Vragen van het lid Zijlstra aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht ″Onlineapotheek verkoopt illegaal medicijnen″.
©
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. Hormoonpreparaten,
erectiepillen, antibiotica, het is allemaal nog steeds te
bestellen via het internet, zonder dat er sprake is van een
behandelrelatie met een arts. De inspectie staat
machteloos. De brancheorganisatie van apothekers, de
KNMP, lukt het niet om de betreffende apotheek zich aan
de richtlijn te laten houden, terwijl wij dachten dit twee
jaar geleden in de wet gerepareerd te hebben in de
Kamer. Helaas, er zit een maas in de wet. Via een
gepensioneerde Duitse vrouwenarts die gevestigd is op
Curaçao blijkt een Nederlandse apotheek, de Multatuli
Apotheek in Delft, in staat om de wetgeving te omzeilen.
De betreffende Duitse vrouwenarts verstrekt elk gevraagd
medicijn gewoon rücksichtslos. Er is geen sprake van
een behandelrelatie en de Nederlandse apotheek die dit
mogelijk maakt, heeft de betreffende vrouwenarts één
keer telefonisch gesproken en hem nog nooit ontmoet.
Dat zegt naar onze mening voldoende.
Ik heb de volgende vragen aan de minister van
Volksgezondheid. Deelt u de mening van de VVD-fractie
dat er altijd sprake moet zijn van een behandelrelatie bij
de verstrekking van medicijnen op recept? Deelt u de
mening van de VVD-fractie dat het gat in de wet
onmiddellijk gedicht moet worden? Hoe denkt u dit gat
te kunnen dichten?
©
Minister Klink: Voorzitter. Ook ik heb kennisgenomen
van het artikel in de Volkskrant van vanmorgen:
″Dokteronline, voor al uw pillen″. Laat ik vrij kort zijn in
antwoord op de vragen van de heer Zijlstra. Dit kan
natuurlijk niet, om twee redenen. Ten eerste dient
degene die voorschrijft zich te vergewissen van de
identiteit van de betrokkene. Ten tweede dient degene
die geneesmiddelen verschaft zich te vergewissen van de
medicatiegeschiedenis van de patiënt. Aan beide punten
wordt niet voldaan. De heer Zijlstra verwees terecht naar
de KNMP en de regels die gelden voor een goede
beroepsuitoefening van apothekers.
Hij constateerde vervolgens dat de Inspectie voor de
Gezondheidszorg machteloos is als gevolg van een hiaat
in de wet. Dat zou ik niet willen toegeven, daar zou ik
niet mee willen instemmen. Krachtens de Kwaliteitswet
zorginstellingen dient de apotheker zich te voegen naar
de normen die gelden voor verantwoorde zorg in het
kader van de farmaceutische zorg. Dat doet de betrokkene niet. In dat geval kan de inspectie een aantal dingen
doen en dat heeft zij ook gedaan. Zij heeft de apotheker
bezocht en is vervolgens een tuchtrechtelijke procedure
gestart. De zitting hiervan zal waarschijnlijk in juli
plaatsvinden.
De inspectie had ook kunnen besluiten tot het geven
van een bevel op grond van het feit dat niet aan
verantwoorde zorg en de daarmee gemoeide praktijknormen werd voldaan. Dat heeft zij niet gedaan. De reden
hiervan was dat kennelijk in een van de bepalingen van
de wet wordt verwezen naar acuut gevaar voor de
betrokkene. Zij heeft beoordeeld dat dit acute gevaar

Tweede Kamer

Vragenuur

waarschijnlijk op dat moment niet aanwezig was. In elk
geval heeft zij een tuchtrechtelijke procedure in gang
gezet.
De inspectie had zich ook bij mij kunnen vervoegen en
mij kunnen vragen een aanwijzing te geven teneinde een
bevel te kunnen geven. De regels waaraan ik ben
gehouden, zijn kennelijk iets minder gedetailleerd
omschreven en verwijzen met name naar de verantwoorde zorg. Nu ik constateer, mede op basis van dit
artikel en op basis van de inbreng van de heer Zijlstra,
dat niet wordt voldaan aan de normen van verantwoorde
zorg, zal ik de inspectie een aanwijzing geven om zo snel
mogelijk een bevel te doen uitgaan naar deze apotheker.
Dat betekent dat de apotheker zich moet voegen naar de
normen die gelden voor verantwoorde zorg.
De heer Zijlstra (VVD): Zo concreet is het bijna nog nooit
geworden in het vragenuur. Het probleem lijkt opgelost.
Mag ik uit dit antwoord afleiden dat de minister van
mening is dat een wettelijke aanpassing niet noodzakelijk
is en dat deze aanwijzing niet alleen in dit individuele
geval voldoende zal zijn, maar ook toekomstige zaken op
dit terrein dichtschroeit? Die garantie zouden wij graag
willen hebben. Als dat niet het geval is, vindt de
VVD-fractie dat wij hier aan de slag moeten met de wet.
Minister Klink: Ik zou die aanwijzing niet geven als
mijzelf daar niet comfortabel bij voelde. De kwaliteitswet
machtigt mij daartoe en verwijst naar de normen die
usance zijn in de beroepsgroepen. Mocht blijken dat deze
aanbeveling geen stand houdt bij de rechter, dan ben ik
het er volstrekt mee eens dat wij de wet moeten
repareren. Dan zal ik dat, voor zover ik daar nog aan toe
kom, aanstonds doen.
De heer Van Gerven (SP): De minister geeft terecht toe.
Ik moet hem echter toch wijzen op de geschiedenis. Op
12 februari 2009 heeft de SP-fractie deze kwestie aan de
orde gesteld, de kwestie van dokteronline. Hij heeft toen
toegezegd dat hij de wet zou veranderen en dat hij de
Nederlandse Zorgautoriteit zou vragen om in te grijpen
omdat er sprake was van een economisch delict. Mag ik
constateren dat hij na 15 maanden die notoire geldwolf
niet heeft aangepakt en de wet niet heeft gerepareerd en
gewijzigd, zoals hij had toegezegd? Heeft ook de NZa ook
het economisch delict niet aangepakt? Die man had
beboet moeten worden, gezien de feiten die al in februari
2009 bekend waren. Ik hoor hier graag een reactie op.
Minister Klink: Ik zal nog eens goed in de geschiedenis
hiervan duiken. Ik heb die hier niet paraat. Ik weet wel
dat de inspectie heeft opgetreden door een tuchtrechtelijke procedure te starten. Ik constateer tegelijkertijd dat
hiaten in de wet niet aan de orde zijn, gezien het feit dat
ik krachtens de kwaliteitswet een aanwijzing kan geven.
Dat doe ik bij dezen ook. Ik zal de inspectie vragen om
met een bevel te komen.
Mevrouw Schermers (CDA): Ik denk dat er snel wat
moet gebeuren, want ik denk dat deze gang van zaken
een ernstige bedreiging van de patiëntveiligheid vormt.
Er worden 24.000 recepten per jaar eigenlijk ongecontroleerd afgeleverd. Ik heb hierover twee vragen. Het moet
snel gebeuren. Is de inspectie een spoedprocedure
gestart zodat de zitting op korte termijn kan plaatsvinden? Als de minister een aanwijzing geeft, geeft hij als

6 april 2010
TK 72

72-6131

Klink
het ware een aanwijzing aan die apotheek. Kan de
apotheker er dan toch niet stiekem tussenuit fietsen? Het
is immers wel een mijnheer die zich absoluut niets
aantrekt van de regels.
Minister Klink: Mevrouw de voorzitter. Ik ben gemachtigd een aanwijzing te geven. In die aanwijzing kan ik een
termijn aangeven waarbinnen de zorgaanbieder aan die
aanwijzing c.q. dat bevel van de inspectie moet voldoen.
Dit is ook bepaald in de Kwaliteitswet zorginstellingen. Ik
zal die termijn heel kort maken; dat kan ik wel toezeggen.
Natuurlijk moet het wel een fatsoenlijke termijn zijn. In
dit geval moet dat worden afgewogen tegen het gevaar
dat inderdaad voor de volksgezondheid bestaat, van
degenen die van hormoonpreparaten tot en met viagra
en dergelijke on line bestellen. Met het oog op die
risico’s zal ik die termijn dus niet al te zeer oprekken.
Vervolgens gaat het over het voldoen aan de normen
die voortvloeien uit onder andere de richtlijnen van de
KNMP. Dit betekent dat dat gedrag vanaf dat moment
niet meer toelaatbaar is, of dat nu de apotheker is als
instelling dan wel de apotheker zelf.
De heer Van der Veen (PvdA): Voorzitter. Allereerst mijn
complimenten voor de minister voor zijn aanpak. In dat
kader heb ik toch nog twee vragen, als het gaat over het
internetapotheken. Heeft de inspectie voldoende
bevoegdheden om bijvoorbeeld pseudoaankopen te
doen en op die manier dit soort slecht gedrag te
ontmaskeren? Werkt de inspectie in dat verband ook
samen met justitie?
De volgende vraag heeft ook te maken met de
kwaliteit. Afgelopen zaterdag stond in Trouw een verhaal
over Concerta, een ADHD-medicijn van de firma
Janssen-Cilag, en twee marketingbureaus die voor die
firma gewerkt hebben. Die geven op een niet mis te
verstane manier aan hoe je aan dat middel moet komen.
Bovendien geven zij ook materiaal voor spreekbeurten
van kinderen. Ons lijkt dat geen gewenste situatie.
Daarom wil ik ook graag hierop de reactie van de
minister vernemen.

gebeurt. Als u daar prijs op stelt, zal ik u daarop
schriftelijk antwoorden.
Mevrouw Agema (PVV): Voorzitter. Wij waarderen enorm
de voortvarendheid van de minister bij dit dossier. Wij
vinden ook dat de patiëntveiligheid bovenaan moet
staan. Ik heb alleen nog een vraag over de eventueel
voorgenomen wetswijziging dan wel aanpassing van de
wet om de mazen in de wet te dichten. Op het moment
dat ook apothekers onder artikel 67 zouden moeten
vallen, zal de apotheker die geen behandelrelatie heeft
en die niet weet of er een behandelrelatie is, in de
toekomst dus alle recepten en alle verstrekkingen
moeten gaan checken. Sommige apothekers hebben wel
500 recepten op een dag te verwerken. Mijn vraag aan
de minister is dan ook de volgende. Het gemak waarmee
hierbij gesproken wordt over het repareren van een wet,
hoe gaat dat in de praktijk uitwerken en hoe uitvoerbaar
is dat?
Minister Klink: Mevrouw de voorzitter. Als ik in de
afgelopen jaren om een ding blij ben, is het wel om het
volgende. Apothekers zijn veel meer aandacht gaan
besteden aan het verstrekken van medicatie en het zich
vergewissen van de medicatiegeschiedenis, alsook de
mate waarin medicijnen tegen elkaar inwerken enzovoorts. Dit is een belangrijke winst in termen van
kwaliteit. Krachtens de normen van de beroepsgroep is
men er ook aan gehouden om dat te doen. Ik denk dus
niet dat het onpraktisch is. Sterker nog, ik zie heel goede
voorbeelden van voorlopers die zich daar ″buitengewoon
ernstig″ mee bezig houden. Met andere woorden: die
ontwikkeling is goed. Die reparatie van de wet zal die
kwaliteitsverbetering niet in de weg staan. Die zal alleen
maar tot uitdrukking brengen dat wij dat willen.
Is er zo’n reparatie van de wetgeving nodig? Ik denk
van niet. Ik gaf zo-even aan dat de Kwaliteitswet
zorginstellingen mij een algemene bepaling aanreikt op
basis waarvan ik een aanwijzing kan geven. Mocht dat bij
de rechter niet stand houden, dan is naar mijn gevoelen
reparatie van de wetgeving wel aan de orde.

De voorzitter: Het laatste is volgens mij een heel ander
onderwerp. Dat moet u niet doen, mijnheer Van der
Veen. Aan een onderwerp hebben wij al meer dan onze
handen vol.
De heer Van der Veen (PvdA): Het gaat om de kwaliteit
van de farmaceutische zorg.
Minister Klink: Mevrouw de voorzitter. Voor zover dat
gepaard gaat met sluikreclame, kan het worden
aangepakt. Wij zullen dat dan ook aanpakken. Ik zal mij
daarover laten informeren. In dit verband verwees u, als
ik mij niet vergis, naar een artikel in Trouw. Ik ga daar
dus kennis van nemen en zo nodig zal ik schriftelijk
antwoorden welke acties wij daarop nemen.
Het eerste punt heeft te maken met het overleg van de
inspectie met het Openbaar Ministerie. Ik meen dat u
daarop doelt. De vraag was volgens mij welke vormen
van opsporing zij kunnen hanteren. Ik moet u op dit
moment, eerlijk gezegd, het antwoord even op schuldig
blijven op de vraag of dat inderdaad via pseudoaankopen mag. Ik heb het vermoeden dat dit wel mag, voor
zover dit onder regie van het Openbaar Ministerie

Tweede Kamer

Vragenuur

6 april 2010
TK 72

72-6132