Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1208
Vragen van het lid Omtzigt (Omtzigt) aan de Minister-President en de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over COVID-19 virusvariant B.1.1.529 en
medicijnen tegen COVID-19 (ingezonden 29 november 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 23 december 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met de variant B.1.1.529, die is waargenomen in Zuid-Afrika,
Botswana en Hong Kong, die wordt geassocieerd met grotere immuniteit
evasie en besmettelijkheid?1
Antwoord 1
Ja. Ik heb uw Kamer in de maatregelenbrief COVID-19 van 26 november jl.2
geïnformeerd over maatregelen m.b.t. de nieuwe virusvariant zuidelijk Afrika
en in de kamerbrief «Stand van zaken maatregelen omikronvariant van het
coronavirus» van 29 november jl.3 over deze variant geïnformeerd.
Vraag 2
Is variant B.1.1.529 al waargenomen in Nederland?
Antwoord 2
Ja. Ik heb uw Kamer in de kamerbrief «Stand van zaken maatregelen
omikronvariant van het coronavirus» geïnformeerd over het feit dat bij
14 personen die op 26 november met twee vluchten op Schiphol zijn
aangekomen vanuit Zuid-Afrika de omikronvariant is aangetroffen. Ook bij
passagiers op latere vluchten is deze variant aangetroffen. Inmiddels heeft
het RIVM de omikronvariant ook aangetroffen in testmonsters die al eerder in
november in Nederland waren afgenomen. Het gaat om monsters die zijn
afgenomen bij de GGD tussen 19 en 26 november 2021. Ook in oudere
testmonsters wordt gezocht naar het voorkomen van deze variant.

1

Nature, 25 november 2021, «Heavily mutated coronavirus variant puts scientists on alert»
(https://www.nature.com/articles/d41586-021-03552-w).
2
Kamerstuk 25 295, nummer 1560
3
Kamerstuk 25 295, nummer 1562

ah-tk-20212022-1208
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welk percentage van alle testen worden genoom ge-sequenced of getypeerd?
Wat is de huidige capaciteit om dit op te schalen?
Antwoord 3
Het RIVM vaart op wetenschappelijke adviezen van het ECDC en op eigen
inhoudelijke kennis en inzichten om het minimale aantal testen te bepalen,
waarmee met voldoende zekerheid en voldoende «aanlooptijd» de circulatie
van bepaalde varianten van het virus «SARS-CoV-2» kunnen worden
gemonitord. Het RIVM volgt de ECDC-norm voor kiemsurveillance, haalt deze
ruimschoots en kan, indien noodzakelijk, opschalen. Het ECDC adviseert om
minimaal een aselecte steekproef van 500 monsters per week te sequencen
om inzicht te krijgen in circulerende varianten (kiemsurveillance). Om daar
inzicht in te verkrijgen is er een absoluut aantal sequenties nodig en niet een
percentage. In de afgelopen weken zijn ruim 1500 monsters per week
gesequenced in het kader van kiemsurveillance4. Met 1500 monsters per
week wordt een nieuwe variant gevonden bij een lage prevalentie. In
aanvulling hierop worden ook nog ca. 500 sequenties bepaald in het kader
van BCO en andere onderzoeken.
Sinds 26 november jl. vinden er verschillende onderzoeken plaats naar de
verspreiding van de omikronvariant in Nederland. Zo worden de monsters
van positief geteste mensen die terugkeren uit zuidelijk Afrika verder
onderzocht bij diverse laboratoria in Nederland.
Ook onderzoekt het RIVM met terugwerkende kracht meer monsters van
laboratoria.
Vraag 4
Test u het rioolwater ook op verschillende varianten?
Antwoord 4
Het rioolwater wordt door het RIVM onderzocht op SARS-CoV-2 varianten. Dit
geeft, in aanvulling op de kiemsurveillance, inzicht in of en waar en wanneer
de virusvariant aanwezig is. Ook kan de biobank met opgeslagen rioolmonsters met terugwerkende kracht worden onderzocht op de aanwezigheid van
een variant.
Sinds het bekend worden van de omikronvariant (B.1.1.529) wordt deze
gericht opgespoord in het rioolwater. Op dit moment duurt het analyseren
van monsters op varianten maximaal 2–3 weken. Er lopen bij het RIVM
processen om dit tijdspad te verkorten.
Vraag 5
In de context van variant B.1.1.529, met welke scenario’s houdt u nu
rekening?
Antwoord 5
Afgelopen 14 september hebben wij uw Kamer de Aanpak Najaar toe doen
komen. Deze aanpak gaat uit van drie verschillende scenario’s: COVID-19 als
endemische ziekte; een scenario waarin de opgebouwde immuniteit
doorbroken wordt en een scenario waarin oplevingen van het virus voorkomen. Het laatste scenario is vooralsnog het meest realistische gebleken.
Binnen dit scenario worden drie niveaus gehanteerd: waakzaam, zorgelijk en
ernstig. Deze drie niveaus kennen (naast de maatregelen uit de dijkbewaking
die altijd gelden) ook verschillende maatregelen per niveau. De Aanpak
Najaar en de daarin geformuleerde scenario’s hield op voorhand overigens al
rekening met de mogelijke opkomst van mutaties.

4

https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19/virus/varianten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 6
Heeft Nederland, net als Israël, een war game gedaan om de uitbraak van een
gevaarlijkere variant te simuleren en te kijken of het land klaar is voor de
volgende fase van de pandemie? Zo nee waarom niet? Zo ja wat zijn de
lessen en wat zijn de zwakheden in Nederland?5
Antwoord 6
Nee. Wel hebben we ons voorbereid, passend bij de Nederlandse context, op
verschillende scenario’s. Zo gaat de Aanpak Najaar (zie antwoord hierboven)
uit van verschillende scenario’s. Bij de opstelling van deze aanpak hebben we
ons breed laten adviseren. Zo is deze aanpak besproken met verschillende
departementen, is het OMT om een reflectie gevraagd en is expertise vanuit
de verschillende gremia zoals de Nationale Politie, de Gedragsunit van het
RIVM, de GGD en de veiligheidsregio’s alsook communicatie-experts
betrokken; instanties die ons ook adviseren rondom de bestuurlijke afweging
die gemaakt wordt alvorens maatregelen in te zetten.
Vraag 7
Wat zijn de protocollen, en welke voorbereidingen heeft u getroffen, voor het
geval er een meer besmettelijke variant of een variant waartegen de
vaccinaties niet goed werken zijn intrede doet?
Antwoord 7
Vaccinatie is onze grootste troef om uit deze crisis te komen. Daarom zetten
we alles op alles om tot een zo hoog en heterogeen mogelijke vaccinatiegraad te komen. Vaccinproducenten houden ondertussen de effectiviteit van
hun vaccins bij de opkomst van nieuwe varianten nauwlettend in de gaten.
Via onze contacten bij internationale gremia als de WHO en European Health
Security Comittee, monitoren we continu de ontwikkeling van nieuwe
varianten. De opkomst van de omikronvariant doorkruist deze strategie niet,
en we volgen dan ook nauwlettend de kennisontwikkeling over deze variant,
ook voor de gevolgen van een eventueel hogere mate van besmettelijkheid,
ziekmakend vermogen en vaccinescape.
Vraag 8
Hoe gaat u reizigers die via bijvoorbeeld Turkije of het Midden-Oosten naar
Zuidelijk Afrika reizen weren, nu u reizigers weert die rechtstreeks uit Zuidelijk
Afrika komen?
Antwoord 8
Reizigers die bijvoorbeeld via Turkije naar Nederland reizen, zijn gebonden
aan de eisen van het bestemmingsland. Indien een reiziger vanuit zuidelijk
Afrika naar Nederland reist met een overstap in Turkije, gelden dus de regels
die Nederland opstelt voor reizigers uit zeer hoogrisicogebieden met
zorgwekkende variant.
Voor deze mensen geldt een dubbele testplicht voor vertrek. Dat betekent dat
een NAAT (PCR)-test van maximaal 48 uur oud bij vertrek en aanvullend een
sneltest van maximaal 24 uur oud bij vertrek verplicht zijn. Tevens geldt een
quarantaineplicht van een periode van 10 dagen bij aankomst, die eventueel
kan worden verkort tot 5 dagen na een negatieve test bij de GGD. De
naleving van de quarantaineplicht wordt streng gecontroleerd.
Voor reizigers die rechtstreeks vanuit aangewezen zeer hoogrisicogebieden
met de zorgwekkende omikronvariant naar Nederland reizen, gelden
vliegverboden. Momenteel zijn deze van kracht voor Mozambique, ZuidAfrika, Lesotho, Eswatini, Botswana, Namibië, Malawi en Zimbabwe. Mensen
uit deze landen kunnen alleen naar Nederland reizen als zij hier woonachtig
zijn, of via Nederland naar hun woonplaats in de EU/Schengen-regio reizen.

5

The Jerusalem Post, 11 november 2021, «Israel successfully completes COVID-19 «war game»»
(https://www.jpost.com/health-and-wellness/coronavirus/israel-successfully-completes-covid19-war-games-684719).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 9
Bent u ervan op de hoogte dat een aantal antivirale middelen ontwikkeld
wordt, die in de eerste klinische studies een behoorlijke effectiviteit laten
zien?6 En bent u ervan op de hoogte dat er ook andere middelen ontwikkeld
worden, die lijken te helpen bij ernstige ziekte?7
Antwoord 9
Ja, hier ben ik van op de hoogte. In het kader van COVID-19 wordt onderzoek
gedaan naar veel verschillende soorten behandelingen. De Europese
Commissie (EC) heeft een portfolio van de 10 meest veelbelovende COVID-19therapieën gepubliceerd8.
Vraag 10
Bent u zich ervan bewust dat de regering van de Verenigde Staten al tien
miljoen doses heeft besteld van een van die middelen, voorwaardelijk aan de
goedkeuring van de Food and Drug Administration (FDA)?9
Antwoord 10
Ja, ik heb via de media vernomen dat Verenigde Staten tien miljoen
behandelingen van het antivirale middel Paxlovid van producent Pfizer zou
hebben besteld. Ik kan echter niet verifiëren of dit ook daadwerkelijk zo is.
Vraag 11
Bent u zich ervan bewust dat de regering van het Verenigd Koninkrijk 250,000
en 480.000 doses besteld heeft van deze medicijnen?10
Antwoord 11
Ja, ik heb via de media vernomen dat het Verenigd Koninkrijk 250.000
behandelingen van het middel Paxlovid van Pfizer en 480.000 behandelingen
van het middel Lagevrio (molnupiravir) van fabrikant MSD heeft besteld. Ik
kan echter niet verifiëren of dit ook daadwerkelijk zo is.
Vraag 12
Kunt u aangeven wanneer u wettelijke goedkeuring verwacht voor antivirale
middelen tegen COVID-19 die nu beschikbaar komen?
Antwoord 12
Het Europese Medicijn Agentschap (EMA) beoordeelt de werkzaamheid,
kwaliteit en veiligheid van nieuwe geneesmiddelen. Na een positief advies
kan de Europese Commissie (EC) een (voorwaardelijke) handelsvergunning
afgeven. Deze beoordeling kan weken tot maanden duren. Het EMA heeft
voor Lagevrio (molnupiravir) aangegeven dat de voorwaardelijke handelsvergunning binnen enkele weken verwacht kan worden indien de onderzoeksgegevens voldoende robuust zijn. De tijdlijnen voor het middel Paxlovid van
fabrikant Pfizer zijn nog niet duidelijk.
Vraag 13
Heeft Nederland al bestellingen (eventueel afhankelijk van goedkeuring) van
doses van antivirale middelen geplaatst?

6

Nature, 10 november 2021, «COVID antiviral pills: what scientists still want to know» (https://
www.nature.com/articles/d41586-021-03074-5).
7
The Jerusalem Post, 25 november 2021, «Israeli drug for severe COVID reduces death by 70% –
phase 2 trial» (https://www.jpost.com/health-and-wellness/coronavirus/israeli-drug-for-severecovid-reduces-death-by-70-percent-phase-2-trial-686879).
8
Treatments for COVID-19 | European Commission (europa.eu)
9
HHS.com, 18 november 2021, «Biden Administration Secures 10 Million Courses of Pfizer’s
COVID-19 Oral Antiviral Medicine as Additional Tool to Reduce Hospitalizations and Save
Lives» (https://www.hhs.gov/about/news/2021/11/18/biden-administration-secures-10-millioncourses-pfizers-covid-19-oral-antiviral-medicine-as-additional-tool-reduce-hospitalizationssave-lives.html).
10
BBC, 5 november 2021, «Covid: Pfizer says antiviral pill 89% effective in high-risk cases»
(https://www.bbc.com/news/health-59178291).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Uw Kamer is reeds geïnformeerd over de bestellingen antivirale middelen via
de stand van zakenbrief van 2 november.11
Vraag 14
Kunt u aangeven welke Europese coördinatie er nu plaatsvindt over de
aankoop van antivirale middelen tegen COVID-19 en welke middelen landen
nu zelf kopen of waarvoor ze zelf een Advanced Purchase Order plaatsen?
Antwoord 14
Vanuit de Europese Commissie lopen twee gezamenlijke inkooptrajecten voor
de antivirale middelen Paxlovid van fabrikant Pfizer en Lagevrio van fabrikant
MSD. Nederland neemt deel aan beide trajecten. Ik verwijs u verder naar mijn
antwoord op vraag 13.
Ik heb geen informatie over welke middelen landen inkopen via bilaterale
overeenkomsten met deze twee fabrikanten.
Vraag 15
Welke contracten heeft Nederland of de EU om versneld toegang te krijgen
tot een mRNA-vaccin dat ge-update is voor B.1.1.529?
Antwoord 15
Met zowel BionTech/Pfizer, als Moderna zijn afspraken gemaakt over het
aanpassen van de vaccins aan nieuwe varianten, indien de huidige vaccins
onvoldoende bescherming daartegen zouden bieden. In dat geval hebben we
het recht om die aangepaste vaccins af te nemen, i.p.v. de reguliere vaccins.
Vraag 16
Kunt u een overzicht geven van de contracten die u met leveranciers voor
vaccins heeft afgesloten en kunt u daarbij ook inzicht geven in de hele
contract, zodat duidelijk is wie aansprakelijk is onder welke omstandigheden
(ofwel de kleine lettertjes van het contract)?
Antwoord 16
In de afgesloten contracten is afgesproken dat op deze contracten de
vertrouwelijkheid van toepassing is.
Vraag 17
Heeft de Algemene Rekenkamer inzicht in de details van de contracten die u
heeft afgesloten om vaccins te kopen?
Antwoord 17
De Rekenkamer heeft inzicht in de afgesloten contracten.

11

Stand_van_zakenbrief_Covid-19.pdf (blz 61)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5