m

Ministerie van Financien

DQUANE
HEDEN

TER BE5UISSING
Aan

de staatssecretaris van Financien

Toeslagen en Douane

Persoonsgegevens

Datum

nota

23 december 2022

Nota ondertekening Kamerbrief scan en detectie

Notanummer

2022 0000325445

Bijlagen

Aanleiding

1

Mota 15 dec 2022

2

Nota 5 dec 2022

3

Concept Kamerbrief

TNO heeft op 28 november 2022 de eindrapportage opgeleverd van de

risicoanalyse naar digitale dreigingen rond scan

en

detectieprocessen bij

Douane
•

•

•

•

Op 13 december jl is met u gesproken over het rapport en het eerste concept
van de bestuurlijke reactie
Uw opmerkingen naar aanleiding van dit gesprek en op de versie van 18
december jl
zie bijiage 1 zijn verwerkt
TF Economische Velligheid TFEV en de Minister van JenV zijn akkoord
Bijgaand treft u de definitieve concept versie van de bestuurlijke reactie op het
rapport aan

Beslispunten
1

Stemt u in met de bestuurlijke reactie en de doorgevoerde wijzigingen

zoals opgenomen in bijiage 3
Kamerbrief te ondertekenen

Zo ja

dan wordt u verzocht u de

mede namens de Minister van lenV

De brief wordt openbaar aangeboden

\

de bijbehorende rapportaae van

TNO wordt vertrouwelnk aangeboden
Actfeve openbaarmaking
2

Stemt u in met het openbaar maken van de nu voorliggende nota en
eerdere beslisnota s

zie bijiage 1

en

2

CXlA

conform de beleidslijn Actieve

openbaarmaking nota s
3

Stemt u ermee in om in de nota van 5 december zoals opgenomen in

bijiage 2 de oearceerde tekst onder het kooie Toelichtinq op het TNO
41 onleesbaar te maken Reden is dat juist deze passages
inzicht bieden in het informatiebeveiligingsbeleid van Douane en in de
modi operand van kwaadwillende actoren waarvan het onwenselijk is dat
die ter inspiratie dienen Dit is ook uitgelegd in de brief p 2
onderzoek fp

Kernpunten
Op 13 december jl is met u gesproken over het rapport en het eerste concept
van de bestuurlijke reactie Naar aanleiding hiervan is het concept aangepast
en bij nota van 15 december aan u voorgelegd
U hebt hierop gereageerd op
18 december

Pagina 1 van 2

1626812

00003

y

Uw aanwijzingen zijn verwerkt en de brief is op 20 december ji
aan

de leden van de TF Economische Veiiigheid

TFEV

en

voorgelegd
vervolgens aan de

Minister van JenV
De TFEV en de Minister van JenV zijn op

22 en 23 december

respectieveiijk

akkoord met het voorliggende concept

Toelichting
Hieronder voIgt een toelichting op de punten waarop de conceptbrief is

aangepast
Qpbouw brief

•

Op uw aanwijzing wordt de passage over de rol van scanprocessen in de
bestrijding van ondermijnende criminaliteit voorafgegaan door een
beschrijving van de aanleiding voor het onderzoek

Kernboodschap ondermilnino
•

De cijfers over het aantai scancontroles die zijn genoemd aan het eind
van

de eerste alinea op p

1 sluiten een op een aan

de aanbiedingsbrief bij het Jaarplan Douane 2023

bij de formulering uit

die u op 22 december

hebt aangeboden aan de Kamer
In 2022 is het aantai scans verhoogd van 44 000 naar 55 000 scans In 2023

gaat de Douane daar extra op inzetten door te groeien naar 64 000 scans
Heroverwegino condusies nationaie veiiigheid

Vraag Staatssecretaris Hoe geven we opvoiging aan de conclusie dat het van
belang is opnieuw te kijken naar de uitkomsten van het nationaie veiligheidsdeel
van

het onderzoek als de

technische

inrichting van de scan

en

detectieprocessen veranderen en op het moment dat scan en detectieapparatuur
bij Douane nadrukkelijker wordt ingezet voor bescherming van de nationaie

veiiigheid
•

p

4

Hierover is een extra passage toegevoegd aan de voorlaatste aiinea van

p

5

Monitoren ontwikkelinaen in werkwiize crimrneie oroanisatie

Vraag staatssecretaris
•

Hoe geven we hier concreet invulling aan

Hierover is een passage toegevoegd aan de iaatste pagina van de brief

Quick scan nationaie veiiigheid
Staatssecretaris
•

actiever aangeven hoe Douane dit toepast

Aan betreffende alinea

p 6 is toegevoegd dat Douane dit instrument
sinds 2021 toepast in alle aanbestedingen

Communicatie
Er wordt een reactieve woordvoeringslijn opgesteld

VerderQ

A s en Kamerbrief

zeif ais belangrijkste communicatiemiddel
Informatie in deze nota die niet openbaar gemaakt mag worden
Niet van toepassing

Pagina 2 van 2

1626812

00003

10

isro

hPopTJj[i^

Ministerie van Financien

VERTR0UWEL13K

DOUANE

TERBESLISSING
Aan

de staatssecretaris van Financien

Toeslaqen en Douane
Persoonsgegevens

nota

Datum

Nota bij Kamerbrief risicoanalyse scan en detectie

S december 2022
Notanummer

2022 000029773^

Bijiagen
geen

Aanleiding
•

TNO heeft op 28 november 2022 de eindrapportage opgeleverd van de

risicoanalyse naar digitale dreigingen rond scan

en

detectieprocessen bij

Douane
•

Met onderzoek is een vervoig op het technischn nnrier nek dat PwC in 2021

heeft uitgevoerd naar de informatiebeveiliging rond scan en detectie bij
Douane

dat in november 2021 vertrouweliik is aangeboden aan de Tweede

Kamer
•

Het onderdeel met betrekking tot de nationale veiliqheid is door TNO
opgeleverd in mei 2022 U bent hierover eerder gei nformeerd zowel
mondeling als bij nota van 9 oktober 2022^ in context van het artikel in het
FD over scanleverancier Nuctech]

•

In deze nota leoaen we de conclusies van het onderzoek en de conceot

bestuurliike reactie aan u vonr
•

De bestuurlijke reactie wordt op 20 december a s

in de Taskforce

Economische Veiliaheid ITFEVI besorokeru

Beslispunten
1

Stemt u in met de lijn en toon van de concept bestuurlijke reactie op de TNO

rapporten
Na uw instemming zal de brief aangepast aan uw eventuele aanwijzingen
voorgelegd worden in de TFEV van 20 december aanstaande U hoeft de brief

dus nog niet te ondertekenen
2

Gaat u akkoord met het voorgestelde tijdpad om de

bestuurlijke reactie na
afstemming in de TFEV voorafgaand aan het kerstreces aan de Tweede Kamer
te verzenden

3

zie onder punt 4

Gaat u akkoord met ondertekening door u

mede namens de minister van

Justitie en Veiligheid
4

Stemt u in met openbare aanbiedinq aan de TK van de bestuuriiike reactie

en

vertrouwelijke aanbieding van de rapporten
5

Stemt u in met het aanbieden van een technische briefing aan de Tweede
Kamer over de resultaten van het onderzoek door PwC

^

Notanummer 2022 0000247172

VERTROUWELIJK

1626814

Pagina 1 van 9

00001

Kern
•

De concept Kamerbrief wordt afgestemd met de bij het onderzoek betrokken

ministeries in de TFEV van 20 december
•

^

De brief wordt nu aan u voorgelegd zodat uw aanwijzing op inhoud en toon
het voorliggende concept kan worden meegenomen in de verdere
uitwerking
lOp uw verzoek in PORrrg ^nsgeg]viesTsl4 november wordt in de brief op
hoofdlijnen een stand van zaken gegeven over de opvolging van de
aanbevelingen van PwC rond de informatiebeveiliging van de scan en
detectiesystemen bij de Douane
De belangrijkste conclusies uit het TNO rannnrt
van

•

1
•

T a v

nationale veiliaheid

compromittering van scan

TNO concludeert dat eventuele
en

detectiesystemen op dit moment geen

risico s voor de nationale veiligheid met zich

meebrengen

Buiten het domein van nationale veiliaheid

TNO heeft vastgesteid dat er

vijf situaties denkbaar zijn^ waarin de taakstelling van de Douane ernstig
wordt belemmerd
en ultimo zouden zelfs de overkoepelende ABC doelen
kunnen worden geschaad Maar ook dat criminele dreiqinqen ten aanzien
van de digitale infrastructuur rond scan en detectie op dit moment niet
direct past in de huidige werkwijze van drugscriminelen Naar de
toekomst toe is dit echter niet ondenkbaar
TNO concluaeert oat de kans dat er een digitale criminele dreiging uitgaat
voor nucleaire

detectiepoorten klein is

TNO heeft geen eigenstandig informatiebeveiligingsonderzoek gedaan

deed PwC al

maar heeft

dat

het PwC rapport wel betrokken bij het

onderzoek TNO concludeert ten aanzien van de informatiebeveiliging dat
het voor de hand ligt om de technische infrastructuur die scan

detectieprocessen faciliteert integraal
voor IT beveiiiging af te scheTirTen

en

conform qangbare good practices

Er lijkt volgens TNO evenwel geen directe aanleiding te bestaan om te
anticiperen op actoren die de competentie en motivatie hebben scan en

detectiesystemen te bedreigen
TNO adviseert wel om |e bliiven monitoren hoe de werkwijze van
criminelen zich in het digitale domein blijft ontwikkelen en in hoeverre dit

vraagt om een beveiligingsniveau dat hoger is dan de good practice
baseline

Toelichting
Elementen in de bestuuriijke reactie
De concept

bestuurlijke reactie bevat

naast beschrijving van de politieke context

scope en conclusies van het onderzoek de volgende elementen
•
De rapporten van TNO en PwC bevestigen de noodzaak dat Douane bij de

aanbesteding en exploitatie van scan en detectieapparatuur in de toekomst
meer aandacht heeft voor nationale veiligheidsrisico s en voor goede
informatiebeveiliging
^

In de TFEV van 10 mei 2022 is afgesproken dat de reactie op het nationale velligheidsdeel van de
analyse in de TFEV wordt algestemd dat kan gezien de vertrouwelljkheld van de materie niet
schriftelijk

Veiligheid van de Staat

VEHTROUWELIJK

1626814

Pagina 2 van 9

00001

De Douane onderschrijft de constateringen van TNO dat het voor de hand
om

ligt

de technisdie infrastructuur rond scan en detectie conform good practice
^

^

te verh^p rpro

Daartoe werkt de Douane aan het opvolgen van de aanbevelinqen uit het PwC
rapport over informatiebeveiliqinq rond scan en detectiesystemen bij de
Douane

Hierover wordt op hoofdlijn een stand van zaken qeqeven
In de context van het TNO advies om de modi operand

van

criminele

organisaties te blijven monitoren hoort hierbij dat het integrale
beveiligingsbeleid van de Douane blijft meebewegen met ontwikkelingen in de
omgeving die relevant zijn voor het dreigingsbeeld rond douaneprocessen

1

Tijdpad
Er is geen toezegging aan de Tweede Kamer gedaan over de termijn waarop het
rapport en de reactie daarop wordt aangeboden Wij stellen het volgende tijdpad
voor

rijdpad
6 december

Actie

Concept brief in uw tas
Uw reactie retour biJ

Wordt verwerkt in concept

Douane

versie voor TFEV

20 december

Brief besproken in TFEV

Eventuele input verwerkt

21 december

Bij beiangrijke wijziging
wordt concept weer aan u
voorgelegd met verzoek
tot ondertekening
Verzending voor het

Ondertekening door

kerstreces als u daarvoor

akkoord gaan

12 december

22 december

staatssecretaris

Ook de MJenV moet op

tijd^^

kiest
16 januari

\

■2j }

Verzending direct na het
kerstreces ais u daarvoor

kiest

6^
Rubriceringsniveau brief en rapport
•

Wij adviseren u om de bestuurlijke reactie op het rapport openbaar aan te
bieden aan de Tweede Kamer

•

en net rapport zeif vertrouweiijk
Rer ewL rapport over informatiebeveiiiging is Stg Confidentieel gerubriceerd

vanwege de aard van de materie

beschikbaarheid

kwetsbaarheden met een hoog risico voor de
integriteit en vertrouwelijkheid van de scanners

detectiepoorten centrale scan en detectienetwerken en IT omgevingen op de
locaties in de havens en op Schiphol
•

De risicoanalyse zowel het onderdeel nationaie veiiiaheid ais hrederl is Deot
Vertrouweiijk gerubriceerd In dit onderzoek wordt niet verwezen naar de
inhoud van het PwC rapport Evenmin wordt verwezen naar stateiijke
dreigingen richting scan en detectieapparatuur en er zijn binnen de context
van scan
en detectieapparatuur geen belanqen vastqesteld die uit hoofde van
de nationaie veiligheid zouden moeten worden beschermd

•

Desalniettemin geeft het onderzoeksrapport van TNO inzicht in het

beveiiigingsbeieid van de Douane en in de te beschermen belangen binnen het
en detectieproces van Douane

scan

VERTROUWELIJK

1626814

Pagina 3 van 9

00001

Kennisname hiervan door niet geautoriseerde derden kan schade toebrengen
aan

de belangen van de Douane

en

Met ministerie vanTinancienj

betekent dat cf de rubriceringsrichtlijnen van de Rijksoverheid

netgeerP

het niveau

Departementaal Vertrouwelijk is aangewezen

Ondertekening
•

Het onderzoek ziet enkel op een deel van het Douaneproces en Douane is ook

opdrachtgever van het onderzoek
•

Maar omdat een deei van het onderzoek ziet op nationale veiligheid
een

aantal andere minlsteries en de TFEV

is betrokken

waarbij

onder voorzitterschap van de NCTV

wordt u geadviseerd de brief mede namens de minister van

Justitie en Veiligheid te ondertekenen

PwC rapport en technische briefing
•

In de bestuurlijke reactie wordt op hoofdlijnen de stand van zaken in de

opvolging van de PwC aanbevelingen op het gebied van informatiebeveiliging
rond scan
•

Het PwC
aan

•

en

detectiesystemen gegeven

rapport is in november 2021 ter vertrouwelijke inzage aangeboden

de vaste commissies Finanden en JenV

Het PwC

rapport heeft voor een beperkte periode ter inzage in de TK qeiegen

maar is nu

niet meer beschikbaar

BbvenaiTn is de samensteiiing van de vaste

Kamercommissies sindsdien verandert
commissieieden de kans hebben
•

waardoor niet alle huidige
gehad het rapport in te zien

De bestuurlijke reactie kan Kamerleden daarom aanleiding geven
vragen naar inzage in het PwC

nogmaals te
rapport en de bestuurlijke reactie daarop van

november voria laar Aan dat verzoek kan uiteraard worden voldaan
•

•

In de brief wordt een open aanbod gedaan voor een technische briefing door

\

PWCr PwC heefClaten weten daartoe graag bereid te zijn
Overigens heeft ookTNO aangeboden een toelichtingTe geven op het TNO

oiiUeizuek

~

~

~

Toelichting op het TNO onderzoek
TNO heeft in expertsessies met Douane en andere overheidspartijen onderzocht
welke risico s Douane loopt door dreigingen van statelijke nationale veiligheid en
niet statelijke criminele actoren richting de digitale omgeving van de scan en
detect eprocessen bij Douane
Condusies risicoanalyse digitale dreigingen vanuit niet statelijke

criminele

actoren
•

TNO heeft in dit tweede spoor onderzocht welke risico s de Douane loopt bij
misbruik van scan

en

detectiesystemen door niet statelijke

criminele

actoren

Het onderdeel met betrekking tot de nationale veiligheid is uitgevoerd door Douane de minlsteries van
Finanden

Infrastructuur

Koninkrijksrelaties

AIVD

Waterstaat
en

Economische Zaken en Klimaat

Justitie en Veiligheid

NCTV

NCSC

bredere Douanedoelen is uitgevoerd in expertsessies met Douane

Binnenlandse Zaken en

Het onderzoek naar risico s voor de

waaronder experts In team Bijzondere

Bijstand dat de operationele ondersteuning verzorgt van het multidisciplinaire Hit and Go Cargo team dat
zich bezighoudt met de opsporing en vervolging van grote ondermljningsonderzoeken in en rondom de
Rotterdamse haven Rtjksrecherche Zeehavenpolitie en het OM uit het Combiteam Havens’ ministerie
van JenV criminologen van de Erasmus Universiteit

VERTROUWELIJK

1626814

Pagina 4 van 9

00001

•

Hiertoe is een risicoanalyse gemaakt waarin

samengevat antwoord is

gegeven op de vraag welke dreigingsscenario s

in de informatiebeveiliainQ
gevaar kunnen
he1~

gegeven

de kwetsbaarheden

denkbaar zijn die de kritische Douane doelen in

brengen en welke impact tnisbruik daarvan heeft Hoe

erg

is

neredenpprri vaniiir He hredp ARr HopIpn

Veiligheid van de staat

•

TNO condudeert dat dioitaal misbruik van x rav scanaoparatuur niet direct

pasTirTde huidige werkwijze van drugscriminelen

Veiligheid van de staat

Conclusies risicoanalyse vanuit oogpunt van de nationale veiligheid
hterover bij note van 9 oktober gei nformeerd n a v

u

bent

berichtgeving over

Nuctech in bet FD van 8 oktober
•

Algehele condusie van het onderzoek nationale veiligheid is dat de scan
detectieprocessen bij Douane en de daarbij gebruikte apparatuur_op dit
moment geen risico s voor de nationale veiligheid omvatten

en

Het niet

a’annemeiijk is dat zich in deze processen of hierbij gebruikte apparatuur
risico s voor de nationale veiligheid

economische of fysieke veiligheid

voordoen

^

Bv Op 4 november heeft de minister van JenV een PvA drugssmokkei via de mainports en
najaarsbrief over ondermijnende criminaliteit naar de TK gestuurd
VERTROUWELIJK

1626814

Pagina 5 van 9

00001

•

Kort gezegd komt dit omdat
a

Bescherming van de nationale veil|gheid is niet significant afhankelijk
vafTTiet ongestbord functioneren van scan

en

detectieprocessen

Veiligheid van de staat
en aat aiternatieven voornanden

zijn in het geval dat scanners niet meer brurkbaar zijn
b

PwC heeft aangetoond dat de centrale scan

en

detectienetwerken

effectief gescheiden zijn van de overioe Douane systemen

Scanners

kunnen daarom in de huidige situatie niet als opstap gebruikt worden

bij andere gegevens te komen
en detectiesystemen zelf geen gegevens bevatten die omwille
van de nationale veiligheid vertrouwelijk moeten blijven
Het merendeel
aan vrachtcontroles waarbij X ray scanners worden ingezet houdt
verband met smokkel van goederen die niet appelleren aan nationale
veiligheid tabak en verdovende middelen Nudeaire detectie richt zich
om

c

De scan

op stralingsbescherminq in het kader van de volksgezondheid en de

bevindingen in de periode 2003 2021 laten zien dat het uitsluitend gaat
nucleair besmet schroot en consumentengoederen met een te hoog
stralingsniveau De Douane heeft bij nudeaire detectie ook geen
taakstelling in het kader van de nationale veiligheid
om

d

•

Veiligheid van de staat

De TFEV heeft deze conclusies onderschreven en besloten dat opnieuw naar de

rj^o s voor de nationale veiligheid gekeken moet worden

Als er in de toekomst voor gekozen wordt scan en detectie bij Douane

nadrukkelijker in te zetten voor controletaken die appelleren aan de
nationale veiligheid

a als

een

andere

of

technische

daar aanleiding toe geven

inrichting van de scan

en

detectieprocessen

Dit betekent dat Douane er bij nieuwe

bv klantwensen scherp op dient te zijn
dat scanbeelden nooit een opstap kunnen zijn naar informatie die

technologische ontwikkelingen

mogelijk wel een inter essant spionagedoel zouden kunnen zijn
Als er de komenae tijo concrete aanwijzingen zouden ontstaan die een
ander licht werpen op de conclusies van het nationale

veiligheidsonderzoek
stand van zaken Informatiebeveiligingsrapport PwC
•

De aanbevelingen van PwC om de risico s op korte termijn te mitigere

r

iT^^

^

Veiligheid van de staat

pjn vrijwei aiiemaai gereaiiseefcn
Daarmee is een aantal belangrijke risico s voor dit moment gemitigeerd

Veiiigheid van de staat
•

Veiligheid van de staat

•

Orn de~lBrond scan en detectie op een structureel hoger niveau te krijgen

is

e^lange termijnaanpak noodzakelijk

VERTROUWELIJK

1626814

Pagina 6 van 9

00001

•

Hierover worden afspraken gemaakt met de leveranciers van scan

en

detectieapparatuur

Veiligheid van de staat

•

Voor de lange termijnmaatregelen wordt

in lijn met de ervaring van PwC

twee tot drie jaar uitgetrokken
•

De Douane zal aan het eind van deze termijn extern laten toetsen of is voldaan

de aanbevelingen van PwC om het informatiebeveiligingsniveau rond scan
detectiesystemen structureel te verbeteren
In verband met de vertrouwelijk van het PwC rapport kan in de brief en in
deze nota niet inhoudelijk worden ingegaan op de maatregelen die worden
aan
en

•

genomen

Achtergrond
Aanloop naar TNO onderzoek
In aprii 2021 hebben toenmalig MJenV en staatssecretaris van Financien
ToeslagerT^ Douane Kamervragen VVD PvdA en GL beantwoord over het
gebruik van Nuctech scanapparatuur bij Douane De vragen werden gesteld
n a v mediaberichtgeving in NRC en het FD
•
In de beantwoording werd het informatiebeveiligingsonderzoek aangekondigd
dat is uitgevoerd door PwC Het betrof hiereen initiatief van~bouane zelf
•

•

De aanleiding voor het onderzoek lag in toegenomen veiligheidsbewustzijn aan

Ook was er aandacht vanuit media en politiek voor
mogelijke veiligheidsrisico s bij het gebruik van scan en detectieapparatuur
Doel van het onderzoek was om meer inzicht te krijgen in de digitale
weerbaarheid van de scan en detectiesystemen en de daaraan gerelateerde
IT inrichting Douane wilde gei nformeerd worden over mogeiijke
kwetsbaarheden zodat daarop geacteerd kon worden
Het onderzoek is uitgevoerd tussen maart en September 2021
Het rapport is Stg Confidentieel gerubriceerd vanwege de aard Vdri de materie
kwetsbaarheden met hoog risico voor de beschikbaarheid integriteit en
vertrouwelijkheid van de scanners centrale netwerken en IT omgevingen op
locaties in de havens en op Schiphol
Het onderzoeksrapport is in november 2021 samen met de bestuurlijke reactie
vertrouwelijk aangeboden aan de TK
In de beantwoording van de Kamervragen van aprii 2021 werd ook het
vervolgonderzoek aangekondigd dat inzicht moest geven in nationale
veiligheidsrisico s rond scan en detectiesystemen in geval van^stateTijRe

de kant van Douane

•

•

•

•

•

dreigingen t a v de operationele scan

en

detectiesystemen als in de

leverketens
•

Op verzoek van uw voorganger is de scope van het onderzoek uitgebreid naar
een risicoanaiyse ten aanzien van de dreiging door niet statelijke criminele
actoren ten aanzien van de brede Douanedoei^

•

penvoerder

samen met

AIVD en Minl

Douane

VERTROUWELIJK

MinFIN

BVA

MinjenV

NCTV en NC5C

W en is in mei 2022 vastgesteld door de interdepartementale

Taskforce Economische Veiiigheid

1626814

ABC

Het nationale veiligheidsdeel van het onderzoek is verricht door TNO als

TFEV

Pagina 7 van 9

00001

•

Het tweede spoor van het onderzoek

de brede Douanedoelen

de risicoanalyse vanuit het oogpunt van

criminele actoren

heeftTNO opgepakt injiauwe

samenwerkinq met Douane
Politiek

bestuurlijk krachtenveld

In rnaart 2022 zijn CDA Kamervragen beantwoord over Nuctech

MinJenV

door u en de

Op 19 oktober heeftprsoonsgegevei^en achtergrondgesprek gevoerd met

Kamerlid Rajkowski

VVD

De aandacht in de Kamervragen en het gesprek met lid

Rajkowski

VVD

richtte

zich op de mogelijke spionagerisico s die de Douane loopt door het werken met
Chinese scan

en detectieapparatuur De aandacht richt zich niet expiiciet op het
informatiebeveiligingsniveau rond scan en detectiesystemen bij de Douane

De aanbieding van het rapport van TNO en de bestuurlijke reactie daarop vindt

plaats kort na het verschijnen van het actueie Dreigingsbeeld Statelijke Actoren
de NCTV op 28 november jl
^ Da^in wordt duidelijk gemaakt dat dl

van

grootste digitale dreiging uitgaat van China en vooral is gericht op het
bemachtigen van hoogwaardioe technoloqie In het Dreioinosheeld worrit ook
aangegeven dat in Nederland geen daadwerkelijke sabotage van vitale

infrastructuur heeft plaatsgevonden

waar het

douaneproces overigens niet toe

behoort

Op 21 december spreekt u VVD Europarlementarier Bart Groothuis

De heer

Groothuis heeft in Buitenhof van 4 december jl

zijn standpunt herhaald dat de EU
en Nederland
om geopolitieke redenen kritischer zouden moeten zijn op
samenwerking met Chinese bedrijven als het gaat om onze vitale infrastructuur
Hij noemde hier specifiek Nuctech als een bedrijf dat vanwege staatssteun
aanbestedingen wint De Douane werd niet expiiciet genoemd maar wel de

spionagerisico s die erzijn bij gebruik van Nuctech scanapparatuur om de
buitengrenzen te bewaken Hij heeft het over een fuik van afhankelijkheden en
stelt dat China via de samenwerking met Chinese bedrijven Nucteh Cosco in de
vitale infrastructuur inclusief de haven drukpunten kan creeren om invioed uit
te oefenen

De politieke beoordeling van het TNO onderzoek en de bestuurlijke reactie daarop

vindt in deze context plaats en kan daarom tot politieke en media aandacht
leiden

Afstemming

1

De concept
BuZa en Fin

bestuurlijke reactie is afgestemd met de ministeries van JenV I W
BOA FEZ Eigenaarsadvisering en COM via woordvoerder Douane

Communicatie
Passieve woordvoering met Kamerbrief als belangrijkste communicatiemiddel

VERTROUWELIJK

1626814

Paging 8 van 9

00001

Informatie die niet openbaar gemaakt mag worden
De informatie in de nota mag openbaar gemaakt worden

met uitzondering van de

tekst onder de Toeiichtino waarin wordt ingegaan op de onderzoeksrapporten van

TNO

die Departementaai V zijn gerubriceerd en daarom vertrouweiijk aan de

Kamer worden aangeboden

VERTROUWELIJK

1626814

en

PwC

Pagina 9 van 9

00001

■

ft l9_i 7 Lf5LL
Ministerie van Financien

DOUANE
TER BESL15SING

Aan

de staatssecretaris van Financien

Toeslagen en Douane
Persoonsgegevens

nota

Bestuurlijke reactie onderzoek TNO scan en detectie
Douane

Datum
15 december 2022
Notanummer

r

2022 0000319349

Bijiagen

Aanleiding
•

1

Concept Kamerbrief

TNO heeft op 28 novennber 2022 de eindrapportage opgeleverd van de

2

Rapport TNO

risicoanalyse naar digitale dreigingen rond scan

3

Perspectief ABC

en

detectieprocessen bij

Douane
•

4 Vorige nota

Op 13 december jl is met u gesproken over het rapport en het eerste concept
van de bestuurlijke reactie Uw aanwijzingen
zie bijiage 4 zijn verwerkt in het
voorliggende concept
I

Beslispunt
•

Stemt u in met de bestuurlijke reactie en de doorgevoerde wijzigingen

j y \ 0 ^^

Kernpunten
•

Er vindt begin komende week in de interdepartementale Taskforce

Economische Veiligheid

•

c

•

TFEV

een

schriftelijke ronde plaats over het

p

voorliggende concept van de bestuurlijke reactie TFEV zou dinsdag 20
december piaatsvinden maar vandaag is besloten tot een schriftelijke TFEV
De brief wordt mogelijk nog aangepast naar aanleiding van deze bespreking
Ook de minister van JenV moet nog akkoord gaan met de brief Na de

schriftelijke TEFV ronde wordf He hrigf
•

P

aan

rig minictpr van

ipnV voorgelegd

Na akkoord van de minister van JenV wordt de definitieve versie van de brief
zo

snel mogelijk aan u voorgelegd

naar alle

verwachting niet eerder dan

woensdag 21 december

Toelichting
Hieronder voIgt een toelichting op de punten waarop de concept brief is

aangepast
Kernboodschao
De brief heeft twee kernboodschappen
1

scanapparatuur is een belangrijk instrument bij de strijd tegen

ondermijning
Deze boodschap is op verschillende plekken in de brief toegevoegd
p 1 de brief opent met de kernboodschap
p 2 bij uitleg scanproces
p

2

5

in eerste alinea onder reactie van de Douane op het onderzoek

Vanwege het belang van scan

en

detectieprocessen willen we dat die

veilig verlopen

Pagina 1 van 4

1626813

00002

Kernboodschap ondermlinino

Ondermijnende drugscriminaliteit is een groot maatschappetijk probleem dat het
kabinet keihard aanpakt De Douane beschermt Nederland tegen de invoer van
illegale goederen en staat samen met de partners in de veiligheidsketen in de
frontlinie van deze strijd Bij de Douane werken bijna 6000 getrainde
professionals die er dag en nacht op toezien dat verdovende middelen ons land
niet binnenkomen En met succes Zo is er in de eerste helft van dit jaar bijna
22 000 kilo cocaine onderschept En dezelfde periode werden er zo n 13 000
postzendingen met voornamelijk synthetische drugs in beslag genomen Dat doet
de Douane met behulp van nieuwe technologieen zoais drones en
scanapparatuur Dat zijn goede resultaten Toch willen we de aanpak versterken
Want met elke gram drugs die we tegenhouden hebben criminelen minder geld
om straten onveilig te maken Om een vuist te maken tegen ondermijnende
criminaliteit moeten we een aantal dingen doen Naast voile inzet op nationale en
Internationale samenwerking moeten we nog meer en vooral slimmer
controleren Hiertoe wordt de handhavingscapaciteit opgeschroefd De Douane
gaat nog meer containers scannen Want de inzet van x ray scans blijft naast de
inzet van andere controlemiddelen als honden en fysieke controles een effectief
controlemiddel Dit jaar is het aantal scans al met 20 000 verhoogd tot 64 000
scans

ernboodschap faelana veiliqheid
De Douane vindt het daarbij cruciaal dat de processen van x ray scans en

nudeaire detectie zo veilig mogelijk zijn ingericht De versterkte aandacht voor

integriteitsmaatregelen en de daarmee samenhangende weerbaarheid van
beperkt zich niet tot de personeelskant maar richt zich ook op de
technische infrastructuur rond beiangrijke controlemiddelen als x ray scans en
nudeaire detectie Om deze reden en naar aanleiding van politieke en
maatschappelijke aandacht voor veiligheidsrisico s bij het gebruik van scan en
detectieapparatuur heeft de Douane in 2021 een externe audit laten uitvoeren op
de technische informatiebeveiliging van de scan en detectiesystemen en de
daaraan gerelateerde IT inrichting De audit is uitgevoerd door
PricewaterhouseCoopers PwC en met de bestuurlijke reactie op 18 november
2021 vertrouwelijk aan uw Kamer aangeboden
douaniers

k

Als vervolg op deze audit op de technische informatiebeveiliging is een onderzoek

uitgevoerd naar mogelijke risico s in verband met het gebruik van scan

detectieapparatuur bij de Douane

en

Het onderzoek is aangekondigd in de

beantwoording van Kamervragen van 19 aprii 2021

Qpbouw brief
De reactie van de Douane op het onderzoek

kernboodschap ondermijning

p

5

begint

na

de

met de maatregelen rond

informatiebeveiliging inclusief de stand van zaken in de opvolging van de
aanbevelingen uit het informatiebeveiligingsrapport van PwC
Vervolgens gaat de brief in op de maatregelen rond inkoop en
aanbesteding inclusief de quick scan nationale veiligheid

Pagina 2 van 4

1626813

00002

Op uw verzoek is de passage over de quick scan voorzien van een
uitgebreidere toelichting

•

Nuancerino conclusie nationale veiliaheid

Op p 4 is de nuancering aangebracht dat de Douane wel degelijk een rol
speelt in de bescherming van de nationale veiligheid maar dat op de
handhavingsgebieden die gericht zijn op bescherming van de nationale
veiiigheid scan en detectie een beperkte rol speelt Dit sluit aan bij de
conclusie in het rapport
Toon

r

Op p

1 is de tweede kernboodschap over het belang van de veiligheid van

scan

en

detectieprocessen expliciet gemaakt

In de eerste alinea onder reactie van de Douane op het onderzoek

5

{p

is expliciet toegevoegd dat de Douane de conclusies van het onderzoek
serieus neennt en daarin een

bevestiging ziet van de noodzaak tot

voortdurende aandacht voor informatiebeveiliging
Afstemmino
In de brief is opgenomen dat het onderzoek is uitgevoerd met een scala

•

aan

partnerorganisaties

De passage op p

Het onderzoek bestaat uit twee delen

2 iuidt

Het eerste dee betreft de risicoanalyse

vanuit het perspectief van nationale veiligheid met een focus op de dreiging

vanuit statelijke actoren

Dit deal is uitgevoerd door TNO

met de Douane ministeries van Financien

Infrastructuur

als penvoerder

samen

Waterstaat

Economische Zaken en Klimaat Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties AIVD
en Justitie en

dreiging

Veiligheid

voor de bredere

NCTV NCSC

Het tweede deel ziet op risico s vanuit de

douanedoelen vanuit niet statelijke criminele actorenZ

Dit deel van het onderzoek is verricht door TNO op basis van expertsessies met

de Douane ^ experts criminaliteit in de Rotterdamse haven

\

Rijksrecherche
Zeehavenpoiitie en het OM binnen het Combiteam Havens dat zware
ondermijnende criminaliteit in de haven onderzoekt het ministerie van JenV en
criminologen van de Erasmus Universiteit Rotterdam gespecialiseerd in
drugscriminaliteit in de Rotterdamse haven Het rapport van PwC is bij het
onderzoek betrokken

Afstemming
De concept bestuurlijke reactie is ambtelijk afgestemd met de ministeries van
JenV I W en BuZa en binnen Fin met BOA FEZ Eigenaarsadvisering en COMM
via woordvoerder Douane
De afstemming met MJenV vindt plaats na de
TFEV
ronde
van
aanstaande
schriftelijke
dinsdag 20 decemoer zoais hierBoven
reeds aanoeoeven

Communicatie
Er wordt een reactieve woordvoeringslijn opgesteld

Vender Q A s en Kamerbrief

zelf als belangrOkste comliiUillddLieniiddeT

’

Zie ook beantwoording CDA Kamervragen van 24 maart 2022

2022

nr

Kamerstukken II

2021

Z01227

Pagina 3 van 4

1626813

00002

■

Informatie die niet openbaar gemaakt mag worden
Niet van toepassing

\

Pagina 4 van 4

1626813

00002