Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 675

Zee- en kustvisserij

Nr. 207

VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT
Vastgesteld 6 september 2021
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft op
30 juni 2021 overleg gevoerd met mevrouw Schouten, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, over:
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 4 december 2020 inzake rapport tweede
monitoring gebieden waar afgelopen jaar verhoogde gehalten
dioxines en PCB’s zijn aangetroffen (Kamerstuk 33 450, nr.
112);
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 30 maart 2021 inzake reactie op verzoek
commissie over visserijartikelen in de Groene Amsterdammer
(Kamerstuk 29 675, nr. 198);
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 15 april 2021 inzake uitspraak Europese Hof
over het Nederlandse verzoek tot nietigverklaring van het
pulsverbod (Kamerstukken 32 201 en 29675, nr. 115);
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 20 april 2021 inzake verzamelbrief kust- en
binnenvisserij (Kamerstukken 29 675 en 29 664, nr. 200);
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 18 juni 2021 inzake reactie op notitie Nederlandse Vissersbond met betrekking tot reductie zegenvisserij
IJsselmeer en Markermeer (Kamerstuk 29 664, nr. 205);
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 28 juni 2021 inzake actualisatie Kottervisie en
benutting middelen Brexit Adjustment Reserve (Kamerstukken
21 501-32 en 33 450, nr. 1328).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Kuiken
De griffier van de commissie,
Jansma

kst-29675-207
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

1

Voorzitter: Bisschop
Griffier: Goorden
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Bisschop, Grinwis, Tjeerd
de Groot, Edgar Mulder, Van der Plas, Thijssen, Valstar en Wassenberg,
en mevrouw Schouten, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Aanvang 16.02 uur.
De voorzitter:
Ik open deze vergadering van de commissie Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit voor het commissiedebat over visserij. Ik heet u allen van
harte welkom, in het bijzonder de Minister en haar ondersteuning. Ook
van harte welkom aan allen die op afstand dit debat volgen, evenals de
facilitaire ondersteuning ten behoeve van het goede verloop van deze
vergadering.
Aan de orde is het punt visserij. Ik denk dat ik als eerste het woord mag
geven aan de heer Wassenberg. Hij spreekt namens de Partij voor de
Dieren. Gaat uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dank u wel, voorzitter. De pulsvisserij staat niet op de agenda, maar daar
zal het vandaag wel over gaan. Ik neem aan dat de Minister daar net ook
de NOS over gesproken heeft. Met ingang van morgen komt er een einde
aan alle vormen van pulsvisserij, zonder uitzonderingen. Daar is
Nederland zelf verantwoordelijk voor. «Nederland misleidde Brussel om
pulsvisvergunningen» stond vanochtend bij de NOS te lezen. Dat sloeg bij
sommigen in als een bom. Maar voor wie zich al wat langer in het
onderwerp had verdiept, kwam dit toch niet helemaal als een verrassing.
Elektrisch vissen was al verboden, maar er bestond een uitzonderingspositie voor onderzoeksschepen. Daarvan heeft Nederland schaamteloos
gebruikgemaakt. Onder valse voorwendselen werd gewone commerciële
visserij als onderzoek gelabeld en benoemd, en het aantal schepen werd
ook nog eens flink uitgebreid, tot veel meer dan is toegestaan. Eigenlijk is
dit dezelfde truc die Japan uithaalde toen de walvisvaart internationaal
verboden werd. Toen werd de walvisjacht opeens onderzoek genoemd en
werden alle Japanse walvisvaarders opeens onderzoeksschepen.
Bij het debat over de pulsvisserij in februari 2019 heb ik dit ook al
genoemd. Toen vroeg ik mij af hoe het mogelijk was dat dit allemaal zo
lang kon doorgaan. Waarom greep de Europese Commissie niet in? Het
antwoord lazen we vanochtend bij de NOS: de Europese Commissie greep
niet in omdat ze geen informatie kreeg. Ze is gewoon belazerd. Het
ministerie heeft haar informatie onthouden. Daarvan kun je denken wat je
wil, maar dit betekent ook dat je je eigen visserijsector in de steek hebt
gelaten. Die is namelijk door de visserijpartijen hier aan tafel de fuik van
de pulsvisserij in gedreven.
De visserijpartijen vonden het allemaal een geweldige stunt om een
uitzondering op de Europese regels te misbruiken om de eigen sector te
bevoordelen. Maar iedereen wist dat het creatief oprekken van de
ontheffing heel grote risico’s zou meebrengen. Iedereen wist ook dat
daarmee niet alleen de Europese Commissie werd belazerd, maar vooral
ook de vissers. De boodschap aan de vissers was: jongens, we hebben het
gefixt; we kunnen doorgaan met de pulsvisserij, dus investeer daar maar
in. Dat, terwijl de Minister en haar ambtenaren wisten dat dit een
verboden techniek was, waarop alleen enkele onderzoeksuitzonderingen
mogelijk waren. Keer op keer verhoogde de toenmalige regering het
aantal vergunningen. Dat was tegen alle regels en tegen alle afspraken in.
Er kwam uitzondering op uitzondering, want er werd toch niet gecontro-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

2

leerd. Bleker van het CDA deed dat in Rutte I. Hij verdubbelde het aantal
vergunningen, zonder grondslag. Dijksma van de Partij van de Arbeid
deed dat in Rutte II. Zij verhoogde het aantal vergunningen van 42 naar
84, zonder grondslag. In plaats daarvan had Dijksma het toen ironisch
over een «proefproject». De goede verstaander wist immers genoeg.
Voorzitter. Het kan toch geen verrassing zijn geweest dat alle andere
lidstaten dit niet zouden pikken? Ze hadden heel goed door dat Nederland
valsspeelde met de pulsvisserij. CDA, VVD, PvdA, maar ook ChristenUnie,
SGP en PVV voerden de druk op om de pulsvisserij uit te rollen. Met een
truc om het verbod op pulsvisserij te omzeilen via zogenaamd onderzoek
hebben ze de belangen van de vissers bewust op het spel gezet. Het was
eigenlijk een soort Russisch roulette: het gaat goed tot het fout gaat. Ze
hebben willens en wetens hun eigen achterban misleid.
Die partijen huilen nu dan krokodillentranen, terwijl ze hebben gejuicht
toen de regels werden opgerekt. Die partijen kozen voor de korte termijn,
wetende dat daarmee grote risico’s werden genomen. Uit het bericht van
de NOS blijkt dat ook ambtenaren van het ministerie dit wisten en dat zij
elkaar waarschuwden. Leidinggevenden waarschuwden, maar de
ambtelijke top van het ministerie koos ervoor om zo min mogelijk
inlichtingen te geven aan Europa en informatie achter te houden, in de
hoop geen slapende honden wakker te maken. De Minister heeft
verschillende keren aangegeven dat ze pal voor de belangen van de
pulsvissers staat.
De voorzitter:
U hebt nog één minuut.
De heer Wassenberg (PvdD):
Maar dan moet de Minister toch ook gezien hebben dat dit een doodlopende weg was en dat dit bedrog zou uitkomen? Ambtenaren schrijven bij
het verdubbelen van het aantal vergunningen van 42 naar 84 over «het
verdubbelen van een toch al dubieus aantal». Dan zie je toch dat het
bedrog is en dat dit niet in het belang van de vissers is? Wie bewijs je dan
een dienst?
Ik las in een reactie dat de Minister erkent dat signalen onvoldoende zijn
opgepakt. Ze zegt dat het allemaal voor haar tijd was en dat haar daarom
geen blaam treft voor het feit dat Bleker van het CDA in 2011 het aantal
ontheffingen kunstmatig verdubbelde. Dat vind ik wel een heel zuinige
reactie. Bleker is inderdaad dader, maar zijn ambtsopvolger Dijksma van
de Partij van de Arbeid is mededader. Zij heeft het aantal ontheffingen
nog een keer verdubbeld. De Minister moet zelf ook weet hebben gehad
van die dubieuze en frauduleuze ontheffingen. Zij moet hebben geweten
dat de pulsvissers daarmee in een onmogelijke positie werden gebracht.
Voorzitter. Ik rond af. De Minister heeft bij veel mensen het vertrouwen
geschaad. Om dat vertrouwen te herstellen zijn volgens mij oprechte
excuses op hun plaats; excuses aan de Kamer, aan de Europese
Commissie en zeker ook aan de Nederlandse vissers. Door de systematische misleiding door de kabinetten-Rutte I, II en III zijn de vissers
namelijk in een onmogelijke positie gebracht.
De voorzitter:
Dank voor uw inbreng. Ik was even vergeten te zeggen, ook voor het
publiek, dat de spreektijd vijf minuten is. En ik stel voor twee interrupties
in tweeën, dan wel vier vragen. Die kunt u plaatsen op het moment dat u
dat zelf wilt. De eerste interruptie is voor de heer Grinwis. Gaat uw gang.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dit zijn allemaal begrijpelijke vragen van collega Wassenberg. Ik begrijp
hieruit dat hij het ook verschrikkelijk vindt dat deze innovatieve techniek
vanaf vanavond ten grave is gedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

3

De heer Wassenberg (PvdD):
Nee. Dit is geen innovatieve techniek. Het is een techniek met onder
andere zeker 50% bijvangst en vissen die hun rug kunnen breken. Het is
ook geen duurzame techniek. Het is hooguit een efficiëntere techniek,
waarmee de zeeën nog efficiënter kunnen worden leeggevist. De Partij
voor de Dieren is dus blij dat de pulsvisserij straks helemaal verboden is.
Wij vinden het laakbaar dat de Minister de sector zo lang op het verkeerde
spoor heeft gezet, in plaats van vanaf het begin te zeggen dat pulsvisserij
verboden is en dat enig onderzoek misschien kan zijn toegestaan, voor
5%. Maar als je het aantal vergunningen al in het begin, in 2011, kunstmatig veel te hoog stelt en dat aantal later nog een keer verdubbelt, dan
zet je de sector volkomen op het verkeerde been. Het hadden er misschien
een stuk of 10 of 12 mogen zijn, maar het werden er uiteindelijk 84. Op
een gegeven moment bestond een kwart van de sector uit pulsvissers.
Daarmee zet je de sector op het verkeerde been. Dat vinden we kwalijk.
Dat de pulsvisserij straks helemaal verboden is, juicht de Partij voor de
Dieren van harte toe. Het is nog steeds een beroerde techniek, met heel
veel nadelen en onbekende gevolgen voor het zeeleven. Want wat die
elektriciteit met de dieren en het zeeleven doet, weten mensen niet.
De voorzitter:
Ik stel voor dat u de beantwoording hiermee afrondt. Een vervolgvraag
van de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dit antwoord zet het betoog van zojuist in perspectief. Uiteindelijk staat de
Partij voor de Dieren te juichen dat deze innovatieve, duurzamere vis- en
vangsttechniek ten gronde gaat, na handelen waarbij inderdaad vragen te
stellen zijn. Dit zet de hele bijdrage van zojuist in perspectief, voor mij en
ik denk ook voor de vissers. Excuus vragen voor de vissers, terwijl de
Partij voor de Dieren de duimschroeven bij die vissers eigenlijk nog verder
wil aandraaien, vind ik zorgwekkend.
De voorzitter:
Ik hoor geen vraag, maar u mag reageren.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik hoor daarin impliciet wel een vraag. Dit is een beetje vergelijkbaar met
wat er allemaal gebeurd is in het stikstofdossier. Boeren werden
gedwongen om allerlei noodmaatregelen en technische maatregelen te
nemen waarvan allang bewezen was dat ze niet werken. Als je boeren
steeds verder de technologie in drijft, terwijl je weet dat reductie van het
aantal dieren het enige is wat helpt, spiegel je de boeren een volkomen
verkeerd beeld voor. Bij de pulsvisserij is tegen vissers is gezegd: het mag
eigenlijk niet, maar we gaan jullie gewoon een onderzoeksvergunning
geven; daar trapt de Europese Commissie wel in. Dat is laakbaar. Wij
vinden dat de vissers, en in het andere geval de boeren, meteen duidelijkheid hadden moeten hebben. Die zogenaamde innovatieve technieken
zijn helemaal niet zo innovatief. Ze werken niet. Als de pulsvisserij
verboden is door Europa, moet je dat duidelijk maken aan de vissers. Dan
moet je niet gaan zeggen: we gaan het allemaal op een andere manier
doen en we noemen het gewoon onderzoek, terwijl het in feite commerciële visserij is. Dat is laakbaar.
De voorzitter:
Helder. Dat was de interruptie. Dan is nu het woord ... Ik zie een signaal
van mevrouw Van der Plas. Gaat uw gang.
Mevrouw Van der Plas (BBB):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

4

Ik wil toch nog even reageren op de heer Wassenberg. Hij zegt dat de
pulsvisserij geen duurzame techniek is, maar er wordt bijvoorbeeld veel
minder diesel bij gebruikt. Het is dus wel degelijk een duurzame techniek.
U zegt dat u het niet eens bent met de mate van dierenwelzijn, maar dat is
wat anders dan zeggen dat het geen duurzame techniek is.
De heer Wassenberg (PvdD):
De pulsvisserij was zogenaamd een uitkomst, omdat de brandstofkosten
zo hoog waren. De pulsvisserij is niet duurzaam, maar efficiënt. De
schepen kunnen inderdaad lichter zijn. Dat betekent dat je ook in gebieden
kunt gaan vissen waar voorheen geen schepen konden komen. Je kunt
dus op een nog effectievere manier de zee leegvissen. Als er iets niet
duurzaam is, is het wel het nog verder faciliteren van de overbevissing.
Het feit dat je minder diesel gebruikt en met iets minder grote schepen
kunt varen, is niet duurzaam. Dat is efficiënter. Daarmee breng je het
zeeleven nog meer schade toe.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van mevrouw Van der Plas.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Het is maar net wat je daaronder verstaat. Efficiënt kan heel duurzaam
zijn. Efficiënte productie is juist heel duurzaam. Wat betreft het leegvissen
van de zee: ik neem aan dat de heer Wassenberg ervan op de hoogte is
dat er nog nooit zoveel tong en schol in de Noordzee heeft gezeten, en dat
de Noordzee helemaal niet wordt leeggevist. De visvangst mag juist
omhoog omdat er zoveel vis is. Dat weet u toch?
De voorzitter:
Meneer Wassenberg, een reactie?
De heer Wassenberg (PvdD):
Met tong en schol gaat het in de laatste paar jaar goed, maar vergeleken
met de bestanden van 50, of nog beter 100 jaar geleden is het nog maar
een fractie van toen. Met heel veel andere vissoorten gaat het nog veel
slechter. Haring en kabeljauw zijn al door allerlei grenzen heen gebroken.
Het gaat dus helemaal niet zo goed met het zeeleven. Wat betreft dat
efficiënt duurzaam is: de vee-industrie is efficiënt, maar op geen enkele
manier duurzaam. De pulsvisserij is inderdaad efficiënter. Je kunt immers
op een nog goedkopere manier de zee leegvissen. Bovendien breng je
schade toe aan de bodem. Dat is inderdaad andere schade dan met de
gewone boomkor, maar je brengt nog steeds schade toe aan de bodem.
En dat is niet duurzaam.
De voorzitter:
Dank. Dan is nu het woord aan de heer Tjeerd de Groot. Hij spreekt
namens D66. Gaat uw gang.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Dank u wel, voorzitter. Nederland heeft van zichzelf vaak het idee dat het
het beste jongetje van de klas is. In het dossier landbouw, natuur en
visserij is de vergelijking met Griekenland eerder gepast. In 2019
waarschuwde D66 de Minister al dat we al te creatief waren omgegaan
met dit dossier. Hadden we het niet wat zakelijker kunnen aanpakken? Dat
was niet zo, zei de Minister. Dat roept vragen op over het nieuws van
vandaag. Hoe kijkt de Minister met de kennis van nu aan tegen de wijze
waarop ze toen de Kamer heeft geïnformeerd?
Voorzitter. Met welke dossiers lopen we nog meer over het randje?
Vandaag hebben we in de procedurevergadering gesproken over de
derogatie. We hebben gisteren in de krant kunnen lezen over mestfraude.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

5

Dat zijn allemaal zaken waarbij Nederland verre van het beste jongetje van
de klas is. Hoe gaat de Minister het vertrouwen herstellen in Europa? Een
van de oprichters van de Europese Unie loopt de kantjes ervan af, bij dit
dossier en bij misschien nog wel meer dossiers. Wat is de uitstraling
hiervan op andere dossiers die van wezenlijk belang zijn voor Nederland,
zoals het klimaatdossier? Hoe geloofwaardig is Nederland op deze manier
nog?
Voorzitter. Het is heel simpel: we moeten ons gewoon aan de wet gaan
houden. Met die blik kijk ik tegenwoordig naar wat wij doen op het gebied
van stikstof, maar ook naar de visserij. Artikel 6, lid 2 van de Vogel- en
Habitatrichtlijn is heel duidelijk: we moeten verslechtering van aangewezen natuurgebieden voorkomen. Ik lees dat de garnalen in de Oosterschelde met bijna 300% en in de Vlakte van de Raan met 132% zijn
overvist. Vervolgens verwijst de Minister naar nog meer zelfregulering in
de sector. Hoe kijkt de Minister daartegenaan? Is het wel slim om een
quotum voor de hele garnalensector te hebben, in plaats van een
individueel quotum? Het is een beetje een regatta: snel uitvaren en snel
vissen. We weten allemaal dat de garnalen steeds kleiner worden.
Natuurorganisaties hebben aan de bel getrokken over de verslechtering
van de habitat, en niet alleen over de stand van de garnalen. Kan de
Minister nog wel een vergunning afgeven voor de garnalenvisserij,
wetende dat de habitat verslechtert als gevolg van die vergunningverlening?
Dezelfde vraag geldt voor het gemeenschappelijk visserijbeleid. Buiten de
12 mijlszone is de vergunningverlening gebonden aan artikel 11 van het
gemeenschappelijk visserijbeleid. Dat artikel verwijst ook naar de
regelingen onder de Vogel- en Habitatrichtlijn. Dat betekent dat je voor
Natura 2000-gebieden moet kunnen aantonen dat er geen verslechtering
van de habitat optreedt als gevolg van de bodemberoerende visserij. Dat
moet voor de gehele habitat kunnen worden aangetoond. Dat lijkt mij
nogal een klus. Hoe ziet de Minister dat in het licht van de wetten die we
met elkaar hebben afgesproken?
Een volgend punt in dit verband is de ingebrekestelling van Nederland
door de Europese Commissie op het gebied van controle. Zo’n ingebrekestelling komt niet uit de lucht vallen. Daar gaan correspondentie en
vragen aan vooraf. Hoe is dit dossier ontstaan en hoe heeft het zover
kunnen komen dat er uiteindelijk vanuit de Europese Commissie een
ingebrekestelling is gekomen? Dat is een heel vergaand middel. Hoe kan
de Minister verklaren dat zij in de controleverordening akkoord is gegaan
met een aantal versoepelingen? Dat geldt bijvoorbeeld voor het mogen
vissen zonder vergunning. Dat is geen ernstige inbreuk, maar dat mag je
herstellen.
De voorzitter:
U heeft nog één minuut.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Is er een impactanalyse geweest van het feit dat je nu de discard over je
gehele vangst op 10% mag bepalen?
Voorzitter. Dan kom ik bij een onderwerp dat mij na aan het hart ligt. Dat is
plastic. 65 tot 100 ton plastic belandt in onze zee, vooral vanuit de visserij.
Daar zijn technische oplossingen voor. Daarover hebben we ons laten
voorlichten. In 2027 is het afgelopen met het plastic. Is de Minister bereid
om samen met haar collega Van Veldhoven tussendoelen en een
routekaart vast te stellen, zodat we zeker weten dat we dat doel gaan
halen?
Voorzitter, ik rond af. Ik heb nog een vraag over de stand van zaken van de
visserijvrije zones rondom vismigratiegebieden. Kan de Minister vertellen
of wij op koers liggen om deze per 2022 gereed te hebben, en is de
nulmeting inmiddels afgerond?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

6

Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u zeer. Dan is nu het woord aan de heer Valstar. Hij spreekt namens
de VVD. Gaat uw gang.
De heer Valstar (VVD):
Dank u, voorzitter. Ik ben opgegroeid in Ter Heijde aan Zee, een klein
voormalig vissersdorpje tussen Den Haag en Hoek van Holland. Het werd
twee keer verzwolgen door de zee. Tromp sneuvelde er in een zeeslag met
de Engelsen en door de eeuwen heen spoelde er van alles aan: walvissen,
schepen en ondergetekende. Ik herinner me vooral hoe ik als kleine
jongen dagelijks kotters voorbij zag trekken, met hordes meeuwen
erachteraan. Dat was een prachtig gezicht, maar het werden steeds
minder meeuwen en kotters. Ik stond er destijds niet bij stil wat hier
allemaal bij kwam kijken. Vragen over vistuig, wat en hoeveel er gevangen
mocht worden, wat er overboord ging en of het überhaupt Nederlandse
kotters waren, kwamen simpelweg niet in mij op. Het was heel normaal
dat de schappen vol lagen met vis.
In de afgelopen jaren zijn er voor de vissers eigenlijk alleen maar vragen
bijgekomen. Hoe hard zijn de klappen van de brexit? Wat is de impact van
de aanlandplicht? Wat doen de strengere milieueisen voor mijn bedrijf?
Kan ik nog wel blijven werken op de visgronden waar mijn voorvaderen
visten, of worden ze ingeruild voor windmolens en natuur? Als ik
investeer in nieuwe technieken, hoe lang duurt het dan voor ik ze heb
terugverdiend? Verdien ik ze überhaupt terug, of moet ik het vistuig maar
in de sloot gooien in plaats van in zee, omdat de Europese Unie meer
unité dan een echte unie is?
Deze vragen bij elkaar opgeteld leiden tot een zware gewetensvraag bij
veel vissers: ga ik hier nog wel mee door? De pulsvisserij was een
lichtpunt, maar het licht gaat vanaf morgen voorlopig uit. Of, zoals de
voorzitter van VisNed vorige week bij het rondetafelgesprek zei: misschien
is het goed om het woord «pulsvissen» voorlopig even te mijden in
Europa.
Dat betekent niet dat we als Nederland stil hoeven te gaan zitten. We
willen graag weten welke lessen er worden getrokken, zodat Nederlandse
innovaties in de toekomst niet stranden in het zicht van een Franse haven.
De Minister schrijft in de brief van afgelopen maandag dat er gelukkig
geëvalueerd wordt door een internationale pulsviscommissie, de ICES.
Kan de Minister een nadere toelichting geven over de reikwijdte van dit
onderzoek, wie erbij betrokken zijn en wat het tot doel heeft? Ik wil
voorkomen dat het vooral een heel technisch onderzoek wordt, terwijl we
vooral moeten leren van het aangelopen proces. Daar heeft de NOS al het
nodige voorwerk voor gedaan, zo hebben wij vanmorgen gelezen.
Ook de technische verordening waaronder het pulsvisverbod valt, wordt
nog geëvalueerd. Die evaluatie zou er voor de zomer zijn, maar die heb ik
nog niet gezien. Dus waar blijft die?
Eveneens wil ik graag een toelichting op de aantijgingen van de NOS van
vanmorgen dat het ministerie de Europese Commissie heeft misleid.
Dan de aanlandplicht. Dat is een draak van een maatregel in de wens
ongewenste bijvangst verder terug te dringen. De draak in de draak is de
aanlandplicht voor babyvisjes. Ze worden aan land gebracht om verwerkt
te worden tot diervoeding, terwijl ze bij teruggooien in zee een overlevingskans zouden hebben. Of ze eindigen alsnog als diervoeding, maar
dan zonder alle transport- en verwerkingskosten, want dan doet de natuur
gewoon haar werk. De aanlandplicht is nu drie jaar volledig van kracht en
nog enigszins werkbaar dankzij enkele uitzonderingen. Maar hoelang
blijven die uitzonderingen van kracht? Wordt het doel van minder
bijvangst volgens de Minister door innovatie daadwerkelijk behaald, of
schieten we het doel voorbij?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

7

Die vraag kunnen we ook stellen bij de opmaat naar cameratoezicht. Is het
niet beter om te werken met een betrouwbare, geautomatiseerde
registratieplicht met een beeldherkenningssysteem in het verwerkingsproces? Dan kunnen we meten op basis van betrouwbare cijfers in plaats
van de vissers steeds steekproefsgewijs te controleren en uiteindelijk te
straffen. Daarnaast stel ik de vraag door wie en hoe dit gecontroleerd en
betaald gaat worden.
Voorzitter. Wij ontvangen signalen dat de vissers in het Waddengebied per
2023 hun vergunningen dreigen kwijt te raken omdat ze nog niet
emissieloos varen. Herkent de Minister deze signalen? In de Waddenagenda 2050 valt te lezen dat Nederland, Duitsland en Denemarken
hebben afgesproken te zullen streven naar een CO2-neutrale Waddenzeeregio in 2030. Hoe verhoudt dit streven zich tot het per 2023 al kwijtraken
van vergunningen?
We lezen dat de Minister nog in gesprek is met de Europese Commissie
over de mogelijkheden van sanering en de inzet van middelen. Zo is nog
steeds niet duidelijk of de 128 miljoen uit de Brexit Adjustment Reserve
daarvoor kan worden ingezet. Ook geeft zij aan dat de overleggen met de
Europese Commissie over sanering in relatie tot afnemend ruimtebeslag
erg moeizaam verlopen en niet binnen de staatssteunkaders passen.
Waarom past dat niet? Dat wordt mij niet geheel duidelijk. Graag een
reactie van de Minister.
Dan de Borkumse Stenen en het Friese Front. Mijn voorganger Arne
Weverling vroeg daar ook al aandacht voor. Dit is een kostbaar stuk
natuur, maar ook een kostbaar stuk visgrond.
De voorzitter:
U heeft nog één minuut.
De heer Valstar (VVD):
Er zijn gesprekken gaande met de visserijsector over nieuw in te tekenen
grenzen. Wat is de laatste stand van deze gesprekken met de sector, dus
na bestudering van de reactie van 8 juni jongstleden? Als het tot een
akkoord komt, dienen alle ondertekenaars van het Noordzeeakkoord hier
dan mee in te stemmen, of geldt de meerderheid? Dan zie ik eigenlijk de
bui al een beetje hangen.
Mijn laatste punt is de vismigratieplekken. Dat punt haalde collega De
Groot ook al aan. Ik heb daar nog een andere vraag over. De Minister
heeft in een reactie aangegeven dat ze de aangenomen motie-Lodders
naast zich neerlegt. Ik begrijp dat er nog een gesprek wordt aangegaan
met de sportvissersbond. Ik zou graag willen oproepen om te zorgen voor
maatwerk tussen de sportvissers en de waterschappen en ons daar nog
voor de begroting over te informeren.
Dank.
De voorzitter:
Dank. Prachtig binnen de tijd. U heeft een interruptie van de heer
Wassenberg. Gaat uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):
De heer Valstar had het over de onzekerheid waarin de vissers verkeren en
investeringen die zij moeten doen. Is de heer Valstar het met mij eens dat
voor de vissers alles staat of valt met duidelijkheid die de regering geeft?
Ik heb daar ook naar geluisterd vanuit de context van de pulsvisserij. In
2010 werden 22 vergunningen gegeven. Dat was eigenlijk al te veel, want
dat was meer dan 5% van de vissersvloot op dat moment. Ze hebben een
aantal jaren teruggekeken om op die manier het aantal kunstmatig op te
plussen. In 2010 waren er dus 22 ontheffingen. Dat werd door Bleker
opgeplust tot 42, en daarna door Sharon Dijksma tot 84, terwijl de
regering wist dat dat niet kon en dat het niet om onderzoek ging. Ze hield

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

8

de Europese Commissie voor het lapje. Is de heer Valstar het met mij eens
dat je de vissers geen dienst bewijst door op zo’n manier te sjoemelen en
de boel te belazeren, en dat je de vissers uiteindelijk alleen maar in een
steeds onzekerdere positie brengt, omdat je regels toepast op een manier
die niet is toegestaan?
De heer Valstar (VVD):
Ik denk dat onderaan de streep de belangrijkste conclusie is dat we onszelf
in dit dossier allemaal hebben benadeeld: Nederland, de vissers en zelfs
ook alle andere Europese vissers. Dit had namelijk een techniek kunnen
zijn die vele malen duurzamer is dan de huidige bodemvisserij, en een
techniek die zorgt voor minder bijvangst. Onderaan de streep vind ik het
buitengewoon treurig dat de pulsvisserij voorlopig de koeling in gaat. Ik
hoop dat die op termijn weer een keer uit de koeling gehaald kan worden,
omdat dit gewoon een veel betere manier van vissen is.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van de heer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dat is een deel van het antwoord. Ik had al aangegeven dat ik het
enthousiasme over de pulstechniek niet deel, omdat er heel veel nadelen
aan verbonden zijn. Maar goed, daar heb ik het net in een interruptie al
over gehad. Ik begrijp dat de heer Valstar zegt dat de vissers benadeeld
zijn doordat de regering regels heeft toegepast die niet op die manier
toegepast hadden mogen worden. Je kunt geen ontheffingen geven aan
de gewone, commerciële visserij, en je kunt het aantal niet voortdurend
kunstmatig opplussen, zodat je ver boven de 5% komt, namelijk op 25%.
Daarmee heb je de vissers geen dienst bewezen. Dat is wat ik aan de heer
Valstar wil vragen. Hij kan daar gewoon met ja of nee op antwoorden.
De heer Valstar (VVD):
We hebben de vissers zeker geen dienst bewezen, omdat de pulsvisserij
uiteindelijk verboden is. Daarom ook mijn vraag aan de Minister of we dit
gaan evalueren en wat de belangrijkste lessen zijn die we hieruit kunnen
trekken.
De heer Wassenberg (PvdD):
Eén kleine correctie. De pulsvisserij was al verboden.
De voorzitter:
Dat nemen we als mededeling aan. Dan is nu het woord aan mevrouw
Van der Plas. Zij spreekt namens de BoerBurgerBeweging. Gaat uw gang.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel, voorzitter. Zoals ik vaak aangeef: 0,3% zorgt voor het eten van
de andere 99,7%. Die zeer kleine groep mensen die zich dag en nacht
inspant om voor de allerbelangrijkste, eerste levensbehoefte te zorgen
wordt ons land uitgejaagd. Zo lijkt het wel. Dat geldt niet alleen voor de
boeren, maar ook voor de vissers. Honderden vissers en hun gezinnen
voelen zich al jaren onzeker over hun bestaansrecht. Ze hebben geen
vertrouwen in de toekomst. De visserij zet al decennia stappen om te
verduurzamen en vecht al decennia om haar bestaansrecht. De netten
sluiten zich echter steeds verder. Deze week Minister stelde de Minister
van IenW, Cora van Nieuwenhuizen, dat Schiphol niet hoeft krimpen als
we overstappen op biodiesel als duurzame brandstof. Als vissers
overstappen op biodiesel, oftewel HVO-brandstof, hoeven ze ook niet te
krimpen. Dat zou mooi zijn. Daar zijn we dan ook weer over uit. Of is er
toch een andere agenda? Wellicht kan de Minister hierop een toelichting
geven. Waarom geldt voor Schiphol wel wat voor vissers niet geldt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

9

Dan de Europese visie Mission Starfish. Die stelt vrijwel letterlijk dat de
bodemvisserij in 2030 niet meer mag. Dit strookt toch niet met de wens
om duurzaamheidsmaatregelen door te voeren? Heeft de Minister al
overleg gevoerd in het kader van de Scheveningengroep, ofwel de landen
die grenzen aan de Noordzee? Wat is de insteek van de Minister? Waar
mogen onze vissers op rekenen? 80% tot 90% van de Europese visserijschepen heeft een vorm van bodemcontact. Gaat Nederland de vraag
stellen hoe Europa de visvoedselvoorziening voor zich ziet? Of zitten we
straks allemaal aan de gekweekte tilapia uit Azië die volgestopt wordt met
antibiotica? Wat is het Nederlandse standpunt met betrekking tot deze
uitspraak? Wat hebben onze vissers misdaan om zo afgestraft en als
zeeënleegvissende piraten neergezet te worden? Gaat de Minister haar
best doen om deze Europese visie te veranderen?
Er wordt natuurlijk niet alleen op de Noordzee gevist. Ook rondom het
IJsselmeer en het Markermeer leven families al generaties lang van de
visserij. Neem het vissen op brasem. Dat gebeurt met netten waarbij de
vis door omtrekkende bewegingen met een over de bodem slepend net
wordt ingesloten. Het net dat gebruikt wordt noemt men een zegen. Een
zegen is een groot, staand visnet dat verticaal in het water staat doordat
het aan de bovenkant van drijvers en aan de onderkant van gewichten is
voorzien. We hebben het hier dan ook over de zegenvisserij.
Het ministerie heeft in de jaren 2000 tot en met 2005 gestimuleerd om 365
dagen per jaar brasem te onttrekken. Dat werd op alle binnenwateren
gestimuleerd onder de noemer van de Kaderrichtlijn Water. Nu is volgens
het ministerie het tegenovergestelde een realiteit. De brasem in het
IJsselmeer moet nu beschermd worden. Kan de Minister uitleggen
waarom haar ministerie vissers tot 2005 juist gestimuleerd heeft om met
de zegen op brasem te vissen? Er werden zelfs ontheffingen gegeven
buiten het zegenseizoen om. De huidige brasemstand is het gevolg van de
afname van het beschikbare voedsel. Dat is weer het resultaat van het
beleid van de Kaderrichtlijn Water. Door de enorme visserijbeperking
bepaalt nu het voedselaanbod hoeveel brasem er is en gaat komen.
Daarom heeft nu ingrijpen volgens ons een minimaal ecologisch effect.
De Minister heeft in haar Kamerbrief van 25 maart 2019 geschreven dat er
haast gemaakt wordt om te komen tot een gezamenlijk inzicht in de
omvang van de commerciële visbestanden. Zij gaf ook aan dat, totdat de
herstructurering heeft plaatsgevonden, niet tot generieke reductie wordt
overgegaan. Na een vertraging van een jaar gaat de sector nu samen met
Wageningen Marine Research en het adviesbureau voor water, bodem en
ecologie, AKTB, werken aan de alternatieve bemonstering van de
visbestanden. Deze bemonstering is nodig omdat Wageningen aangeeft
grote gaten te hebben in de huidige bestandsschattingen en meer data
nodig te hebben om tot een breed gedragen bestandsschatting te komen.
De voorlopige bestandsschattingen van AKTB en Witteveen+Bos laten
zien dat een positiever beeld van het brasembestand aan de orde is.
Waarom dan ingrijpen en niet het onderzoek afwachten?
De voorzitter:
U heeft nog één minuut.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Tot slot. Het is mij een doorn in het oog dat we in de niet te stuiten drang
naar regulering beleid doorvoeren waarmee we onze vissers het werk
onmogelijk maken, terwijl dat beleid vaak zijn doel niet bereikt. Soms
bereikt het zelfs het tegenovergestelde.
Ik sla even iets over, want anders heb ik geen tijd meer voor mijn laatste
vragen aan de Minister. Ziet de Minister zelf nog perspectief voor vissers?
En zo ja hoe, en welk perspectief? Wat is de langetermijnplanning voor de
visserij? Kan de Minister garanderen dat vissers een goed en rendabel
bedrijfsplan voor de komende pakweg tien jaar kunnen maken zonder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

10

telkens weer beperkende maatregelen? De belangrijkste vraag aan de
Minister is of Nederland zijn vissers überhaupt wel wil behouden.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank. Er is nog een interruptie van de heer Thijssen. Gaat uw gang.
De heer Thijssen (PvdA):
Ik heb het idee dat mevrouw Van der Plas hetzelfde met de pulsvisserij
doet als de Minister. Dat is de vissers de valse hoop geven dat er
eindeloos gevist kan worden en dat er op die manier eindeloos economische activiteit is, of dat er eindeloos vis in de zee is. Het punt is dat we
tegen de grenzen aanlopen van wat deze planeet kan dragen en dat we
tegen de grens aanlopen van wat de Noordzee kan dragen. Heel veel
wetenschappers waarschuwen dat we de natuur vernietigen en de
leefbaarheid van deze planeet op de proef stellen, en dat er dus grenzen
moeten zijn en we binnen die planetaire grenzen moeten leven. Wetenschappers zeggen ook dat als je de ecosystemen op zee te veel vernietigt,
er op een gegeven moment geen vis meer is om te vangen. Mijn vraag
aan mevrouw Van der Plas is welke planetaire grenzen zij ziet waar ook de
visserij zich aan zal moeten houden.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik denk niet dat we hier een wereldwijd klimaatdebat moeten voeren. Dat
kunt u agenderen in de procedurevergadering. Wat ik aan het doen ben, is
opkomen voor een heel kleine groep mensen die zich in hun bestaansrecht bedreigd voelen. Die heel kleine groep mensen is al jarenlang aan
het verduurzamen, mede door organisaties waarvan u zelf directeur bent
geweest, die steeds harder de duimschroeven aandraaien. Ze moeten
linksaf en ze moeten rechtsaf. Dan gaan ze rechtsaf, maar dan is het weer
niet goed en moeten ze linksaf. Uiteindelijk leidt dat ertoe dat de sector
steeds kleiner wordt. Visserijfamilies worden letterlijk het land uitgejaagd.
Ik heb net mensen uit Katwijk gesproken. Zij gaan emigreren naar
Noorwegen omdat ze het hier niet meer trekken. Wat ik doe, is opkomen
voor deze mensen. Dit zijn duurzame vissers die op een duurzame manier
bezig zijn. Ze zitten overal aan tafel en spreken overal mee, ook met
Greenpeace, de Stichting Noordzee en de Waddenvereniging. Ze zijn
overal aan het praten en het is nooit goed genoeg. Dat is wat ik hier doe.
En als u een klimaatdebat wilt, zou ik dat aanvragen.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van de heer Thijssen.
De heer Thijssen (PvdA):
We lopen inderdaad tegen de grenzen van deze planeet aan qua klimaat,
maar ook qua natuur. De milieutoestand op de Noordzee is in een
erbarmelijke staat. Daarom is er een Noordzeeakkoord gekomen en gaan
we op de Noordzee natuurgebieden aanwijzen, zodat ecosystemen zich
kunnen herstellen en de visstand ook op langere termijn duurzaam is.
Daarom is er een Noordzeeakkoord gekomen. Helaas zijn de vissers van
die tafel weggelopen. Ze hebben niet getekend en ze zitten nu niet aan
tafel om te praten over hoe we het zo slim mogelijk kunnen doen. Mijn
vraag aan mevrouw Van der Plas is hoe zij deze vissers nou hoop kan
geven. Hoe kunt u nou niet tegen ze zeggen dat er in ieder geval natuurgebieden op zee moeten komen? Er zijn namelijk planetaire grenzen. Er is
ook een wet die zegt dat we moeten zorgen voor goede natuur op de
Noordzee, zoals we dat ook op land moeten doen. Als we dat accepteren
als een grens, als u dat accepteert als een grens en als de vissers dat
accepteren als een grens, kunnen we vervolgens met elkaar in gesprek
gaan over de vraag hoe we ervoor zorgen dat de visserijsector binnen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

11

grenzen op een gezonde manier kan opereren. Ik zou graag de handen
ineen willen slaan voor de belangen van de vissers en voor de belangen
van de planeet.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dat is een heel lang betoog. Het stukje over natuurgebieden heb ik juist
overgeslagen, meneer Thijssen. Dat wil ik graag even aan u voorleggen.
Dank u wel voor de extra tijd daarvoor.
De voorzitter:
Vat u het een beetje samen, zou ik zeggen.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Het is een heel kort stukje. Daar ben ik zo doorheen. Een duidelijk
voorbeeld van beleid dat het tegenovergestelde bereikt, is de Scholbox.
Dat is een reservaat in de Noordzee ten noorden van de Nederlandse en
Duitse Waddeneilanden en ten westen van de Deense Waddeneilanden,
dat in 1989 is ingesteld ter bescherming van de jonge schol. De Scholbox
is nu 32 jaar afgesloten, bestrijkt 40.000 vierkante kilometer en is
verboden voor boomkorkotters met een motorvermogen van 300 pk of
meer. Dit biodiverse gebied is veranderd in een verzuurd zwart slibgebied
met alleen maar monocultuur. Er is geen vis meer te vinden. Dat is mijn
antwoord op uw vraag over natuur.
Tot slot wil ik nog wel een wedervraag stellen, maar ik weet niet of u die
wilt beantwoorden. Greenpeace, Stichting Noordzee, het Wereldnatuurfonds en ik weet niet wat voor milieu en dierenorganisaties allemaal ...
De voorzitter:
Ik stel voor dat u die straks bij interruptie in de richting van de heer
Thijssen stelt.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik wil het toch even vragen. Zij hebben in de afgelopen decennia
honderden miljoenen aan subsidies gekregen. En nog steeds gaat het niet
goed met de natuur. Ik vraag mij dan af wat u met al dat geld gedaan
heeft, aangezien het nog steeds niet goed gaat. Dan is het gewoon
weggegooid geld geweest.
De voorzitter:
Dit is een beetje oneigenlijk gebruik van een interruptie. Ik begrijp uw
move, mevrouw Van der Plas. Ik stel voor dat u dit in uw betoog verwerkt,
meneer Thijssen, óf dat mevrouw Van der Plas dit straks als interruptie
aan u adresseert. Dank. Dan is het woord aan de heer Thijssen. Gaat uw
gang.
De heer Thijssen (PvdA):
Dan krijgen we dadelijk vast een mooie interruptie van mevrouw Van der
Plas. Ik wil even aangeven dat ik hier ook praat namens GroenLinks. Het is
druk zo voor het zomerreces, dus we hebben dit met elkaar afgestemd.
Het eerste punt dat ik wil maken, gaat inderdaad over de nieuwsberichten
die we vanochtend hoorden van de NOS over het feit dat de Europese
Commissie bewust is voorgelogen door het ministerie om op korte
termijn meer vergunningen te kunnen ritselen. Ook de PvdA-fractie en de
GroenLinks-fractie vinden dit zeer, zeer ernstig. Omdat we in de Europese
Unie toch in enige mate op basis van vertrouwen met elkaar moeten
kunnen schakelen en omdat we in vertrouwen met elkaar moeten
proberen zaken zo goed mogelijk te regelen, moeten we niet tegen elkaar
gaan liegen. Op die manier slaan we het vertrouwen en daarmee de
bodem onder de Europese Unie uit. Het is heel ernstig dat de belangen op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

12

korte termijn blijkbaar de voorkeur hebben verdiend boven de belangen
op de wat langere termijn, terwijl die veel belangrijker zijn.
Het werd eerder ook al gezegd: dit is natuurlijk geen eenmalige zaak. We
zien dit als een structureel euvel bij dit ministerie: bij de stikstofderogatie,
bij fosfaat, bij nitraat, bij natuurwaarden en bij andere luchtkwaliteitsregels. Telkens weer proberen we de Europese regels op te rekken om dit
land binnen die regels te persen. Dat gaat gewoon niet meer. Ik denk dat
het zonneklaar is dat we buiten onze planetaire grenzen komen, bij dit
debat en bij dit dossier, maar ook bij de andere dossiers die ik net
noemde.
De voorzitter:
Een moment voor een persoonlijk feit van de Minister.
Minister Schouten:
De heer Thijssen spreekt over het ministerie, maar het is de Minister en
voor de rest niemand. Ik vat dit dus op als een aanklacht tegen mij van het
feit dat ik continu de Europese Commissie zou voorliegen. Dat wil ik graag
vermeld hebben. Er bestaat geen ministerie, maar er is een Minister.
De voorzitter:
Helder. Dat is politieke ministeriële verantwoordelijkheid. Gaat uw gang. U
vervolgt uw betoog.
De heer Thijssen (PvdA):
Ik denk dat dat inderdaad zo is. Ik zeg niet dat het continu zo is. Ik zeg wel
dat we een aantal voorbeelden zien waaruit zou blijken dat dit inderdaad
het geval is. Dat is nu ook weer zo bij de NOS. Daar wil ik heel graag een
reactie op.
Het schrijnende is dat er onderzoek gedaan zou worden naar de pulsvisserij. Sommigen zijn er al van overtuigd dat pulsvisserij een slecht idee is;
anderen zijn ervan overtuigd dat het een goed idee is. Ik weet het niet zo
goed. Daarom zou ik heel graag dat onderzoek willen. Maar goed, dat zal
er nu niet van komen, want pulsvisserij is nu gewoon verboden. Op die
manier hebben we onszelf in de voet geschoten.
Ik wil vragen hoe de Minister ervoor gaat zorgen dat de Minister, maar
ook het ministerie, hiermee met respect omgaan. Het gaat niet alleen
maar om de kortetermijnbelangen van de visserij, de boeren of de
voedselvoorziening in dit land. Het gaat er ook om dat we de natuur
moeten verbeteren. Het gaat er ook om dat we binnen de planetaire
grenzen van onze planeet moeten blijven. Daarnaast gaat het erom dat
vissers een goede boterham kunnen verdienen, dat boeren een goede
boterham kunnen verdienen en dat een en ander op een goede manier en
in balans met elkaar gaat. We zien nu heel veel voorbeelden waarin dit
telkens is misgegaan. Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat het wél in
balans gaat gebeuren, want hier moet echt iets fundamenteel worden
aangepast? Dat is mijn vraag aan de Minister. Graag een reactie daarop.
Ik heb nog drie andere onderwerpen. Eentje daarvan is de Noordzee en
het Noordzeeakkoord. In mijn hoedanigheid als Kamerlid wil ik de
Minister een heel groot compliment maken voor het feit dat er een
Noordzeeakkoord is, waarin inderdaad wordt geprobeerd om een balans
te vinden tussen alle belangen op de Noordzee. We willen namelijk meer
duurzame energie produceren op de Noordzee. We willen ervoor zorgen
dat een goede milieutoestand op de Noordzee echt voor elkaar komt en
we willen ervoor zorgen dat de visserij binnen die grenzen op een goede
manier kan hervormen en duurzaam kan worden. Ik vind het dan ook heel
erg goed van de Minister dat zij een koers kiest waarbij zij de visserij aan
tafel uitnodigt. Dat is meerdere malen uitputtend geprobeerd. Helaas is
het tot nu toe nog niet gelukt, maar de uitgestoken hand is er wel: als
jullie aan tafel zitten, beste visserij, kunnen jullie meepraten over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

13

inregeling van deze regelingen; als jullie dat niet doen, gaat het Noordzeeakkoord met alle partijen verder om dat wel te doen en om de doelen van
dat Noordzeeakkoord te halen.
In de stukken bij deze vergadering valt mij wel iets op, namelijk dat de
Europese Commissie schijnbaar obstakels opwerpt om de visserij te
helpen verduurzamen en te helpen opereren binnen het Noordzeeakkoord. Ik zou de Minister willen vragen hoe dat mogelijk is. Hoe is het
mogelijk dat de Europese Commissie het voor de Nederlandse regering
niet mogelijk maakt om de visserij te helpen om te doen aan de doelstellingen van de Green Deal en aan andere Europese wetgeving, zoals de
Habitatrichtlijn? Wat kunnen we eraan doen om dat voor elkaar te krijgen?
Mijn fractie en die van GroenLinks zijn heel blij dat de Minister probeert
om de regeling voor de brexit zo veel mogelijk zo in te richten dat de
vissers worden geholpen met de moeilijkheden die zij tegenkomen. Dat is
heel goed. En natuurlijk zijn deze vragen heel belangrijk, want ondertussen zijn we alweer verder. De Europese Unie is naar 55% CO2-reductie
gegaan en we hebben nog meer wind op zee nodig.
De voorzitter:
U hebt nog één minuut de tijd.
De heer Thijssen (PvdA):
O jee. We hebben natuurlijk ook meer natuurgebieden nodig, want we
zien steeds meer VN-rapporten verschijnen die zeggen dat we niet 15%
van de Noordzee moeten beschermen, maar 30%. Ik wil de Minister dus
om een reactie vragen op dit soort studies, die steeds vaker uitkomen.
Ik wil nog één punt maken. Het lukt me niet meer om het punt over
controle en handhaving te maken en waarom dat allemaal zelfregulering
moet zijn. Of misschien toch wel: is er een voorbeeld van zelfregulering
die wel werkt? Waarom zetten we er nog op in? Volgens mij bestaat dat
voorbeeld namelijk niet. Maar het gaat vooral om innovatie. Daarover zegt
de Minister ook het een en ander in haar brieven. Ze zegt dat we inzetten
op innovatie. Ik mis dan wat het doel is van innovatie. Daarom vraag ik
om de innovatie niet aan de sector over te laten, maar heel duidelijk aan
te geven dat we gaan inzetten op innovatie met als doel, neem ik aan, het
bereiken van de Green Deal en het Noordzeeakkoord. Mijn vraag is dus
om dat niet helemaal over te laten aan de sector.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Er is een interruptie van de heer Wassenberg. Gaat uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):
Mijn hart maakte een sprongetje toen ik de heer Thijssen hoorde reageren
op de interruptie van mevrouw Van der Plas. Hij zei toen namelijk dat we
vissers geen valse hoop moeten geven. Hij had ook kritiek op de pulsvisserij. Dat klonk mij als muziek in de oren. Ik wilde even vragen of ik het
inderdaad goed verstaan heb. Bij het debat over de pulsvisserij in februari
2019 zei zijn voorganger: «De Partij van de Arbeid was en is voorstander
van pulsvisserij.» Ik hoop dat de heer Thijssen zegt dat zij nu wel een stuk
kritischer zijn dan toen. Dan hoef ik ook geen vervolgvraag te stellen. Ik
hoop, en daarom stuur ik daar ook een beetje op, dat de heer Thijssen
gewoon ja zegt.
De heer Thijssen (PvdA):
Ik zeg wat ik net ook zei, namelijk dat er voors en tegens zijn aan pulsvisserij en dat daar onderzoek naar gedaan zou moeten worden. Op die
manier kunnen we objectief bepalen of dit nou wel of niet een slim idee is.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

14

U ziet af van een vervolgvraag. Dan de heer Grinwis.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik begrijp niet helemaal wat de heer Thijssen zegt. Hij wil graag dat er
meer onderzoek wordt gedaan. Toen het Europees Parlement tot het
verbod besloot, was het onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek nog
niet afgerond. Inmiddels is dat al ruim een jaar geleden afgerond. ICES
heeft een advies uitgebracht waarin het concludeert dat het vissen op
tong met de pulskor in de Noordzee qua duurzaamheid beter scoort dan
vissen met de traditionele boomkor. Er is minder bodemberoering, minder
bijvangst van ondermaatse vis en er is sprake van minder brandstofverbruik. Wat willen de PvdA en GroenLinks dan nog meer aan onderzoeksgegevens hebben om positief te kunnen blijven spreken over de pulskor?
De heer Thijssen (PvdA):
Ik dacht dat er nog vervolgonderzoek nodig was. Maar dit is een goed
punt. Ik zal daar nog even beter naar moeten kijken.
De voorzitter:
Helder. Dank. Dan is nu het woord aan de heer Grinwis. Hij spreekt
namens de ChristenUnie. Gaat uw gang.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Voorzitter, dank u wel. Na al deze bijdragen moge duidelijk zijn dat dit de
laatste dag is dat er met puls gevist mag worden. Dat is een droevige dag
in een sowieso al spannende tijd voor vissers. Vanmorgen kwam de NOS
met een reconstructie van het om de tuin leiden van de Europese
Commissie met betrekking tot het aantal pulsvergunningen door het
Ministerie van LNV onder verantwoordelijkheid van de achtereenvolgende
bewindspersonen van LNV. Ik vond de reactie van een van de
voorgangers van deze Minister, namelijk de heer Bleker, ronduit schaamteloos. Het duurde 35 jaar bloed, zweet en tranen voordat deze duurzame,
effectievere vismethode klaar was, en die zijn nu in één klap weggespoeld
met het verbod van het Europees Parlement. Dat is niet buiten de schuld
van alles wat er op het ministerie is gebeurd. Ik krijg daarop heel graag
een reactie van de Minister.
Het ongeduld en de druk vanuit de sector waren begrijpelijk, zeker in de
crisisjaren rond 2010. Het was crisis, de brandstofprijs werd hoger en
hoger en het water stond ze aan de lippen. Het is vervolgens op het
ministerie niet goed gegaan en dat mag niet. Dat heeft heel veel gevolgen;
niet alleen voor de vissers en de pulsmethode, die veelbelovend was,
maar ook voor onze goodwill in Europa.
Dan mijn vragen naar aanleiding van de berichtgeving van vanochtend.
Heeft Nederland de in het artikel genoemde gesprekken met Frankrijk
gevoerd? Zijn er nu alsnog gesprekken mogelijk? Mijn vraag is ook of de
Minister beseft dat deze innovatie een zeer langjarig proces van trial-anderror is geweest, en dat dit niet zomaar te vervangen is door een nieuwe
innovatie. Zoiets kost tijd en vergt inspanning.
De vissers hebben het gevoel dat ze met één hand op de rug moeten
vechten voor hun toekomst. Ze spelen een wedstrijd die ze eigenlijk niet
kunnen winnen. Iedere keer komen de onderhandelaars van de vissers
terug met verlies, verlies, verlies. Dat doet pijn. De ultieme vorm van
scharrellandbouw op zee, diep verbonden met de geschiedenis en cultuur
van tal van kustplaatsen, dreigt te verstikken door regelgeving en een
steeds vollere Noordzee. Voor vissers zijn deze grote transities niet nieuw.
Wel is investeringszekerheid nodig, of anders gezegd toekomstperspectief. Dat raakt steeds verder uit het zicht. Hoe kijkt de Minister hier
tegenaan? Hoe kunnen we er met elkaar voor zorgen dat dit perspectief
weer een beetje dichterbij komt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

15

Voorzitter. Ik heb afgelopen weekend gesproken met de garnalenvissers in
Lauwersoog. Daar is het gebied Borkumse Stenen aangewezen als
compensatienatuur voor de aanleg van windturbineparken. Collega
Valstar sprak daar al over. Voor hen voelt dat als een weeffout in het
Noordzeeakkoord, en eigenlijk als het einde van hun broodwinning. Wat is
daar nog aan te doen? Ik sluit mij aan bij de vragen van collega Valstar.
Het gaat om het opschuiven van een klein reepje tot de vaarroute naar
linksboven, als je het visueel op de kaart ziet. De vragen van collega
Valstar waren helder.
Dan Europa en de stemming in het Europees Parlement over het
initiatiefvoorstel biodiversiteitsstrategie 2030. Daarin is de wens uitgesproken om alle sleepnetvisserij te verbieden. Het gaat dan om 80% van
de Nederlandse visserij. Volgens mij sprak collega Van der Plas daar ook
al over. De Europese Commissie lijkt deze initiatieven inmiddels te hebben
overgenomen in Mission Starfish 2030. De ChristenUnie maakt zich hier
heel veel zorgen over. Wat kan de Minister hier in Europa nog tegen doen?
Is dit een soort bijeffect van alles wat er is gebeurd? Met andere woorden,
heeft het pulsverbod anderen op het idee gebracht om via milieuwetgeving de hele bodemberoerende visserij dan maar uit te schakelen? Hoe
gaat het bij het smeden van allianties met de Duitsers, de Denen, de
Belgen et cetera. Dat moet beter dan ten tijde van de puls.
Dan de zegenvissers. Ik kan me, denk ik, aansluiten bij de vraag van
collega Van der Plas. Dat scheelt weer spreektijd. De brasemstand is te
laag. Dat is helder. De vissers wijzen echter naar te weinig voedingsstoffen in het water. Mijn vraag is of dat allemaal goed wordt meegenomen in het onderzoek dat door Wageningen Marine Research wordt
uitgevoerd. Zijn er al conclusies te melden?
Dan de visserijvrije zones op migratieknelpunten voor trekvis waar een
migratievoorziening aanwezig is. Vorige week heb ik bij het tweeminutendebat over water samen met een aantal collega’s een motie ingediend, die
ook is aangenomen. Die motie vroeg om betere migratievoorzieningen te
plaatsen bij het onderhoud aan dammen en sluizen voor paling.
De voorzitter:
U heeft nog één minuut.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Dank, voorzitter. Dat was naar aanleiding van recent onderzoek van
RAVON. Een gezonde palingstand is natuurlijk heel belangrijk voor ons
land en voor de natuur. Ik ben erg blij met het uitgebreide onderzoek naar
het palingbestand dat de Minister heeft aangekondigd. Wanneer zijn hier
resultaten over te verwachten?
Dan de Kottervisie. De Minister schrijft dat de sanering van de kottersector
helaas nodig is vanwege staatssteunkaders die zijn gekoppeld aan het
gemeenschappelijk visserijbeleid, maar dat die lastig ligt. Mijn vraag is
wat nou exact het probleem is en wat hier nog aan te doen is.
Ten slotte. De visserij kent best veel duurzame kanten, met weinig
voedselkilometers, geen antibiotica en een lage ecofootprint. Vissers
vissen 650 ton afval per jaar op, recyclen al het gebruikte materiaal en
willen innoveren. Zoals Sarah Verroen mij afgelopen zaterdag vertelde,
hebben ze door de perfect storm waarin ze zitten echter het gevoel geen
eerlijke kans te krijgen om te innoveren op weg naar een duurzamere
toekomst. Hoe kunnen wij de vissers door die perfect storm heen
loodsen?
De voorzitter:
Dank u wel. De laatste interruptie van de heer Wassenberg. Gaat uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

16

Voorzitter, u kunt helaas goed tellen. Mijn laatste deelinterruptie. De heer
Grinwis maakt zich druk over het beeld van Nederland in Europa in
verband met de pulsvisserij. Dan wil ik toch nog even zeggen dat de
pulsvisserij allang verboden was in Europa. Ontheffingen waren alleen
maar mogelijk voor onderzoek, tot 5% maximaal. Aanvankelijk, in 2010,
betrof dat 22 schepen. Dat was al meer dan die 5%. Dat is verhoogd naar
42 en naar 84. Dat is allemaal onder druk van de Tweede Kamer gebeurd,
met instemming van onder andere de partij van de heer Grinwis. Zijn
partijgenoot Slob heeft in 2011 zelfs een motie ingediend om de pulsvisserij helemaal toegestaan te krijgen. Op het moment dat je die druk legt
op het ministerie, maar ook op Europa, met «sta het allemaal toe», dan ...
De voorzitter:
Komt u tot uw vraag.
De heer Wassenberg (PvdD):
Mijn vraag is: je kunt toch niet met droge ogen beweren dat je je druk
maakt over het beeld in Europa als je zelf inzet op het onderdrukken van
en het sjoemelen met de regels?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Het begint ermee dat de puls een fantastische innovatie was en is.
Daarmee zouden kottervissers een betere toekomst tegemoet kunnen
gaan dan met de oude boomkormethode waarmee ze vanaf vanavond
00.00 uur allemaal weer moeten gaan vissen. Dat is één. Twee. Een
legitieme lobby en een legitieme inzet voor een duurzamere vismethode
is nog wat anders dan oproepen om de regels te omzeilen en de Europese
Commissie om de tuin leiden. Daar heb ik net ook wat over gezegd. Ik heb
vanmorgen met verbazing en verbijstering kennisgenomen van hoe
meneer Bleker daarop terugblikt. Hij vond het eigenlijk wel een mooie
lobby. Ik vind dat het zo niet hoort. Alle legitieme inspanning voor de
pulsvissers en voor deze methode is totaal iets anders dan oproepen om
de wet te omzeilen en andere mensen om de tuin leiden. Dat is absoluut
niet de manier waarop de ChristenUnie het spel wil spelen. Wij staan voor
een wet en het handhaven van die wet. Binnen die kaders mag je je
absoluut inspannen voor betere vismethodes. Dat hebben mijn
voorgangers in deze Kamer altijd gedaan en zo zit ook ik vandaag in de
wedstrijd.
De voorzitter:
Dank. Er is een interruptie van de heer De Groot. Gaat uw gang.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Als er een prijs is voor de bewindspersoon die de meeste schade te land,
ter zee en in de lucht heeft aangericht, dan is die wel voor de heer Bleker.
Ik schaam me er niet voor om dat hier gewoon te zeggen. Het hele land zit
op slot. Maar mijn vraag is een andere. Die gaat over de consequentie die
de ChristenUnie verbindt aan haar eigen redenering. Er is minder vis in
het IJsselmeer. Dat weten we. Ten opzichte van die hoeveelheid vis is er te
veel vangstcapaciteit. Bent u het met de fractie van D66 eens dat het
antwoord dan niet «meer vissen» is, maar het terugbrengen van de
vangstcapaciteit?
De heer Grinwis (ChristenUnie):
In algemene zin is dat natuurlijk niet het probleem op de Noordzee, maar
in het IJsselmeer is er absoluut minder vis. Tegelijkertijd hebben de
vissers aan de bel getrokken. Los je dit probleem op met minder vissen, of
is er ook nog iets anders aan de hand? De vissers denken dat er een
gebrek aan voedingsstoffen in het water is. Mijn vraag aan de Minister is
of dat voldoende in vervolgonderzoek wordt meegenomen. Niks meer,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

17

niks minder. Dus ik zeg hier niet dat het aantal visdagen moet worden
uitgebreid. Nee, ik vraag of die zorg over de voedingsstoffen goed in dat
onderzoek zit.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van de heer De Groot.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Ik denk dat iedereen wel weet dat dat de reden is dat er minder vis is. Dat
lijkt mij niet zo moeilijk. Het lijkt een beetje op gratis woorden van de
ChristenUnie.
De voorzitter:
Dit mag een reactie opleveren, maar het hoeft niet.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Het was gratis spreektijd en een gratis vraag, maar het was absoluut geen
irrelevante vraag. Het is heel duidelijk dat we moeten vaststellen wat de
oorzaak is. We moeten voorkomen dat het beeld ontstaat dat overbevissing heeft geleid tot minder vis. Het gaat erom dat duidelijk is wat de
oorzaak is van een mindere visstand. Dat vervolgens de consequentie kan
zijn dat er minder gevist moet worden, ben ik graag met de heer De Groot
eens.
De voorzitter:
Dan heeft de heer Edgar Mulder het woord. Hij spreekt namens de PVV.
Gaat uw gang.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Voorzitter. Dat er bewust gelogen wordt door het kabinet-Rutte is geen
verrassing. Eigenlijk maakt dat voor het resultaat ook weinig uit. Onder de
streep is de pulsvisserij verboden; niet door leugens, maar door de
Europese Unie. Die doet dat omdat ze haar oren naar Frankijk laat hangen.
Frankrijk heeft geklaagd omdat de Franse vissers de Nederlandse vissers
niet konden bijbenen. Als het aan de PVV lag, gingen we morgen gewoon
weer pulsvissen.
Dan nog iets in het algemeen over de discussies die hier net langskwamen. Onze westerse beschaving heeft ervoor gezorgd dat wij in staat
zijn om de bevolking te voeden. Al die zogenaamde beschavingen waar ze
het nog net zo doen als een paar honderd jaar geleden hebben last van
ziektes en hongersnoden. En dan mogen wij hen helpen. Het enige
waaraan wij echt moeten werken, is dierenwelzijn. Dankzij onze boeren en
vissers hebben wij het goed in de westerse wereld.
Voorzitter. Daarom is het zo jammer dat voor dit kabinet voedselproductie
schijnbaar geen prioriteit meer heeft. Dat blijkt voortdurend. Boeren
worden weggepest en de visserijsector moet nog verder krimpen. Ik heb
een vraag aan de Minister. Als de Nederlandse vloot straks zo klein is dat
de visquota niet meer benut worden, verandert de Minister haar beleid
dan? Of blijft zij ook dan nog voor verdere krimp? Op het moment moet er
schijnbaar alleen maar ingekrompen worden. Als je toestaat dat er meer
windparken op zee komen en als je het de visserijsector moeilijk maakt, is
het uiteindelijke resultaat afbraak van de visserij. Dan zijn we straks niet
alleen de pulsvisserij kwijt, maar heel veel meer. De vissers hebben er
terecht geen vertrouwen meer in. Zij hebben het Noordzeeoverleg
verlaten. Want waarom zou je overleggen als de uitkomst van dat overleg
al vaststaat? Waarom onderhandelen als de Minister al gekozen heeft voor
organisaties als Greenpeace en Natuur & Milieu? Dat blijkt vandaag ook
weer; zie het compliment dat zij krijgt van links.
Voorzitter. We lezen in de brief van de Minister dat zij begin deze maand
een dringend verzoek heeft gedaan aan de vissers om zich weer aan te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

18

sluiten. Maar wees eens eerlijk, Minister. Mag ik via de voorzitter aan de
Minister vragen of de inbreng van de vissers kan leiden tot een andere
uitkomst dan dat er meer windparken op zee komen? Is een andere
uitkomst mogelijk? Graag een antwoord daarop.
Voorzitter. Ondanks wat hier gezegd wordt, gaat het met veel vissoorten in
de Noordzee uitstekend. Toch wordt aan vissers geen perspectief
geboden. Het enige wat ze horen, is saneren, saneren, saneren. Je ziet een
verschil: de vissers krijgen van de overheid bijvoorbeeld geen langetermijngaranties, maar de zwaar gesubsidieerde exploitanten van windturbines krijgen die garanties wel. Dat is weer een bewijs dat deze Minister
alleen links beleid uitvoert.
De Minister heeft het in haar Kamerbrieven over het behoud van
levendige visserijgemeenschappen. Maar hoe moet dat bereikt worden als
er nauwelijks nog vissen zijn? Wat moeten die mensen na deze sanering
gaan doen? In elk vissersdorp een visserijmuseum ofzo? Graag een
reactie van de Minister.
Ik sluit af met het laatste onderwerp. Eind 2020 is er een motie aangenomen die verzoekt om af te zien van het instellen van generieke
visserijvrije zones rondom vismigratievoorzieningen. Die motie was nodig
omdat de Minister eenzijdig de voorwaarden voor de visserijvrije zones
wilde veranderen. Gelukkig waren de meeste partijen hiertegen. De
motie-Lodders werd aangenomen. De Minister heeft nu besloten om deze
motie naast zich neer te leggen, met als argument dat er dan een wijziging
in de Visserijwet nodig is. Dat zou te ver gaan voor een demissionair
kabinet. Als je demissionair bent, ga je toch ook niet het staande beleid
veranderen? Afsluitend. Voor de PVV is het van tweeën één: óf de Minister
doet niets en laat het volgende kabinet beslissen, óf ze moet de aangenomen motie uitvoeren. Graag een stellingname van deze Minister.
Dank u.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik wil ook graag mijn inbreng plegen. Ik geef daartoe graag
het voorzitterschap tijdelijk over aan de heer Wassenberg.
Voorzitter: Wassenberg
De voorzitter:
Dank. Dan zal ik inderdaad het voorzitterschap voor enige momenten
overnemen. Ik geef het woord aan de heer Bisschop van de Staatkundig
Gereformeerde Partij voor zijn vijf minuten.
De heer Bisschop (SGP):
Dank u wel, waarnemend voorzitter. Het gaat goed met de vis, maar het
gaat slecht met de vissers. ICES is een club die al vaker eventjes over tafel
is gegaan: de internationale onafhankelijke commissie die de exploratie
van de zee volgt en beoordeelt. Terwijl ICES positief is over de Noordzeevis, moeten onze vissers vanaf vannacht hun duurzame pulsvistuig aan
de wilgen hangen. Er zat muziek in; minder bodemberoering en andere
voordelen zijn al genoemd. Alleen Brussel was daar doof voor. Hoe krom
en zuur kan het zijn?
De NOS gaf vanmorgen een confronterend inzicht in de misère rond de
pulsvergunningen. De Kamerstukken vanaf 2010 melden echter nauwelijks
iets over de grote juridische risico’s die genomen werden. Ik zou daar
graag een reflectie en duiding van de Minister op hebben.
Dan Europa. De Minister heeft in weerwil van de motie-Boswijk/Bisschop
ingestemd met een algemene oriëntatie op de controleverordening,
terwijl de motie zei: eerst een praktijktoets, en daarna, als die praktijktoets
voldoet, instemming. Waarom heeft de regering er niet voor gekozen zich
op z’n minst te onthouden van stemming? Gaat de Minister als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

19

wiedeweerga aan de slag met een praktijktoets, zodat er bijgestuurd kan
worden?
Het Europees Parlement zegt in een resolutie dat richting 2030 de
bodemberoerende visserij uitgefaseerd moet worden. Op de burelen van
de Commissie gaat het masterplan Mission Starfish 2030 rond, met
eenzelfde boodschap. Ik heb het gevoel dat de Minister dit een beetje
wegwuift. Ik moet zeggen dat ik mij hier wel zorgen over maak, met die
hele geschiedenis rond het pulsvissen. Mijn vraag is hoe de Minister dit
dossier volgt. Welke ingrepen of interventies pleegt zij in dit dossier?
Dan de sanering van de kotters. De Minister wil die niet meer financieren
vanuit het gemeenschappelijk visserijbeleid, maar vanuit de Brexit
Adjusted Reserve. Ook de VVD sprak daarover. Dat roept wat vragen op.
Waarom zouden staatssteunkaders die ruimte niet aan de visserij bieden?
Hoe groot is het risico dat we straks met lege handen staan, dat de vissers
straks met lege handen staan als sanering vanuit de brexitmiddelen ook
spaak loopt?
De SGP maakt zich ook grote zorgen over de uitvoering van het Noordzeeakkoord. Blijft er nog wel voldoende ruimte over voor onze vissers? De
Kamer heeft een motie van mijn collega Stoffer aangenomen die de
regering vraagt om in te zetten op zo min mogelijk gebiedssluitingen voor
de visserij. Hoe heeft de Minister daar handen en voeten aan gegeven? Ik
zou zeggen: zorg ervoor dat de visie van de visserijsector serieus
genomen blijft worden, met of zonder handtekening onder dat akkoord.
Voorzitter. Dan de zegenvisserij in het IJsselmeer. Collega Van der Plas
sprak daar ook over. Ik sluit me daar graag bij aan. De Kamer heeft
verzocht geen generieke reductie van vangstrecht op IJsselmeervisserij
door te voeren zolang het visstandonderzoek nog loopt; dus geen verbod
op zegenvisserij. Dat de Minister terug wil naar slechts twee dagen per
zegenrecht komt de facto neer op een verbod, omdat dat voor zegenvissers veel te weinig is om rendabel door te kunnen gaan. Ik ga hier dus
niet mee akkoord. Alternatieve visstandbemonstering gaf aanwijzingen
voor duidelijke onderschatting van het visbestand. We hebben het
gewoon nog steeds niet goed in beeld. Daarbij komt dat in het vorige
visseizoen vijf keer meer brasem is aangeland dan vijf jaar geleden, terwijl
de visserijinspanning slechts beperkt, met 20% of iets dergelijks, is
toegenomen. Dat is een indicatie dat het de goede kant opgaat. Alles
afwegende kan ik niet leven met twee dagen per zegenrecht. Dat is geen
uitvoering van mijn motie. Ik pleit ervoor om niet verder terug te gaan dan
vijf dagen per zegenrecht. De vissers kunnen dan in ieder geval blijven
voortbestaan, terwijl er ondertussen gewerkt wordt aan betere bestandschattingen.
Tot slot de visserijvrije zones. Collega’s hebben daar ook al over
gesproken. De Minister wil een visserijvrije zone instellen bij alle stuwen,
sluizen en gemalen met vismigratievoorzieningen voor álle vistuigen,
terwijl alleen onderzoek is gedaan naar de invloed van visserij bij
Kornwerderzand en de Haringvlietsluizen. Die invloed bleek overigens
beperkt. Tegelijkertijd schuift de Minister de wetswijziging voor maatwerk
door naar het volgende kabinet. Ik vind dat geen correcte gang van zaken.
Want wat betekent dit voor de binnenvisserij? Zorg er dan in elk geval
voor dat het als een totaalpakket behandeld wordt.
Voorzitter, ik wil mijn bijdrage afronden. Ik had vooraf even moeten
aangeven dat ik het genoegen heb om tijdens dit debat ook namens
collega Boswijk van het CDA te mogen spreken.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Bisschop. Dat was keurig binnen de tijd. U bent een
voorbeeld voor ons allen. Ik geef daarom met plezier de voorzittershamer
weer aan u terug.
Voorzitter: Bisschop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

20

De voorzitter:
Ik moet u eerlijk zeggen dat ik dat altijd het meest spannende vind van het
interim-voorzitterschap. Ik houd u allen vrij strak aan de tijd. Dat gaat ook
goed, complimenten daarvoor. Maar op het moment dat ik één seconde
over die vijf minuten zou gaan, voel ik mij zeer bezwaard. Dan breng ik
niet in praktijk wat ik voorstel en wat ik uitdraag.
Goed, ik schors deze vergadering voor tien minuten. Daarna is het de
beurt aan de Minister voor haar eerste termijn.
De vergadering wordt van 17.05 uur tot 17.15 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik heropen deze vergadering van de commissie Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit. Ik geef de Minister de gelegenheid om haar eerste
termijn te verzorgen. Gaat uw gang.
Minister Schouten:
Dank u wel, voorzitter. Voor de administratie: ik heb een paar blokjes.
Misschien is het goed om die even mee te schrijven. U zult er niet
verbaasd over zijn dat ik met de pulsvisserij ga beginnen. Daarna ga ik in
op alles rondom het Noordzeeakkoord, de Kottervisie en de vragen in
relatie tot sanering en innovatie. Dan kom ik op de vragen over de
controle en aanlandplicht. Ook ga ik in op de beschermde gebieden plus
de garnalenvisserij, waarover ook nog wat vragen zijn gesteld. Dan het
IJsselmeer, de visserij in vrije zones en tot slot nog een enkele vraag die is
overgebleven.
Voorzitter. Over de pulsvisserij hebben we het al vaak gehad. Vanochtend
stond er een artikel in de NOS-berichtgeving met een soort van reconstructie van hoe de dingen zijn gegaan. Ik heb u naar ik meen in 2019 al
een tijdlijn gestuurd, waarin precies staat welke stappen op welk moment
zijn gezet, op welke momenten er vergunningen zijn afgegeven, maar ook
op welke momenten er moties vanuit de Kamer zijn ingediend om daar
toch maar weer wat haast mee te maken. In die tijd was het verzoek vanuit
zowel de Kamer als de sector, eigenlijk vrij breed, een enkele fractie
daargelaten – ik ga de heer Wassenberg niet tegen de haren in strijken –
om te zoeken naar ruimte, ook in de wetgeving, om de pulstoestemmingen af te geven. Daarover zijn ook gesprekken met de Europese
Commissie gevoerd. Zeker ook gezien de steeds positievere wetenschappelijke adviezen, was destijds de overtuiging dat het een kwestie van tijd
zou zijn voordat de pulskortechniek volledig zou worden toegestaan. Maar
dat is helaas anders gelopen. De Kamer kent de uitkomst. Toen wij het
debat naar ik meen in 2018 hadden – ik was net aangetreden – kwam in
januari 2018 de negatieve uitspraak van het EP, en daarna het vervolg met
alle stappen en de Verordening technische maatregelen en dergelijke.
In dat debat heb ik gezegd dat bepaalde omstandigheden ertoe hadden
bijgedragen dat wij de handen niet op elkaar kregen voor de pulskortechniek. Dat kwam mede doordat er veel vergunningen waren
afgegeven. Daarvan zou je je ten minste juridisch gezien kunnen afvragen
of dit wel op basis van de goede route was gebeurd. Dat was voor ons wel
de reden om er lessen uit te trekken, namelijk dat als je innovaties in de
visserij toepast, je dat met open vizier doet. Je moet gewoon laten zien
wat je aan het doen bent en je moet andere lidstaten, maar zeker ook de
Commissie, daarin meenemen. En als er vragen zijn, moet je laten zien dat
je daar secuur mee omgaat. Je moet laten zien wat je van plan bent en
soms moet je ook proberen om met andere landen bijvoorbeeld bepaalde
onderzoeken te doen. Duurzame visserij is niet alleen een vraag van
Nederland. Het is een vraag die eigenlijk in alle visserijlanden binnen
Europa speelt. Op die manier kun je enerzijds zorgen voor een toekomstbestendige vloot en anderzijds bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen die we met elkaar gesteld hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

21

Ik heb vanochtend wat uitingen van mijn ambtsvoorgangers gelezen. Ik
ben de ambtsopvolger, dus ik ben politiek gezien altijd verantwoordelijk
voor alles wat er is gebeurd. Mijn interruptie op de heer Thijssen daarnet
was niet voor niets. Laat ik het zo zeggen: ik vind het niet zo chic om als
bewindspersoon naar je ambtenaren te gaan wijzen. Als bewindspersoon
ben je uiteindelijk gewoon zelf politiek verantwoordelijk, ongeacht wat er
allemaal gebeurt. Er spelen heel veel zaken op een departement, elke dag
opnieuw, maar wat er ook gebeurt, een bewindspersoon is verantwoordelijk.
Ik las in de NOS-berichtgeving over zaken als «sjoemelen» en dergelijke.
Laat ik zeggen dat er in ieder geval creatief gezocht is naar oplossingen.
Dat hebben we onderkend. We hebben ook gezegd dat een en ander niet
heeft bijgedragen aan de vergroting van het draagvlak in Europa voor de
pulskortechniek waar voornamelijk Nederland van profiteerde. En ja, daar
hebben wij een hoge prijs voor betaald, namelijk dat er op dit moment
binnen Europa geen ruimte meer is voor deze techniek. In reactie op de
vragen van de heer Wassenberg merk ik op dat ik nog wel steeds zie dat
de pulskortechniek goede kanten in zich heeft. Ik zeg dat niet om de
vissers hoop te geven. Volgens mij heb ik in elke brief en in elk antwoord
dat ik op uw Kamervragen heb gestuurd gezegd: reken er niet op dat er op
korte termijn weer mogelijkheden zijn. Ik wil juist dat eerlijke verhaal
vertellen.
De heer Grinwis wees de heer Thijssen al op het ICES-advies. Wij zijn dat
onderzoek door blijven voeren. ICES zegt vrij helder dat de pulskortechniek in veel opzichten positievere effecten heeft dan de boomkortechniek. Ik geloof dat de heer Grinwis het net citeerde. Dat is niet een
conclusie die ik heb getrokken of heb gemanipuleerd of wat dan ook. Als
de heer Thijssen de suggestie wilde wekken dat wij dergelijke dingen
zouden doen, kan ik hem meedelen dat dat helemaal niet zo is. ICES heeft
daar als onafhankelijk wetenschappelijk instituut gewoon zelf onderzoek
naar gedaan. In die zin is het nog steeds jammer dat die techniek nu niet
meer kan worden toegepast. Ik denk dat de vissers maar zeker ook de
natuur en het klimaat daarmee niet gediend zijn geweest, maar uiteindelijk is dat het resultaat van het hele traject. Daar hebben we, denk ik,
vanochtend ook weer kennis van kunnen nemen. En nogmaals, echt ten
overvloede: de politiek is verantwoordelijk, niet de individuele ambtenaren. Het gebeurt altijd onder onze verantwoordelijkheid. Door alle
vragen van de heer Wassenberg af te gaan, heb ik volgens mij ook een
beeld geschetst van hoe ik erin zit en hoe wij erin zitten.
De heer De Groot had ook vragen over de puls gesteld. Ik denk dat ik die
heb beantwoord. Hij stelde de vraag echter wat breder. Hij vroeg ook hoe
je het vertrouwen in Europa herstelt en hoe geloofwaardig Nederland is.
Als er zaken spelen, dan geef ik de Europese Commissie de informatie die
zij nodig heeft. Daarmee zeg ik niet dat er nu allerlei trajecten lopen
waarbij we cijfers achterhouden. Integendeel. Als de Europese Commissie
om informatie vraagt, dan leveren wij die. Dat doen we echt naar eer en
geweten om op die manier ook het goede gesprek in Europa te kunnen
voeren, op heel veel dossiers.
Ik voer gesprekken op heel veel dossiers. Ik heb goede contacten met mijn
collega’s in Europa. Ik ben de afgelopen dagen weer in Luxemburg
geweest en daar hebben we ook over visserij gesproken. Ook in de
Scheveningengroep werken wij goed samen met andere lidstaten om op
die manier te kijken waar we kunnen samenwerken, waar we samen
kunnen optrekken en waar het ook onze belangen dient. Om geloofwaardig te zijn, moet je altijd zorgen dat je de discussies met een open
vizier aangaat en dat je ook kunt aangeven waar de dilemma’s liggen.
Deze dilemma’s deel ik ook met de Europese Commissie en met de
lidstaten, maar dat doen we wel op basis van de informatie die we
gewoon hebben. Die informatie verstrek ik als daarom gevraagd wordt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

22

om op die manier te laten zien dat wij een betrouwbare partner in Europa
zijn. Ik houd geen dingen achter en ben niet creatief bezig of iets dergelijks.
Dan vroeg de heer Valstar nog...
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Voorzitter?
De voorzitter:
Ik stel voor dat we de interrupties aan het einde van het blokje doen. Dat
is misschien het meest ordelijke.
Minister Schouten:
De heer Valstar vraagt wat de stand van zaken is bij de Verordening
technische maatregelen. De Europese Commissie heeft de voortgangsrapportage van deze verordening, waarvan het pulsverbod onderdeel is, deze
zomer beloofd. Ik heb tot nu toe nog geen rapportage gezien. Als die er is,
dan zal ik u daar meteen over informeren.
De heer Thijssen heeft nog wat vragen gesteld over de gang van zaken. Ik
ben in mijn algemene inleiding ingegaan op hoe het is gelopen. De heer
Thijssen spreekt over «misleiding». Hij mag zijn eigen woorden gebruiken.
Ik heb net aangegeven dat er soms heel creatief is gekeken naar bijvoorbeeld de juridische grondslag en de wijze waarop je de berekeningen zou
kunnen toepassen. Ik heb gezegd dat dat niet goed is en dat we daar ook
lering uit hebben getrokken. We moeten ervoor zorgen dat we de
discussies met een open vizier aangaan, dat we de beschikbare informatie
gewoon op tafel leggen, en dat we weten wat de kaders van de wet zijn.
Tegelijkertijd moeten we natuurlijk ook de dilemma’s kennen en de
discussie aangaan als men vraagt: wat betekent het precies en hoe gaan
we daar nou exact mee om?
De ChristenUnie vraagt of wij uiteindelijk nog gesprekken met Frankrijk
hebben gevoerd en of er nog gesprekken over puls mogelijk zijn. Ik ben
het even nagegaan. Bij mijn weten heeft een dergelijk vervolggesprek
waarop in het artikel werd gedoeld niet meer plaatsgevonden. Ik spreek
mijn Franse collega ongeveer bij elke Raad. Afgelopen maandag dacht ik
nog: kom ik haar nog tegen en ga ik haar nog spreken? Zij was er toen zelf
niet, maar eigenlijk bij alle Raden spreek ik mijn Franse collega over zaken
die spelen, ook in de Franse wateren. De sector heeft overigens ook
gesprekken met de Franse collega’s daarover. Maar heel specifiek op dit
punt heb ik niet meer kunnen nagaan of er nog vervolggesprekken zijn
gevoerd.
Dan kom ik op de vraag wat nu uiteindelijk de les is die we hebben
getrokken. In ieder geval moeten we ervoor zorgen dat we de discussie
open aangaan en dat we naar de toekomst moeten gaan kijken, juist ook
naar de uitdagingen die er voor de visserij liggen. Er liggen met name
kansen op het terrein van duurzaam vissen, met minder effecten op het
klimaat en de natuur. Daarvoor hebben we natuurlijk de Kottervisie
opgesteld. Hierop zal ik zo meteen nog wat verder ingaan. We moeten
proberen om juist dat perspectief weer neer te zetten. Dan is het fijn als
ook de vissers aan tafel komen rondom de hele discussie over het
Noordzeeakkoord. Ik kom daar zo nog op terug. Want het is echt van het
grootste belang dat ook hun stem aan tafel wordt gehoord. Anders wordt
er over hen gesproken en niet met hen.
De heer Grinwis vroeg of het pulsverbod andere landen mogelijk op het
idee heeft gebracht om via milieuwetgeving concurrentie uit te schakelen
en of ik hierover spreek met andere EU-landen. De maatregelen en
voorstellen die we binnen de visserij nemen respectievelijk doen, moeten
gebaseerd worden op een wetenschappelijke onderbouwing. Dat geldt
ook voor de milieuwetgeving. Ik kan natuurlijk niet uitsluiten dat lidstaten
ook weleens kijken naar concurrentieoverwegingen. Maar het is belangrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

23

dat we altijd teruggaan naar de wetenschappelijke onderbouwing als
basis voor de bestaande technieken. Dat heb ik bij het pulsdossier altijd
ingebracht. Dit punt breng ik ook in als ik hierover met mijn Europese
collega’s spreek. Dan kunnen we kijken wat de effecten van bepaalde
innovaties daadwerkelijk zijn.
De heer Bisschop vroeg nog heel concreet naar het ontbreken van een
analyse destijds van de juridische risico’s. Ik ben nog niet alle brieven
teruggegaan, gezien de korte tijd tussen de vraag die u stelde en wat hier
aan informatie was. Ik constateer wel dat er destijds veel druk vanuit de
Kamer was om zo veel mogelijk vergunningen aan te vragen. Laat ik het
zo zeggen, het was een soort van «samenspel» tussen de Kamer, de
sector en de toenmalig Minister of Staatssecretaris. In dat tijdsgewricht
had men de overtuiging dat het een kwestie van tijd zou zijn dat puls
breder toegepast zou kunnen gaan worden, dus niet alleen op basis van
tijdelijke vergunningen of op basis van onderzoek, en dat het op een
gegeven moment gewoon een stap voorwaarts zou worden. Als je nu
terugkijkt, denk ik dat wij de juridische kwetsbaarheden daarvan destijds
onvoldoende erkend hebben. We moeten daar in voorkomende gevallen
dus heel alert op zijn.
Voorzitter, dit waren volgens mij de vragen ten aanzien van het
pulsdossier.
De voorzitter:
Dat was het eerste blokje, met name met betrekking tot de pulsvisserij.
Dan is de eerste interruptie voor de heer Tjeerd de Groot. Gaat uw gang.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Ik hoor de Minister geen afstand nemen van de analyse van de NOS, dus
we gaan er maar even van uit dat die juist is. Dat betekent wel dat als het
verhaal dat de NOS vanochtend heeft opgeschreven juist is, het verhaal
over de manier van tellen dat eerder gemeld is aan de Kamer, alsmede de
wijze waarop die informatie aan de Europese Commissie is gemeld,
gewoon onjuist was. Als ik dus namens D66 de vraag stel hoe de Minister
het vertrouwen gaat herstellen, verwacht ik dat zij aangeeft dat de Kamer
toen niet goed geïnformeerd is. Hoe wordt dat vertrouwen hersteld? En
hoe wordt het richting de Europese Commissie hersteld? Ik heb nog
gevraagd welke uitstraling het naar andere dossiers heeft. Zijn er nog
meer dossiers waarbij we op of over het randje lopen? Die vraag heeft de
Minister overigens al wel beantwoord.
Minister Schouten:
Wat betreft de vraag of ik de analyse onderschrijf, heb ik gezegd dat ik het
woord «gesjoemel» een sterk woord vond. Ik heb wel gezien dat er
«creatief gerekend» is. Laat ik het zo maar zeggen. Wat ik kan nagaan, is
dat de Europese Commissie op de hoogte werd gehouden van de
aantallen die wij aanvroegen en op basis van welke juridische kaders dit
gebeurde. Anders kom je er ook gewoon niet doorheen in Europa. Zo is
het ook wel weer. Als wij bij de Europese Commissie langskomen, zegt zij
niet: ach ja, toe maar; ga uw gang maar. Het wordt allemaal vrij netjes
geregistreerd en gecontroleerd. Wij hebben de informatie van destijds dus
gewoon gedeeld. Volgens mij hebben de toenmalig bewindspersonen dat
steeds weer teruggekoppeld, ook aan de Tweede Kamer.
De heer De Groot suggereert dat de informatie niet klopte. De informatie
die gedeeld is met de Kamer en die bij mijn weten destijds ook gedeeld is
met de Commissie, was de informatie die uiteindelijk gewoon heeft geleid
tot het aanvragen van de vergunningen. In antwoord op de vraag van de
heer De Groot merk ik op dat als je terugkijkt, de juridische kaders waarop
een en ander destijds is gebaseerd, best discutabel zijn. Uiteindelijk is
natuurlijk ook gebleken dat deze onvoldoende grond en basis boden voor
een volledige toestemming voor pulsvisserij. Op dat punt zie ik dus echt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

24

een kwetsbaarheid. Er is inderdaad meer gekeken in de trant van «hoe
kunnen we zorgen dat het sowieso gebeurt?», dan in de trant van «kan het
binnen de regels?»
Hoe kan het vertrouwen worden hersteld? Sowieso door informatie over
alles wat wij doen te delen met de Europese Commissie. Als er vragen zijn
over hoe het precies zit, moeten wij echt alles delen wat wij op dat
moment weten. Daarover moeten we ook het gesprek aangaan met de
Commissie. Dat zijn soms best pittige gesprekken, want ook de
Commissie heeft natuurlijk soms een beeld bij hoe de dingen in
Nederland gaan en wat wij daartegenover zetten. Maar het is niet zo dat ik
bezig ben om bepaalde informatie niet te delen of zo. Integendeel.
De voorzitter:
Ik stel overigens voor dat we ook in deze termijn vier vragen, twee keer
twee of vier afzonderlijke, toestaan. Wilt u gebruikmaken van de
gelegenheid om een vervolgvraag te stellen, meneer De Groot?
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Het is in ieder geval wel zo opgeschreven dat het leek aan te sluiten bij de
juridische kaders. Of dat nou verkeerd informeren is... Het is in ieder geval
«zeer creatief» geweest, zoals de Minister zegt. Ik kan me voorstellen dat
dat leidt tot een vertrouwensvraag, ook bij de Europese Commissie, in de
trant van «wat heeft u ons nu geleverd?» Vindt hier nog correspondentie
over plaats? Wordt erover gesproken met de Europese Commissie? Je zit
daar toch wel dagelijks aan tafel. Ik kan me voorstellen dat daar vragen
zijn gerezen.
Minister Schouten:
Wat ik nu kan aangeven, is dat wij hier nog geen vragen over hebben
gehad vanuit de Commissie. Als die vragen er komen, dan zullen wij die
uiteraard gewoon beantwoorden. Maar nogmaals, ik heb gewoon een
goed contact met de Europese Commissie, op allerlei dossiers. Als er
vragen rijzen, dan beantwoorden wij die. Daar lopen wij echt niet voor
weg.
De voorzitter:
Er is een interruptie van de heer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Die hangt hiermee samen. De Minister zegt eerst: het is geen
«sjoemelen», maar ik zou het eerder «creatief rekenen» noemen. Dat vind
ik een semantisch spel. Het lijkt op creatief boekhouden en daar wil je niet
snel mee geassocieerd worden. Dat betekent het opzoeken van grenzen
en eroverheen gaan, dus ik weet niet of dat echt een verbetering is.
Er zijn grote fouten gemaakt door de ambtsvoorgangers van de Minister.
We hebben het er net over gehad. Er zijn onderzoeksontheffingen
verleend. Het uitgangspunt was dat 22 eigenlijk al te veel was. Dit aantal is
zonder grondslag verder opgeplust naar 42 en 84. Op dat punt is van alles
misgegaan, want het was meer dan 5%. Dat zal de Minister moeten
toegeven. De Minister zegt dat het kabinet dit deed vanuit de verwachting
dat pulsvisserij de toekomst zou zijn. Ik denk dat het eerder de hoop van
het kabinet was dat pulsvisserij de toekomst zou zijn. Maar dan nog zit je
natuurlijk vast aan die 5%. Je gaat hoe dan ook over de grenzen heen van
wat er is afgesproken. Dus zelfs met die verwachting doe je zaken die niet
mogen. Dat gebeurde door Bleker. Dat gebeurde door Dijksma. Zij zijn de
ambtsvoorgangers van de Minister. De Minister geeft zelf aan dat zij daar
ook voor verantwoordelijk is. Ik vind dat dát nog wat onduidelijk is.
De heer De Groot zei net dat het vertrouwen hersteld moet worden.
Inderdaad. De Minister zegt dat we nog geen vragen hebben gekregen
vanuit de Europese Commissie. Het zou zomaar kunnen dat die wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

25

komen. Ik wil echt dat de onderste steen bovenkomt. Als er zaken fout zijn
gegaan, ongeacht of dit komt door toedoen van de Minister of van haar
ambtsvoorgangers, moeten daarvoor excuses gemaakt worden aan de
Europese Commissie. Als Kamer zijn wij evenmin volledig geïnformeerd.
En mijn allerbelangrijkste punt is het volgende. De Partij voor de Dieren is
tegen de pulsvisserij. Maar de vissers zijn gewoon op het verkeerde been
gezet. Ik zei al dat er Russisch roulette is gespeeld, maar de risico’s waren
voor de vissers. Zij moesten investeren.
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Wassenberg (PvdD):
Hoe gaat de Minister het vertrouwen herstellen? Gaat zij excuses
aanbieden? Daarmee begint volgens mij het herstel van vertrouwen. Op
het moment dat er dadelijk een reactie van de Europese Commissie en
een reactie van de Minister komt, ontvangen wij die als Kamer dan ook?
Wordt de Kamer proactief geïnformeerd?
De voorzitter:
Helder. De Minister.
Minister Schouten:
Het is toch bijzonder om mee te maken dat ik volgens mij voor het eerst
door de heer Wassenberg word opgeroepen om excuses aan de vissers te
maken. Dat wil ik even markeren. Hij vroeg of de Kamer verkeerd
geïnformeerd is. Mocht dat zo zijn, dan is dat best een zware aantijging.
Voor zover ik heb kunnen nagaan, is in alle brieven die naar de Kamer zijn
gestuurd, verteld hoeveel vergunningen er werden aangevraagd en op
grond van welke juridische bepaling dat is gebeurd. Die informatie is ook
aan de Kamer bekend gemaakt. Ik zie dus niet helemaal in waarom de
Kamer niet geïnformeerd zou zijn. Nogmaals, ik zie dat de juridische
onderbouwing achteraf bezien wat wankel is en dat je daar je vraagtekens
bij kunt plaatsen. Eens. Maar het feit dat het gebeurde, is gewoon gemeld
aan de Kamer. Het is ook gemeld aan de Europese Commissie. Want
nogmaals, wij kunnen die vergunningen echt niet zomaar afgeven. Het is
niet zo dat ik of mijn ambtsvoorgangers denken: «Weet je wat, wij gaan
vergunningen en ontheffingen afgeven», en dat de Commissie dan
opeens zegt: «Hé, wat bent u aan het doen?» Dan komen ze vrij snel langs.
Dus dat was in die zin ook bekend. Ik heb geprobeerd te zeggen dat het
destijds bezien moest worden in een context waarbij de verwachting was
– de heer Wassenberg zegt «de hoop», ik zeg «de verwachting» – dat de
pulsvisserij breder toegepast zou gaan worden. Het is dus niet zo dat de
informatie noch bij de Kamer, noch bij de Europese Commissie bekend
was. Als ik het aan uw Kamer meld, dan is de Commissie ook op de
hoogte.
De voorzitter:
Dan het punt van de excuses. Ben u nog bereid om die te gaan maken?
Minister Schouten:
Dan zouden het excuses zijn omdat het zo gelopen is, maar niet omdat wij
de informatie niet zouden hebben aangeleverd of omdat de informatie
verkeerd zou zijn geweest. De informatie is er wel geweest. Maar
nogmaals, met de kennis van nu zouden we het anders hebben gedaan. Ik
moet echt excuses maken op het moment dat de informatie niet
doorkomt, maar dat is naar mijn weten niet aan de orde.
De voorzitter:
Er is een vervolgvraag van de heer Wassenberg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

26

De heer Wassenberg (PvdD):
De Europese Commissie is niet volledig geïnformeerd. Dit lezen we in de
NOS-berichtgeving en ik heb het de Minister niet horen ontkennen. De
Europese Commissie heeft niet alle informatie gekregen en de Kamer dus
ook niet. De Europese Commissie heeft dus niet kunnen constateren of
het allemaal binnen de regels is gebeurd. Daarmee is dus ook de Kamer
niet volledig geïnformeerd. Ik weet dat er druk vanuit de Kamer was. Ik
heb die moties ook gezien. Wij hebben altijd tegen gestemd, maar die
druk was er. Dat verwijt ik de Minister niet. Ik verwijt haar echter wel dat
dat de Commissie zegt: er was niks aan de hand; wij konden niet
ingrijpen, want daar was geen aanleiding toe. Nee, maar dat komt doordat
de Commissie dus kennelijk niet over alle informatie beschikte. Dat is wat
ik wil weten. Greep de Commissie niet in omdat er niks was of omdat zij
niet over alle vereiste informatie beschikte, zoals de NOS vanochtend
schreef, en daarmee de Kamer ook niet?
Minister Schouten:
De vraag van de heer Wassenberg is eigenlijk of het klopt dat de
Commissie niet alle informatie zou hebben gekregen en dat zij op basis
van incorrecte informatie toestemming zou hebben gegeven. Ik zeg u dat
de Commissie steeds op de hoogte is geweest van de grondslag waarop
de ontheffingen werden gegeven en van de wijze waarop het uiteindelijk
in de praktijk verliep. Wij moeten daar jaarlijks over rapporteren. Dat
hebben wij ook gedaan. De Commissie audit Nederland regelmatig en
komt dan letterlijk langs. Dus men ziet wat de daadwerkelijke situatie is.
Die informatie is dus altijd gewisseld met de Commissie. En nogmaals,
met terugwerkende kracht kun je zeggen dat de juridische basis «niet de
sterkste ever» was; laat ik het zo maar zeggen. Het is echter niet zo dat de
Commissie niet wist wat wij aan het doen waren.
De voorzitter:
Helder. Er is een interruptie van de heer Thijssen. Gaat uw gang.
De heer Thijssen (PvdA):
Ik wil nog heel even terugkomen op de suggestie van de Minister dat ik
gezegd zou hebben dat de Minister misschien feiten verdraait rond
pulskorvisserij of dat soort zaken. Dat heb ik volgens mij niet gezegd en in
ieder geval niet zo bedoeld. Volgens mij kijken we allemaal naar ICES en
proberen we aan de hand daarvan zo goed mogelijk onze mening te
vormen. Daarom wil ik even reageren op wat er in de eerste termijn werd
gezegd. ICES concludeert dat er vooral minder brandstof wordt verbruikt,
dat er iets minder bodemberoering is en dat er ook wat minder bijvangst
is. Dat is dus een stapje minder slecht, of ietsje beter. Het is niet de
eindoplossing van duurzame visserij, want er is meer voor nodig om te
zorgen voor een gezonde Noordzee en een duurzame visserijsector. Dat
wilde ik even gezegd hebben.
Dan nu mijn vraag. De Minister zegt: je kunt het «creatief boekhouden»
noemen en dat was niet goed. Dat denk ik ook. De Minister wil het
vertrouwen herstellen door alle informatie wél door te sturen. Ik hoor
echter dat er creatief met informatie wordt omgegaan en dat die informatie creatief gepresenteerd wordt omdat er vanuit de visserijsector hele
grote druk wordt uitgeoefend om meer vergunningen af te geven, «want
de vissers hebben het zo zwaar». Ik denk dat er bij de Minister meer
balans moet zijn tussen enerzijds het grote visserijbelang – achter de
visserij zitten allemaal gezinnen die graag door willen gaan met hun
bedrijfsvoering – en anderzijds het hele grote natuurbelang. Voorts is er
een heel groot energiebelang op de Noordzee. Die balans moet gevonden
worden. Hoe kan de Minister ervoor zorgen dat er niet altijd geredeneerd
wordt vanuit het visserijbelang, wat geleid heeft tot creatief boekhouden,
en dat er ook rekening wordt gehouden met alle andere belangen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

27

Minister Schouten:
Het is bijzonder, want als ik met de vissers spreek, hoor ik namelijk altijd
het tegenovergestelde verhaal. Zij vragen: waarom houdt u altijd rekening
met andere belangen en niet met het belang van de visserij op de
Noordzee? Een van de aanleidingen om te kijken of we tot een Noordzeeakkoord konden komen, is dat we zagen en nog steeds zien dat er heel
veel functies op de Noordzee bij elkaar komen. Ik durf wel te zeggen dat
het draait om «de strijd om de ruimte». Er spelen veel belangen mee. Je
zult dus met elkaar moeten bekijken hoe je daaruit komt. Het verwijt dat ik
alleen maar voor de visserij zou kiezen, is in ieder geval niet de conclusie
die de vissers altijd trekken. Ik denk juist dat er bij het Noordzeeakkoord
gezocht is naar de balans tussen enerzijds het belang van de vissers en
anderzijds het belang van duurzame energie, van natuur en ook van
bijvoorbeeld de scheepvaart. We vergeten het weleens, maar er varen ook
nog andere schepen op de Noordzee.
De voorzitter:
Heeft u nog behoefte aan een vervolgvraag, de heer Thijssen?
De heer Thijssen (PvdA):
Ja, ik heb een korte reactie. Ik ben het met de Minister eens dat in het NZA
inderdaad alle belanghebbenden aan tafel zitten en dat daaruit uiteindelijk
het Noordzeeakkoord is voortgekomen. Het punt is natuurlijk dat het bij
het pulskordossier niet op die manier is opgepakt. Misschien kunnen we
hieruit lessen trekken. Hoe kunnen we voorkomen dat de volgende keer
bij pulskorvisserij de visserijbelangen doorslaggevend zijn?
Minister Schouten:
Nogmaals, ik ben achteraf het proces aan het reconstrueren waarin mijn
ambtsvoorgangers, samen met de Kamer, keuzes hebben gemaakt. Dit
gebeurde destijds in de context van de gedachte dat juist puls een
bijdrage zou kunnen leveren aan innovatie. ICES heeft bewezen dat het
een innovatie was waarmee op vele fronten, in ieder geval op het terrein
van ecologie, stappen vooruit konden worden gezet en dat de vissers er
een goede boterham mee zouden kunnen verdienen. Dat is dus een
win-winsituatie.
Ik kom nog even op de vraag van de heer Wassenberg of de Commissie
hiervan op de hoogte was en op zijn opmerking dat het kabinet hoopte dat
de pulstechniek de toekomst zou zijn. Ik wil nog even memoreren dat het
de Commissie zelf was die op een gegeven moment in de Verordening
technische maatregelen het voorstel heeft opgenomen om de pulskor
goed te keuren. Het is dus niet zo dat alleen wij aan die plannen werkten.
Op een gegeven moment trok ook de Commissie deze conclusie, want
anders stond het voorstel er ook niet in. Het is dus een gezamenlijke weg
geweest. De gedachten gingen in elk geval dezelfde richting op. Laat ik het
zo maar zeggen.
De voorzitter:
Dank u. Er is een vraag van mevrouw Van der Plas. Gaat uw gang.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik wil nog even terugkomen op het ontbreken van de visserij bij het
Noordzeeakkoord. Ik heb begrepen dat er wel pogingen zijn gedaan om de
visserij terug aan tafel te krijgen. Er zou zelfs een verkenner worden
aangesteld. Ik kan me best voorstellen dat de vissers, als ze bij zo’n
akkoord zitten en er in hun ogen een soort «doodsvonnis» wordt
opgesteld, zeggen: wij gaan dat niet meetekenen, want dan wordt er
straks gezegd dat de visserij het wilde. We hebben vaker gezien dat er
wordt gezegd: ja, maar de visserij heeft gewoon zelf aan tafel gezeten. Zo
wordt het eigenlijk afgeschoven. Ik snap best dat zij op een gegeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

28

moment zeggen: nou jongens, hier doen wij gewoon niet meer aan mee.
Ik ben benieuwd hoe de pogingen zijn verlopen om de vissers terug aan
tafel te krijgen en wat de reden is waarom dat nog niet gelukt is. Maar als
een organisatie als Greenpeace keien zo groot als auto’s in zee gooit en
daarmee visserslevens in gevaar brengt, kan ik me ook voorstellen dat je
er wel een beetje klaar mee bent om met dat soort organisaties te praten.
De voorzitter:
Uw vraag is helder.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Misschien heb ik het mis en kan de Minister mij daar opheldering over
geven.
De voorzitter:
De Minister, alvast vooruitgrijpend op het volgende blokje.
Minister Schouten:
Ja. We gaan al bijna automatisch over naar het volgende blokje.
De voorzitter:
Dan stel ik voor dat de heer Wassenberg eerst nog even zijn derde vraag
stelt. En de heer Valstar heeft nog een vraag over de puls. De heer
Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik wil graag mijn laatste interrupties aan de puls besteden. Laat ik even
terugkomen op de situatie die de Minister bij haar aantreden aantrof. Er
waren destijds 84 vergunningen afgegeven. Ik snap dat de Minister op dat
moment niet precies de hele ontstaansgeschiedenis van die 84 vergunningen kende. Maar de Minister moet wel geweten hebben – dat wist ze al
als Kamerlid – dat 5% van de Nederlandse kotters met de pulstechniek
mocht vissen. 84 vergunningen zijn alleen maar mogelijk als de hele
vissersvloot uit zo’n 1.600 schepen zou bestaan. Ik doe het even uit mijn
hoofd. In dat geval betreft 5% 84 schepen. De Minister moet toen toch ook
al hebben geweten dat de regels verkeerd gevolgd waren en dat het niet
klopte? Zijn er toen geen bellen gaan rinkelen bij de Minister?
Minister Schouten:
Als Kamerlid heb ik niet in deze commissie gezeten, dus daar kan ik niet
op teruggrijpen. Ik zie wel dat in 2011 een motie in de Kamer is aangenomen om extra ontheffingen voor de pulsvisserij te realiseren. In 2012,
toen slechts een beperkt deel een pulsvergunning kon krijgen, is de
toenmalig Staatssecretaris verzocht om de hele wachtlijst met vissers weg
te werken door ook aan hen een vergunning of ontheffing af te geven. In
2013 is vanuit de Kamer een oproep gedaan om de scheefgroei weg te
nemen tussen de vissermannen die wel over een pulsontheffing
beschikten en de vissermannen die deze niet hadden, en ook dáár weer
actie op te ondernemen. Ik geef maar even aan dat de Kamer zelf ook
steeds heeft verzocht om meer en meer en meer vergunningen. Ik kom zo
meteen waarschijnlijk op een blokje waarin ik aangeef waarom ik
bepaalde moties niet uitvoer. Dan wordt u ook boos. In dezen voerden de
bewindspersonen de moties wél uit, maar dan is het ook weer niet goed.
Ik geef dus maar even aan dat destijds een behoorlijke meerderheid van
de Kamer nadrukkelijk verzocht heeft om het zo te doen.
De voorzitter:
De heer Wassenberg heeft een vervolgvraag.
De heer Wassenberg (PvdD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

29

Dat het kabinet bepaalde wensen van de Kamer niet uitvoert, weten we
intussen. Onlangs zijn er amendementen ingediend op de Tijdelijke wet
Groningen, waarvan de regering zegt: we gaan eens even kijken of we
daar onderuit kunnen. Dus dat wat betreft de manier waarop de regering
de wens van de Kamer uitvoert. Maar de Kamer kan ook in moties wensen
uitspreken die gewoon niet haalbaar zijn. Op het moment dat de Minister
bij haar aantreden ziet dat er 84 vergunningen zijn afgegeven, dat het
maximaal 5% van de kottervloot mag zijn, dat de kottervloot op dat
moment misschien uit 150 schepen in plaats van 1.680 schepen beslaat –
5% van 1.680 is 84, maar zo veel schepen waren er niet; dat is een factor
tien hoger – dan moet zij toen toch ook gezien hebben dat het gewoon
niet klopte? Zij kan wel zeggen dat het de wens van de Kamer is, maar op
het moment dat de wens van de Kamer ingaat tegen alle regels die we
hebben afgesproken, dan zegt het kabinet normaal ook: «Sorry, Kamer,
dat doen we niet. Dat kunnen we niet uitvoeren. We willen het misschien
wel, maar we doen het niet, want we kunnen het niet.»
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Wassenberg (PvdD):
Waarom is dat hier dan niet gebeurd? Waarom heeft de Minister over de
situatie die ze aantrof, gewoon gezegd: dat is mijn uitgangspunt?
De voorzitter:
Helder. De Minister.
Minister Schouten:
Ik schets even de tijdslijn. In november 2017 trad ik aan en in januari 2018
volgde de uitspraak van het EP dat de pulsvergunningen eigenlijk niet
meer afgegeven mochten worden. Tot op dat moment – ik noemde het net
al – was het de Europese Commissie zelf die in de Verordening technische
maatregelen had opgenomen dat pulsvisserij in den brede zou moeten
worden toegestaan. Dat was de context waarin het gebeurde. Op het
moment dat je ziet dat er een beweging op gang komt om het veel breder,
dus eigenlijk gewoon in het algemeen, toe te gaan staan, dan is de
verwachting dat het ook echt die richting uitgaat. Nogmaals, ik heb
volgens mij al 25 keer herhaald dat de juridische onderbouwing ten
minste wat sterker had gekund, maar op dat moment was de verwachting
echt dat het veel breder zou worden toegepast en dat het dus een opmaat
was naar totaalacceptatie en een bredere invoering van de pulskorvisserij.
De voorzitter:
Helder. Dank. De heer Valstar, gaat uw gang.
De heer Valstar (VVD):
Ik ben toch wel benieuwd of het departement nog een evaluatie gaat
uitvoeren in de vorm van iets als een document. Straks hebben we
allemaal weer vijf jaar collectief geheugen opgebouwd. Ik hoop dat de
pulsvisserij uiteindelijk toch weer een keertje boven water komt en dat die
mogelijk wél wordt toegestaan. Maar hoe gaan we voorkomen dat we
weer dezelfde fouten gaan maken? De Minister haalde net in haar betoog
een aantal voorgangers aan. Ik ging er gemakshalve van uit dat met de
NOS-berichtgeving van vanmorgen er ook voor haar weer nieuwe
informatie bovenkomt. Hoe fijn zou het zijn als je één evaluatiedocument
hebt?
Minister Schouten:
Wij hebben volgens mij in 2018 en 2019 al uitgebreide debatten gehad
over de pulskorvisserij. Ik citeerde net uit een tijdlijn die toen al aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

30

Kamer is toegezonden. We hebben hier echt behoorlijk uitgebreid over
gesproken. Het lijkt mij in die zin niet heel veel verschil meer maken als
we daar nóg een evaluatie overheen te zetten. Ik denk dat we de lessen
wel geleerd hebben en dat we daar in de afgelopen jaren ook op
gereflecteerd hebben. In die zin bevestigt een deel van de berichtgeving
van de NOS – nogmaals, we kunnen het over de woordkeus hebben –
zeker wel wat ik hier in de Kamer ook al heb aangegeven.
De voorzitter:
Voldoende? Oké. Dan vervolgt de Minister haar beantwoording. Tot nu toe
hebben we een van de zeven blokjes gehad, en we hebben nog ruim een
uur.
Minister Schouten:
Ik denk wel dat de volgende blokjes iets minder vragen oproepen.
De voorzitter:
Dat vermoed ik ook. Gaat uw gang.
Minister Schouten:
Ik begin maar gelijk met de vraag van mevrouw Van der Plas, want daarin
zit eigenlijk al een deel van de vraag wat er gebeurd is rondom het
Noordzeeakkoord. Ook hierover hebben we al best veel debatten gehad,
maar ik snap dat mevrouw Van der Plas er op dat moment niet bij was.
Even uit mijn hoofd gezegd, was het laatste in december 2020, net voor de
kerst. Klopt dat? Ja. Daarin heb ik van de Kamer groen licht gekregen op
het Noordzeeakkoord. Ik hoor net dat 25 januari het meest recente debat
was.
We hebben veel pogingen ondernemen, en dat doe ik nog steeds, om de
vissers aan boord te krijgen. Ik blijf even in de slechte woordgrappen.
Destijds hebben wij inderdaad een verkenner aangesteld. We hebben ook
het rapport gekregen van de heer Joustra, die heeft gezegd wat voor
zaken er extra meegenomen zouden moeten worden. In het rapport werd
onder andere gesproken over het meer richten op innovatie. Vervolgens
zijn er in de Kamer moties aangenomen om te kijken of je geld voor
innovatie naar voren kon halen. Mevrouw Sybilla Dekker is aangesteld om
te kijken hoe we het Noordzeeoverleg met al die partijen... Zij zit het
Noordzeeoverleg voor, maar verricht daarnaast heel veel inspanningen
om ook de vissers erbij te krijgen. Ik heb zelf heel vaak met de vissers
hierover gesproken. Ik vind hun deelname van belang, helemaal niet in de
zin van «dan hebben zij getekend bij het kruisje» of iets dergelijks, maar
juist om te zorgen dat hun belangen echt op tafel komen.
Het Noordzeeoverleg is er en gaat gewoon door. Zoals ik net al zei, kun je
er dan maar beter voor zorgen dat je zelf ook aan tafel zit om je zaak te
dienen in plaats van dat er over je gesproken wordt. Dat er een aantal
zaken zullen gaan plaatsvinden, staat vast. We hebben opgaves voor
bijvoorbeeld wind op zee. Deze zijn met een meerderheid in de Tweede
Kamer aanvaard. We hebben ook een aantal opgaves rondom natuur.
Daarin hebben we juist goed rekening proberen te houden met wat voor
de vissers van belang is. Ik kom zo nog even op de concrete vragen over
de Borkumse Stenen en het Friese Front. Juist dat toont aan dat het
belangrijk is dat de vissers erbij zitten, want dan kunnen ze dat soort zaken
inbrengen.
De voorzitter:
Is uw vraag voldoende beantwoord? Of wilt u een vervolgvraag stellen op
dit punt?
Mevrouw Van der Plas (BBB):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

31

Ja, ik heb een vervolgvraag. Snapt de Minister de overwegingen van de
vissers om niet meer aan tafel te zitten? Ik kijk ook naar wind op zee.
Vorige week verscheen er een artikel in de media dat het grootste
windmolenpark ter wereld voor de Zuid-Hollandse kust moet komen,
waarvan nota bene de energie grotendeels naar de BASF-fabriek in
Antwerpen gaat. De vissers zien dat hun visgronden alleen maar worden
beperkt en dat ze plaats moeten maken voor windmolens. Ondertussen
krijgen ze in commissiedebatten en plenaire debatten sneer na sneer
toegeworpen over het vervuilen van de zee met plastic, terwijl ze 300.000
kilo plastic of troep uit de zee halen. Kan de Minister zich voorstellen dat
vissers dan denken: «Zo gaan we het gewoon niet meer doen. Het levert
ons niks op, behalve dat we onze dingen op tafel mogen leggen. Maar wat
gebeurt ermee?» Ze zien de visserij alleen maar krimpen en over twee
decennia misschien gewoon helemaal verdwijnen.
De voorzitter:
Helder. De Minister.
Minister Schouten:
Wat «sneer na sneer» betreft, ik herken me er niet in dat ik die zou
uitdelen. Volgens mij werken we juist heel hard samen om te zorgen dat
er echt een toekomst voor de vissers is. Ik heb de Kottervisie hier ook
neergelegd. Daarin schetsen we juist een langjarig perspectief voor de
kottervisserij. Aan de ene kant zeggen we: waar behoefte is aan middelen
om te saneren, daar gaan we ons er ook voor inzetten. Ik wijs op het
simpele feit dat we hier in de BAR geld voor hebben gereserveerd en dat
we ook in het Noordzeeakkoord voor degenen die blijven middelen
hebben gereserveerd voor innovatie. Ik vind het minstens zo belangrijk
dat we ons niet alleen richten op de mensen die stoppen, maar dat we ons
juist ook richten op degenen die blijven. Op alle fronten proberen we die
stappen te zetten.
In het Noordzeeoverleg worden ook dit soort zaken besproken. Hoe gaan
we om met de beschermde gebieden? Hoe gaan we om met wind op zee?
Als je wil dat je stem gehoord wordt, moet je zorgen dat je erbij zit. Dat is
meestal toch wel de plek. U bent ook in de Kamer gekomen omdat u hier
invloed kan uitoefenen. Dat geldt ook voor de vissers. Zij kunnen in het
Noordzeeoverleg invloed uitoefenen. Je krijgt dan misschien niet 100%
wat je wil, maar ik kan u verzekeren dat dat ook geldt voor de andere
deelnemers aan tafel. Er zijn ook wel wat natuurorganisaties die erbij
komen en zeggen: tsja, ja, ja, ja... Dan zeg ik altijd: dat is nou de kern van
dat je er met elkaar moet zien uit te komen. Dat zal niet voor iedereen
100% zijn, maar uiteindelijk zal je binnen de gegeven opgaven misschien
kunnen proberen om het maximale eruit te halen. Ik denk echt dat het in
het belang van de vissers zelf is om te zorgen dat dit gebeurt.
Ik wil ook even het beeld wegnemen dat álle vissers zeggen: we willen dit
niet. Er is heel lang en heel constructief gesproken met echt een groot
deel van de visserij. Ik vind het nog steeds prijzenswaardig dat de vissers
op dat moment zeiden: het is niet het ideaal en ik haal niet 100% binnen,
maar ik wil mijn nek uitsteken, juist om te zorgen dat we binnenhalen wat
nodig is. Helaas heeft dat ertoe geleid dat de vissers nu in z’n geheel niet
deelnemen aan het overleg. Maar ik roep ze nog steeds op, en ik blijf dat
doen, om wel deel te nemen.
De voorzitter:
Ik stel voor dat de Minister eerst alle vragen bij dit kopje beantwoordt en
dat we daarna de ruimte bieden voor een interruptie.
Minister Schouten:
Er zijn ook wat vragen gesteld over de staatssteun. Ik kwam alweer op een
bruggetje. Hoe zit het nou met de middelen vanuit de BAR? Waarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

32

kunnen die niet ingezet worden voor de sanering? De BAR, de Brexit
Adjustment Reserve, biedt volgens mij juist de meeste kansen om
sanering te financieren. Als je staatssteun op andere gronden wil
toepassen, is dat op dit moment alleen mogelijk indien er sprake is van
minder quotum als gevolg van een afgenomen hoeveelheid vis, en dat is
natuurlijk niet het geval. We hebben een overdracht van quota gehad en
daardoor hebben we minder mogelijkheden om hetzelfde te vangen. Dat
zou wel binnen de Brexit Adjustment Reserve kunnen. Dit gesprek voer ik
momenteel met de Commissie. Een aantal zaken moeten we nog goed
bespreken. Een van de bepalingen die bijvoorbeeld ook in de staatssteun
zit, is dat je binnen vijf jaar geen nieuwe schepen, zelfs geen innovatieve
schepen, zou mogen toestaan. Dat is een beetje raar, want juist door
innovatie kunnen we de doelen van de Green Deal dichterbij halen. De
bepaling die er nu in staat, zou tegelijkertijd betekenen dat ik die middelen
niet aan innovatie zou kunnen besteden. Die kronkel probeer ik een beetje
onder de aandacht van de Commissie te brengen. Men lijkt te snappen
waar wij tegen aanlopen. De gesprekken lopen nog, moet ik eerlijk
zeggen. De heer Thijssen had daar vragen over. We zijn er nog niet
helemaal uit, maar ik denk dat juist de Brexit Adjustment Reserve de
mogelijkheid biedt om de sanering wél mogelijk te maken.
De heer Valstar had nog een vraag over de evaluatie van ISEC. De
onderzoekers van ISEC – dat is een onafhankelijke groep wetenschappers
– is gevraagd om in beeld te brengen wat we kunnen leren van de
ervaringen met puls voor de nieuwe innovatietrajecten. Ze evalueren
daarbij het gehele innovatieproces rondom de pulstechniek. Daarbij staat
de vraag centraal wat er in de toekomst anders moet om een innovatie
niet alleen nationaal maar ook op Europees niveau te laten slagen. Naar
verwachting wordt het onderzoek eind van dit jaar dan wel begin volgend
jaar afgerond. Dan zien we daar dus meer van. Dit antwoord betrof ook de
vraag naar de reikwijdte van het onderzoek.
Mevrouw Van der Plas en ook anderen vroegen wat de langetermijnvisie
voor de komende tien jaar is. Mijn inzet is het behoud van de sector. De
sector zal kleiner moeten zijn en duurzamer moeten worden om de
toekomst tegemoet te kunnen treden. Daarom zet ik me in om de vissers
te ondersteunen bij deze veranderingen, enerzijds via de weg van de
innovaties en anderzijds via de weg van de sanering. We hebben een
Kottervisie, maar we hebben ook een garnalenvisie waarin ik laat zien
waar ik de komende jaren met de vissers naartoe wil werken, opdat zij dat
langjarige perspectief hebben.
De heer Thijssen vraagt hoe wij ervoor gaan zorgen dat wij met respect
omgaan met de natuur, en dat vissers en boeren een eerlijke boterham
kunnen verdienen. Dat heb ik beschreven in de Kottervisie. Hierin is het
beleid geformuleerd. Tegelijkertijd werk ik met de vissers aan een
innovatieagenda om te komen tot een versnelling van de verduurzaming.
We zetten er dus op alle plekken op in. In het NZA hebben we natuurlijk
ook afspraken gemaakt over onder meer de balans tussen natuur en
visserij.
De PVV vroeg of de visserij steeds kleiner wordt, zodat er straks quotum
overblijft. Zo heb ik de vraag een beetje begrepen. En ga ik dan nog door
met mijn beleid? Ik heb mijn beleid geformuleerd in de Kottervisie. Hierin
zeggen we enerzijds dat de sector wel wat kleiner zal worden. Daar moet
ik realistisch in zijn. Tegelijkertijd kunnen we degenen die overblijven echt
een goede toekomst geven, onder andere door verduurzaming via
innovatie. Hiervoor stellen we ook echt middelen beschikbaar.
De heer Mulder vroeg naar de levendige visserijgemeenschappen. Ik laat
een sociale impactanalyse uitvoeren, zodat ik goed kan zien welke
maatregelen juist heel goed ingezet kunnen worden voor de visserijgemeenschappen. Ik ben me ervan bewust dat wat we bij de visserij doen,
impact kan hebben op die gemeenschappen. Als ik daarin meer inzicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

33

kan bieden, dan zal ik dat ook doen, zodat we weten welke goede
maatregelen we juist voor die gemeenschappen kunnen treffen.
Ik heb net al even de vraag van de heer Thijssen beantwoord waar in
Europa nou de hiccup zit rondom het voldoen aan de staatssteuneisen.
We zijn er dus nog over in gesprek dat bij de saneringseis de eisen
betreffende de verduurzaming van de resterende vloot voor ons knellen.
De heer Thijssen gaf aan dat er nog meer studies zijn die zeggen dat er
eigenlijk meer natuurgebieden moeten komen. Hierover hebben we
afspraken gemaakt in het Noordzeeakkoord. Hierin wordt duidelijk
aangegeven welke gebieden beschermd moeten worden zodat de impact
van de visserij daar dus minder is. En ook de heer Bisschop had vragen
over de Brexit Adjustment Reserve en de hiccup die daar zit. Dat heb ik
net ook toegelicht. Dit was het blokje rondom de Kottervisie, het Noordzeeakkoord en de Brexit Adjustment Reserve.
De voorzitter:
Voldoende beantwoording dan? Oké. Dan vervolgt u uw beantwoording
met controle en aanlanding.
Minister Schouten:
Ja.
De voorzitter:
De heer Mulder heeft nog een interruptie. Gaat uw gang.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ik heb de Minister nog een vraag gesteld. Ze poogt steeds de vissers terug
aan tafel te krijgen, maar die hebben daar geen trek in. Is de uitkomst
mogelijk, áls ze terugkomen, dat er minder windenergieparken op zee
komen? Zou dat een mogelijke uitkomst zijn? Want dan is het misschien
goed voor de vissers om te gaan praten.
Minister Schouten:
De afspraken in het Noordzeeakkoord zijn leidend. Daarin zijn ook een
aantal afspraken gemaakt over wind op zee. Er moet nog wel besloten
worden over plaatsen waar nieuwe windparken moeten worden
gebouwd. Dat soort gesprekken vindt plaats in het Noordzeeoverleg. Daar
kan je dus invloed uitoefenen, bijvoorbeeld om te zien of die windparken
op plekken gaan komen waar de visserij er minder gevolgen van
ondervindt. Maar het Noordzeeakkoord staat.
De voorzitter:
De heer Mulder, vervolgvraag.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Volgens de Minister staan er dus twee dingen vast. Er moeten meer
windenergieparken komen en de visserijsector moet gesaneerd worden.
Waarom zou ik dan nog gaan praten, als ik visser was. U heeft al gekozen
wat u in de toekomst wilt en dat zijn die inefficiënte rare windmolens.
Minister Schouten:
Ik constateer ...
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ik zou ook niet gaan praten. Ik zie niet in wat er positief aan zou kunnen
zijn voor de vissers om hier nog energie in te stoppen.
Minister Schouten:
De keuze voor wind op zee is een keuze die hier in de Kamer breed is
aangenomen, niet alleen hier in de commissie. Het heet nog altijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

34

democratie dat als een meerderheid van de Kamer beslist dat we daaraan
moeten gaan werken, dit ook gebeurt. Binnen die kaders wil ik juist het
goede voor de vissers zoeken. Dat is wat we aan het doen zijn. Dan is het
in hun eigen belang om aan te geven wat zij nodig hebben en waar zij
tegen aanlopen. Daar kunnen zij nog steeds invloed op uitoefenen.
De voorzitter:
De Minister vervolgt de beantwoording met het derde blokje.
Minister Schouten:
Er was een vraag over de controleverordening en de vraag, volgens mij
van de heer Bisschop, waarom ik heb ingestemd met de controleverordening, terwijl er een aangenomen motie is. Ik heb een brief naar de
Kamer gestuurd over hoe ik met deze motie zal omgaan. Het is een traject
van drie jaar. Ik heb ook een BNC-fiche gestuurd met die informatie. Ik heb
steeds ruimte van uw Kamer gekregen om daarover te spreken. Drie
dagen voor de stemming heeft de Kamer gezegd dat er niet gestemd kan
worden, omdat er nog een impactanalyse moet worden gemaakt. In het
proces vind ik dat nogal laat. Alle discussies zijn gedurende drie jaar
aangegaan. De controleverordening kwam in grote lijnen – ik kom zo nog
op de vragen van de heer De Groot – overeen met het BNC-fiche waarin ik
aan de Kamer ruimte heb gevraagd om te gaan onderhandelen. Ik vind
het dan bestuurlijk niet meer verantwoord om op het allerlaatste moment
te zeggen: we stemmen niet meer in, want ik heb nog een motie van de
Kamer. Ik heb in de brief gezegd dat ik met de vissers wel het gesprek zal
aangaan om te horen hoe zij een aantal zaken rondom de controleverordening zien en hoe die in de praktijk zal gaan werken.
Bij het cameratoezicht – ik heb dit ook maandag herhaald – vind ik het
heel belangrijk dat wij een aantal pilotstudies gaan doen om te
voorkomen dat wij straks met allerlei technieken zitten die niet doen wat
we hopen dat ze doen of dat er heel veel weerstand tegen dat toezicht
ontstaat. Want dan kan ik wel ongeveer uittekenen hoe het zal gaan. We
moeten juist heel gericht kijken wat er werkt en wat er niet werkt. Om in
deze fase nog tegen te gaan stemmen, vind ik niet opportuun.
De heer De Groot heeft een vraag de andere kant op gesteld. Waarom
heeft u ermee ingestemd, terwijl er een aantal versoepelingen zijn
aangenomen? In de schriftelijke beantwoording van de vragen van de
heer De Groot heb ik al meegegeven dat het in sommige visserijen
moeilijk is om aan boord zodanig onderscheid te maken tussen de
verschillende vissoorten dat vis altijd binnen de bestaande tolerantiemarge van 10% per soort kan blijven bij de schattingen van het vangstgewicht. Dat is de reden geweest waarom veel lidstaten hebben gevraagd
om die visserijen een uitbreiding naar 10% van de totale vangst te geven.
Ik benadruk dat dit geen uitbreiding van het quotum is. Het quotum staat
gewoon, maar die suggestie zie ik weleens langskomen. Dan wordt dit
door elkaar gehaald. Dit gaat echt over de tolerantiemarge bij de
bijvangsten. Het is belangrijk dat we kijken naar praktische oplossingen
voor praktische problemen. Ik denk dat juist met wat er nu ligt, binnen de
kaders die wij in het BNC-fiche hebben geschetst, het goed te verdedigen
is dat wij hiermee hebben ingestemd. Dat is een beetje hetzelfde als wat ik
net bij het Noordzeeakkoord zei: je krijgt nooit 100% wat je wilt.
De heer Valstar vroeg rondom de inzet van de camera’s wie nou eigenlijk
gaat bepalen hoe het allemaal gaat gebeuren en wie het nou eigenlijk gaat
betalen. Bij de ontwikkeling van slimme camera’s moeten we ervoor
zorgen dat de privacy gewaarborgd is. Dat vind ik zeer belangrijk. We
moeten ervoor zorgen dat het echt gericht is op de registratie van de
vangsten en de discards en dat niet de hele dag wordt bijgehouden wie
waar op een schip loopt. Op die manier kun je ook de administratieve
lasten aan boord verminderen. Ik denk dat we die discussie ook nog
moeten gaan voeren. Het kan voor de vissers een lastenverlichting op dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

35

punt realiseren. Voor de controle van de aanmeldplicht is het belangrijk
dat naast het verwerkingspand ook de plaatsen waar de vis overboord kan
worden gezet in beeld zijn. Of we dat effectief kunnen vormgeven, wil ik
samen met de vissers in een pilot onderzoeken. De kosten die worden
gemaakt om toezicht mogelijk te maken, komen voor rekening van de
ondernemers. De kosten van het toezicht zelf, komen ten laste van de
overheid, zoals dat nu ook zo is. Dus, de technieken voor de ondernemers
en het toezicht daarop door ons.
De heer Valstar had een vraag over de aanlandplicht. Hoe lang blijven de
uitzonderingen nog van kracht en gaan we het doel niet voorbij? De
meeste uitzonderingen op de aanlandplicht, zoals die voor schol, gelden
tot en met 2023. Daarna moet weer een verlenging worden aangevraagd
en moet de onderbouwing worden ingediend bij de Commissie waarom
een eventuele uitzondering nog opportuun zou zijn. De uitzonderingen
maken de aanlandplicht nu werkbaar voor de vissers, maar het laat
onverlet dat de aanlandplicht in de gemengde visserij nog steeds een
uitdaging is voor veel vissers. Vandaar dat het de uitzondering nog
enigszins werkbaar houdt.
Dan waren er nog een aantal vragen van uw leden over de duurzaamheidsdoelen en de Mission Starfish 2030 van de Europese Unie. U heeft
ook gevraagd wat mijn inzet wordt voor het overleg met de Scheveningengroep. Het werkdocument van de Europese Unie, genaamd Mission
Starfish 2030, is onderdeel van het Horizon 2030-traject. Dit document
geeft een weergave van de ideeën van een denktank ten aanzien van de
toekomst van het visserijbeleid. Dat is dus nog geen concreet beleidsvoorstel. Dat wil ik nog maar even benadrukken. Er is ook een uitspraak
van het Europees Parlement dat we de bodemberoerende visserij waar
nodig moeten beperken. Dan krijg je natuurlijk een discussie over wat
«waar nodig» is. Wij zullen actief inbrengen bij de Commissie dat er bij
ons een Noordzeeakkoord is afgesloten waarin we een aantal zaken al
hebben afgesproken. Dat akkoord is voor mij leidend. Het is niet zo dat er
nu al overleg over plaatsvindt in de Scheveningengroep. Wanneer dit
plaatsvindt, zal ik inbrengen dat dit voor ons een belangrijk uitgangspunt
is, want dat zijn nou eenmaal de afspraken die we met elkaar hebben
gemaakt over hoe je visserij en beschermde gebieden met elkaar
combineert. Die afspraken staan daarbij voorop.
De heer De Groot heeft gevraagd naar de ingebrekestelling. Hoe kan het
dat we zover zijn gekomen? Voorafgaand aan de ingebrekestelling op het
toezicht op wegen heeft een audit plaatsgevonden. Ik noemde het net al:
de Commissie komt nog weleens langs en dat was in dit geval ook zo.
Normaal gesproken krijgt een lidstaat dan de gelegenheid om verbeteringen door te voeren volgens een op te stellen actieplan. In dit geval
heeft de Commissie ervoor gekozen om direct over te gaan tot een
ingebrekestelling. Dat gaf ook aan waarom het eigenlijk best snel is
gegaan. Belangrijk hierbij is een andere benadering van risicogericht
toezicht en de constatering dat de inspectiecapaciteit tekortschiet. Hierop
heb ik gelijk geacteerd door de inspectieomvang uit te breiden zodat we
het toezicht kunnen intensiveren, wat gevraagd werd in de ingebrekestelling. Dat verklaart dus waarom het zo snel is gegaan.
De voorzitter:
Voldoende over dit blokje? Ja?
Minister Schouten:
Nou, ik heb nog drie vragen en dan ben ik er.
De voorzitter:
Die horen nog bij dit blokje?
Minister Schouten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

36

Ja.
De voorzitter:
Oké.
Minister Schouten:
Ja, die gaan ook over controle, dus dat noem ik dan maar één blokje.
Er waren vragen over zelfregulering. Een aantal leden vraagt waarom ik
daarin geloof. Laat ik benadrukken dat zelfregulering altijd aanvullend is
aan reguliere handhaving. Het kan er niet voor in de plaats komen. Het is
en-en en niet of-of. Maar ik vind het ook belangrijk dat de sector er zelf
naar kijkt en dat niet wordt gewacht op de toezichthouder: als ik niet op de
vingers word getikt, is het geen probleem. Dat is natuurlijk niet zo. Je
moet altijd zelf aan de regels voldoen. In die zin is het van belang dat de
sector zelf kijkt wat deze eraan kan doen om dat te bevorderen en vast te
stellen. U vroeg naar een voorbeeld waar zelfregulering werkt. Het
decentraal aalbeheer in Friesland is zo’n voorbeeld. De sector houdt daar
zelf de quota bij en dat werkt heel goed. Nogmaals, ik zeg niet dat dit
ervoor in de plaats moet komen, integendeel, maar het kan wel een
aanvulling zijn.
De heer Thijssen vraagt waarom het kabinet innovatie aan de sector laat
en niet zelf de doelen vaststelt waarop de innovatie gericht moet zijn. Het
zijn ten eerste vaak de ondernemers zelf die de innovatieve techniek
ontwikkelen. Het is niet zo dat de overheid zo innovatief is. Integendeel,
wij lopen nog weleens achter de feiten aan. In die zin vind ik het belangrijk
dat de vissers er zelf over nadenken. Ik werk wel met de vissers aan een
innovatieagenda met ook concrete duurzaamheidsdoelen. Ik stimuleer ze
om daar met subsidie een bijdrage aan te leveren. Die agenda wordt de
basis voor de besteding van de innovatiemiddelen. We zijn dus bezig om
daarin de doelen op te nemen, zodat men ook weet waar ze aan kunnen
werken.
Ik heb net al gezegd waarom ik tegen de controleverordening heb
gestemd.
De voorzitter:
Dat was het blokje over controle, aanlanding enzovoorts. Als er verder
geen vragen zijn, vervolgt de Minister haar beantwoording en dat betreft
het blokje over beschermde gebieden.
Minister Schouten:
En met name over de garnalen. Ik heb veel vragen over de garnalen
gekregen. De heer De Groot vroeg of het slim is om een quotum te
hebben voor de garnalenvisserij en noemde een aantal voorbeelden waar
dit echt niet goed is gegaan. Ik heb dit onderkend in de brieven die ik
hierover aan u heb gestuurd. De vigerende Wnb-vergunning is collectief
aangevraagd en daarom is de hoeveelheid toegestane visuren per Natura
2000-gebied op collectieve basis vastgesteld. Dat is de achtergrond ervan.
Het staat de Nederlandse garnalenvissers, en de Belgische overigens ook,
vrij om bij een volgende vergunningaanvraag de visserij op een meer
individuele basis in te richten. Er wordt momenteel gewerkt aan een
garnalenvisie. Dat is een van de onderwerpen waarover tussen sector en
ngo’s afspraken kunnen worden gemaakt. Kortom, op dit moment kunnen
zij collectief een aanvraag doen. Dat is ook de basis.
Voor de toekomst denk ik dat het juist makkelijker zal zijn om een
vergunning op individuele basis aan te vragen. Ook dan geldt dat je voor
alle individuen voortaan alles moet optellen. Ik zag hierbij dat de
overschrijding met name aan het einde van het jaar plaatsvond. Wij
krijgen vaak pas daarna gerapporteerd wat de realisatie is geweest. Ik heb
gezegd dat ik dat nu eerder wil weten, zodat ik eerder ingrepen kan doen
als blijkt dat in oktober al tegen de grenzen van het jaarquotum wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

37

aangelopen. Nu hoorde ik dat te laat waardoor ik te laat pas ingrepen kon
doen. Wij hebben maatregelen genomen om de rapportages eerder te
krijgen. Het kan echter net zo goed zo zijn dat als het resultaat van alle
individuen bij elkaar is opgeteld, je als individu het quotum overschrijdt. Ik
denk dat de oplossing vooral is dat ik de informatie eerder heb zodat ik
eerder kan zeggen: u kunt niet meer vissen, want u zit tegen het quotum
aan. Ik denk dat daar eerder de oplossing in zit dan bij het individueel of
collectief aanvragen van een vergunning.
Dan zijn er heel veel vragen gesteld over het mogelijk verliezen van een
Wnb-vergunning door garnalenvissers op de Waddenzee. Het klopt dat de
huidige Wnb-vergunning voor de garnalenvisserij eind 2022 afloopt. Zij
zullen net als in elke andere sector in de loop van 2022 een nieuwe
vergunningsaanvraag moeten doen, inclusief een passende beoordeling.
Het belangrijkste aspect daarbij – ik hoorde een aantal van uw leden over
CO2 spreken – is stikstof. Ik heb gezegd dat ik bereid ben om met
betrekking tot de vergunningsaanvragen mee te denken over oplossingsrichtingen op dat punt, zoals we dat ook in andere sectoren doen waar
knelpunten zitten. Ook hier gelden de juridische eisen en kaders. Ik roep
de vissers hierbij op om snel met ons dit gesprek aan te gaan en te delen
welke oplossingsrichtingen zij zien. Ik kan niet voorkomen dat zij een
vergunning op basis van de Wnb moeten aanvragen, net als ieder ander
die een activiteit in Nederland verricht. Dat ga ik niet aanpassen.
De heer De Groot vraagt of ik wel een vergunning kan afgeven, wetende
dat er sprake is van habitatverslechtering. Op het moment dat een
vergunning wordt aangevraagd, gaan we dat toetsen. Dan gelden de
bestaande kaders en eventuele mitigerende maatregelen om verslechtering te voorkomen. Ik kan het pas beoordelen op het moment dat de
vergunningsaanvraag er ligt.
Hij had een vraag over artikel 11 van het GVB. Als ik gebieden aanwijs als
Natura 2000 in de exclusieve economische zone, kijk ik inderdaad in de
context van artikel 11 GVB naar wat nodig is om de instandhoudingsmaatregelen te halen en om verslechtering te voorkomen. Ik bekijk de
ecologische waarden en de visserijactiviteiten en de effecten daarvan. In
de artikel 11-procedure stem ik met andere lidstaten af en is er consensus
nodig. Vervolgens dienen we de voorstellen in bij de Europese
Commissie, die deze omzet in een gedelegeerde handeling. De maatregelen monitoren we vervolgens op het effect ervan. In het Noordzeeakkoord hebben we afspraken gemaakt over de beschermde gebieden op
zee. Dat is, denk ik, ook een belangrijke stap in het kader van het halen
van de doelen die we met elkaar hebben afgesproken.
Dan de vraag over de Borkumse Stenen van de heer Valstar. Hij vraagt
naar de laatste stand van zaken en wil weten of iedereen hiermee moet
instemmen. Ik heb steeds gezegd dat de voorwaarde voor het aanpassen
van de begrenzing is dat er overeenstemming wordt bereikt met de
partners in het Noordzeeoverleg. Dat is een op consensus gebaseerd
overleg. Dat is al één reden om daar aan tafel te komen; ik blijf dat
zeggen. Eind vorig jaar heeft de visserijsector aan het ministerie een
voorstel gedaan voor een alternatieve begrenzing van de Borkumse
Stenen. Wij hebben dat bekeken, maar het kon geen instemming krijgen
want er zaten nog een aantal haken en ogen aan qua gebieden die ze daar
wilden gaan aanwijzen. Wij hebben vervolgens op 1 april jongstleden in
een reactie op het voorstel van de visserijsector twee alternatieven
voorgelegd. Op 8 juni heb ik een reactie van de visserijsector gehad en
hierover ga ik met de sector in gesprek. Ik zal ook met de ngo’s hierover in
gesprek gaan. Stel dat we ergens een landingsgrond zien, dan zal dat
nadien echt tot instemming in het Nzo moeten leiden. Dat is steeds de
afspraak geweest: als er wijzigingen in het Noordzeeakkoord worden
aangebracht, moet dat met instemming van alle partijen. Dat geldt hier
ook. Ik ben dus wel bezig om met de partijen aan beide kanten ergens uit
te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

38

De heer Bisschop zei dat de Kamer de motie van de heer Stoffer heeft
aangenomen voor zo min mogelijk gebiedssluitingen en vroeg hoe ik die
heb opgepakt. Ik was erbij toen hij die motie indiende – dat was tijdens
het overleg over het Noordzeeakkoord – en ik heb toen al gezegd dat ik die
motie lees in het licht van het Noordzeeakkoord. Dat gaf hij ook toe. Hij
vond dat ook het uitgangspunt. In dat overleg heb ik gezegd dat dit
akkoord voor mij het kader is en dat we die gebiedssluitingen hebben
afgesproken. Ik moet u er wel op wijzen dat naar mijn idee deze motie niet
is aangenomen. Volgens mij zijn er 62 stemmen voor geweest en dat is
nog steeds geen meerderheid in deze Kamer. De PVV heeft tegengestemd,
lees ik hier. Dan is het ook geen Kameruitspraak.
Over het verbieden van de sleepnetvisserij heb ik net al iets gezegd. Over
de resolutie van het Europees Parlement heb ik het al in een ander blokje
gehad.
Dan vraagt mevrouw Van der Plas nog waarom voor Schiphol iets anders
geldt dan voor de vissers. Zowel Schiphol als de vissers zijn gebonden
aan dezelfde juridische eisen en kaders van de Wet natuurbescherming. Ik
maak geen onderscheid qua vergunningverlening. Als ik dat al zou doen,
zou er nog een rechter zijn die me daarop zou wijzen. De kaders zijn dus
voor iedereen hetzelfde. Dit was het blokje beschermde gebieden.
De voorzitter:
Dan is er nu gelegenheid voor interrupties. Ik zag de vinger van de heer
Valstar.
De heer Valstar (VVD):
Toch nog even terug naar de garnalenvissers op de Waddenzee. Dat is
momenteel al geen vetpot. Als er dan ook nog het uitzicht is dat je per
2023 eigenlijk geen nieuwe vergunning krijgt terwijl je dolgraag door wil
met vissen, is dat erg moeilijk. Eigenlijk valt er niet tegen de papieren
werkelijkheid op te innoveren. Ik hoor de Minister zeggen dat ze een
handreiking doet door in ieder geval met de sector in gesprek te gaan en
te kijken of ze kan helpen. Kan ik dat ook opvatten als het aanwenden van
financiële middelen?
Minister Schouten:
Nee, dit is echt gericht op het kijken naar oplossingsrichtingen om een
vergunning aan te vragen. Dat was volgens mij al eerder de vraag van de
heer Valstar. De vergunningen vervallen en moeten opnieuw aangevraagd
worden; dit geldt voor veel sectoren. En ik ga vandaag niet zeggen «u
hoeft dat niet te doen», want dat zou oneerlijk zijn ten opzichte van andere
sectoren. Ik heb wel gezegd: als u oplossingsrichtingen ziet, ben ik bereid
om te kijken of die wel of niet kansrijk zijn. Als je dat pas op het eind gaat
vaststellen, ben je vaak te laat. In die zin willen we met de sector
meedenken wat eventuele oplossingen zouden kunnen zijn. Het is dus
geen geld.
De voorzitter:
Vervolgvraag van de heer Valstar.
De heer Valstar (VVD):
Oplossingsrichtingen zijn volgens mij nieuwe investeringen die de vissers
moeten doen: of ze moeten een geheel nieuwe kotter kopen of ze moeten
investeren in motorvermogen. Ik ben ze nog niet breed verspreid
tegengekomen. Hoe realistisch is het dat zij weer een nieuwe vergunning
gaan krijgen per 2023?
Minister Schouten:
Als de heer Valstar bedoelt of er in het algemeen innovatiemiddelen
beschikbaar komen, los van deze vergunningaanvraag, is het antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

39

dat de innovatiemiddelen uit het MFA – vergeef me even alle afkortingen,
dit zijn de Europese middelen voor innovatie – ook voor garnalenvissers
beschikbaar zijn. Ze kunnen daaruit putten. Wij kijken ook of we die op
zo’n manier kunnen inzetten dat technieken ervoor zorgen dat er
bijvoorbeeld minder stikstof wordt uitgestoten of dat er op andere
manieren wordt bijgedragen aan het kunnen verkrijgen van een
vergunning. Dat is dus een indirecte manier. Die middelen zijn
beschikbaar.
De voorzitter:
Ik zag ook de vinger van de heer De Groot. Gaat uw gang.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Het gaat over de vergunningverlening voor de garnalenvisserij. Natuurorganisaties hebben de alarmklok geluid over de verslechtering van het
gebied. Daarbij is het aannemelijk dat dit komt door de garnalenvisserij.
Als je kijkt naar de wetgeving, is de Minister verplicht al te handelen uit
voorzorg. Er hoeft dan nog niets eens een causaal verband te zijn
aangetoond. De Minister is heel passief. Ze zegt «nou, ik zie het wel als ik
de vergunningen langs krijg», maar ze weet nu al dat het niet gaat lukken
met die vergunning. Dat betekent dat je daarop vooruit moet lopen en dat
je met de vissers in gesprek moet gaan. Een recente uitspraak van het
Europese Hof van Justitie geeft aan dat je hier preventief te handelen
hebt. Het is niet nodig dat een causaal verband is aangetoond. Het gaat
iets verder dan «ik wacht de aanvraag voor de vergunning wel af».
Minister Schouten:
Als de indruk is dat wij nu niet met de garnalensector spreken, zou ik die
indruk weg willen halen. Maar als er ook geen aanvraag ligt, kan ik niet
zomaar even zeggen dat iemand geen vergunning meer krijgt. De
procedure moet wel netjes worden doorlopen en dat geldt voor iedereen.
Daarin wordt gezegd «ik wil een vergunning aanvragen», waarna ik
beoordeel of die aanvraag wel of niet voldoet. Ik heb wel gezegd dat ik zie
dat er uitdagingen zijn. Daarom heb ik tegen de vissers gezegd met
oplossingsrichtingen te komen. Ik heb het net over de innovatiemiddelen
gehad, in relatie tot de vraag van de heer Valstar. Nu al zeggen dat iemand
geen vergunning zal krijgen, moet ik kunnen onderbouwen. Als zij
aangeven hoe zij negatieve effecten kunnen mitigeren, zal ik dat moeten
meenemen in die vraag.
De voorzitter:
Laatste vraag van de heer De Groot.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
De Minister steekt toch een beetje de kop in het zand. De Minister is
verantwoordelijk voor de handhaving van de wet. Mensen moeten zich
aan de wet houden; zo simpel is het. Daar moeten we de komende tijd
echt op gaan letten. Dat betekent dat het ongelooflijk grote consequenties
heeft. De Minister suggereert in haar antwoord dat het nog wel even door
kan gaan als je maar mitigerende maatregelen hebt. De situatie is veel
ernstiger en de Minister zal dus veel ingrijpender te werk moeten gaan.
Minister Schouten:
Er is een recente uitspraak van de rechter geweest, heel specifiek over de
garnalenvisserij. De rechter heeft vastgesteld dat de Wnb-vergunning die
wij hebben afgegeven, is gebaseerd op de meest actuele en objectieve
wetenschappelijke inzichten en overwegingen. De vergunningen zijn in
ieder geval op de juiste gronden verleend. Dat heeft de rechter onlangs
uitgesproken. Dan kan ik niet zomaar even zeggen: we gaan de
vergunning niet verlenen of de vergunning die er al ligt, intrekken. Dat zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

40

immers een voorzorgsbeginsel suggereren. Wij hebben wetenschappelijke onderzoeken en daarin is zicht op de ecologische effecten van deze
visserij, ook op de beschermde natuurwaarden. Dat is steeds de basis
waarop wij die vergunningen afgeven. Dat is op dit moment de situatie.
De voorzitter:
Ook mevrouw Van der Plas wil u nog een vraag stellen. Gaat uw gang.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik wil een vraag stellen over de innovaties. De pulsvisserij was ook een
hele mooie innovatie. In een laat stadium is die echter verboden. Waarom
zouden vissers nu heel veel geld gaan investeren in allerlei innovaties als
ze er helemaal niet zeker van zijn of die innovaties wel mogen of dat ze in
een laat stadium alsnog worden afgewezen. Waar zit de garantie dat dit bij
nieuwe innovaties niet weer zo gaat?
Minister Schouten:
Heel veel innovaties zijn nog in ontwikkeling. Die zijn ook nog niet breed
toegepast. Met de sector kijken we naar wat de ontwikkelingen zijn en
waar ze mee bezig zijn. De zero emissiekotter wordt nog weleens
genoemd. Dat kan én goed zijn voor het milieu én goed voor de vissers,
want de dieselprijzen zijn best hoog op dit moment. Als er technieken zijn
die een basis moeten hebben in toestemming voor Europa, is het ook aan
ons, aan mij, om te zorgen dat we die gesprekken voeren en daarin de
goede keuzen maken. Ik snap de vraag van de vissers wel: hoe weet ik
nou zeker of het straks niet weer fout gaat? Tegelijkertijd is het aan alle
partijen – ik heb net al de reflectie op de puls gegeven – om ook te kijken
bij de andere lidstaten hoe de technieken vallen. Bij de Commissie
bekijken we of er weerstand is of niet als het moment zich aandient
waarop we een techniek willen gaan inzetten, om zodoende die zekerheid
zo hoog mogelijk te krijgen. Ik kan niet jaren in de toekomst kijken en ik
kan dus geen 100% zekerheid bieden. Wel kan ik er alles aan doen om op
dit moment die zekerheid wel te geven als die gevraagd wordt.
De voorzitter:
Voldoende? Laatste vraag van mevrouw Van der Plas.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik begrijp dus dat er geen garantie is. De Minister weet ook wel dat het om
investeringen gaat die tienduizenden of soms zelfs tonnen euro’s kosten.
Minister Schouten:
De vraag om garantie is altijd populair, en dan ook de uitspraak «er is
geen garantie». De enige garantie is dat het leven hier op aarde eindig is.
Voor de rest is het vragen om garanties altijd een inschatting van of het
wel of niet een politieke situatie wordt. Ik kan zorgen dat er in ieder geval
zo veel mogelijk draagvlak bij de lidstaten is voor innovaties die wij doen.
Als mevrouw Van der Plas mij vraagt of ik 100% garantie kan geven, kan ik
die nooit geven, welke vraag ze mij ook stelt.
De voorzitter:
Ik constateer dat wij nog zo’n beetje 23 minuten te gaan hebben. De
Minister heeft nog drie blokjes te beantwoorden en er is nog een tweede
termijn gewenst. Ik vraag de Minister de vragen compact te beantwoorden. De heer Valstar heeft nog recht op één vraag, dus gaat uw gang.
De heer Valstar (VVD):
Ik zal het heel kort proberen te houden. Mijn reactie is in navolging van
hetgeen collega Van der Plas zei. De Minister gaf zelf al aan dat er nog
heel veel technieken in ontwikkeling zijn. Het duurt nog maar anderhalf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

41

jaar totdat de nieuwe vergunningen afgegeven moeten worden. Hoe
realistisch is het dat wij van de garnalenvissers verlangen dat zij een
nieuwe vergunning gaan aanvragen voor technieken die er straks wellicht
niet eens zijn?
Minister Schouten:
Het geeft wel aan wat het belang is. We moeten zorgen dat we snel aan de
slag gaan met dat soort innovatieve technieken. We moeten tevens kijken
naar wat uit andere sectoren mogelijk al te gebruiken is. Maar nogmaals,
iederéén moet nu vergunningen aanvragen, voor wat voor activiteit dan
ook. Ik kan geen onderscheid gaan maken tussen sectoren. Ik kan er wel
alles aan doen om te zorgen dat we de drempel lager maken en dat ze de
oplossingsrichtingen tijdig bij ons kunnen voorleggen, zodat we kunnen
meedenken.
Ik kom op de zegenvisserij.
De voorzitter:
De Minister vervolgt de beantwoording. Ik wil vragen om die in zeven
minuten af te ronden. We hebben dan nog een kwartier voor een tweede
termijn, inclusief de tweede termijn van de Minister. Er komt ongetwijfeld
nog een tweeminutendebat achteraan.
Minister Schouten:
Ik kom op de IJsselmeervisserij. Ik ben ooit, drie jaar geleden, op pad
gestuurd met de opdracht: zorg dat we van de rente van het daar
aanwezige bestand kunnen leven. Daaraan voorafgaand had al een
eindeloos lange discussie plaatsgevonden. Ik kreeg moties uit de Kamer
om aan de slag te gaan om te zorgen dat het goed werd geregeld. Dat heb
ik gedaan. Het was een verzoek vanuit de Kamer. Ik was er zelf ook van
overtuigd, want als je de toekomst van de visserij wilt veiligstellen, juist in
het IJsselmeer, dan moet je zorgen dat er voldoende bestand overblijft en
dat dit niet zodanig vermindert dat er voor de toekomstige generaties
geen actieve visserij meer mogelijk is. Ik vind dat vanuit het duurzaamheidskader en omdat het onze plicht is om te zorgen dat er voldoende vis
in het IJsselmeer blijft.
Ik ben ermee aan de slag gegaan. Het brasembestand is momenteel niet
goed genoeg. De achteruitgang is weliswaar gestopt, maar er wordt nog
geen verbetering van het bestand gevonden. Ik kan die signalen niet
negeren. Daarom neem ik nu maatregelen.
We gaan met WMR onderzoek doen om te kijken naar wat er nog meer
onder ligt. Dat levert ook op langere termijn aanvullende informatie op. Ik
moet echter per jaar opnieuw bekijken in hoeverre nieuwe inzichten
aanleiding geven om al dan niet een beperking op te leggen. Dat is de
achtergrond van de reden waarom ik het niet verantwoord vind als we
zouden teruggaan naar vijf dagen zegenvisserij. Dat zou betekenen dat we
de facto dezelfde hoeveelheid blijven vissen als, want het is nu ook bijna
vijf dagen. Dan zit er dus totaal geen verschil in met hiervoor. We hebben
geconstateerd dat het bestand niet voldoende op peil is. Ik zou de Kamer
willen oproepen om haar verantwoordelijkheid te nemen om te zorgen dat
visserij in het IJsselmeer straks mogelijk blijft. Dit is niet alleen voor het
hier en nu. Dit gaat ook over toekomstige generaties.
De ChristenUnie vraagt wanneer de resultaten komen. Het onderzoek is
dit jaar gestart en zal twee à drie jaar duren. Ik ontvang jaarlijks een
rapport met de resultaten van het onderzoek van dat jaar. Ik zal de Kamer
daar uiteraard op dat moment over informeren.
Dat was de zegenvisserij. Ik ga gelijk naar de vismigratie.
Er ligt een motie-Lodders over visserijvrije zones en de sportvisserij,
waarin wordt gevraagd om het leveren van maatwerk door de waterschappen. De waterschappen hebben die bevoegdheid momenteel echter
niet. Dat betekent dat ik een wetswijziging moet gaan voorbereiden om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

42

waterschappen bevoegdheden te geven om al dan niet visserijvrije zones
op te heffen waar er vismigratiepunten zijn. Dat is nogal een traject wat je
dan ingaat. Ik heb daarover gevraagd om het alsjeblieft aan een volgend
kabinet over te laten hoe ze hiermee omgaan.
De PVV vroeg waarom ik dan wel mijn visserijvrijezonebeleid kon
vormgeven. Ik was toen nog niet demissionair. Het was een missionair
kabinet dat die plannen had gemaakt en in de Kamer heeft neergelegd.
Die motie-Lodders was een uitzondering hierop, en die was daarna.
De heer Bisschop had een vraag over de beperkingen van de visserijvrije
zones voor de binnenvisserij. Ik hanteer bij het beleid voor de visserijvrije
zones één coherente lijn voor alle vormen van visserij. Dat betekent een in
omvang beperkte zone waarin alle vormen van visserij verboden zijn. Het
is van toepassing op de zone waar migrerende vissoorten zich ophopen;
de filevorming. Uit onderzoek blijkt dat alle visserijvormen impact hebben,
ongeacht of het de sportvisserij, de binnenvisserij of wat voor visserij dan
ook is. Ik heb het de vorige keer een nogal gemakzuchtige vorm van
vissen genoemd als je daar gaat vissen waar de vissen in de file liggen. Ik
vind dat nog steeds, want het heeft impact.
Tot slot kom ik op de vraag over het plastic, dat in visserijtermen het
«pluis» wordt genoemd. Wij hebben in het programma van maatregelen
voor de Kaderrichtlijn Mariene Strategie opgenomen dat het streven is om
tot het jaar 2027 het pluis geleidelijk uit te faseren. Het programma heeft
een looptijd tot 2027. In die periode vindt de implementatie en de
monitoring plaats. Er wordt ook gezocht naar alternatieven voor pluis. Het
alternatief biopluis lijkt veelbelovend, maar er zijn nog wel wat vragen die
we moeten beantwoorden. Eerst zal het onderzoek worden uitgevoerd.
Kortom, er worden heel wat stappen gezet tot de uitfasering van pluis in
2027. Ik zie dan ook niet in waarom ik nog een routekaart zou moeten
maken, want volgens mij zijn we er al mee bezig.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank. Dat was de laatste vraag. Ik zag een interruptie van de heer Mulder.
Ik wil hem daartoe graag de gelegenheid geven.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ik heb een reactie op «destijds was ik nog niet demissionair, dus ik mag
alles veranderen». De nieuwe motie telt dan opeens niet meer, ook al is
die aangenomen, terwijl dat eerder volgens de Minister nog het toppunt
van democratie was, want daarmee kunnen we de hele Noordzee
volplempen met die rare molens. Er is helemaal geen sprake van dat de
Minister de wet hoeft aan te passen. Zij moet gewoon pas op de plaats
maken met de voorgestelde wijziging, want dan handelt zij conform de
democratische meerderheid in deze Kamer. Dat is mijn verzoek aan de
Minister.
Minister Schouten:
De motie gaat heel specifiek over de visserijvrije zone rond de sportvisserij. Het betreft niet de visserijvrije zones bij het Haringvliet en al dat
soort zaken. De heer Mulder vraagt nu om het huidige beleid op te heffen,
omdat er één motie ligt rondom de sportvisserij. Dat ga ik niet doen.
De voorzitter:
De heer Mulder, de laatste vraag.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ik vraag niet om alles te veranderen. Ik vraag om helemaal niets te
veranderen. Stel de geplande wijzigingen die door deze motie zijn
afgewezen allemaal uit totdat er een nieuw kabinet is en laat het nieuwe
kabinet erover beslissen. Dat is het enige verzoek. Nogmaals, de eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

43

woorden van de Minister gebruikend: het is breed besloten en dan moet
dit ook juist worden uitgevoerd.
Minister Schouten:
Ik heb al uitgelegd dat de waterschappen dan de bevoegdheid moeten
krijgen om al dan niet een visserijvrije zone in te stellen, maar dat zij die
bevoegdheid nu niet hebben. Ik moet daar een wettelijke grondslag voor
gaan creëren. Daarvan heb ik gezegd dat ik dat aan een nieuw kabinet
laat. We hebben beleid rondom visserijvrije zones waar de vissen
migreren en door zo’n poortje heen gaan. Dat beleid bestaat. De heer
Mulder vraagt nu eigenlijk om dat terug te draaien. Ja, dat vraagt hij. De
consistentie van het beleid is dat we de visserijvrije zones overal
toepassen, als het om vismigratie gaat, dus ook bij de sportvisserij. Ik
maak daar geen onderscheid in. De motie vroeg om onderscheid te
maken bij de sportvisserij. Ik heb gezegd dat dit een wetswijziging vereist.
De heer Mulder zegt dat we eigenlijk al het beleid moeten terugdraaien.
Dat ga ik niet doen.
De voorzitter:
De heer Mulder mag in tweede termijn hierop reageren. De vragen zijn
benut. Ik wil nog snel een tweede ronde maken. Eenieder heeft één
minuut om te reageren. Dan heeft de Minister ook nog even de tijd en
kunnen we het debat netjes om 19.00 uur afronden. De heer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dank, voorzitter. Allereerst vraag ik een tweeminutendebat aan. Het zou
heel fijn zijn als dat nog voor het reces kan. Dan hoeven we het niet
allemaal over het reces heen te tillen wat de pulsvisserij betreft. Dat is
verzoek één.
De pulsvisserij was verboden, op onderzoeksdoeleinden na. De Minister
zei te verwachten dat de puls de toekomst zou zijn. De situatie was echter
dat het verboden is. Slechts 5% van de schepen mag voor onderzoek met
puls vissen. Toen zij aantrad, moet de Minister gezien hebben dat 24
pulskorvergunningen wel erg veel was, omdat de totale vloot kleiner was
dan 1.680 schepen. Ik zou daar graag een verdere reactie op willen.
Misschien kan de Minister er nog voor het tweeminutendebat in een brief
op terugkomen, want dit alleen maar «creatief boekhouden» of «creatief
rekenen» noemen, vind ik niet helemaal in orde.
Als laatste, voorzitter. Ik zou als Kamer graag proactief geïnformeerd
worden over de reactie van de Minister op het moment dat de Europese
Commissie op de NOS reageert.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer De Groot.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Voorzitter. Ik begon net met dat we altijd denken dat we het beste jongetje
uit de klas zijn. Dat zijn we niet. Het pulskordossier is een zelfgemaakt
dossier dat leidt tot aantasting van het vertrouwen in Nederland en in
Europa. Dat is zeer ernstig. Dat heeft een uitstraling naar andere dossiers,
temeer daar we ook bij een derogatie, gelet op de mestfraude, langs het
randje blijven lopen. De zorg daarover is absoluut niet weggenomen.
Daarnaast hebben we ons gewoon aan de wet te houden. Dat wordt een
issue voor de garnalenvisserij. De Minister verwijst naar een Nederlandse
rechter. D66 verwijst naar de Europese rechter. Die kijkt heel anders tegen
het verslechteringsverbod aan. De Minister zou er goed aan doen zich
daar nog eens in te verdiepen.
Dank u wel.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

44

Dank u wel. Het woord is aan de heer Valstar.
De heer Valstar (VVD):
Ik neem het naadloos over van collega De Groot, want we zijn wel het
beste jongetje van de klas op innovatiegebied. Dat is wel gebleken met de
pulsvisserij. Het is alleen jammer dat het zo gelopen is.
Ik kom op de vergunningen op de Noordzee. De heer De Groot begon daar
zojuist ook over. Ik hoop dat de Minister wil meedenken, en dat gaf ze
zojuist eigenlijk al aan, om de vergunningen mogelijk te maken, want ik
maak me daar toch wel ernstige zorgen over.
Wat de recreatieve visserij rondom de vismigratievoorzieningen betreft: ik
snap dat de Minister in deze demissionaire status niet de wet wil gaan
aanpassen, maar ik begrijp dat er een gesprek gaat plaatsvinden met de
sportvisserij. Ik wil verzoeken om daar voor de begroting een terugkoppeling over te geven.
De voorzitter:
Dank. Het woord is aan mevrouw Van der Plas.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel, voorzitter. Ik wil de Minister bedanken voor haar antwoorden,
maar ik wil ook even van de gelegenheid gebruikmaken om iets over onze
vissers en onze visserij te zeggen. We hebben het hier de hele tijd over dé
visserij, maar ik heb het liever over vissersfamilies. Vissers zijn mensen
die generaties lang in een familie van vissers zitten en die dagelijks met
de natuur, met de zee en met dieren werken. Ik stoor me er ontzettend aan
dat deze mensen continu worden neergezet alsof ze de zee leegvissen,
alsof ze de bodem helemaal vernielen, alsof ze een soort piraten zijn en
dat ze sjoemelen. Dat doet geen recht aan deze mensen. Ik heb het eerder
in een ander debat ook al gezegd: je hebt het hier over mensen en je raakt
deze mensen kei- en keihard in hun ziel. Zeker, scherp en inhoudelijk
debatteren mag, maar ik wil ook hier weer de oproep doen om op te
houden met «het leegvissen van de Noordzee» en «de natuur vernielen».
O, is mijn minuut al voorbij?
De voorzitter:
Ja, ruimschoots. Ik ben heel mild voor u geweest.
We hadden eigenlijk geen afspraken over interrupties, de heer Thijssen,
maar kort dan, heel kort.
De heer Thijssen (PvdA):
Ik wil naar aanleiding van haar interrupties bij de Minister toch een vraag
stellen aan mevrouw van der Plas. Greenpeace ontvangt geen subsidie.
De rechtbank heeft eerder geoordeeld dat het beschermen van een
natuurgebied op zee met stenen een veilige manier van actievoeren is.
Dat zegt de rechter.
De voorzitter:
Uw vraag?
De heer Thijssen (PvdA):
Kan mevrouw Van der Plas doorgaan met het verspreiden van gezond
verstand, want dat lijkt me heel erg goed, maar kan ze dat dan wel
baseren op feiten en niet op leugens?
De voorzitter:
Een korte reactie van mevrouw Van der Plas, want deze fittie vechten we
hier niet meer uit.
Mevrouw Van der Plas (BBB):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

45

Ik ben altijd voor een scherp debat. De heer Thijssen mag deze vragen
gewoon aan mij stellen. Ik heb daar totaal geen moeite mee.
Misschien krijgt u bij Greenpeace geen subsidies, maar de Postcode
Loterij is de afgelopen jaren een zeer grote donateur geweest. Dat kan ik
ook onder subsidies scharen. Of laten we het dan «donaties» noemen. Het
gaat om heel veel geld, om tientallen miljoenen. Ik vind het altijd raar als
natuurorganisaties zo veel geld krijgen. Ik heb een keer uitgezocht wat
men van de Postcode Loterij krijgt. Sinds 1990 is er ongeveer 1 miljard
euro naar natuur- en milieuorganisaties en dierorganisaties gegaan. 1
miljard! En nog steeds is het er allemaal verschrikkelijk mee gesteld. Als je
dit in het bedrijfsleven zou doen, lag je eruit en was je ontslagen. Dit even
over de subsidies.
Wat de keien betreft: de rechter kan vinden wat hij wil, maar die rechter zit
niet op zee maar achter zijn veilige bankje in de rechtbank. De vissers
zitten op zee en de gezinnen zitten thuis. Ze hebben al angst of hun man
of partner gezond en veilig thuiskomt. Daarvoor hebben ze die keien van
Greenpeace, zo groot als auto’s, niet nodig, maar die maken de zorgen
wel nog groter.
De voorzitter:
Ik stel voor dat we het hiermee afronden. De heer Thijssen voor zijn één
minuut in tweede termijn. Gaat uw gang.
De heer Thijssen (PvdA):
Vissers kunnen heel goed om wrakken heen vissen. Die staan namelijk op
de kaart. Daarom kunnen ze ook heel goed rond stenen vissen. Daarom
kan de rechter zeggen dat het een veilige actie is om op die manier te
zorgen voor meer natuurbescherming. Dus laten we het houden bij de
feiten en niet bij leugens.
Dank aan de Minister voor alle antwoorden die we hebben gekregen. Ik
heb nog één vraag aan de Minister en één ondersteuning van het verzoek
van de heer Wassenberg voor een brief over de pulsvisserij. Het lijkt me
goed als we goed op een rijtje hebben waar het «creatief» was en waar
het voor de Tweede Kamer of de Europese Commissie heel moeilijk was
om te volgen wat hier gebeurde.
Ik kom op mijn vraag. Sinds het sluiten van het Noordzeeakkoord is er een
EU-biodiversiteitstrategie gepubliceerd. Die roept op tot 30% bescherming
van de natuur, of eigenlijk van al het grondgebied, maar ook de zeeoppervlakte in de wereld. Dat is meer dan de 15% die in het Noordzeerakkoord
staat.
De voorzitter:
Kunt u afronden?
De heer Thijssen (PvdA):
Ik wil graag van de Minister weten of ze dit bij het Noordzeeakkoord
inbrengt en hoe hiermee wordt omgegaan.
De voorzitter:
Dank. Het woord is aan de heer Mulder.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Greenpeace heeft volgens mij 100 miljoen van de Postcode Loterij
gekregen. Mijn collega van de PvdA heeft dus jarenlang van gokgelden
geleefd.
Verder is het zo hypocriet als wat om te beginnen over besluiten van
rechters. Als een rechter besluit dat iemand niet welkom is in dit land
omdat hij gelogen heeft en het land moet verlaten, is de PvdA de eerste
om te zeggen dat de rechter niet deugt en begint ze allerlei acties tegen de
beslissing van de rechter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

46

Verder was dit debat ontzettend teleurstellend. Het is heel slecht voor de
vissers. Hopelijk kunnen we de komende jaren iets voor die mensen gaan
betekenen.
De heer Wassenberg (PvdD):
Voorzitter, ik heb een punt van orde. Ik vind het niet correct dat we hier als
fracties de beslissingen van rechters gaan veroordelen. Dat heeft geen
enkele zin.
De voorzitter:
Ik stel voor dat we de discussie daarover nu niet voeren, mede gezien het
tijdstip en de noodzaak om het debat af te ronden.
Als u mij toestaat, wil ik zonder allerlei plechtigheden en overdracht een
paar opmerkingen maken. Ik dank allereerst de Minister voor de beantwoording, in alle zorgvuldigheid. De inhoud was af en toe teleurstellend.
Dan de algemene oriëntatie op de controleverordening. De motie zei:
eerst een praktijktoets. De Minister zegt: nee, daar zijn we te laat voor. En
als we kijken naar het masterplan Starfish: «Daar kunnen we nu nog geen
uitspraak over doen, want dat is alleen nog maar in...» Zo gaat dat heel
vaak in de Europese besluitvorming. Ik ben daarom heel blij met het
tweeminutendebat, want we willen er wel wat naders over weten. Dat
geldt ook voor de generieke reductie van de vangstenrechten terwijl is
uitgesproken dat er eerst een visstandonderzoek moest komen.
Ik laat het hierbij. Ik heb geen nieuwe vragen.
Ik geef de Minister graag de gelegenheid om te reageren op nog
openstaande dan wel nieuwe opmerkingen en vragen. Gaat uw gang.
Minister Schouten:
Dank u wel. De heer Wassenberg vroeg naar een brief over puls. Ik heb in
2018 en volgens mij in 2019 diverse brieven over puls gestuurd, inclusief
tijdlijnen, reflecties en hoe de dingen zijn gegaan. Als de heer Wassenberg
een brief vraagt, dan zal ik die brief kopiëren en opnieuw opsturen, maar
er is echt niets meer aan toe te voegen.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik maak hier bezwaar tegen. Ik heb duidelijk gezegd dat ik een reactie wil
op wat de NOS over de misleidingen en over dat creatief rekenen schrijft.
De Minister zegt dat je het geen sjoemelen mag noemen en dat je het
creatief rekenen moet noemen. Ze geeft daarmee eigenlijk toe dat de boel
besodemieterd is. Daar wil ik een brief over.
De voorzitter:
Ik stel voor dat wij deze discussie op een ander moment voeren, naar
aanleiding van het schrijven van de Minister en niet op voorhand. De
Minister.
Minister Schouten:
We hebben hier volgens mij best uitgebreid het debat over gevoerd. Ik
heb er echt niets meer aan toe te voegen. Ik ga er dus geen extra brief
over schrijven. We hebben in het verleden de brieven geschreven. We
hebben hier vandaag het debat gevoerd en de inzichten gewisseld. Ik heb
volgens mij een eerlijke reflectie gegeven op alles wat er is gebeurd. Ik
constateer dat daar verschillende opinies over zijn. Dat kan. Maar dat
hebben we hier allemaal gewisseld en ik heb echt niets meer toe te
voegen in een brief.
De heer Wassenberg (PvdD):
Voorzitter, ik heb nog één vraag. Ik zou van de Minister willen weten
waarom ze dacht dat er 1.680 kotters waren toen ze aantrad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

47

De voorzitter:
De Minister heeft daartoe niet de gelegenheid meer. We hebben het
onderwerp afgesloten. Ik verzoek de Minister om de beantwoording van
de tweede termijn af te ronden.
Minister Schouten:
De heer De Groot had eigenlijk meer een oproep. Ik heb niet echt een
vraag gehoord.
De heer Valstar vroeg om mee te denken over de vergunning voor de
garnalenvisserij. Ik heb dat aangegeven. Ik zal tevens een terugkoppeling
geven van het gesprek dat we met de sportvisserij hebben gehouden,
zodat de Kamer daarvan kennis kan nemen.
Mevrouw Van der Plas had vooral een discussie met de heer Thijssen. Ik
ga daar nu ook maar niet op in.
De heer Thijssen had een vraag over het biodiversiteitsverdrag en de 30%.
Het Noordzeeakkoord is daar voor mij leidend in. Daar zijn de afspraken
gemaakt, ook tussen natuurorganisaties en de visserij. We hebben
aangegeven hoe we er elders mee omgaan, bijvoorbeeld bij de Sababank
en dergelijke. We hebben daar ook beschermde natuurgebieden. De 30%
is niet per land. Sommige landen zitten namelijk maar voor een heel klein
stukje bij de zee of de oceaan en andere landen weer veel meer. Het gaat
over bescherming wereldwijd. Ik heb al inzicht gegeven in hoe Nederland
erin staat. Je kijkt ook naar de afgesloten gebieden, bijvoorbeeld rondom
de BES-eilanden.
Van de heer Mulder hoorde ik ook niet echt een vraag.
De heer Bisschop herhaalde zijn vragen. Ik wil rondom de controleverordening toch echt nog een keer benadrukken dat ik de inzet van het kabinet
drie jaar geleden al heb duidelijk gemaakt. Het is niet zo dat het nu op het
allerlaatste moment kwam. We hebben drie jaar lang heel consistent
gewerkt, ook binnen hetgeen binnen het BNC-fiche daarover is
opgenomen.
De voorzitter:
Dank. De beantwoording van de Minister kan mij niet verleiden om mijn
rol als voorzitter te verlaten. Ik kom tot een afronding van deze vergadering.
Ik benoem de toezeggingen aan de heer Valstar.
– Zodra de evaluatie van de Verordening technische maatregelen door
de Europese Commissie is afgerond, zal de Minister de Kamer hierover
informeren. De evaluatie is deze zomer voorzien.
– De Minister geeft een terugkoppeling van het gesprek met de
sportvissers over de visserijvrije zones.
Dat waren de toezeggingen. Ik constateer dat de Minister zich daarin kan
herkennen. De heer Wassenberg heeft een tweeminutendebat aangevraagd, in te plannen vóór het zomerreces, met als voetnoot de voorkeur
van de heer Edgar Mulder, namelijk donderdagnacht om 04.30 uur.
Dan is hiermee deze boeiende vergadering keurig op tijd afgelopen. Ik zeg
u allen zeer veel dank voor de inbreng en de – meestal – gedisciplineerde
wijze waarop u uw bijdrage heeft geleverd. Dank aan de Minister, de
ambtelijke ondersteuning, de facilitaire ondersteuning en het publiek, dat
dit debat uiteraard ademloos heeft gevolgd. Ik sluit deze vergadering en
wens u allen nog een arbeidsvreugdevolle avond.
Sluiting 19.00 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 675, nr. 207

48