Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 410 L

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Nationaal Groeifonds voor het jaar 2024

Nr. 8

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 januari 2024
Op 18 december 2023 heeft er een debat plaatsgevonden in de Eerste
Kamer over de begroting van het Nationaal Groeifonds voor 2024. Tijdens
dit debat heb ik toegezegd het parlement begin 2024 te informeren over
de vierde ronde van het Nationaal Groeifonds, en voor die tijd geen
onomkeerbare stappen te zetten.
In deze brief ga ik daarom, mede namens de Minister van Financiën, in op
de stand van zaken van de vierde ronde, mijn toezegging hierover tijdens
het debat van 18 december 2023, en op de motie die naar aanleiding van
dit debat is aangenomen. In dat kader wordt ingegaan op de openstelling
van de subsidieregeling en de vooraanmelding, en de gevolgen daarvan
voor geïnteresseerde partijen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

kst-36410-L-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 L, nr. 8

1

Het Nationaal Groeifonds
Het Nationaal Groeifonds heeft als doel om het duurzaam verdienvermogen1 van Nederland te vergroten door te investeren in onderzoek,
ontwikkeling, innovatie en kennisontwikkeling. Door te investeren in
duurzame economische groei zorgen we ervoor dat huishoudens en
bedrijven in de toekomst meer te besteden hebben. Daarnaast maakt
economische groei het mogelijk om onze publieke voorzieningen op peil
te houden, waardoor we ook in de toekomst kunnen zorgen voor onder
andere sociale vooruitgang, goed onderwijs en een goede kwaliteit van
onze leefomgeving. Vanuit het fonds wordt onder andere geïnvesteerd in
het ontwikkelen van medicijnen tegen kanker, het technisch beroepsonderwijs, de bestrijding van laaggeletterdheid, de verduurzaming van de
landbouw, lucht- en binnenvaart en in de ontwikkeling van sleuteltechnologieën als quantum en 6G.
Stand van zaken vierde ronde
Achtergrond
Bij de oprichting van het Nationaal Groeifonds is 20 miljard euro
beschikbaar gesteld.2 Er zijn inmiddels drie indieningsrondes geweest.
Sinds de derde ronde is het mogelijk om via twee soorten wegen
voorstellen in te dienen: de departementale en de subsidieroute. De
subsidieroute is bedoeld voor voorstellen die (vergaand) zelfstandig
gerealiseerd kunnen worden door de inzet van private partijen. De
departementale route is bedoeld voor projecten waar departementen een
essentiële rol spelen bij de uitvoering ervan. Bijvoorbeeld door het
mogelijk maken van flankerend beleid, het bundelen van de inzet van
bijvoorbeeld onderwijsinstellingen of het mkb, en het trekken van de
voorstelontwikkeling. Ook binnen de departementale route zijn consortia
van publieke en private partijen nauw betrokken bij de ontwikkeling van
investeringsvoorstellen en/of zijn zij een belangrijke doelgroep en
begunstigde daarvan.
Voor de planning en inrichting van de vierde ronde is rekening gehouden
met de ervaringen met de uitvoering van het fonds in de eerste drie investeringsrondes. Ten eerste hebben de eerdere investeringsrondes
aangetoond dat kwalitatief goede projectvoorstellen uitwerken veel
inspanning en capaciteit vergt. Ten tweede is er voldoende begeleiding en
communicatie nodig om indieners tot goed onderbouwde en goed
uitvoerbare plannen te laten komen. Deze aandachtspunten komen ook uit
de onlangs met u gedeelde tussenevaluatie naar voren.3 Ten derde moet
bij de planning van een beoordelingsronde rekening worden gehouden
met de begrotingscyclus en het budgetrecht van de Kamer, zodat
eventueel toegekende voorstellen zo snel mogelijk van start kunnen na
een besluit van het kabinet en accordering van de begroting door het
parlement.
Op basis van deze ervaringen is in 2023 een planning gemaakt die ervan
uitgaat dat vanaf het voorjaar van 2024 investeringsvoorstellen kunnen
worden ingediend voor de vierde ronde. De communicatie over deze
ronde is gestart in het najaar van 2023. Deze planning is eerder al op
1

Duurzaam verdienvermogen is gedefinieerd als het bruto binnenlands product dat Nederland
op de lange termijn op structurele basis kan genereren, met oog voor een economische,
sociale en milieuvriendelijke duurzame toekomst voor de aarde en voor huidige en toekomstige generatie.
2
Kamerstuk II 35 300, nr. 83.
3
Kamerstuk II 36 410 L, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 L, nr. 8

2

hoofdlijnen met u gedeeld.4 Sinds 12 oktober 2023 kunnen potentiële
belangstellenden hun eerste ideeën voor de nieuwe ronde delen met de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) via de zogenoemde
Quickscanprocedure.5 Er zijn inmiddels tientallen geïnteresseerden (meer
dan 40) die van deze mogelijkheid gebruik hebben gemaakt. Potentiële
voorstellen zien onder meer op energie en duurzaamheid, landbouw en
leefomgeving en gezondheid en zorg.
Planning
De openstellingsperiodes en de subsidieplafonds voor de subsidieregeling worden uiterlijk 31 januari 2024 gepubliceerd. Vanaf 1 februari 2024
kunnen potentiële aanvragers op basis daarvan een (verplichte) vooraanmelding indienen. Subsidieaanvragen kunnen vervolgens worden
ingediend vanaf 1 april 2024 tot en met 31 december 2024. De ruimere
openstellingsperiode geeft ruimte aan indieners om een kwalitatief goede
subsidieaanvraag in te dienen voor het NGF.
Voor de departementale route zal ook een vooraanmelding vanaf
1 februari mogelijk zijn. Voor de indiening van definitieve voorstellen via
de departementale route zijn twee deadlines gepland: 7 september 2024
en februari 2025.
De advisering door de adviescommissie over de ingediende voorstellen
zal voorafgaand aan respectievelijk de Voorjaarsnota en Miljoenennota
2025 plaatsvinden.
Budget
Voor de vierde ronde is in beginsel 3,4 miljard euro beschikbaar, afhankelijk van de definitieve begrotingen voor 2025 en verder en de
goedkeuring daarvan door het parlement. Dit bedrag zal in beginsel
gelijkelijk verdeeld worden tussen de beide pijlers van het fonds (kennisontwikkeling en onderzoek, ontwikkeling en innovatie) en tussen de
subsidieroute en de departementale route.
Bij de formele openstelling van de subsidieroute zal in eerste instantie een
totaalbedrag van 1 miljard euro worden gepubliceerd. Dit bedrag zal
gelijkelijk worden verdeeld tussen de pijlers kennisontwikkeling en
onderzoek, ontwikkeling en innovatie. Op basis van de daadwerkelijke
belangstelling kan het subsidieplafond later worden opgehoogd met het
resterende bedrag van 0,7 miljard euro.
Net als in voorgaande rondes, kan de adviescommissie in haar uiteindelijke advisering de fondsbeheerders voorstellen om af te wijken van de
indicatieve budgetverdeling. Het hangt uiteindelijk van de inhoud en de
kwaliteit van de ingediende voorstellen af of deze budgetten ook
toegekend worden.
Toezegging aan Eerste Kamer
In het genoemde debat van 18 december jl., heb ik toegezegd het
parlement te informeren over de vierde ronde van het Nationaal Groeifonds, en voor die tijd geen onomkeerbare stappen te zetten. Naar
aanleiding daarvan informeer ik u hieronder over de openstelling van de
subsidieregeling.

4
5

Kamerstuk II 36 200 L, nr. 11.
Aanvraag indienen in 2024/2025 | Nationaal Groeifonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 L, nr. 8

3

Openstellingsregeling
Specifiek voor de subsidieregeling geldt dat, zodra de openstellingsregeling gepubliceerd is, subsidieaanvragers ervan uit mogen gaan dat de
gepubliceerde bedragen daadwerkelijk beschikbaar zijn. Subsidieaanvragen kunnen worden ingediend vanaf 1 april 2024 tot en met
31 december 2024. Het (nieuwe) kabinet heeft na publicatie van de
openstellingsregeling formeel de mogelijkheid om de regeling in te
trekken of te wijzigen, maar dat heeft geen gevolgen voor subsidieaanvragen die op dat moment al ingediend zijn en aan alle formele vereisten
voldoen. Deze aanvragen dienen in behandeling te worden genomen, ook
wanneer de regeling later zou worden ingetrokken. Als deze aanvragen
vervolgens worden toegekend, is er een juridische verplichting om
daarvoor budget beschikbaar te stellen. Als het (nieuwe) kabinet zou
besluiten te bezuinigen op het Nationaal Groeifonds, zal het daarmee dus
rekening moeten houden.
Vooraanmelding
Vanaf 1 februari a.s. kan op basis van de vooraanmelding een advies
worden gegeven of een aanvraag passend zou zijn binnen het Nationaal
Groeifonds. Hoewel op basis van de vooraanmelding geen formele
besluitvorming over toekenningen van middelen plaatsvindt en een
vooraanmelding dus geen onomkeerbare gevolgen heeft, is het van
belang dat partijen die overwegen een subsidieaanvraag in te dienen de
zekerheid hebben dat het zinvol is om deze volgende stap te zetten. Het
voorbereiden van een aanvraag voor het Nationaal Groeifonds brengt
immers een forse tijds- en financiële inspanning met zich mee: er zijn
doorgaans tientallen consortiapartners betrokken bij één aanvraag en uit
de tussenevaluatie volgt dat de kosten voor het voorbereiden van een
aanvraag tot circa 400.000 euro kunnen oplopen.6 Dit staat (zoals de
tussenevaluatie ook aangeeft) weliswaar in verhouding tot de mogelijke
bijdrage uit het fonds, maar brengt met zich mee dat voor partijen die een
aanvraag voorbereiden vertrouwen in de beschikbaarheid van de
middelen belangrijk is.
Motie
Naar aanleiding van het Eerste Kamerdebat op 18 december 2023 is een
motie aangenomen die de regering verzoekt om de middelen van het
Nationaal Groeifonds in de toekomst ter beschikking gesteld aan
individuele private partijen, consortia en/of bijvoorbeeld sectorale
ecosystemen, ter beschikking te stellen vanuit een juridisch kader waarbij
zij langjarig invloed heeft op geïnvesteerde middelen, bijvoorbeeld via
een nationale investeringsbank en/of investering coöperaties waarvan een
nationale investeringsbank deel van uit maakt.7 In de inleiding van de
motie wordt in dit verband gerefereerd aan het reeds bestaande juridisch
kader voor staatsdeelnemingen.
Vanuit het Nationaal Groeifonds wordt geïnvesteerd in grootschalige
publiek-private programma’s, die bijdragen aan het vergroten van het
duurzaam verdienvermogen van Nederland, maar waarop onvoldoende
privaat rendement kan worden behaald om via reguliere kanalen
gefinancierd te worden. Het fonds heeft geen revolverend karakter en
geen rendementsdoelstelling. Het doel is niet dat de investeringen zich
uitbetalen in de vorm van financieel rendement voor investeerders. Het
Nationaal Groeifonds is gericht op een groter duurzaam verdienvermogen
6
7

Kamerstuk II 36 410 L, nr. 7.
Kamerstuk I 36 410 L, F.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 L, nr. 8

4

van de samenleving als geheel. Daar kijkt de adviescommissie scherp
naar bij de advisering over de ingediende voorstellen en bij de monitoring
van voorstellen gedurende de looptijd. De doelstelling en criteria van het
fonds zijn langs deze uitgangspunten vastgelegd in het juridische kader
van het fonds: de Tijdelijke wet Nationaal Groeifonds en onderliggende
regelgeving.8
Zoals ik tijdens het Eerste Kamerdebat op 18 december jl. heb aangegeven, is het niet aan het huidige demissionaire kabinet om over een
ingrijpende wijziging van de inzet van de NGF-middelen te beslissen
conform de voorgestelde motie en de hiervoor noodzakelijke wetswijziging in gang te zetten. Het is aan het volgende kabinet om hier een
keuze over te maken, waarbij rekening moet worden gehouden met de al
juridisch verplichte bedragen, de al lopende communicatie en gewekte
verwachtingen over de vierde ronde en de bestuurlijk gewekte verwachtingen ten aanzien van de reserveringen binnen het Nationaal Groeifonds.9 Bij de eventuele besluitvorming over een nieuw juridisch kader
kunnen ook de uitkomsten van het lopende IBO bedrijfsfinanciering
worden betrokken. Dit IBO wordt verwacht vóór juni 2024.

8
9

Zie wetten.nl – Regeling – Tijdelijke wet Nationaal Groeifonds – BWBR0046840 (overheid.nl).
Ombuigingslijst 2023 actualisatie december | Ministerie van Financiën – Rijksoverheid
(rijksfinancien.nl), p. 106–107.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 L, nr. 8

5