NOGA Gespreksnotitie Ronde Tafelgesprek Kansspelen op afstand 9 juni 2022
Acht maanden
De legale markt voor online kansspelen in Nederland is nu acht maanden onderweg. Terugkijkend
kunnen we vaststellen dat we een flinke stap vooruit hebben gezet. Tegelijkertijd zijn er ook nog
zaken die beter moeten. Zo lijkt de kanalisatie goed op gang gekomen maar is tegelijkertijd
maatschappelijk veel onrust ontstaan rondom online gokken. Er wordt veel gewaarschuwd voor een
toename in de deelname en voor het ontstaan van meer probleemgokken. Het is daarom een goede
zaak dat hierbij nu wordt stil gestaan en alle betrokkenen hierover gezamenlijk een dialoog kunnen
voeren.
Consumentenbescherming door kanalisatie
In de Nederlandse kanspelregulering staat consumentenbescherming door middel van kanalisatie
centraal. In plaats van een verbod leiden we de consument die wil gokken weg van het illegale
aanbod naar het veilige, vergunde aanbod. De Wetgever heeft besloten dat de consument het best
beschermd wordt door het online gokaanbod strak te reguleren en aanbieders die een vergunning
aanvragen streng te controleren en toe te zien op een veilig en verantwoord gokaanbod. Aanbieders
komen bepaald niet zo maar in aanmerking voor een vergunning. Europees gezien loopt Nederland in
de voorhoede op het gebied van de consumentenbescherming. Het wettelijke stelsel dat in de
afgelopen tien jaar is opgebouwd is robuust.
Toch heeft de markopening in oktober vorig jaar, geleid tot onrust en bezorgdheid bij de bevolking
en de politiek. Met name de schijnbaar plotselinge introductie en verhoudingsgewijs grote
hoeveelheid reclame voor online gokken wekte ergernis en bezorgdheid. De toename in reclame was
objectief gezien ook fors: we gingen van geen reclame voor online gokken, naar veel. Met de
toename in gokreclame ontstond ook de angst dat Nederlanders massaal aan het online gokken
waren geslagen. Evenwel waren er geen concrete aanwijzingen voor deze gevreesde toename.
Hoewel wij ons wel vooraf hebben ingespannen om die plotselinge toename in reclame te helpen
voorkomen, zijn wij er helaas niet in geslaagd al voor de marktopening de totale reclamehoeveelheid
in te tomen. Dit is een gemiste kans en dat trekken wij ons aan. Wel hebben wij in maart van dit jaar
als gezamenlijke industrie onze verantwoordelijkheid genomen en zijn in gesprek met de Minister
gekomen tot een stevig, aanvullend pakket van zelfregulering. De hoeveelheid gokreclame is sinds
eind vorig jaar dan ook al behoorlijk afgenomen.
Bedachtzaam beleid gebaseerd op feiten en onderzoek
Het kansspelbeleid moet zorgvuldig zijn en zo veel mogelijk gebaseerd op feiten en onderzoek, in
plaats van op angsten en aannames. Het maken van beleid op basis van bezorgdheid lijkt soms
logisch en sympathiek maar werkt niet zelden onbedoelde en averechtse effecten in de hand. Zo
speelt bijvoorbeeld een verbod op het aanbieden van weddenschappen op hoekschoppen of gele
kaarten bij voetbal, onbedoeld malafide online gokaanbieders en matchfixing in de hand. Immers, bij
het vergunde aanbod is de monitoring en controle op matchfixing zeer streng, bij de illegaliteit
ontbreekt dit veelal. Of: een gokreclameverbod voor vergunde aanbieders speelt ongewild de illegale
aanbieders in de kaart. Door een verbod op reclame voor het vergunde aanbod lopen consumenten
dus juist meer risico.
Online Kansspel Barometer
Om een bijdrage te leveren en om op basis van onderzoek en cijfers het functioneren van het beleid
en het stelsel te kunnen beoordelen en helpen verbeteren, heeft NOGA in 2020 het initiatief
pagina 1 van 3

NOGA Gespreksnotitie Ronde Tafelgesprek Kansspelen op afstand 9 juni 2022
genomen tot het instellen van een jaarlijks terugkerend consumentenonderzoek, uitgevoerd door
Ipsos: de Online Kansspel Barometer. Deze barometer kwam in maart 2021 voor het eerst uit en laat
aan de hand van een aantal onderzoeksthema’s zien hoe de gokkers zich gedragen en hoe het
volgens hen gesteld is met de online gokmarkt. Zij beoordelen ook hoe goed of hoe slecht
gokaanbieders het doen, bijvoorbeeld op het gebied van de zorgplicht of reclame. Deze gegevens
worden vervolgens vergeleken met de voorgaande jaren, zodat na enige tijd een trend is te zien en
de effectiviteit van beleid kan worden afgelezen.
Aantal gokkers
Uit de barometer van 2022 die is uitgevoerd in februari van dit jaar komt naar voren dat het aantal
Nederlanders dat online gokt, gelijk is gebleven ten opzichte van het jaar ervoor. De legalisering van
online gokken – en de introductie van reclame voor online gokken – heeft dus niet geleid tot een
stijging in de deelname aan online gokken maar tot een verschuiving. De legalisering en de reclame
voor het legale online gokken werken blijkbaar zoals zij bedoeld zijn: kanaliserend. Uit de barometer
blijkt dat 78% van de ondervraagden uitsluitend nog speelt bij de vergunde aanbieders. Dat is een
forse stap in de goede richting. Maar we zijn nog niet waar we moeten zijn. Iedere Nederlandse
consument verdient de bescherming van de Nederlandse Wetgever. De doelstelling moet zijn om alle
Nederlandse gokkers over te halen alleen nog bij legale sites te spelen, te kanaliseren.
Kanaliseren is een werkwoord: dit gaat constant door. Zo is er van oudsher een natuurlijke aanwas
van consumenten die online wil gaan gokken en het is zaak dat ook zij de weg vinden naar het veilige
en verantwoorde aanbod en niet in de tentakels van de criminelen belanden. En, de beoogde
kanalisatiegraad kan worden gehaald op de ene dag maar er weer onder duiken op de volgende. De
illegale aanbieders zitten immers ook niet stil. Tot op de dag van vandaag maken illegale aanbieders
ook gewoon betaald online reclame voor hun illegale aanbod bij bijvoorbeeld zoekmachines, voor
gokwebsites zoals www.casinoszondercruks.com. Reclame door vergunde aanbieders speelt in die
strijd met de illegaliteit, bij de kanalisatie dus, voortdurend een belangrijke rol. Ook in zeer
volwassen online gokmarkten zoals bijvoorbeeld in Denemarken, blijft het dag-in-dag-uit hard
werken om met behulp van reclame de kanalisatie voortdurend te bevorderen en blijvend
consumenten voor het legale aanbod te winnen.
Meer onderzoek
Naast het intensiveren van de strijd tegen het illegale aanbod en het blokkeren van de reclame die zij
online maken, pleit NOGA er voor om gezamenlijk met alle betrokkenen nog veel meer in te zetten
op onderzoek om de kanalisatie en consumentenbescherming verder te borgen. Zo zou voorafgaand
aan een reclameverbod eerst de effecten van gokreclame op consumenten in de volle breedte nader
moeten worden onderzocht. Het ligt daarbij voor de hand om dan naar alle gokreclame te kijken. De
gemiddelde consument maakt – zo blijkt uit de barometer – bijvoorbeeld geen onderscheid tussen
reclame voor verschillende soorten kansspelen (en tegenwoordig zelfs crypto’s!). Uiteindelijk strijden
al deze adverteerders om de aandacht van dezelfde consument. Uit dit verdere onderzoek zouden
we bijvoorbeeld ook kunnen opmaken waar de kanalisatiebehoefte het grootst is en dus reclame het
noodzakelijkst. Zo kan gokreclame doelgerichter en beter gedoseerd.
Daarnaast zou het goed zijn als de zorginstellingen en zelfhulpgroepen geaggregeerd en
geanonimiseerd onderzoeken en bijhouden waar gokkers in problemen zijn gekomen, bij welke
aanbieder(s). Momenteel is er geen beeld van en kan er dus ook onvoldoende op worden bijgestuurd
of extra voorgelicht of gehandhaafd. Tenslotte zouden we ook graag inzetten op onderzoek naar
effectieve middelen (zoals convenanten en handhaving), die zijn in te zetten in de strijd tegen het
illegale aanbod en online reclame bijvoorbeeld via zoekmachines voor illegale online aanbieders
pagina 2 van 3

NOGA Gespreksnotitie Ronde Tafelgesprek Kansspelen op afstand 9 juni 2022
onmogelijk te maken. Wat werkt, wat niet en wat werkt mogelijk averechts. NOGA pleit voor een op
feiten gebaseerde beleidsvorming.
Reclameverbod brengt nodeloos consumenten in gevaar
De eerder aangehaalde stijging in gokreclame heeft geleid tot het aannemen van een motie waarin
de regering wordt opgeroepen om een verbod in te stellen op ongerichte reclame voor risicovolle
kansspelen. NOGA is tegen een reclameverbod. Naast het feit dat de juridische rechtvaardigingsgronden voor een dergelijk verbod ontbreken en er geen voorbeelden te noemen zijn van landen
waar zo’n reclameverbod goed functioneert en niet de-kanaliseert, schieten we met een verbod het
doel voorbij. Reclame speelt een belangrijke rol in het geleiden van consumenten weg van het
illegale aanbod naar het legale aanbod. Een reclameverbod zal de kanalisatie schaden en vooral de
illegale aanbieders in de kaart spelen. Gokreclame is en blijft een noodzakelijk kwaad.
In plaats van een verbod pleiten wij er voor om in partnerschap met alle betrokkenen te komen tot
een systeem van reclame volume beheersing. Eventueel zou de overheid hierbij een objectieve
bovengrens en eerlijke verdeelsleutel voor de totale hoeveelheid beschikbare gokreclame kunnen
vaststellen. Tegelijkertijd moet worden onderzocht wat het effect van de beperkende maatregelen is,
op de kanalisatie maar ook bijvoorbeeld op de deelname aan gokken door jongvolwassenen en
andere kwetsbare groepen. Dit alternatief komt tegemoet én aan de roep om matiging én aan de
kanalisatiedoelstelling van de Wetgever.
Tot slot
Wij menen dat alle Nederlandse consumenten die online willen gokken, de bescherming van de
Wetgever verdienen en vragen u het verbod op ongerichte gokreclame om te zetten in een inperking
in de totale hoeveelheid gokreclame en gezamenlijk met de industrie en alle overige stakeholders de
kanalisatie maximaal te bevorderen en te waarborgen. Daarnaast pleiten wij voor meer onderzoek
en voor een op feiten gebaseerde beleidsvorming. NOGA is en blijft gecommitteerd om samen met
uw Kamer, de beleidsmakers, toezichthouder en alle andere belanghebbenden en betrokkenen een
zo hoog mogelijke kanalisatie in Nederland te verzekeren. Graag blijven wij hierover met u in
gesprek.

pagina 3 van 3