Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 336

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 13 mei 2014
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op
6 maart 2014 overleg gevoerd met Vice-Minister-President, Minister
Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over:
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken, d.d. 17 januari 2014 betreffende wijziging vijf richtlijnen arbeidsrecht
zeevarenden (Kamerstuk 22 112, nr. 1770);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, d.d. 19 december 2013 betreffende verslag van de Raad
Werkgelegenheid en Sociaal Beleid van 9 december 2013
(Kamerstuk 21 501-31, nr. 327);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, d.d. 10 januari 2014 betreffende uitstel toezending BNC
Fiche Aanbeveling Kwaliteitskader Stages (Kamerstuk 22 112,
nr. 1765);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken, d.d. 24 januari 2014 betreffende aanbeveling Kwaliteitskader voor stages
(Kamerstuk 22 112, nr. 1780);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken, d.d. 24 januari 2014 betreffende mededeling Kwaliteitskader herstructurering (Kamerstuk 22 112, nr. 1781);
– de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 28 februari 2014 inzake Fiche: Verordening toegang van werknemers
tot mobiliteitsdiensten en verdere integratie arbeidsmarkten
(EURES) (Kamerstuk 22 112, nr. 1798);
– de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 3 maart 2014 inzake geannoteerde Agenda van de
Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid (WSBVC) op 10 maart
2014 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 331).

kst-21501-31-336
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

1

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Van der Burg
De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

2

Voorzitter: Van der Burg
Griffier: Post
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Van der Burg, Kerstens,
Ulenbelt en Van Nieuwenhuizen-Wijbenga,
en Minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die vergezeld
is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
Aanvang 10.05 uur.
De voorzitter: Ik open de vergadering en heet eenieder van harte
welkom.
De heer Kerstens (PvdA): Voorzitter. De Partij van de Arbeid is blij dat
deze Minister waar het gaat om het aanpakken van uitbuiting, oneerlijke
concurrentie en verdringing bij de inzet van buitenlandse arbeidskrachten
verder gaat dan al zijn voorgangers. Dat is niet alleen een zaak van
individuele werkgevers en werknemers en van sectoren, maar zeker ook
van de nationale en de Europese overheid. Ik zei het al: op nationaal vlak
gaat de Minister verder dan al zijn voorgangers. Dat is ook nodig, want er
gaat nog steeds veel, te veel mis. Maar ook op Europees vlak heeft de
Minister een tandje bijgezet, door de schaduwkanten van het vrije verkeer
van werknemers, die het toch al zo broze draagvlak onder Europa nog
verder aantasten, op de agenda te zetten. Om uit de stukken van vandaag
te citeren: «Een meeromvattende aanpak is noodzakelijk.»
Dat wordt de Minister niet altijd in dank afgenomen, zeker niet in Brussel.
Ik herinner me de reacties van de Eurocommissarissen Andor en Reding,
en ook die van de Minister daar weer op. Ik heb wat dit betreft een aantal
vragen. Wat verstaat de Minister concreet onder die meeromvattende
aanpak, en wat betekent het als die er niet komt, terwijl de Minister haar
wel noodzakelijk vindt? Wat kan de Minister melden over de voortgang
van zijn missie binnen Europa op dit punt? Welke concrete resultaten
verwacht hij en hoe tevreden is hijzelf over de voortgang tot nu toe?
Welke conclusies trekt hij daaruit met betrekking tot zijn nationale
inspanningen? Ik herinner de Minister aan zijn eerdere toezegging in mijn
richting dat hij, mocht Europa onvoldoende bewegen, bereid is tot
verdere stappen in Nederland.
In het verlengde van dit onderwerp heb ik nog een andere vraag aan de
Minister. Inmiddels is er niet alleen een akkoord over de handhavingsrichtlijn, maar ook over de richtlijn tot facilitering van de uitoefening van
de rechten van migrerende EU-werknemers. Daar ben ik blij mee, want
het zijn stapjes in de goede richting. Ik lees dat de inspanning van de
Nederlandse overheid als het gaat om het implementeren van de laatste
richtlijn beperkt zal zijn en vooral is gelegen in het inrichten van contactpunten waar buitenlandse werknemers terechtkunnen voor informatie.
Hoe zit de Minister dat voor zich? Ziet hij daarbij een rol weggelegd voor
de sociale partners, meer in het bijzonder voor de vakbonden? Over de
laatste richtlijn lees ik ook dat juridische bijstand voor degenen die over
onvoldoende financiële middelen beschikken en voor zover dat nationaal
mogelijk is, gratis is. Hoeft de Nederlandse overheid daartoe geen
inspanningen te verrichten? Is het al geregeld, en zo ja, hoe dan? Of is het
wellicht nationaal niet mogelijk? Zo ja, is de Minister dan bereid daaraan
iets te doen? Ziet de Minister ook hier een rol weggelegd voor sociale
partners? Zou hij bereid zijn na te denken over het ondersteunen van de
sociale partners, bijvoorbeeld bij het voeren van proefprocedures namens
werknemers die zelf over onvoldoende middelen beschikken? Ik denk dat
dat kan helpen bij het effectief aanpakken van allerlei schijnconstructies,
die geen andere doel hebben dan de regels te ontwijken, en die zo leiden
tot uitbuiting, oneerlijke concurrentie en verdringing. Dat is een van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

3

speerpunten van het beleid van de Minister, en terecht. Is de Minister
bereid, een en ander te betrekken bij de gesprekken met de sociale
partners over de schaduwkanten van het vrije verkeer?
In de stukken wordt gesproken over het meer gelijktrekken van het
arbeidsrecht van zeevarenden met dat van andere werknemers. Daar ben
ik positief over, hoewel ik me realiseer dat de positie van zeevarenden niet
steeds gelijk is aan die van andere werknemers. Ik zie dat het kabinet wat
huiverig is als het gaat om de regels rondom de overgang van onderneming en personeel, gelet op de extra kosten daarvan en de mogelijke
negatieve gevolgen daarvan voor Nederlandse bedrijven. Heeft de
Minister daarover overleg gevoerd met de sociale partners, en zo ja, hoe
kijken zij daar tegenaan?
In de stukken wordt niet gesproken over het Globaliseringsfonds. In het
verleden werd daarop door Nederlandse bedrijven een beroep gedaan. De
bouwsector en de grafische sector wisten dat fonds goed te vinden, met
resultaat, waarbij ik het vooral heb over de arbeidsplaatsen die zij wisten
te behouden. Daar hoor ik niet veel meer van. Ziet de Minister voor
zichzelf een rol weggelegd om aanvragen richting dat Globaliseringsfonds
te stimuleren? Dat kan voor een aantal sectoren echt wel een bijdrage
leveren aan het behoud van werkgelegenheid. Het terugdringen van
werkloosheid en het behoud van werkgelegenheid is immers ook een van
de speerpunten van de Minister.
De voorzitter: Voordat ik het woord geef aan de heer Ulenbelt: de heer
Van Weyenberg heeft zich afgemeld.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Het zal niemand ontgaan zijn dat het
heel woelige tijden zijn in Europa. Het laatste fenomeen is misschien wel
het referendum in Zwitserland. Ik ben heel benieuwd wat de reactie van
de Minister daarop is. Sommige kranten schrijven dat het een ondersteuning van het beleid van onze Minister was. Dat zie ik eigenlijk ook wel
een beetje zo. Hoe moet Europa reageren op Zwitserland?
De EU wil een aantal uitzonderingen voor zeevarenden opheffen. We
hebben brieven gekregen van werkgeversorganisaties in de branche, die
zich daarover zorgen maken. Heeft de Minister overleg gevoerd met bazen
en bonden in deze sector, en zo ja, wat is hun opvatting? Is de Minister
van plan die opvatting in Europa uit te dragen?
De Minister is niet ontevreden, maar ook niet tevreden over de handhavingsrichtlijn. Hij vindt daarbij een meeromvattende aanpak nodig. Wat
heeft hij daarbij voor ogen? Wat zou implementatie van deze richtlijn
betekenen voor Nederland? Ik heb al eens aandacht gevraagd voor de
wegwerkers aan de A2. De Arbeidsinspectie zou, werd me een halfjaar
geleden gezegd, onderzoek doen. Hoe staat het daarmee? Inmiddels zijn
er een stuk of acht klokkenluiders ontslagen. Zij zitten nu in Spanje en in
Portugal. Als die richtlijn er was geweest, hadden deze ijzervlechters daar
dan wat aan gehad, en zo ja, wat dan? Zie ik het goed dat je volgens de
handhavingsrichtlijn alleen maar de directe opdrachtgever met die
ketenaansprakelijkheid aansprakelijk kunt stellen? In de bouw zien we nu
juist dat er wordt gewerkt met sub-opdrachtgevers. Kan de laatste in de
keten de hoogste in de keten aanspreken? Als ik de tekst goed begrijp kan
dat niet, en dat zou de handhavingsrichtlijn bijna tandeloos maken, want
dan ga je gewoon een derde contracteren, waarna je ervan af bent.
Hetzelfde geldt voor de Cyprusroute, waarvoor ook al een paar keer
aandacht is gevraagd. Betekent deze richtlijn daar iets voor? Ik heb
inmiddels begrepen dat Nederlandse truckers die in dienst zijn van AFMB
in Cyprus, ontslagen zijn. Ze kloppen nu in Nederland aan voor een
uitkering, maar die krijgen ze niet. Daar zou nog een hoorzitting over
worden gehouden bij de SVB. Wat is daar aan de hand?
Klopt het dat Nederland nu ook het Limosa-systeem uit België kan
invoeren? Zo ja, is de regering dan van plan om dat daadwerkelijk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

4

doen, zodat buitenlandse dienstverleners die hier komen zich moeten
registreren, zodat de Nederlandse overheid weet waar ze uithangen en
wat ze aan het doen zijn? Als de handhavingsrichtlijn de beperkingen kent
die ik net aangeef, is de vraag wat de verdere aanpak moet zijn. Is de
Minister het met de SP eens dat hij dan bedrijven zou moeten weren
waarvan werkgevers niet de ketenaansprakelijkheid kunnen uitvoeren?
Laten we geen bedrijven toe waarvoor geldt dat de Nederlandse overheid
niet effectief in het land van herkomst kan optreden als het gaat om
boetes, invordering van achterstallig loon enzovoorts?
Ik was heel blij met het verwerpen van de eerste richtlijn over stages.
Maar ik ben helemaal niet blij om de tweede versie wel te accepteren.
Waar bemoeien ze zich mee? Wat betekent dit voor de startersbeurzen?
Dat is de enige vorm van stage waarbij het onderwijs niet betrokken is. De
Minister zegt dat dat werk is. Wat is het nou: werk of opleiding? Het
explodeert namelijk, en het is vooral in handen van professor Wilthagen,
die ons eerder de flexicurity heeft ingerommeld. Wil de Minister daar snel
naar kijken, zodat we geen jonge mensen voor € 500 in de maand werk
laten doen?
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Voorzitter. Laat ik mij
voor de grap eens aansluiten bij de buurman van de SP, waar het gaat
over de stages. Ik lees in het stuk dat de richtlijn erop ziet dat het gaat om
stages na afronding van een studie, terwijl wij steeds zeggen dat de
nadruk op onderwijs ligt. Die twee dingen bijten elkaar toch licht. Hoe
kijken ze op Europees niveau aan tegen onze definitie van een stage? Ik
ben het erg eens met de collega van de SP dat we hier niet positief over
moeten zijn. Mij bekruipt hetzelfde gevoel: waar bemoeien ze zich mee,
ook gelet op de gedetailleerdheid van de eisen. We lopen gevaar het
paard achter de wagen te spannen, terwijl we stages nu net zo hard nodig
hebben. Het wordt zo ongelooflijk moeilijk om die nog te realiseren, want
het wordt voor werkgevers een stuk onaantrekkelijker.
Wat de zeevarenden betreft, onderschrijft de VVD het principe, en is ze het
eens met het oordeel ten aanzien van subsidiariteit en proportionaliteit.
Over de financiële consequenties staat in het stuk dat die er niet zijn voor
de burger, maar helaas voor het bedrijfsleven wel. Als alleen de richtlijn
van toepassing wordt als het gaat om de informatieverplichtingen,
waarvan dus kennelijk uit wordt gegaan, dan zou dat € 2.652 per over te
nemen zeeschip zijn. Dat is wel overzichtelijk, maar wat gaat de Minister
doen als het daar niet bij blijft? De andere variant vinden wij absoluut
onacceptabel, namelijk dat een schip bij verkoop met ongeveer 5% in
waarde vermindert, omdat je de hele bemanning moet overnemen, met
nog eens alle arbeidsvoorwaarden die daarbij horen. Dat vinden we echt
veel te ver gaan, dus we horen graag hoe de Minister ervoor gaat zorgen
dat dit niet gebeurt.
Naar aanleiding van het verslag van de vorige keer heb ik de vraag aan de
Minister of hij de hotline van de heer Andor al heeft gebeld, en zo ja, of
dat iets heeft opgeleverd. Ik vond dat namelijk wel bijzonder: hij heeft een
hotline ingesteld om de lidstaten bij te staan bij het maken en uitvoeren
van de implementatieplannen met betrekking tot het aan het werk helpen
van de jeugd.
In het kader van de Annual Growth Survey en het Alert Mechanism Report
ben ik de vorige keer al bijzonder kritisch geweest over het scorebord,
waarbij ik heb gewaarschuwd voor het feit dat daaruit wellicht van alles is
af te lezen, en dan niet in informatieve zin, maar met consequenties. Wat
zien we nu gebeuren? Er wordt al gesproken over drempelwaarden die
wel of niet overschreden zouden kunnen worden. Er moet nu al aangegeven worden dat die drempelwaarden niet mogen leiden tot automatische gevolgtrekkingen. We zien dat landen daartegen geprotesteerd
hebben, maar in het verslag staat niet dat Nederland dat ook expliciet
gedaan heeft. Dat zou ik heel graag van de Minister willen horen. Wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

5

staat in het verslag dat Nederland heeft gemeld dat het scorebord
uitermate nuttig kan zijn voor de landenspecifieke aanbevelingen, maar ik
zie niet het kritische geluid dat wij absoluut niet willen dat dit een soort
afrekeninstrument wordt, waaruit allerlei directe consequenties voortvloeien.
Het is de Minister bekend dat de VVD uitermate negatief tegenover het
minstbedeeldenfonds staat. De criteria worden uitgebreid naar sociale
inclusie. Ik denk dat de Minister daarmee iets wil doen. Is hij van plan
hiervoor aanvragen in te dienen, en zo ja, wat moeten we ons daarbij
precies voorstellen?
De nieuwe prioriteiten in de coördinatieverordening zouden inhouden dat
wat nu drie maanden is, wordt uitgebreid naar zes maanden. Dat is de
periode waarin EU-burgers in een andere lidstaat naar werk mogen
zoeken. Dat is wat de VVD betreft volkomen contrair aan wat we willen:
wij willen liever de andere kant op. Ik doel op de problemen die we
hebben met het vrije verkeer van werknemers, onderschreven door de
VVD, zij het dat dat vrije verkeer wel negatieve bijeffecten heeft. Ik doel
niet alleen op de uitbuiting van werknemers zelf, maar ook op alle
problemen met de sociale zekerheid, overlast en wat dies meer zij. Dan is
het bepaald niet nuttig als we die drie maanden zoektermijn verlengen
naar zes maanden. Ik zie in de notitie dat de regering zich kritisch heeft
opgesteld. Van de Minister hoor ik graag dat hij daar absoluut op tegen is,
en dat standpunt krachtig gaat verdedigen.
De vergadering wordt van 10.26 uur tot 10.36 uur geschorst.
Minister Asscher: Voorzitter. Deze Raad heeft een beperkte agenda. Het
Europees Semester loopt volop, zodat het logisch is dat daarover gepraat
wordt. Ook gaan we van gedachten wisselen over de evaluatie van de
strategie in het kader van Europa 2020. Bij een lunchgesprek zullen we het
hebben over de jeugdwerkgelegenheid, en over de implementatie van de
jeugdgarantie. Ik zal straks onthullen of, en zo ja hoe vaak ik de hotline
heb gebeld. Dat kan ik als cliffhanger beter aan het einde van mijn betoog
doen.
In de triloog tussen Parlement en Raad is een voorlopig akkoord bereikt
over de handhavingsrichtlijn. Dat houdt een aantal wijzigingen in ten
opzichte van het bereikte akkoord uit de Raad van 9 december. De
belangrijkste wijzigingen gaan over de verplichting om instanties aan te
wijzen die informatie kunnen verschaffen, over de bepalingen rond de
nationale controlemaatregelen en over de plek voor de bestrijding van de
schijnzelfstandigheid. Schijnzelfstandigheid heeft, ook al valt het
technisch gezien buiten de reikwijdte van de richtlijn, nu nadrukkelijk een
plaats gekregen. Net als voor de kenmerken van een postbusonderneming
zijn er kenmerken opgenomen voor schijnzelfstandigheid die de inspecties
in acht moeten nemen bij controles. Verder is het artikel over de nationale
controlemaatregelen aangepast, in die zin dat maatregelen niet meer aan
de Commissie hoeven te worden genotificeerd, maar alleen hoeven te
worden gemeld, waarbij expliciet wordt aangegeven dat het monitoringsproces van de Commissie geen ex ante beoordeling inhoudt. Daarover
bestonden zorgen bij de lidstaten, dus dat is een goede aanpassing. De
aanpassingen zijn positief, vanuit een oogpunt van bescherming van
werknemers en het tegengaan van uitbuiting. Ik ben dus tevreden dat de
meerderheid van de lidstaten gisteren heeft ingestemd met het bereikte
akkoord. Het Parlement moet er nu over stemmen, wat eerst in de
werkgelegenheidscommissie zal gebeuren, te weten op 18 maart, en
daarna plenair.
Op de agenda staat ook het kwaliteitskader voor de stages, waarover de
Kamer een BNC-fiche heeft ontvangen dat kritisch was, wat alles te maken
heeft met het meer dwingende karakter van de tekst en met het punt dat
er te weinig rekening werd gehouden met de nationale praktijk. De door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

6

de Commissie gesignaleerde problemen met stages – te weinig
leerinhoud en onduidelijkheid over arbeidsvoorwaarden – acht ik reëel.
Voorkomen moet worden dat mensen worden gebruikt als werknemers,
door ze langdurig onbetaalde stages te laten vervullen, zonder opbouw
van rechten. Daarnaast kunnen, met het oog op de jeugdwerkloosheid,
stages na afronding van de opleiding een mooie en aanvullende rol
vervullen in het leveren van een bijdrage aan een goede overgang van
opleiding naar werk. Het is Nederland in de onderhandelingen gelukt de
tekst van de aanbeveling substantieel aangepast te krijgen. Samen met
andere lidstaten, die ook kritisch waren, zijn veel tekstvoorstellen
ingebracht en overgenomen, waardoor de tekst in onze richting is
aangepast. Door de verschillende regelgevingsstelsels in de verschillende
lidstaten is dit geen terrein waarop het zinvol is dat de Unie met
wetgeving komt. Het kwaliteitskader waarmee lidstaten hun voordeel
kunnen doen, kan wel degelijk een meerwaarde hebben, gelet op de aard
van de problematiek. Dat is wat er nu ligt: een Europees kader dat
lidstaten, met inachtneming van de nationale praktijk, kunnen gebruiken
om de kwaliteit van stages na afloop van de opleiding te verhogen. De
huidige tekst beantwoordt aan dit doel. Om die reden kan ik, nu geluisterd
is naar onze kritiek, wel instemmen met het kwaliteitskader.
De heer Kerstens vraagt naar de voortgang van onze Europese agenda, en
hoe tevreden ik daarover ben. De handhavingsrichtlijn is gisteren met
brede steun in haar licht aangescherpte vorm aanvaard. Daar is dus wel
iets aan het veranderen. Dat zien we ook in de manier waarop wordt
omgegaan met de richtlijn voor het vrije verkeer. De Commissie erkent
inmiddels dat dit een reëel probleem is waaraan wat moet worden
gedaan. Gisteren twitterde Eurocommissaris Andor, toen hij net even de
hotline had neergelegd, dat de handhavingsrichtlijn een stap in de goede
richting is om uitbuiting tegen te gaan. Die hele manier van kijken is een
verandering. Het klimaat verandert dus, maar er zijn nog wel heel veel
stappen te zetten. Het gaat langzaam, we hebben best wel een lange weg
te gaan, en ik wil daarmee doorgaan. Ik vind de Raad van aanstaande
maandag belangrijk omdat je je collega’s weer ziet. Ik praat onder anderen
met mijn nieuwe Duitse collega, om de coalitie van landen die dit
probleem willen aanpakken te versterken. Ben ik tevreden? Per definitie
niet, want het probleem is ernstig. Maar ik zie wel dat het helpt. Overigens
is er volgende week een algemeen overleg over arbeidsmigratie. Ik denk
dat het goed is om daar meer in de diepte in te gaan op alle aspecten rond
het vrije verkeer en de arbeidsmigratie. Met name voor de collega’s die er
nu niet bij zijn, zou het jammer zijn als we al het gras al voor hun voeten
wegmaaien.
De heer Ulenbelt (SP): Nee, dat is een beloning voor afwezigheid.
Minister Asscher: Het is niet aan mij om Kamerleden te belonen of te
straffen. Ik probeer gewoon zo dienstverlenend mogelijk te zijn. Dat
betekent dat ik me houd aan de agenda van de Kamer.
De heer Ulenbelt (SP): Ja, maar de vragen van vandaag worden wel
beantwoord.
Minister Asscher: Ik doe mijn uiterste best.
De voorzitter: De Minister komt nog toe aan alle individuele vragen.
Zullen we dat even afwachten?
Minister Asscher: De verwachtingen worden nog hoger gespannen!
De heer Kerstens vroeg hoe ik om wil gaan met een meeromvattende
nationale aanpak. Nationaal zijn we natuurlijk zeer actief. Daarbij bekijken
we telkens op welke manier we de aanpak kunnen verbeteren, of het nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

7

gaat om de regelgeving, waaraan we hard werken, of om de samenwerking met sociale partners bij het tegengaan van misstanden. We
besteden daarbij ook aandacht aan de rol van de inspectie bij het
tegengaan van schijnconstructies. Daarbij geldt wat mij betreft nog steeds
een open houding: waar we nationaal dingen kunnen doen die hierop een
aanvulling zijn, voel ik me door de Kamer zeer aangespoord om daarvoor
voorstellen te ontwikkelen. Dat is een Kamerbrede wens.
Wat de richtlijn rond facilitering betreft, wil ik niet ingaan op de vraag van
de heer Kerstens, simpelweg omdat ik de antwoorden nog niet heb. We
moeten die richtlijn nu gaan omzetten in wetgeving, waarvoor ik een
voorstel zal gaan maken. Vanzelfsprekend betrek ik de sociale partners
daarbij. Dan zal ik het voorstel aan de Kamer doen toekomen. Ik kan nu
nog niet zeggen op welke manier we de contactpunten inrichten en in
hoeverre de sociale partners daarbij een rol spelen. Het laatste klinkt niet
onwaarschijnlijk, dus ik snap de gedachte, maar ik ga dat stap voor stap
doen.
De heren Kerstens en Ulenbelt vroegen naar de opvattingen van sociale
partners over de zeevarenden. Daar zie je dat van werkgeverszijde is
ingebracht dat schepen onder Europese vlag niet in een nadelige positie
terecht moeten komen ten opzichte van niet-Europese schepen. Daar
hebben ze een punt: dit is een mondiale markt. Europees gevlagde
schepen kunnen worden vergeleken met schepen van daarbuiten, en dan
met name in Azië. Van werknemerszijde wordt daarentegen juist gemeld
dat het juist vanuit een oogpunt van gelijke behandeling zeer gewenst is
dat werknemers in de maritieme sector onder de richtlijn voor overgang
van ondernemingen worden gebracht. Het proces van consultatie van
werkgevers en werknemers is nog gaande, dus ik ben nog doende om te
bezien, hoe we hier met een meer gemeenschappelijke lijn uit kunnen
komen. Daarbij komt te pas dat het Griekse voorzitterschap dit voorstel
niet gaat behandelen. Er is dus ook nog tijd om te kijken hoe we daaruit
komen. Beide belangen vind ik eerlijk gezegd legitiem: je wilt niet dat
schepen 5% van hun waarde verliezen. Daarom zijn we daarop in het
verleden kritisch geweest. Maar je wilt wel dat juist in het kader van een
gelijk speelveld in Europa de behandeling van werknemers zo veel
mogelijk gelijk wordt getrokken.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Ik ben blij met het
antwoord van de Minister, want daaruit blijkt dat er nog wat tijd is om een
en ander nader te bekijken. Ik was in eerste termijn nog vergeten te
zeggen dat het uitsluiten van varenden van de werking van de Europese
ondernemingsraad, omdat dat qua vergaderstructuur niet werkt, in dat
overleg nadrukkelijk moet worden betrokken.
Minister Asscher: Wat mij betreft prima. Er is geen limitatief aantal
onderwerpen voor dat overleg. Het gaat om de vraag hoe je als Nederland
op een effectieve manier kunt aandringen op een Europese compromis
dat beide belangen zo veel mogelijk behartigt. Ik denk eigenlijk dat
Nederlandse werknemers er ook niet op zitten te wachten dat er zo’n
concurrentienadeel ontstaat voor schepen onder Europese vlag, terwijl
Nederlandse werkgevers er belang bij hebben dat het speelveld voor
werknemers enigszins gelijk is. Dus ik neem dit punt mee, dat hier
namens de VVD is ingebracht. Dan gaan we de tijd gebruiken om te kijken
hoe we daar op een goede manier uitkomen.
De heer Ulenbelt vraagt naar mijn reactie op de uitkomst van het
referendum in Zwitserland over het vrij verkeer. Ik denk dat je op zijn
minst kunt aangeven dat dit een bevestiging is, en in die zin dus ook een
duidelijke boodschap aan de Europese Unie en de Europese Commissie,
over de zorgen rond de schaduwkant van het vrije verkeer. Het is ook
duidelijk dat je daar als land niet eenzijdig zomaar aanpassingen in kunt
aanbrengen. De Zwitserse regering moet nu gaan aangeven hoe zij met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

8

de uitslag van het referendum wil omgaan. Belangrijk voor de Kamer is
denk ik dat de Minister van Buitenlandse Zaken namens ons een brief zal
sturen over de mogelijke gevolgen hiervan, waarin alle aspecten worden
betrokken, dus niet alleen dit aspect. Die brief komt binnenkort naar de
Kamer en kan daar dan ook worden besproken.
De heer Ulenbelt vroeg nog wat specifieker naar de kracht en de zwakte
van de handhavingsrichtlijn. Hij had terecht in mijn brief gelezen dat ik
aan de ene kant heel blij ben dat er nu een stap gezet is – dat was al
moeilijk genoeg – en dat dit aan de andere kant wat mij betreft een begin
moet zijn en bepaald geen eindpunt, waarmee dus ook niet alle
problemen worden opgelost. De heer Ulenbelt merkte terecht op dat de
hier geformuleerde aansprakelijkheid zich richt op één schakel. Daar moet
aan worden toegevoegd dat de Commissie gaat monitoren of dit
voldoende is. Dat vind ik ook een belangrijk haakje, omdat wij als het niet
voldoende is dan ook kunnen aantonen dat er reden is voor meer. Daarom
is die richtlijn ook zo belangrijk. Het is de eerste keer dat er een stap wordt
gezet in deze richting, vanuit het besef dat het ook effectief en voldoende
moet zijn.
In de richtlijn staat dat de Commissie dat ook in de gaten moet houden,
dus we hebben dan een titel en de volgende keer wordt het gemakkelijker
om de boel uit te breiden. Wat mij betreft is de wensenlijst van Nederland
gericht op alle schakels in de keten, maar ook meer dan alleen op de
bouwsector. Dus van beide kanten kun je dan een uitbreiding gaan
nastreven.
Maar laten we eerlijk zijn, op 9 december was het heel hachelijk om een
gekwalificeerde meerderheid te krijgen voor de richtlijn zoals die er is. Ik
ben dus opgelucht dat ondanks het feit dat het Europees Parlement een
paar aanscherpingen heeft opgenomen, die meerderheid niet is
verdwenen toen dit gisteren werd besproken.
De Cyprusroute zal ook zeker niet één, twee, drie worden opgelost door
deze richtlijn. Betere samenwerking met de Cypriotische autoriteiten zal
moeten helpen om postbusondernemingen sneller te ontmaskeren. Wij
zijn daar druk mee doende. Er is ook ambtelijk overleg met de Cypriotische counterparts gaande en er wordt aan gewerkt om daarover ook
nadere afspraken te maken om te zorgen dat we er veel sneller achter
komen als er inderdaad van die nepondernemingen worden gebruikt. Ik
heb daarover ook bilateraal contact met de Cyprioten.
Op de vraag of ik in Nederland een Limosa-achtig systeem wil invoeren
antwoord ik dat ik dat aan het bekijken ben. Wij hebben daar vorig jaar
naar gekeken en ook de Kamer geïnformeerd over de voor- en nadelen.
Op dat moment leken de voordelen niet op te wegen tegen de nadelen,
maar ik wil in de aanpak van schijnconstructies geen deuren dicht doen en
geen wegen afsluiten. Je hebt natuurlijk de uitspraak over de zelfstandigen in Limosa, die België daarin beperkte. Maar als we uiteindelijk van
mening zijn dat de voordelen wel opwegen tegen de nadelen, dan heb ik
er helemaal niets op tegen om dat ook in Nederland te introduceren. Dus
ik kijk daarnaar en in de aanpak van schijnconstructies zijn wij telkens
bezig de regelgeving aan te passen, de inspectie te verbeteren en alert te
reageren op nieuwe ontwikkelingen rond schijnconstructies en trucs die
worden bedacht. Dus ik houd dit in het hoofd.
De heer Ulenbelt (SP): Lees ik nu dat de richtlijn waarvan wij nu de tekst
kennen zich niet verzet tegen het invoeren van het Limosa-systeem in
Nederland?
Minister Asscher: Voor zover ik het nu zie verzet die zich daar niet tegen.
Dat wil niet zeggen dat je het Limosa-systeem voor zelfstandigen zou
kunnen gebruiken. Als het gaat om de bredere Limosa, dan zou dit
waarschijnlijk kunnen. Voor zelfstandigen denk ik dat de uitspraak van het
Europees Hof nog steeds van kracht is en ons dus beperkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

9

De heer Kerstens (PvdA): Nu zijn er in Nederland twee sectoren die al
experimenteren met een Limosa-achtig systeem, als je vooral de nadruk
legt op de registratie aan het begin van de tewerkstelling, namelijk de
champignonsector en de bouwsector. De laatste doet dit op vrijwillige
basis en de champignonsector wordt door de Minister een handje
geholpen, om het zo maar te zeggen. Ik weet dat dit niet het AO over
arbeidsmigratie is, maar dit komt nu wel even aan de orde. Kan de
Minister in twee zinnen met ons delen wat hij weet over de voortgang van
die beide experimenten en of hij daarover optimistisch gestemd is?
Minister Asscher: Ik vind dit heel belangrijke experimenten maar ik ga er
gewoon voor zorgen dat over twee weken die twee zinnen ook echt
ergens op slaan. Dan heb ik daarover de laatste informatie. Dat lijkt mij
beter. Dan hebt u er meer aan.
De fracties van SP en VVD vroegen nog naar de bindendheid en naar de
elementen die in het kwaliteitskader rond de stages zijn opgenomen. Het
is echt belangrijk om aan te geven dat het hier om een aanbeveling gaat,
dus een niet-bindend besluit, waarmee de Europese Unie iets wil bereiken
zonder verplichtingen op te leggen. Op zichzelf is dat juist een heel goede
weg voor ons onderwerp. Het moet niet allemaal met bindende besluiten
en ook niet allemaal met harmonisatie, maar je kunt wel weer van elkaar
leren en kwaliteitsverbetering bereiken, juist door dit soort aanbevelingen.
Aanbevelingen kunnen gericht zijn aan een individuele lidstaat, zoals wij
gisteren weer hebben gezien in het kader van de economische onevenwichtigheden. Dan kun je ook als lidstaat een specifieke aanbeveling
krijgen. Maar ook de Unie als geheel kan aanbevelingen krijgen. Daarmee
wordt een leidraad aangereikt, in dit geval om een kwalitatieve stage te
verbeteren. Dan gaat het om een korte periode waarin werkervaring kan
worden opgedaan, gericht op leren en werken met het oog op het
verwerven van praktische ervaring en beroepservaring, waardoor
iemands kansen worden vergroot.
Er worden aanbevelingen gedaan die ons op zichzelf allemaal logisch
voorkomen. Dit laat onverlet dat het een nationale kwestie blijft hoe je
precies de definitie formuleert en hoe je de grens tussen werk, dat onder
het WML valt, en stage, definieert. In Nederland is dat voor een stage
tijdens de opleiding vrij eenvoudig. De discussie speelt zich af over de
stage na de opleiding. Dan moet er wel duidelijk sprake zijn van een
stage-overeenkomst, gericht op leren enzovoorts. Daarover heb ik al in
een paar schriftelijke vragenrondes en debatten, onder andere met de
heer Ulenbelt, van gedachten gewisseld.
Die aanbeveling doet daar niet aan af. Wat die aanbeveling doet, die
daarom ook wel degelijk nuttig is, is aan de ene kant lidstaten erbij helpen
om op een goede manier de kwaliteit van die stages te borgen, die zij zelf
moeten invullen, en in de tweede plaats voor Europa als geheel ermee
helpen om het instrument van de stage als overgang van opleiding naar
werk op een goede manier te benutten. Europa heeft een stevig jeugdwerkloosheidsprobleem. Dit lost dat probleem niet op maar is wel een van
de elementen die erbij helpt om het op te lossen.
Dan de vraag wat wij gaan vermelden in onze jeugdgarantieimplementatieplan en de hotline van Commissaris Andor.
De voorzitter: Mevrouw Van Nieuwenhuizen heeft nog een vraag over
het vorige blokje.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): De Minister zei
helemaal aan het begin van zijn betoog, toen hij in het algemeen sprak
over het kwaliteitskader stages, dat er tekstwijzigingen zijn ingediend
waardoor het voorstel meer naar de Nederlandse kant is opgeschoven.
Kan de Minister misschien aangeven wat er dan precies naar Nederlandse
kant is opgeschoven, waardoor wij nu wel positief kunnen zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

10

Minister Asscher: Ja. Ik heb hier allemaal letterlijke teksten. Die zal ik zo
in de tweede termijn voorlezen. Of kan dat al meteen?
We hadden bij het eerste voorstel een negatief oordeel over de subsidiariteit. We hadden sterke bezwaren omdat de tekst te dwingend was
opgeschreven en te weinig rekening hield met de nationale praktijk. We
hebben ons dus ingezet om die tekst aan te passen.
Specifiek betekent dit dat de definitie van «stage» zo omschreven is dat
het om werkervaring met een belangrijk leerelement gaat nadat een
opleiding is afgesloten. Stages tijdens de opleiding vallen niet onder het
kwaliteitskader omdat zij tot het onderwijsdomein behoren. Traineeship
kan niet als alternatief voor goedkope werknemers worden gebruikt. Van
een implementatietermijn is in de tekst geen sprake meer. De aanbeveling
roept op tot het nemen van passende maatregelen. Daar moet het ook bij
blijven, want dat past meer bij het kader van een aanbeveling. Het is gek
om daar een implementatietermijn op te nemen.
Ook bij de duur van de stage, die op zes maanden gezet is maar kan
worden verlengd, kan nu rekening worden gehouden met de nationale
praktijk. Dat is ook prettig. Het is fijn als wij dat zelf kunnen bepalen.
De rechtsbasis is zo gekozen dat er betaalde en niet-betaalde stages onder
kunnen vallen. De manier waarop de rechtsbasis in het oorspronkelijke
document was geformuleerd, werd te veel naar de onderwijssfeer
gebracht. In het huidige document is dat aangepast. Dit betekent dat de
Commissie harmonisatie niet kan opleggen maar wel kan adviseren, zoals
in dit geval in de aanbeveling.
Dus als ik het zo mag samenvatten, vond ik de vorige versie te veel
uitstralen dat het in de richting ging van bindend Europees recht en dat
daarbij bovendien keuzes werden gemaakt die zich niet altijd verhielden
met onze nationale opvatting daarover. In de nieuwe versie zie je dat het
onderwijsdomein buiten beschouwing wordt gelaten. Dan gaat het over
stages na het onderwijs. Verder zie je dat het aan de lidstaten zelf wordt
overgelaten hoe je dit definieert, en ook dat het duidelijk echt een
aanbeveling is, dus niet bindend recht.
Dan is het nuttig, in de zin hoe je Europees samenwerkt, juist op sociaal
terrein, om niet alles te harmoniseren en niet voor alles met bindende
Europese regels komen, maar wel te zorgen dat kwaliteit in al die landen
kan worden verbeterd door gebruik te maken van zo’n aanbeveling. Dus
dat is waarom ik er nu positief naar kijk. Bovendien, als er naar je wordt
geluisterd, is het ook gek om daar dan niet positief over te zijn.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Ik vind het prima zoals
de Minister het nu omschrijft. Een aanbeveling mag altijd, maar mag ik
daar dan de conclusie aan verbinden dat wij gewoon blijven doen wat wij
al deden en dat er voor de Nederlandse omgang met stages hieruit geen
consequenties voortvloeien?
Minister Asscher: Dat klopt. Ik ga de Commissie informeren over wat
Nederland doet aan de jeugdwerkloosheid in het kader van de Europese
jeugdgarantie. Dat betekent dat ik de Commissie zal informeren over de
verantwoordelijkheid die jongeren zelf hebben, de verantwoordelijkheid
van de arbeidsmarktregio’s, de rol van de gemeenten en van de sociale
partners. Ik zal meedelen hoe wij de aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt vormgeven en welke maatregelen de collega van Onderwijs
neemt om dit te verbeteren.
Het gaat dan om specifieke maatregelen, zowel sectoraal als onderdeel
van sectorplannen. Het gaat ook om nationale maatregelen, bijvoorbeeld
de premiekorting die in het Herfstakkoord is afgesproken, de mogelijkheden voor vacatures, gericht op jongeren en regionaal via de matching
van plannen die in de regio worden gemaakt. Ik zal wijzen op het gebruik
dat wij hiervoor maken van de ESF-middelen waarmee wij die aanpak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

11

hebben kunnen versterken en op de manier waarop wij de landelijke
maatregelen monitoren en bijhouden.
In dat verband blijft het goed om ons te realiseren dat weliswaar in
Nederland de jeugdwerkloosheid veel te hoog is en dat wij er daarom met
z’n allen heel hard aan werken om die omlaag te krijgen, maar dat toch in
het overgrote deel van de andere landen anders is, die hier komen kijken
hoe wij dit doen. Waarom hierna een nieuwe alinea? Kan toch doorlopen?Dus in die zin kunnen wij ook met enig vertrouwen de Commissie
vertellen op welke manier wij het doen, zonder ook maar een seconde af
te laten van onze eigen inspanning hier.
Dit heeft er ook toe geleid dat ik tot mijn spijt nog geen gebruik hebt
gemaakt van de hotline. Als ik daar een aanleiding voor kan vinden, zal ik
die onmiddellijk bellen. Ik heb wel nauw contact met Commissaris Andor,
maar dat ging meer over de vraag hoe het met de handhavingsrichtlijn
gaat, nog niet over de hotline. Heel eerlijk gezegd was dit punt mij ook
nog even ontschoten, dus ik ben mevrouw Van Nieuwenhuizen heel
erkentelijk. Je zult zien dat ik opeens zaterdagnacht denk: wij bellen de
hotline!
De voorzitter: Mevrouw Van Nieuwenhuizen heeft toch nog een vraag
over die spannende hotline.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Zo’n woord springt er
natuurlijk meteen uit en roept een bepaald beeld op, alsof je daar voor
een acuut probleem opeens een passend antwoord krijgt. Dus ik begrijp
heel goed dat de Minister die hotline nog niet heeft gebeld en ik verwacht
eerlijk gezegd ook niet direct dat hij dat nu ’s nachts echt een keer gaat
doen. Ik geef wel aan de Minister mee dat ik benieuwd ben of andere
landen wel die hotline hebben gebeld. Ik ben dan nog meer geïnteresseerd in het antwoord dat zij dan krijgen, hoe snel die hotline dan ineens
het probleem met betrekking tot de implementatie gaat oplossen. Het
komt mij allemaal nog wat vreemd over.
Minister Asscher: Het woord is natuurlijk een beetje pretentieus. Dat ben
ik met mevrouw Van Nieuwenhuizen eens. Wel is het goed dat de
Commissie op het punt van de jeugdwerkloosheid, wat een actuele,
urgente kwestie is in veel landen, de bereidheid laat zien en uitstraalt om
landen er ook bij te helpen om dit vorm te geven. Dat is hard nodig, met
name in Zuid-Europa. Het zal meestal niet gaan met een Minister in paniek
die een hotline belt, dus ik heb daar wel een beetje dezelfde emotie bij,
maar op zichzelf is een proactieve houding bij zo’n onderwerp denk ik heel
goed. Als ik hier meer over te weten kom, deel ik dat met de Kamer. Wat
de landen terughoren? Dan moeten wij zelf maar een keer draaien.
Ik kom bij de vragen van de VVD over het scorebord en de rol die
drempelwaarden daar eventueel in zouden kunnen gaan spelen. Dat
scorebord is van belang om meer inzicht te krijgen in de sociale situatie in
lidstaten. Het is nuttig voor de uitwisseling van best practices en past ook
in de lijn die het kabinet heeft gekozen voor het versterken van de sociale
dimensie. Dat betekent opnieuw niet het sociaal recht harmoniseren, want
daarin moeten de lidstaten juist hun eigen keuzes maken, maar wel ook
op Europees niveau het belang van die sociale dimensie versterken door
dingen die werken uit te wisselen en met elkaar te delen. En dus ook bij te
houden hoe het gaat in sociaal opzicht.
Ik vind dus absoluut niet dat dit moet leiden tot automatische beleidsimplicaties. Ik heb dat al eerder aangegeven, maar ik zeg het hier opnieuw.
Drempelwaarden kunnen helpen om meer helderheid te verkrijgen over
de ontwikkeling op het gebied van sociaal recht, sociale omstandigheden
en arbeidsmarkt. Dat kan een aanleiding zijn voor een uitwisseling, een
goed gesprek, een conversatie in de Raad, maar niet automatisch voor
beleidsimplicaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

12

Dit is ook echt anders dan de financiële kant. Het is handig en nuttig voor
zover het gaat om informatie-uitwisseling, maar niet – daar ben ik ook
echt niet voor – om allerlei nieuwe procedures in gang te zetten. Dus dat
zal ik ook blijven uitdragen.
Wat de stand van zaken rond het fonds voor de minst bedeelden betreft:
na het door Raad en Parlement bereikte akkoord staat dat fonds als
hamerstuk geagendeerd. Daarna is het aan de lidstaten om een operationeel programma op te stellen waarvoor zij zes maanden de tijd hebben.
De Staatssecretaris zal de Kamer op korte termijn informeren over de
stand van zaken en zij zal zoals toegezegd bij een eerder AO voor het
zomerreces de Kamer informeren over de inhoudelijke inzet.
De VVD heeft gevraagd of wij nu nog steeds kritisch zijn over het idee om
een zoektermijn met behoud van uitkering van drie naar zes maanden in
Europa te gaan introduceren. Wij wachten op dit moment nog op een
voorstel. Als dat er inderdaad zo zou uitzien, zijn wij daarop tegen.
«Kritisch» is natuurlijk Brussels voor je, luid schreeuwend en knokkend en
tot de tanden toe gewapend, je verzetten tegen zo’n voorstel. Er is geen
misverstand over onze inzet. Wij vinden dat het op die driemaandentermijn moet blijven en dat het geen goed idee is om die uit te breiden
naar zes maanden.
Het Globaliseringfonds is per 1 januari veranderd, waardoor er ook op
andere gronden gebruik van kan worden gemaakt. De Kamer weet dat
Nederland het daar niet mee eens was, maar Nederland is wel zo zakelijk
dat, als zo’n fonds er is, je daar ook gebruik van moet maken wanneer
Nederlandse bedrijven daar belang bij hebben, want dan kunnen er meer
aanvragen worden ingediend. Ook Nederlandse bedrijven met minimaal
500 ontslagen kunnen dat doen. Ik ondersteun ze van harte om dat te
doen als het nodig is. Ik heb voor het fonds ook vastgesteld dat als het
toch verlengd zou worden tot 2020 natuurlijk Nederlandse bedrijven daar
ook aan moeten kunnen meedoen. Er zijn al bedrijven aan het verkennen
om aanvragen in te dienen voor de nieuwe programmaperiode. Dat is de
laatste stand van zaken.
Tot zover mijn antwoorden in deze termijn.
De voorzitter: dank u wel. Dan gaan wij naar de tweede termijn van de
Kamer, met een spreektijd van één tot twee minuten per lid als ik het zo
inschat.
De heer Kerstens (PvdA): Voorzitter. Ik dank de Minister voor de gegeven
antwoorden. Ik had er al het volste vertrouwen in. Dat vertrouwen wordt
nog eens bevestigd doordat de Minister zegt dat hij natuurlijk bereid is om
verdere stappen te zetten omdat hij – hij zei het zelfs heel stevig – niet
makkelijk tevredengesteld is. Dat moet ook niet bij de materie waar wij het
over hebben, het vrij verkeer van werknemers en dan vooral de schaduwkanten daarvan, die leiden tot uitbuiting, oneerlijke concurrentie en
verdringing.
In het bijzonder ben ik tevreden met zijn toezegging dat hij in het reguliere
overleg met de sociale partners over deze problematiek ook wil bezien of
en zo ja, welke rol de sociale partners kunnen spelen bij het effectueren
van de rechten van buitenlandse werknemers. Wellicht kan hij daarbij ook
bekijken of een en ander kan worden gefaciliteerd, want ik heb in mijn
eerste bijdrage aangegeven dat ik daar wel het belang van inzie, zeker als
het gaat om het mogelijkerwijs voeren van proefprocedures in verband
met mogelijke schijnconstructies, een van de speerpunten van de Minister
in zijn aanpak van de trits uitbuiting, oneerlijke concurrentie en
verdringing.
Ik ben ook blij dat de Minister het overleg voortzet met de sociale partners
als het gaat om de rechtspositie, het arbeidsrecht van zeevarenden. Ik
hoop dat hij erin slaagt om de wensen van beide sociale partners met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

13

elkaar te verenigen, want dat maakt het wat makkelijker om in Brussel
deze discussie te voeren.
Ik ben verder blij om van de Minister te horen dat er inmiddels toch weer
wat bedrijven zijn die de weg naar Brussel weten te vinden als het gaat
om het doen van een aanvrage uit het Globaliseringfonds. Ik heb zelf de
indruk dat bij sociale partners soms het idee bestaat dat dat niet meer kan,
dus als de Minister de sociale partners toch nog spreekt, vraag ik hem om
dat toch nog eens expliciet onder hun aandacht te brengen. Niet alleen
omdat het zijn eigen werkgelegenheidsbeleid ondersteunt maar ook
omdat wij bij de vorige tranche echt hebben gezien dat dit arbeidsplaatsen heeft behouden, althans, dat het er in ieder geval voor heeft
gezorgd dat mensen niet een werkloosheidsuitkering hoefden aan te
vragen.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Ik wil toch een beetje kritisch zijn, maar
dan op de Nederlandse manier. Het verbaast en verontrust mij dat de
Minister niet is ingegaan op de problemen bij de A2 en de A4 die nu een
halfjaar oud zijn. Kan de Minister de Arbeidsinspectie daar onderzoek naar
laten doen? Wij hebben klokkenluiders ontslagen. Zou de Minister dan op
zijn minst bereid zijn om voor het algemeen overleg over arbeidsmigratie
schriftelijk de Kamer op de hoogte te stellen van wat daar nu allemaal aan
de hand is? Het loopt volgens mij de spuigaten uit. De Minister wil alles
aanpakken, maar wij hebben een probleem in Maastricht en bij Duinrell,
en het lijkt wel alsof hij niets doet. Dus Minister, stuur de Kamer daarover
alstublieft een brief.
Als je niet wilt dat Europa zich bemoeit met je land op het gebied van
stages, waar ik het op zich helemaal mee eens ben, dan moet je die wel
goed regelen in Nederland. Ik houd de Minister een voorbeeld voor van
een startersbeurs. Ik ben heel benieuwd wat hij daarvan vindt. Het gaat
om Het Koelhuis in Zutphen, een evenementeninstelling, die via een
startersbeurs vraagt om een bouwvakker voor 32 uur. Wat moet die jonge
bouwvakker doen? Gevelrenovatie en voegherstel, metselwerk,
openslijpen van ramen en afwerken, uitslijpen en uitboren, voegen,
hogedrukreiniging van buitengevel en een steiger bouwen.
Is dat nu een stage waarvan de Minister zou zeggen: dit heeft nu absoluut
toegevoegde waarde, het gaat hier om iemand die zijn opleiding als
bouwvakker, metselaar of voeger al achter de rug heeft; je kunt in dit
Koelhuis een halfjaar lang voor € 500 zo’n jongen aan het werk zetten?
Volgens mij is dat niet goed voor die jongen en ook niet voor de bouw. Ik
vraag de Minister nadrukkelijk om het hele fenomeen van de startersbeurs
in Nederland, wat sympathiek lijkt, echt onder de loep te nemen. De
jongerenorganisaties beginnen er ook kritisch over te worden, die
mede-initiatiefnemer waren. Dit wordt een schijnconstructie in eigen land.
De Minister is tegen schijnconstructies. Dus alstublieft, Minister, doe iets.
Tot slot een vraag die de Minister niet heeft beantwoord, over de
handhavingsrichtlijn. Wij gaan zien wat het daarmee wordt, maar als
buitenlandse bedrijven niet aansprakelijk kunnen worden gesteld door
Nederlandse bonden, Nederlandse werknemers of Nederlandse bedrijven,
kan de Minister het zich dan voorstellen dat wij die bedrijven niet op de
Nederlandse markt toelaten voor dienstverlening? Dan pak je ook iets aan.
Mevrouw Van Nieuwenhuizen-Wijbenga (VVD): Voorzitter. Gelukkig
heeft de Minister de meeste zorgen kunnen wegnemen. Ik ben ook blij dat
er nog tijd is om goed overleg te plegen over de zeevarenden en de
problemen daarmee.
Toch nog even over het scorebord. De Minister probeert ook nu weer de
zorgen weg te nemen. Dat waardeer ik ook zeer. Maar ik wil hem toch
graag nog meegeven dat ons wel een beetje het gevoel bekruipt: het
begint met informatie-uitwisseling – dat is altijd prima – waarna je het wat
gestructureerder gaat doen en je het op een gegeven moment gaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

14

vastleggen in scores. Dat was de vorige keer zo. Nu komen er ineens
drempelwaarden om de hoek. Ik heb toch het gevoel dat wij echt moeten
uitkijken dat wij niet een fuik in gaan zwemmen doordat, misschien niet
op initiatief van de Minister andere landen daar toch steeds meer gewicht
aan gaan hangen. Voor je het weet, kom je dan wel in procedures terecht.
Ik wil graag toch nog een keer op het gevaar daarvan wijzen.
Ik ben ook heel blij dat de Minister de Nederlandse vertaling van het
Brusselse woord «kritisch» heeft gegeven, in de zin van het je tot de
tanden toe bewapend verzetten. Ik voel ik me een stuk geruster dat de
Minister zich op die manier gaat inzetten om in ieder geval te zorgen dat
wij niet van drie naar zes maanden gaan en – nog erger, waar ook sprake
van zou zijn – dat niet zelfs bepaalde vormen van langdurige zorg hier ook
onder zouden gaan vallen. Dan zouden wij echt helemaal de verkeerde
weg op gaan.
Tot slot de hotline. Ik denk dat de Minister heel duidelijk heeft gemaakt dat
hij ook de gebruikte term in ieder wel met een korreltje zout neemt, want
ik krijg er langzamerhand een beetje het gevoel bij dat het lijkt op
Stichting Korrelatie die je na een spannende uitzending mag bellen. Ik
hoop niet dat het zo’n soort uitwerking zal hebben. Ik ben heel benieuwd,
als een ambtenaar een keer zou bellen, wat die hotline dan in vredesnaam
meer kan bieden dan een luisterend oor.
De voorzitter: Daarmee is een einde gekomen aan de tweede termijn van
de Kamer en geef ik graag de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het woord in diens tweede termijn.
Minister Asscher: Voorzitter. Zoals gezegd, ga ik gewoon verder aan de
slag rond de kwestie van de zeevarenden, waarop verschillende sprekers
nog zijn teruggekomen. Dan kijken wij waar wij komen. Zeker zal ik de
sociale partners vol betrekken bij het voorbereiden van de implementatie
van de richtlijn rond facilitering.
Ik vind het geen probleem om het EGF nog eens onder de aandacht te
brengen. Gelukkig gaat het natuurlijk niet om duizenden bedrijven die
iedere dag 500 mensen moeten ontslaan. Dus, hoezeer wij ook door een
moeilijke tijd gaan, zo erg is het niet. Ik denk dat dat eerder een verklaring
is dat het niet stormloopt. Op het moment dat bedrijven in zo’n situatie
komen, denk ik dat zij de weg zullen vinden. Maar wij zullen dit desalniettemin met sociale partners opnemen.
De SP heeft nog gevraagd naar de A2 en de A4 en waarom ik daarover in
dit AO over Europa niet veel meer heb gezegd. Ik heb aangegeven dat we
volgende week een AO over arbeidsmigratie hebben. Ik probeer al een
paar keer op een goede manier te informeren over de stand van zaken,
maar dat onderzoek loopt nog. Ik zal daarin schriftelijk de laatste stand
van zaken opnemen zoals de heer Ulenbelt vraagt, maar ik weet niet of hij
daar gelukkig mee is. Dat stellen wij dan daarna vast.
De startersbeurs is een belangrijk onderwerp. Ik ben het zeer eens met de
heer Ulenbelt dat de startersbeurs niet een verkapte vorm mag zijn van
werken onder het minimumloon. Wij hebben dat ook aan de gemeenten
laten weten die de startersbeurs gebruiken en die daar heel enthousiast
over zijn. Wij hebben ze er ook nadrukkelijk op gewezen dat dat het een en
ander met zich meebrengt en dat het inderdaad op leren en ontwikkelen
gericht moet zijn.
Het voorbeeld dat de heer Ulenbelt heeft genoemd, kan ik niet beoordelen
maar dat klinkt niet goed. Laat ik dat ook maar zo simpel zeggen. Dus ik
heb al de gemeenten gewezen op hun verantwoordelijkheid als zij dat
instrument inzetten om te voorkomen dat dit tot een schijnconstructie
leidt. Ik zal met dit voorbeeld in gedachten, dat de heer Ulenbelt mij vast
nog even wil doen toekomen, gewoon aan de gemeente waar deze
startersbeurs is verstrekt is vragen hoe die ertegen aankijkt. Ik vind het
namelijk een mooi instrument, maar dat moet wel op de goede manier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

15

worden gebruikt. Als het echt in het kader van een stage wordt gebruikt
en als bedrijven daardoor toch weer met elkaar aan de slag gaan, is dat
mooi, maar het moet niet een manier zijn om het minimumloon te
ontduiken.
De VVD zegt: pas nu toch op voor de fuik om steeds maar dieper in de
richting te gaan van bindende procedures, harmonisatie en automatische
beleidsimplicaties. Een gewaarschuwd mens telt voor twee, dus zo zal ik
de opmerking van mevrouw Van Nieuwenhuizen meenemen. Ik denk dat
niet alleen Nederland maar ook verschillende andere landen er heel erg
op gespitst zijn om dit aan de ene kant in Europees verband beter te doen,
daarom zijn die uitwisselingen er ook, daarom wordt er ook specifiek over
de jeugdwerkloosheid gepraat, ook op het niveau van de regeringsleiders.
Ik denk dat zij aan de andere kant ook gedeeld terughoudend zijn om
hiervoor nu bindend Europees recht te gaan maken, ook omdat je je kunt
voorstellen dat de sociale stelsels en het sociale recht zo specifiek zijn, en
hun eigen tradities, geschiedenis en vormgeving kennen, dat voor heel
veel landen de nadelen groter zullen zijn dan de voordelen. Dat is niet
afdoende als geruststelling. Nederland zal daar zijn eigen geluid in laten
horen. Ik zal dat ook doen. Ik zal deze waarschuwing daarbij in het
achterhoofd houden.
De vertaling van het woord «kritisch» zal er hopelijk niet toe leiden dat als
de Kamer een keer kritisch is, ik dat ook zo moet opvatten, maar ik ben blij
dat ik dit heb kunnen ophelderen.
Stichting Korrelatie blijft wat het kabinet betreft behoren tot het nationale
domein. Er zijn geen voornemens om dat het harmoniseren, maar ik zal
zeker een van mijn mensen vragen het nummer van de hotline eens te
bellen en te kijken wat er dan gebeurt. Ik zie al verschillende vrijwilligers
popelen!
De voorzitter: Dan zijn wij ook aan het einde gekomen van de tweede
termijn van de Minister. Ik wil graag nog met u de toezegging doornemen,
waarvan wij er vandaag;één hebben.
De Minister zal voor het algemeen overleg arbeidsmigratie de Kamer
schriftelijk informeren over de laatste stand van zaken met betrekking tot
de problematiek van de wegwerkers op de A2.
Krijgen wij dat dan in elk geval de dag daarvoor binnen?
Minister Asscher: Dat is al bijna.
De voorzitter: Dat lijkt mij een keurige toezegging. Ik wil u allen danken
en ik sluit de vergadering.
Sluiting 11.16 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 336

16