TER ONDERTEKENING
Nota actief openbaar
Ja

Aan
Van

minister van BZK

Onze referentie
2023-0000131399
Datum
6 maart 2023
Opgesteld door

brief aan NVvR inzake rol gemeenteraad bij benoeming,
schorsing en ontslag waarnemend burgemeester

Samengewerkt met
Bijlage(n)
3

Aanleiding
De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden (NVvR) heeft u een brief gestuurd
waarin zij haar zorgen uit over de rol van de gemeenteraad bij benoeming,
schorsing en ontslag van waarnemend burgemeesters. Dit naar aanleiding van uw
brief aan de Kamer van 17 oktober 2022 inzake de uitvoering van de motieBisschop/Strolenberg (regeling procedure ontslag waarnemend burgemeester).
De VC BiZa heeft gevraagd om een afschrift van uw antwoord aan de NVvR. Gelet
op de benodigde afstemming, mede naar aanleiding van de recente bespreking
van dit onderwerp in een commissiedebat (zie hieronder) heeft de beantwoording
even op zich laten wachten. De NVvR is tussentijds wel op de hoogte gebracht dat
een inhoudelijke beantwoording nog zou volgen.
Geadviseerd besluit
Instemmen met de bijgevoegde brief en deze ondertekenen, en een afschrift
hiervan aan de Kamer sturen.
Kern
De NVvR is bezorgd dat gemeenteraden onvoldoende inspraak hebben bij de
keuze van de cvdK om een waarnemend burgemeester te benoemen of te
schorsen/ontslaan. Het ontslag van de waarnemend burgemeester van
Scherpenzeel in 2021 is vermoedelijk de aanleiding, doch dit wordt niet met
zoveel woorden genoemd. De NVvR bepleit dan ook een feitelijk doorslaggevende
rol voor de raad, ook wel een bindend advies genoemd, en trekt hierbij een
vergelijking met de rol van de raad bij de procedure van Kroonbenoeming.
In uw reactie geeft u aan dat die vergelijking niet op gaat: een waarnemend
burgemeester heeft staatsrechtelijk gezien een andere positie, omdat een
waarnemend burgemeester niet voor een volledige termijn wordt benoemd door
de Kroon, maar wordt aangesteld door de cvdK indien en zo lang de cvdK dit in
het belang van de gemeente nodig oordeelt. Daarbij ligt het in de rede dat het
gaat om een beperkte termijn. Deze staatsrechtelijk andere positie uit zich mede
in de procedure van benoeming, schorsing en ontslag. Het is van belang dat de
cvdK in deze procedure, waarin hij handelt als rijksorgaan, keuzevrijheid heeft,
rekening houdend met het gevoelen van de raad. De bestuurlijke situatie kan van
de cvdK vragen een eigen afweging te maken over wat in het belang van de
gemeente noodzakelijk is. Bijv. de aanstelling van een zware waarnemer met een
bestuurlijke opdracht in geval van bestuurlijke problemen. Volgens de wet heeft
Pagina 1 van 3

de cvdK de verplichting de raad te horen alvorens in de waarneming te voorzien,
tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten. Dat is een uitzonderlijke
situatie, die in de bestuurlijke praktijk feitelijk niet voorkomt. Wel is het zo dat de
rechter in de uitspraak op het ontslag van de waarnemend burgemeester van
Scherpenzeel heeft gezegd dat de cvdK zijn besluit deugdelijk heeft te motiveren
en een zorgvuldig proces dient te volgen.

Onze referentie
2023-0000131399
Datum
6 maart 2023

U heeft de Kamer eerder geschreven de motie-Bisschop/Strolenberg zo uit te
voeren dat in de wet expliciet zal worden gemaakt dat onder het voorzien in de
waarneming van het ambt van burgemeester wordt bedoeld dat de cvdK een
waarnemend burgemeester kan benoemen, schorsen en ontslaan. Inhoudelijk is
daarbij geen wijziging beoogd. De voorgenomen wetswijziging zal dus geen
afbreuk doen aan de bestaande rollen en verantwoordelijkheden van de cvdK en
de gemeenteraad. U concludeert dan ook dat de positie van de raad goed in de
wet geborgd is en zal blijven, en dat ook de bestuurlijke praktijk uitwijst dat zich
hier geen grote problemen op voordoen.
Toelichting
Politieke context
De motie-Bisschop/Strolenberg is met grote steun aangenomen. In het
commissiedebat Bestuurlijke organisatie, democratie en verkiezingen van 18
januari jl. heeft u toegezegd nog dit kalenderjaar een wetstraject te zoeken
waarin de explicitering van de regeling voor benoeming, schorsing en ontslag van
een waarnemend burgemeester kan worden meegenomen. Als hiervoor dit jaar
geen passend wetstraject wordt gevonden, heeft u toegezegd nog dit jaar met
een apart wetsvoorstel te komen om dit te regelen.
Financiële/juridische overwegingen
Ter uitvoering van de motie zullen de Gemeentewet, de Provinciewet en ten slotte
ook de Ambtsinstructie gewijzigd moeten worden. Zoals gezegd, is het
voornemen de wetswijziging zo beperkt mogelijk te houden, nu het om een
verduidelijking gaat. Het voornemen is nu om deze wijziging onder te brengen in
een bredere wetswijziging betreffende diverse onderwerpen in de Gemeentewet.
Krachtenveld
De cvdK’s hebben behoefte aan de nodige armslag richting gemeenten. Zij
handelen als rijksorgaan, dus onder ministeriële verantwoordelijkheid. Een
voornemen tot benoeming, schorsing of ontslag dient conform de Ambtsinstructie
ter kennis te worden gebracht van de minister van BZK.
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Motivering
In de openbaar gemaakte versie van deze nota zijn alle persoonsgegevens van
ambtenaren geanonimiseerd.

Pagina 2 van 3

Bijlagen
Volgnummer

Naam

1

1 brief aan NVvR

2

2 afschrift aan VC BiZa

3

3 brief van NVvR

Informatie

Onze referentie
2023-0000131399
Datum
6 maart 2023

Pagina 3 van 3