Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3811
Vragen van de leden Bikker (ChristenUnie) en Mutluer (PvdA) aan de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister van
Justitie en Veiligheid over het bericht «Prijsexplosie GHB vanwege oorlog in
Oekraïne, verslaafden stoppen met de drug» (ingezonden 23 juni 2022).
Antwoord van StaatssecretarisVan Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en
Sport), mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen
30 augustus 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 3467.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Prijsexplosie GHB vanwege oorlog in
Oekraïne, verslaafden stoppen met de drug»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u de kansen en risico’s die verslavingsdeskundigen zien als gevolg
van de plotselinge prijsstijging, waardoor gebruikers plotseling moeten
stoppen? Hoe beoordeelt u deze kansen en risico’s?
Antwoord 2
Er is geen eenduidige informatie of er sprake is van een prijsstijging van
GHB. Indien sprake is van een prijsstijging is het mogelijk dat sommige
verslaafde gebruikers kunnen overstappen naar andere meer betaalbare
middelen (zoals alcohol, XTC/MDMA en amfetamine) die een gelijke werking
hebben om hun onthoudingsklachten te onderdrukken. Dit laatste is uiteraard
onwenselijk. Het zou beter zijn als gebruikers overgaan tot behandeling van
hun verslaving.

1

ah-tk-20212022-3811
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

AD, 19 juni 2022, «Prijsexplosie GHB vanwege oorlog in Oekraïne, verslaafden stoppen met de
drug»? Prijsexplosie GHB vanwege oorlog in Oekraïne, verslaafden stoppen met de drug |
Binnenland | AD.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de opvatting dat het van belang is om laagdrempelige en toegankelijke hulpverlening te bieden en bekendheid te geven aan het aanbod om
mensen te helpen op een verantwoorde wijze van hun verslaving af te
komen? En dat deze situatie nog meer aanleiding geeft om de inzet hierop te
versnellen?
Antwoord 3
Ik deel deze opvatting. Laagdrempelige toegang tot goede verslavingszorg is
van groot belang en hierin is samen met partijen in het veld in geïnvesteerd.
Het Trimbos instituut heeft in samenwerking met partners, een gemeentelijke
casus-gerichte GHB-aanpak ontwikkeld. In deze aanpak gaat het over het
centraal stellen van de cliënt en het verstevigen van de samenwerking tussen
verslavingszorg, gemeente, politie en andere netwerkpartners. Een aantal
gemeenten in Nederland voert deze aanpak momenteel uit met behulp van
een ontwikkelde handreiking voor gemeenten die ondersteunt bij het opzetten
van deze aanpak. Deze handreiking wordt regelmatig bijgewerkt. Daarnaast
organiseert het Trimbos-instituut intervisiebijeenkomsten voor de gemeentelijke projectleiders die met de aanpak werken en is er eind 2021 een webinar
georganiseerd voor het algemene publiek. Gemeenten die kampen met
GHB-problematiek kunnen door het Trimbos-instituut een onderzoek laten
uitvoeren naar de aard en omvang van de problematiek in de gemeente (een
Scanner), wat kan leiden tot gerichte aanbevelingen voor de gemeente in de
aanpak van GHB-problematiek.
Tevens heeft het Nijmegen Insitute for Scientist-Practitioners in Addiction
(Nispa) in 2020 in samenwerking met instellingen voor verslavingszorg, het
Bongers Instituut en het Trimbos-instituut een handreiking uitgebracht over
hoe behandeling van de groep (zeer) problematische GHB-gebruikers
vormgegeven moet worden. Deze handreiking bevat praktische informatie
voor zowel professionals als voor ervaringsdeskundigen, patiënten en
naasten. Tot slot wordt momenteel door Novadic-kentron in samenwerking
met het Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction (NISPARadboud) gewerkt aan nieuwe innovatieve behandelingen die het effect van
de bestaande behandeling en de toegang tot zorg voor personen met een
GHB verslaving moet verbeteren.
Vraag 4
Bent u bereid de voorlichting voor GHB-gebruikers en in het bijzonder
mensen met een GHB-verslaving per direct op te schalen, bijvoorbeeld op
sociale media, waarbij zij worden gewezen op hulpverlening en verslavingszorg? Zo ja, hoe geeft u dit vorm? Zo nee, welke stappen overweegt u om
wel te zetten?
Antwoord 4
Het is zinvol om in te zetten op toeleiding naar zorg bij de groep GHB
gebruikers. Door het vergroten van de bekendheid over het beschikbare
aanbod om van de verslaving af te komen, zowel bij de zorgverlener als de
gebruiker, kan dit worden bewerkstelligd. Sociale media kan hiervoor ingezet
worden, waarbij gebruikers worden gewezen op hulpverlening en verslavingszorg. Het Trimbos-instituut, maar ook verslavingszorginstellingen,
bepalen zelf hoe zij het meest effectief gebruik kunnen maken van sociale
media voor de voorlichting over de beschikbare hulpverlening en zorg.
Gebruikers van GHB kunnen terecht op de websites https://www.drugsinfo.nl/
ghb en https://www.drugsenuitgaan.nl/ghb. Op de website drugsenuitgaan.nl
kunnen zij ook een gebruikerstest doen om te kijken of het gebruik riskant is.
Naast het risico op «out gaan» wordt ook het risico op verslaving benadrukt.
Mensen die de drugsinfolijnen bellen en bij wie problematisch gebruik wordt
vermoed, worden doorverwezen naar de huisarts. Afhankelijk van de
behoeften van de beller, wordt doorverwezen naar een andere instantie.
Vraag 5
Bent u voorts bereid met spoed het gesprek te voeren met de aangewezen
zorgpartners over de vraag hoe er voldoende hulpverlening en verslavingszorg beschikbaar kunnen zijn voor mensen die al dan niet noodgedwongen
afkicken, zodat zij op een veilige en duurzame manier van hun verslaving af
komen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik blijf in gesprek met de betrokken zorgpartners om zo samen tot de beste
oplossingen voor voldoende hulpverlening en verslavingszorg te komen. Er
zijn reeds goede initiatieven bewerkstelligd zoals de ontwikkeling van een
handreiking door het Nispa, onder andere in samenwerking met instellingen
voor verslavingszorg, over hoe behandeling van de groep (zeer) problematische GHB gebruikers vormgegeven moet worden.
Vraag 6
Op welke wijze houdt u er zicht op of gebruikers overstappen op andere
gevaarlijke middelen, conform de vrees van Novadic-Kentron? Op welk
moment verbindt u daar beleidsvoornemens aan?
Antwoord 6
Er zijn in Nederland diverse monitors actief op het gebied van middelengebruik, zoals het Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS). Het
Trimbos-instituut monitort het gebruik van middelen met verschillende
monitors en periodieke onderzoeken. Ook verslaving aan middelen kan weer
beter in beeld gebracht worden met behulp van het Landelijk Alcohol en
Drugs Informatie Systeem (LADIS). Het LADIS systeem is sinds 1 juli jl. weer
in werking en draagt bij aan het verkrijgen van informatie in de ontwikkelingen binnen de verslavingszorg, zoals de verslavende middelen die verslaafden gebruiken en het aantal mensen dat zich heeft aangemeld voor verslavingszorg. Gelet op de vrees van Novadic-Kentron blijven we alert op
signalen die aanleiding geven tot ingrijpen.
Vraag 7
Hoe wordt voorkomen dat hier substitutie optreedt en criminelen een nieuwe
«markt» aanboren?
Antwoord 7
De beste manier om substitutie te voorkomen is door de vraag weg te
nemen. Het is daarom belangrijk mensen die verslaafd zijn aan middelen toe
te leiden naar een behandeling, zodat zij ook geen behoefte ervaren om een
substituut voor GHB te vinden. De inzet op drugspreventie2 ondersteunt ook
de aanpak van drugscriminaliteit. Immers: hoe minder gebruikt wordt, hoe
kleiner de vraag. Een vraag die een gevaarlijke en gewelddadige keten mede
in stand houdt. De aanpak van de criminaliteit die met de productie en handel
van drugs gepaard gaat en de ondermijnende effecten die deze criminaliteit
op de samenleving heeft, vallen onder de coördinerende verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie en Veiligheid. Het hele kabinet zet zich
hiervoor in. Mijn inzet op drugspreventie is daarin een belangrijke schakel.
Naast het wegnemen van de vraag is het belangrijk om het aanbod en de
bijbehorende georganiseerde drugscriminaliteit terug te dringen. De aanpak
van georganiseerde criminaliteit is van groot belang voor dit kabinet en zal
de komende periode topprioriteit zijn. In de Kamerbrief van 26 april jl. over de
aanpak van georganiseerde criminaliteit op hoofdlijnen heeft de Minister van
Justitie en Veiligheid het belang van een consistente en samenhangende
repressieve en preventieve aanpak benadrukt.3 In deze brede aanpak gelden
vier inhoudelijke prioriteiten: voorkomen, doorbreken van criminele netwerken en verdienmodellen, bestraffen en beschermen. Er zijn structurele
middelen beschikbaar gesteld voor de aanpak van drugscriminaliteit.

2
3

Kamerbrief 27 955, 7 juli 2022, aanpak drugspreventie
Kamerstuk 29 911, nr. 348

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3