproblemen seksualiteit vaak een belangrijk thema
is?
Het kabinet spreekt van een nieuwe, zelfbewuste generatie. De leden van
de SGP-fractie vragen het kabinet of er voldoende besef is dat de nieuwe
generaties ook meer dan ooit speelbal en slachtoffer zijn van allerlei
kwade krachten op seksueel gebied, bijvoorbeeld door de macht van
(sociale) media? Hoe krijgt dat een plek in het kabinetsbeleid? Wat vindt
het kabinet van de Franse wet die producenten van devices verplicht
standaard apps te installeren ter bescherming van jonge kinderen?12 Wat
wordt er gedaan om sexting tegen te gaan?
De leden van de SGP-fractie vragen het kabinet om te bevestigen dat bij
het onderwijs op basis van de kerndoelen, ook na de herziening, de
vrijheid van richting van scholen gewaarborgd blijft en dat het dus aan
scholen is om op basis van hun visie en missie zowel invulling te geven
aan de kerndoelen als de manier te bepalen waarop dat het beste kan
gebeuren (het «hoe»).
Is de inzet van het kabinet ten aanzien van de verduidelijking van de
kerndoelen in ieder geval ook om ervoor te zorgen dat het aangaan en
onderhouden van stabiele relaties duidelijker onderdeel wordt van het
curriculum?
De leden van de SGP-fractie lezen: «Ook ouders of opvoeders hebben een
belangrijke rol in seksuele vorming.» In lijn met hetgeen zij naar voren
hebben gebracht met betrekking tot de overheidstaak, storen zich aan
deze formulering. De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat
12

De Groene Amsterdammer, 5 oktober 2022, «Een nieuwe Franse wet beschermt kinderen op
sociale media» (https://www.groene.nl/artikel/een-nieuwe-franse-wet-beschermt-kinderen-opsociale-media).

17

seksuele en relationele vorming primair een taak is voor ouders en
opvoeders. Seksuele en relationele vorming op school moet staan in het
verlengde van de opvoeding en vorming in het gezin. Zij vragen het
kabinet of zij die opvatting deelt. Hoe willen zij ouders in staat stellen om
deze taak zo goed mogelijk uit te kunnen voeren?
Verbetering positionering (aanvullende) seksuele gezondheidszorg in
zorgstelsel
De leden van de SGP-fractie lezen dat het kabinet een wetswijziging in
voorbereiding heeft waarmee onder meer de taken van de ASG binnen de
Wet publieke gezondheid geborgd worden. Zij lezen dat ASG in feite
worden beschouwd als deel van de publieke gezondheidszorg en de
wetswijziging dus geen beleidsinhoudelijke wijzigingen bevat. Zij vragen
het kabinet daarom wat de toegevoegde waarde is van de wetswijziging.
Seksuele gezondheid op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius (BES-eilanden)
Hoe doet het kabinet in het beleid recht aan lokale opvattingen in de
Cariben als het gaat om seksualiteit en hoe wordt voorkomen dat
mainstream opvattingen in Europees Nederland opgelegd worden aan de
Caribische delen van Nederland? Wordt de inbreng van maatschappelijke
organisaties daarbij duidelijk betrokken?
II. Reactie van het kabinet

18