Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 023

Voorzienings- en leveringszekerheid energie

Nr. 145

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 april 2013
Tijdens de begrotingsbehandeling van 15 januari 2013 heb ik aangegeven
dat ik uw Kamer zou informeren over de op mijn ministerie beschikbare
informatie over energieprijzen die grootverbruikers in Nederland en
Duitsland betalen, daarbij in acht nemend de nettarieven en andere
belastingen. In de beantwoording is voor het begrip «grootverbruiker»
aansluiting gezocht bij de criteria uit de Duitse vrijstellingregeling: een
minimum van 7000 bedrijfsuren per jaar en een minimumverbruik van 10
Gigawattuur.
Hieronder vindt u een overzicht van de prijsopbouw. Daarbij moet
opgemerkt worden dat de onderstaande analyse een momentopname is.
De elektriciteitsprijs op de groothandelsmarkt en het prijsverschil met
Duitsland verschilt aanzienlijk van maand tot maand. De nettarieven van
grootverbruikers zijn bovendien in beweging als gevolg van de nietigverklaring van de kortingregeling voor grootverbruikers door een Duitse
rechter, het staatssteunonderzoek van de Europese Commissie (EC) naar
diezelfde regeling, het herzien van de tariefregulering in het kader van de
wetgevingsagenda STROOM in Nederland en het nieuwe methodebesluit
dat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) zal formuleren voor de
tarieven van TenneT voor de periode 2014–2017.
Commodityprijs
Een vergelijking van de commodityprijs die grootverbruikers in Duitsland
en Nederland betalen is niet direct voorhanden omdat het ministerie geen
inzicht heeft in de individuele energiecontracten die grootverbruikers
sluiten. Deze hebben een vertrouwelijk en bedrijfsgevoelig karakter. Uit
gesprekken met de industrie blijkt dat de groothandelsprijs van
jaar-vooruit contracten een goede indicatie geeft van de gemiddelde prijs
die grootverbruikers betalen. Op grond hiervan is een vergelijking
gemaakt tussen de jaar-vooruit prijs op de Duitse en Nederlandse
energiebeurs over het kalenderjaar 2012. Hieruit blijkt dat prijzen van
dergelijke contracten in Nederland gemiddeld ongeveer 3 euro per

kst-29023-145
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 023, nr. 145

1

Megawattuur (MWh) hoger lagen (ca. 52 euro per MWh in Nederland en
ca. 49 euro per MWh in Duitsland). In de jaren 2010 en 2011 was de prijs
van jaar-vooruit groothandelsprijzen in Nederland iets lager dan in
Duitsland.
Prijsverschillen tussen lidstaten kunnen beperkt worden door markten
verder met elkaar te koppelen. Daarom worden momenteel maatregelen
genomen om de Duitse en Nederlandse elektriciteitsmarkt nog beter met
elkaar te verbinden. Verdere integratie zal onder meer plaatsvinden door
middel van invoering van het nieuwe «flow based» marktkoppelingsysteem eind dit jaar en het beschikbaar komen van een nieuwe
hoogspanningsverbinding met Duitsland volgend jaar.
Netkosten
De meeste grootverbruikers zijn aangesloten op het hoogspanningsnet
van TenneT. TenneT is gevraagd om aan het ministerie inzichtelijk te
maken welke bedragen zij factureren aan grootverbruikers aangesloten op
haar netwerk. Daaruit blijkt dat de netkosten, wanneer uitgedrukt in euro
per MWh, verschillen per grootverbruiker. Dit komt ten eerste omdat
netkosten in Nederland niet alleen toegerekend worden op grond van
verbruik maar voornamelijk op grond van vermogen. De gemiddelde
netkosten voor een individuele afnemer zijn dus afhankelijk van zijn
specifieke afnamepatroon. Ten tweede zijn nettarieven voor een groot
deel afhankelijk van het netvlak en spanningsniveau waar een grootverbruiker op is aangesloten. Op basis van het cascadeprincipe betalen
aangeslotenen op lagere netvlakken een deel van de kosten van hoger
gelegen netvlakken.
Uit de informatie van TenneT blijkt dat grootverbruikers in 2011 tussen de
2 en 9 euro per MWh betaalden aan netkosten. Het (niet gewogen)
gemiddelde dat een grootverbruiker betaalde in 2011 bedraagt 6 euro per
MWh. Er zijn nog geen cijfers over 2012 beschikbaar.
Op 27 maart is een rapport van onderzoeksbureau Deloitte gepubliceerd
over de energiekosten van grootverbruikers in Nederland, Duitsland,
België en Frankrijk.1 Dit rapport is opgesteld in opdracht van Febeliec, de
belangenbehartiger van Belgische industriële grootverbruikers. In dit
rapport worden de netkosten voor grootverbruikers in Nederland geschat
op ca. 2,5 euro per MWh. De reden hiervoor is dat de onderzoekers bij het
vaststellen van de netkosten de aanname hebben gemaakt dat alle
grootverbruikers aangesloten zijn op het hoogste spanningsniveau. Uit de
informatie van TenneT blijkt dat dit niet het geval is en dat leidt – vanwege
het cascadeprincipe – tot hogere netkosten van gemiddeld 6 euro per
MWh.
In Duitsland waren grootverbruikers sinds 2011 vrijgesteld van netkosten,
op grond van een speciale vrijstellingregeling voor grootverbruikers. Op
6 maart jl. heeft de EC een staatssteunonderzoek geopend naar de Duitse
netkostenvrijstelling voor grootverbruikers. Tevens heeft het Duitse
regionale gerechtshof in Düsseldorf op 7 maart de grootverbruikerregeling van 100% nietig verklaard. Naar aanleiding van deze ontwikkelingen heeft Duitsland op 12 maart 2013 aangekondigd dat zij haar
vrijstellingregeling voor grootverbruikers gaat aanpassen. Uit het
persbericht van de Duitse regering blijkt dat zij voornemens is om een
nieuwe grootverbruikerregeling vorm te geven die de bestaande regeling

1

Deloitte Belgium, Benchmarking study of Electricity prices between Belgium and neighbouring
countries, 27 maart 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 023, nr. 145

2

zal vervangen. Hoe hoog de effectieve korting op de netkosten voor Duitse
grootverbruikers zal zijn is nog niet duidelijk.
In het licht van STROOM bezie ik momenteel de Nederlandse tarievensystematiek. Een onderdeel daarvan is het verkennen van mogelijkheden om
via aanpassing van de tarieven een vermindering van netkosten van
grootverbruikers te bewerkstelligen. Belangrijke uitgangspunten daarbij
zijn dat tarieven kostengeoriënteerd en voldoende moeten zijn om de
kosten van onderhoud en uitbreiding van de netten te dekken. Bovendien
is het belangrijk om de tariefeffecten van wijziging van de tarievensystematiek voor alle afnemers integraal te bezien. De kosten van het elektriciteitsnet staan immers vast, dus wanneer één categorie van afnemers
minder gaat betalen, gaat een andere categorie afnemers meer betalen.
Ik zal contact onderhouden met de EC om op de hoogte te blijven van de
mogelijke invulling van Europese juridische kaders omtrent een grootverbruikerregeling en met mijn Duitse collega’s over de nieuwe Duitse
grootverbruikerregeling.
Energiegerelateerde belastingen
In het rapport van Deloitte van 27 maart over de energiekosten van
grootverbruikers is tevens een vergelijking gemaakt tussen de effecten
van alle energiegerelateerde belastingen die van kracht zijn in de
betreffende lidstaten. In Nederland gaat het om twee belastingen: de
energiebelasting en de sinds 1 januari 2013 van kracht zijnde opslag voor
duurzame energie (SDE+ opslag). Zowel ten aanzien van de energiebelasting als de opslag voor duurzame energie geldt daarbij een degressieve
tariefstructuur: hoe hoger het verbruik, hoe lager de belastingtarieven.
Hier is voor gekozen om de concurrentiepositie van en de werkgelegenheid bij grote op de export gerichte ondernemingen niet te schaden.
In Duitsland is een groter aantal energiegerelateerde belastingen van
kracht. Naast een algemene energiebelasting (Stromsteuer) en een heffing
ter dekking van de kosten van het feed-in tarief (het subsidiemechanisme
om duurzame energie te stimuleren in Duitsland, EEG Umlage) is een
aantal extra specifieke belastingen van kracht (de offshore
Haftungsumlage, de KWKumlage, de StromNEVumlage, en de
Konzessionsablage).
Door het bestaan van deze extra belastingen betaalden Duitse grootverbruikers volgens het rapport in 2012 ongeveer 3 euro per MWh meer dan
Nederlandse grootverbruikers (ca. 1 euro per MWh in Nederland en ca. 4
euro per MWh in Duitsland). Het rapport voorspelt eenzelfde kostenverschil op grond van belastingen in 2013.
Compensatie elektriciteitsgrootverbruikers ETS
Als gevolg van de introductie van het Europese emissiehandelssysteem
heeft sinds 2005 de uitstoot van CO2 een prijs. De elektriciteitsproducenten berekenen die prijs door aan de elektriciteitsgebruikers. In het
kader van de richtlijn emissiehandel zijn in 2012 staatssteunregels
opgesteld die landen het recht geven elektriciteitsgrootgebruikers uit een
vijftiental sectoren via expliciet vastgestelde regels vanaf 2013 te
compenseren. De Duitse overheid heeft aangegeven van deze
mogelijkheid gebruik te willen maken. De intentie van de Duitse overheid
is dat de compensatieregeling in 2014 in werking treedt met terugwerkende kracht voor 2013. Men is van plan maximaal gebruik te maken van
de ruimte die de Europese staatssteunregeling biedt. Indien de Duitse
overheid die compensatie in 2014 geeft op basis van een gemiddelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 023, nr. 145

3

CO2-prijs van 8 euro per ton CO2 in 2013 en Nederland geen compensatie
geeft, zal dat leiden tot een prijsverschil van 3 á 4 euro per MWh. Het
kabinet beraadt zich momenteel of zij middelen kan vrijmaken voor de
compensatie en zo ja op welke wijze deze verleend kan worden.
De minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 023, nr. 145

4