Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 761

Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering en de Wet griffierechten
burgerlijke zaken in verband met het mogelijk
maken van Engelstalige rechtspraak bij de
internationale handelskamers van de rechtbank
Amsterdam en het gerechtshof Amsterdam

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 10 oktober 2017
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
INHOUDSOPGAVE
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Inleiding
Hoofdlijnen van het voorstel
Wat wordt niet gewijzigd door dit wetsvoorstel?
Financiële gevolgen
Advies en opinie
Overig

1
2
3
3
5
5

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met veel belangstelling kennisgenomen van de voorgestelde wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering en de Wet griffierechten burgerlijke zaken in verband met
het mogelijk maken van Engelstalige rechtspraak bij de internationale
handelskamers van de rechtbank Amsterdam en het gerechtshof
Amsterdam (hierna: het wetsvoorstel). Zij vragen al tijden om de
oprichting van een Netherlands Commercial Court (NCC). Het verheugt
deze leden dat dit nu eindelijk mogelijk wordt gemaakt. Zij hebben enkele
vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel. Deze leden zien dat het nuttig kan zijn om internationale
handelszaken te laten behandelen in een internationale kamer van de
rechtbank Amsterdam en gerechtshof Amsterdam in het Engels. De
genoemde leden willen echter benadrukken dat het uitgangspunt bij

kst-34761-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 761, nr. 5

1

civiele zaken het Nederlands dient te blijven. De leden zien het als een
gemiste kans dat internationale bedrijven, die wij graag verwelkomen in
Nederland, op dit moment met hun conflicten moeten uitwijken naar
bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk. Het voeren van dergelijke rechtszaken bij de NCC en Netherlands Commercial Court of Appeal (NCCA) kan
ook bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van het internationale privaatrecht in Nederland. De genoemde leden hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden zijn van mening dat het
mogelijk maken van procederen in de Engelse taal bij complexe internationale handelsgeschillen past bij de internationale handelscultuur in
Nederland. Dit maakt Nederland aantrekkelijker als handelsland,
aangezien rechtszekerheid belangrijk is bij het opstellen van contracten.
Het NCC zou het Nederlands vestigingsklimaat kunnen versterken, en
tevens heeft dit positieve effecten op de invloed van het Nederlandse
(materiële) privaatrecht in het internationale handelsverkeer. De aan het
woord zijnde leden zijn van mening dat er wel zorgvuldigheid geboden is
bij het inrichten van deze nieuwe handelskamer en hebben daarom enkele
vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel. Evenwel hebben zij hierover nog enkele vragen.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
De leden van de D66-fractie lezen dat er voor de NCC een landelijke poule
van gespecialiseerde rechters, raadsheren en juridisch medewerkers zal
worden samengesteld, die voldoende kennis hebben van de Engelse
(juridische) taal en afkomstig zijn uit de Nederlandse rechtbanken en
hoven. De aan het woord zijnde leden vragen of kennis van de Engelse
juridische taal voldoende aanwezig is onder Nederlandse rechters. De
genoemde leden zijn van mening dat kennis van verschillende Engelstalige rechtsculturen zeer gewenst is voor rechters van de NCC, omdat
bepaalde juridische concepten in de diverse Engelstalige gebiedsdelen
een verschillende betekenis kunnen hebben. Is deze kennis aanwezig? Zal
er, waar nodig, ingezet worden op scholing?
De leden van de SP-fractie zien dat door dit voorstel het recht meer en
meer als een product in de markt wordt gezet met als doel een competitie
tussen rechtssystemen te voeren. Is de regering het met deze leden eens
dat concurrentie tussen rechtsstelsels kan leiden tot een onwenselijke
verlaging van sociale en juridische standaarden op termijn en een
zogenaamde «race to the bottom», om maar zoveel mogelijk partijen naar
het eigen rechtssysteem te lokken? Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, hoe gaat de regering dan waarborgen dat sociale en juridische
standaarden niet verzwakt worden (al dan niet op termijn) om internationaal opererende ondernemingen te paaien?
De leden van de SP-fractie vragen of in ieder geval één van de partijen die
betrokken is bij een geschil dat aan het NCC/NCCA kan worden
voorgelegd in Nederland gevestigd moet zijn of kunnen er ook geschillen
aanhangig worden gemaakt bij het NCC/NCCA tussen louter buitenlandse
partijen? Wanneer dit laatste het geval is, waarom is hier voor gekozen?
Verkopen we hiermee feitelijk niet het Nederlandse recht aan buitenlandse
bedrijven en kan de regering aangeven of zij dit wenselijk acht? Kan
worden aangegeven in hoeverre de doorstroming van reguliere zaken met
de invoering van het NCC/NCCA wordt bevorderd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 761, nr. 5

2

3. Wat wordt niet gewijzigd door dit wetsvoorstel?
De leden van de VVD-fractie hebben begrip voor de keuze dat een
eventuele cassatie bij de Hoge Raad niet in het Engels maar in het
Nederlands zal worden afgehandeld. Wel hebben zij hier enkele vragen
over. Hoe vaak verwacht de regering dat er in cassatie zal worden
gegaan? Zal het internationale partijen niet afschrikken dat zij daar
plotseling niet meer in het Engels mogen procederen? In het nader
rapport lezen deze leden dat het ter beoordeling van de Hoge Raad wordt
gelaten of het, in een voorkomend geval, geëigend is om op eenparig
verzoek van partijen toe te staan dat de (incidentele) cassatiemiddelen of
verweerschriften in de Engelse taal worden ingediend. Op grond waarvan
is dit mogelijk? Wordt daarbij niet afstand genomen van het standpunt dat
de rechtspraak van de Hoge Raad met het oog op rechtseenheid en
rechtsontwikkeling voor iedereen in Nederland toegankelijk en begrijpelijk
dient te zijn? Als van dat standpunt afstand wordt genomen, ook al is het
slechts bij uitzondering, bestaat dan niet het gevaar dat op termijn bij
vrijwel alle zaken die voortkomen uit een zaak voor de NCC in het Engels
zal worden geprocedeerd?
De leden van de CDA-fractie lezen dat het wetsvoorstel niet de regeling
van internationale rechtsmacht van de Nederlandse rechter wijzigt. De
forumkeuze blijft ook onverminderd van kracht. Partijen kunnen in de
overeenkomst al hun rechtsbetrekking regelen. Heeft de regering rekening
gehouden met overeenkomsten tussen een grote onderneming en een
kleine(re) onderneming waarbij een grote onderneming kan onderhandelen vanuit een positie van macht en daarmee kan afdwingen dat enig
geschil zal worden behandeld door de NCC en de NCCA? Het is duidelijk
dat een internationale onderneming in het voordeel is wanneer een
geschil in het Engels wordt behandeld. Hoe beoordeelt de regering een
dergelijke situatie? Kan de regering aangeven of het vaak voorkomt dat
zwakkere rechtsdeelnemers worden beschermd (bijvoorbeeld op basis
van artikelen 101 jo 108 Rv en artikel 23 Brussel I bis-verordening) door de
rechter waar het gaat om forumkeuze?
De leden van de D66-fractie lezen dat de cassatieprocedure bij de Hoge
Raad niet in het Engels zal plaatsvinden. Het is aan de beoordeling van de
Hoge Raad of het geëigend is om op eenparig verzoek van partijen toe te
staan dat de cassatiemiddelen of verweerschriften in de Engels taal
worden ingediend. De Afdeling advisering van de Raad van State merkt
op dat aangezien de Hoge Raad kennis zal nemen van de Engelstalige
processtukken uit de feitelijke instanties, het mogelijk zou moeten zijn om
cassatiemiddelen of verweerschriften in de Engelse taal in te dienen bij de
Hoge Raad. De genoemde leden begrijpen dat het arrest van de Hoge
Raad in de Nederlandse taal zal zijn, maar vragen de regering of het
mogelijk is dat de Hoge Raad cassatiemiddelen of verweerschriften in het
Engels toe zal staan indien het een zaak afkomstig van de NCCA betreft?
4. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie lezen dat er is gekozen voor griffierechten
van maximaal 15.000 euro in eerste aanleg en maximaal 20.000 euro voor
beroepszaken. Voorts is de verwachting dat het aantal zaken per jaar op
termijn op 100 in eerste aanleg en 25 in hoger beroep zal uitkomen.
Kunnen deze leden concluderen dat de opbrengst uit griffierechten dan
maximaal 2 miljoen euro zal zijn (100 keer 15.000 plus 25 keer 20.000
euro)? Is twee miljoen euro wel voldoende om alles budgetneutraal aan te
bieden? Voornoemde leden begrijpen dat gebruik zal worden gemaakt van
de bestaande voorzieningen van het gebouw van het Gerechtshof
Amsterdam. Maar er moeten wel kosten worden gemaakt voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 761, nr. 5

3

opleiding van de rechters, de extra ondersteuning voor het hof en de
eventuele vertaling van stukken die naar de Hoge Raad gaan. Bovendien
zal het gaan om ingewikkelde zaken die veel tijd van de rechters vragen.
Kan de regering een nadere financiële onderbouwing geven waaruit blijkt
dat dit allemaal met een budget van slechts twee miljoen per jaar kan
worden gerealiseerd?
De leden van de CDA-fractie achten het van belang dat hogere kosten ten
gevolge van procederen in de Engelse taal niet ten laste komen van het
budget van de rechtspraak, zoals het wetsvoorstel ook beoogd. Verhoging
van de griffierechten voor dergelijke zaken is een probaat middel. Kan de
regering aangeven hoe deze extra kosten zijn opgebouwd? Er wordt
gesproken over extra inspanningen van de rechtspraak, waar moet dan
aan gedacht worden? Waar is de verwachting van 100 zaken in eerste
aanleg en 25 zaken in hoger beroep op gebaseerd?
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen over het verhoogde
griffierecht dat geldt voor partijen die willen procederen bij de NCC en de
NCCA. Deze leden lezen dat op deze manier de NCC-procedure niet ten
laste komt van het budget voor de reguliere rechtspraak en zij vinden dit
een goed uitgangspunt. Wel roept het vragen op over de toegankelijkheid
van de NCC. Kan de regering een inschatting maken of er kleinere partijen
zijn die graag zouden willen procederen bij de NCC maar het verhoogd
griffierecht niet zullen kunnen dragen?
De regering geeft aan dat «in uitzonderingsgevallen de rechter het
griffierecht met het oog op artikel 6 Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) zal kunnen matigen.»
(p. 14 memorie van toelichting). In welke gevallen zal dit zijn? Worden
hieromtrent bepalingen opgenomen in het procesreglement?
In het wetsvoorstel geeft de regering aan dat door middel van de hogere
griffierechten de extra investeringen zullen worden teruggewonnen.
Wanneer verwacht de regering dat dit het geval zal zijn? De aan het woord
zijnde leden vragen tevens of de regering een inschatting kan maken van
de hoogte van de verhoogde griffierechten, wellicht kan de regering dit
aangeven middels een percentage van reguliere griffierechten? Ook
vragen zij waaruit de eerste investeringen, zoals het ontwikkelen van een
nieuw Engelstalig ICT systeem, zullen worden bekostigd.
De leden van de SP-fractie lezen dat de invoering van het NCC/NCCA
budgetneutraal gaat plaatsvinden doordat de hogere griffierechten de
duurdere procedures dekken. Tevens zou de doorstroming van reguliere
zaken verbeteren wanneer ingewikkelde en complexe internationale
handelsgeschillen bij een aparte kamer behandeld worden. Klopt het dat
capaciteit voor het nieuw op te richten NCC en NCCA echter wel zal
moeten komen uit de al bestaande capaciteit in de rechtspraak? Hoeveel
extra rechters zullen worden aangesteld als gevolg van dit voorstel? Met
andere woorden: is het zo dat hoe meer zaken er voor het NCC en NCCA
komen, er op andere gebieden tekorten zullen ontstaan aan rechters,
omdat zij zich met NCC en NCCA zaken bezig moeten houden? Is er een
maximum aan het aantal zaken dat het NCC/NCCA op zich kan nemen in
een jaar? Zo ja,waar ligt die grens?
De leden van de SP-fractie zijn in beginsel geen voorstander van
kostendekkende griffierechten. Ook zijn zij van mening dat iedereen die
rechtspraak nodig heeft, natuurlijk persoon of rechtspersoon, zijn/haar
recht moet kunnen halen. Waarom is er niet voor gekozen binnen het
bestaande systeem, met de huidige griffierechten, eventuele problemen
op te lossen en onwenselijke drempels in de rechtsgang te verlagen? Kan
de regering tevens aangeven waarom er nu specifiek een wetsvoorstel
voorligt dat volledig in dienst staat van het (buitenlandse) bedrijfsleven,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 761, nr. 5

4

maar het wachten is op voorstellen waar de «gewone» Nederlandse
burger mee geholpen is?
5. Advies en opinie
De leden van de D66-fractie lezen in het advies van de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) dat het algemeen tekort aan rechters
zal oplopen tot 240 rechters in 2018, waarvoor in 2017 reeds in 170
vacatures zal moeten worden voorzien. De rechters voor de NCC en NCCA
zullen worden geworven bij de reguliere rechtspraak. De aan het woord
zijnde leden vrezen dat er hierdoor een tekort zal ontstaan bij de
«gewone» handelskamers, waardoor burgers en bedrijven die niet
procederen bij de NCC en NCCA minder snel hun recht kunnen halen. Is
de regering het met de aan het woord zijnde leden eens dat dit een
ongewenst effect is van de oprichting van de NCC en NCCA? Wordt er
door de regering gedacht aan een oplossing voor dit probleem?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering kan ingaan op het
opiniestuk van de heren Pietro Otolani en Bas van Zelst in het Financieel
Dagblad van 3 oktober 2017, en meer specifiek op de stelling dat «wie
meer betaalt, een snellere – en misschien zelfs «betere» – uitspraak krijgt
in de taal van zijn keuze.»? Is de regering met de opiniemakers van
mening dat de oprichting van het NCC/NCCA de Nederlandse rechtsorde
te maken krijgt met tweeklassenrechtspraak? Zo nee, waarom niet?
6. Overig
De leden van de VVD-fractie hebben begrepen dat onder andere Londen,
Dubai en Singapore al een commercial court hebben. Hoe is de ervaring
in die steden? Zijn er meer landen met een commercial court? Zo ja,
welke? Is er bij de andere commercial courts ook gekozen voor hogere
griffierechten zodat de procedure budgetneutraal kan worden aangeboden? Is het de bedoeling dat de NCC concurreert met andere
commercial courts? Zo ja, van welk hof verwacht de regering de meeste
concurrentie? Welke gevolgen heeft de aanstaande Brexit voor de
commercial court in Londen? Kan de regering ingaan op de Britse
campagne om het rechtsstelsel van Engeland en Wales zoveel mogelijk de
«go to legal destination» te maken voor internationale deals (zie het artikel
«Global Legal Centre campaign stepped up as Brexit looms» in The Law
Society Gazette van 28 september 2017, https://www.lawgazette.co.uk/law/
global-legal-centre-campaign-stepped-up-as-brexit-looms/
5062982.article#)? Welke rol speelt de European Bank for Reconstruction
and Development (EBRD) hierin? Welk aandeel heeft Nederland in de
EBRD? Waarom moet de ERBD het rechtsstelsel van Engeland en Wales
promoten? Kan de EBRD ten minste hetzelfde doen voor het Nederlandse
rechtsstelsel, zeker met het oog op het op te richten NCC?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering kan verduidelijken of
uitspraken van het NCC/NCCA ook in andere (Europese) landen geaccepteerd zullen worden. Klopt het dat het Europese Hof van Justitie hiervoor
bepaalde criteria aan rechtbanken stelt? Zo ja, welke zijn dit en kan per
criteria worden aangegeven of het NCC/NCCA hieraan voldoet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 761, nr. 5

5

Ten slotte vragen de leden van de SP-fractie of en wanneer het NCC/NCCA
geëvalueerd wordt en of de Kamer van deze evaluatie op de hoogte wordt
gebracht.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Visser
Adjunct-griffier van de commissie,
Zeldenrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 761, nr. 5

6