De Raad heeft zich in de consultatiereactie op deze aantallen gebaseerd. Wij begrijpen
hieruit dat het aantal paren dat in Nederland jaarlijks een draagmoederschapstraject in wil
gaan stellen zal stijgen.
Het is voor de Raad niet te achterhalen hoeveel toevoegingen er nu al jaarlijks worden
afgegeven waarbij draagmoederschapskwesties een rol kunnen spelen, bijvoorbeeld bij een
conflict tussen draagmoeder en wensouders. Deze zaken worden niet afzonderlijk
geregistreerd. Nu er op dit moment geen afzonderlijke verzoekschriftprocedure is en
toevoegingen alleen in het geval van een conflict of bijzondere juridische complexiteit
worden verstrekt, zal dit aantal naar verwachting niet hoger liggen dan 10 per jaar.
Informeren en counseling
Vóórdat de draagmoeder en de wensouders een verzoek bij de rechter kunnen indienen
voor toestemming voor het traject dienen zij volgens de MvT voorlichting en counseling te
krijgen. Daarbij geldt dat voor juridische counseling doorverwezen kan worden naar
gespecialiseerde advocaten. Hierbij is het volgens de MvR wenselijk dat zowel de
draagmoeder als de wensouder(s) een eigen advocaat krijgen. In de MvT is expliciet
aangegeven dat de betrokkenen de kosten van de bemiddeling, counseling en voorlichting
zelf zullen dragen. Daarbij geldt ook dat de Raad voor het geven van advies in
(vergelijkbare) afstammings- en gezagskwesties in beginsel geen toevoeging verstrekt.
De Raad ziet op dit moment geen substantiële impact op het aantal toevoegingen. De
financiële impact is daarmee gering tot nihil.
Nieuwe verzoekschriftprocedure
Het conceptwetsvoorstel voorziet in een nieuwe verzoekschriftprocedure voor toekenning
van het ouderschap na draagmoederschap waarbij voor juridische counseling kan worden
doorverwezen naar een advocaat.
De draagmoeder en de wensouders kunnen gezamenlijk met behulp van een advocaat dit
verzoek indienen.
Een dergelijke procedure is in beginsel toevoegwaardig ook al is er geen sprake van een
conflict. Voor bijvoorbeeld een gezamenlijk verzoek wijziging gezag verstrekt de Raad ook
een toevoeging. Ook uit de MvT maken wij op dat er in beginsel een beroep moet kunnen
worden gedaan op gefinancierde rechtsbijstand.
In beginsel zou dan één toevoeging kunnen worden verstrekt aan de draagmoeder en één
toevoeging aan de wensouders, mits zij een gezamenlijke huishouding voeren. Het kan
voorkomen dat de wensouders geen gezamenlijke huishouding voeren, dan zou in beginsel
aan beide wensouders een afzonderlijke toevoeging moeten worden verstrekt. Drie
toevoegingen voor een gezamenlijk verzoekschrift lijkt gezien de tijdsbesteding van de
advocaat (en eventueel op te leggen eigen bijdrages) aan de zware kant. Zonodig zou de
Raad beleid kunnen opstellen om in dergelijke gevallen één of twee toevoegingen te
verstrekken.
Voor wat betreft de tijdsbesteding gaat de Raad uit van een zelfde tijdsbesteding als in het
geval van een gezamenlijk verzoek tot wijziging van het gezag (7 uur = 7 punten). Daarbij
geldt dat het merendeel van de personen-en familierechtzaken een vergoeding van 7
punten kent. Uiteraard wordt lang niet in alle gevallen een toevoeging verstrekt en zullen

ook veel wensouders en draagmoeders betalend worden bijgestaan. In 2018 was 37,2%
van de bevolking Wrb gerechtigd.1 De toevoegingen zullen naar verwachting volgens de
samenhangregeling ex. artikel 11 van het Besluit Vergoedingen rechtsbijstand kunnen
worden gedeclareerd. Dit betekent dat voor 2 toevoegingen niet 7+7=14 maar 7 maal
150% =10,5 punten kunnen worden vergoed.
Inschatting van de financiële impact van verzoekschriftprocedure
De Raad is voor deze inschatting uitgegaan van 150 paren per jaar plus de draagmoeder.
Daarvan is zoals hierboven aangegeven circa 37,2% Wrb gerechtigd. We gaan er van uit dat
dergelijke procedures evenveel voorkomen bij toevoegingsgerechtigden als bij niet
toevoegingsgerechtigden.
37,2% van 150 paren betekent circa 56 paren per jaar die in aanmerking komen voor een
toevoeging. In de berekening is voorts uitgegaan van 2 toevoegingen per zaak is circa 112
toevoegingen die op samenhang worden gedeclareerd voor 10,5 punten per zaak (56
samenhangvergoedingen).
De verzoekschriftprocedure ziet op het indienen van een gezamenlijk verzoek tot
toekenning van het ouderschip na draagmoederschap. Nu het een gezamenlijk verzoek
betreft, is de Raad in de berekening uitgegaan van één advocaat die een dergelijke
procedure de draagmoeder én de wensouders bijstaat.
De Raad schat de meerkosten voor de rechtsbijstand in de verzoekschriftprocedure dan in
als volgt:
56 x 10,5 = 588 punten x € 121,50 (basisbedrag 2020) =
112 x administratieve kostenvergoeding € 19,84 =
21% BTW
112 x Eigen Bijdrage minimaal € 298 =
Uitvoeringskosten RvR 112 x 42 euro per toevoeging

€ 71.442
€ 2.222
€ 15.469+
€ 89.133
€ 33.376 € 4.704+
€ 60.461

In de MvT is in paragraaf 11.4 tevens aangegeven dat de nieuwe verzoekschriftprocedure
de situatie ten opzichte van de huidige situatie vereenvoudigt, omdat thans vaak meerdere
verzoeken na het draagmoederschapstraject bij de rechtbank moeten worden ingediend om
het juridisch ouderschap te wijzigen. Dit zou bovengenoemde verwachte meerkosten voor
de nieuwe verzoekschriftprocedure mogelijk iets kunnen matigen omdat er geen
toevoegingen meer zullen worden aangevraagd voor dergelijke wijzigingen van het juridisch
ouderschap. De Raad verwacht dat die impact overigens zal gering zijn (maximaal 10.000
euro per jaar minder).
Overige geschillen/procedures voortvloeiende uit de nieuwe wetgeving waarvoor
juridisch advies of rechtsbijstand van een advocaat nodig kan zijn
Uit het conceptwetsvoorstel maakt de Raad op dat voor de volgende geschillen of
procedures voortvloeiende uit de nieuwe wetgeving juridisch advies of rechtsbijstand van
1

https://www.rvr.org/Informatie-over-de-raad/cijfers-en-onderzoek/kerncijfers.html