5
Vragenuur: Vraag Raemakers
Vragen van het lid Raemakers aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, viceminister-president over
incidenten in de gesloten jeugdzorg.
De voorzitter:
Dan geef ik tot slot het woord aan de heer Raemakers
namens D66 voor zijn vragen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, die ik van harte welkom heet.

De heer Raemakers (D66):
Voorzitter, dank u wel. Kinderen met een psychische ziekte
moet je niet opsluiten maar moet je helpen en behandeling
geven. We hebben in de Kamer al heel vaak gedebatteerd
over de gesloten jeugdzorg. Als Tweede Kamer hebben we
al heel veel voorstellen ingediend en breed leeft ook wel
de frustratie dat deze minister daar veel te traag mee
omgaat. We wachten nu al een jaar. Ik wil hier toch vooraf
gezegd hebben dat we gisteren via RTL op de hoogte zijn
gebracht van het nieuwste actieplan, waarbij RTL dus eerder
wordt geïnformeerd dan wij als Tweede Kamer. Ik vind dat
niet netjes, voorzitter.
De voorzitter:
Goed dat u dit punt maakt, zou ik zeggen, meneer Raemakers.
De heer Raemakers (D66):
Dat gezegd hebbende wil ik graag over de inhoud spreken.
Kinderen met een psychisch probleem moeten we niet
opsluiten. Zeker als het gaat over suïcidale kinderen moeten
we die behandeling geven. We hebben het dan bijvoorbeeld
over kinderen die anorexia hebben, kinderen die een psychose krijgen of kinderen die borderline hebben. Wij zien
eigenlijk in de praktijk dat een geschikte behandeling van
een jeugdpsychiater of een jeugdpsycholoog niet voorhanden is en dat deze kinderen, die allemaal onder de 18 jaar
zijn, op een wachtlijst komen en dan worden opgesloten in
gesloten jeugdhulp. Dan hebben we natuurlijk met veel
belangstelling de brief van de minister gelezen. De minister
zegt dat hij in 2020 suïcidaal gedrag wil gaan registreren.
In 2021 moeten er dan allerlei andere zaken geregeld worden. Maar, voorzitter, wat hebben suïcidale kinderen daar
nu aan? Voelt de minister de urgentie wel om nu te handelen en niet in 2020 en 2021?
Voorzitter, ik sluit af. Ook de financiën rondom de gesloten
jeugdhulp blijven een zorgpunt. We krijgen van instellingen
voor jeugdhulp te horen dat ze onvoldoende geld hebben.
De minister doet er onderzoek naar. Dat blijft heel lang uit.
Wanneer kunnen wij al die onderzoeken verwachten?
De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister en ik wil hem op
voorhand vragen om echt concreet in te gaan op de vragen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vraag Raemakers

Minister De Jonge:
Zeker, voorzitter. Gisteren heb ik om vijf over half zeven
een brief aan de Kamer gestuurd en om half zeven was het
bericht bij RTL Nieuws; dat is niet de goede volgorde en
daarvoor mijn excuses.
Dan de inhoud van de vragen. Het plan van aanpak, zoals
de Kamer dat gisteren heeft ontvangen, is het plan van
aanpak dat ik samen met de sector heb gemaakt. Ik zou dat
in het eerste kwartaal doen. Dat is afgesproken in het programma Zorg voor de Jeugd. Daarmee heb ik qua timing
— meen ik oprecht — geen andere route gekozen dan met
uw Kamer is overeengekomen. De urgentie zoals de heer
Raemakers die onderstreept, ervaar ik zelf net zo. We zullen
toe moeten naar een gesloten jeugdzorg die kleinschaliger
is van opzet, die gezinsgerichter is, met een minder
repressief klimaat, waarbij we het separeren weten te
stoppen tot nul en waarbij we veel beter worden in suïcidepreventie. Daarmee deel ik van harte de urgentie zoals de
heer Raemakers die over het voetlicht brengt.
De aanpak van al die elementen wordt in dit programma
verwoord. Bij de aanpak op suïcidepreventie gaat het bijvoorbeeld om een training van alle medewerkers, het gaat
om handvatten voor risicotaxatie en gespreksvoering, het
gaat om kennisuitwisseling, het gaat inderdaad om de
registratie van suïcidaal gedrag en het gaat om het doen
van wetenschappelijk onderzoek. De termijnen zoals de
sector die in dit plan heeft neergelegd, zijn uiterste termijnen. Het zijn zeker geen starttermijnen. Ik heb juist met alle
instellingen afgesproken — voor zover men niet al bezig is
om dit werkelijkheid te laten worden — dat men zo snel
mogelijk aan de slag gaat. Kortom, waar u leest dat iets op
1 januari 2020 is afgerond, wil dat niet zeggen dat er tot die
tijd wordt gewacht om dat overal in te voeren. Ik deel uw
urgentie.
De heer Raemakers (D66):
Ik ben allereerst blij dat de minister ruiterlijk toegeeft dat
het informeren van de Kamer niet goed is gegaan. Het lijkt
me belangrijk om dat vast te stellen.
Ik wil nog ingaan op de training op het gebied van suïcidepreventie voor medewerkers in de gesloten jeugdhulp. Ik
begrijp dat 2021 een uiterste termijn is, maar ik maak me
toch wel ernstig zorgen dat er op dit moment heel veel
gesloten jeugdinstellingen zijn waar die opleiding niet aan
de orde is, waar kinderen met een suïcidale problematiek
niet voldoende worden begeleid. Ik maak me daar zorgen
over. Ik begrijp dat het in sommige instellingen wel goed
geregeld zal zijn, maar ik wil de minister echt met klem
vragen om in dit kader ook in te gaan op het onderzoek dat
momenteel loopt naar de jeugd-ggz. Daar heb ik de minister
nog niet over gehoord. Hoe staat het daarmee?
Daarnaast heb ik ook geïnformeerd naar de financiën. We
weten dat ook op dat gebied een aantal onderzoeken loopt.
Ik heb even gekeken op de website van de VNG. De voorzitter van de VNG-commissie Financiën heeft aangegeven dat
uit een onafhankelijk onderzoek naar het budget blijkt dat
het aantal jeugdigen dat hulp nodig heeft, de afgelopen
jaren sterk is gestegen. Kan de minister dat bevestigen en
kan hij dat onderzoek ook zo snel mogelijk naar de Kamer
sturen? Ik citeer nog even de VNG-website. Daar staat dat

26 maart 2019
TK 66

66-5-1

men in het onderzoek ook heeft gekeken naar de intensiteit
van de jeugdhulp bij 26 gemeenten. Ook die nam toe. Het
is dus logisch dat de kosten van de jeugdhulp sterk zijn
gestegen. De minister heeft aangegeven aan dat er bij 30
gemeenten een onderzoek wordt gedaan, bij 15 gemeenten
met en 15 gemeenten zonder een tekort. Nu ik op de VNGwebsite heb gelezen dat er 26 gemeenten zijn onderzocht,
betekent dat dan dat er 15 gemeenten met een tekort zijn
onderzocht en dat er in Nederland maar 11 gemeenten zijn
die geen tekort hebben op de jeugdzorg? Hoe moet ik die
cijfers interpreteren?
Minister De Jonge:
Allereerst over de suïcidepreventie. Ik deel de urgentie zoals
de heer Raemakers die onder woorden brengt. Ik heb aangegeven dat de termijnen die de sector in het plan van
aanpak heeft genoemd, uiterste termijnen zijn. Alle instellingen zijn op dit moment gewoon aan de slag. En dat is
nodig ook; dat zeg ik er meteen maar bij.
Ten tweede, het onderzoek naar de volumeontwikkeling en
de financiële implicaties van die ontwikkeling. Ik heb de
Kamer al toegezegd om dat te doen bij voorjaarsnota. Dus
op dit moment zijn al die onderzoeken in afronding. Een
aantal is al afgerond. Dan gaat het bijvoorbeeld over Iv3,
dus over de uitputting in het sociaal domein. Er loopt een
aantal onderzoeken die daarvoor relevant zijn. Dat is ten
eerste een onderzoek dat wij samen met de VNG doen naar
de volumeontwikkeling. Dat is ten tweede een benchmarkonderzoek waaraan u refereert. Dat is ten derde de analyse
van het Fonds tekortgemeenten en dat zijn ten vierde de
Iv3-cijfers, de uitputting in het sociaal domein. Dat komt
allemaal bij elkaar bij de besluitvorming van de voorjaarsnota. Ik heb toegezegd om dat met het besluit dat het
kabinet daaraan verbindt, in de richting van de Kamer te
sturen. En dan nog één onderzoek. Dat is het actieonderzoek
waar u zelf om verzocht heeft naar de jeugd-ggz. Dat zal
afgerond zijn in juni.

ding. Ik hecht er juist aan om dat onderzoek vergezeld te
doen gaan van een inhoudelijke beleidsreactie. Dat is ook
wat eerder met de Kamer is afgesproken. Dat vergt vervolgens dat we ook de financiële afspraak maken die daarbij
past. Dus daarom hecht ik eraan die dingen bij elkaar te
houden. Bovendien, volgens mij zijn ze in afronding, maar
ik kijk daarvoor eventjes naar de ambtenarij en die knikt.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Raemakers. Mevrouw Agema, namens
de PVV.
Mevrouw Agema (PVV):
Voorzitter. Dit is het zestiende actieplan van deze minister
in zeventien maanden! Ik hoop dat de minister zichzelf nog
serieus neemt dat hij iedere keer als er een probleem is
geen actie écht onderneemt, maar de vlucht naar voren
neemt en met een actieplan komt. Terwijl we de minister
kunnen lezen, ook gisteren in de krant. Ik citeer: "Als we
zorgen dat er minder kinderen in de gesloten jeugdzorg
hoeven te verblijven, durf ik de stelling wel aan dat op den
duur de zorg daar niet duurder door wordt." Met andere
woorden, hij komt met een actieplan in plaats van met geld.
Wil de minister nu voor eens en voor altijd eens eerlijk zijn
tegen de mensen thuis, tegen deze kinderen, die suïcidaal
zijn, die hulp nodig hebben, kinderen in de gesloten
jeugdzorg, dat er niets anders gaat komen dan een goedkoop actieplannetje?

De heer Raemakers (D66):
Voorzitter. Ik wil dan toch heel even nog scherper krijgen
...

Minister De Jonge:
Nee, mevrouw Agema is niet juist. Wij hebben vorig jaar
het programma Zorg voor de Jeugd met elkaar besproken.
In dat programma Zorg voor de Jeugd is afgesproken dat
we met de sector zouden gaan werken aan een plan om
het aantal suïcides te doen verminderen, om het aantal
afzonderingen te doen verminderen, om te werken aan een
kleinschaliger opzet van de gesloten jeugdzorg. Dat is allemaal de afspraak zoals ik die vorig jaar met uw Kamer heb
gemaakt. Ik zou dat gaan uitwerken, samen met de sector.
Nou, dat is gebeurd. Dit is een plan waar zowel vanuit de
instellingen aan is meegeschreven, waar vanuit jongeren
aan is meegeschreven en waar vanuit professionals aan is
meegeschreven. Dus dit is exact wat ik met uw Kamer heb
afgesproken en ook exact wat er nodig is. Zonder het samen
te doen, gaat het ons niet lukken.

De voorzitter:
Heel even.

De voorzitter:
Mevrouw Westerveld, namens GroenLinks.

De heer Raemakers (D66):
... om te voorkomen dat wij weer dingen in de pers moeten
vernemen en niet eerst naar de Kamer krijgen. Waarom
stuurt de minister dat Iv3-onderzoek en dat onderzoek onder
die 26 of 30 gemeenten niet nú naar de Kamer? Want dat
onderzoek is er, dus dan kan hij het ook gewoon naar de
Kamer sturen.
Minister De Jonge:
Volgens mij heeft de Kamer Iv3; dat krijgt de Kamer altijd
via BZK. Volgens mij zijn de andere onderzoeken in afron-

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
We hoorden net dat dit het zestiende actieplan van de
minister is, in ieder geval het zevende actieplan als het gaat
om jongeren en jeugd. Dit actieplan staat vol met hele
mooie woorden, mooie tabellen, mooie afbeeldingen, maar
als je dan kijkt naar de begroting, dan is dat dit. Hier staat
eigenlijk in zoveel woorden dat nog niet duidelijk is waar
het geld vandaan moet komen. Dát vind ik een zwaar punt,
want als wij hier een voorstel doen, moeten we áltijd aangeven waar die dekking vandaan komt. We worden uitgelachen als we hier uitgebreide voorstellen doen zonder dekking. Dat gebeurt wel telkens bij de actieplannen. Ik wil de

Tweede Kamer

26 maart 2019
TK 66

De voorzitter:
Dank u wel. Dank u wel, meneer Raemakers.

Vragenuur: Vraag Raemakers

66-5-2

minister daarom vragen om vóór het volgende debat, als
wij het hier uitgebreider over hebben, ons in ieder geval
een duidelijke begroting te geven, maar om ons ook een
overzicht te geven van wat er nu concreet is gedaan naar
aanleiding van alle andere actieplannen.
Minister De Jonge:
Voorzitter. Wij hebben een aantal debatten in het verschiet
de komende tijd, onder andere over deze aanpak van de
gesloten jeugdzorg, dus met de sector opgesteld, met jongeren, met professionals. Ik hecht eraan om dat te onderstrepen. Dit is niet iets wat op het ministerie met de knieën
onder het bureau bedacht is. Dit is iets waarbij met name
professionals zelf aan de pen hebben gezeten. Wij zullen
in mei, meen ik, een voortgangsdebat hebben over de
jeugdzorg. Ter voorbereiding daarop krijgt u gewoon een
voortgangsrapportage zoals u dat altijd krijgt, bij alle programma's, waarin we exact opschrijven wat we tot op
heden hebben bereikt, welke acties we ons hebben voorgenomen en wat we ook hebben uitgevoerd.
De voorzitter:
De vraag van mevrouw Westerveld was of er ook een
begroting bij zit.
Minister De Jonge:
En de financiële vertaling van dit verhaal? Ik wil met graagte
toezeggen dat zo goed als mogelijk te doen, maar nou juist
omdat het ook gaat over de ombouw van voorzieningen,
waarbij natuurlijk ook de opdrachtgevende gemeenten in
overleg moeten met de instellingen, kan dat niet tot op de
laatste komma. Dat is ook meer iets voor tussen gemeenten
en tussen instellingen dan dat het Rijk daarin iets te doen
heeft. Dus ik wil daar best nog een brief over sturen, maar
dat zal niet zijn uitgewerkt in april. Daar kunnen we niet op
wachten.

De voorzitter:
Dank u wel.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Want anders heeft het actieplan totaal geen zin.
Minister De Jonge:
Met cynisme is de wereld nog nooit verbeterd. Wat wij hier
te doen hebben, is daadwerkelijk een verandering aanbrengen in de serieuze vraagstukken waarover we menigmaal
in debat zijn gegaan. Hier heeft de sector zelf — en hebben
de instellingen zelf, de professionals zelf en jongeren —
bedacht wat er nodig is om die verandering in gang te zetten. Dat is wat u hier terugleest. Ik ben graag bereid om
een aanvullende brief te sturen. U weet wat we hebben
afgesproken over de separaties, al in het programma Zorg
voor de Jeugd, namelijk naar nul in 2021. U weet precies
waarop u mij kunt afrekenen. Ik ben ook zeer aanspreekbaar
op dat resultaat.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het eind gekomen van dit
vragenuur. Ik schors voor enkele ogenblikken. Daarna gaan
we eerst een nieuwe collega beëdigen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

De voorzitter:
Mevrouw Kuiken namens de PvdA. Ik zie u zuchten!
Mevrouw Kuiken (PvdA):
"De coalitie van de onomkeerbare verandering". Daar is-ie
weer: een mooie jeukwoordenbingoterm. Ik schrijf hem
erbij in mijn rijtje. Ik ben er bang voor dat de term "onomkeerbare verandering" een term is om te verhullen dat we
de minister nergens op kunnen afrekenen omdat er geen
concrete prestaties in staan en er geen geld wordt uitgetrokken. We weten dus niet wanneer we naar de nul gaan. We
weten niet wanneer we tevreden zijn als er minder suïcides
plaatsvinden onder kinderen.
De voorzitter:
En de vraag is?
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Ik wil aan de minister het volgende vragen. Doe maar die
brief, waarnaar terecht is gevraagd door collega Westerveld,
maar vul die ook aan met waarop we de minister wanneer
kunnen afrekenen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vraag Raemakers

26 maart 2019
TK 66

66-5-3