Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

25 883

Arbeidsomstandigheden

Nr. 458

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 april 2023
Op 26 januari 2023 heeft uw vaste commissie voor Sociale Zaken aan mij
gevraagd om te reageren op een aan u toegezonden brief van M.D. te K.
Zijn brief gaat onder andere over de handelwijze van UWV. Op 9 maart
2023 heeft uw commissie mij nog een drietal nagezonden berichten van
M.D. gestuurd. In verband met de privacy van de briefschrijver gebruik ik
in deze brief alleen zijn initialen.
Ik kan niet ingaan op de persoonlijke situatie van M.D., maar ik zou in deze
brief toch graag reageren op de problemen die hij beschrijft. Die
problemen hebben te maken met arbeidsomstandigheden, een gevoelsmatig gedwongen WIA-aanvraag en het uitblijven van controle op
re-integratieverplichtingen. Daarnaast merkt hij op dat het onmogelijk is
voor een WGA-gerechtigde om een lening of hypotheek te krijgen. Ook is
hij kritisch over de manier waarop UWV met hem communiceert.
Ik vind het vervelend dat de briefschrijver de afgelopen jaren veel
problemen heeft ervaren. Op een aantal punten uit zijn brief wil ik graag
reageren. Daarbij kan ik niet ingaan op de individuele situatie van de
briefschrijver, omdat het ministerie zich niet kan mengen in individuele
kwesties. Dat moeten uitvoeringsorganisaties doen. Als het gaat om
arbeidsongeschiktheid, is dat het UWV. Deze organisatie kan een aanvraag
over het recht op uitkering beoordelen. Toetsing van de juistheid van deze
beoordelingen is aan de rechter. Ik reageer dus in algemene zin op een
aantal punten uit de brief.
De briefschrijver vertelt dat hij de afgelopen decennia bij meerdere
werkgevers heeft gewerkt in loondienst. Ook was hij een tijd actief als
zelfstandige. Zijn laatste werk was in loondienst. Bij die werkgever leidde
een combinatie van omstandigheden tot zowel ziekmelding als een
arbeidsconflict. Na verloop van tijd voelde M.D. zich gedwongen om een
WIA-aanvraag in te dienen. Zo is hij de WIA ingestroomd.

kst-25883-458
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 883, nr. 458

1

In zijn brief stelt M.D. dat arbeidsomstandigheden (mede) hebben
bijgedragen aan het ontstaan van zijn arbeidsongeschiktheid. In het
algemeen vind ik het belangrijk dat elke werknemer werkt op een plek
waar zijn veiligheid en gezondheid voorop staat. De briefschrijver heeft
deze veiligheid helaas niet ervaren.
De verantwoordelijkheid voor een veilige werkplek ligt bij de werkgever.
Die dient erop toe te zien dat alle betrokkenen (werknemer, collega’s en
eventuele derden) de regels rondom een veilige werkplek in acht nemen.
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert werkgevers hierop. Als
werknemers tegen onveilige of ongezonde werksituaties aanlopen, dan
kunnen zij deze melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Dat kan via
een online meldformulier op de website van de inspectie, maar ook
telefonisch.
Wanneer een werknemer ziek wordt, geldt een «wachttijd» van 104 weken
voordat instroom in de WIA mogelijk is. In deze periode heeft de
werknemer in loondienst recht op loondoorbetaling bij ziekte. Wanneer de
arbeidsovereenkomst tijdens deze wachttijd eindigt, is er mogelijk recht
op Ziektewetuitkering. Rond de 88e week van ziekte of beperking krijgt de
werknemer van UWV een bericht over de mogelijkheid om een
WIA-aanvraag te doen. Na beoordeling van de belastbaarheid van de
werknemer en de vaststelling van het inkomensverlies als gevolg van de
ziekte of beperking (mate van arbeidsongeschiktheid), wordt het recht op
WIA-uitkering vastgesteld.
In zijn brief schrijft M.D. dat er tijdens zijn periode van ziekmelding en
loondoorbetaling bij ziekte onvoldoende re-integratie-begeleiding is
geweest. Hij stelt dat UWV niet heeft gereageerd, wat ik interpreteer als
een situatie waarin UWV geen loonsanctie aan de werkgever heeft
opgelegd.
In het algemeen kan ik aangeven dat het UWV aan het einde van de
wachttijd van 104 weken toetst of de werkgever zich voldoende heeft
ingespannen om de zieke werknemer te laten re-integreren in eigen of
ander passend werk – uiteraard binnen zijn mogelijkheden op dat
moment. Dit is de zogeheten «RIV-toets». Wanneer re-integratie niet is
gelukt en dit verwijtbaar is aan de werkgever, legt het UWV aan hem een
loonsanctie op. Dit betekent dat de werkgever maximaal één jaar het loon
van de werknemer moet doorbetalen. Ook kan de werkgever dan nog een
jaar werken aan re-integratie van de werknemer.
Als UWV geen loonsanctie oplegt en de betrokken werknemer is het hier
niet mee eens, dan kan diegene tegen dit besluit bezwaar indienen. UWV
moet het besluit dan heroverwegen. Wordt de werknemer in het gelijk
gesteld, dan kan diegene een schadevergoedingsverzoek indienen bij
UWV om eventueel geleden schade vergoed te krijgen.
Ten overvloede wijs ik erop dat het ook mogelijk is dat een werknemer
vanuit een werkloosheidsuitkering arbeidsongeschikt kan worden. Ook in
die situatie stroomt iemand dan na 104 weken Ziektewetuitkering, de WIA
in. In dat geval is er geen betrokken werkgever op wie
re-integratieverplichtingen rust. Er vindt dan geen beoordeling van
re-integratie-inspanningen plaats.
M.D. geeft in zijn brief ook aan dat hij door de toekenning van de
WGA-uitkering geen geldlening of hypotheek kan afsluiten. Hypotheek- of
geldverstrekkers kijken doorgaans of aanvragers van een geldlening een
vast inkomen hebben. Dat vaste inkomen geeft de verstrekker de
zekerheid dat de aanvrager het geleende kan terugbetalen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 883, nr. 458

2

WGA-uitkering heeft als uitgangspunt dat iemand voor een deel nog
arbeidsmogelijkheden heeft en dat die arbeidsmogelijkheden in de
toekomst nog kunnen verbeteren. Dat betekent dat het recht op de
uitkering in de toekomst kan stoppen, of dat de hoogte van de uitkering
kan veranderen. Een WGA-uitkering geeft dus geen langdurige zekerheid
voor hypotheek- of geldverstrekkers. Daardoor besluiten zij vaak negatief
als iemand een WGA-uitkering heeft. Dit is een afweging die door de
geldverstrekker zelf gemaakt moet worden.
Tenslotte geeft de briefschrijver aan dat hij ontevreden is over de manier
waarop UWV met hem heeft gecommuniceerd de afgelopen jaren. Daarbij
wijst hij op het taalgebruik in dossierstukken en op telefoongesprekken
die onprettig zijn verlopen. Ik vind het belangrijk dat mensen die te maken
krijgen met UWV op een respectvolle manier worden behandeld. Ook is
het belangrijk dat mensen kunnen begrijpen wat er in hun dossier staat,
en dat zij zich in dat dossier kunnen herkennen. Als dat niet zo is, vind ik
het terecht dat de betrokkene UWV daarop aanspreekt. Dat kan via een
klachtenprocedure. Klachtenambassadeurs van UWV onderzoeken dan
waar het misgaat. Ze zetten zich ook in om de relatie tussen beide partijen
te verbeteren.
M.D. geeft in zijn brief aan dat de «klachtensite» van UWV veel last heeft
van storingen. Daardoor was het indienen van een klacht voor hem niet
mogelijk. Problemen rondom de bereikbaarheid van de digitale dienstverlening van UWV zijn mij niet bekend. Een groot deel van de dienstverlening loopt tegenwoordig via digitale middelen, zoals DigiD, e-mail en
Mijn UWV. Het is uiteraard belangrijk dat deze dienstverlening goed
functioneert.
Ik vind het vervelend te lezen dat betrokkene de afgelopen jaren veel
problemen heeft ervaren met betrekking tot werken en gezondheid. Zoals
gezegd kan ik in deze brief niet ingaan op individuele omstandigheden.
Toch hoop ik dat mijn toelichting over de rechten die werknemers in deze
situaties hebben en de manieren waarop zij bezwaar kunnen maken of
klachten kunnen indienen, handen en voeten geven aan een oplossing.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 883, nr. 458

3