Toetsingskader Risicoregelingen
Rijksoverheid; Liquiditeitssteun vijfde
tranche aan Sint Maarten

Probleemstelling en rol van de overheid

1. Wat is het probleem dat aanleiding is voor het beleidsvoorstel?

•

De (financieel-)economische weerbaarheid van Sint Maarten schiet al een geruime tijd te kort.
De Covid-19 pandemie heeft de problemen die er waren alleen maar verergerd. Sint Maarten
heeft als gevolg hiervan, op grond van artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der
Nederlanden, een beroep gedaan op de solidariteit binnen het Koninkrijk en Nederland

•

Vanuit die solidariteit heeft Nederland Sint Maarten de afgelopen periode als partner binnen

•

het Koninkrijk zoveel mogelijk bijgestaan.
De financiele situatie van Sint Maarten is na orkaan Irma sterk verslechterd. Om de financiele

verzocht om steun.

klappen van de orkaan op te kunnen vangen, kwam Sint Maarten voor de begrotingsjaren
2017, 2018 en 2019 in aanmerking voor liquiditeitssteun. Aan de liquiditeitssteun over 2019

heeft de Rijksministerraad eerder twee voorwaarden verbonden, namelijk het verlagen van de
salarissen en/of emolumenten van de Statenleden en leden van de regering met 10% en het
opnemen van de noodzakelijke kosten voor politiebijstand en het verbeteren van de
•

detentiesituatie in de begrotingen voor 2019 en 2020.
Aan de eerste voorwaarde heeft Sint Maarten recent voldaan. Aan de tweede voorwaarde kan

pas worden voldaan wanneer de begroting 2020 is vastgesteld. Daarom werd afgesproken dat
deze begroting voor 1 mei 2020 gepresenteerd moet worden; het Cft zou hierover de
Rijksministerraad nader informeren.

•

In afwachting daarvan werd volstaan met de toezegging van Sint Maarten dat de betreffende
kosten in deze begroting verwerkt zullen worden.

•

Op basis van die afspraak heeft de Rijksministerraad op 9 april 2020 ingestemd met het per
omgaande verstrekken van liquiditeitssteun 2019 ter hoogte van € 25,1 miljoen.^ De kosten
die zijn gemaakt voor in Nederland verblijvende Sint Maartense gedetineerden zullen met dit

•

bedrag worden verrekend.
In de Rijksministerraad van 1 mei 2020 is besloten om Sint Maarten direct een renteloze

•

lening te verstrekken van € 10 miljoen voor een halve maand van mei, conform het advies van
het College financieel toezicht Curagao en Sint Maarten (Cft).^
Het betreft liquiditeitssteun voor de inkomstenderving en maatregelen ten behoeve van
baanbehoud.

•

In de Rijksministerraad van 15 mei 2020 lag een voorstel van de staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor om Sint Maarten een tweede tranche
liquiditeitssteun te verlenen, gekoppeld aan een aantal voorwaarden waaraan onder meer
moet worden voldaan om voor een volgende tranche in aanmerking te komen^. Sint Maarten
heeft op 20 mei 2020 met deze voorwaarden ingestemd. De liquiditeitssteun is verstrekt in de

vorm van een lening (€ 21,7 min.) onder dezelfde voorwaarden als die voor de leningen voor
de eerste tranche.

•

Daarnaast is besloten dat Nederland bij volgende tranches liquiditeitssteun, en andere vormen

van ondersteuning, de aanvaarding van een pakket aan maatregelen die gericht zijn op
structurele hervormingen in de landen als voorwaarde stelt. Deze hervormingen hebben tot
doel de financiele, economische, institutionele en maatschappelijke weerbaarheid van de
landen dusdanig te versterken, zodat zij beter in staat zullen zijn om externe schokken
•

zelfstandig op te vangen.
In de Rijksministerraad van 18 december 2020 is besloten om Sint Maarten een derde tranche
liquiditeitssteun te verstrekken, gekoppeld aan een aantal voorwaarden waarmee Sint Maarten

heeft ingestemd.'' In totaal is € 30,6 mln. verstrekt voor de derde tranche liquiditeitssteun tot
eind 2020.

^ De genoemde bedragen zijn op basis van de begrotingskoers, waarin geen rekening gehouden Is met de
geldende euro-dollar wisselkoers. De daadwerkelljk ultgegeven bedragen wljken hiervan af.

2 Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 34
2 Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 37
Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 201

•

De vierde tranche liquiditeitssteun had betrekking op de liquiditeitsbehoefte van Sint Maarten
voor het eerste kwartaal van 2021.

•

0 In de Rijksministerraad van 18 december 2020 is besloten tot het verstrekken van een
voorschot van € 4,3 miljoen voor de vierde tranche llquidlteitssteun. Het voorschot (eerste
deelbetaling) Is ter dekking van de liquiditeitsbehoefte van SInt Maarten voor de eerste 6
weken van het eerste kwartaal (1 januarl tot 12 februarl 2020). Het voorschot diende
vervolgens verrekend te worden met de nog vast te stellen liquiditeitsbehoefte voor het hele
eerste kwartaal van 2021. Een overweging voor het verstrekken van een voorschot was dat er
voor SInt Maarten begin januarl 2021 sprake was van acute llquldlteltsnood. Daarblj kon er
niet gewacht worden tot de deadline voor het reallseren van de voorwaarden 3e tranche,
o Op 1 februarl jl. advlseerde het Cft de RMR over de llquidlteitssteun aan SInt Maarten voor
het eerste kwartaal 2021. In aanvulling op het voorschot van € 4,3 miljoen, dat op basis van
het advies van het Cft van 8 december jl. Is toegekend, bleek voor het eerste kwartaal geen
aanvullende llquidlteitssteun nodlg^. Derhalve heeft geen tweede deelbetaling en aanvullende
llquidlteitssteun voor het eerste kwartaal plaatsgevonden.
Vanwege de onzekerheld over de onvoorwaardelljke steun van de Staten van SInt Maarten
voor het landspakket en het traject voor de totstandkoming van de Rljkswet COHO lag geen
voorstel tot verstrekking van de vijfde tranche llquidlteitssteun voor SInt Maarten voor In de
Rijksministerraad. Eerst moest duldelljkheld worden verkregen over de steun van de Staten.
De RMR heeft vervolgens de Staatsecretarls van BZK, de ministers van Algemene Zaken en
FInanclen en de gevolmachtlgd minister van het land SInt Maarten gezamenlljk gemandateerd
tot het kunnen beslulten over het alsnog verstrekken van de 5® tranche llquidlteitssteun op
basis van een eventueel gegeven ophelderlng. Op 15 aprll 2021 hebben de Staten van SInt
Maarten een brief gestuurd, waarin steun wordt herbevestlgd met de eerdere gemaakte
afspraken Inzake de oprlchting van het COHO. Beslultvorming over de verstrekking over de
vijfde tranche llquidlteitssteun zai alsnog plaatsvlnden In de RMR van 23 aprll 2021.

2. Waarom rekent de centrale overheld het tot haar verantwoordelljkheld om het probleem op te
lossen?

•

Nederland kan llquidlteitssteun bleden op basis van artlkel 36 van het Statuut voor het
Konlnkrijk der Nederlanden, waarin wordt bepaald dat landen binnen het Konlnkrijk der
Nederlanden elkaar hulp en bijstand verlenen. Vanult die solldarltelt hebben we SInt Maarten
de afgelopen perlode als partner binnen het Konlnkrijk zoveel mogelljk bijgestaan.

3. Is het voorstel voor de rislcoregeling:

a) ter compensate van rislco's die nIet In de markt kunnen worden gedekt, en/of
•

Het dekken In de markt zou betekenen dat SInt Maarten op elgen Inltlatlef financiering
aantrekt op de kapltaalmarkt. De verwachting Is dat SInt Maarten op de Internationale
kapitaalmarkt met een hoge rente wordt geconfronteerd mede door de huldlge staat van de
overheldsflnanclen op SInt Maarten. Het aantrekken van dergelljke lenlngen heeft een negatlef
effect op de schuldhoudbaarheld door de hogere rentelasten. Voor de lenlngen geldt het kader
van de Rljkswet financleel toezlcht Curagao en SInt Maarten (Rft) en artlkel 29 van Statuut
voor het Konlnkrijk de Nederlanden.

b) het beste Instrument waarmee een optlmale doelmatlgheldswinst kan worden bewerkstelllgd
ten opzlchte van andere beleldslnstrumenten? Maak een vergelijking met alternatleve
beleldslnstrumenten.

•

Een alternatlef beleldslnstrument Is het verstrekken van een gift in tegenstelling tot een

lenlng. DIt doet echter geen recht aan de elgen verantwoordelljkheld die de regering van SInt
Maarten draagt voor de staat van de economic.
•

Een alternatlef beleldslnstrument Is het verstrekken van een lenlng zonder hervormlngen als

voorwaarden op te nemen voor die lenlng. HIerdoor wordt echter het verdlenvermogen en
^ Kamerstukken II 2020/21, 35 420, nr. 234

daarmee ook de houdbaarheid van overheidsfinancien van Sint Maarten niet vergroot. Een
ander instrument is een rentedragende lening. De RMR heeft evenwei besloten om omwiile van
de budgettaire druk op Sint Maarten geen rente op te leggen, ook omdat Nederland de
middeien kon aantrekken tegen een negatieve rente.

4. Op weike wijze wordt het nieuw aan te gane risico gecompenseerd door risico's vanuit andere
risicoregelingen binnen de begroting te verminderen?
•

Er is geen andere risicoregeling om de bedoelde compensatie te ieveren. Hiertoe was ook

geen gelegenheid gezien het acute karakter van de huip. Twee jaar na verstrekking van de
eerste tranche liquiditeitssteun (uiteriijk 10 april 2022 en voor de iiquiditeitsiening 5e
tranche derhaive over circa 1 jaar), wordt de mogeiijke herfinanciering van de lening
bekeken.

Risico's en risicobeheersino

5. Wat zijn de risico's van de regeling voor het Rijk:

a. Wat is het totaairisico van de regeiing op jaarbasis? Kent de regeiing een totaalplafond?
•

In totaai wordt bij de vijfde tranche € 19,1 miijoen verstrekt aan liquiditeitssteun voor het
2® kwartaal 2021 aan Sint Maarten door Nederland.

•

De bovengenoemde lening zijn in ANG verstrekt waardoor er door Nederland ook een
wisseikoersrisico wordt geiopen, aangezien de begroting in euro's is.

b. Hoe staan risico en rendement van de regeiing tot eikaar in verhouding?
•

Sint Maarten heeft ai geruime tijd een kwetsbare economische structuur waardoor de

economie het afgelopen decennium wordt gekenmerkt door een lage economische groei.
In combinatie met zwak financieei economisch beieid zijn de overheidsfinancien sterk
versiechterd. De Covid-19 pandemie heeft de problemen die er waren aiieen maar
verergerd. Sinds lO-lO-'lO loopt de schuldquote van Sint Maarten op. In 2019 was de
schuidquote 51% van het bruto binneniandsproduct (bbp).® Naar verwachting stijgt de
schuldquote mede door de Covid-19 pandemie tot 91% in 2020. Dit is ver boven de
kritieke grens van 55% die het Internationaal Monetair Fonds adviseert voor de Caribische

regio. De combinatie van liquiditeitssteun gekoppeid aan het substantieei veriagen van de
personeeisiasten in de (semi)pubiieke sector dragen bij aan houdbare overheidsfinancien.
Met de liquiditeitssteun wordt de inkomstenderving en maatregelen ten behoeve van
baanbehoud in Sint Maarten gedekt. De lening lenigt de acute financieie nood en stutten
de overheidsfinancien. Het instorten van de overheidsfinancien zou immers een sterk

negatief effect op de economie van Sint Maarten hebben. De kosten van herstel zullen in
dat geval veie maien hoger zijn dan de nu verstrekte en voorziene liquiditeitssteun.
•

Met de voorziene ondersteuning van Sint Maarten zai het default risico van Sint Maarten
substantieei worden verkieind.

c. Wat is de inschatting van het risico voor het Rijk in termen van waarschijniijkheid, impact,
blootsteiiingduur en beheersingsmate?

•

Bij het toekennen van de liquiditeitssteun heeft de RMR bij aiie tranches gebruik gemaakt
van de adviezen van het Cft. Geiet op de kwetsbare staat van de overheidsfinancien en de
hoge schuidquote van Sint Maarten is er een reeei risico dat de lening gedeeiteiijke (of
niet) terugbetaaid worden. In april 2022 zaI de solvabiliteit van Sint Maarten aan het einde
van de looptijd van de lening opnieuw beoordeeid worden. Door het verstrekken van de
liquiditeitstranche worden evenwei impiiciet de wanbetaiingsrisico's op andere leningen die
Nederland heeft uitstaan bij Sint Maarten verkieind.

6. Weike risico beheersende en risico mitigerende maatregelen worden getroffen om het risico
voor het Rijk te minimaliseren? Heeft de budgettair verantwoordelijke minister voldoende
mogelijkheden tot beheersing van de risico's, ook als de regeling op afstand van het Rijk wordt
uitgevoerd?

•

•

Sint Maarten heeft ingestemd met de instelling van het Caribisch orgaan voor hervorming
en ontwikkeling (COHO) die het land ondersteunt en monitort, zonder daarbij formele
bevoegdheden over te nemen die bij de organen van de landen berusten. De COHO
ondersteunt Sint Maarten bij het doorvoeren van structurele hervormingen. Tot het
moment dat de wet COHO is gei'mplementeerd neemt de Tijdelijke Werkorganisatie (TWO)
van BZK deze taak op zich.
Deze hervormingen hebben tot doe! de financiele, economische, institutionele en

maatschappelijke weerbaarheid van de landen dusdanig te versterken, zodat zij beter in
staat zullen zijn om externe schokken zelfstandig op te vangen. Deze hervormingen hebben
als doel de totale economische situatie voor de lange termijn te verbeteren, hierdoor wordt
het wanbetalingsrisico verkleint. Over een jaar [uiterlijk 10 april 2022] wordt bezien of er
eventueel verlenging van de leningen (mogelijk tegen andere leenvoorwaarde) plaatsvindt.

7. Bij complexe risico's: hoe beoordeelt een onafhankelijke expert het risico van het voorstel en
de risico beheersende en risico mitigerende maatregelen van Rijk?
•

De adviseur voor de RMR voor het financieel toezicht Is het Cft.

•

Het Cft heeft getoetst en geadviseerd op basis van de uitvoeringsrapportages van Sint

•

Het Cft heeft geen oordeel over de risico's voor het Rijk, noch over de voorziening tot

Maarten.

risicocompensatie.
Vormoevina

8. WeIke premie wordt voorgesteld en hoeveel wordt doorberekend aan de eindgebruiker? Is deze
premie kostendekkend en marktconform. Zo nee, hoeveel budgettaire ruimte wordt het door
het vakdepartement specifiek ingezet?
•

De liquiditeitslening wordt verstrekt tegen een rentetarief van 0%. In dit tarief zit een
risicopremie verwerkt, gelet op het negatieve rentetarief dat Nederland momenteel betaalt
bij de emissie van nieuwe schuldtitels.

9. Hoe wordt de risicovoorzlening vormgegeven?

•

Er is momenteel geen sprake van een begrotingsreserve. Mede gelet op de
onvoorspelbaarheid van de covid-19 pandemie, is ervoor gekozen alle liquiditeitslening tot
april 2022 te laten lopen. Alsdan wordt beoordeeld of en zo ja op weIke wijze de lening zai
worden geherfinancierd, eventueel met een bijbehorende begrotingsreserve.

10.WeIke horizonbepaling wordt gehanteerd (standaardtermijn is maximaal 5 jaar)?

•

De lening heeft de vorm van een renteloze bulletlening en loopt in april 2022 af. Dit
betekent dat er gedurende deze periode geen sprake is van rente en
aflossingsverplichtingen. Alleen aan het einde van de termijn zou deze lening moeten
worden afgelost. Het Cft heeft geadviseerd de lening na deze periode die over circa een jaar
afloopt te herfinancieren en dan om te zetten in een sinking bond. Zo kan over circa een .
jaar de totaal gegeven liquiditeitssteun geherfinancierd worden waarbij op dat moment de
passende aflossingstermijnen en overlge voorwaarden kunnen worden bepaald. Nederland
en Sint Maarten zullen hierover uiterlijk 6 maanden voor het aflopen van de lening in

overleg treden. Vanzelfsprekend zaI te zijner tijd hierover het Cft tijdig om advles worden
gevraagd.

•

Volgens het Nederlandse kabinet kan Sint Maarten de huidige crisis niet te boven komen
zonder een substantiele versterking van de reeds v66r de crisis bestaande kwetsbare
economische structuur van het land. Nederiand heeft bij de tweede tranche reeds
aangekondigd dat structureie hervormingen over de voile breedte van de economie
noodzakelijk zijn en als voorwaarde zuilen worden verbonden aan verdere liquiditeitssteun.
Nederiand zai Sint Maarten hierbij ook bijstaan. De inzet van deze exercitie is dat de
economie van Sint Maarten in 2027 zodanig versterkt is dat het land zijn autonomie kan
dragen.

11.Wie voert de risicoregeling uit en wat zijn de uitvoeringskosten van de regeling?
•

De liquiditeitssteun is verstrekt door het Agentschap van het Ministerie van Financien in
opdracht van het Ministerie van BZK. De uitvoeringskosten die hiermee gepaard gaan zijn
zeer beperkt en maken onderdeel uit van de reguliere apparaatskosten.

12. Hoe wordt de regeling geevalueerd, weike informatie is daarvoor relevant evaluatie en hoe
wordt een deugdelijke evaluatie geborgd?
•

De rol van het Cft blijft onverminderd van kracht. Dit houdt in dat het Cft de RMR tijdig
informeert over de financieie situatie van de landen en bij ieder advies ten behoeve van
liquiditeitssteun aangeeft of de landen in staat zijn om deze terug te betalen.
De risicoregeling wordt twee jaar na verstrekking van de eerste tranche liquiditeitssteun die
op 9 aprii 2020 heeft plaatsgevonden geevalueerd. Derhalve zaI over circa een jaar de
evaluatie plaatsvinden.