Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1068

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juni 2011
Naar aanleiding van mijn toezegging tijdens het Algemeen Overleg Raad
Buitenlandse Zaken van 17 februari jl. (21 501-02, nr. 1046) bied ik u hierbij
de visie van de Nederlandse regering op de bevindingen van het Human
Rights Watch report inzake de EU-inzet mensenrechten aan.
Het World Report 2011 van Human Rights Watch roept de gehele
internationale gemeenschap, inclusief de Europese Unie, op tot een meer
doeltreffende en doelmatige inzet van de verschillende instrumenten die
bestaan op het gebied van mensenrechten. Gezien de inzet die de
internationale gemeenschap, inclusief de Europese Unie, op mensenrechtenterrein verricht, vind ik deze conclusie te negatief. Mensenrechten zijn
integraal verankerd in het buitenlandbeleid van de Europese Unie. Dit is
bevestigd door de Hoge Vertegenwoordiger tijdens de laatste Raad van de
Ministers van Buitenlandse Zaken op 23 mei jl.
De inzet van de Nederlandse regering is erop gericht dat de Europese
Unie de beleidsinstrumenten die zij tot haar beschikking heeft om
mensenrechten te bevorderen en te beschermen, op adequate wijze inzet.
De Nederlandse regering is voorstander van een coherent, effectief en
zichtbaar Europees mensenrechtenbeleid. Deze visie wordt consequent
uitgedragen in bilaterale contacten en in EU-fora. Dit was ook mijn inzet in
de discussie tijdens de Raad van 23 mei jl, waarbij de Hoge Vertegenwoordiger heeft aangegeven dat zij voor de zomer zal komen met een
ambitieuze visie op het Europees Mensenrechtenbeleid waarin deze
elementen zullen worden meegenomen.
Het World Report 2011 van Human Rights Watch rapport spreekt verder
zorg uit over tekortschietende integratie van mensenrechten in het
economische beleid van de Europese Unie. Ik neem kennis hiervan, maar
vind dat deze conclusie te zwaar is aangezet gezien de verbeteringen die
zijn doorgevoerd. Ook in de mensenrechtenstrategie «Verantwoordelijk

kst-21 501-02-1068
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-02, nr. 1068

1

voor Vrijheid» wordt veel aandacht besteed aan de synergie tussen
handels- en economisch beleid enerzijds, en mensenrechtenbeleid
anderzijds. Nederland maakt zich sterk voor universele ratificatie en
tenuitvoerlegging van de vier fundamentele arbeidsnormen van de ILO:
het verbod op kinderarbeid, het verbod op dwangarbeid, non-discriminatie en de vrijheid van (vak)verenigingen. Effectiviteit vereist dat we onze
inzet ook gestalte geven via het EU-handelsbeleid. Nederland pleit
daarom voor consequente toepassing van de ILO-normen in onder meer
het Algemeen Preferentieel Stelsel (APS). Nederland zet zich daarnaast in
voor opname en naleving van genoemde normen middels de mensenrechtenclausules en duurzaamheidshoofdstukken die zijn verbonden aan
de EU-(handels) verdragen met derde landen. Nederland pleit voor het
aanmerken van mensenrechtenclausules in (handels)verdragen met derde
landen als «essentieel», waardoor de EU het desbetreffende verdrag
eenzijdig kan opschorten in geval van niet-naleving. Voor wat betreft de
modaliteit kan daarbij sprake zijn van maatwerk afhankelijk van de relatie
met het land in kwestie.
Nederland zal de Hoge Vertegenwoordiging voor Buitenlandse Zaken en
Veiligheidsbeleid blijven aansporen actief gebruik te maken van het
EU-mensenrechteninstrumentarium in de vorm van verklaringen,
demarches, mensenrechtendialogen, en interventies in het kader van
mensenrechten-richtsnoeren. De Hoge Vertegenwoordiger heeft als
vicevoorzitter van de Commissie eveneens een coördinerende rol ten
aanzien van andere onderwerpen van het EU-externe beleid, zoals
handelsbeleid en ontwikkelingssamenwerking. Deze dubbelrol biedt
kansen voor het beter laten doorwerken van mensenrechten op deze
beleidsterreinen. Nederland zal erop aandringen dat de Hoge Vertegenwoordiger deze kansen ook benut.
Voor een succesvolle uitvoering van het Europese mensenrechtenbeleid
geldt dat lidstaten en de EU-instellingen hun activiteiten en posities goed
op elkaar moeten afstemmen. Dit zal het gewicht van de EU tegenover
bilaterale partners en richting multilaterale organisaties vergroten.
Zoals u bekend is, heb ik de AIV verzocht een advies te schrijven over het
Europees Mensenrechtenbeleid. Dit advies, evenals de visie die door de
Hoge Vertegenwoordiger op dit moment in voorbereiding is, zal bijdragen
aan de verdere positiebepaling van de Nederlandse regering op dit
onderwerp.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-02, nr. 1068

2