Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1203
Vragen van de leden Leijten en Van Gerven (beiden SP) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat de veiligheid in
operatiekamers onder druk staat door een tekort aan operatieassistenten en
verpleegkundigen (ingezonden 26 januari 2017).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 15 februari 2017)
Vraag 1 en 2
Hoe oordeelt u over de berichtgeving dat de veiligheid in operatiekamers
onder druk staat door een tekort aan operatieassistenten?1
Vindt u het acceptabel dat niet-gekwalificeerde verpleegkundigen handelingen
in de operatiekamer verrichten, omdat de werkdruk zo hoog is en er tekorten
aan collega’s zijn? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 1 en 2
Vanzelfsprekend moeten de kwaliteit en veiligheid van de zorg altijd op orde
zijn. Zorgverleners moeten daarbij bevoegd en bekwaam zijn. De afweging of
operaties veilig kunnen worden uitgevoerd met het beschikbare personeel
valt onder de professionele verantwoordelijkheid van zorgverleners.
Eindverantwoordelijk voor kwaliteit en veiligheid van de geboden zorg in een
ziekenhuis zijn de bestuurders en interne toezichthouders. Zij moeten dus
zorgen voor een kwalitatief goede en veilige werkomgeving.
Vraag 3 en 4
Vindt u het ook zorgelijk dat er door de hoge werkdruk verpleegkundigen
uitvallen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Wat heeft u in de afgelopen jaren ondernomen om met werkgevers in de
zorg te spreken over inzet van hun personeel en het zorgelijke gegeven dat er
in de zorg het meeste ziekteverzuim plaatsvindt?2

1

https://www.skipr.nl/actueel/id29244-veiligheid-ok-onder-druk-door-tekortoperatieassistenten.html
2
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/26/relatief-hoog-ziekteverzuim-in-de-zorg

ah-tk-20162017-1203
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
Ik betreur het als zorgpersoneel uitvalt, om welke reden dan ook. De inzet van
personeel en het bieden van een gezonde en veilige werkomgeving is
allereerst een verantwoordelijkheid van de werkgever, in goed overleg met
werknemers. De Staatssecretaris en ik ondersteunen de zorgsector hierbij op
tal van manieren. Bijvoorbeeld door steun aan het programma Gezond &
Zeker van het Werkgeversverband Regioplus. De Kamerbrief over arbeidsmarktbeleid in de zorgsector (4 november 2016) bevat verschillende
voorbeelden van projecten van de A&O-fondsen gericht op duurzame
inzetbaarheid.(Kamerstuk 29 282, nr. 260)
Vraag 5
Hoeveel opleidingsplekken voor verpleegkundigen zijn er de afgelopen jaren
in de ziekenhuizen verdwenen onder druk van bezuinigingen? Kunt u een
inventarisatie (laten) maken?
Antwoord 5
Het Capaciteitsorgaan inventariseert om het jaar de opleidingsbehoefte aan
gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteuners (zoals
operatieassistenten). Ziekenhuizen bepalen vervolgens zelf hoeveel zij
opleiden. Voor iedere afgeronde opleiding ontvangen zij van de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) een kostendekkende beschikbaarheidbijdrage. Het aantal
opleidingen is hierbij niet gemaximeerd. Op deze beschikbaarheidsbijdrage
heeft de afgelopen jaren geen bezuiniging plaatsgevonden.
Vraag 6 en 7
Erkent u dat uit onderzoek onder ziekenhuisverpleegkundigen bleek dat 47%
van de deelnemers aangaven dat de werkdruk in de ziekenhuizen zijn
toegenomen? Waarom stelde u vraagtekens bij deze uitkomst?3
Snapt u dat uitkomsten van een groot onderzoek onder ziekenhuisverpleegkundigen aangaande de werkdruk bagatelliseren zeer ongeïnteresseerd
overkomt? Kunt u toelichten waarom u de uitkomsten van het onderzoek zo
gemakkelijk terzijde schoof, terwijl de ervaringen van verpleegkundigen
waardevol zijn om te horen en te doorgronden? Kunt u uw antwoord
toelichten?4 5
Antwoord 6 en 7
Ik vind de ervaringen van werknemers zeer belangrijk. Daarom laat ik samen
met de sociale partners iedere twee jaar een enquête uitvoeren onder
werknemers van de zorg. Deze enquête bevestigt overigens een toegenomen
werkdruk. Daar stel ik dan ook geen vraagtekens bij. In mijn reactie aan de
Kamer heb ik wel vraagtekens gesteld bij de objectiviteit van de SP enquête
vanwege de gehanteerde onderzoeksmethode6.
Vraag 8
Hoe komt het dat het Capaciteitsorgaan al becijferd had dat er een groot
tekort zou komen en ziekenhuizen nu met grote tekorten aan operatieassistenten kampen? Waarom is hier niet tijdig ingegrepen om deze tekorten op te
lossen? Kunt u uw antwoord toelichten?7
Antwoord 8
In het Capaciteitsplan (verschenen oktober 2016) concludeerde het Capaciteitsorgaan dat de landelijke capaciteit van gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteuners op dit moment net voldoende is om aan de
zorgvraag te voldoen. Het Capaciteitsorgaan adviseert, om in de toekomst
aan de zorgvraag te kunnen blijven beantwoorden, de opleidingscapaciteit
fors te verhogen bij de meeste opleidingen voor gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteuners (voorbeelden hiervan zijn dialysever3

https://www.sp.nl/rapport/2016/verpleegkundigen-aan-woord
https://www.sp.nl/rapport/2016/verpleegkundigen-aan-woord
5
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/12/14/kamerbrief-met-reactie-deuitkomsten-van-de-enquete-van-de-sp-fractie-onder-ziekenhuisverpleegkundigen
6
Kamerstuk 29 282, nr. 264
7
https://www.skipr.nl/actueel/id29244-veiligheid-ok-onder-druk-door-tekortoperatieassistenten.html
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

pleegkundigen en anesthesiemedewerkers). Omdat de opleiding tot operatieassistent ongeveer drie jaar duurt, leidt het vergroten van de instroom met
vertraging tot extra capaciteit.
De brancheorganisaties Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) en
Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) zijn naar
aanleiding van het Capaciteitsplan gestart met het actief aansporen van hun
leden om op regionaal niveau samen te werken om de instroom in de
opleidingen te verhogen. In maart moeten alle opleidingsregio’s hiertoe een
plan indienen met concrete afspraken. De brancheorganisaties bieden hun
leden daarbij hulpmiddelen aan. De NVZ en NFU en het College Zorgopleidingen (CZO) maken bovendien een monitor van de opleidingsinspanningen,
waaruit zal blijken in hoeverre de afspraken worden gerealiseerd. Ik constateer dat werkgevers hun verantwoordelijkheid nemen, dat is ook hun taak. Ik
zal hun inspanningen aandachtig volgen en zo nodig maatregelen treffen.
Vraag 10
Is er voldoende opleidingscapaciteit? Hoe gaat u ervoor (laten) zorgen dat er
structureel voldoende operatieassistenten en verpleegkundigen worden
opgeleid? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 10
Ik verwijs u naar mijn antwoord op vraag 5 en 8.
Vraag 11
Hoeveel verpleegkundigen kiezen thans voor detachering in plaats van
dienstverband? Wat vindt u van deze ontwikkeling in het kader van de
continuïteit van de zorgverlening?
Antwoord 11
Van het personeel in ziekenhuizen heeft 86% een vast dienstverband. 3% is
oproepkracht of invalkracht en ruim 4% is zelfstandige8. Hierbij is geen
onderscheid te maken tussen verpleegkundigen en ander personeel. De aard
van de arbeidsrelatie van zorgpersoneel moet onafhankelijk zijn van de
kwaliteit van de verleende zorg.
Vraag 12
Wilt u deze vragen beantwoorden vóór 16 februari a.s.?
Antwoord 12
Ja.

8

AZWinfo.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3