Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

412
Vragen van het lid Segers (ChristenUnie) aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijkrelaties over het bericht «ICT-adviseur wil gemeenten
helpen aan Big Brother 2.0» (ingezonden 10 oktober 2014).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 31 oktober 2014).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «ICT-adviseur wil gemeenten helpen
aan Big Brother 2.0»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Wat vindt u van de mogelijkheden die in het artikel worden geschetst?
Antwoord 2
In het bericht wordt de video «Informatie: adviseur van de toekomst»
besproken zoals gepubliceerd door het bedrijf PinkRoccade. De video schetst
een mogelijk toekomstscenario op basis van de mogelijkheden die de
technologie biedt. Dergelijke toekomstscenario’s kunnen behulpzaam zijn om
discussie te voeren over wat wenselijk is.
Het geschetste scenario biedt enerzijds mogelijkheden voor een effectievere
en efficiëntere lokale overheid en het meer betrekken van de burger daarbij.
Anderzijds kan het scenario bedreigend zijn omdat potentieel mensen beperkt
worden in hun vrijheid en groepen mensen kunnen worden gestigmatiseerd.
Voor elk scenario geldt dat realisatie zal moeten plaatsvinden binnen
geldende wet- en regelgeving.
Het kabinet zet zich in voor een veilig digitaal domein waarin de kansen van
digitalisering worden benut, dreigingen het hoofd worden geboden en
fundamentele rechten en de internetvrijheid optimaal worden beschermd. Dit
is eveneens verwoord in de notitie «vrijheid en veiligheid in de digitale
samenleving» die mede namens mij aan Uw kamer is gestuurd (Kst
2013/2014, 26 643 nr. 298). In deze notitie is gesteld dat er op sommige

1

ah-tk-20142015-412
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Volkskrant, 3 oktober 2014. http://www.volkskrant.nl/tech/ict-adviseur-wil-gemeenten-helpenaan-big-brother-20~a3761354/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

thema’s vraagstukken zijn die verder doordacht moeten worden. Het gaat
daarbij om zaken die onder het overkoepelende thema «big data, veiligheid
en privacy vallen». Het kabinet heeft daartoe een adviesaanvraag gedaan bij
de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.
Vraag 3
Deelt u de zorg dat het steeds meer delen van gegevens door gemeenten als
positieve ontwikkeling wordt gezien door deze «belangrijke ICT-adviseur van
veel Nederlandse gemeenten»? Zo ja, voert u actief het gesprek over
dergelijke ontwikkelingen met de Nederlandse gemeenten en kunt u dit
toelichten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Het staat bedrijven en gemeenten binnen de geldende wettelijke grenzen vrij
kansen te signaleren ten aanzien van het gebruik van gegevens in het
publieke domein. Het is aan de wetgever te bepalen binnen welke wettelijke
kaders dit kan geschieden en te borgen dat zaken als privacy en beveiliging
gelijke tred kunnen houden met het toenemend gebruik van data.
Vraag 4
Vindt u dat er een afdoende kader bestaat voor afwegingen in het spanningsveld tussen privacy en veiligheid? Hoe is het principe van dataminimalisatie
in dit kader gewaarborgd?
Antwoord 4
De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) biedt een adequaat kader,
inclusief het vereiste van dataminimalisatie, voor een zorgvuldige afweging
tussen veiligheid en privacy.
Vraag 5
Op dit moment zijn er meerdere wetten die gemeenten van een kader
voorzien bij het verzamelen en gebruiken van gegevens van burgers; bent u
van plan hierop aanpassingen te doen na het advies van het College
Bescherming Persoonsgegevens (CBP) d.d. 1 juli 2014? Zo ja, welke en op
welke termijn? Zo nee, wat gaat u dan met het advies doen?
Antwoord 5
Het door u genoemde advies refereert aan de «beleidsvisie zorgvuldig en
bewust: gegevensverwerking en privacy in een gedecentraliseerde domein»
(Kst 2013/2014, 32761 nr.2. In deze visie heeft het kabinet geconcludeerd dat
het huidige juridische kader toereikend is om de noodzakelijke gegevensuitwisseling te kunnen realiseren en tegelijkertijd de privacy te borgen. Het CBP
waarschuwt in haar advies dat gemeenten de naleving van de Wbp niet
kunnen opschorten in het kader van een «lerende praktijk». Dit advies van het
CBP is in lijn met de kabinetsvisie, waarin het kernpunt is dat de Wbp leidend
is, en dat binnen de Wbp via een gedegen afweging, waarbij onder meer het
vereiste van dataminimalisatie wordt betrokken, de mogelijkheden dienen te
worden benut. Los van de geldende toezichthoudende rol van het CBP, heb ik
de gemeentebesturen per brief gewezen op hun verantwoordelijkheid voor
het goed inregelen en borgen van het recht op privacy.
Vraag 6
Hoe houdt u zicht op de trends en mogelijkheden van informatie-uitwisseling
door overheden (in het bijzonder gemeenten) en welke mogelijkheden ziet u
om ongewenste ontwikkelingen te stoppen? Vindt u deze mogelijkheden
voldoen?
Antwoord 6
Gelet op de autonomie van gemeenten, ook op het gebied van informatieuitwisseling, is er geen toezicht door de rijksoverheid. Gemeenten dienen
informatie-uitwisseling in te regelen binnen de wettelijke kaders van de Wbp.

2

Volkskrant, 3 oktober 2014. http://www.volkskrant.nl/tech/ict-adviseur-wil-gemeenten-helpenaan-big-brother-20~a3761354/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Toezicht is op adequate wijze geborgd via de onafhankelijk toezichthouder (in
casu het CBP).
Vraag 7
Deelt u de opvatting van de heer Jacob Kohnstamm in zijn toespraak voor
het expertforum van de nationale denktank (d.d. 3 oktober 2014), dat een
groot maatschappelijk debat moet worden gevoerd over de risico’s en
ongewenste gevolgen van big data? Zo ja, hoe denkt u dit debat te entameren en welke rol heeft uw ministerie daarin? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De in vraag 2 aangehaalde notitie «vrijheid en veiligheid in de digitale
samenleving» beoogt een aanzet te zijn voor een verdergaand maatschappelijk debat over dit thema, waarin de overheid zich zal moeten herbezinnen op
haar rol bij het beschermen en respecteren van de persoonlijke levenssfeer,
ook in het digitale domein. Dit debat gaat echter niet alleen over het hoofd
bieden aan bedreigingen, maar het debat biedt ook juist veel kansen om
veiligheid, vrijheid en maatschappelijke groei op een hoogst mogelijk niveau
in samenhang met de risico’s te bespreken. Het kabinet zal in haar reactie op
het eerder genoemde WRR advies hierop ingaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3