Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 437

Verordening herziening Financieel Reglement –
COM (2010) 260

Nr. 10

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juni 2011
Met het oog op het AO over de verantwoording van EU middelen gepland
op 9 juni aanstaande, bericht ik u over de stand van zaken van de
onderhandelingen over het Financieel Reglement (FR) van de EU.
Hieronder volgt een appreciatie op hoofdlijnen die aansluit op mijn
eerdere brief van 7 april 2011 (Kamerstuk 32 437, nr. 9). Aansluitend
informeer ik u ook graag over de motie Luijben conform mijn toezegging
tijdens het AO 18 mei 2011 over het Meerjarig Financieel Kader.
Proces
Op 25 mei jongstleden is door COREPER een mandaat verleend aan het
Voorzitterschap om de onderhandelingen met het Europees Parlement
(EP) te openen. Dit concept gemeenschappelijk standpunt van de Raad
doe ik u separaat toekomen. Veel lidstaten handhaven op diverse artikelen
reserves, inclusief Nederland. Pas in een later stadium, mede naar
aanleiding van de inzet van het Europees Parlement, zal de Raad zijn
gemeenschappelijk standpunt in eerste lezing formaliseren.
Artikel 56 «Shared Management» (artikel 53 in het oorspronkelijke voorstel)
De uiteindelijke tekst van dit artikel zal de komende jaren bepalend zijn
voor de mate en vorm van de verantwoordingsverplichtingen voor
lidstaten over EU fondsen in «gedeeld beheer» (80% van de EU
begroting). Het concept zoals vastgesteld door COREPER, bevat twee
uitgesproken vernieuwingen ten opzichte van de vigerende nationale
verantwoordingsdocumenten (bestaande uit de zogenoemde «annual
summaries»). Ten eerste wordt voor alle EU fondsen in gedeeld beheer de
verplichting geïntroduceerd voor de operationele nationale instanties om
een «statement of management responsibilities» op te stellen over het
functioneren van de controlesystemen. Het statement spreekt zich niet uit

kst-32437-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 437, nr. 10

1

over de rechtmatigheid van de bestedingen tot op het niveau van de
eindbegunstigde, en is ook geen verklaring op politiek niveau. Een
samenvatting van de resultaten van audit rapporten (vergelijkbaar met de
huidige annual summary) is onderdeel van de documentatie. Daarnaast
wordt een «audit opinie» verplicht gesteld, waarmee een onafhankelijke
auditor (dit kan ook een private partij zijn) een oordeel geeft over het
management statement alsmede over de rechtmatigheid («regularity and
legality») van de bestedingen die door de lidstaten bij de Europese
Commissie worden gedeclareerd. De diverse sectorverordeningen kunnen
complementaire regelingen bevatten.
Hoewel de verplichtingen die zouden voortvloeien uit dit artikel een
verbetering constitueren ten opzichte van de huidige «Annual
Summaries» ligt het ambitieniveau lager dan in het aanvankelijke
Commissievoorstel. Voor veel lidstaten is echter ook de huidige tekst van
artikel 56 een brug te ver. Hoewel dit zal moeten blijken, is de verwachting
dat het Europees Parlement ambitieuzer is dan de Raad op het punt van
verantwoordingsrapportages en transparantie. Dit blijkt onder andere uit
de resolutie van het Europees Parlement behorend bij de Decharge van de
EU begroting 2009. Onderdeel van deze resolutie (aangenomen op 10 mei
2011) is een oproep aan de Europese Commissie om te komen tot een
voorstel voor verplichte jaarlijkse lidstaatverklaringen (punten 182–189 in
de resolutie). Met verwijzing naar het Financieel Reglement schrijft het
Europees Parlement dat management declarations op politiek niveau het
einddoel moeten zijn. Daarnaast pleit het Europees Parlement voor meer
transparantie door de «Annual Summaries» verplicht openbaar te maken.
Nederland heeft zich eveneens hard gemaakt voor het verplicht openbaar
maken van alle verklaringen en documenten die in artikel 56 worden
genoemd. Het verhogen van de transparantie is mijns inziens een
belangrijke stap op weg naar verbetering van het beheer van EU fondsen
en werkt disciplinerend. Helaas echter bleek het draagvlak in de Raad voor
het verplicht openbaar maken van deze documenten zeer gering. Na
aandringen van Nederland is nu wel een transparantiebepaling
opgenomen in artikel 56 maar wordt het al dan niet openbaar maken
overgelaten aan de vrijwillige keus van lidstaten zelf.
Artikel 27 Tolerable Risk of Error
In het oorspronkelijke Commissievoorstel werd voorzien in de introductie
van het concept «Tolerable Risk of Error» (TRE). Tijdens de onderhandelingen heeft Nederland samen met andere lidstaten hiertegen grote
bezwaren geuit. Inmiddels is het voorstel aangepast. De vaststelling van
een TRE door de Commissie is in onderhavige tekst een monitoringsinstrument voor intern gebruik van de Europese Commissie en niet meer
gerelateerd aan de jaarlijkse decharge-procedure, zoals in het oorspronkelijke voorstel. Daarmee is zeker gesteld dat de 2% norm van de Europese
Rekenkamer, ten behoeve van de jaarlijkse goedkeurende verklaring, niet
wordt aangetast.
Artikel 130/131 Financiële Instrumenten
In het oorspronkelijke Commissievoorstel waren geen stringente
voorwaarden opgenomen waaraan financiële instrumenten moeten
voldoen. Nederland heeft zich tijdens de onderhandelingen ingezet om
deze alsnog op te nemen. Naar tevredenheid is er in dit artikel een groot
aantal voorwaarden overgenomen. Zo moeten financiële instrumenten
additioneel en van toegevoegde waarde zijn, mogen ze alleen worden
ingezet om suboptimale investeringsmogelijkheden te adresseren, mogen
ze niet marktverstorend zijn, moeten ze van gemeenschappelijk belang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 437, nr. 10

2

zijn en moeten ze voor een hefboomeffect zorgen. Nederland had ook nog
graag duidelijker opgenomen gezien dat er sprake moet zijn van een
einddatum van het fonds, waarbij de middelen terugvloeien naar de
EU-begroting.
Artikel 178 (Trust Funds)
Net als bij artikel 130/131 heeft Nederland zich ten aanzien van dit artikel
ingespannen om voorwaarden op te nemen. Zo ontbrak in eerste instantie
dat er sprake moet zijn van toegevoegde waarde en dat overlap met
andere middelen voorkomen dient te worden. Naast deze voorwaarden is
momenteel opgenomen dat de bestaansduur van deze fondsen gelimiteerd moet zijn en dat middelen van een dergelijk fonds op een aparte
bankrekening beheerd zullen worden. Nederland had graag nog enkele
risicoverlagende randvoorwaarden in de huidige tekst gezien. Zo hecht ik
aan de rol van de Raad en het Europees Parlement bij het oprichten en
eventueel verlengingen van trust fondsen.
Motie Luijben (Kamerstuk 31335-11)
Tijdens het Algemeen Overleg over het nieuwe Meerjarig Financieel Kader
(MFK) van de EU op 18 mei 2011 bracht de commissie Europese Zaken de
motie Luijben (2 juli 2008) onder de aandacht. Ik ondersteun de geest van
deze motie ten volle. Nederland heeft zich in de afgelopen jaren inderdaad
bij diverse gerelateerde dossiers hard gemaakt voor betere verantwoording van EU middelen. Zo heeft Nederland bij de Decharge van de
EU begroting van 2009 wederom een duidelijk signaal afgegeven door in
de Raad (voorjaar 2011) niet in te stemmen met het Decharge-advies. Ook
bij de onderhandelingen over het Financieel Reglement, zoals elders in
deze brief aangegeven, heeft NL zich ingezet voor verbeterde verantwoording. Bij de komende onderhandelingen over het MFK en Eigen
Middelenbesluit zal ik hiervoor aandacht vragen, maar zonder daarbij de
kabinetsinzet, zoals verwoord in de brief van 28 maart 2011 (Kamerstuk
21 501-20, nr. 529), uit het oog te verliezen. Ik zal in dit verband ook mijn
collega bewindspersonen verzoeken zich in te zetten voor een betere
verantwoording wanneer de heronderhandeling van de diverse sectorverordeningen van Europese fondsen aan de orde is.
Concluderend
Tijdens de onderhandelingen over het Financieel Reglement zijn stappen
gezet op weg naar verbeterde verantwoording over EU fondsen. Dat is
winst ten opzichte van de huidige situatie. Het ambitieniveau zou naar
mijn overtuiging echter hoger moeten liggen. Om deze reden, maar ook
omdat uw Kamer nog niet de gelegenheid heeft gehad zich uit te spreken
over het Voorzitterschapcompromis1, heeft Nederland in COREPER niet
ingestemd met het verlenen van een mandaat op grond van de huidige
teksten.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

1
Onder verwijzing van mijn toezeggingen
tijdens het AO van 5 oktober 2010 (Kamerstuk
32 437, nr. 8).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 437, nr. 10

3