Tijdelijk Beheersplan glasgevei (tot 1 april 2020)
Rijkskentoar Rijnstraat 8 Den Haag
Opgesteld

10-12-2019

Versle

1.0

Status

Dafinitief

Eigenaar

PoortCentraal

Opgaslatd door

Akkoord/vrijgsfiavan door

PoortCentraal /li H
(R.P.H iJjWnef)

RQksvastgoedttadnJf

.

^ O^V.*Y^ar>
-

irto

(H. Boraje)

'

.. .'
Nieman- Kettlitz

(0. Kettlitz)

Dlatributla

Revlala

Riil(sva»tgoadbadrfjf

0.1

13-11-2019

^

Rlksyaatgoedtwdryr

0.2

19-11-2019

Rijksvastgoedliedrf'

0.3

2S-11-2019

Rijksvastgoedljedrijf

1.0

10-12-2019

Gemeenta Dan Haag

Oameente Den Haag

1 Aanleiding
Afgelopen zomer zijn vijf ruiten bij de drie atria aan de noordkant van het rijkskantoorgebouw
Rijnstraat 8 gebarsten. Het komt soms voor dat ruiten van veiligheidsglas barsten nadat ze in sen
gebouw zijn geplaatst. In nagenoeg alia gevallen heeft het geharde glas dan geen heatsoaktest
ondergaan. Omdat het geharde glas aan de Rijnstraat een heatsoaktest heeft ondergaan, maar er
desondanks in korte tijd toch vijf ruiten zijn gesneuveld, hebben het Rijksvastgoedbedrijf(RvB)en
PoortCentraal(PC) besloten onderzoek te verrichten naar de oorzaak van bezwijken. In opdracht van
OG heeft Nieman-Kettlitz een risicobeoordeling opgesteld waarin beheersmaatregelen zijn
voorgesteld. Dit heeft geleid tot een tijdelijk calamiteitenplan. ON heeft vervolgens TNO opdracht
gegeven voor een grondig onderzoek.
Op 24 oktober 2019 heeft TNO haar onderzoek afgerond en is het rapport (kenmerk: TNO 2019
R11618 Beoordeling glasgevel Rijnstraat 8 te Den Haag, 24.10.2019) gedeeld met RvB en de
gemeente Den Haag (gemeente). Op 6 november 2019 heeft een expertsessie tussen RvB, NiemanKettlitz, TNO en PC plaatsgevonden waardit rapport inhoudelijk is besproken. De gezamenlijke
conclusie was dat er op dit moment geen zekerheid is of de omgevingsveiligheid in het geding is en
vanuit deze onzekerheid er maatregelen getroffen moeten worden om de kans op letsel als gevolg
van vallend glas tot een aanvaardbaar risico te beperken,
Omdat er nog altijd geen sluitende verklaring is voor het grote aantal breukruiten en een definitieve
opiossing nog op zich laat wachten, is het calamiteitenplan geupgraded naar een beheersplan met
tenminste houdbaarheid tot 1 april 2020 om zodoende de kans op letsel als gevolg van vallend glas
(met als oorzaak breuk door nikkelsulfide insluitingen) tot een aanvaardbaar risico te beperken.
Destijds is het calamiteitenplan onder hoge tijdsdruk tot stand gekomen om het mogelijk gevaar voor
de omgeving zo snel mogelijk te beperken tot een aanvaardbaar risico. Ten tijde van het opstellen van
het calamiteitenplan was er nog onvoldoende inzicht in de verschillende invloeden op de ruiten en is
derhalve gekozen voor een voorzichtig scenario, waaronder afzetting van de onderdoorgang wanneer
windstoten van windkracht 7 zijn voorspeld.

Binds juli 2019 is het huidige calamiteitenplan van kracht met als gevolg dat de omgeving diverse
keren is afgezet. Vanwege voortschrijdend inzicht (bijiage A) en de overlast die dit geeft voor de
omgeving zijn diverse alternatieve beheersmaatregelen onderzocht, beoordeeld en besproken tussen
de betrokken partijen. Dit heeft geresulteerd in het onderhavige beheersplan.

2Doel
Het doel is om voor de Rijnstraat en haar omgeving het veiligheidsniveau (zo goed als haalbaar) te
bereiken, zoals beoogd met wet- en regelgeving.

Pagina 2 van 8

3 Uitgangspunten
Op basis van het expertoverleg op 6 november 2019, een vervolgoverleg op 13 november 2019
tussen RvB, Nieman-Kettlitz, TNO en PC en een vervolgoverleg op 27 november 2019 tussen
gemeente Den Haag, RVB, Nieman-Kettlitz, TNO en PC zijn de volgende uitgangspunten naar voren
gekomen;

Technische uitgangspunten:

Alle aanwezigen zijn het erover eens dat niet is uit te sluiten dat er meer ruiten breken als
gevolg van nikkelsulfide insluitingen. Dit is daarom het uitgangspunt voor de
beheersmaatregelen.

-

-

-

Alle vijf de ruitbreuken zijn opgetreden bij relatief hoge buitentemperaturen. Bij normale
weersomstandigheden is er geen verhoogde kans op ruitbreuk. Bij hoge temperaturen (vanaf
circa 30"C) is er een verhoogde kans op ruitbreuk,
Tot op heden is er geen gebroken ruit naar beneden gekomen. Daarop is het uitgangspunt
gebaseerd dat er reactietijd is om na het ontstaan van ruitbreuk beheersmaatregelen te
treffen. Bij extreme wind is dat echter niet zeker omdat deze situatie zich nog niet heeft
voorgedaan.
Windbelasting op zich geeft geen verhoogde kans op ruitbreuk. Echter bij extreme

windbelasting is het onzeker of het voorgaande nog steeds geldt en daarom wordt er
veiligheidshalve verondersteld dat er bij extreme windbelasting sprake is van een verhoogde
kans op ruitbreuk. Eerder is ervan uitgegaan dat dit risico aanwezig zou kunnen zijn vanaf
windkracht 7. Omdat in de afgelopen maanden bij blootstelling aan dergelijke
weersomstandigheden geen ruitbreuk is opgetreden, is op basis van voortschrijdend inzicht dit
niveau verhoogd naar code oranje (windkracht 9).
Gezien de huidige verhoogde risico-situatie, het dagelijks passeren van duizenden
voetgangers en fietsers en gezien het ontbreken van een definitief inzicht in de oorzaak van
het hoge aantal spontane glasbreuk, is het noodzakelijk om alle overeenkomstige ruiten
periodiek te monitoren. De monitoring van de ruiten moet bij hoge temperaturen en extreme
windbelasting geintensiveerd worden ten opzichte van de reguliere dagelijkse monitoring
Bij een gesprongen ruit is er een verhoogde kans op het omiaag komen van glasdelen.
Daarom is het noodzakelijk om direct na constatering van ruitbreuk de straat eronder lokaal af
te zetten, totdat de situatie veilig is gesteld, (zie beheersplan scenario 3a).

Algemene uitgangspunten:

Er wordt in overleg tussen partijen (vooralsnog) voor een beheersoplossing gekozen op basis
van monitoring. Alternatieven als bijvoorbeeld het vervangen van het glas, het preventief
afplakken van de ruiten met folie of het plaatsen van een semipermanente opvang- c.q.
afschermconstructie zijn derhalve op dit moment niet opportuun.
De beheersmaatregelen zijn erop gericht een eventueel gesprongen ruit snel te detecteren en
zo snel als mogelijk risicobeperkende maatregelen te treffen om de bloostellingstijd van
voorbijgangers aan het eventueel loskomen van (delen van) deze ruit zo kort als mogelijk te
maken.

■:

Het streven is om op basis van deze beheersoplossing het middels de vigerende regelgeving
beoogde veiligheidsniveau, zo goed als haalbaar, te bereiken.
Deze beheersoplossing wordt door alle partijen inclusief de experts gedragen, onder de
voorwaarde dat deze de komende jaren functioneel en adequaat blijkt te zijn.
Tot er overeenstemming is over de wijze van uitvoering van de beheersoplossing blijft het
huidige calamiteitenplan van toepassing. Na acceptatie van het nu voorliggende plan gaat dit
direct in lopend tot 1 april 2020.
Na eventuele ruitbreuk worden de beheersmaatregelen ge6valueerd door partijen en hun
experts.

Pagina 3 van 8

De verantwoordelijkheid voor het functioneren van dit plan overeenkomstig de hier genoemde
uitgangspunten iigt bij PoortCentraal.

De verantwoordelijkheid voor de communicatie naar de omgeving en bewoners Iigt bij
PoortCentraal en is afgestemd met het RVB. Er wordt gezamenlijk een communicatieplan
opgesteld. De plannen voor afzettingen en werkzaamheden zijn afgestemd met het RVB en
de gemeente Den Haag.

Aanvullende uitgangspunten vanaf 1 april 2020:

-

Vanaf 1 april 2020 dient er te worden voorzien in een beheersoplossing met een minimale
detectietijd en minimale reactietijd, bij hoge temperaturen. Wat hier precies onder verstaan
wordt dient nog nader uitgewerkt te worden tussen alle experts. De minimale reactietijd
(omgeving veiiig stellen middeis afzetting) zai middeis een nadere uitwerking en oefening
worden vastgesteid maar mag hooguit 30 minuten bedragen.

Indien er gedurende meerdere zomers geen spontane ruitbreuk meer optreedt, dan kan er in
overieg tussen de partijen en hun experts worden overgegaan tot een 'afbouwscenario'. Dit
scenario wordt in overieg opgesteld en vastgesteid.

-

Jaarlijks (najaar) worden de beheersmaatregeien gefivaiueerd door partijen en hun experts.

4 Beheersplan
Hieronder is het beheersplan uitgeschreven en de specifieke bijbehorende uitgangspunten. Hierbij
geiden de volgende zaken:
Onderscheid wordt gemaakt tussen preventieve en correctieve maatregeien.

-

Onderscheid wordt gemaakt tussen detectietijd (moment tussen ruitbreuk en detectie) &
reactietijd (moment tussen detectie en omgeving veiiigsteilen).
Hersteltijd (ruit vervangen).

Preventieve beheersmaatregeien;
Scenario 1 - normale weersomstandigheden:
Uitgangspunten:

Bij normale weersomstandigheden is er geen verhoogde kans op ruitbreuk.
Op basis van 5 ruitbreuken, waarbij de ruit is blijven zitten, wordt vooraisnog in dit plan ervan
uitgegaan dat bij ruitbreuk onder normale weersomstandigheden de ruit voldoende lang blijft
zitten cm maatregeien te treffen.
Beheersmaatregel 1 (visuele controle):
Minimaal 1x per dag monitoren.

Scenario 2a - extreme temperaturen vanaf 25 °C:
Uitgangspunten:

-

Bij hoge temperaturen (vanaf circa 30 °C) is er een verhoogde kans op ruitbreuk. Nu is 25
graden gekozen als actiegrens.

Op basis van 5 ruitbreuken, waarbij de ruit is blijven zitten, wordt vooraisnog in dit plan ervan
uitgegaan dat bij ruitbreuk bij temperaturen vanaf 25 °C de ruit voldoende lang blijft zitten om
maatregeien te treffen.
KNMI bron is hiervoor leidend.

Pagina 4 van 8

Beheersmaatregel 2a:

In de periode dat deze boveng^noemde temperaturen optreden wordt de monitoring
geTntensiveerd. Minimaal om de twee uur wordt gemonitord vanaf het bereiken van 25"C tot
12 uur nadat de temperatuur weer is gezakt tot onder 25 °C. O.b.v. de historie is gebleken dat
de ruiten zijn gebroken kort na hoge temperaturen boven de 25 °C gedurende het
afkoelmoment van temperaturen.

-

In de weekstart van PoortCentraal wordt d.m.v. een vast agendapunt bekeken of er sprake

kan zijn van deze temperaturen voor die week (verantwoordelijke is Operationsmanager
PoortCentraal), meer informatie hierover wordt geborgd in de werkinstructie.
Wanneer code geel is voorspeld vlak na hoge temperaturen (vanaf 25 °) dan wordt de
omgeving preventief afgezet, tijdens de gehele periode waarbij code geel van toepassing is.
Afzetting is conform het huldige calamiteitenplan.

Scenario 2b - extreme windbelasting;
Uitgangspunten:

Windbelasting op zich geeft geen verhoogde kans op ruitbreuk. Echter bij extreme
windbelasting is het onzeker of het voorgaande nog steeds geldt en daarom wordt er

veiligheidshaive verondersteld dat er bij extreme windbelasting sprake is van een verhoogde
kans op ruitbreuk. Eerder is ervan uitgegaan dat dit risico aanwezig zou kunnen zijn vanaf
windkracht 7. Omdat in de afgelopen maanden bij blootstelling aan dergelijke
weersomstandigheden geen ruitbreuk is opgetreden, is op basis van voortschrijdend inzicht dit
niveau verhoogd naar code oranje (windkracht 9).
Beheersmaatregel 2b:

-

Bij KNMI code geel (zie tabel 1) wordt de monitoring geTntensiveerd. Tijdens de gehele
periode waarbij code geel van toepassing is wordt om de twee uur gemonitord. Dit wordt
verzorgd binnen kantoortijden door PoortCentraal en partijen gaan nog in gesprek over
invuliing buiten kantoortijden.

-

Bij code oranje en rood (zie tabel 1) wordt de omgeving preventief afgezet, tijdens de gehele
periode waarbij code oranje/rood van toepassing is. Afzetting Is conform het huidige
calamiteitenplan.

Tabel 1: Drempelwaarden voor de KNMI kleurcodes

Onweersbuien

Windstoten

Hozen

Code geel

Code oranje/rood

Lokale onweersbuien met

Georganiseerde onweersbuien
met lokaal het volgende

lokaal het volgende
verschijnsel; windstoten

verschijnsel: zware windstoten

(>60km per uur)

(>75km/uur)

>75 km per uur
Kust, winter: 90 km per uur

>100km per uur
Kust, winter: 120 km per uur

Bij waarneming (geen

Bij waarneming (geen

standaard tijdsduur)

standaard tijdsduur)

(Bron: KNMI, 2019)

Pagina 5 van 8

Tabel 2: KNMI codes met weerstypes, die van toepassing zijn, i.r.t. uitwerking van dit beheersplan:
KNMI code geel:
Wat

Wanneer

Hoe

Onweersbuien

Na onweersbui

Eenmalige
monitoring

(windstoten vanaf
windkracht 8)
Windstoten vanaf

Gedurende code

Monitoring om twee

windkracht 9

qeel

uur

Hozen

Na hoos

Eenmalige
monitoring

KNMI code oranje & rood:
Wat

Wanneer

Hoe

Onweersbuien (zware

Na onweersbui

Eenmalige
monitoring

Windstoten vanaf

Gedurende code

Preventief afzetten

windkracht >9)

oranje en rood

Hozen

Na hoos

windstoten vanaf

windkracht 9)

Eenmalige
monitoring

Correctieve beheersmaatregelen:
Scenario 3 ruitbreuk:
Uitgangspunten:

De procedure voor deze correctieve maatregeien is altijd hetzelfde, ongeacht de
weersomstandigheden voorafgaand aan de ruitbreuk.

Lokaal wordt de omgeving afgezet binnen kantoortijden betreft dit maximaal 30 minuten. Dit
wordt verzorgd binnen kantoortijden door PoortCentraal en partijen gaan nog in gesprek over
invulling buiten kantoortijden.

-

-

De ruit wordt zo snel als mogelijk (verwachting is maximaal 4 uur) afgeplakt met folie en
daarmee wordt de situatie veiliggesteld. De lokale afzetting wordt nadien weggehaald (3a).
Indien direct afplakken niet mogelijk is vanwege te harde wind voor het werken met de gondel
wordt het specifieke deelgebied afgezet tot het eerstvolgende moment dat afplakken wel
mogelijk is (3b); en

-

Vervolgens wordt de ruit zo snel mogelijk vervangen, in ieder geval binnen 10 werkdagen. De
10 werkdagen is mogelijk doordat ruiten op voorraad zijn, dit betreft een preventieve
aanvullende maatregel. Indien de weersvoorspellingen voor deze periode ongunstig zijn en/of
vergunning niet wordt verkregen dat vervanging binnen 10 werkdagen naar alle
waarschijniijkheid niet wordt gehaald, dan wordt in overleg tussen partijen een nieuwe termijn
vastgesteld.

Beheersmaatregel 3a:

-

-

Lokaal wordt de omgeving afgezet, tot het moment waarop de ruit is veiliggesteld. *Met lokale
afzetting wordt bedoeld een direct (zie hierboven voor maximale responsetijd) te realiseren
afzetting (denk aan afzetting d.m.v. rood/wit lint). Bij het afzetten zijn de veiligheidsafstanden
conform de richtlijn Bouw- en sloopveiligheid aangehouden.
De ruit wordt vanuit de gondel afgeplakt met folie, waarbij de folie overlappend op de andere
ruiten wordt aangebracht.

De kapotte ruit wordt verwijderd en vervangen door een nieuwe ruit.

Pagina 6 van 8

Beheersmaatregel 3b:

-

Een deel van de straat(denk aan voor het betreffende atria) wordt afgezet tot het moment
waarop de ruit is veiliggesteld;

l.v.m. reactietijd wordt er eerst een "eenvoudige, direct te realiseren afzetting" aangebracht
(denk aan rood/wit lint; zie hierboven voor maximaie responsetijd) en die vervolgens wordt
vervangen door een meer degelijke afzetting (middels hekwerk). Bij het afzetten zijn de
veiiigheidsafstanden conform de richtiijn Bouw- en sloopveiligheid aangehouden.

5 Gevolgen en niet afgedekte risico's
Gevolgen voor omgeving:
Bij ruitbreuk zai een beperkte periode het gebied onder de gebroken ruit worden afgezet. Dit
zai zijn totdat de ruit is afgeplakt en het risico op vallend gias is beheerst. Bij harde wind zaI
deze plaatselijke afzetting (dmv hekwerk) er mogelijk voor een langere periode staan in
verband met het niet veilig kunnen gebruiken van de gondel voor afplakwerkzaamheden.

Bij code oranje of rood zai het gehele gebied rondom de gevel worden afgezet. Op basis van
voorgaande jaren komt dit 2 tot 3 keer per jaar voor.
o
o
o

-

2019 - 10 maart, 7 juni, 20 juli
2018 - 18 januari, 9 augustus
2017 -23 februari, 13 September

Bij herstellen van een gebroken ruit zai er in de nacht een ruit vervangen worden, waarbij een
gebied rondom de gevel afgezet dient te worden.

Niet afgedekte risico's:
Het restrisico op ruitbreuk 6n het omiaag komen van de ruit, op het moment dat ruitbreuk
optreedt en de omgeving nog niet is afgezet.

Pagina 7 van 8

Bijiage A: Voortschrijdend inzicht
Sinds het instellen van het huidige calamiteitenplan is meer inzicht verkregen in het
schademechanisme en in de effecten van de weersomstandigheden. Diverse deskundigen hebben

hier naar gekeken, zie voor meer informatie de rapporten van TNO (inclusief de bijiages Peutz
Geveltechniek, Kenniscentrum Glas) en Nieman-Kettlitz.

De belangrijkste inzichten zijn (zie TNO-rapport):

• Er is ondubbelzinnig vastgesteld dat er sprake is van een breuk door nikkelsulfide insluitingen.
Dergelijke insluitingen resulteren in ruitbreuk als ze zijn gepositioneerd nabij het midden van
de ruiten (halverwege de dikte).

•

Er is een duidelijke relatie tussen de temperatuur en ruitbreuk. De ruitbreuken zijn alien
opgetreden in perioden met temperaturen ruim boven de 25 °C. Op basis hiervan is
geconcludeerd dat er bij hoge temperaturen sprake is van een verhoogde kans op ruitbreuk.
• Er is geen duidelijke relatie gevonden tussen wind en de ruitbreuk. In de periode tussen de 1e
en de 5e ruitbreuk heeft het twee keer hard gewaaid. Er was toen sprake van windstoten tot
circa 25 m/s, hetgeen overeenkomt met windkracht 9.

•

Windbelasting resulteert in buigspanningen in een ruit. Buigspanningen zijn nabij het binnenen buitenoppervlak maximaal en in het midden van de ruit (halverwege de dikte) nul. Dit
betekent dat wind slechts een zeer geringe invloed heeft op het spanningsniveau in de ruiten
ter plaatse van beschadigingen rondom en als gevolg van kritische insluitingen.

Paglna 8 van 8