Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1702
Vragen van de leden Sneller (D66) en Ronnes (CDA) aan de Minister van
Financiën over het bericht dat sommige kleine Europese landen in trek zijn
voor licenties van nieuwe betaaldiensten (ingezonden 4 februari 2019).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 26 februari 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Europese ministaatjes in trek zijn voor
licenties van nieuwe betaaldiensten»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 4
Herinnert u zich de zorgen die al tijdens het rondetafelgesprek over de
herziene richtlijn betaaldiensten (15 november 2017) geuit werden over de
capaciteit en kwaliteit van toezichthouders in kleinere lidstaten? Is uw beeld
dat dit in de tussentijd verbeterd is?2
Bent u van mening dat het toezicht van sommige kleine lidstaten adequaat is
ingericht?
Antwoord 2, 4
Het toezicht op betaaldienstverleners wordt met PSD II versterkt en geharmoniseerd. Alle lidstaten moeten dezelfde richtlijnbepalingen van PSD II in
nationale regelgeving implementeren. PSD II regelt, met uitzondering van de
lidstaatopties, maximumharmonisatie, waardoor lidstaten deze bepalingen
niet afwijkend mogen implementeren en dus geen minder strengere eisen
mogen stellen. Hierdoor is ook het toezicht in alle lidstaten aan dezelfde eisen
gebonden.
In Nederland is het toezicht op PSD II belegd bij De Nederlandsche Bank
(DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Autoriteit Consument en
Markt (ACM) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Als één van deze
toezichthouders signalen krijgt dat het toezicht in andere EU-landen anders,
of minder goed is, dan bespreekt de toezichthouder in kwestie dat met die
buitenlandse toezichthouders. In het geval van DNB geldt dat zij de ontstane

1
2

ah-tk-20182019-1702
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

FD, 1 februari 2019
https://debatgemist.tweedekamer.nl/debatten/herziene-richtlijn-betaaldiensten-psd2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

situatie kan bespreken met de European Banking Authority (EBA) als zij er
niet uitkomt met haar buitenlandse counterpart. De EBA heeft als taak de
harmonisatie van het toezicht op PSD II te bevorderen. De EBA kan vervolgens dit onderwerp in breder verband bespreken en eventueel hierover
guidance bieden aan de sector. Daarnaast kan de toezichthouder van de
lidstaat van ontvangst in noodsituaties voorzorgsmaatregelen nemen. In
geval van een meningsverschil tussen toezichthouders van verschillende
lidstaten over de grensoverschrijdende samenwerking kan DNB de EBA
verzoeken om bijstand te verlenen.
Vraag 3
Bent u bekend met het artikel «Malta and Cyprus face growing pressure over
money-laundering» en het rapport van de Europese Commissie over speciale
burgerschap programma’s voor investeerders?3 Wat vindt u van de conclusie
van de Europese Commissie dat de paspoortprogramma’s van Malta en
Cyprus voor grote investeerders een risico vormen voor de gehele Europese
Unie, bijvoorbeeld op het gebied van witwassen?
Antwoord 3
Ik ben bekend met het genoemde artikel en het rapport van de Europese
Commissie. Malta en Cyprus zijn EU-lidstaten die gebonden zijn aan de
Europese anti-witwasrichtlijn. Deze landen zijn daarmee verplicht om de
richtlijn te implementeren in nationale wetgeving en adequaat toezicht te
houden op de naleving hiervan. De Europese Commissie ziet erop toe dat de
implementatie op gepaste wijze plaatsvindt en spreekt lidstaten erop aan
indien dit niet gebeurt. De drie European Supervisory Authorities (ESA’s)
hebben een coördinerende rol bij het signaleren en mitigeren van grensoverschrijdende risico’s op witwassen en terrorismefinanciering. Zij bevorderen
de coördinatie van en samenwerking tussen de nationale bevoegde autoriteiten uit de verschillende lidstaten. De vierde anti-witwasrichtlijn bepaalt dat de
bevoegde autoriteiten van verschillende lidstaten moeten samenwerken in
het geval dat een instelling in meerdere lidstaten actief is, om een effectieve
naleving van anti-witwasregels en doeltreffend toezicht te waarborgen. Ook
werken toezichthouders samen om expertises te delen op bijvoorbeeld het
gebied van witwassen.
Het kabinet acht het van belang dat het Europese toezicht op dit terrein wordt
versterkt. Op dit moment is er een raadsakkoord bereikt op Europese
voorstellen die de EBA een prominentere rol geven in het anti-witwastoezicht
en bij de samenwerking tussen prudentiële toezichthouders en antiwitwastoezichthouders. Ook krijgt de EBA de bevoegdheid om het toezicht in
de lidstaten te beoordelen en de mogelijkheid om in ernstige gevallen
maatregelen op te leggen aan een financiële instelling indien de nationale
toezichthouder, ook na een verzoek van de EBA, niet optreedt.
De EU kent momenteel drie lidstaten (Bulgarije, Cyprus en Malta) met
regelingen waarbij investeerders de nationaliteit van dat land krijgen onder
voorwaarden die minder streng zijn dan bij gewone naturalisatieregelingen.
In deze drie lidstaten bestaat er geen verplichting om fysiek in het land te
verblijven, noch om er andere echte banden mee te hebben, voordat het
burgerschap wordt verleend. De Commissie stelt in het rapport dat deze
regelingen negatieve gevolgen kunnen hebben voor o.a. de veiligheid en de
kans op witwassen en belastingontduiking binnen de EU. Ik deel de zorg van
de Commissie en sta positief tegenover het initiatief van de Commissie om
extra aandacht te besteden aan de naleving van EU-recht bij de
burgerschaps- en verblijfsregelingen. De Commissie kondigt aan toezicht te
houden op de bredere problemen rondom deze naleving en actie te
ondernemen indien nodig. Daarnaast zal de Commissie toezicht houden op
de stappen die de lidstaten ondernemen om kwesties op het vlak van
transparantie en governance bij het beheer van deze regelingen aan te
pakken. In dit kader zal er een groep deskundigen uit de lidstaten samengesteld worden om de transparantie, het beheer en de veiligheid van deze
regelingen te verbeteren. Deze acties dragen bij aan een betere naleving van
EU-recht bij de burgerschaps- en verblijfsregelingen en verkleinen naar
verwachting de risico’s op bijvoorbeeld witwassen.
3

The Economist, 24 januari 2019; Europese Commissie, 23 januari 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5, 6
Deelt u de mening dat toezicht op deze bedrijven in het kader van de herziene
betaaldienstenrichtlijn (PSD2) effectiever is wanneer dit op Europees niveau,
bijvoorbeeld via ESMA, wordt ingericht?
Welke stappen gaat u nemen om adequaat toezicht in de gehele Europese
Unie te borgen?
Antwoord 5, 6
Zoals hierboven aangegeven wordt het toezicht op betaaldienstverleners door
PSD II versterkt en geharmoniseerd, met name op het punt van verbetering
van de grensoverschrijdende samenwerking tussen nationale toezichthouders. Daarbij heeft de EBA de taak om onder andere harmonisatie van het
toezicht op PSD II te bevorderen. Het kabinet is voorstander van het
bevorderen van toezichtsconvergentie tussen verschillende lidstaten en in
principe van verdere centralisatie van Europees toezicht op bepaalde
terreinen, zoals ook is aangegeven in het fiche bij de Europese voorstellen tot
aanpassing van de Europese Toezichthoudende Autoriteiten en het Europees
Comité voor Systeemrisico’s (ESFS-review package)4. Het kabinet hanteert
hierbij een aantal criteria waaraan moet worden voldaan alvorens het toezicht
verder te willen centraliseren. Zo moet het gaan om activiteiten die bij uitstek
grensoverschrijdend cq. pan-Europees plaatsvinden. Ook moet er sprake zijn
van duidelijke eenduidige regels, zodat de beleidsinvulling bij de wetgever
blijft liggen. Dit voorkomt dat de toezichthouder de rol van zowel regelgever,
als toezichthouder op zich moet nemen. Indien het toezicht direct de
bescherming van consumenten raakt is het uitgangspunt dat toezicht beter
nationaal uitgeoefend kan worden. Centralisatie van toezicht op consumentenbescherming mag niet leiden tot een verslechtering van de huidige
bescherming door toezicht op nationaal niveau. Tot slot moet worden
meegenomen wat de impact is op de organisatie van de ESA, indien toezicht
verder wordt gecentraliseerd. Het kabinet is daarom voorstander van een
geleidelijke overgang van toezichttaken van nationale toezichthouders. Om dit
te waarborgen zou bij verdere Europese centralisatie van toezicht ook moeten
worden gekeken naar het aantal marktpartijen dat onder centraal toezicht zou
gaan vallen en het aantal medewerkers dat benodigd is om toezicht op deze
partijen te houden. Tot slot zal er bij de uitwerking van het directe toezicht
aandacht moeten zijn voor praktische aspecten als de toekenning van
onderzoeks- en sanctiebevoegdheden aan de ESA’s, de rechtsbescherming
daarbij en de verhouding met andere rechtsgebieden, zoals het strafrecht, dat
nationaal ook een rol kan spelen op sommige terreinen. Gelet op deze
uitgangspunten en het feit dat in PSD II ervoor is gekozen het toezicht te laten
bij de nationale toezichthoudende instanties, ligt het vooralsnog niet voor de
hand om het toezicht op betaaldiensten op Europees niveau in te richten.

4

Kamerstuk 22 112, nr. 2415.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3