Bijlage 1 – Geharmoniseerde risico-indicator duurzaam gebruik
gewasbeschermingsmiddelen
Achtergrond
In richtlijn 128/2009/EG inzake duurzaam gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen (oktober 2009) is opgenomen (artikel 15) dat de EU
risico-indicatoren vaststelt waarmee de voortgang van die verduurzaming kan
worden gevolgd. De risico-indicatoren dienen gebaseerd te zijn op betrouwbare
statistische gegevens die vanwege communautaire wetgeving door EC en lidstaten
verzameld worden. Met behulp van de indicatoren kan het gebruik van bepaalde
werkzame stoffen worden gemeten, bijvoorbeeld stoffen die extra aandacht
verdienen vanwege risico’s en/of stoffen die passen binnen de geïntegreerde
gewasbescherming. Het staat lidstaten overigens vrij om reeds bestaande
nationale indicatoren te blijven gebruiken1.
Voorstel van de Europese Commissie
Met het voorstel geeft de EC invulling aan de vereiste uit de richtlijn. De
geharmoniseerde risico-indicator die de EC voorstelt, maakt onderscheid in vier
categorieën stoffen: laagrisico stoffen, gewone stoffen, stoffen die voor
vervanging in aanmerking komen (‘candidates for substitution’, Cfs) en stoffen die
geen EU goedkeuring hebben maar op basis van vrijstellingen op lidstaat niveau
tijdelijk mogen worden gebruikt in geval van noodsituaties. Per lidstaat en
vervolgens voor de gehele EU wordt voor elke groep de hoeveelheid werkzame
stof weergegeven (omgerekend naar kilogram, gebaseerd op afzetgegevens)
(risico-indicator 1) en het aantal verleende vrijstellingen (risico-indicator 2). De
hoeveelheid werkzame stof en het aantal vrijstellingen worden vervolgens
vermenigvuldigd met een wegingsfactor. De wegingsfactor voor laagrisico stoffen
is 1, voor gewone stoffen 8, voor Cfs 16 en voor niet EU-goedgekeurde stoffen 64.
Deze wegingsfactoren dienen ervoor te zorgen dat het gebruik van laagrisico
stoffen wordt bevoordeeld en het gebruik van Cfs en niet-EU goedgekeurde
stoffen wordt benadeeld. De periode 2011-20132 dient als referentieperiode. In
het voorstel van de EC wordt de grootte van de wegingsfactoren niet onderbouwd.
Commentaar van de Nederlandse delegatie
Nederland kan zich vinden in het gebruik van afzetgegevens voor een EU
geharmoniseerde indicator omdat die het meest betrouwbaar zijn en in alle
lidstaten uniform worden verzameld en gerapporteerd aan EuroStat. Ook het
rapporteren over het aantal verleende vrijstellingen is wenselijk omdat het
bijdraagt aan het bevorderen van een gelijk speelveld.
De Nederlandse delegatie heeft als commentaar ingediend dat een indeling in de
vier categorieën in combinatie met wegingsfactoren wenselijk is omdat het
aansluit bij het stimuleren van het gebruik van laagrisico stoffen3. Echter is voor
de wegingsfactoren wel een betere onderbouwing nodig. Nederland heeft
voorgesteld om gebruik te maken van een wegingsfactor die is gebaseerd op de
periode (het aantal jaren) waarmee een stof voor de eerste keer wordt
goedgekeurd: laagrisico stoffen 15 jaar, gewone stoffen 10 jaar, Cfs 7 jaar,
vrijstellingen 120 dagen. Daarmee krijgen de wegingsfactoren een basis in reeds
1

Nationaal maakt de Nederlandse overheid overigens bij de evaluatie van beleid, zoals de lopende
tussenevaluatie van de nota Gezonde Groei, Duurzame Oogst door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL),
gebruik van de Nationale Milieu Indicator Bestrijdingsmiddelen. Deze indicator is gebaseerd op verbruikgegevens
(gecorrigeerd naar afzetgegevens) en emissies naar bodem, water en lucht en geeft een indicatie van de
milieubelasting.
2
Richtlijn 128/2009/EG diende in november 2011 in alle lidstaten te zijn geïmplementeerd. Met een gemiddelde
over drie jaren wordt rekening gehouden met seizoen fluctuaties in plaag- en ziekte druk.
3
Zie onder meer pg 24 van de LNV visie ‘waardevol en verbonden’ en de nota Gezonde Groei, Duurzame Oogst.

bestaande EU wetgeving. Omgerekend naar vergelijkbare wegingsfactoren uit het
EC voorstel, met de wegingsfactor 1 voor laagrisico stoffen, wordt het dan 1 ½
voor gewone stoffen, 2 voor Cfs en 50 voor niet-EU-goedgekeurde stoffen.
Voorgenomen standpunt Nederlandse delegatie
De EC houdt in zijn voorstel vast aan de eerder genoemde wegingsfactoren (1, 8,
16, 64). De Nederlandse delegatie zal zich daarom onthouden van stemming en
nogmaals wijzen op het belang van een objectieve onderbouwing van
wegingsfactoren.