Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

26 234

Vergaderingen Interim Committee en
Development Committee

Nr. 158

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 28 mei 2014
De algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft op 9 april 2014 overleg gevoerd met Minister Ploumen
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over:
– de brief van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking d.d. 28 maart 2014 inzake de Nederlandse inzet bij de Wereldbank Jaarvergadering 2014 (Kamerstuk 26 234, nr. 155);
– de brief van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking d.d. 19 november 2013 met het verslag
van de Nederlandse inzet bij de Wereldbank Jaarvergadering
2013 (Kamerstuk 26 234, nr. 151);
– de brief van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking d.d. 12 februari 2014 met het verslag
van de onderhandelingen van de 17de middelenaanvulling van
de International Development Association (Kamerstuk 26 234,
nr. 153).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking,
De Roon
De griffier van de algemene commissie voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking,
Van Toor

kst-26234-158
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

1

Voorzitter: De Roon
Griffier: Wiskerke
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: De Caluwé, Van Laar, De
Roon en Smaling,
en Minister Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar ministerie.
Aanvang 16.30 uur.
De voorzitter: We hebben anderhalf uur uitgetrokken voor dit AO er zijn
drie woordvoerders, dus dat moet lukken. Ik geef als eerste het woord aan
de heer Smaling. Hij is nog steeds geen lid van deze commissie, maar ik
meen te mogen concluderen dat de commissie er geen bezwaar tegen
heeft dat hij het woord voert.
Ik stel een spreektijd van vijf minuten voor, met één interruptie per fractie.
De heer Smaling (SP): Voorzitter. In vorige debatten heeft de Minister mij
steeds erelid genoemd. Daarna heb ik mijn ambitie om officieel lid van de
commissie te worden maar op de lange baan geschoven, want dat beviel
mij eigenlijk wel.
We hebben het vandaag over de Wereldbank. Dat is altijd een interessant
onderwerp. Deze keer ook weer. We hebben een aantal brieven gekregen
van de Minister, waarin staat wat haar inzet zal zijn in de Voorjaarsvergadering. Verder hebben we het verslag gekregen van de vergadering van
een half jaar geleden. Dank daarvoor. Ik heb het statement gelezen dat de
Minister heeft voorgelezen op 12 oktober. Ik vind het jammer dat dat zo
saai was. Als je de tekst leest, denk je: de mensen zullen blij geweest zijn
toen de Minister was uitgesproken. Het waren allemaal van die gemeenplaatsen. Ik vind de Minister echter wel het type om op te vallen door een
verrassende woordkeuze en het houden van een inhoudelijk verhaal. Dit
was zo’n verhaal waarbij je aan de bitterballen gaat zitten denken. Ik zou
de Minister willen vragen om eens wat anders te zeggen dan die obligate
teksten die voor haar neus worden gelegd.
Er staan een aantal dingen op de agenda die van belang zijn, zoals de
reorganisatie. De Financial Times heeft een stuk geschreven over de
reorganisatie, waarin prachtige Engelse termen staan: an institution in
turmoil, engulfed by a frenzy of restructuring. Dat is prachtig taalgebruik.
Ik maak me echter wel een beetje zorgen over die reorganisatie. Er
worden mensen uit gezet, waaronder drie topvrouwen. Dat valt me wel
op. Reorganisaties zijn van alle tijden, maar als ik het zo lees, maak ik me
er wel een beetje zorgen over of er wel goede keuzes worden gemaakt.
Reorganiseren doe je omdat je vindt dat je je doelen niet bereikt of niet op
de meest efficiënte manier. Of dit proces ook dat eindpunt zal bereiken,
haal ik er niet helemaal uit. Er worden consultants ingehuurd, zoals
voormalig premier Blair uit Engeland. Dat is allemaal prima, maar zijn dat
ook de mensen die de bank op het juiste spoor kunnen zetten?
Verder wordt de regionalisering minder en gaat men terug naar de Global
Practices en een meer thematische insteek. Helpt dat of is dat weer terug
naar hoe het was? Nu ik langer in dit domein werkzaam ben, zie ik van die
golfbewegingen en ik vraag mij af of dat echt de weg vooruit is.
De relevantie van de Wereldbank wordt regelmatig aan de orde gesteld,
en terecht. Middeninkomenslanden kunnen steeds meer goedkoop lenen
op de internationale kapitaalmarkt. Je hebt bijvoorbeeld de Bill & Melinda
Gates Foundation. Ik vraag me af of de Wereldbank wel voldoende bezig
is met het monitoren van zijn eigen relevantie. Je zou als advocaat van de
duivel ook de vraag kunnen stellen of we niet eens af moeten van die
Wereldbank of wanneer de bank klaar is en je de taken naar de twee EIB’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

2

en de Inter-American Development Bank kunt overhevelen. Wordt die
vraag wel eens gesteld?
Er zijn twee doelen, maar dat zijn heel brede doelen: ending extreme
poverty en boosting the incomes of the poorest 40%. De afrekenbaarheid
van die doelen is ook problematisch. Er zijn namelijk meer organisaties
die daaraan werken.
De heer Kim heeft ook gezegd dat hij een grotere bank wil worden, omdat
hij dan een grotere leencapaciteit heeft. Vindt de Minister dat een goed
idee? Je bent misschien snel geneigd om te denken dat groter beter is,
maar is dat ook wel zo? Ik vraag mij ook af of je niet toe moet naar een
wat nieuwer denken. Dat je dus leningen vanuit de bank meer combineert
met bilateraal donorgeld. Ik heb eerder wel eens het Programme
Nationale de Gestion Terroirs in Burkina Faso genoemd. Daar zou je
bilaterale activiteiten aan kunnen hangen, waardoor je per saldo
misschien veel effectiever bent en waardoor je ook beter kunt kijken naar
de eventuele positieve feedback van projecten die je niet eens in de
projectplanning hebt zitten. De rate of return van projecten is dan dus
eigenlijk hoger dan je aanvankelijk had beoogd, doordat je heel slim met
leningen en grants niet alleen één sector of één factor ondersteunt, maar
ontwikkelingen in bredere zin. Dat mis ik een beetje.
Vorige keer hebben we het ook gehad over de evaluaties. Ik zie daar niet
zo veel van terug in de stukken. Ik wil de Minister vragen om die op de
een of andere manier aan de orde te stellen en daarover te rapporteren
aan de Kamer. Dan wordt het debat over het functioneren van de bank ook
wat inhoudelijker.
Ik heb ten slotte nog een paar losse opmerkingen. Oekraïne krijgt een
lening, maar wordt ook door het IMF bijgestaan. Wat is precies de
voorgenomen invulling? Zeker gezien de ontwikkelingen daar, is mijn
vraag hoe de Minister deze dubbele geste duidt.
Heeft de Minister verder plannen om de Centraal-Afrikaanse Republiek
aan de orde te stellen? Wat kan de Wereldbank daar op dit moment
effectief doen?
Verder een pleidooi, niet alleen van onze kant, maar ook van mijn collega
van D66, Sjoerdsma, om de schuldverlichting voor Sudan niet dit jaar te
laten plaatsvinden.
Ten slotte nog iets over de safeguards. Dat vinden wij een erg belangrijk
punt. Dat is ook van meerdere kanten aangeroerd. Kan de Minister wat
betreft die safeguards hameren op het echt zeer stevig inbedden daarvan
en niet vrijblijvend, zoals de European Bank for Reconstruction and
Development doet? Het gaat om safeguards op het gebied van gender,
mensenrechten, landaankopen en inheemse volkeren. Er mogen ook geen
biodiversity swaps plaatsvinden, want dat is een soort bovenplantse
verevening, alsof je de Hedwigepolder niet ontpoldert, maar wel een
poldertje in Groningen. Dat werkt niet zo goed voor biodiversiteit.
Tot slot wil ik nog zeggen dat ik een Wereldbank van de toekomst wil, die
zich echt onderscheidt, die verbindt en die zijn niche steeds laat meebewegen met andere bewegingen in de wereld. Of je blijft onderscheidend
of je kunt jezelf beter uitfaseren en je functie opdelen over bijvoorbeeld de
regionale ontwikkelingsbanken of anderszins.
Mevrouw De Caluwé (VVD): Voorzitter. We voeren dit debat elk jaar en
iedere keer denk ik: wat heb ik de vorige keer ook alweer gezegd en is dat
nog steeds valide of blijft het een beetje bij het oude? De Wereldbank is
een log apparaat. Het is een soort olietanker die heel lastig is bij te sturen.
Toch zien we de laatste tijd wel degelijk veranderingen. De vraag is alleen
of deze veranderingen voor de bühne zijn of dat die daadwerkelijk iets
teweegbrengen. Daar kom ik zo nog even op.
De VVD is in ieder geval blij dat de nieuwe strategie van de Wereldbank
aansluit bij het Nederlandse «van hulp naar handel»-beleid en ook
behoorlijk goed bij de speerpunten van het Nederlandse ontwikkelings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

3

beleid. Ook zijn complimenten op zijn plaats voor wat de Minister bij de
onderhandelingen binnen IDA (International Development Association)
voor elkaar heeft gekregen, met name op het gebied van gender en
fragiele staten.
In het verslag over de IDA-onderhandelingen staat wel één ding wat de
VVD-fractie triggerde en dat is dat vijf landen, waaronder Frankrijk, Japan
en het Verenigd Koninkrijk, meedoen aan een alternatieve financiering
door concessionele donorleningen. Deze leningen zijn iets anders dan de
schenkingen die we normaal gesproken doen. Waarom doet Nederland
niet aan deze nieuwe alternatieve vorm van financiering mee?
Wat betreft de aanvulling van de IDA-middelen het volgende. Nederland
neemt met 737 miljoen euro de achtste positie in als donor. Dit staat in
schril contrast met grote landen als Saoedi-Arabië en China die respectievelijk 83 miljoen en 300 miljoen bijdragen. Is de Minister het met de VVD
eens dat de inbreng van Nederland ten opzichte van deze landen
disproportioneel hoog is? Wat zal de inzet van de Minister voor de
toekomst zijn, gegeven dit feit? Ik weet dat de bijdrage net is afgesproken
voor drie jaar, dus ik ga nu niet vragen om die voor volgend jaar te
verlagen, want dat zal niet lukken. Maar het gaat mij nu om de verdere
toekomst. Je kunt niet ver genoeg vooruitkijken.
Ondanks dat er binnen het Wereldbankprogramma ruimte is voor
samenwerking met het Nederlandse bedrijfsleven, halen Nederlandse
bedrijven amper aanbestedingen binnen. Vooral Chinese staatsbedrijven
weten aanbestedingen op basis van prijs te winnen. De VVD is blij dat de
Minister in haar strijd met de Wereldbank naar een level playing field
streeft en naar aanbestedingen op basis van kwaliteit, maar we hebben
nog wel wat vragen op dit punt. De belangrijkste vraag is wat de Minister
onderneemt om te bewerkstelligen dat Nederlandse bedrijven meer
projecten van de Wereldbank kunnen verkrijgen.
De nieuwe strategie van de Wereldbank vereist vergaande hervormingen
binnen de bank. Die organisatorische hervormingen vertalen zich
bijvoorbeeld in veertien Global Practices. Er zijn bijvoorbeeld een practice
landbouw, een practice voeding en bevolking en een practice armoede.
Daar zit veel overlap tussen. Wat gaat men doen om te zorgen dat die
verschillende practices met elkaar in lijn zijn? Tuigt men niet weer die
enorme olietanker op, die nu juist zo heel erg moeilijk in beweging is te
krijgen?
Er wordt ook 400 miljoen bezuinigd. We maken ons als VVD nog steeds
zorgen over het beloningsbeleid, maar dat is de Minister bekend. De
Minister heeft op 11 april 2013 toegezegd dat zij de Kamer zal informeren
over de resultaten van het onderzoek van het Verenigd Koninkrijk en
Zweden naar dat beloningsbeleid. Kan de Minister aangeven hoe het staat
met dat onderzoek? Ik heb het nog niet gezien, maar dat kan een omissie
van mijn kant zijn. Wat is de Nederlandse strategie om verandering te
bewerkstelligen?
Ten slotte nog twee korte puntjes. Wat betreft Oekraïne is mijn vraag in
lijn met wat collega Smaling al heeft gevraagd. Wat is de inzet van de
Minister als het gaat om het geld dat via de Wereldbank naar Oekraïne
gaat?
De Wereldbank geeft ook aan dat investeringen mede als doel hebben om
conflicten te voorkomen, dan wel te verminderen. Wat is de inzet van de
Minister als het erom gaat de investeringen in Israël en de Palestijnse
gebieden evenredig te laten plaatsvinden? Daar is het vredesproces het
beste mee gediend. De Minister van Buitenlandse Zaken, de heer
Timmermans, heeft daar ook uitspraken over gedaan in een AO over het
bezoek aan Israël en de Palestijnse gebieden. Mijn vraag is dus wat op dit
punt de inzet van deze Minister is bij de Wereldbank.
De heer Van Laar (PvdA): Mevrouw De Caluwé gaf in haar betoog aan dat
China en Saoedi-Arabië minder aan de Wereldbank geven en vroeg of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

4

niet eens tijd wordt dat Nederland dat ook doet. Dat is op zich een
merkwaardige redenering. China geeft meer geld aan de Aziatische
Ontwikkelingsbank, moeten wij daar dan ook meer aan gaan geven?
China geeft ook meer geld uit aan landaankopen in Afrika en aan de
aanleg van wegen in Afrika. Moeten wij dat dan ook intensiveren? Op
welke manier moeten we het Chinese beleid precies gaan volgen, wat
mevrouw De Caluwé betreft?
Mevrouw De Caluwé (VVD): Ik maakte die opmerking over China, omdat
China wel behoorlijk veel opdrachten uit de Wereldbank haalt. Ik vraag mij
dan echt af of wij altijd de grootste donor moeten willen blijven als we
daar vrij weinig van terugzien. We hebben expertise die we kunnen
inzetten en we hebben bedrijven die we kunnen inzetten. Maar uiteindelijk
gaat de opdracht vanwege het geld toch naar andere landen. Moet je dan
niet vragen of die landen ook meer gaan bijdragen?
De heer Van Laar (PvdA): Als het alleen maar ging om het terugzien van
het geld, dan zouden we dat geld ook gewoon kunnen houden. Dat
scheelt een hele bureaucratische route. Het gaat er echter om welke
resultaten er worden geboekt en welke bijdrage de Wereldbank levert aan
ontwikkeling en of we die steunen. Op basis daarvan wordt een bijdrage
geleverd. Als ik dan naar de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking
kijk, dan denk ik, vanuit VVD-perspectief gezien, dat de Wereldbank niet de
eerste begrotingspost is waarop je zou moeten willen bezuinigen.
Mevrouw De Caluwé (VVD): De VVD is al jaren vrij kritisch over de
Wereldbank en ook over de enorme bedragen die we aan de Wereldbank
geven. De heer Van Laar oppert nu dat je het geld dan beter zelf zou
kunnen houden. Natuurlijk zouden wij liever wat meer willen inzetten,
want dan heb je er meer invloed op, maar we hebben nu eenmaal
afgesproken wat er naar de Wereldbank gaat en daar is een Kamermeerderheid voor. Maar als er dan zo veel heengaat, mag je dat best vergelijken met andere landen die een groot aandeel hebben in het uitvoeren
van projecten, maar een heel erg gering aandeel in de bijdragen aan de
bank.
De heer Van Laar (PvdA): Voorzitter. De Wereldbank heeft een nieuwe
strategie gelanceerd, die bij moet dragen aan het beëindigen van de
armoede in 2030 en moet leiden tot inclusieve groei. Dat klinkt als
PvdA-beleid, dus dat juichen wij toe. De Wereldbank heeft een nieuwe
aansprekende missie: men wil de capaciteit verdubbelen om de komende
jaren geld te kunnen lenen aan opkomende landen. Dat ziet er goed uit,
maar de vraag is natuurlijk wel of de Wereldbank een aantrekkelijke bank
blijft voor middeninkomenslanden, want daar moet uiteindelijk het geld
verdiend worden. Hoe is de kwaliteit van de adviezen? Is de bank snel
genoeg? Is de bank beter dan andere banken? Met het antwoord op die
vragen staat of valt het succes van de bank. Kan de Minister daar iets
meer over vertellen?
De twee hoofdoelstellingen van de nieuwe Wereldbankstrategie hebben
alleen betrekking op inkomen, terwijl de ontwikkelingsdoelen veel breder
zijn. De Partij van de Arbeid wil dat de Wereldbank zich niet beperkt tot
economische behoeften en indicatoren. Er is behoefte aan verbetering op
het gebied van de arbeidsmarkt, arbeidsomstandigheden, koopkracht,
voedselzekerheid, gezondheid, sociale zekerheid, vangnetten, sociale
gelijkheid et cetera. De Wereldbank moet ook voldoende oog hebben voor
de sociale en omgevingsgevolgen van haar beleid en projecten. Ook de
Wereldbank moet coherent zijn in zijn beleid en uitvoering.
De Partij van de Arbeid deelt de zorgen van de Minister over de mogelijke
mensenrechtenschendingen door overheden bij projecten van de
Wereldbank. We vragen haar deze zorgen krachtig over te brengen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

5

Wereldbank is een grote financier van de overheden van ontwikkelingslanden en heeft dan ook een grote verantwoordelijkheid om er alles aan te
doen om te voorkomen dat deze overheden mensenrechten schenden of
daarbij betrokken zijn. Daarom wil de Partij van de Arbeid dat de
Wereldbank in zijn analyses voor steun aan overheden het waarborgen
van mensenrechten vooropstelt. De Wereldbank heeft een betekenisvolle
stap gezet door een lening aan Uganda op te schorten na het aannemen
van de antihomowetgeving daar. De Wereldbank wil namelijk niet
bijdragen aan institutionele discriminatie, zo stelt de president van de
Wereldbank, Jim Kim.
De Wereldbank heeft aangegeven zich de komende maanden intensief te
willen bezinnen op de gevolgen die discriminatie moeten hebben voor het
Wereldbankbeleid. Ik ben benieuwd wat de Minister daarvan vindt. Wat de
Partij van de Arbeid betreft, worden alle landen en projecten doorgelicht
en langs deze nieuwe lat gelegd. Projecten die bijdragen aan institutionele
discriminatie moeten worden stopgezet.
De Wereldbank is met verkenningen bezig en kijkt welke een rol men zou
kunnen spelen als het gaat om de semipermanente opvang en integratie
van vluchtelingen uit Syrië in de omringende landen. Daar horen we
graag meer over van de Minister. Welke rol kan Nederland daar bijvoorbeeld bij spelen en op welke manier wordt er samenwerking gezocht? Is
dit model kopieerbaar naar andere landen, bijvoorbeeld in Afrika, waar
veel vluchtelingen lang wachten op terugkeer?
Op welke manier levert de Wereldbank een bijdrage aan het bestrijden
van de crisis in de Centraal-Afrikaanse Republiek? Is de Minister bereid
om zich daar tijdens haar bezoek voor in te spannen en ook voor meer
steun aan de Centraal-Afrikaanse Republiek?
Veel Nederlandse bijdragen aan ontwikkeling worden gedaan via
multilaterale instellingen. Ons bereiken geluiden dat Nederland te
terughoudend is in het laten zien van resultaten die dankzij Nederland
door die instellingen geboekt worden. Een bezoek van een ambassadeur
aan een project van de Wereldbank kan bijvoorbeeld zichtbaar maken wat
Nederland doet. Dit kan ook weer goodwill opleveren. Welke mogelijkheden ziet de Minister om onze resultaten zichtbaarder te maken?
De aanbestedingen van de Wereldbank gaan vaak alleen maar naar
opkomende economieën, zoals Brazilië en China. Nederlandse bedrijven
doen vaak niet eens meer mee. Het mede aanbesteden op basis van
kwaliteit en ontwikkelingsimpact is er nog niet door. Maakt dit eigenlijk
een kans van slagen of is het een bal die wij in de lucht houden, zonder
dat er ook maar een kans is dat dit gaat lukken? Zal er een hervorming
komen die Nederlandse bedrijven weer in stelling brengt of is dit
onwaarschijnlijk?
Tot slot iets over de efficiëntie van de Wereldbank. Een van de dingen die
de Wereldbank zo efficiënt maakt, is dat men maar één keer hoeft te
onderhandelen met een land en dat dat heel erg snel gaat. Maar door de
voortdurende groei van het aantal trustfunds zijn er inmiddels honderden
trustfunds binnen de Wereldbank, die specifieke donoren en specifieke
doelstellingen hebben. Daarmee wordt een deel van die efficiency
ondermijnd. Wij begrijpen dat de Minister een actieve rol speelt om het
aantal trustfunds te verminderen, maar ook Nederland draagt nog steeds
bij aan veel van die fondsen. Is er binnen de Wereldbank een breed
draagvlak om dat aantal trustfunds zo snel mogelijk te verminderen?
Minister Ploumen: Voorzitter. Dank aan de leden, inclusief het erelid, voor
de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen. Ik zal daarop ingaan, maar
ik ga eerst de heer Smaling gerust stellen over mijn statement. Ik heb
hetzelfde gevoelen als hij en dat leidt er doorgaans toe dat ik de statements zoals die officieel gepubliceerd worden, zelden letterlijk zo
presenteer en wel om exact dezelfde reden als de heer Smaling noemt.
Tegen de tijd dat wij aan de beurt zijn om ons statement te maken, hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

6

we al zo veel teksten gehoord waarvan ik denk «maakt het echt een
verschil», dat ik ook zelf grote behoefte krijg om de punten van Nederland
met wat meer scherpte dan doorgaans in zo’n statement staat, naar voren
te brengen. Dat lukt meestal ook wel. Ik zal ervoor zorgen dat de volgende
keer ook het statement zoals ik het heb uitgesproken bij de stukken komt.
Dat komt dan denk ik tegemoet aan zowel de inhoudelijke wensen als de
toonzetting die de heer Smaling van Nederland vraagt.
De reorganisatie van de Wereldbank is redelijk recent ingezet. Ik vind zelf
dat het heel gezond is om, laten we zeggen, eens in de vijf jaar een
organisatie eens goed door te lichten, niet alleen op inhoudelijke
prioriteiten, want dat is een soort going concern, maar ook om te kijken of
de organisatie wel op zo’n manier is ingericht dat we die inhoudelijke
doelstellingen ook kunnen bereiken en of we dat ook efficiënt kunnen
doen. Ik denk dat men met de reorganisatie, zoals die nu is ingezet, het
goede pad is ingeslagen. Natuurlijk brengt zo’n reorganisatie niet alleen
maar vreugde met zich mee, want die kan ook heel pijnlijk zijn voor
mensen. Er wordt bijvoorbeeld aan mensen gevraagd om naar andere
functies om te zien. Het klopt dat een aantal topvrouwen is gevraagd om
plaats te maken, maar een aantal andere vrouwen is weer benoemd op
topposities. Ik deel wel de zorg van de heer Smaling en ik houd dat ook in
de gaten, maar laten we die reorganisatie een kans geven. Het is wel
nadrukkelijk onderwerp van het gesprek dat ik bijvoorbeeld met de
tweede vrouw van de Wereldbank voer. Het gaat dan over de voortgang
zoals zij die ziet en over de problemen waar zij eventueel tegenaan loopt.
De heer Smaling heeft verder gezegd dat hij, als het gaat om de inhoudelijke veranderingen en de wijze waarop die worden vormgegeven, soms
bepaalde bewegingen terug ziet komen. Die zie ik ook, maar ik zie in zijn
algemeenheid in het Nederlandse beleid, maar ook in het beleid van de
Wereldbank, in de loop der jaren voor een aantal thema’s ook een verdere
aanscherping, omdat je dan de doelstelling beter kunt bereiken. Ik deel
zijn zorg dus niet in de mate zoals hij die verwoord. Je moet niet
inhoudelijke prioriteiten veranderen omdat het weer eens tijd wordt om
dat te doen. De bank kijkt echter ook nadrukkelijk naar de context waarin
hij werkt en waar de donoren mee te maken hebben, en met name naar
de landen waar de bank actief is. Ik monitor dat wel en ik ben erg tegen
veranderingen omdat dat hip zou zijn – dat is toch een beetje de
ondertoon – maar ik zie hier wel brood in. Natuurlijk overlappen thema’s
elkaar soms, zo zeg ik tegen mevrouw De Caluwé. Dat is onvermijdelijk,
maar de structuur die de bank aanhangt met die Global Practices leidt
juist tot een vermindering van overlap en tot een verbetering van
coördinatie en samenwerking. Ik zal het echter graag monitoren en als er
aanleiding toe is om daar iets specifieks over te zeggen, zal ik dat in de
toegezegde brieven doen.
Dat geldt ook voor het ter beschikking stellen van evaluaties en onze
reactie daarop. De heer Smaling vroeg daarnaar. Het lijkt mij buitengewoon goed om dat te doen, zodat we een volgende keer kunnen
spreken over de verbinding tussen onze inzet in de vergadering van de
Wereldbank en over wat onze bewindvoerder daar doet met de kiesgroep
en die evaluaties. Wij nemen daar uiteraard steeds kennis van.
Er is ook gevraagd naar Oekraïne. De Wereldbankgroep wil inderdaad
Oekraïne steunen. Er vinden onderhandelingen plaats tussen de Oekraïense autoriteiten en de Wereldbank. De plaatsvervangend bewindvoerder
van Oekraïne en de Nederlandse bewindvoerder begeleiden dat proces.
De Wereldbank zet in op een ondersteuning van de hervormingsagenda
van Oekraïne en is bereid tot een additionele financiering van maximaal
2,2 miljard euro voor 2014. De Wereldbank is natuurlijk al actief in
Oekraïne. Er is nu een portfolio van 2,7 miljard. Dat is met name gericht
op de voorzieningen van publieke diensten, zoals watervoorziening,
sanitair, stroom en wegen. Zoals gebruikelijk keurt de Raad van Bewind-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

7

voerders – waar Nederland ook zitting in heeft – de projecten goed. Als ik
het wel heb, gaat dat op projectbasis. Het is dus geen integrale lumpsum.
Mevrouw De Caluwé heeft gevraagd waarom Nederland geen leningen
geeft aan IDA, zoals een aantal landen wel doet. Wij hebben er nadrukkelijk voor gekozen om met giften bij te dragen aan dat IDA-loket. Dat
loket richt zich namelijk op de allerarmsten. Als veel landen dat via
leningen gaan doen, maakt dat het IDA-loket kwetsbaar. Nogmaals, we
hebben het dan nadrukkelijk over een loket dat zich richt op de allerarmsten. Dat je op een gegeven moment kunt gradueren binnen de
Wereldbank, dat juichen wij toe, want er komt dan doorgaans een breder
instrumentarium ter beschikking. Nederland wil heel graag met giften
blijven bijdragen, omdat wij vinden dat de Wereldbank die manier zelf een
solide basis heeft om richting die allerarmste landen een financieringsvorm te kunnen bieden.
We hebben eerder ook al gesproken over de safeguards. Dat is een van de
onderwerpen die voortdurende aandacht vragen. In elk contact en in elke
vergadering dringt Nederland daar zeer op aan. We staan daar overigens
niet alleen in. We spreken daar niet alleen met de vertegenwoordigers van
de Wereldbankgroep over, maar ik heb bijvoorbeeld ook een gesprek
gehad met vertegenwoordigers van Human Rights Watch. We proberen
dus op verschillende manieren de invalshoeken die je in dat debat kunt
hebben, recht te doen en het op die manier stevig te kunnen opbrengen
bij de Wereldbankgroep.
Recent was de reactie van de Wereldbankgroep, bij monde van de topman
Jim Kim, op de antihomowetgeving in het nieuws. Ik meen dat dat in de
Washington Post was. Ik vond dat een prachtig en een heel scherp stuk.
De Wereldbank mag zich statutair niet mengen in de politiek. Dat geeft de
Wereldbank de ruimte om, ook als er politieke verschillen van inzicht zijn,
toch door te kunnen werken. Dat komt uiteraard de bevolking altijd ten
goede. Het is echter helder dat er op projectniveau wel aandacht besteed
wordt aan safeguard policies en doelstellingen rondom inclusiviteit. Dat is
ook de grond waarop de goedkeuring van een gezondheidszorgproject in
Uganda is uitgesteld. De Wereldbank gaat nu na of de antihomowetgeving
effecten heeft op de toegang van LGBT-personen tot het project, want dat
zou de effectiviteit van het project ondermijnen. Nederland heeft heel hard
ingezet op het doen van een goede due diligence voordat dat project
voorgelegd zou worden aan de board. Ik ben blij dat we dat gedaan
hebben, want dat sluit ook aan bij onze algemene inzet op die safeguards.
Uganda is niet het enige land ter wereld dat antihomowetgeving heeft.
Die homowetgeving wordt in verschillende mate geïmplementeerd, maar
all in all – schrikt u niet – zijn er 83 landen in de wereld die homoseksualiteit verbieden. Nederland heeft daarom in het algemeen, maar ook bij de
Wereldbank aangedrongen op het ontwikkelen van kennis en een meer
uniforme benadering van LGBT-issues. Ik denk dat deze nieuwe wetgeving
in Uganda ook de Wereldbank tot bezinning heeft gebracht en aanleiding
heeft gegeven tot een onderzoek. Het laatste woord is er dan ook nog niet
over gezegd. Ik rapporteer de Kamer graag over wijze waarop daar in deze
vergadering over gesproken zal worden.
Er is een aantal vragen gesteld over de aanbestedingsprocedure. Dat is
ook zo’n onderwerp waar we de vorige keer over hebben gesproken en
ongetwijfeld komt dat de volgende keer ook weer aan de orde. Het beleid
van de Wereldbank wat betreft procurement vinden wij nog te veel
gebaseerd op de prijs. Het is te veel een race to the bottom. Het heeft ook
de neiging om onnodig bureaucratisch te zijn. Wij zetten veel meer in op
value for money en op performance-based contracts. We zijn actief
betrokken bij een herziening van dat procurement-beleid van de
Wereldbank, zowel vanuit Den Haag – het is heel verstandig en goed dat
we daar de DG Buitenlandse economische betrekkingen kunnen inzetten –
als vanuit de ambassade in Washington. Men consulteert ook met enige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

8

regelmaat – ik heb dat zelf ook gedaan – het Nederlandse bedrijfsleven om
hun ervaringen te horen.
De heer Van Laar (PvdA): Toen wij op bezoek waren in Tanzania hoorden
wij van Nederlandse bedrijven dat bedrijven uit andere landen vaak heel
laag inschrijven en uiteindelijk de kosten van een project gewoon op laten
lopen en dan opnieuw gaan onderhandelen en zo toch weer extra geld
binnenharken, waardoor ze uiteindelijk helemaal niet goedkoper zijn dan
een Nederlands bedrijf. De Nederlandse bedrijven weigeren daar aan mee
te doen en offreren dus gewoon een realistische prijs. Dat werd in ieder
geval gezegd. Herkent de Minister dat beeld uit de contacten die zij heeft
met bedrijven? Is het wellicht een idee om te vragen om een overzicht van
hoe die aanbestedingen verlopen zijn, voor welke prijzen is aanbesteed,
hoe het uiteindelijk is uitgepakt en of er een verschil is te zien tussen
verschillende type bedrijven? Dan kan ook bekeken worden of dat geen
gevolgen kan hebben voor de vraag of bedrijven nog toekomstige
aanbestedingen mogen winnen of niet. Als projecten structureel anderhalf
of twee keer zo duur zijn dan gepland, is dat niet een echt goed beleid.
Minister Ploumen: De vorige keer dat ik in Washington was, sprak ik zelf
met een aantal bedrijven en dit was een van de kwesties die toen naar
voren kwam. Een andere was dat er, nadat je een document had
ingeleverd op basis waarvan je mee wilde doen, je vervolgens nooit meer
iets terug hoorde en later per toeval het bedrijf tegenkwam dat de
opdracht had gekregen. Dit zijn precies de punten die wij onder de
aandacht van de bank brengen. Dat zullen we ook blijven doen. Ons
bedrijfsleven staat in die zin heel goed bekend. Het is dan ook heel
gemakkelijk om hun zaak te bepleiten, want ik weet dat ze altijd value for
money leveren. De heer Van Laar geeft dus eigenlijk precies weer op
welke manier wij die gesprekken met de bank voeren.
Een ander onderwerp dat regelmatig op onze agenda staat, is het aantal
trustfunds. De heer Van Laar vroeg daarnaar. Het grote aantal trustfunds
heeft geleid tot een grote fragmentatie. Er zitten steeds kleinere bedragen
in die fondsen. Nederland werkt eraan om die trend te keren. Wij doen dat
langs de lijnen van onze vier speerpunten. Ik hoop de volgende keer te
kunnen rapporteren dat we zien dat die trend zich gekeerd heeft en dat er
geen trustfunds meer bij komen, maar dat er juist trustfunds afgaan of dat
die samengevoegd worden. Ik wil daar heel graag zelf aan meewerken.
Dat maakt overigens soms wel het andere punt dat de heer Van Laar naar
voren bracht, namelijk de specifieke Nederlandse inbreng bij resultaten,
wat minder zichtbaar. Ik zeg graag toe dat ik wat nadrukkelijker in
resultaatrapportages – of die nu door ambassadeurs of door mijzelf of in
algemene communicatie worden opgesteld – zal laten zien wat wij via de
multilaterale instellingen, zoals de Wereldbank, doen. Zoals u weet, ben ik
niet van het vlaggetjes planten, want daarmee creëer je enorm veel werk,
maar tegelijkertijd willen we niet alleen verantwoording afleggen, want
dat doen we, en transparant zijn, want dat zijn we, maar willen we ook de
hoogtepunten van hetgeen bereikt is, laten zien. Ik zal daar wat alerter op
zijn, want ik hoor aan de vraag van de heer Van Laar dat hij vindt dat dat
wel een tandje beter kan.
De studie van Zweden en het Verenigd Koninkrijk naar het beloningenbeleid is, voor zover we nu weten, nog niet klaar. Ik spreek mijn collega’s
nog en ik zal hen vragen hoe het daar nu eigenlijk mee staat. Ik word er
zelf namelijk ook een beetje sikkeneurig van. We wachten op de resultaten
van die studie om stappen te kunnen zetten, maar dat wachten duurt nu al
wel heel lang. Ik meen dat dat een liedje is uit Sesamstraat, van Bert en
Ernie: het wachten duurt al zo lang, zo lang, zo lang, zo lang. Maar dat
kunnen we misschien wel even nazoeken. Maar niettegenstaande het
achterblijven van de resultaten van die studie, breng ik het onderwerp wel
steeds op en dat doet onze bewindvoerder ook. Dat was overigens, zeg ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

9

tegen de heer Smaling, een van de onderwerpen die in mijn interventie
nadrukkelijk naar voeren is gekomen. Dat trok ook wel wat aandacht,
omdat niet iedereen het met ons eens is.
De heer Van Laar vroeg nog naar de Centraal-Afrikaanse Republiek. Ik ga
daar graag aandacht voor vragen, niet alleen bij de Wereldbank, maar ook
in de bilaterale gesprekken die ik met collega’s zal voeren. Ik zal dat ook in
een ander gremium doen. Het is misschien goed om even te melden dat
de OESO mij heeft gevraagd om mij kandidaat te stellen voor het
co-voorzitterschap van het Global Partnership. Dat is het samenwerkingsverband van, ik meen, 153 landen en alle multilaterale instellingen. Daarin
krijgen de afspraken van Parijs, Accra en Busan opvolging en gaat het om
de vraag hoe we de doelstellingen die de wereld met elkaar vaststelt, nu
eigenlijk gaan uitvoeren. Dat is wat dat Global Partnership doet. Na de
vergadering van de Wereldbank reis ik door naar Mexico, eerst een dag
met een handelsmissie en daarna twee dagen dat Global Partnership. Dan
vindt ook de officiële benoeming voor dat co-voorzitterschap plaats.
Nederland is heel trots en blij dat wij daarvoor gevraagd zijn. Dat heeft te
maken met onze agenda voor hulp en handel. Het heeft er ook mee te
maken dat we actief proberen om andere niet-traditionele partijen en
landen bij die ontwikkelingsagenda te betrekken. Ik heb afgelopen week al
een aantal gesprekken in dat kader kunnen voeren. Ook dat biedt dus een
heel goed podium om met een aantal multilaterale instellingen en
collega’s te praten over de Centraal-Afrikaanse Republiek en over wat we
daar moeten doen.
De Wereldbankgroep is inderdaad actief in Jordanië en Libanon. Vorig jaar
juli is een lening van 150 miljoen dollar verstrekt aan Jordanië om hen te
helpen met de extra uitgaven die dat land doet, met name aan gezondheidszorg en scholing. Voor Libanon heeft de Wereldbankgroep een
roadmap ontwikkeld om te kijken hoe we projecten kunnen gaan
financieren binnen een multi-donor trust fund. Noorwegen draagt daar al
aan bij en Frankrijk en Finland hebben geld toegezegd. De manier waarop
de vluchtelingen uit Syrië worden opgevangen in Jordanië is anders dan
in Libanon. In Jordanië gebeurt dat in vluchtelingenkampen. We spraken
bij een aantal gelegenheid al over Zaartari. De stad Amsterdam helpt daar
ook mee. In Libanon worden mensen veel meer opgevangen in de lokale
gemeenschappen. Dat vraagt dus om verschillende interventies. Daar
kijken we naar. Ik vind dat een model, zeg ik tegen de heer Van Laar, dat
zeker kopieerbaar is naar andere landen. Dan moet je natuurlijk wel de
specifieke context in ogenschouw nemen. Dat zal zeker ook een
onderwerp zijn waarvoor binnen de Wereldbank voorstellen gedaan zullen
worden. Ik voel me dan ook zeer thuis bij de suggesties van de heer Van
Laar.
Dan het tijdplan voor schuldverlichting in Sudan. Als er al een tijdplan is.
Hoe staat het er eigenlijk voor met die schuldverlichting? We spraken daar
al eerder over. Op 24 maart jongstleden heeft het IMF een Staff-Monitored
Program goedgekeurd. Dat is een IMF-programma zonder financiering.
Met dat Staff-Monitored Program toont Sudan goede wil, maar zo’n
programma is niet goed genoeg om het Heavily Indebted Poor Countriestraject dat leidt tot schuldverlichting, in te gaan. We kunnen pas overgaan
tot schuldverlichting – dat komt dus überhaupt dan pas op tafel, om het
maar even scherp te zeggen – als er sprake is van bewezen substantiële
vooruitgang op sociaal en economisch vlak. Om die vooruitgang te
boeken is een stevig programma van IMF en Wereldbank nodig, met
stevige voorwaarden. U hoort het al, daar zijn wij met zijn allen nog lang
niet. Ik denk dat dat correspondeert met de waarneming die een aantal
commissieleden heeft laten doorklinken in zijn vragen hierover. Ik proef bij
hen ook dat zij het zeer met mij eens zijn dat we daar nog niet zijn.
De heer Smaling heeft nog gesproken over het onderscheidend vermogen
van de Wereldbank. Beweegt de Wereldbank wel voldoende mee, zo was
eigenlijk zijn vraag. Ik ben wel te spreken over de vooruitgang die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

10

Wereldbank als instituut heeft geboekt als het gaat om zijn bijdrage aan
inclusieve groei. Ik kan mij zomaar voorstellen dat de heer Smaling en ik,
zonder dat wij dat van elkaar wisten, op diverse protestbijeenkomsten ons
uitgesproken hebben tegen het beleid van de Wereldbank en het IMF
onder de noemer van de Washington Consensus. Ik ben nu echt wel
tevreden als ik zie wat hun oriëntatie is op het terugbrengen van extreme
armoede. Het is waar dat anderen daar ook aan werken, maar dat kun je
ook zien als een harmonisatie van de doelstellingen van de Wereldbank bij
wat de internationale gemeenschap heeft gezegd, en niet alleen maar die
in Washington, maar veel breder. Ik vind dat ze preciezer kijken naar wat
hun toegevoegde waarde kan zijn, zowel als het gaat om de allerarmsten,
als om de middeninkomenslanden. Ik ben ook erg te spreken over niet
alleen de inzet op papier, maar ook de inzet die ik zie in programma’s en
die ik hoor in gesprekken over bijvoorbeeld een vraagstuk als gender,
waar je 30 jaar geleden echt niet mee hoefde aan te komen bij de
Wereldbank.
Vooruitgang moet echter niet betekenen dat we dan achterover gaan
leunen. Ik voel mij echter niet alleen thuis bij de agenda van Jim Kim,
maar ook bij zijn energieke opstelling. Ik vind bijvoorbeeld het feit dat de
heer Kim samen met Ban Ki-moon op reis gaat naar het Grote Merengebied en andere gebieden die echt tot de allerarmste gebieden van de
wereld gerekend mogen worden, een heel positief signaal. Niet alleen
voor hun eigen organisaties, maar ook voor ons is het positief dat men
elkaars doelstellingen wil steunen. Ik moedig de heer Kim dan ook altijd
zeer aan om op dat ingeslagen pad voort te gaan.
Volgens mij heb ik nu alle vragen beantwoord.
Mevrouw De Caluwé (VVD): Ik heb nog niets gehoord over een
evenwichtige verdeling van de investeringen over Israël en de Palestijnse
gebieden.
Minister Ploumen: Die vraag is niet zo makkelijk te beantwoorden.
Mevrouw De Caluwé verwijst terecht naar eerdere uitspraken van collega
Timmermans op dat punt. De Palestijnse gebieden en Israël zijn als het
gaat om bruto nationaal product en armoedeniveaus niet vergelijkbaar.
Dat maakt het lastig om een even-handed approach te hanteren. Dat kun
je wel als uitgangspunt hebben, maar gezien die verschillende welvaartniveaus is het lastig om dat te koppelen aan de inzet van de Wereldbank. Ik
denk dat ik het het beste op die manier kan verwoorden. Israël is een
donor en de Palestijnse gebieden een ontvanger. Ik zie waar mevrouw De
Caluwé op doelt en ik sluit me ook graag aan bij de woorden van Minister
Timmermans, maar het is wat lastig om dat een-op-een te vertalen als het
gaat om de inzet van de Wereldbank.
De voorzitter: We kunnen nu overgaan tot de tweede termijn van de
Kamer. Ik stel voor dat we maximaal drie minuten per fractie hanteren.
De heer Smaling (SP): Voorzitter. Dank aan de Minister voor de
antwoording. Ik wil even recapituleren, met name als het gaat om oude
wijn en nieuwe zakken, zoals ik het een beetje heb voorgesteld. We gaan
weer terug naar de thema’s. Mijn ervaring uit het verleden is dat je bij de
bank enerzijds mensen ziet die expertise hebben op een bepaald
vakgebied en anderzijds mensen die uit de financiële wereld komen. Je
hebt niet zomaar allebei. Als het gaat om de vraag of je van regionaal naar
topical moet of weer terug, dan zie ik eigenlijk meer in een versterking van
de samenhang tussen regionale expertise, onderwerpexpertise en
financiële expertise. Het gaat namelijk wel om leningen. Het gaat dan om
het leenvermogen van een land, maar ook om de vraag of een project een
sluitend financieel plaatje heeft of dat de voorspelde internal rate of return
van een project wel realistisch is en of er niet eventueel nog meer return

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

11

te verwachten is. Iemand met een universitaire studie op een onderwerp
heeft die kennis helemaal niet. In die zin vraag ik mij ook af of zo’n World
Bank Institute nog steeds wel zinvol is. Beneden in het winkeltje van de
Wereldbank staan heel veel rapporten en bij de FAO kom je die ook
allemaal tegen. Ik vraag mij dan ook af wie dat allemaal leest en hoeveel
overlap daarin zit. Om de hoek is daar het International Food Policy
Research Institute en binnen de CGIAR-groep heb je ook allerlei landouwexpertise, om dat voorbeeld maar even te noemen. Moet de World Bank
Institute dat dan overdoen? Daar is volgens mij nog wel een slag te
maken. Ik ben echt meer geporteerd van het bij elkaar brengen van die
financiële en die onderwerpexpertise.
Ik ben blij met het antwoord over de safeguards, maar ik vraag mij toch
een beetje af, dat geldt misschien ook wel voor die wat saaie inbreng, of
de Minister beperkt is door het feit dat ze een constituency vertegenwoordigt en niet alleen voor Nederland praat. Moet de Minister terughoudend zijn, omdat ze ook nog moet denken aan Montenegro, Roemenië
en Bosnië en dergelijke? Speelt dat een rol?
Kim wil groter worden. Hij heeft gezegd: I think it’s not at all unreasonable
to think we will be 50%, 60% larger in the next ten years; we’re going to
be a leaner bank, but a bigger bank. Is dat nuttig? Groter is niet altijd
beter.
Verder hoop ik dat de Minister nog even tijd over heeft, want in de straat
voorbij Dupont Circle heb je een prachtige homoboekhandel. Ik ben heel
lang niet in Washington geweest en ik ben benieuwd of die er nog is.
Mevrouw De Caluwé (VVD): Ik ben benieuwd of de Minister het
antwoord op de laatste vraag weet.
Voorzitter. Ik dank de Minister voor het beantwoorden van de vragen. Veel
vragen zijn beantwoord. Ik heb nog wel een puntje over de herpositionering en de hervorming van de bank. De Minister geeft aan dat je op
verschillende punten moet inzetten en dat je overlap niet voorkomt, maar
dat de overlap nu wel veel minder is, dan die was. Dat betreft de overlap
binnen de Wereldbank. Ik denk dat nog uitgekristalliseerd moet worden
hoe dit allemaal gaat werken. Ik heb zelf ook wel wat reorganisaties
meegemaakt en soms is het reorganiseren om te reorganiseren en dan
wordt centraal decentraal en vervolgens gaat het weer de andere kant op.
De vraag is of het daar wel beter van wordt. Afgelopen maandag is een
aantal mensen van deze commissie op bezoek geweest bij het International Fund for Agricultural Development (IFAD). Dat houdt zich ook bezig
met landbouw en gaat ook over leningen en investeringen. Als er dan een
Global Practice landbouw is en we hebben ook nog een VN-organisatie
die zich ook bezighoudt met landbouwinvesteringen, hoe zit het dan met
de verhouding tussen die organisaties en hoe ga je dan voorkomen dat
daar weer overlap zit en dat er weer allerlei eilandjes ontstaan? Om die
overlap gaat het ook en niet alleen de interne overlap.
De Minister gaf aan dat de keuze voor giften bij IDA ingegeven is door het
feit dat dit een kwetsbaar loket is en dat het lastiger is om dat met
leningen te financieren, omdat dit echt om de allerarmste landen gaat. Dat
doet bij mij dan toch wel de vraag rijzen hoe het dan zit met de bijdragen
aan andere onderdelen van de Wereldbank. Volgens mij gaat het daar ook
om giften. Kunnen we daar dan niet gaan kijken of we iets met concessionele leningen kunnen doen? Misschien kan het nu nog niet, maar als het
bij IDA al kan, wat toch een fonds voor de allerarmsten is, dan moet dat
zeker van een IFC of ergens anders wel kunnen. Waar gaat Nederland op
inzetten?
De heer Van Laar (PvdA): Voorzitter. Ik dank de Minister voor de
uitgebreide beantwoording. Die stemt tevreden. Een punt waar we
misschien wat ontevredener over zijn, is dat we de Minister waarschijnlijk
nog minder gaan zien in deze Kamer als zij het co-voorzitterschap van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

12

Global Partnership gaat bekleden. Die initiatieven hebben nog wel eens de
neiging om veel co-voorzitters te hebben, maar dat is volgens mij in dit
geval niet zo. Daarmee is het denk ik ook wel een belangrijk signaal dat
we, anderhalf jaar na het vorige kabinet, weer terug zijn op het wereldtoneel als het gaat om discussies over effectieve samenwerking en
ontwikkelingshulp. Dat is een heel goed teken. Ook het signaal dat de
Minister weer een afspraak heeft met Jim Kim, terwijl hij maar met twaalf
landen een onderhoud heeft, past in die lijn. Dat geeft wat ons betreft aan
dat we op de goede weg zijn en dat deze Minister het op een goede
manier doet.
Ik wil de Minister dan ook eigenlijk alleen maar complimenteren met haar
aanpak, haar veel succes wensen in haar nieuwe functie en haar, ook al is
dat misschien nog wat vroeg, daarmee feliciteren.
Minister Ploumen: Voorzitter. Ik dank de heer Van Laar hartelijk voor zijn
felicitaties. Ik hou de Kamer graag op de hoogte van de voortgang. Ik zal
mijn tijd zo efficiënt mogelijk gaan indelen, zodat er nog alle tijd is om met
de Kamer te debatteren.
Ik probeer inderdaad tijd over te houden om naar die boekwinkel te gaan,
waar de heer Smaling over sprak. Om de hoek is een vrij grote
boekhandel en daar is volgens mij die homoboekhandel een onderdeel
van. De naam daarvan weet ik niet meer, maar ik zal de heer Smaling
graag bewijzen dat ik er geweest ben door een ter zake doend boek voor
hem mee te nemen.
De heer Smaling vroeg wie al die studies van het World Bank Institute
leest. Ik dacht dat hij dat was. Ik word nu een beetje nerveus en vraag mij
af wie, als hij dat niet is, dat dan wel is. Maar alle gekheid op een stokje.
Mevrouw De Caluwé vroeg ook of er wel voldoende wordt gecoördineerd.
Dat gevoel bekruipt mij natuurlijk ook wel eens. Ik zie dat IFAD een aantal
goede stappen heeft gezet. Ik hoop dat mevrouw De Caluwé dat met mij
eens is. Ik zie dat ook FAO zich weer meer richting effectiviteit beweegt
dan een aantal jaar geleden. De armoede is echter nog wel zo groot dat
een beetje overlap echt geen kwaad kan, maar ik vind het wel een
interessant punt om scherp op te letten in de gesprekken die ik de
komende periode zal voeren. Het gaat dan niet zozeer om de beleidsinzet,
want die zal men zeker afstemmen, maar meer om het werk on the
ground. Wij zijn er overigens ook voor, zeg ik tegen de heer Smaling, dat
het regionale perspectief wat meer aan kracht wint binnen de Wereldbank.
Daarmee voorkom je ook een deel van die overlap. Dat is echt een
onderwerp dat ik in de gesprekken steeds terug zal laten komen. Levert de
versterking langs die thematische focus ook wat op en missen we geen
dingen?
Mevrouw De Caluwé vroeg in dat licht ook of de reorganisatie wel
effectief genoeg is. Je kunt niet 400 miljoen besparen zonder op een
verstandige manier te reorganiseren. Je kunt natuurlijk wel overal wat
afhalen, maar ik weet dat mevrouw De Caluwé dat ook niet op die manier
wil doen. Het is echter echt onderwerp van gesprek en we houden de
vinger aan de pols of het wel wat oplevert.
Mevrouw De Caluwé (VVD): De meest effectieve besparing, hoewel dat
niet het meeste geld zal opleveren, is om ook te kijken naar de salarissen
aan de top. Ik was vergeten om te vragen of de Minister daar nu ook weer
op wil aandringen, zoals zij al eerder heeft gedaan. Nu we het toch over
besparingen hebben, wil ik deze graag toevoegen.
Minister Ploumen: Ik blijf uiteraard aandringen op een beloningenbeleid.
Ik meen – maar dat zeg ik even uit mijn hoofd – dat met name in de
managementlagen heel scherp wordt gekeken of dat effectiever kan. Dat
ligt ook voor de hand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

13

Is bigger beautiful? Niet per definitie, dat ben ik zeer met de heer Smaling
eens. Maar zolang het in functie van de doelstelling is om in 2030 zero
extreme poverty te hebben, zou ik zeggen: vooral doen. Het moet geen
doelstelling op zich zijn, maar als het in functie is van het bereiken van
doelstellingen, dan ben ik er niet op tegen, en als het leidt tot aangescherpte coördinatie, ben ik er ook niet op tegen. Maar Nederland zal zijn
eigen bijdrage aan het IDA-loket natuurlijk niet doen vanuit het idee dat
groei per se goed is.
Mevrouw De Caluwé had nog gevraagd naar die concessionele leningen.
Het allergrootste deel van onze bijdrage aan de Wereldbank gaat naar IDA
en we doen wat kapitaalinleg bij de IBRD. Dus als we het bij IDA niet doen,
zijn er eigenlijk niet veel andere mogelijkheden om concessionele
leningen te verstrekken binnen het framework waarin we samenwerken
met de Wereldbank.
Ik heb volgens mij alle vragen beantwoord.
De voorzitter: Ik krijg die indruk ook. Ik heb één toezegging genoteerd.
De Minister zal voortaan nadrukkelijker in resultaatrapportages opnemen
wat Nederland bereikt heeft via de Wereldbank.
Ik wil nog even melding maken van het feit dat deze commissie op 17 juni
aanstaande de Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank, de heer
Frank Heemskerk, voormalig Staatssecretaris van Economische Zaken, zal
ontvangen. Ik kan me voorstellen dat veel van de punten die vandaag aan
de orde zijn geweest, dan ook de revue zullen passeren. Maar uiteraard
ook al de andere punten die de commissie naar voren wil brengen.
Allen hartelijk dank voor uw bijdragen en de Minister voor haar beantwoording. Iedereen hier aanwezig en meekijkend via de camera’s, hartelijk
dank voor uw belangstelling.
Sluiting 17.33 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 26 234, nr. 158

14