Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

25 422

Opwerking van radioactief materiaal

Nr. 264

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 24 januari 2020
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft op
27 november 2019 overleg gevoerd met mevrouw Van Veldhoven-van der
Meer, Minister voor Milieu en Wonen, over:
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 11 juli 2019 inzake antwoorden op vragen commissie over diverse onderwerpen inzake nucleaire veiligheid
(Kamerstuk 25 422, nr. 256);
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 24 juli 2019 inzake diverse internationale rapporten
voor en van het Internationaal Atoomenergieagentschap
(IAEA) (Kamerstuk 25 422, nr. 257);
– de brief van de Minister voor Milieu en Wonen d.d. 20 november 2019 inzake informatie over verschillende onderwerpen op
het terrein van nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
(Kamerstuk 25 422, nr. 258).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De griffier van de commissie,
Israel

kst-25422-264
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

1

Voorzitter: Middendorp
Griffier: Koerselman
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Van Aalst, Kröger,
Middendorp, Von Martels en Ziengs,
en mevrouw Van Veldhoven-van der Meer, Minister voor Milieu en
Wonen.
Aanvang 10.03 uur.
De voorzitter:
Welkom allemaal. Welkom aan de leden. Welkom aan de Minister en haar
staf bij deze vergadering van de vaste commissie voor Infrastructuur en
Waterstaat, met als onderwerp nucleaire veiligheid. Ik stel voor te
beginnen met de leden en uit te gaan van twee interrupties met een korte
vervolgvraag bij beide.
Ik geef het woord aan meneer Von Martels van de VVD.
(Hilariteit)
De voorzitter:
Excuus! Excuus, excuus, excuus. Kijk, de heer Ziengs van de VVD komt
binnen. Het was alsof ik hem al aan hoorde komen. Dit kan ik niet meer
goed maken. Excuses aan de heer Von Martels van het CDA. Aan u is het
woord.
De heer Von Martels (CDA):
Voorzitter, ik voel me zeer gevleid dat de VVD nog net voor de transferperiode van 1 december een nieuw lid aan de fractie wil toevoegen.
We gaan het vandaag hebben over nucleaire veiligheid. Het verbaast me
sowieso dat ik vandaag als eerste het woord heb. Een aantal collega’s zijn
komen opdagen, maar bij de vorige sessies waren er altijd wel een stuk of
tien collega’s. Nu zijn er wat minder. Maar goed, dit is mijn aftrap.
Voorzitter. Tijdens het laatste schriftelijke overleg nucleaire veiligheid
hebben wij aangegeven dat we net zoals de provincie Zeeland positief
staan tegenover het langer openhouden van de kerncentrale in Borssele.
We hebben al eerder aan de Staatssecretaris gevraagd welke stappen er
nodig zijn om de centrale veilig langer open te houden en hoeveel tijd dit
zal vergen. Het lijkt ons goed om hier voorzichtig enige vooruitgang te
boeken, zodat we op termijn een goede afweging kunnen maken in de
vraag of het lukt om de kerncentrale in Borssele veilig langer open te
houden. Ik wil daarom graag dat de Minister in gesprek gaat met EPZ en
hen vraagt om te onderzoeken wat er nodig is om na 2034 eventueel veilig
en technisch verantwoord open te kunnen blijven. Graag hoor ik of zij
daartoe bereid is.
Voorzitter. Dit overleg gaat niet alleen over nucleaire veiligheid, maar ook
over stralingsbescherming. Een van de stralingen waar we allemaal
dagelijks aan blootgesteld worden, is radon. Radon ontstaat van nature in
de bodem en in bodemmaterialen, en van daaruit komt het in woningen
en gebouwen terecht. Daarom treffen we radon in alle woningen en
gebouwen aan. Echter, nieuwbouwwoningen zijn steeds beter geïsoleerd
en daar blijft meer radon in huis hangen. Ik zou graag van de Minister
willen weten of zij zicht heeft op de mogelijke effecten van de toename
van radon in huis, bijvoorbeeld met betrekking tot de gezondheid.
Tevens heb ik begrepen dat we in Nederland voor radon in bouwmaterialen richtlijnen hebben die strenger zijn dan de Europese richtlijnen.
Klopt dit en zo ja, waar zitten de verschillen? Hoe werkt dat met buitenlandse bouwmaterialen die in Nederland gebruikt worden, bijvoorbeeld
omdat we steeds meer met prefabwoningen werken en deze in voorko-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

2

mende gevallen in andere landen gemaakt worden? Moeten deze
materialen voldoen aan de Nederlandse of aan de Europese regels? In
hoeverre levert het importeren van bouwmaterialen uit het buitenland
problemen voor bouwbedrijven op?
Voorzitter. Dan nog enkele kleinere punten. Ik las dat de ANVS bij 15 van
de 38 schrootverwerkende bedrijven overtredingen heeft aangetroffen.
Als je het mij vraagt, is dat nogal veel. Kan de Minister toelichten om wat
voor type overtredingen dit ging? Is het, gezien dit hoge percentage
overtredingen, de overweging waard om de andere 80 bedrijven ook te
controleren?
Ik zou graag willen weten wat de problemen rondom het hoogradioactieve afval van Petten, waarvoor de capaciteit bij de COVRA ontoereikend
is, inhouden. Wat zijn hier precies de problemen? Aan welk type oplossing
wordt momenteel gedacht?
Eind 2019 komt een commissie onder leiding van André van der Zande
met een advies over hoe een nationaal nucleair kennismanagementprogramma opgezet kan worden. Het doel hiervan is om voldoende kennis
over nucleaire veiligheid en straling te behouden. Ik wil graag weten of dit
volgens schema verloopt. Komen de resultaten van dit advies ook eind
2019 naar de Kamer?
Ten slotte wil ik de Minister bedanken voor de beantwoording van onze
vragen over URENCO. Aan de hand van de antwoorden is voor mij echter
nog niet geheel duidelijk geworden of COVRA de hallen nu wel of niet
voor niets heeft gebouwd, en of afval van URENCO hier nu wel of niet
naartoe gaat. Dit komt mede door de wat vage beschrijving van het
verarmd uranium als afvalstof. Kan de Minister dit nogmaals uitleggen?
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zie een interruptie van mevrouw Kröger van GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Wij hebben de vragen van het CDA over de transporten van verarmd
uranium en de antwoorden daarop met interesse gezien. Eigenlijk is mijn
vraag aan de heer Von Martels of hij het met ons eens is dat wij niet ons
kernafval naar Rusland moeten verschepen.
De heer Von Martels (CDA):
Daar heb ik geen specifiek antwoord op, omdat ik vind dat als het onder
veilige omstandigheden kan gebeuren, wij niet bij voorbaat zeggen dat
het niet mag en kan gebeuren. Als het verantwoord gebeurt, is dat wat
ons betreft toelaatbaar.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger heeft een korte vervolgvraag.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Het gaat om transporten vanuit de Amsterdamse haven en daar staan
heel veel woningen bij. Vervolgens gaat het naar een land met toch niet
het beste trackrecord op het gebied van omgang met nucleair afval.
Zouden wij er niet alles aan moeten doen om te zorgen dat wij gewoon
ons eigen afval opruimen? Zou dat niet het principe moeten zijn?
De heer Von Martels (CDA):
Nee, niet bij voorbaat. Ik verval in herhaling als ik zeg dat het veilig en
verantwoord moet zijn. Als het vervoerd wordt binnen onze eigen grenzen
moeten die veiligheidsafwegingen ook gemaakt worden. Onder alle
omstandigheden moet het dus veilig gebeuren. Als er mogelijkheden zijn
om het naar het buitenland te exporteren, zeggen we daar niet bij
voorbaat nee tegen, maar wij hebben niet voor niets vragen gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

3

De voorzitter:
Is dit het begin van uw eigen termijn, mevrouw Kröger, of is dit nog een
reactie op de heer Von Martels? Dat wordt dan de derde.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Zeer zeker.
De voorzitter:
Oké.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Het verbaast me toch wel dat het CDA zegt niet a priori tegen export naar
het buitenland te zijn. We hebben het hier wel over export naar Rusland
en ik zeg het nogmaals: dat is een land dat toch niet het beste trackrecord
op het gebied van nucleaire issues heeft. Is de heer Von Martels het dus
met ons eens dat we dan een onderscheid tussen landen moeten maken
bij de vraag naar welke landen wij afval exporteren, en dat Rusland
daarbij toch niet een heel logische keuze is?
De voorzitter:
Is de heer Von Martels het daarmee eens?
De heer Von Martels (CDA):
Nee. Ik blijf wat dat betreft doorgaan met mijn betoog zoals ik dat bij de
eerste twee interrupties naar voren heb gebracht. Het gaat om de
veiligheid. Het gaat niet per definitie om de vraag naar welk land het gaat.
De veiligheid moet geborgd zijn. Ik weet dat het gebeurt onder hoge
internationale standaarden. Dat moet uiteindelijk leidend zijn.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Het gaat om de veiligheid. Is de heer Von Martels er bezorgd over dat de
veiligheid in Rusland wellicht minder is dan de veiligheid van opslag en
verwerking binnen Europa?
De heer Von Martels (CDA):
Nee, dat kan ik niet bevestigen.
De voorzitter:
Hij is daar niet bezorgd over. Ik geef het woord aan mevrouw Kröger voor
haar termijn. Ga uw gang.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Die zorg hebben wij wel.
Ik wacht even tot de bel afgelopen is. Dat duurt even.
De voorzitter:
Na overleg binnen de commissie schors ik deze vergadering vanwege de
bel.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Ik heropen deze vergadering en geef het woord aan mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. We waren gebleven bij het feit dat het CDA zich
geen zorgen maakt over export van nucleair afval naar Rusland. Wij
hebben die zorg wel. Allereerst hebben wij uit de media en uit vragen van
Duitse politici, en dus niet van het ministerie zelf, moeten vernemen dat er
verarmd uranium naar Rusland wordt verscheept. Russische burgers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

4

worden dus opgescheept met ons afval. Wat ons betreft is Rusland niet
het meest betrouwbare land wanneer het gaat om nucleaire veiligheid. De
schimmigheid rondom nucleaire incidenten laat dat continu zien.
In de beantwoording van de echt goede vragen van het CDA heeft de
Minister het voortdurend over URENCO Nederland en probeert ze zich er
zo toch wel een beetje makkelijk vanaf te maken. De vragen van het CDA
gingen echter niet over URENCO Nederland, maar over URENCO.
Nederland bezit 33% van de aandelen van URENCO en is dus medeverantwoordelijk; ook voor wat er in Duitsland is gebeurd. Bovendien zegt de
Duitse regering dat ook URENCO Nederland een contract heeft met een
Russisch bedrijf. Hoe zit dat nou precies? Waarom heeft URENCO
Nederland een contract met een Russisch bedrijf? Is de Minister het met
mij eens dat wij in Nederland afval gewoon niet naar Rusland moeten
verschepen? Wat gebeurt er in Rusland exact met dat uranium? Is de
Minister het met experts eens dat het de facto kernafval is? Kan Nederland
dit via zijn aandeelhouderschap zo snel mogelijk stoppen? Kan er meer
transparantie komen over alle transporten van heel URENCO? Het
transport liep schijnbaar via een andere route, namelijk via Venlo in plaats
van Oldenzaal of Zevenaar, en via een andere vervoerder dan in de
vergunning stond. Is het niet raar dat die vergunning zo flexibel is,
aangezien het gaat om kernafval? Hoe garanderen wij dat de veiligheid
niet in het geding is, gegeven het feit dat deze transporten ook via de
Amsterdamse haven en dus via een druk bevolkte stad gaan? Moeten we
gewoon niet van deze transporten via de Amsterdamse haven af? Is de
Minister dat met ons eens?
Dan Dodewaard. Wat is de laatste stand van zaken rondom het proces van
ontmanteling van de voormalige kerncentrale Dodewaard? Kan de
Minister een update geven? Het laatste nieuws van de Minister, op 23 juli,
was dat de eigenaars van Dodewaard een bezwaarprocedure hadden
gestart. Hoe staat het daar nu mee?
De Europese Commissie heeft Nederland in mei 2018 in gebreke gesteld,
omdat Nederland volgens de Commissie de richtlijn 2011/70/Euratom niet
correct heeft omgezet. Deze richtlijn gaat over beheer van verbruikte
splijtstoffen en radioactief afval. Wat is hiervan de stand van zaken?
Dan een onderwerp waarover we het hier al een aantal keren hebben
gehad. Het Europees Hof heeft bepaald dat de verlenging van Doel 1 en 2
MER-plichtig is. De Minister heeft toegezegd dat zij zich gaat inspannen
voor een consultatieverplichting over de grens. Daar willen we haar echt
onze complimenten voor geven. Ik denk dat het heel belangrijk is dat
Nederlandse burgers die bezorgd zijn daarin geconsulteerd kunnen
worden.
De Staatssecretaris schrijft in haar brief dat de verlenging van Borssele
niet MER-plichtig was, omdat er geen wijzigingen aan de installaties zelf
waren aangebracht. Is het niet zo dat de omgeving in die jaren ingrijpend
veranderd kan zijn en dat daarom een verlenging van een installatie met
zulke enorme risico’s wel degelijk MER-plichtig zou moeten zijn?
Nogmaals, wij zouden heel graag zien dat daarvoor toch ook een
MER-verplichting komt.
Dan tot slot. Ik weet niet hoe ik in mijn tijd zit, voorzitter?
De voorzitter:
Nog 30 seconden.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Tot slot Tihange. Welke acties heeft het kabinet genomen naar aanleiding
van haar zorgen over de uitbreiding van de on-site opslag van hoogradioactief afval in Tihange? Dit leidt tot veel onrust bij burgers in
Zuid-Nederland.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

5

Dank u wel. Ik zie een interruptie van de heer Van Aalst van de PVV. Ga uw
gang.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik dacht: ik geef GroenLinks toch wat ruimte voor wat extra tijd. Vindt
GroenLinks het eigenlijk niet een beetje hypocriet? Ik hoor mevrouw
Kröger net richting het CDA zeggen dat het allemaal een beetje schandalig
is om afval naar Rusland te sturen. Maar als ik kijk naar die duurzame
hobby’s van u, met die windmolens en al die zonnepanelen en al die
rotzooi die achterblijft in Afrika, dan vindt GroenLinks dat geen enkel
probleem. Vindt u zichzelf niet een beetje hypocriet in uw opstelling over
afval wegbrengen naar een ander land?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Volgens mij weet de PVV heel goed dat wij een groot voorstander zijn van
producentverantwoordelijkheid: dat er bij producenten altijd verantwoordelijkheid voor afval in de keten blijft. Dit geval, waarin wij ons nucleaire
afval verschepen naar een land met echt een heel ander regime rond
nucleaire veiligheid dan wij hier in Nederland hebben, via een haven in
een heel druk bevolkte stad, vinden wij zeer zorgelijk. We willen echt dat
de Minister daarop ingrijpt.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van de heer Van Aalst. Ga uw gang.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik blijf dat nog steeds hypocriet vinden. Laten we eerlijk zijn. De regimes
waaronder kleine kindjes de kobaltmijnen ingejaagd worden, noem ik ook
niet de mooiste, geweldigste, ideale regimes, terwijl GroenLinks daar
geen enkel probleem mee heeft zolang die zonnepanelen en windmolens
maar naar Nederland komen. Dus ik blijf erbij dat GroenLinks gewoon
kleur moet bekennen en niet zo hypocriet moet doen.
De voorzitter:
Ik denk dat mevrouw Kröger daarop wil reageren. Ga uw gang.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik raad de heer Van Aalst aan om eens een kijkje te nemen in de
commissie BuHa-OS. Daar gaat het onder andere over de verplichting
voor bedrijven om echt toe te zien op strenge en goede arbeidsvoorwaarden, over mvo voor grondstoffen en over de verantwoordelijkheid
voor de grondstoffenketen. Kijk eens naar de hele heldere positie die
GroenLinks daarin inneemt. Ik hoop dat zij de PVV op dit punt aan haar
zijde kan vinden, want dat is vaak niet zo.
De voorzitter:
De heer Van Aalst nog even?
De heer Van Aalst (PVV):
Ik voel me een heel klein beetje uitgenodigd om nog heel even kort te
reageren. Ik moet oppassen dat ik mijn collega op het terrein van
BuHa-OS niet passeer, maar op dat punt hebben we inderdaad niet zo
heel veel raakvlakken met GroenLinks, want volgens mij schrappen wij
ongeveer die hele begroting.
De voorzitter:
Voordat we hier uw termijn gaan gebruiken voor de BuHa-OSproblematiek, zou ik u willen aanraden om met uw eigen termijn te
beginnen. Ga uw gang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

6

De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik ga ruim binnen de tijd blijven, dus dat is geen
enkel probleem.
Voorzitter. Nucleaire veiligheid staat hoog op de agenda van de PVV,
omdat wij natuurlijk voorstander zijn van nucleaire energie. We zien het
als de beste manier om Nederland zelfvoorzienend te laten zijn qua
energiebeleid en het biedt een heel logisch en wijs alternatief voor al die
duizenden windmolens en zonneakkers die ons mooie landschap
vervuilen. De PVV wil vandaag dan ook het debat op de inhoud voeren.
We zien namelijk dat alle linkse partijen, die uit de haverbak van de
klimaatlobby vreten, proberen om de gevaren van nucleaire energie tot
enorme proporties op te voeren. Gisteren op Radio 1 bestempelde een of
andere zelfbenoemde klimaatgoeroe de nucleaire energie weer eens als
«levensgevaarlijk». Zulke uitingen slaan natuurlijk helemaal nergens op.
Natuurlijk moeten we letten op de risico’s en de veiligheid van deze
manier van energie opwekken, maar nucleaire energie kan op een hele
verantwoorde en veilige manier. Ongelukken komen namelijk gelukkig
maar zelden voor in deze sector.
Voorzitter. De linkse deugmannetjes en -vrouwtjes brullen, terwijl ze met
hun rode gezichtjes boos hun vuistjes in de lucht zwaaien, dat het
nucleaire afval zo gevaarlijk is. Maar ook dat is natuurlijk totale onzin. In
België bijvoorbeeld kijken ze al heel innovatief naar het opslaan van het
afval in supercontainers in kleilagen. Dit afval blijft vervolgens 300.000
jaar op zijn plek.
Het zijn allemaal rationele argumenten om nu eindelijk eens goed te gaan
investeren in deze manier van duurzame energieopwekking. De PVV vindt
het dan ook belangrijk om betrokken te blijven bij de toetsingsconferentie
die van 23 maart tot 3 april 2020 in Wenen zal worden gehouden. Het is
positief te stellen dat het verscherpt toezicht op NRG niet meer nodig is en
dat er al extra maatregelen zijn gerealiseerd om de robuustheid van onze
centrales te verhogen. Zo kunnen we weer met een gerust hart genieten
van deze mooie manier van energie opwekken.
Dank u wel.
De voorzitter:
Helder. Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Ziengs van de VVD.
De heer Ziengs (VVD):
Dank u wel, voorzitter. We zitten hier aan tafel met vertegenwoordigers
van vier partijen om een debat te voeren over nucleaire veiligheid, terwijl
we nog niet zo lang geleden ook een schriftelijk overleg hebben gehad
met heel veel antwoorden op heel veel vragen, dus die ga ik op dit
moment maar even niet stellen.
De afgelopen periode ben ik, al dan niet in commissieverband, op bezoek
geweest in Petten, in Borssele en bij de TU Delft. Daar kun je vaak de
beste ideeën ophalen. Ik heb een paar dingen. Als het gaat om Petten zie
ik dat de Minister in zijn brief van 20 november de Kamer heeft geïnformeerd over het beëindigen van het verscherpt toezicht. Er staat niet bij
wat precies de huidige stand van zaken is. Het verscherpt toezicht is niet
meer nodig, maar er wordt niet echt goed toegelicht waarom het nu
gestopt wordt. Het ging in feite heel vaak om kleine incidenten. Ik heb het
hier weleens genoemd: als er een auto tegen een paaltje aankwam, was er
al sprake van een incident. Vandaar dat het altijd belangrijk is om te weten
wat voor incident het betreft, waarom er verscherpt toezicht is ingesteld
en waarom het weer beëindigd is. Daarover zou ik toch graag nog een
positief geluid horen, als het enigszins kan.
De geest van de Nederlanders lijkt zo langzamerhand wat meer klaar te
zijn voor nucleaire energie. Het is ook altijd een wens van de VVD
geweest. We voeren hier natuurlijk niet een energiedebat, maar ik geef het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

7

wel even mee, ook namens onze energiewoordvoerder. We weten
gewoon met elkaar dat het een hele schone vorm van energie is.
Borssele is veilig ten top. We hebben allemaal kunnen constateren wat
voor maatregelen ze daar getroffen hebben. Als de veiligheid het toelaat,
want veiligheid staat voorop, kan die kerncentrale wellicht langer
openblijven.
De TU Delft meldde mij iets wat ik heel interessant vond, ook richting de
Staatssecretaris. Zij meldde mij dat de kennis, het aantal geschoolde
mensen, zo langzamerhand steeds minder wordt. Sterker nog, er is sprake
van vergrijzing onder de mensen die er werken en er is er heel weinig
nieuwe aanwas. Dat terwijl we, ik dacht, 5 vergunningen voor kernenergie
hebben afgegeven en 995 vergunningen voor andere vormen van straling.
Voor bijvoorbeeld het vullen van een blikje bier of een flesje bier wordt
ook straling gebruikt, zo hebben ze mij verteld. Ik zou de Minister voor
Milieu en Wonen willen oproepen om eens in gesprek te gaan met de
Minister van OCW om wellicht over te gaan tot het oprichten van een
regiegroep, omdat men bij de TU Delft gewoon merkt dat er een tekort
aan experts is. Reeds in 2013 is dit aangekaart bij Minister Kamp. Ik geef
het even mee, want als we daar niet voldoende aandacht voor hebben,
laten we de kennis weglekken.
Dat wilde ik meegeven. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zie een interruptie van de heer Von Martels.
De heer Von Martels (CDA):
Het is goed om te vernemen dat de heer Ziengs, net als ik, bij de TU Delft
is geweest. Het is inderdaad goed om het onderwerp kennisontwikkeling
aan te kaarten en daar aandacht aan te besteden. Maar de informatie over
radon, het punt dat ik naar voren bracht, heb ik juist van de TU Delft
gekregen. Heeft de heer Ziengs daar ook een mening over? Wat vindt hij
ervan om te kijken wat de gevaarlijke effecten van radon zijn in met name
geïsoleerde huizen? Of is daar tijdens zijn werkbezoek aan de TU Delft
geen aandacht aan besteed?
De voorzitter:
Heeft de heer Ziengs daar een mening over?
De heer Ziengs (VVD):
Er zijn meerdere punten aangedragen tijdens mijn gesprek bij de TU Delft.
Radon is niet specifiek ter tafel gekomen, dus wellicht hebben ze wat
geselecteerd informatie verstrekt, zo lijkt mij. Maar mocht het inderdaad
noodzakelijk zijn, dan wil ik me best aansluiten bij de woorden van de
heer Von Martels. Volgens mij begon ik mijn betoog ook met de woorden
dat veiligheid vooropstaat.
De voorzitter:
Goed. Dan constateer ik dat de eerste termijn van de Kamer is beëindigd.
Het gebeurt niet altijd, maar er was veel kwaliteit. Ik kijk naar de Minister.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Ik denk even na.
De voorzitter:
Dan wil ik schorsen tot 10.35 uur, waarna we verdergaan met de eerste
termijn van de Minister.
De vergadering wordt van 10.24 uur tot 10.34 uur geschorst.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

8

Ik geef het woord aan de Minister voor Milieu en Wonen. Gaat uw gang.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Dank u wel, voorzitter. Dank voor de vragen van de leden. In mijn
beantwoording zitten niet echt logische blokjes, maar de vragen komen
allemaal aan bod. Ik begin met historisch afval. Ik begin met «historisch»
omdat het een beetje een historisch moment is. Dit is namelijk het laatste
algemeen overleg van Jan van den Heuvel van de ANVS, die naast mij zit.
Ik wilde de gelegenheid niet voorbij laten gaan om hem heel hartelijk te
bedanken voor alle vakkundige ondersteuning van de afgelopen tijd.
Daarnaast was hij ook een heel prettige collega om mee samen te werken.
Ontzettend veel dank voor al je harde werk, wat de Kamerleden nog zullen
terugzien in de beantwoording van vandaag. Ik wilde hier in ieder geval
even bij stilstaan. Dank je wel.
Er was een vraag over het historisch afval en de capaciteit bij de COVRA,
volgens mij van de heer Ziengs, of van de heer Von Martels. De ANVS
heeft het plan van de NRG voor de verwijdering van het historisch afval
destijds goedgekeurd tot 1 november 2019 vanwege de onzekerheden in
planning en financiering. Bij de indiening van het conceptplan voor de
volgende periode gaf de NRG aan dat de planning opnieuw onzeker is.
Dat is ook gemeld. Voor degenen met een historie op dit terrein: we weten
allemaal dat dit een uniek project is. Een zekere onzekerheid is daarom
inherent aan dit traject. Maar we zitten er met elkaar scherp bovenop om
de onzekerheden en problemen snel te kunnen tackelen.
Om te bevorderen dat er goede afspraken bestaan tussen de NRG en
COVRA, heeft de hoogambtelijke werkgroep een aanjager aangewezen,
die tevens toeziet op de naleving. Er is dus een sterke procesmanager op
gezet. Er zijn nu weer punten bijgekomen. De aanjager beziet met alle
betrokken partijen hoe de oorspronkelijke planning en bijbehorende
financiering kunnen worden gehandhaafd. Zo hadden we dat ook
voorzien. De ANVS heeft het nieuwe plan opnieuw tijdelijk goedgekeurd
tot 1 november 2022 om de vinger aan de pols te houden en te kunnen
signaleren of en wanneer er stagnatie optreedt. We volgen de ontwikkelingen nauwgezet. Ik heb de ANVS verzocht om mij maar ook collega
Wiebes periodiek over de voortgang te informeren en ik zal uw Kamer
daar goed van op de hoogte houden.
Voorzitter. De heer Von Martels had naar aanleiding van de resultaten een
vraag over schroot. Omdat we risicogericht werken, worden nadrukkelijk
die bedrijven naar voren gehaald waarvan al werd gezegd dat het goed is
om daar eens extra naar te kijken. Er is voor een risicogerichte aanpak
gekozen om maximaal resultaat te bereiken met de inzet van onze
inspecties. De te inspecteren bedrijven zijn gericht geselecteerd. Zo zijn er
bedrijven geselecteerd die de afgelopen jaren geen aangiftes hebben
gedaan, mogelijk slecht naleefgedrag hebben getoond of geen financiële
zekerheid hebben gesteld. Als je risicogestuurd gaat zoeken, is de kans dat
je iets aantreft groter dan wanneer je het gemiddeld doet. Ik vond het
percentage echter wel hoog, net als de heer Von Martels. We moeten niet
denken dat we met deze inspectieronde klaar zijn. We moeten wel de druk
erop houden. De ANVS heeft de resultaten inmiddels gedeeld met de
brancheorganisatie van de metaalrecyclingsector en heeft afgesproken
dat er richting haar leden acties worden ondernomen om meer aandacht
te vragen voor de wet- en regelgeving en de praktische handreiking over
de aangifte van radioactief materiaal en schroot en hoe je dat doet. De
ANVS heeft mij laten weten dat zij voornemens is om volgend jaar binnen
deze branche herinspecties uit te voeren en in 2021 een nieuw toezichtsproject te starten om druk te blijven houden op goede naleving.
De heer Ziengs had een vraag over het opheffen van het verscherpte
toezicht bij de NRG. De ANVS heeft het verscherpte toezicht per
1 november 2019 beëindigd. De NRG stond sinds 7 december 2012 onder
verscherpt toezicht. Dat wil zeggen dat er vaker inspecties plaatsvonden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

9

en dat er vaker directieoverleg werd gevoerd. Er gingen veel kleine dingen
mis, zoals de heer Ziengs zei. Dat zegt ook iets over de cultuur en de
houding. Op die punten is een zodanige verbetering geconstateerd dat de
ANVS van mening is dat het verscherpte toezicht niet meer noodzakelijk
is. Het reguliere toezicht blijft altijd. Er is een proactieve houding, een
verbeterde veiligheidscultuur – wat wordt gestaafd door de bevindingen
van de IAEA-missies – en proactieve communicatie naar de ANVS, ook
voor niet-meldingsplichtige zaken. Er is dus een houding van openheid en
proactiviteit en er is ook een feitelijke daling van het aantal storingen. De
rapportage van de IAEA bevestigt dat er een positieve ontwikkeling is
geweest en daar mogen we heel erg blij mee zijn.
Dan naar URENCO. Volgens mevrouw Kröger zou nucleair afval niet
moeten worden geëxporteerd. Dat kunnen we volgens mij allemaal delen,
want op basis van de internationale verplichtingen onder Euratom mag
nucleair afval niet worden geëxporteerd, tenzij er eindberging beschikbaar
is in het ontvangende land. Er is nu geen eindberging beschikbaar, dus is
de export van afval verboden. Er is hier echter geen sprake van afval,
maar van de export voor hergebruik en dan gelden er andere regels. Het
transport voor hergebruik mag wel. Daar zijn verschillende vergunningen
voor nodig, zoals een aparte vergunning voor het transport van het
materiaal en voor de export van het materiaal. In Nederland checkt de
ANVS de transportvergunning. Daar zijn strenge regels voor. Er werd
gevraagd of het een probleem is als er een andere transporteur is. Nee. Er
zijn verschillende vergunde transporteurs en er worden heel strenge eisen
gesteld aan de transporten. Daarmee kan de ANVS de veiligheid van dat
soort trajecten en transporten waarborgen.
Dit waren door de oogharen heen bekeken volgens mij de belangrijkste
vragen. O, er was nog een vraag over de hal die bij de COVRA staat, die
voor URENCO Nederland van belang is. URENCO Nederland zet maximaal
in op hergebruik, waardoor zij nog weinig afval hebben dat daar terecht
moet komen. Maar als URENCO Nederland afval heeft dat ergens moet
worden opgeslagen en niet meer kan worden ingezet of kan worden
hergebruikt, dan komt het in die hal terecht. Daar is die inderdaad voor
gebouwd.
Voorzitter. Dan over kennis.
De voorzitter:
Voordat we daarnaartoe gaan, is er een interruptie van mevrouw Kröger,
die ik het woord geef.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik vind het een ingewikkeld antwoord. Eigenlijk zegt de Minister: we weten
zeker dat het in Rusland wordt hergebruikt en omdat we dat zeker weten
vinden we het goed dat verarmd uranium via de Amsterdamse haven
wordt geëxporteerd. Klopt dat?
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Hier moeten we de rollen scheiden. Er zijn bij dit soort trajecten verschillende partijen betrokken. De ANVS, die mijn verantwoordelijkheid is, zit
op het transport, en BuHa-OS is verantwoordelijk voor de beoordeling of
iets al dan niet terecht wordt geëxporteerd. Dat ligt dus niet bij mij.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik vind het prima dat het niet bij deze Minister ligt, maar zij spreekt
namens het kabinet en we hebben een beleid. Eigenlijk is de argumentatie
van de Minister dat het transport van verarmd uranium via de Amsterdamse haven oké is – nogmaals: via de Amsterdamse haven, een stad met
heel veel inwoners – omdat het in Rusland wordt hergebruikt. Weet de
Minister, of het kabinet, zeker dat het verarmde uranium wordt
hergebruikt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

10

Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Exportvergunningen worden altijd zorgvuldig afgegeven en worden
zorgvuldig getoetst. Dat ligt niet bij mijn ministerie maar bij het Ministerie
van Buitenlandse Zaken. De ANVS ziet toe op de veiligheid die gerelateerd
is aan het transport van deze stoffen. Juist omdat het om bijzondere
stoffen gaat, gelden er bijzondere veiligheidsregels, zodat we de
veiligheid van iedereen kunnen waarborgen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Voorzitter. Er zijn vragen gesteld over de kennisborging. Dat is inderdaad
een heel goed punt, onder andere van de heer Ziengs. Onder andere naar
aanleiding van het signaal in 2013 heeft het onderwerp kennismanagement weer een prominente rol binnen de ANVS. Dat had natuurlijk
altijd de aandacht, maar het signaal van destijds was een extra
wake-upcall. We zien allemaal door de oogharen heen dat het een
aandachtspunt is.
De ANVS publiceert factsheets en handreikingen op de website om de
deskundigheid buiten de ANVS op peil te houden. De ANVS heeft in
reactie op het advies van de raad van advies van de ANVS eerder dit jaar
een onafhankelijke commissie ingesteld die onderzoekt hoe de kennisinfrastructuur versterkt kan worden, juist met het oog op de toekomst. In
2020 koppelt de ANVS de voortgang van haar werkzaamheden terug aan
de raad van advies. Er zijn verschillende kennisinstituten bij betrokken,
waaronder de TU Delft. Op suggestie van de heer Ziengs ben ik graag
bereid om ervoor te zorgen dat het Ministerie van OCW goed daarbij is
aangesloten, want we moeten ervoor zorgen dat we de kennis behouden
om alle zaken zorgvuldig te kunnen blijven beheren, ook naar de toekomst
toe.
De voorzitter:
Dat leidt tot een interruptie van de heer Von Martels. Gaat uw gang.
De heer Von Martels (CDA):
Volgens mij geeft de Minister zojuist al antwoord op mijn vraag over het
nationaal nucleair kennismanagementprogramma. Ik vroeg of dat eind
2019 naar de Kamer komt. Ik hoor zojuist uit het antwoord dat het
blijkbaar later wordt. Wat is de reden dat er enige vertraging is
opgelopen?
De voorzitter:
Wat is de reden? De Minister.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Misschien omdat eind 2019 en begin 2020 dicht bij elkaar liggen. Er is aan
deze kant geen heel nadrukkelijke reden voor vertraging bekend. Het was
inderdaad ook het antwoord op de vraag van de heer Von Martels. We
zullen zorgen dat we de Kamer zo snel mogelijk informeren. Het is vooral
belangrijk dat er heel goed en structureel naar het kennisvraagstuk
gekeken wordt en dat we het weten te borgen. Volgens mij delen de heer
Von Martels en ik dat.
De heer Von Martels (CDA):
De conclusie is dus dat er geen achterstand is opgelopen en dat het
binnenkort naar ons toekomt?
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

11

De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
De heer Von Martels vroeg om een update over de stand van zaken met
betrekking tot Dodewaard. Volgens mij vroeg ook mevrouw Kröger
daarnaar. De Minister van Financiën en ik zijn van opvatting dat de
achterliggende aandeelhouders een groter deel in de financiering van de
ontmanteling moeten leveren dan men voorstelt. Dat is een beetje de
context waar we het hier over hebben. Het voorlopige getuigenverhoor
heeft in 2019 plaatsgevonden. Inmiddels zijn alle getuigen gehoord en is
het getuigenverhoor afgerond. Het doel was om te onderzoeken of de
aandeelhouders aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de ontmantelingskosten van de kerncentrale. De Staat heeft de landsadvocaat
gevraagd om voorbereidingen te treffen voor het vervolg van de
aansprakelijkheidsprocedure. Vanwege de procespositie van de Staat kan
ik daar verder weinig inhoudelijks over zeggen, maar dit proces loopt dus.
De stap van het getuigenverhoor is inmiddels afgerond.
De heer Von Martels vroeg om stappen te zetten om te onderzoeken wat
er moet gebeuren om Borssele langer open te houden. De sluitingsdatum
van 2033 is wettelijk vastgelegd. Als daar iets aan veranderd moet
worden, is er eerst een wetswijziging nodig. Daarna moet de vergunninghouder aantonen dat de veiligheid geborgd is. De ANVS kan pas daarna
beoordelen of dat zo is. Ik ben goed bekend met de verschillende politieke
opvattingen over de wenselijkheid – het ligt in een andere commissie om
daar een uitspraak over te doen – maar de procedure is dus zo dat eerst
de wet moet worden aangepast, dan moet de vergunninghouder
aantonen dat het veilig is en daarna kan de ANVS het beoordelen. Dat zijn
de stappen die we daarin moeten doorlopen.
Mevrouw Kröger had een vraag over de uitspraak van het Hof over meer
LTO-vergunningen. Volgens mij weet mevrouw Kröger goed het verschil
tussen de situatie in België, waar sprake was van grote fysieke aanpassingen, en de situatie in Borssele, waar daarvan geen sprake was. Dan
kom je dus tot een andere afweging of de MER nodig is. Eigenlijk vroeg
mevrouw Kröger of er wel goed gekeken is naar de omgeving van de
kerncentrale, zodat die wordt meegenomen in de vraag of er fysieke
aanpassingen nodig zouden zijn, die eventueel weer zouden kunnen
leiden tot een MER. Mevrouw Kröger schudt nee, maar zo had ik de vraag
begrepen. Bij de beoordeling van de afweging of er een fysieke
aanpassing nodig is die aanleiding zou kunnen geven tot de MER, is ook
gekeken naar de omgeving. Veiligheidscirkels en dergelijke maken
onderdeel uit van de afweging of je een fysieke aanpassing moet doen.
Fysieke aanpassing kan aanleiding zijn om een MER te moeten uitvoeren,
maar daarvan was hier dus geen sprake.
Meneer Van Aalst wilde graag op de hoogte blijven van de toetsingsconferentie. Ik zeg graag toe aan de heer Van Aalst dat we de Kamer daarover
zullen informeren.
De voorzitter:
Ik zag een interruptie van mevrouw Kröger, ik denk op het voorlaatste
punt. Ga uw gang.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
We hebben hier eerder de discussie gehad of de verlenging van Borssele
MER-plichtig was. Het argument was dat zij niet MER-plichtig is, omdat er
geen wijzigingen aan de installaties zijn aangebracht. Als in de fysieke
omgeving wel grote veranderingen plaats hebben gevonden, de waterafvoer bijvoorbeeld of hoeveel mensen er wonen, leidt dat dan niet ook
tot het feit dat er een MER gedaan had kunnen worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

12

Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Dan had ik de vraag toch goed begrepen, alleen vlieg ik hem dan aan
vanaf de andere kant. Als vanwege de fysieke omstandigheden er een
fysieke aanpassing nodig was geweest aan de installatie, had dat grond
kunnen zijn om een MER te overwegen. Bij de beoordeling van de vraag
of er een fysieke aanpassing moet plaatsvinden, wordt daar dus naar
gekeken. Dat aspect van de omgeving wordt wel degelijk meegenomen.
Er is hier geen sprake geweest van een noodzaak om een fysieke
aanpassing te plegen. In die context is er dus ook een onderscheid met de
Belgische situatie, waarin er wel fysieke aanpassingen zijn gepleegd die
aanleiding gaven tot die MER-plicht.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik heb toch het idee dat we over twee verschillende dingen praten. Het
gaat er toch niet zozeer om of er fysieke aanpassingen in de installatie
nodig zijn, maar of er in de fysieke omgeving aanleiding is tot die
aanpassingen? Stel er is een school of ziekenhuis in de nabije omgeving
gekomen of er zijn aanpassingen gedaan in de fysieke omgeving rond de
installatie die maken dat er een MER moet worden gedaan. De Minister
zegt daarover dat in de analyse al is meegenomen of er fysieke aanpassingen aan de installatie gedaan moeten worden. Maar dit gaat over of er
fysieke aanpassingen in de omgeving zijn geweest.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Jazeker, dat had ik goed begrepen. Mevrouw Kröger zegt: stel je voor dat
er een school in de buurt is gebouwd. Wordt dan het feit dat die school in
de omgeving is gebouwd, meegenomen in de afweging of er bijvoorbeeld
extra beveiligingsmaatregelen moeten worden genomen, fysieke
aanpassingen, om een bepaald traject of een bepaalde verlenging
mogelijk te maken? Bij de beoordeling van de situatie van die centrale
wordt bijvoorbeeld naar veiligheidscirkels gekeken en dan wordt er
natuurlijk ook gekeken naar wat er binnen die cirkels ligt. Dat soort
aanpassingen wordt dus ook meegenomen.
De voorzitter:
De vraag is mij helder en het antwoord ook, dus ik stel voor dat u uw
betoog vervolgt. Gaat uw gang.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Mevrouw Kröger vroeg naar de opslag in Tihange. Op dit moment wordt
al afval opgeslagen in Tihange. De ANVS en de FANC-afspraken hebben
burgers de mogelijkheid gegeven om in het afgelopen jaar in te spreken.
Nederland en België houden elkaar op de hoogte. Ik heb afgelopen vrijdag
nog met mevrouw Marghem gesproken, mijn nieuwe tijdelijke collega op
dit punt in België. Elke keer als er een nieuwe Belgische collega is, vind ik
het belangrijk om opnieuw te bevestigen dat het over en weer zo van
belang is dat we zorgen dat onze burgers betrokken kunnen zijn bij
nucleaire vraagstukken over de grenzen heen. Ik proefde ook bij haar echt
de bereidheid om dat te doen. Terecht vroeg ze ook aandacht voor de
situatie in Borssele. Stel dat er een besluit zou worden genomen tot
verlenging, dan is dat iets wat ook de inwoners aan de Belgische kant van
de grens raakt. Wij zullen dan ook moeten zorgen voor een goede
inspraak voor mensen vanaf die kant van de grens. Over en weer hebben
we bevestigd hoe belangrijk dat is. Ook de afspraken tussen de ANVS en
de FANC laten dat zien.
Dan vroeg mevrouw Kröger nog naar de infractieprocedure, de ingebrekestelling rond richtlijn 2011/70/Euratom. Nederland heeft de vragen van de
Europese Commissie rondom de ingebrekestelling beantwoord binnen de
gestelde termijn. We hebben van de Commissie op dit punt nog geen
reactie ontvangen. Dat is de stand van zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

13

Dan had de heer Von Martels nog een vraag over radon. De nieuwe
Europese richtlijn van begin 2018 is in het Nederlands Besluit basisveiligheidsnormen stralingsbescherming opgenomen en daarmee zijn de
referentieniveaus vastgesteld. In Nederland is het radongehalte relatief
laag in vergelijking met andere landen. De regels voor Nederlandse
bouwmaterialen gelden ook voor materialen uit het buitenland. Het RIVM
heeft de afgelopen jaren radon in woningen en werkplekken gemeten.
Daar ontstaat niet echt een probleem. In nieuwbouw is de aanwezigheid
zelfs significant lager. Ik werk samen met de Minister van SZW aan een
actieprogramma radon, dat in 2020 naar de Kamer komt.
Dat waren de vragen, voorzitter.
De voorzitter:
Dan kijk ik naar de leden. Ik zie dat de heer Von Martels nog een interruptie heeft. Gaat uw gang.
De heer Von Martels (CDA):
Ik heb nog even een radonvraag. Als ik de antwoorden van de Minister zo
hoor, is er helemaal niets aan de hand, maar tegelijkertijd komt er wel een
actieprogramma radon. Waarom wordt dat georganiseerd als er in feite
niets aan de hand is?
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Dat is verplicht. We blijven het ook gewoon monitoren. Er komt een
beperkt actieprogramma, omdat de problematiek in Nederland op dit
moment niet zo groot is.
De heer Von Martels (CDA):
Ik ben het ermee eens dat dat op zich nog geen reden is om de noodklok
te luiden. Mijn vragen over radon richten zich specifiek op de geïsoleerde
huizen, want daar liggen weinig mogelijkheden om er vanaf te komen. In
de geïsoleerde huizen liggen ook met name de gevaren. Het gaat erom
om daar te kijken hoe het met het radongehalte is.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Volgens de informatie die ik nu heb, is het radongehalte in nieuwbouw
significant lager. In de context van het actieprogramma zullen we nog
eens naar deze vraag kijken. Als daar aanleiding voor is, zal er ofwel
geruststellend worden gereageerd ofwel in de vorm van een actie nader
op in worden gegaan.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de leden voor een tweede termijn. Daar is
belangstelling voor. We spreken een minuut per spreker af. Ik geef het
woord aan de heer Von Martels. Ik hoor dat het zelfs anderhalve minuut
moet zijn, dus laten we dat afspreken. Ik had al bedacht dat als mevrouw
Kröger iets langer wilde spreken, dit zou kunnen. We gaan het zien. De
heer Von Martels.
De heer Von Martels (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Hartelijk dank aan de Minister voor de duidelijke
beantwoording. Ik begon in eerste termijn met de vraag naar de
mogelijkheid van het eventueel openhouden van Borssele. De vraag is
natuurlijk of het technische haalbaar is. Nog belangrijker is de vraag of er
meerwaarde is wat betreft energie. Ik heb gevraagd of EPZ niet zelf
onderzoek kan doen, maar volgens mij moet het onderzoek vanuit het
ministerie komen als er onderzoek naar moet worden gedaan. Volgens mij
is dat de volgorde en niet andersom. EPZ kan niet op eigen initiatief
zomaar het onderzoek starten. Dat kan pas worden gedaan nadat daartoe
vanuit het ministerie opdracht is verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

14

Het is goed als in de schrootverwerkende sector risicogestuurde analyses
plaatsvinden. Fijn dat daar aandacht voor is. Alle actieprogramma’s die
nog gaan volgen over radon wacht ik even af. De beantwoording van de
vragen over URENCO is voor dit moment helder. Het gaat dus duidelijk
om export voor hergebruik. Het is heel goed om dat voor ogen te houden.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef het woord aan mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Voorzitter. In tegenstelling tot het CDA ben ik absoluut niet gerustgesteld
door de beantwoording van de vragen over het transport van kernafval.
De Minister zegt dat dit allemaal bij BuHa-OS ligt en dat het om verrijking
gaat. In 2009 zijn deze transporten van kernafval onder grote maatschappelijke druk gestopt en ze worden nu weer hervat. Ik wil dan graag weten
of Nederland – we zijn voor 30% aandeelhouder in dit bedrijf – echt weet
wat er met dat afval in Rusland gebeurt. Wij begrijpen dat een bedrijf nu
al staat te trappelen om vanaf 2024 te beginnen met de verwerking voor
eindopslag. Hoeveel van al dat verarmde uranium dat wordt geëxporteerd, wordt daadwerkelijk hergebruikt? Is het gros niet gewoon afval?
Deze Minister is voor circulaire economie, maar als een product grosso
modo voor het allergrootste deel gewoon als afval wordt opgeslagen, is
het kernafval. Wij moeten dan niet vanuit een zeer drukbevolkte stad
zeggen «we gaan dat gewoon per schip transporteren». Ik vind het een
zeer, zeer verontrustende situatie. Ik vraag hierover een VAO aan. In het
kader van de ketenverantwoordelijkheid zou ik in tweede termijn graag
van de Minister de argumentatie horen over hoe wij precies weten wat er
met dat verarmde uranium in Rusland gebeurt, want dat wordt allemaal
gewoon opgeslagen.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Van Aalst.
De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. U kent ons als een partij met een positieve
grondhouding. Ik heb dat van de week nog een keer benadrukt. Ik ben
heel vaak heel kritisch op deze Minister, maar vandaag ben ik eigenlijk
heel erg blij. Ik ben blij met hoe het er voorstaat. Ik constateer dat 75% van
de woordvoerders vandaag voor kernenergie is; dat is fantastisch voor
Nederland. Het is juist heel goed gesteld met de nucleaire veiligheid in
Nederland. Ik vraag de Minister om het positieve imago ook richting EZK
meer over te brengen. Het lijkt me een fantastisch initiatief als deze
Minister een boegbeeld voor kernenergie wordt. Wil zij dat? Dat is mijn
enige vraag.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de heer Ziengs.
De heer Ziengs (VVD):
Voorzitter. Zoals ik in eerste termijn al aangaf, was de beantwoording van
de schriftelijke ronde al helder. De beantwoording tijdens deze ronde is
ook heel helder geweest, in ieder geval over de punten die ik heb
ingebracht. De monitoring voor het kennisinstituut zou in 2020 deze kant
op komen. Ik zie de Minister knikken, dus ik ben blij toe. Ik ben ook blij met
de goede en warme woorden die gesproken zijn als het gaat over het
verscherpt toezicht. Waarbij toch even de toelichting kwam dat er vanuit
met name Petten heel veel medewerking is om te laten zien hoe ze het
daar veilig en goed doen. Het werkbezoek destijds heeft daar goed aan
bijgedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

15

Dank.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef het woord aan de Minister voor de tweede termijn.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Dank voorzitter. Wat is er nou nodig om zo’n onderzoek te doen, vroeg de
heer Von Martels. Als er een expliciete opdracht moet komen om dat te
doen, wek je bij dat bedrijf natuurlijk ook de politieke verwachting dat er
ruimte zal zijn om dat te doen. Het verlenen van zo’n opdracht is dan wel
echt een energiepolitieke afweging. Dat is de eerste stap die gezet moet
worden, want de wet moet worden aangepast. Als er een voornemen is
om de wet aan te passen en in die context wordt er gevraagd om een
onderzoek te doen, is dat een onderwerp dat hoort bij de energiepolitieke
kant van deze discussie. Wat ik altijd mooi heb gevonden aan de
discussies die we hier hebben gehad over nucleaire veiligheid, is dat het
nooit ging over «ik ben voorstander of tegenstander van kernenergie, en
daarom vind ik zus of zo». We hebben met elkaar steeds gekeken of de
borging van de veiligheid, van datgene waartoe we hebben besloten, op
orde is. Op dat punt, meneer Van Aalst, ben ik graag een boegbeeld.
Mochten er vragen zijn bij de collega’s over veiligheid, zal ik zeker zeggen
dat we in Nederland de zaken goed op orde hebben. In de internationale
rapporten laten we dat ook zien. De veiligheid in Nederland is echt op
orde.
Dan de vraag van mevrouw Kröger. Het werkt niet zo dat ik ineens de
Minister van alle zaken geworden ben doordat het kabinet met één mond
spreekt. Ik heb twee dingen te zeggen over haar inhoudelijke vraag. De
transporten zijn niet herstart vanuit Nederland. Dat is wat anders dan dat
je doorvoerland bent voor een transport waartoe in het buitenland is
besloten. Het is belangrijk om te zeggen dat de transporten niet zijn
herstart vanuit Nederland. De exportvergunningen daar moeten garanties
bieden van het ontvangende land voor het civiele gebruik. Nogmaals, de
collega van Buitenlandse Zaken toetst dat. Hij toetst dat niet alleen, er is
ook nog toezicht van de IAEA en Euratom. Het is een terecht
aandachtspunt, zoals mevrouw Kröger stelt. Daarom moeten er garanties
zijn en daarom is er ook een toets en toezicht door de IAEA en Euratom op
die exportvergunningen. Die twee dingen moeten we dus wel scheiden:
mijn verantwoordelijkheid voor de transportvergunningen en de
verantwoordelijkheid van de Minister van Buitenlandse Zaken voor de
exportvergunningen met de garanties die daarvoor nodig zijn voor civiel
gebruik en het toezicht door IAEA en Euratom.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
De Minister zegt dat het niet gaat om Nederlandse transporten. Klopt het
dat URENCO Nederland een contract heeft met een Russische verwerker?
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
De vraag of er contracten zijn, is een andere dan de vraag of er gebruik
wordt gemaakt van die contracten. Transporten zijn niet herstart vanuit
Nederland. Als we het over URENCO hebben, moeten we altijd goed
onderscheid maken tussen URENCO Nederland, waarbij een transport in
Nederland wordt geïnitieerd, en URENCO Duitsland. Van dat laatste
bedrijf zijn we aandeelhouder, zeg ik tegen mevrouw Kröger. Het debat
over de vraag in welke mate je je positie in staatsdeelnemingen moet
gebruiken heeft vorige week plaatsgevonden. Dat was het debat met de
collega van Financiën over staatsdeelnemingen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik stelde een simpele ja/nee-vraag. Heeft URENCO Nederland een contract
met een Russische verwerker? Als het antwoord daarop ja is, wat in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

16

Duitsland de Minister tegen het Duitse parlement heeft gezegd, heb ik de
volgende vraag: wil de Minister erop inzetten dat wij als URENCO
Nederland dat contract verbreken? Het is onzin dat URENCO Nederland
een contract zou hebben met een Russische verwerker.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Aangezien het een hele specifieke vraag is, zal ik ook heel specifiek vragen
wat daar de stand van zaken is. Ik begrijp dat dit informatie is waarvoor ik
samen met de collega van Buitenlandse Zaken moet kijken wat er in het
kader van non-proliferatie wel en niet gedeeld wordt over welke partijen
welke contracten hebben.
De voorzitter:
Oké.
Minister Van Veldhoven-van der Meer:
Uiteraard zal ik overleggen met de collega wat daarover gedeeld kan
worden en op welke wijze. We zullen mevrouw Kröger laten weten wat
daarover wel en niet gedeeld kan worden.
De voorzitter:
Dat is dus een toezegging. Er is ook al een VAO aangevraagd. Volgens mij
kunnen we daarmee de tweede termijn van de Minister afronden. Ik zei al
dat er een VAO is aangevraagd door mevrouw Kröger. Dan heb ik nog een
aantal toezeggingen die in het debat zijn gedaan.
– De Kamer wordt geïnformeerd over de voortgang inzake het historisch
afval van NRG naar aanleiding van de vraag van de heer Von Martels.
– De Kamer wordt zo snel mogelijk in 2020 geïnformeerd inzake het
nationaal nucleair kennismanagementprogramma naar aanleiding van
vragen van de heren Ziengs en Von Martels.
– De Kamer zal na afloop van de toetsingsconferentie in Wenen worden
geïnformeerd over de uitkomst hiervan. Dat gaat in ieder geval richting
de heer Van Aalst, en de hele Kamer natuurlijk.
– In 2020 komt het actieprogramma radon naar de Kamer, waar de heer
Von Martels over begonnen is.
– De Kamer wordt geïnformeerd over de vraag van mevrouw Kröger
over het contract van URENCO Nederland.
Volgens mij rest mij niets anders dan mij aan te sluiten bij de Minister,
want dit was mijn eerste AO Nucleaire veiligheid. Ik heb zomaar de indruk
dat de heer Van der Zande er al vele heeft meegemaakt. Ik wil hem
namens de leden daarvoor bedanken, want het werk wat aan die kant van
de tafel, naast de Minister, wordt gedaan, is volgens mij voor deze AO’s
ontzettend belangrijk. Zeker als het dit soort ingewikkelde zaken betreft.
Daarmee wil ik iedereen die hier aanwezig was, bedanken. Ik wil de
Minister bedanken voor de beantwoording en de leden voor hun inbreng.
Goedendag.
Sluiting 11.07 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 264

17