Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1415
Vragen van het lid Smits (SP) aan de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over de zorgwekkende financiële situatie bij onderwijsstichting
SKOZOK (ingezonden 12 januari 2011).
Antwoord van minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart (Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap) (ontvangen 14 februari 2011).
Vraag 1
Wat is de huidige financiële situatie bij onderwijsstichting SKOZOK (Samen
Koersen op Zichtbare Onderwijs Kwaliteit)?1
Antwoord 1
Mijn beeld van de financiële positie van onderwijsstichting SKOZOK is
grotendeels gebaseerd op het meest recente jaarverslag waarover ik beschik;
dat van 2009. Het jaarverslag 2009 van onderwijsstichting SKOZOK laat zien
dat het positieve resultaat van de jaren daarvoor in 2009 is omgeslagen in
een negatief resultaat. Een negatief resultaat hoeft op zichzelf geen probleem
te zijn; dit kan ook het gevolg zijn van investeringen ten laste van het
vermogen. Eind 2009 waren de vermogenspositie en de liquiditeit van
SKOZOK uitstekend.
Vraag 2
Wat zijn de oorzaken van de financiële problemen bij onderwijsstichting
SKOZOK?
Antwoord 2
Uit de gegevens waarover ik beschik komt het beeld naar voren dat het
dalende aantal leerlingen de afgelopen jaren door het schoolbestuur niet is
vertaald in een daling van het aantal leraren. In het jaarverslag 2009 merkt
het schoolbestuur zelf op dat het tekort met name wordt veroorzaakt door
een te hoge personele inzet. Dit heeft het schoolbestuur mij ook bevestigd.
Ook blijkt uit datzelfde jaarverslag dat het bestuur in 2009 nog geen gebruik
maakte van een meerjarenbegroting. Dit onderstreept het belang van de
acties die ik samen met de PO-raad onderneem om de financiële deskundigheid te bevorderen.

1

ah-tk-20102011-1415
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Eindhovens Dagblad, 15 september 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoeveel geld kreeg SKOZOK minder vanuit het rijk vanwege de miljoenenbezuiniging op het bestuur en management van basisscholen en de bezuiniging
op de groeiregeling? Hoe heeft SKOZOK deze bezuiniging daadwerkelijk
vormgegeven?
Antwoord 3
Als gevolg van de bezuinigingen heeft het schoolbestuur circa € 360 000
minder ontvangen op een totale lumpsumuitkering van circa € 26,5 miljoen.
Het schoolbestuur SKOZOK is vrij in de wijze waarop zij de bezuiniging
vormgeeft en legt daar horizontaal verantwoording over af. Zie ook het
antwoord op vraag 5.
Vraag 4
Bent u nog steeds van mening dat «gezien de omvang van de bezuiniging
schoolbesturen in staat moeten zijn de kwaliteit van het onderwijs te
ontzien?»2 Kunt u uw antwoord toelichten? Geldt dit ook voor onderwijsstichting SKOZOK? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
Ja, de verandering in de lumpsumuitkering waar besturen als gevolg van de
bezuinigingen mee geconfronteerd worden, is van dezelfde omvang als de
budgetschommelingen die jaarlijks worden veroorzaakt door veranderende
leerlingaantallen. In het geval van SKOZOK bedraagt de percentuele
verandering van de lumpsumuitkering iets meer dan 1%, terwijl de schommelingen in de lumpsum zonder de bezuiniging zich jaarlijks tussen de 1% à 2%
bevinden.
Vraag 5
In hoeverre komen deze bezuinigingen op het bordje van personeel en
leerlingen terecht?
Antwoord 5
Het vorige kabinet heeft een duidelijk signaal afgegeven aan de besturen om
het primaire proces bij de uitwerking van de bezuinigingen te ontzien.
Uiteindelijk zijn het echter de schoolbesturen die in overleg met directeuren
en medezeggenschapspartners de bezuinigingen concreet invulling geven,
daarbij rekening houdend met de individuele situatie en behoefte van de
school. Dat kan ertoe leiden dat schoolbesturen afwijken van de richting die
vanuit het Rijk is meegegeven.
Vraag 6
Hoeveel leraren worden er ontslagen bij SKOZOK? Voor hoeveel andere
personeelsleden dreigt ontslag? Wat is hun functie? In hoeverre is deze
ontslagronde het gevolg van de door vorige kabinet ingezette bezuinigingen
op bestuur en management, in hoeverre is ze het gevolg van financieel
wanbeheer van het schoolbestuur?
Antwoord 6
Het bestuur is vrij in de keuzes die het maakt inzake de financiële huishouding. Dit gaat in overleg met directeuren en medezeggenschapspartners. Het
schoolbestuur legt daar vervolgens horizontaal verantwoording over af. Dit
geldt ook voor de keuzes die in bovenstaande vragen besloten liggen.
Vraag 7
Wat gaat er veranderen qua arbeidsvoorwaarden bij SKOZOK, bijvoorbeeld
wat betreft de Bapo-regeling3, vervanging bij zwangerschapsverlof, ouderschapsverlof, compensatieverlof, etc.?
Antwoord 7
De genoemde secundaire arbeidsvoorwaarden zijn onderdeel van de
decentrale CAO; eventuele veranderingen in deze arbeidsvoorwaarden
worden overeengekomen tussen de werkgeversorganisatie (PO-Raad) en de
2
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 371.
Bapo: Bevordering Arbeid Participatie Onderwijspersoneel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

vakbonden. De secundaire arbeidsvoorwaarden voor het primair onderwijs
zijn per 1 augustus 2006 gedecentraliseerd. Vanaf deze datum maakt de
minister van OCW met de vakbonden in de centrale CAO Primair Onderwijs
uitsluitend nog afspraken over de zogeheten protocolonderwerpen (algemene
salarisontwikkeling, algemene arbeidsduur en bovenwettelijke sociale
zekerheid). Over de overige onderwerpen worden afspraken gemaakt in de
decentrale CAO PO.
Vraag 8
Hoeveel basisscholen geven aan dat zij het primair proces niet kunnen
ontzien bij de verwerking van de landelijke bezuinigingen op basisonderwijs?
Antwoord 8
Van een aantal schoolbesturen heb ik brieven ontvangen waarin zij de zorg
uitspreken het primaire proces niet te kunnen ontzien als gevolg van de
bezuinigingen. De SP heeft mij tijdens de begrotingsbehandeling het rapport
«Minder geld, grotere klassen» aangeboden, waarin op basis van een
enquête onder een aantal schoolbesturen wordt ingegaan op het effect van
de bezuinigingen op het primaire proces. Ik kom daar binnenkort in een brief
aan uw Kamer op terug.
Vraag 9
Kunt u garanderen dat dit aantal niet nog verder oploopt door de geplande
bezuinigingen op wat u passend onderwijs noemt? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 9
De maatregelen bij passend onderwijs staan niet op zichzelf maar zijn
onderdeel van een breder pakket met naast bezuinigingen ook investeringen
van vergelijkbare omvang. Binnen de onderwijsbegroting worden de
prioriteiten herschikt ten gunste van de kwaliteit van het onderwijs. In het
kader van mijn plannen voor passend onderwijs heb ik de Kamer over de
financiële gevolgen voor de sector geïnformeerd.
Vraag 10
Bent u in algemene zin van mening dat bij financieel wanbeheer door een
overkoepelend bestuur, het niet uit te leggen is dat er voor dat falende
bestuur geen consequenties aan verbonden zijn?
Antwoord 10
In het belang van de onderwijskwaliteit en de rechtmatige en doelmatige
besteding van middelen vind ik dat financieel wanbeheer in het algemeen
niet zonder consequenties kan blijven. Bestuurders dienen zich intern en
extern te verantwoorden. Tot welke consequenties de interne verantwoording
kan leiden is afhankelijk van de gekozen rechtspersoonlijkheid en de
statutaire bepalingen van de rechtspersoon. Op basis van de externe
verantwoording ziet de Inspectie van het Onderwijs toe op de rechtmatige
besteding van middelen en spreekt zij besturen aan op de doelmatige inzet
van middelen.
Vraag 11
Bent u bereid om schoolbesturen die te maken hebben met krimp tegemoet
te treden wanneer zij vanwege die krimp in financiële moeilijkheden komen?
Antwoord 11
Vooraleerst is het onvermijdelijk dat een daling van het aantal leerlingen leidt
tot een daling van de bekostiging; van schoolbesturen wordt gevraagd hun
formatie hierop aan te passen. Vanuit mijn verantwoordelijkheid voor het
stelsel wil ik primair de kwaliteit, toegankelijkheid en diversiteit van het
onderwijsaanbod borgen, ook in krimpgebieden. Om adequaat op de
gevolgen van krimp in te kunnen spelen is kennis nodig. Daartoe wordt er
momenteel een aantal onderzoeken uitgevoerd rond het onderwerp krimp.
Een belangrijke vraag in deze onderzoeken is of krimp inderdaad tot
financiële moeilijkheden leidt voor schoolbesturen. Op basis van de uitkomsten van de onderzoeken zal ik mij beraden op eventuele vervolgstappen.
Daarnaast werk ik aan een experimenteerartikel in de WPO, zodat kan worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

geëxperimenteerd met een herschikking van voorzieningen en vergaande
sectoroverstijgende samenwerking. Daarmee wordt meer ruimte gecreëerd
om tot onconventionele oplossingen te komen om een kwalitatief goed en
divers opleidingsaanbod in stand te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4