Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1787

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2014
In de brief van 13 september 20131 heb ik uw Kamer, onder onderdeel C.,
Tijdsbesteding van asielzoekers in de opvang, geïnformeerd dat ik de
mogelijkheden wil onderzoeken om extra te investeren in maatregelen die
het welzijn van vreemdelingen in gezinslocaties en de vrijheidsbeperkende locatie op een positieve manier kunnen beïnvloeden. Daarbij gaf ik
aan dat ik in het bijzonder wil nagaan of het activeren van vreemdelingen
op deze locaties bijdraagt aan het stimuleren en realiseren van
zelfstandige terugkeer.
In de genoemde brief heb ik u gemeld dat het COA meer zal inzetten op
het gebruik maken van de al beschikbare voorzieningen en mogelijkheden
tot het actief betrokken houden van bewoners op alle opvang- en
onderdaklocaties. Het bieden van een zinvolle dagbesteding aan
bewoners draagt naar verwachting bij aan hun weerbaarheid, zelfredzaamheid en gezondheid. Hierdoor zullen bewoners beter in staat zijn om
vanuit een realistisch toekomstperspectief te handelen. Deze opdracht
heeft het COA inmiddels ter hand genomen.
Daarnaast heb ik in de genoemde brief toegezegd een pilot op te zetten
waarbij praktische cursussen en activiteiten worden aangeboden die een
positieve invloed op het welzijn van de bewoners hebben, aansluiten bij
de behoeften van vreemdelingen én de bereidheid tot zelfstandige
terugkeer positief zullen beïnvloeden. Hierbij wil ik eveneens onderzoeken
of het activeren van bewoners van invloed is op de mate waarin medische
zorg wordt afgenomen.
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de opzet, omvang, analyse en
looptijd van deze pilot.

1

kst-19637-1787
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 19 637, nr. 1721

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1787

1

Opzet Pilot: gezinslocaties
Zoals ik uw Kamer in genoemde brief informeerde, wil ik nagaan of
activering, naast dat het de bewoners positief beïnvloedt en aansluit bij
hun behoeften, bijdraagt aan het stimuleren van zelfstandige terugkeer.
De activiteiten in deze pilot zijn daar dan ook op gericht. Het bevorderen
van terugkeer is het hoofddoel van de pilot. De pilot wordt uitgevoerd,
daar waar activering naar mijn mening het meest aan de orde is: op de
gezinslocaties.
Er is voor gekozen de pilot op een beperkt aantal (3) gezinslocaties uit te
voeren, zodat het beschikbare (en beperkte) budget niet te veel
versnipperd raakt en effecten gemakkelijker gemeten kunnen worden.
Omvang Pilot: waar en welke activiteiten?
Gegeven de ter beschikking staande middelen, wordt een pilot met een
beperkte reikwijdte opgezet. Voor deze pilot heb ik een budget, voor de
duur van één jaar, van € 500.000 beschikbaar gesteld. De pilot zal op drie
gezinslocaties plaatsvinden: Gilze, Burgum en Den Helder. Om met het
beperkte budget een zinvolle pilot op te zetten moeten de activiteiten aan
een aantal criteria voldoen. Zo moeten de activiteiten kortdurend van aard
zijn en dienen ze de terugkeer te bevorderen. Aangezien er al veel op
terugkeer gerichte activiteiten op de gezinslocaties plaatsvinden, zoals
maandelijkse terugkeerbijeenkomsten, specifieke voorlichtingsbijeenkomsten en het intensieve casemanagement door DT&V zullen de
pilotactiviteiten hierop aansluiten.
Gekozen is voor de volgende activiteiten:
1. Cursussen en opleidingen van korte aard, gericht op activiteiten die de
vreemdeling kunnen helpen bij terugkeer en herintegratie in het
herkomstland. Deze cursussen en opleidingen moeten bij de
bestaande terugkeerprojecten en mogelijkheden die de plaatselijke
ROC’s aanbieden aansluiten. Het aanbod wordt zo veel mogelijk in de
eigen taal aangeboden. Uitgangspunt is mensen te activeren en zelf de
regie te laten nemen over hun toekomst in het land van herkomst door
drempels (bijvoorbeeld angst om geen woning, werk of medische zorg
te hebben) te bespreken en waar mogelijk weg te nemen.
De cursussen en opleidingen kunnen groepsgewijs, maar ook
individueel (maatwerk) aan de doelgroep worden aangeboden.
2. Verbetering (en mogelijke uitbreiding) van de bestaande sportfaciliteiten. Doel is hier mede om door meer sportactiviteiten aan te bieden de
vreemdeling in een actievere rol te krijgen. Sport is een goed middel
om mensen in beweging te krijgen, het brengt mensen letterlijk in
beweging en maakt positieve energie los.
Mentale en fysieke gezondheid zijn zeer nauw met elkaar verbonden.
Stress in het hoofd uit zich vaak in lichamelijke klachten. Door te
sporten kunnen bewoners stress verminderen. Sport biedt mogelijkheden voor het ontwikkelen van competenties en talenten op uiteenlopende vlakken: fysiek, organisatorisch, sociaal, mentaal of
pedagogisch.
3. Activiteitenbegeleiding: Gedurende de looptijd van de pilot worden
extra activiteitenbegeleiders ingezet. Zij hebben diverse taken. Zij
moeten bewoners informeren over de activiteiten en vervolgens
bewoners stimuleren deel te nemen aan (sport)activiteiten die passen
bij hun mogelijkheden en belangstelling en behoefte. Ook vervullen zij
taken bij het begeleiden van deze activiteiten. Tot slot hebben zij ook
een rol bij het opzetten en organiseren van nieuwe activiteiten,
bijvoorbeeld sportactiviteiten. Deze activiteiten kunnen zowel binnen
als buiten de opvanglocatie plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1787

2

4. Inrichten terugkeerruimte, met in het bijzonder het voorzien in de
plaatsing van informatiezuilen. De verwachting is dat wanneer
vreemdelingen zich zelfstandig kunnen informeren over de situatie in
het land van herkomst zij beter in staat zijn om keuzes te maken.
Op deze zuilen kunnen vreemdelingen op een laagdrempelige en
toegankelijke manier zelfstandig actuele en interactieve informatie vinden
over de beschikbare terugkeer- en herintegratieprojecten in het land van
herkomst met als doel de mogelijkheid om zelf invulling te geven aan de
plannen die zij voor ogen hebben na terugkeer. De informatie wordt
zoveel mogelijk aangeboden in de talen van de nationaliteiten die het
meest vertegenwoordigd zijn op de gezinslocaties.
Daarnaast zijn de zuilen voorzien van abonnementen op kranten,
vacaturesites en gegevens over scholing en huisvesting in de
herkomstlanden.
Analyse gevolgen activering
Het WODC zal in een kwalitatief en kwantitatief onderzoek de gevolgen
van deze pilot analyseren. Het WODC zal in zijn analyse de eventuele
daling van het beroep op medische voorzieningen en de eventuele
invloed op de terugkeerbereidheid betrekken. Daarbij zal het WODC ook
de bewoners en verschillende belanghebbenden betrekken middels
(elektronische) vragenlijsten en via interviews.
Looptijd van de pilot
Zoals gemeld kent de pilot een looptijd van één jaar. De activiteiten van de
pilot zullen uiterlijk op 1 maart 2014 gestart zijn. Na afloop van de pilot zal
het WODC over de effectiviteit van de activering rapporteren. Aansluitend
zal ik uw Kamer informeren over de resultaten van deze pilot.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1787

3