Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

807
Vragen van het lid Wiegman-van
Meppelen Scheppink
(ChristenUnie) aan de minister van
Economische Zaken over de
publicatie «Consultatie over
Innovatie» van de Energiekamer.
(Ingezonden 5 november 2009)
1
Heeft u kennisgenomen van het
document «Consultatie over
Innovatie» van de Energiekamer?1
2
Acht u het wenselijk dat de door de
Energiekamer geïnitieerde consultatie
met betrekking tot de toepassing en
effecten van het vigerend wettelijk
kader interfereert met de door u
toegezegde heroverweging van het
vigerend wettelijk kader? Hoe
verhoudt dit initiatief van de
Energiekamer zich tot het eerdere
staken van onderzoek door de
Nederlandse Mededingingsautoriteit
(NMa), vanwege de mogelijke
interferentie in de politieke
afweging?2
3
Hoe waardeert u het feit dat de
Energiekamer in dit
consultatiedocument3 afstand neemt
van uw conclusie in het
Energierapport 2008 dat
«verbeteringen van het huidige
reguleringskader mogelijk zijn met

KVR38514
2009Z20624
0910tkkvr807
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

het oog op innovatie, kwaliteit en
efficiëntie»4 en van de inhoud van de
motie Wiegman-van Meppelen
Scheppink5, waarin wordt gesteld dat
«het huidige reguleringskader van
netbeheerders neigt naar een
eenzijdige nadruk op financiële
efficiëntie op korte termijn» en «dat
zoals uit ervaringen in het buitenland
is gebleken, een dergelijke eenzijdige
prikkel leidt tot druk op de
innovatie-inspanningen van
netbeheerders»?
4
Hoe waardeert u de suggestie van de
Energiekamer dat de netbeheerders,
die publiek eigendom zijn en een
essentiële maatschappelijke taak
vervullen, hun innovaties jegens
elkaar met octrooien zouden moeten
beschermen6 en daartoe (hoge)
kosten zouden moeten maken voor
het verwerven, beschermen en in
licentie geven van dergelijke
octrooien?
5
Acht u het gegeven de immense
uitdagingen die het verduurzamen
van de energievoorziening met zich
meebrengt gerechtvaardigd om op
basis van het oordeel dat
«netbeheerders binnen het huidige
reguleringskader al velerlei
innovatieve projecten uitvoeren»7 te
concluderen dat «het niet nodig is om
additionele expliciete

innovatieprikkels op te nemen in de
reguleringsmethodes voor de periode
vanaf 2011»? Zijn in het kader van de
verduurzaming van de
energievoorziening in uw optiek niet
grotere innovatie-inspanningen van
onder meer de netbeheerders
noodzakelijk?
6
Deelt u gegeven de wettelijke taken
van netbeheerders de visie van de
Energiekamer dat de programma’s
«Wind op Zee» en «Wind op Land»,
die respectievelijk zijn ingesteld
«omdat turbines, fundaties,
netinpassingen en onderhoud op zee
een ander ontwerp vragen dan op
land» en «innovatieve manieren van
samenwerking bij het plaatsen en
herstructureren van windparken»
kansen bieden voor netbeheerders?
Lijken deze zich getuige de
beschrijving niet meer te richten op
commerciële
(wind)energieproducenten dan op
netbeheerders? Moet hieruit worden
geconcludeerd dat Senter Novem
geen innovatieprogramma’s heeft die
zich richten op de netbeheerders?
7
Hoe taxeert u het in het
consultatiedocument
niet-geagendeerde risico dat alle
netbeheerders risicovolle
innovatieactiviteiten in toenemende
mate gaan mijden, waardoor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1717

verduurzaming van de
energievoorziening en
ontwikkelingen als Smart Grids in het
gedrang komen of waardoor ten
gevolge van de structuur van het
reguleringskader inefficiënties blijven
voortbestaan?
1

NMa Energiekamer (2009), 16 oktober 2009:
Consultatiedocument «Consultatie over
Innovatie»
http://www.energiekamer.nl/nederlands/
actueel/Webberichten/energiekamer_
consulteert_over_innovatie_in_netbeheer.asp
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 2903.
3
Consultatiedocument «Consultatie over
Innovatie», in het bijzonder randnummers 10
en 63, blz. 6 en blz. 24.
4
Kamerstuk 31 510.
5
Kamerstuk 31 510, nr. 16.
6
Consultatiedocument «Consultatie over
Innovatie», randnummer 29, blz. 13.
7
Consultatiedocument «Consultatie over
Innovatie», randnummer 63, blz. 24.

Antwoord
Antwoord van minister Van der
Hoeven (Economische Zaken)
(ontvangen 27 november 2009)
1
Ja.
2
De «Consultatie over Innovatie»
wordt door de Energiekamer
uitgevoerd ter voorbereiding van de
methodebesluiten van de volgende
reguleringsperiode. De Energiekamer
acht het stimuleren van de
innovatiekracht van netbeheerders
een belangrijk middel om bij te
dragen aan zijn missie, het zo
effectief mogelijk laten werken van de
energiemarkten. De Energiekamer
ziet het belang van tijdige innovatie
om de verwachte veranderingen in
netbeheer op een goede manier te
kunnen faciliteren. De Energiekamer
speelt hierop in door nu voor de
komende periode van drie jaar
belanghebbenden te consulteren.
Zoals toegezegd ben ik bezig met een
heroverweging van het
reguleringskader. Deze
heroverweging geldt de langere
termijn, dat wil zeggen de periode na
de volgende reguleringsperiode, dus
2014 en verder. Mocht uit de
heroverweging komen dat geen
verandering in het wettelijk regime
nodig is, dan kunnen aanpassingen
eerder van kracht worden.
De in de vraag genoemde eerdere
vraagstelling van de NMA had
betrekking op de mogelijke voor- en

nadelen van een producententarief. In
antwoord op de gestelde vragen heb
ik destijds aangegeven dat deze zaak
onderdeel uitmaakt van mijn
onderzoek naar de werking van het
reguleringskader.
3
De Energiekamer krijgt graag meer
inzicht in de wijze waarop de huidige
(impliciete) innovatieprikkels in de
reguleringsmethodes en de
mogelijkheden buiten de
reguleringsmethodes zich verhouden
tot de verwachte toekomstige
veranderingen in netbeheer. Middels
het consultatiedocument roept de
Energiekamer alle belanghebbenden
op hun visie te geven. Vooralsnog
heeft de Energiekamer de indruk «dat
het niet nodig is om additionele
expliciete innovatieprikkels op te
nemen in de reguleringsmethodes
voor de periode vanaf 2011». De
Energiekamer toetst nu met de
consultatie deze indruk, juist ook
omdat de Energiekamer met zijn
regulering binnen de huidige kaders
een optimale balans wil zoeken
tussen de publieke belangen
betaalbaar, betrouwbaar en schoon.
In het Energierapport ben ik voor de
langere termijn van een andere
vooronderstelling uitgegaan, namelijk
dat de nieuwe uitdagingen in het
energiebeleid een grondige analyse,
en wellicht verbetering van het
huidige reguleringskader
rechtvaardigen. De motie
Wiegman-van Meppelen Scheppink
heeft deze stellingname onderstreept.
Op dit moment ben ik met die
aangekondigde analyse bezig. Het is
op dit moment te vroeg om op de
resultaten daarvan vooruit te lopen.
4
De Energiekamer vraagt specifiek
naar de mogelijkheden tot dekking
van innovatiekosten. Als
mogelijkheden noemt hij de
tariefregulering (direct dan wel
indirect), het genereren van patenten
en octrooien en subsidiëring. In het
algemeen is het verwerven van
octrooien en het geven van licenties
een goede manier om de kosten van
innovaties terug te verdienen. Ook
voor netbeheerders acht ik dit een te
verkennen optie. De resultaten van de
consultatie zullen uitwijzen hoe
hierover in het veld wordt gedacht.
Deze neem ik mee in de analyse als
bedoeld in het antwoord op vraag 3.

5
Zie het antwoord op vraag 3.
Voor de verduurzaming van de
energievoorziening zijn innovaties
nodig van alle partijen in de
energievoorziening, ook van de
netbeheerders. In de analyse die ik nu
uitvoer is de vraag aan de orde voor
welke innovaties er ruimte moet zijn,
welke partijen daarvoor als eerste
verantwoordelijk zijn en hoe de
regulering de maatschappelijk
gewenste innovatiekracht kan
versterken. Het resultaat van deze
analyse moet uitwijzen hoe de
regulering kan worden verbeterd.
Daarnaast worden innovaties in het
netbeheer uitgevoerd om dit zo
efficiënt mogelijk te laten zijn. De
Energiekamer consulteert nu de
belanghebbenden bij het netbeheer
over de vraag of het huidige
reguleringskader daarvoor voldoende
ruimte biedt en wat er binnen het
reguleringskader mogelijk is.
6
Het thema Duurzame
Elektriciteitsvoorziening is onderdeel
van De Innovatieagenda Energie
(Kamernummer 31 530, nr. 1), in
beheer bij SenterNovem. De
elektrische infrastructuur (centraal
zowel als decentraal) maakt daar
onderdeel van uit. Het programma
beoogt netwerkbeheerders te laten
anticiperen op nieuwe, innovatieve
ontwikkelingen aan de productie- en
aan de verbruikszijde. Daarnaast
beoogt het programma te komen tot
experimenten met «smart grids». Een
specifiek innovatieprogramma voor
dit laatste is in voorbereiding.
Sinds 2004 wordt in Nederland veel
onderzoek gedaan naar intelligente
netten. Dit in het kader van twee
programma’s onder beheer van
SenterNovem: EOS (Energie
Onderzoek Subsidie) en IOP
(Innovatiegericht Onderzoek
Programma Electro-magnetische
Vermogenstechniek). Dit onderzoek is
deels fundamenteel, maar omvat ook
onderzoek naar en ontwikkeling van
producten, zoals energiebeheer
tussen woningen, hard- en software.
De meeste onderzoekers zijn
daarnaast betrokken bij Europese
projecten. Hierdoor heeft Nederland
internationaal een sterke
kennispositie op dit gebied
opgebouwd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1718

7
In mijn beleving zijn de
netbeheerders, op grond van hun
wettelijke taak maar ook vanuit hun
maatschappelijke
verantwoordelijkheid, bereid om al
datgene te doen wat in hun
vermogen ligt om een betrouwbare,
duurzame en betaalbare
energievoorziening te garanderen.
Naar mijn opvatting horen daar ook
het vernieuwen van de eigen
bedrijfsvoering en het facilitair
ondersteunen van innovaties aan de
productie- of afnemerszijde van de
energiemarkt bij. Of de netbeheerders
in staat zijn die bereidheid tijdig in
concrete acties om te zetten, is de
vraag waarnaar, zoals in het
antwoord op vraag 3 aangegeven, nu
onderzoek wordt verricht. Mocht uit
dit onderzoek blijken dat het huidige
reguleringskader zulke innovaties niet
genoeg stimuleert, dan zal ik
voorstellen ontwikkelen voor andere
prikkels dan wel aanpassing van de
regulering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1719