Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2882
Vragen van het lid Kerseboom (FvD) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over het nieuwe NWO-programma voor
onderzoeksfinanciering dat de etniciteit van academici beoordeelt (ingezonden
5 april 2023).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 13 juni 2023).
Vraag 1
Hoe beoordeelt u het nieuwe onderzoeksprogramma Advancing Equity in
Academia through Innovation van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)?1
Antwoord 1
Dit onderzoeksprogramma is door NWO ontwikkeld naar aanleiding van de
Wetenschapsbrief in 2019. Op basis van deze brief werd € 5 miljoen
structureel extra aan de Vernieuwingsimpuls (nu: Talentprogramma)
toegekend. Het NWO-Talentprogramma biedt persoonsgebonden financiering
aan talentvolle, creatieve onderzoekers. De middelen zijn onder andere
ingezet voor onderzoekers met een migratieachtergrond.
Het kabinet stimuleert diversiteit en kansengelijkheid. Het genoemde
NWO-onderzoeksprogramma «Advancing Equity in Academia through
Innovation» is hiervan een mooi voorbeeld om diversiteit en kansengelijkheid
in de wetenschap te bevorderen.
Vraag 2
Acht u het tegenstrijdig dat de NWO zich met dit programma enerzijds richt
op het actief steunen van specifieke etnische groepen en anderzijds een
cultuur nastreeft«waarin iedereen wordt gewaardeerd, ongeacht zijn etnische
achtergrond»? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Nee. Diversiteit en kansengelijkheid zijn binnen de wetenschap van groot
belang en hiervoor is het noodzakelijk een cultuur te hebben waarin mensen
zich veilig en geaccepteerd voelen. Een gelijke vertegenwoordiging van

1

ah-tk-20222023-2882
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

NWO, 2022, «Advancing Equity in Academia through Innovation», https://www.nwo.nl/
onderzoeksprogrammas/advancing-equity-academia.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

demografische groepen kan bijdragen aan een inclusieve cultuur. Daarom kan
het wenselijk zijn om diversiteit en kansengelijkheid actief te stimuleren, zoals
ook de Sociaal-Economische Raad (SER) heeft bepleit2. Om die reden is
besloten een deel van de € 5 miljoen voor de Vernieuwingsimpuls (zie vraag
1) in te zetten voor onderzoekers met een migratieachtergrond. Het actief
stimuleren van een ondervertegenwoordigde groep hoeft de waardering voor
andere groepen niet in de weg te staan.
Vraag 3
Hoe is bepaald dat de NWO onder ondervertegenwoordigde etnische groepen
verstaat «Nederlandse inwoners met een migratieachtergrond uit Afrika, Azië,
het Caribisch gebied, het Midden-Oosten, Midden- en Zuid-Amerika en
Turkije»? Waarom worden deze etnische groepen als ondervertegenwoordigd
gezien en andere etnische groepen niet? Onder welke omstandigheden acht
de NWO deze etnische groepen wel voldoende vertegenwoordigd? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 3
NWO baseert zich voor dit programma op cijfers en definities van het CBS en
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (hierna: BZK).
Uit onderzoek van het Ministerie van BZK blijkt dat in 2018 6,8% van de
werknemers in het Onderwijs en de Wetenschap een niet-westerse migratieachtergrond had. Uit kwalitatief onderzoek van De Jonge Akademie blijkt dat
er nog steeds sprake is van discriminatie in de Nederlandse wetenschap op
basis van etniciteit3.
In het programma is geen doel geformuleerd om te monitoren wanneer de
vertegenwoordiging van de genoemde etnische groepen voldoende zou zijn.
Vraag 4
Hoe wordt iemand behorend tot een van deze ondervertegenwoordigd
geachte etnische groepen gedefinieerd? Worden academici gescreend op
etniciteit of moeten zij zelf hun etniciteit identificeren? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 4
NWO volgt hierin de definities van het CBS4. De etniciteit van academici
wordt niet opgevraagd door NWO, noch wordt hen gevraagd naar zelfidentificatie.
Vraag 5
Indien een academicus een gemengde etniciteit heeft, tot welke etnische
groep behoort hij/zij dan? Indien iemand met een andere etniciteit zich
identificeert als behorend tot een ondervertegenwoordigd geachte etnische
groep, hoe wordt hier dan binnen het onderzoeksprogramma mee omgegaan? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
NWO volgt de definities van het CBS. NWO heeft geen beleid op het terrein
van zelfidentificatie, als dat afwijkt van de definities van het CBS.
Vraag 6
Hoe definieert u de term «geracialiseerde Nederlandse wetenschappers»?
Waaruit blijkt dat deze groep wordt buitengesloten binnen de Nederlandse
academische wereld, zoals wordt beweerd in de beschrijving van het vierde
onderzoeksproject, genaamd «Quotas voor de inclusie van geracialiseerde
Nederlandse wetenschappers», uit dit onderzoeksprogramma?5
2

SER. Diversiteit in de top – Tijd voor versnelling Deel II Analyse. September 2019. https://
www.ser.nl/-/media/ser/downloads/adviezen/2019/diversiteit-in-de-top-analyse.pdf.
3
https://www.dejongeakademie.nl/publicaties/2300805.aspx?t=Antidiscriminatiedata-praktijkenwereldwijd-en-visies-van-studenten-en-staf-van-kleur.
4
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/07/cbs-introduceert-nieuwe-indeling-bevolking-naarherkomst.
5
NWO, 22 maart 2023, «Nieuw onderzoeksprogramma voor kansengelijkheid en inclusie academische wereld», https://www.nwo.nl/nieuws/nieuw-onderzoeksprogramma-voorkansengelijkheid-en-inclusie-academische-wereld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het is niet aan mij om een door NWO gesubsidieerd onderzoeksproject te
duiden. Het gebruik van de term is voor rekening van de onderzoekers.
Vraag 7
Hoe ziet u de doelstelling van dit vierde onderzoeksproject, namelijk de
implementatie van verplichte etniciteitsquota in de Nederlandse academische
wereld, in het licht van artikel 1 van de Nederlandse Grondwet? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 7
NWO heeft de kwaliteit van de ingediende voorstellen beoordeeld via de
hiervoor gebruikelijke beoordelingsprocedure (peer review). Het is niet aan
mij om deze beoordeling te duiden.
Vraag 8
Kunt u de Kamer de wetenschappelijke onderbouwing van deze verplichte
quota, zoals vermeld in de beschrijving van dit vierde onderzoeksproject,
doen toekomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Het is niet aan mij om een door NWO gesubsidieerd onderzoeksproject te
duiden. De wetenschappelijke onderbouwing is voor rekening van de
onderzoekers.
Vraag 9
Acht u het wenselijk dat er in Nederland al dan niet verplichte etniciteitsquota
worden ingevoerd? Zo ja, waarom wel? Zo nee, hoe gaat u de invoering van
deze quota voorkomen?
Antwoord 9
Het betreft hier een onderzoek dat door NWO is gefinancierd dat dient om
meer inzicht te verwerven in de kansen, beperkingen en effectiviteit omtrent
quota. Het gaat dus niet om een onderzoek dat is uitgezet door het kabinet.
Er zijn op het moment ook geen beleidsvoornemens om een dergelijk
quotum in te voeren.
Vraag 10
Bent u het ermee eens dat diversiteit binnen het academisch veld primair
gericht zou moeten zijn op diversiteit van ideeën en niet op «diversiteit op het
gebied van gender, LHBTI+ en etniciteit», zoals Margot Heijnen, lid van de
raad van bestuur van de NWO en portefeuillehouder op het onderwerp
diversiteit en inclusiviteit, stelt?6 Zo ja, waarom wel? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Diversiteit en kansengelijkheid zijn binnen de wetenschap van groot belang.
Het vergroot de kans op verschillende perspectieven en nieuwe ideeën.
Wanneer een groep mensen met bepaalde identiteitskenmerken ondervertegenwoordigd is in een sector, kan het risico bestaan dat bepaalde perspectieven onbenut blijven. Identiteitskenmerken betrekken in het beleid rondom het
aantrekken van een diverse groep onderzoekers, kan bijdragen aan de
kwaliteit van de wetenschap en het beleid door het herkennen en bestrijden
van ongelijkheid.
Diversiteit van ideeën is uiteraard ook van groot belang voor de wetenschap.
NWO zet zich in om een diversiteit aan ideeën te ondersteunen middels haar
onderzoeksprogramma’s.

6

NWO, 22 maart 2023, «Kansengelijkheid helpt de wetenschap vooruit», Kansengelijkheid helpt
de wetenschap vooruit | NWO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 11
Vindt u het een goede ontwikkeling dat kennisinstellingen, die deze diversiteit
op het gebied van gender, LHBTI+ en etniciteit niet nastreven, straks niet
meer in aanmerking komen voor NWO-subsidies, zoals Margot Heijnen stelt?7
Antwoord 11
Margot Weijnen geeft aan dat NWO wil dat kennisinstellingen in de toekomst
kunnen aantonen dat inclusie op instellingsniveau goed geborgd is. En dat
als een instelling dat niet heeft geregeld, deze niet in aanmerking komt voor
NWO-subsidies. In de NWO-strategie staat dat NWO in nauwe afstemming
met kennisinstellingen op instellingsniveau afspraken gaat maken rondom
diversiteits- en inclusiebeleid en andere thema’s. Ik heb met interesse kennis
genomen van deze ambitie om in gezamenlijkheid tot afspraken te komen.
Deze ambitie sluit aan bij de doelen van het nationaal actieplan Diversiteit en
inclusie in het hoger onderwijs en onderzoek.
Vraag 12
Kunt u deze vragen ieder afzonderlijk en zo volledig mogelijk beantwoorden,
met het oog op uw stelselverantwoordelijkheid voor zelfstandige bestuursorganen zoals de NWO en met het oog op het feit dat dit onderzoeksprogramma met belastinggeld wordt gefinancierd? Indien u deze vragen niet zelf
kunt beantwoorden, kunt u deze dan doorgeleiden naar de directie van de
NWO en via hen antwoorden verkrijgen?
Antwoord 12
Ja

7

NWO, 22 maart 2023, «Kansengelijkheid helpt de wetenschap vooruit», Kansengelijkheid helpt
de wetenschap vooruit | NWO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4