Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2314
Vragen van de leden Omtzigt (CDA) en Lodders (VV) aan de
Staatssecretarissen van Financiën en van Infrastructuur en Waterstaat over het
Revnext-model voor de stimulering van elektrische auto’s, de merkwaardige
aanbesteding, de uitkomsten van dit model en het feit dat TNO de
Staatssecretaris weerspreekt (ingezonden 8 april 2019).
Nader antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer
(Infrastructuur en Waterstaat), mede namens de Staatssecretaris van Financiën
(ontvangen 23 april 2019).
Vraag 1
Herinnert u zich dat de Kamer meerdere keren gevraagd heeft of het
CARbonTAX-model wetenschappelijk gevalideerd is? Heeft u, toen het bleek
dat het niet gevalideerd was, actie ondernomen en het model alsnog
wetenschappelijk laten valideren? Zo ja, wanneer, door wie en met welke
uitkomst en zo nee, waarom niet?
Vraag 2
Wilt u reageren op de volgende bewering van TNO, die uw antwoord op
Kamervragen weerspreekt: «In het antwoord van Staatssecretaris Snel
(07/02/2019) op vragen 11, 12 en 24 van Kamerleden Omtzigt en Lodders
(15/01/2019) wordt gesteld dat «alle parameters in de zomer en het najaar van
2018 gedurende 3 maanden uitvoerig zijn besproken, getoetst en op
onderdelen herijkt en gevalideerd door het PBL en TNO». Naar de mening
van TNO heeft er geen herijking en validatie van het model plaatsgevonden,
maar slechts een evaluatie en een update van model-inputs. De uit het
antwoord van Staatssecretaris Snel op te maken suggestie dat TNO het
CARbonTAX-model heeft gevalideerd, weerspreken wij derhalve»?1
Vraag 3
Heeft het Planbureau voor de Leefomgeving zelf het CARbonTAX-model van
Revnext geselecteerd voor de doorrekening van het Klimaatakkoord? Zo ja,
wanneer, hoe en op basis van welke criteria heeft die selectie plaatsgevonden? Zo nee, wie heeft dan dat model aanbevolen of geselecteerd voor het
planbureau?

1

ah-tk-20182019-2314
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.ftm.nl/artikelen/tno-rekenmodel-elektrisch-rijden?share=1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 4
Heeft het Planbureau voor de Leefomgeving zelf het gedeelte van het
Klimaatakkoord aangaande elektrische auto’s laten doorrekenen door
Revnext? Zo ja, onder welk contract is dat gebeurd (n.b. het gaat hier
expliciet niet over de gevoeligheidsanalyses)?
Vraag 5
Bent u ervan op de hoogte dat er andere modellen zijn voor het doorrekenen
van het stimuleren van elektrisch vervoer en dat bijvoorbeeld CE Delft op
basis van de eigen modellen (zoal CEPAIA, COSTREAM en CELINE) doorrekeningen gemaakt heeft voor onder andere de ministeries van Infrastructuur &
Milieu, Economische Zaken en Financiën, het Planbureau voor de Leefomgeving, de Europese Commissie?2
Vraag 6
Herinnert u zich dat het Planbureau voor de Leefomgeving verklaarde: «Op
een beperkt aantal terreinen beschikt het PBL niet over een eigen model,
maar zijn we afhankelijk van externe partijen. Dat geldt onder meer voor het
Carbontax-model, dat eigendom is van een private partij, Revnext. Dit is het
enige model voor het gebruik van elektrische voertuigen in Nederland.»3 en
dat u zelf ook zei dat het Revnext het enige model is?
Vraag 7
Klopt de zin van het planbureau, namelijk dat het Revnext-model het enige
model voor het gebruik van elektrische voertuigen in Nederland is?
Vraag 8
Zijn die andere modellen ooit in beeld geweest voor een doorrekening van
het Klimaatakkoord?
Vraag 9
Herinnert u zich dat u schreef dat het Ministerie van Financiën in 2011 en
2014 via openbare aanbesteding bij het model CARbonTAX (toen van Ecorys
en Policy Research Corporation) is uitgekomen?
Vraag 10
Kunt u bij de openbare aanbestedingen uit 2011 en 2014 horende stukken,
«aankondiging opdracht» en de «aankondiging gegunde opdracht» alsmede
de beoordelingscriteria aan de Kamer doen toekomen, aangezien die niet
meer terug te vinden zijn in databases, terwijl de aankondigingen toch
openbare documenten dienen te zijn?4
Vraag 11
Kunt u alle stukken die betrekking hebben op de aanbestedingen en
gunningen uit
2011, Ministerie van Financiën (€ 81.148,48)
2014, Ministerie van Financiën (€ 138.368)
2014 en 2015, Ministerie van Financiën (€ 134.128,50)
2018/19, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (€ 29.222 en € 487.500)
2018/19, Planbureau voor de Leefomgeving (€ 40.414,00)
aan de Kamer doen toekomen, dat betekent dus de aankondiging van de
opdracht, de aankondiging van de gunning, de beoordelingscriteria en de
binnengekomen offertes (die laatste vertrouwelijk ter inzage voor de Kamer)?5
Vraag 12
Heeft de overheid bij ook maar een van deze aanbestedingen het verwerven
van het intellectueel eigendom dan wel een licentie van de gebruikte software
– zodat het model zelf gebruikt en bestudeerd kon worden – als voorwaarde
voor aankoop gesteld? Zo ja, wanneer is die verworven en zo nee, waarom
wil de overheid dan alleen een black box, die niemand kan controleren?

2

https://www.ce.nl/elektrisch-vervoer
https://www.pbl.nl/nieuws/nieuwsberichten/2019/reactie-pbl-op-gebruik-nev-cijfers-en-modellen
4
Kamerstukken II 2018/19, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1973
5
Kamerstukken II 2018/19, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1973, antwoord 12
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 13
Waarom heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in 2018 een
grote opdracht gegeven zonder openbaar aan te besteden? Kunt u aangeven
of deze ondershandse opdracht (die ver boven de aanbestedingslimiet zit
voor openbare aanbesteding) rechtmatig geweest is en zo ja op basis van
welk wetsartikel en welke onderbouwing er geen openbare aanbesteding
geweest is?
Vraag 14
Is er op enig moment politieke bemoeienis of invloed geweest op het
aanbesteden en/of het gunnen van een van deze opdrachten?
Vraag 15
Zijn er ooit problemen of onregelmatigheden geconstateerd bij de inkoop of
aanbesteding van de modellen?
Vraag 16
Herinnert u zich dat toenmalig Staatssecretaris Wiebes in 2016 in Autoweek
zei: «We hadden er nooit aan moeten beginnen». Na jaren belastingvoordeel
voor auto’s met een stekker draait Eric Wiebes de subsidiekraan hard dicht.
«We hebben er zes miljard euro in gestopt en er nul klimaateffect voor
teruggekregen»?6
Vraag 17
Deelt u de opvatting van toenmalig staatssecreatris Wiebes, namelijk dat de
CARbonTAX-studie uit 2011 leidde tot 6 miljard stimulering in Autobrief I
(vele malen meer dan voorspeld) en dat dat nul klimaateffect gehad heeft?
Vraag 18
Welke evaluaties zijn er geweest van de uitkomsten van Autobrief I en II en
hoe zijn ze vergeleken met de voorspellingen die gedaan zijn door Revnext,
inclusief de voorspelde kosten? Kunt u die evaluaties aan de Kamer doen
toekomen?
Vraag 19
Herinnert u zich dat u antwoordde: «Het PBL heeft, vanwege de toepassing
voor zijn analyses op ontwerp-Klimaatakkoord, in de zomer van 2018 kritisch
gekeken naar de uitgangspunten en de uitkomsten van het model en deze
uitvoerig met Revnext besproken en getoetst. Deze toets is mede uitgevoerd
op basis van inzichten uit bestaande (wetenschappelijke) literatuur en op
basis van een, in opdracht van het PBL uitgevoerde, TNO-studie over de
verwachte ontwikkeling van elektrisch rijden tot 2030. Daarmee is het model
naar het oordeel van PBL geschikt voor de doorrekening van het ontwerpKlimaatakkoord. Deze TNO-studie is op 13 maart eveneens als bijlage bij de
doorrekening ontwerp-Klimaatakkoord toegevoegd»?7
Vraag 20
Heeft u deze studie van TNO (TNO 2018 R10919v2 Inputs and considerations
for estimating large scale uptake of electric vehicles in the Dutch passenger
car fleet up to 2030) zelf ook gelezen? Zo ja, wanneer?
Vraag 21
Heeft u gezien dat in de TNO-studie gekeken wordt wat er gebeurt als er in
zijn geheel geen subsidie aan elektrische auto’s gegeven wordt en dat er dan
sprake is van de volgende twee scenario’s in de samenvatting:
1. dat betekent dat in 2030 bij geen nieuw beleid in het gunstigste geval
zo’n 65% van de nieuwverkopen EV’s zijn. Opgeteld over de jaren
2018–2030 zouden er dan in 2030 maximaal ca. 2,8 miljoen EV’s kunnen
rondrijden;
2. een conservatievere variant is berekend waarbij: 1) particulieren wachten
met aanschaf tot de aanschafprijs van een EV lager is (in plaats van de
TCO), en 2) zakelijk beslissers pas EV’s aanschaffen bij een 10% lagere

6
7

Autoweek 32, 2016, pagina 24-28
Kamerstukken II 2018/19, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1973, antwoord 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

TCO, en particulieren pas EV’s aanschaffen bij een 10% lagere aanschafprijs. Bij deze variant is het verkoopaandeel 41% in 2030, en het
geschatte aantal EV’s in 2030 onder de anderhalf miljoen?
Vraag 22
Heeft u kennisgenomen van de Revnext-doorrekening van het Klimaatakkoord, waarin:
– bij geen enkel stimuleringsbeleid (zoals in het TNO-rapport) er 0,5 miljoen
elektrische auto’s zijn in 2030;
– bij het concept-Klimaatakkoord met 12 miljard stimulering er 1,5 miljoen
elektrische auto’s zijn?
Vraag 23
Wilt u aan het Planbureau voor de Leefomgeving vragen hoe de TNO-studie
ooit als input voor het Revnext-model (of kalibratie) gediend heeft, aangezien
de TNO-schattingen leiden tot meer of net zoveel elektrische auto’s in 2030
als er in 2021 gestopt wordt met elke vorm van subsidiëring, als in het
Revnext-model met 12 miljard fiscale stimulering?
Vraag 24
Zijn de uitkomsten van het TNO-model in lijn met de input en met de
uitkomsten van het Revnext-model? Kunt u dit uitgebreid toelichten?
Vraag 25
Kunt u een overzicht geven van welke fiscale regelingen in de Miljoenennota
meer dan 40% endogene groei per jaar hadden in 2018/19 volgens tabel 5.4.1
van de Miljoenennota 2019 en dus enorm gestegen zijn in uitgaven ten
opzichte van de benchmark, namelijk het regeerakkoord?
Vraag 26
Kunt u voor elk van de stijgers uit de vorige vraag aangeven of u maatregelen genomen heeft of maatregelen zult nemen om die stijging de komende
jaren af te remmen?
Vraag 27
Herinnert u zich dat u berekende dat een Hyundai KONA Electric Premium,
Pulse Red van 45.000 euro, die 5 jaar geleased wordt, een fiscaal voordeel
krijgt van 22.759 euro, respectievelijk 24.551 euro, als je hem vergelijkt met
een benzine- of dieselauto van hetzelfde gewicht?8
Vraag 28
Kunt u aangeven hoeveel elke ton CO2 die middels het rijden van die Hyundai
KONA bespaard wordt, kost aan gederfde belastinginkomsten? Kunt u deze
berekening maken als de Hyundai na 5 jaar geëxporteerd wordt en als hij de
rest van zijn leven in Nederland blijft rijden? Kunt u de twee berekeningen
specificeren?
Vraag 29
Is het kosteneffectief klimaatbeleid om een Hyundai KONA Electric Premium,
Pulse Red een fiscale korting te geven van 22.759 euro?
Vraag 30
Klopt het dat geen van onze buurlanden een fiscale korting geeft van meer
dan 8.000 euro op die auto en dat Nederland dus ongeveer 3 keer zoveel
belastingvoordeel geeft als omliggende landen?
Vraag 31
Kunt u, door middel van de methode van de Algemene Rekenkamer,
aangeven hoeveel een ton CO2-besparing in de mobiliteit kost via het
stimuleren van elektrische auto’s in 2019 en 2020 (de huidige periode van de
Autobrief)?

8

Kamerstukken II 2018/19, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1335

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Vraag 32
Kunt u, door middel van de methode van de Algemene Rekenkamer,
aangeven hoeveel een ton CO2-besparing in de mobiliteit kost in de periode
2021–2030 via het stimuleren van elektrische auto’s volgens de voorspellingen van het Klimaatakkoord?
Vraag 33
Klopt het dat elektrische auto’s uitstoot genereren omdat de energie voor die
elektrische auto’s opgewekt dient te worden via bijvoorbeeld gascentrales of
kolencentrales?
Vraag 34
Kunt u aangeven waar in de berekeningen van het Klimaatakkoord de extra
energie die opgewekt wordt voor elektrische auto’s is meegenomen en waar
de CO2 die daarmee uitgestoten wordt leidt tot een toename van de
CO2-uitstoot in de sector elektriciteit? Kunt u dit heel precies aangeven?
Vraag 35
Kunt u de richtlijn van het Intergovernmental Panel on Climate Change over
automobiliteit aan de Kamer doen toekomen en uitleggen hoe volgens die
richtlijnen de CO2-uitstoot van elektrische auto’s moet worden meegenomen
in klimaatmodellen? Kunt u specifiek ingaan op de vraag hoe omgegaan
moet worden met de CO2-uitstoot die gepaard gaat met de opwekking van
elektriciteit voor elektrische auto’s?9
Vraag 36
Is het mogelijk dat, indien Nederland erin slaagt minder CO2 per gereden
kilometer uit te stoten dan het EU-maximum, de bespaarde «overschotten»
verkocht worden voor honderden miljoenen zodat elders in de EU boven het
EU-maximum uitgestoten kan worden en er dus netto in zijn geheel geen
CO2-besparing optreedt door het waterbedeffect?10
Vraag 37
Kunt u deze vragen één voor één en heel precies beantwoorden en al wel
voor maandagavond 15 april, zodat de antwoorden meegenomen kunnen
worden bij de hoorzitting op 16 april en bij het interpellatiedebat, dat later die
week plaatsvindt, en de nadere vragen aldaar?
Nader antwoord
Bijgaand zend ik u mede namens de Staatssecretaris van Financiën vertrouwelijk11 ter inzage de stukken behorende bij Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 2313, bestaande uit drie mappen van het
Ministerie van Financiën, één map van het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat en één map van het Planbureau voor de Leefomgeving.

9

Kamerstukken II 2018/19, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1972
https://www.ad.nl/auto/vervuilend-fiat-chrysler-drukt-uitstoot-door-schijnconstructie-mettesla~a62074a5/
11
Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5