Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 275

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 28 november 2011
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie1 hebben enkele fracties de behoefte om enige vragen en
opmerkingen voor te leggen aan de minister van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie inzake de geannoteerde agenda van de Raad voor
Concurrentievermogen.
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 28 november
2011.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag)
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham

1

De adjunct-griffier van de commissie,
Blacquière

kst-21501-30-275
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

Samenstelling:
Leven: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Koopmans, G.P.J. (CDA),
Ham, B. van der (D66), voorzitter, Smeets, P.E.
(PvdA), Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C.
(SP), ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA),
Koppejan, A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV),
Thieme, M.L. (PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G.
(SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E.
(CU), Tongeren, L. van (GL), Ziengs, E. (VVD),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV),
Lodders, W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV),
Dijkgraaf, E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD),
Verhoeven, K. (D66) en Werf, M.C.I. van der
(CDA).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Blanksma-van den Heuvel,
P.J.M.G. (CDA), Koolmees, W. (D66), Dikkers,
S.W. (PvdA), Dekken, T.R. van (PvdA), Irrgang,
E. (SP), Groot, V.A. (PvdA), Holtackers, M.P.M.
(CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV), Ouwehand, E.
(PvdD), Gerven, H.P.J. van (SP), Schouten, C.J.
(CU), Gent, W. van (GL), Leegte, R.W. (VVD), El
Fassed, A. (GL), Mos, R. de (PVV), Taverne, J.
(VVD), Bemmel, J.J.G. van (PVV), Staaij, C.G.
van der (SGP), Houwers, J. (VVD), Veldhoven,
S. van (D66) en Ormel, H.J. (CDA).

1

Inhoudsopgave

Blz.

– Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
– Reactie van de minister van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie

2
2
3
5
6
7

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de stukken en
hebben daarbij de volgende vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie willen aandacht vragen voor de vermindering
van regels en onnodige administratieve lasten. Zoals gesteld in een van
de fiches: ondernemers, in het bijzonder het Midden- en Kleinbedrijf
(MKB), ervaren onnodige administratieve lasten en regeldruk niet alleen
als kostbaar, maar vaak ook als belemmerend voor vernieuwend en
groeiend ondernemerschap. Hierbij willen de leden van de VVD-fractie
zich richten op de implementatie en handhaving van Europese richtlijnen
op het gebied van duurzaamheid en milieu. Het is van belang dat er een
level playing field is voor zowel productie- als handelsactiviteiten en er
geen sprake is van inbreuk op het vrije verkeer van goederen. Verdere
harmonisatie kan de markt vergroten, de ontwikkeling van duurzame en
efficiënte producten versnellen en de combinatie tussen groen en groei
verder versterken. Kan het kabinet aangeven op welke wijze er wordt
ingezet op geharmoniseerde en betrouwbare criteria voor Green Public
Procurement? Verder vragen de leden van de VVD-fractie het kabinet in
hoeverre Nederland op het vlak van milieu en duurzaamheidcriteria
verdere aansluiting kan vormgeven met omringende landen zoals
Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.
Verder ondersteunen de leden van de VVD-fractie het standpunt dat in het
volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK) een steviger accent moet
liggen op onderzoek en innovatie. Wel moet het hier gaan om een helder
en effectief instrumentarium waarbij een duidelijk onderscheid is tussen
de verschillende instrumenten en er zo min mogelijk sprake is van
stapeling van regelingen. Focus en massa geldt niet alleen voor het
Nederlandse innovatiebeleid maar ook voor het Europese beleid. Daarom
willen de leden van de VVD-fractie vragen hoe ervoor gezorgd wordt dat
de lidstaten efficiënte samenwerking in onderzoek en innovatie
vormgeven en Europese en nationale programma’s elkaar niet overlappen
maar elkaar versterken.
Daarnaast wordt gesteld dat Nederland een positieve grondhouding heeft
tegenover een steviger accent op infrastructuur. Dit streven ondersteunen
wij van harte. Zoals al vaak aangegeven is in de ogen van de leden van de
VVD-fractie infrastructuur en dan ook ICT-infrastructuur één van de
«drivers» van economische groei. De leden van de VVD-fractie zijn dan
ook erg blij met de Connecting Europe Facility en hopen dat ook
Nederland hier gebruik van kan maken. Geld uit dit fonds zou dan met
name ingezet kunnen worden voor het aanleggen van snel internet in
buitengebieden. In de beantwoording van kamervragen over dit fonds gaf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

2

de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) aan
dat er nog onvoldoende details bekend waren om aan te geven hoe
Nederland middelen uit dit fonds zou kunnen verkrijgen. Kan het kabinet
toelichten wat er op dit moment bekend is over de Connecting Europe
Facility? Wanneer kan het kabinet wel met een inhoudelijke reactie hierop
komen?
In het kader van bovenstaande willen de leden van de VVD-fractie ook de
drempel voor veel kleine bedrijven verlagen door de ICT-infrastructuur te
verbeteren en beter toegankelijk te maken voor kleine bedrijven. De
ontwikkeling van keteninformatiesystemen is nu nog vaak gericht op en
wordt gedaan door middelgrote en grote bedrijven. De leden van de
VVD-fractie willen vragen in hoeverre kan worden ingezet op het
ontwikkelen van eenduidige standaarden, het toegankelijk maken van de
informatie uit de systemen voor bredere doelgroepen en het coördineren
van het organiseren van de ICT-infrastructuur om ketentransparantie en
verbeterde samenwerking tussen ketenpartners tot stand te brengen.
Tot slot willen de leden van de VVD-fractie aandacht vragen voor
normalisatie, standaardisatie en interoperabiliteit. Het is een lovenswaardig streven om in Europees verband meer aan normalisatie en
standaardisatie te doen. Open standaarden zorgen voor meer samenwerking in ketens en daardoor voor meer efficiëntie. Wereldwijd worden
er door verschillende standaarden en normeringsinstituten wekelijks
ongeveer 20 nieuwe ICT-standaarden gepubliceerd. Dit geeft aan hoe
belangrijk het bedrijfsleven het vindt om te werken aan interoperabiliteit.
Want daar gaat het uiteindelijk om; dat ICT systemen met elkaar kunnen
samenwerken, interoperabel zijn. Daarvoor zijn standaarden nodig, die
dus in een hoge mate van samenwerking door bedrijven wereldwijd
worden ontwikkeld. Het is daarom erg belangrijk dat Nederland niet uit de
pas loopt in deze ontwikkeling. Het forum standaardisatie in Nederland
lijkt zich tot nu toe vooral te richten op het verplicht stellen van een aantal
technische standaarden, zonder zich af te vragen of deze standaarden, ook
in een breder europees verband, meehelpen aan meer interoperabiliteit.
Hoe kijkt het kabinet hier tegenaan? Het forum heeft in de laatste drie jaar
iets van 27 standaarden op een lijst gezet waar overheden mee moeten
werken, vergeleken met de 20 per week internationaal. Hoe ziet het
kabinet de bijdrage van Nederland internationaal in dit verband? In andere
landen wordt gekeken naar de standaarden en normen die door de grote
normalisatie instituten worden gepubliceerd. Duitsland beschouwt alle
standaarden die daar worden goedgekeurd als gebruikswaardig en stelt
niet zelf nog een extra, beperkende lijst aan standaarden op die door
overheden verplicht gebruikt zouden moeten worden. Is dit een praktijk
die we ook in Nederland zouden kunnen toepassen? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de stukken op de agenda maar hebben met betrekking tot de
onderstaande punten nog enkele vragen en opmerkingen.
Unitair octrooi en octrooigeschillenbeslechting (octrooirechtspraak)
In de Raad voor Concurrentievermogen d.d. 5–6 december 2011 wordt
naar verwachting ook gesproken over de inrichting van het rechtspraakverdrag. Met name als het gaat om de kwaliteit en de benoeming van de
rechters willen de leden van de CDA-fractie graag weten hoe het kabinet
dit voor zich ziet. Daarnaast verzoeken de leden van de CDA-fractie om
uitleg over hoe dit zal worden gefinancierd. De leden van de CDA-fractie
zien niet graag dat er een totale nieuwe institutie wordt opgetuigd. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

3

leden van de CDA-fractie zijn verder voorstander van de lijn die de
Commissie schetst voor een gemeenschappelijk systeem voor de
octrooirechtspraak. Een enkele lidstaat stond hier echter kritisch
tegenover. Hoe staat het daar nu mee? Wat zal de lijn van het kabinet
worden op dit punt? De leden van de CDA-fractie verzoeken om een
reactie.
Europees waarnemingscentrum voor namaak en piraterij
De leden van de CDA-fractie juichen het Europees waarnemingscentrum
voor namaak en piraterij toe. De laatste tijd bereiken de leden van de
CDA-fractie via de media veel berichten over namaak. Men ziet complete
«nep» Apple stores in Oosterse landen opduiken die de gewone markt
onder druk zetten. In hoeverre is hier ook sprake van in Europese landen?
Daarnaast zien de leden van de CDA-fractie het waarnemingscentrum
voornamelijk als een verzamelplaats en database waar alle voorbeelden
en «best practices» met elkaar gedeeld kunnen worden. Is dit ook de visie
van het kabinet? Zo nee, waarom niet? De leden van de CDA-fractie
verzoeken om een reactie.
Europees industriebeleid
Nederland ondersteunt het belang dat in de conceptconclusies wordt
gelegd op het versterken van de randvoorwaarden van de industrie. De
leden van de CDA-fractie vragen wat in de agenda exact wordt bedoeld
met «de randvoorwaarden». Daarnaast zijn de leden van de CDA-fractie
van mening dat binnen het industriebeleid speciale aandacht moet zijn
voor digitalisering van diensten. Met name het MKB kan hier nog veel
winst halen. De leden van de CDA-fractie verzoeken om een reactie van
het kabinet.
Interne Markt Forum
Met betrekking tot het interne markt forum wordt gesproken over de
nieuwe Europese aanbestedingsregels. De leden van de CDA-fractie
hechten groot belang aan deze regels. Wanneer worden deze nieuwe
aanbestedingsregels verwacht? Is er specifieke aandacht in deze nieuwe
Europese aanbestedingsregels voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO)? Zo ja, welke aandachtspunten? Zo nee, waarom niet?
Hoe verhoudt het aanhangige wetsvoorstel Aanbestedingswet 20..
(Kamerstuk 32 440) zich tot deze Europese regels? Het kan en mag wat
betreft de leden van de CDA-fractie niet zo zijn dat Europese regels een
andere lijn kiezen dan de Nederlandse lijn; minder administratieve lasten
voor bedrijven en overheid; efficiënter omgaan met belastinggeld en meer
aandacht en kansen voor het MKB. Wat zal de lijn van het kabinet worden
ten aanzien van dit punt? De leden van de CDA-fractie verzoeken om een
reactie.
Horizon 2020: het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie
Een specifiek probleem in Europa is het relatief lage investeringsniveau in
onderzoek, ontwikkeling en innovatie gecombineerd met het onvoldoende
verzilveren van onderzoeksresultaten in innovatieve producten, diensten
en productieprocessen, de valorisatie. De leden van de CDA-fractie zien
hier een kwantitatief en kwalitatief probleem. Hoe denkt het kabinet
hogere investeringen in onderzoek en ontwikkeling te kunnen realiseren?
Kunnen publiek private samenwerkingsconstructies hier een rol in spelen?
Daar zijn de leden van de CDA-fractie zeer positief over. Daarnaast vragen
de leden van de CDA-fractie hoe de valorisatie op een hoger niveau kan
komen te liggen. De leden van de CDA-fractie bepleiten voor de komende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

4

jaren een sobere begroting voor de EU, waarin in ieder geval een hoger
percentage wordt besteed aan onderzoek en ontwikkeling. De overheid –
dus ook EU – heeft hierin een voorbeeldfunctie te vervullen. De leden van
de CDA-fractie verzoeken om de visie van het kabinet in dezen.
Partnerschappen op het gebied van onderzoek en innovatie
Innovatie in Europa is essentieel volgens de leden van de CDA-fractie. Om
gezonde, winstgevende, concurrerende, duurzame Europese industrieën
voor de toekomst te creëren zijn de Entrepreneurship and Innovation
Programmes (EIP’s) belangrijk. De leden van de CDA-fractie zijn van
mening dat deze zich louter moeten focussen op eventuele innovatieve
oplossingen voor de huidige maatschappelijke uitdagingen. Een
voorbeeld is digitale zorg. Wat is de visie van het kabinet hierop? De leden
van de CDA-fractie willen niet dat er allerlei extra instrumenten opgetuigd
worden. Dit brengt namelijk extra administratieve lasten met zich mee. Dit
is niet wenselijk. Ga voor slimme combinaties die duplicatie van effecten
voorkomen. De European Research Area (ERA) is daar een goed
voorbeeld van. De leden van de CDA-fractie verzoeken om een reactie.
Ruimtevaart
De leden van de CDA-fractie onderkennen het belang van een veilige,
financieel gezonde en dienstbare Europese ruimtevaart. Het «free of
charge»-principe wordt in principe ondersteund door de leden van de
CDA-fractie. Wel moet goed gelet worden op de gevolgen van dit principe.
Wanneer blijkt dat dit principe nieuwe investeringen en derhalve innovatie
en veiligheid in de ruimtevaart zouden verdringen vinden de leden van de
CDA-fractie dit een kwalijke zaak. Veiligheid, innovatie en dienstbaarheid
naar de Europese burger zijn naar mening van de leden van de
CDA-fractie essentieel in Europees ruimtevaartbeleid. Deelt het kabinet
deze opvatting? In het stuk valt verder te lezen dat satellieten kunnen
bijdragen aan duurzame ontwikkeling op het gebied van landbouw. De
leden van de CDA-fractie zouden graag willen weten op wat voor manier
dit gebeurt. Dit is namelijk onvoldoende bekend maar kan wel het
draagvlak voor Europese ruimtevaart verbreden. Dan een ernstig punt. De
leden van de CDA-fractie maken zich in algemene zin steeds meer zorgen
om de digitale veiligheid en privacy van de Europese burger. Wat wordt er
vanuit Europa gedaan om dit te waarborgen? Wat voor effect hebben
Galileo en het Global Monitoring for Environment and Security (GMES)
hierop? Wat is de visie van het kabinet op dit laatste punt? De leden van
de CDA-fractie verzoeken om een reactie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het verslag Raad voor Concurrentievermogen 29-30 september 2011 en de
geannoteerde agenda Raad voor het Concurrentievermogen
5–6 december 2011 en hebben enkele specifieke vragen met betrekking tot
de agenda.
De leden van de SP-fractie onderschrijven de noodzaak om de economische groei en werkgelegenheid te stimuleren. Zij erkennen de zeer
belangrijke rol die de interne markt speelt in de welvaart in de EU. Zij
verzetten zich echter tegen het verder stimuleren van de dienstensector
als dat betekent dat lokale regels om werknemers te beschermen worden
afgebroken, zeker wanneer daar geen fatsoenlijk Europees alternatief
tegenover staat. Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie zich af
waarom niet eerst wordt ingezet op het succesvol afronden van het
implementeren van de reeds aangenomen dienstenrichtlijn. Tot slot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

5

wensen zij te weten of de voorstellen uit het rapport van het Pools
voorzitterschap «Towards an European Consencus of Growth» ook deel
uitmaken van de conclusies. Indien dat zo is, vragen de leden van de
SP-fractie het kabinet om zich te verzetten tegen het versoepelen van de
regels voor durfkapitaal. Dit zien de leden van de SP-fractie tegengesteld
aan de pogingen om de deregulering van kapitaal in de EU terug te
draaien.
In de brief schrijft de regering dat Nederland de actieagenda van de
Commissie over maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)
verwelkomt. De leden van de SP-fractie vinden het Europese MVO- beleid
zeer mager. Zij zouden graag van het kabinet vernemen of het
voornemens is een voortrekkersrol te spelen bij het pleiten voor meer
MVO in Europees beleid.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie zijn verheugd kennis te nemen van de
voortgang op het Octrooidossier. Een unitair octrooi kan een grote winst
betekenen voor het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven. Begrijpen de leden van de D66-fractie het goed dat er voor de
geschillenbeslechting nu wel met alle EU-landen wordt gesproken? Is hier,
in tegenstelling tot de eerdere octrooiafspraken, niet sprake van een
gekwalificeerde meerderheid?
De leden van de D66-fractie hebben vragen over het «Europese waarnemingscentrum voor namaak en piraterij». Allereerst zijn deze leden blij
met de opmerkingen van de minister van EL&I om ook aan te dringen op
de promotie van legale businessmodellen. Een goed legaal aanbod is
immers de enige manier om piraterij tegen te gaan. Daarnaast vragen de
leden van de D66-fractie of er binnen het waarnemingscentrum enkel een
rol is voor industriële partijen of dat ook de non-gouvernementele
organisaties (NGO’s), zoals burgerrechtenbewegingen, hier een rol
hebben. Handhaving – met name op het internet – betekent al snel een
inbreuk op de privacy van consumenten. De leden van de D66-fractie
verzoeken het kabinet om voldoende oog te hebben voor de nadelen van
handhaving. Daarom ook vragen de leden van de D66-fractie het kabinet
om er op aan te dringen dat burgerrechtengroeperingen voldoende
betrokkenheid krijgen in het waarnemingscentrum. Kan het kabinet dit
toezeggen?
Ook vragen de leden van de D66-fractie of het verbeteren van het inzicht
in de schade van inbreuken op intellectueel eigendom op voldoende
wetenschappelijke basis gebeurt? Deze leden verwijzen hierbij naar onder
meer het rapport van professor Ian Hargreaves die in deze context schrijft
over «lobbynomics». Graag horen deze leden van het kabinet of het de
mening deelt dat de genoemde kennisvergaring voldoende onafhankelijk
en wetenschappelijk dient te zijn en dat genoemde kennisvergaring
anders nooit de taak kan zijn van een Europees gefinancierd instituut.
Tevens horen de leden graag dat het kabinet zich hard zal maken voor dit
punt.
Sowieso hebben de leden van de D66-fractie vragen over de vraag of op
het «waarnemingscentrum» een taak voor «Europa» is weggelegd. Kan
het kabinet uitleg geven over welke vorm van marktfalen hier van
toepassing is, dat maakt dat overheidsingrijpen nodig wordt bevonden?
De leden van de D66-fractie lezen dat het kabinet pleit voor meer geld
voor onderzoek en innovatie binnen het krapper budgettair kader en een
sobere EU-begroting. Deze leden vragen waar dan het extra geld voor
onderzoek en innovatie vandaan moet komen. Kan het kabinet toelichten
welke posten dan wel gekort moeten gaan worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

6

II. REACTIE VAN DE MINISTER
Inleiding
Hierbij bied ik u, mede namens de staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap, de reactie aan op het verslag van het Schriftelijk Overleg
van uw Kamer naar aanleiding van de geannoteerde agenda van de Raad
voor Concurrentievermogen van 5 en 6 december a.s.
Er heeft zich een aantal wijzigingen in de agenda voorgedaan. Het
voorzitterschap heeft aangegeven geen voortgangsrapportage te
presenteren over het voorstel voor het waarnemingscentrum voor
namaak en piraterij. In plaats daarvan geeft het voorzitterschap onder het
punt diversen informatie over dit voorstel. Daarnaast zullen onder het
punt diversen, naast de reeds in de geannoteerde agenda aangekondigde
onderwerpen, het voorzitterschap, de Commissie en lidstaten informatie
geven over de Europese scheepsbouw, de stand van zaken van de
implementatie van de dienstenrichtlijn, diensten van algemeen economisch belang, de Boedapest-declaratie over landbouwonderzoek, Reach
en het jaarlijkse groei rapport.
INDUSTRIE EN INTERNE MARKT
Unitair octrooi en octrooirechtspraak
De leden van de CDA-fractie informeren naar de lijn van het kabinet bij het
tot stand komen van een gemeenschappelijk systeem voor octrooirechtspraak. Daarbij zijn zij met name geïnteresseerd in de kwaliteit en de
benoeming van de rechters, de financiering en geven zij aan dat zij niet
graag zien dat er een totaal nieuwe institutie wordt opgetuigd.
De Raad heeft op 29 september jl. op hoofdlijnen overeenstemming
bereikt over de gevolgen die het advies van het Hof van Justitie heeft voor
de juridische structuur van het octrooigerecht. Het unitair octrooigerecht
zal daarbij worden gepositioneerd als een rechter gemeenschappelijk aan
de lidstaten, naar het voorbeeld van het Benelux gerechtshof. Binnen het
gerecht zal, zoals reeds was overeengekomen in 2009, een centrale divisie
worden ingericht, die ook een belangrijke rol zal vervullen bij de op te
richten regionale en lokale divisies. Hierna is verder gewerkt aan en goede
voortgang geboekt met het uitwerken van de materiële voorwaarden. Het
Poolse voorzitterschap doet haar uiterste best om de discussie nog dit jaar
helemaal af te ronden. Of dit gaat lukken zal duidelijk worden op de Raad
voor Concurrentievermogen van 5 december a.s. We zullen u hierover in
het verslag van deze Raad informeren.
Belangrijk is dat de toekomstige gebruikers vertrouwen gaan hebben in de
kwaliteit van het toekomstige rechtspraaksysteem. Essentieel is de
kwaliteit van de octrooirechters die werkzaam zullen zijn in het octrooigerecht. Daarbij zal een belangrijke rol zijn weggelegd voor bestaande
hooggespecialiseerde octrooirechters, niet alleen als rechter, maar ook als
opleider van toekomstige rechters. Nederland wil daarin investeren, maar
wenst geen concessie te doen aan de strenge kwaliteitseisen die worden
gesteld voor de benoeming tot rechter. Het Gerechtshof zelf zal daarin ook
een belangrijke rol hebben te vervullen. Wat de financiering betreft is het
uitgangspunt van het kabinet helder, namelijk dat het systeem op termijn
kostendekkend moet zijn, zonder de toegankelijkheid voor alle gebruikers,
in het bijzonder mkb-ondernemers, te belemmeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

7

Het nieuwe octrooisysteem zal bestaan uit twee onderdelen: het
toekennen van octrooien en de rechtspraak rond octrooien. De verlening
en administratie van toekomstige unitaire octrooien zal worden geplaatst
bij het al bestaande Europees octrooibureau. Gezien de wensen van
gebruikers en het advies van het Hof van Justitie moet er voor de
rechtspraak wel een nieuwe intergouvernementele institutie opgezet
worden. Daarbij zal echter gebruik worden gemaakt van expertise die
binnen de lidstaten al is opgebouwd op het gebied van gespecialiseerde
octrooirechtspraak.
De leden van de D66-fractie informeren naar verschillende aspecten rond
het wetgevingstraject van het unitair octrooi.
In het voorjaar van 2011 bereikte de Raad een doorbraak in het
EU-octrooidossier door het besluit van 25 lidstaten om een EU (thans
unitair) octrooi tot stand te brengen door middel van versterkte samenwerking. Kort daarna kwam het advies van het Hof van Justitie uit over
het verdrag voor de rechtspraak. Omdat dit verdrag betrekking zal hebben
op zowel toekomstige unitaire octrooien als de bestaande, onder het
Europees Octrooiverdrag verleende octrooien, is daarvoor een apart
verdrag noodzakelijk. Deelname daaraan door de aan de versterkte
samenwerking deelnemende lidstaten is essentieel (unitaire rechtspraak is
een essentiële voorwaarde voor een unitair octrooi), maar wanneer
Spanje en Italië (voor wat betreft klassieke Europese octrooien) zouden
willen toetreden tot het rechtspraakverdrag, staat niets daaraan in de weg.
Industriebeleid
De leden van de fractie van de CDA-fractie vragen zich af wat het kabinet
bedoelt met de versterking van de randvoorwaarden. Zij menen dat er
binnen het industriebeleid speciale aandacht moet zijn voor de digitalisering van diensten.
Voor het versterken van het concurrentievermogen van de industrie is de
industrie zelf allereerst aan zet. De EU moet zich daarom ook primair
richten op het creëren van de juiste randvoorwaarden voor het Europese
bedrijfsleven. Nederland pleit hierbij voor de versterking van de interne
markt onder andere door verdere ontwikkeling van de interne markt voor
diensten, voor een daadwerkelijke digitale interne markt, het realiseren
van een unitair octrooisysteem en voor vereenvoudiging van de Europese
aanbestedingsregels. De digitalisering van diensten is onderdeel van een
digitale interne markt waarvoor het kabinet de aandacht vraagt. Daarnaast
zet Nederland in op het terugdringen van Europese regeldruk, in het
bijzonder voor kleine ondernemingen, en voor het blijvend vergemakkelijken van de beschikbaarheid van kapitaal voor het mkb. Mede
op aandringen van Nederland gaan ook de conclusies van de Europese
Raad van 23 oktober jongstleden over versterking van het Europese
groeivermogen en hetgeen daarvoor nodig is.
Waarnemingscentrum voor namaak en piraterij
De leden van de CDA-fractie vragen of en zo ja, in hoeverre er sprake is
van namaak en piraterij in de Europese landen. Ook vragen zij of het
kabinet de visie deelt dat het waarnemingscentrum voornamelijk een
verzamelplaats en database moet zijn waar alle voorbeelden en best
practices met elkaar gedeeld kunnen worden.
De leden van de D66-fractie vragen of er een rol is voor
non-gouvernementele organisaties (ngo’s) zoals burgerrechtengroeperingen in het waarnemingscentrum voor namaak en piraterij. Ook vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

8

de leden van de D66-fractie of er voldoende oog is voor de nadelen van
handhaving van namaak en pirateri,j met name op het internet, en of de
minister kan toezeggen dat hij erop zal aandringen dat burgerrechtengroeperingen voldoende rol krijgen in het waarnemingscentrum.
Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie of het verbeteren van het
inzicht in de schade van inbreuken op intellectueel eigendom op
voldoende wetenschappelijke basis gebeurt, en of de minister zich wil
inzetten voor voldoende onafhankelijke en wetenschappelijke basis van de
genoemde kennisvergaring.
Tenslotte vragen de leden van de D66-fractie welke vorm van marktfalen
van toepassing is, en waarom overheidsingrijpen nodig is voor het
waarnemingscentrum.
Binnen Europa wordt in toenemende mate reeds samengewerkt op het
terrein van wetgeving en uitvoering met betrekking tot intellectuele
eigendomsrechten. Het communautaire merken- en modellenrecht, het
communautair kwekersrecht en de inspanningen om te komen tot een
unitair octrooirecht zijn daarvan goede voorbeelden. Dat is ook essentieel
in het kader van een goed functionerende interne markt. Samenwerking
op het terrein van handhaving is daarbij een noodzakelijk complement,
zeker voor een internationaal fenomeen als namaak en piraterij. Het is
daarom belangrijk dat bij de bestrijding daarvan, maar ook bij de
ontwikkeling van alternatieve business-modellen, in Europa wordt
samengewerkt en van elkaar wordt geleerd. Hier ligt wat betreft het
kabinet een belangrijke rol voor het Europese waarnemingscentrum.
In verscheidene door het bedrijfsleven en internationale organisaties
gepubliceerde onderzoeken wordt de gestage groei van handel in
nagemaakte of door piraterij verkregen goederen bevestigd. Zo schatte de
OESO in 2009 de schade aan de internationale handel veroorzaakt door
namaak en piraterij in 2007 op USD 250 miljard. Dat betreft echter
wereldwijde schade. Uit de door EU-douaneautoriteiten gepubliceerde
cijfers blijkt dat deze namaak en piraterij ook zijn weg vindt naar Europa.
Zo is een stijging te zien van het aantal geregistreerde gevallen van 26 704
in 2005 tot 43 572 in 2009, oftewel een stijging van bijna 60%.
Er zijn dus zeker cijfers beschikbaar, maar het plaatje is niet compleet. Er
bestaat behoefte aan objectieve cijfers en aan wetenschappelijk onderzoek. Vandaar dat in 2009 een Europees Waarnemingscentrum voor
namaak en piraterij is opgericht, dat onder andere tot taak kreeg het
verbeteren van inzicht in inbreuken op intellectuele eigendomsrechten.
Bijna twee jaar na de oprichting constateert de Commissie echter dat het
waarnemingscentrum, als gevolg van een gebrek aan financiële middelen
en aan capaciteit en deskundigheid, met de huidige infrastructuur niet in
staat is om effectief haar huidige doelstelling na te komen. Daarom wordt
in de verordening die nu voorligt voorgesteld het waarnemingscentrum
onder te brengen bij het bureau voor harmonisatie binnen de interne
markt (merken, tekeningen en modellen – OHIM). Een van de belangrijkste
taken zal zijn het verbeteren van het inzicht in de reikwijdte en de
gevolgen van inbreuken op intellectuele eigendomsrechten. Het kabinet
steunt dit voorstel dan ook. Dit centrum zal daarmee een bijdrage leveren
aan het vergroten van een objectieve en wetenschappelijke basis van de
cijfers over namaak en piraterij. De nadruk moet met name liggen op het
belang van het verzamelen en uitwisselen van goede, objectief verifieerbare en vergelijkbare informatie over inbreuken op intellectuele
eigendomsrechten tussen publieke en private instanties. Naast het
verzamelen en analyseren van informatie zien wij als belangrijke taken
van het waarnemingscentrum: het vergroten van het bewustzijn over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

9

impact van namaak en piraterij, het faciliteren van uitwisseling van «best
practices» van de private en publieke sector, en het promoten van
(administratieve) samenwerking van nationale en Europese handhavingsautoriteiten.
In de conceptverordening is bepaald dat het waarnemingscentrum zal
bestaan uit vertegenwoordigers van de publieke en private sector. Onder
de laatste groep wordt dan onder andere verstaan een brede, gebalanceerde en representatieve selectie van Unie- en nationale organen die de
verschillende economische sectoren vertegenwoordigen, het meest
betrokken zijn bij en/of deskundigheid bezitten op het gebied van de strijd
tegen inbreuken op intellectuele eigendomsrechten. Hiertoe behoren in
ieder geval ngo’s als consumentenorganisaties. Of hier ook ngo’s als
burgerrechtengroepen onder voornoemde selectie vallen, kan ik niet
toezeggen. Deze selectie zal, afhankelijk van het onderwerp, van geval tot
geval moeten verschillen. Voor de goede orde wil ik er overigens op
wijzen dat het waarnemingscentrum moet fungeren als een faciliterend
platform voor iedereen die bij handhaving is betrokken, zonder dat hieruit
dwingende handhavingspraktijken voortvloeien. Voor wat betreft
handhaving op het internet heeft Nederland er juist op aangedrongen om
informatie uit te wisselen over nieuwe businessmodellen waarmee het
legale aanbod van culturele en creatieve content kan worden verbeterd.
Alleen met een volwaardig alternatief legaal aanbod via nieuwe businessmodellen kan de strijd tegen illegaal aanbod succesvol worden
aangegaan.
Interne-marktforum
De leden van de CDA-fractie vragen wanneer de nieuwe Europese
aanbestedingsregels worden verwacht. Ook vragen zij naar de specifieke
aandacht in deze nieuwe Europese aanbestedingsregels voor de Wet
Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Tevens vragen zij naar de
verhouding tussen het aanhangige wetsvoorstel Aanbestedingswet 20..
(TK 32 440) en de Europese regels. Tenslotte vragen zij aandacht voor
minder administratieve lasten voor bedrijven en overheid, het efficiënter
omgaan met belastinggeld en aandacht en kansen voor het mkb bij het
aannemen van nieuwe Europese aanbestedingsregels.
De Europese Commissie heeft aangekondigd dit jaar een voorstel voor de
nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijn te publiceren. De verwachting is
dat een vermindering van de administratieve lasten en aandacht voor de
kansen van het mkb onderdeel zullen zijn van het voorstel. Dit zou in lijn
zijn met de kabinetsreactie op het Groenboek modernisering EU-beleid
overheidsopdrachten, zoals dat op 6 april jl. met uw Kamer is besproken
(Kamerstukken 31 144, nr. 8).
Een effectief en simpeler aanbestedingsbeleid is ook een van de doelen
van het wijzigingsvoorstel voor de Aanbestedingswet. In het wetsvoorstel
wordt een aantal maatregelen ingevoerd, die ook leiden tot vereenvoudiging van de Europese aanbestedingsprocedures, zoals bijvoorbeeld de
uniforme eigen verklaring.
Na publicatie van het voorstel van de Europese Commissie zal het kabinet
uw Kamer informeren over het voorstel en de inzet van het kabinet
middels een BNC-fiche. De daarop volgende onderhandelingen over een
nieuw voorstel nemen geruime tijd in beslag, en daarna volgt nog een
implementatietermijn van een paar jaar. Bovendien zien de Europese
aanbestedingsrichtlijnen uitsluitend op aanbestedingen boven de
Europese drempelwaarden. Onder de Europese drempelwaarde laten de
richtlijnen ruimte voor lidstaten om aanvullende maatregelen te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

10

Om die reden wil het kabinet niet op het voorstel van de Europese
Commissie wachten en acht het kabinet het van groot belang om juist nu
maatregelen te nemen om de toegang van het midden- en kleinbedrijf tot
aanbestedingen te verbeteren. Dat doet het kabinet met het wetsvoorstel
voor een de wijziging van de Aanbestedingswet.
De leden van de SP-fractie vragen waarom niet eerst wordt ingezet op het
succesvol afronden van het implementeren van de reeds aangenomen
dienstenrichtlijn. Ook wensen de leden te weten of de voorstellen uit het
rapport van het Poolse voorzitterschap «Towards a European Consensus
on Growth» ook deel uitmaken van de conclusies over het internemarktforum. Indien ja, vragen zij de regering zich te verzetten tegen het
versoepelen van de regels voor durfkapitaal, dat zij tegengesteld zien aan
de pogingen om de deregulering van kapitaal in de EU terug te draaien.
Nederland heeft de ambitie om de werking van de interne markt voor
diensten te versterken en te verbeteren. De invoering van de dienstenrichtlijn heeft grote vooruitgang betekend, omdat hierdoor al veel
belemmeringen voor grensoverschrijdende dienstverleners zijn
afgeschaft. Om het beoogde effect te realiseren moeten dienstverleners in
alle lidstaten de vruchten daarvan kunnen plukken. Derhalve is en blijft de
inzet van Nederland dat in alle lidstaten de dienstenrichtlijn juist en
volledig moet worden geïmplementeerd.
Echter, daarmee is de interne markt voor diensten in de EU nog niet af.
Gebleken is dat er nog steeds barrières en knelpunten bestaan voor
grensoverschrijdende dienstverlening. Via de zogenaamde performance
check onderzoeken lidstaten en Commissie op dit moment de interactie
tussen verschillende Europese regelingen, die gelijktijdig van toepassing
zijn op dienstverleners. Het doel is na te gaan of, en zo ja, met welke
problemen dienstverleners in de praktijk geconfronteerd worden. Ook
wordt onderzocht hoe de wisselwerking is tussen de verschillende regels
en welke onbedoelde effecten hieruit voortvloeien. De performance check
levert hierdoor waardevolle input voor eventuele vervolgacties. Daarnaast
spant het kabinet zich in om het grote aantal gereglementeerde beroepen
in andere lidstaten te reduceren.
Het rapport van het Poolse voorzitterschap «Towards a European
Consensus on Growth» maakt geen deel uit van de conclusies over het
interne-marktforum. Over de Nederlandse inzet ten aanzien van het
Commissievoorstel over de regels voor durfkapitaal zal uw Kamer via een
BNC-fiche worden geïnformeerd nadat dit voorstel is uitgekomen (naar
verwachting op 30 november a.s.).
Standaardisatie
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre wordt ingezet op het
ontwikkelen van eenduidige standaarden, het toegankelijk maken van de
informatie uit de systemen voor bredere doelgroepen en het coördineren
van het organiseren van de ICT-infrastructuur om ketentransparantie en
verbeterde samenwerking tussen ketenpartners tot stand te brengen.
Het stroomlijnen van ketentoepassingen is de verantwoordelijkheid van
de markt. De markt neemt zelf initiatieven om dat te doen, waarbij
standaarden worden benut die door en voor de markt zijn ontwikkeld. Een
succesvol voorbeeld daarvan is het internationaal standaardiseren van
containers en de gegevens die over het vervoer van containers worden
uitgewisseld. Daardoor zijn wereldwijde transportstromen veel efficiënter geworden. Via normalisatieorganisaties zoals NEN kunnen
marktpartijen het initiatief nemen om samen standaarden te ontwikkelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

11

via een open proces. Door betrokkenheid van brancheorganisaties bij
standaardisatieprocessen kunnen de gebruiksmogelijkheden voor alle
partijen zo groot mogelijk worden gemaakt.
Daar waar overheden zelf onderdeel zijn van ketens met marktpartijen,
worden concrete standaardisatie initiatieven ondersteund, bij voorkeur
gericht op open standaarden die door marktpartijen worden ontwikkeld en
ondersteund. Een goed voorbeeld is de internationale open standaard
XBRL, die ook door de Nederlandse overheid is overgenomen voor
het elektronisch uitwisselen van financiële rapportages tussen bedrijven
en overheden.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe Nederland kijkt, in een breder
Europees verband, naar de interoperabiliteit van technische standaarden?
Ook vragen deze leden hoe het kabinet kijkt naar de bijdrage van
Nederland aan technische standaarden op internationaal niveau. Deze
leden wijzen op de praktijk in Duitsland en vragen of we die praktijk ook in
Nederland zouden kunnen toepassen.
De overheid is zelf grootgebruiker van ICT, en vanuit dit specifieke
perspectief zijn standaardisatie en open standaarden ook belangrijk. Het is
kabinetsbeleid dat voor overheden open standaarden de norm zijn bij het
toepassen in de eigen processen. Open standaarden zijn belangrijk om als
overheid gegevens uit te kunnen wisselen met bedrijven en burgers
en met andere overheden (interoperabiliteit). Open standaarden zijn ook
belangrijk om als overheid niet afhankelijk te zijn van specifieke ICT-aanbieders. Om dat te bereiken moet duidelijk zijn om welke open standaarden het precies gaat. Daarvoor houdt het Forum Standaardisatie een lijst
bij met relevante toepassingsgebieden en de daarbij beschikbare open
standaard (24 in totaal op dit moment). Bij iedere nieuwe standaard die
wordt voorgedragen voor die lijst, wordt getoetst of een standaard echt
open is, al in de praktijk wordt toegepast (geen papieren standaard is)
en hoe die gerelateerd is aan de internationale ontwikkelingen. Het proces
voor het ontwikkelen van die lijst is transparant en niet beperkend en
heeft een aanjagend effect voor breed gebruik.
Heel veel technische standaarden zijn gelukkig al op grote schaal
in ICT-systemen van leveranciers ingebed. Die gangbare standaarden
worden door de overheid van harte ondersteund en komen daarom niet
op de pas-toe-of-leg-uit-lijst voor van het Forum Standaardisatie. Om te
illustreren dat er al veel gangbare technische open standaarden zijn, is
een separate lijst gemaakt door het Forum, waarbij niet wordt gestreefd
naar volledigheid.
Voor de hierboven geschetste aanpak in Nederland bestaat in veel andere
landen belangstelling. In Duitsland worden, net als in Nederland, ook
verschillende lijsten samengesteld met open standaarden. Die aanpak is
vergelijkbaar met de aanpak in Nederland. Bij het uitwisselen van kennis
tussen lidstaten en marktpartijen heeft de Europese Commissie een
belangrijke rol. In dat kader is Nederland voorstander van een Europees
beleid waarbij open (industrie)standaarden een gelijkwaardige positie
krijgen naast open standaarden van formele standaardisatieorganisaties.
Duurzaam inkopen
De leden van de VVD-fractie vragen op welke wijze er wordt ingezet op
geharmoniseerde en betrouwbare criteria voor Green Public Procurement? Verder vragen de leden van de VVD-fractie in hoeverre Nederland
op het vlak van milieu en duurzaamheidcriteria verdere aansluiting kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

12

vormgeven met omringende landen zoals Duitsland en het Verenigd
Koninkrijk.
De huidige criteria voor Green Public Procurement (GPP) voldoen nog niet
aan de eisen die het kabinet en ook het Nederlandse bedrijfsleven stelt.
Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu voert een intensief beleid om
dit te verbeteren. Dit bestaat onder ander uit: het meeschrijven aan
criteriadocumenten, het leveren van gedegen reacties op concept
criteriadocumenten, het betrekken van Nederlandse stakeholders, het
geven van presentaties over de Nederlandse aanpak en het gezamenlijk
met andere lidstaten beïnvloeden van het proces dat wordt gevolgd om
GPP-criteria te ontwikkelen.
Op het gebied van Green Public Procurement heeft Nederland een
koplopersgroep van negen lidstaten opgericht. Deelnemers zijn:
Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Oostenrijk, Zwitserland, Denemarken,
Zweden, Noorwegen en Finland. Binnen deze koplopersgroep worden
intensief ervaringen uitgewisseld. De deelnemers trekken gezamenlijk op
om het beleid van de Europese Commissie te beïnvloeden.
Connecting Europe Facility
De leden van de VVD-fractie vragen een toelichting over de Connecting
Europe Facility en vragen wanneer het kabinet met een inhoudelijke
reactie hierop zal komen.
De Connecting Europe Facility (CEF) heeft tot doel om de werking van de
interne markt te verbeteren en bij te dragen aan de doelen van de
Europa2020-strategie door de voorbereiding en verwezenlijking van
moderne en hoogwaardige energie-, vervoer- en ICT-netwerken. De
verschillende instrumenten binnen de faciliteit zijn gericht op het
scheppen van een omgeving waarin private en publieke investeringen in
projecten met Europese meerwaarde, zo mogelijk met synergie tussen de
drie netwerksectoren, tot stand kunnen komen. De Europese Commissie
reserveert 40 miljard euro voor de CEF, aangevuld met 10 miljard euro
voor transport geoormerkte middelen in het Cohesiefonds. Van deze in
totaal 50 miljard is 9,1 miljard euro bestemd voor energie-infrastructuur,
9,2 miljard euro voor ICT-infrastructuur, en 31,7 miljard euro voor
vervoerinfrastructuur.
Het kabinet heeft een positieve grondhouding tegenover een steviger
accent in de Europese begroting ten aanzien van infrastructuur, omdat
een goede infrastructuur de interne markt en daarmee de Europese
concurrentiekracht versterkt, en staat open voor een stroomlijning van de
inspanningen op dit gebied in een Connecting Europe Facility. Wel moet
dit instrument ingepast worden binnen een als geheel krappere
EU-begroting. Uw Kamer zal op korte termijn middels een BNC-fiche
hierover uitgebreider worden geïnformeerd.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen
De leden van de SP-fractie vragen of de regering voornemens is een
voortrekkersrol te spelen bij het pleiten voor meer aandacht voor
maatschappelijk verantwoord ondernemen in Europees beleid.
Nederland hecht bijzonder aan deze mededeling van de Commissie over
maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) voor aansluiting van het
Europese beleid op internationale breed aanvaarde richtlijnen voor mvo.
Nederland heeft een actieve rol gespeeld bij de totstandkoming van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

13

hernieuwde EU-strategie voor mvo en zal dat ook doen in de uitwerking
daarvan.
ONDERZOEK
De leden van de VVD-fractie vragen hoe ervoor gezorgd kan worden dat
de lidstaten efficiënte samenwerking in onderzoek en innovatie
vormgeven en dat de Europese en nationale programma’s elkaar niet
overlappen maar versterken.
Op dit moment wordt binnen Europa gewerkt aan de verdere ontwikkeling
van de Europese Onderzoeksruimte (ERA). Een belangrijk element hierin
is het beter op elkaar laten aansluiten van het Europese en het nationale
beleid, om zo overlap en fragmentatie te voorkomen. Een van de
actielijnen voor de ontwikkeling van de ERA is het gezamenlijk programmeren van onderzoek. Dit is een proces waarin onderzoeksfinanciers uit
de lidstaten de handen ineenslaan om hun programmering op het terrein
van een bepaalde maatschappelijke uitdaging beter te coördineren. Het
doel hiervan is een efficiëntere inzet van de nationale onderzoeksfinanciering en daarmee het voorkomen van overlap en het vergroten van de
effectiviteit. Op dit moment zijn er tien initiatieven voor Gezamenlijk
Programmeren opgezet. De lidstaten hebben hierin het voortouw. Andere
voorbeelden van de verhoging van de effectiviteit van nationale inspanningen in het kader van de ontwikkeling van de ERA is het gezamenlijk
opzetten van grote onderzoeksfaciliteiten en het wegnemen van barrières
tussen de lidstaten die de mobiliteit van onderzoekers nu nog hinderen.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe het kabinet denkt het
benodigde hogere investeringsniveau in onderzoek en ontwikkeling te
kunnen realiseren, en vragen zich daarbij af hoe de EU hierin een
voorbeeldfunctie kan vervullen. Ook vragen zij zich af of publiekprivate
samenwerkingsconstructies hier een rol in kunnen spelen. Tenslotte willen
de leden van de CDA-fractie weten hoe valorisatie op een hoger niveau
kan komen te liggen.
Het kabinet is het eens met de constatering dat er in Europa nog onvoldoende geïnvesteerd wordt in onderzoek, ontwikkeling en innovatie. Met
name de private investeringen blijven achter. Dat geldt zowel nationaal als
in Europa. Nationaal is daarom gekozen voor de topsectorenaanpak
ingebed in een vernieuwd innovatiebeleid. Voor een toelichting hierop
verwijs ik u graag naar de brief aan uw Kamer «Naar de Top: het bedrijfslevenbeleid in actie(s)» (kamerstuk 32 637, nr. 15). Hierin wordt aangegeven hoe Nederland via intensievere samenwerking tussen bedrijven en
kennisinstellingen een uitgebreider fiscaal beleid ter ondersteuning van
investeringen in R&D door het bedrijfsleven, en het opzetten van het
Innovatiefonds MKB+ (voor innovatiekredieten en toegang tot risicokapitaal) de nationale investeringen in onderzoek en ontwikkeling wil
stimuleren.
De EU kan voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling en innovatie
een voorbeeldfunctie vervullen door binnen een krappere, soberdere
EU-begroting voldoende middelen vrij te spelen om meer te kunnen
investeren ter versterking van het concurrentievermogen en innovatie (in
lijn met de Europa 2020-strategie). Het kabinet is van mening dat voor de
EU-onderzoek- en innovatieprogramma’s onder andere extra investeringen nodig zijn voor grensoverschrijdende publiekpublieke en publiekprivate samenwerking binnen thema’s met een grote maatschappelijke
en/of economische impact zoals ook door de leden van de CDA-fractie
genoemd. Tevens zou de EU extra moeten investeren in kapitaalmarktinstrumenten gericht op zowel risicokapitaal als kredieten en de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

14

onderzoeksraad (ERC) voor grensverleggend niet-themagebonden
onderzoek.
In Europese programma’s is het met uitzondering van de persoonsgerichte beurzen voor individuele excellente onderzoekers zeer gebruikelijk
dat bedrijven en kennisinstellingen samen consortia vormen om samen
onderzoek te doen. Ook de door het kabinet gewenste extra investeringen
binnen de Europese programma’s ten behoeve van kapitaalmarktinstrumenten zullen private partijen in staat stellen meer risicokapitaal en
kredieten aan te trekken, om zo het totaal aan investeringen in onderzoek
en ontwikkeling te verhogen. Het kabinet denkt dat de Europese
programma’s op die manier een aanjager kunnen zijn voor meer
investeringen. Tegelijkertijd wordt door de hierboven genoemde extra
investeringen in onderzoek en kapitaalmarktinstrumenten ook meer
valorisatie bereikt.
De leden van het CDA informeren naar de visie van het kabinet op de
focus van de Europese Innovatiepartnerschappen (EIP’s).
Het kabinet is van mening dat de EIP’s zich moeten richten op mogelijke
innovatieve oplossingen voor de huidige én toekomstige maatschappelijke uitdagingen. De essentie van deze partnerschappen is dat ze alle
actoren bij elkaar brengen en zo een brug slaan tussen wetenschappelijk
onderzoek, private partijen, burgers en overheden. Het is de bedoeling dat
deze actoren gezamenlijk een visie ontwikkelen over hoe een bepaalde
maatschappelijke uitdaging aangepakt moet worden. Zij zullen daarin
richtingen geven voor het benodigde onderzoek, maar bijvoorbeeld ook
voor het versoepelen van regelgeving of het implementeren van nieuwe
technologische en niet-technologische innovaties. Zo is in het inmiddels
opgestarte pilot-EIP «Active and Healthy Ageing» de mogelijke bijdrage
van ICT aan het oplossen van zorgvraagstukken een nadrukkelijk punt van
aandacht.
De leden van de CDA-fractie wijzen in het kader van de discussie rond de
EIP’s op de noodzaak van het voorkomen van extra instrumenten die weer
extra administratieve lasten met zich meebrengen.
Het kabinet is zich bewust van de noodzaak van het voorkomen van extra
instrumenten. Daarom moeten de EIP’s vooral een bijdrage leveren aan de
stroomlijning en coördinatie van bestaande programma’s en instrumenten binnen een bepaald thema, en niet een nieuw instrument op zich
worden. Het kabinet zal daarom kritisch blijven kijken naar de ontwikkeling van toekomstige EIP’s, maar ook naar de ontwikkeling van het
Europese onderzoeks- en innovatielandschap als geheel. Het kabinet zet
zich er daarbij voor in dat de door alle partijen gewenste stroomlijning en
coördinatie ook daadwerkelijk plaatsvindt, en dat er waar mogelijk ook
een reductie plaatsvindt van het aantal instrumenten en programma’s.
De leden van de D66-fractie vragen zich af waar het extra geld voor
onderzoek en innovatie vandaan moet komen, aangezien het kabinet pleit
voor meer geld voor onderzoek en innovatie binnen het krapper
budgettair kader en een sobere EU-begroting. Kan de minister vertellen
welke posten dan wel gekort moeten gaan worden?
Zoals beschreven in de brief met de inzet voor het Meerjarig Financieel
Kader van 28 maart 2011 (TK 21 501-20 nr. 529) en in de brief in reactie op
het voorstel van de Commissie (TK 21 501-20 nr. 553) acht het kabinet het
wenselijk dat er op de EU-begroting voldoende middelen worden
vrijgespeeld om binnen het krappere budgettaire kader meer te kunnen
investeren in met name concurrentievermogen en innovatie (in lijn met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

15

Europa2020-strategie) en samenwerking op het terrein van justitie,
migratie en asiel. Daarbij geldt wel dat dit alleen kan binnen een sober
totaalplafond. Het kabinet acht het dan ook noodzakelijk dat binnen alle
categorieën er nog kritisch wordt gekeken naar de mogelijkheden voor
besparingen, waarbij het kabinet primair denkt aan het cohesiebeleid en
de administratieve uitgaven.
RUIMTEVAART
De leden van de CDA-fractie vragen of het kabinet de opvatting deelt dat
veiligheid, innovatie en dienstbaarheid naar de Europese burger essentieel zijn in Europees ruimtevaartbeleid. Daarnaast willen de leden van de
CDA-fractie weten hoe satellieten kunnen bijdragen aan duurzame
ontwikkeling op het gebied van landbouw. Tot slot vragen de leden van de
CDA-fractie wat er vanuit Europa wordt gedaan om de digitale veiligheid
en privacy van de Europese burger te waarborgen en wat voor effect
Galileo en het Global Monitoring for Environment and Security (GMES)
hierop hebben.
Het kabinet deelt de mening van het CDA dat veiligheid, innovatie en
dienstbaarheid naar de Europese burger de essentie moeten zijn van het
Europese ruimtevaartbeleid. De inspanning van dit kabinet is er steeds op
gericht om die doelstellingen te realiseren. In lijn met de Digitale Agenda
wordt erop ingezet om het «free of charge» principe toe te passen op de
ruwe data van de ruimtevaartsystemen die met overheidsgeld zijn
betaald. Dit vanuit het oogpunt dat de belastingbetaler niet twee keer
hoeft te betalen. Deze data stellen ons in staat om nauwkeuriger het
aardse systeem te begrijpen en te monitoren, en adequaat te reageren op
ontwikkelingen die de veiligheid van de burger bedreigen (bijvoorbeeld
extreme weersomstandigheden). Ook kunnen ondernemers met deze data
nieuwe toepassingen ontwikkelingen voor de markt, waardoor innovatie
kan plaatsvinden.
In de landbouw is dit bijvoorbeeld het geval. Satellietdata kunnen steeds
beter worden gebruikt voor het monitoren van gewasontwikkeling en
groeiomstandigheden op de akker. Zo kan met (bewerkte) satellietdata
worden vastgesteld of er vocht of nutriënttekorten in de bodem optreden
of dat ziekten of plagen zich in de gewassen ontwikkelen. Door deze
informatie te gebruiken bij de teelt kan de boer zijn opbrengsten
verhogen, kosten besparen en het milieu ontzien. Deze ontwikkeling van
precisielandbouw biedt perspectief op een meer duurzame landbouw. Het
kabinet stimuleert deze ontwikkeling via het programma Precisielandbouw en door satellietdata eenvoudig en goedkoop beschikbaar te
stellen voor innovatie in de agrosector.
Tot slot deelt het kabinet de zorg over de digitale veiligheid en privacy van
de burger. De systemen Galileo en GMES kunnen uitsluitend gegevens
van de satelliet naar de aarde sturen en kunnen geen persoonsgegevens
verzamelen of verwerken. Met behulp van de satellietgegevens kunnen
toepassingen worden ontwikkeld waarmee de privacy kan worden
geschonden. Denk aan de enkelband met GPS die een signaal aan de
politie geeft zodra iemand zich binnen een bepaald gebied bevindt. Bij
iedere toepassing op basis van satellietgegevens waarbij locatie van
personen kan worden bepaald, vastgelegd of gevolgd, moet de privacywetgeving in acht worden genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

16

Volledige agenda
–

–

–

–

–

–

De geannoteerde agenda van de Raad voor Concurrentievermogen
van 5–6 december 2011, (Kamerstuk 21 501-30, nr. 274), namens de
minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, M.J.M.
Verhagen.
Verslag van de Raad voor Concurrentievermogen van 29 en 30 september 2011 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 272), namens de minister van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, M.J.M. Verhagen.
Fiche: Mededeling Intellectueel Eigendom (Kamerstuk 22 112,
nr. 1195), namens de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M.
Knapen.
Fiche: verordening Interne Markt Informatiesysteem (IMI), (Kamerstuknummer 22 112, nr. 1239), namens de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen.
Fiche: mededeling partnerschappen in onderzoek en innovatie
(Kamerstuk 22 112, nr. 1251, namens de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen.
Fiche inzake Mededeling Het industriebeleid: het concurrentievermogen versterken (Kamerstuk 22 112, nr. 1266), namens de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 275

17