Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

916
Vragen van het lid Diks (GroenLinks) aan de Minister-President en de
Ministers van Buitenlandse Zaken, voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, van Justitie en Veiligheid en van Defensie over
de aanwezigheid van informatie op ministeries over de burgerdoden bij het
Nederlandse bombardement op Hawija (ingezonden 7 november 2019).
Antwoord van Minister Bijleveld-Schouten (Defensie), mede namens de
Minister-President, de ministers van Buitenlandse Zaken, voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Justitie en Veiligheid
(ontvangen 25 november 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 844.
Vraag 1
Wat heeft de Minister van Defensie bedoeld met de zinsnede «Het is
aannemelijk dat de meest betrokken ministeries over het bestaan van het
onderzoek zijn geïnformeerd» in het op 5 november 2019 aan de Kamer
gezonden feitenrelaas?1
Antwoord 1
Op basis van de informatie die op dat moment bij het Ministerie van Defensie
beschikbaar was, kon op 5 november jl. enkel worden gesteld dat het
aannemelijk was dat de meest betrokken ministeries waren geïnformeerd
over het bestaan van het onderzoek van Central Command (CENTCOM), het
hoofdkwartier in de Verenigde Staten dat de anti-ISIS operaties aanstuurt,
naar mogelijke burgerslachtoffers bij de Nederlandse wapeninzet in Hawija.
Dit aangezien de geldende procedure voorschrijft dat het Ministerie van
Defensie bij een vermoeden van burgerslachtoffers de betrokken ministeries
(in ieder geval Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en Justitie en Veiligheid)
zo spoedig mogelijk informeert. Naar nu is gebleken is dit gebeurd in de
reguliere ambtelijke Stuurgroep Missies en Operaties (SMO) van 4 juni 2015.

1

ah-tk-20192020-916
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Feitenrelaas transparantie burgerslachtoffers bij luchtaanvallen, 5 november 2019 (Kamerstuk
27 925, nr. 663).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 2
Is het Ministerie van Algemene Zaken geïnformeerd over de uitkomsten van
het Central Command (CENTCOM)-onderzoek dat op 15 juni 2015 door het
Ministerie van Defensie is ontvangen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke
datum?
Antwoord 2
Het initiële CENTCOM-rapport als zodanig is nooit verstrekt aan andere
departementen, conform staande praktijk.
In de reguliere ambtelijke SMO van 4 juni 2015 is gesproken over een door
Nederland uitgevoerde coalitieaanval op een vehicle borneIED faciliteit in de
buurt van Kirkuk, dat er sprake was van secundaire explosies, dat het
targeting proces zorgvuldig was doorlopen en dat in Iraakse media positief
over de actie werd bericht en daarin de mogelijkheid werd genoemd van
eventuele burgerslachtoffers. Ook werd aangegeven dat de Coalitie na afloop
standaard onderzoek uitvoert, waarin ook de mogelijkheid van burgerslachtoffers werd meegenomen, en dat dit onderzoek nog liep. Aantallen mogelijke
burgerslachtoffers zijn daarbij niet genoemd, aangezien deze niet konden
worden vastgesteld.
In de SMO zijn de ministers van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, Defensie, Justitie en Veiligheid en Algemene
Zaken standaard ambtelijk vertegenwoordigd.
Het Ministerie van Algemene Zaken was in de SMO van 4 juni 2015 niet
aanwezig. De ambtelijke vertegenwoordiger in de SMO heeft kennis kunnen
nemen van het besprokene middels de besluitenlijst van de SMO van 4 juni
2015. Daarin stond dat gesproken is over een operatie waarbij een vehicle
borneIED faciliteit is vernietigd.
Na de afronding van het onderzoek van Defensie op 26 mei 2016, meldde het
ministerie op dezelfde dag in de SMO dat het eigen onderzoek was afgerond,
maar dat het onderzoek van het OM nog gaande was. Daarbij werd aangegeven dat het CENTCOM-onderzoek en het onderzoek van Defensie hadden
uitgewezen dat er bij een secundaire explosie waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen, maar dat het vaststellen van het doel op legitieme wijze
had plaatsgevonden. Aantallen mogelijke burgerslachtoffers zijn daarbij niet
genoemd, aangezien deze niet konden worden vastgesteld. In de besluitenlijst
van de SMO van 26 mei 2016 werd aangegeven dat de stand van zaken van
de twee onderzoeken naar mogelijke burgerslachtoffers werd gedeeld in de
SMO alsook dat beide onderzoeken nog liepen. In de besluitenlijst staat niet
welke onderzoeken het betrof.
De voortgangsrapportage over de Nederlandse bijdrage aan de strijd tegen
ISIS 2018 van 13 april 2018 (Kamerstuk 27 925 nr. 629), waarin de Kamer is
geïnformeerd over de uitkomsten van de onderzoeken van het OM naar
gevallen waarbij er mogelijk sprake was van burgerslachtoffers ten gevolge
van Nederlandse wapeninzet, is behandeld in de Raad Veiligheid en
Inlichtingen (RVI) van 10 april 2018 en vervolgens doorgeleid naar de
eerstvolgende ministerraad.
Op 29 oktober jl. werd de concept-Kamerbrief inzake transparantie over
burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS van de Minister
van Defensie van 4 november jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 670) op ambtelijk
niveau ter informatie met het Ministerie van Algemene Zaken gedeeld. In
deze versie van de conceptbrief waren de details over datum, plaats en het
mogelijke aantal burgerslachtoffers nog niet ingevuld.
Op 4 november jl. werd een nieuwe versie van de genoemde conceptKamerbrief op ambtelijk niveau ter informatie met het Ministerie van
Algemene Zaken gedeeld. Daarin werd vermeld dat de door CENTCOM
aangehaalde open bronnen bij de aanval in Hawija spraken over ongeveer 70
slachtoffers, zowel ISIS-strijders als burgers.
Voor zover nu kan worden vastgesteld zijn geen verdere details van het
CENTCOM-onderzoek met het Ministerie van Algemene Zaken gedeeld, tot
19 november jl. toen het initiële CENTCOM-rapport, alsmede het rapport van
het aanvullende CENTCOM-onderzoek naar het targeting proces, op ambtelijk
niveau ter inzage werd gelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 3
Is de Minister-President in persoon geïnformeerd over de uitkomsten van het
CENTCOM-onderzoek dat op 15 juni 2015 door het Ministerie van Defensie is
ontvangen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke datum?
Antwoord 3
Het initiële CENTCOM-onderzoek is nooit in persoon met de MinisterPresident gedeeld. Bij een overleg op 20 november jl. lag het initiële
CENTCOM-rapport, alsmede het rapport van het aanvullende CENTCOMonderzoek naar het targeting proces, ter inzage. Zie verder het antwoord op
vraag 2.
Vraag 4
Op welk moment is op het Ministerie van Algemene Zaken bekend geworden
dat bij het door Nederland uitgevoerde bombardement op Hawija circa
zeventig burgerslachtoffers zijn gevallen? Is de Minister-President hier in
persoon over geïnformeerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke datum?
Antwoord 4
Hoewel het zeer waarschijnlijk is dat bij de Nederlandse wapeninzet in Hawija
burgerslachtoffers zijn gevallen, is tot op de dag van vandaag nog altijd niet
zeker hoeveel burgerslachtoffers er precies zijn te betreuren. Zie voorts de
passage over het aantal burgerslachtoffers in de begeleidende Kamerbrief.
Vraag 5
Is het Ministerie van Buitenlandse Zaken geïnformeerd over de uitkomsten
van het CENTCOM-onderzoek dat op 15 juni 2015 door het Ministerie van
Defensie is ontvangen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke datum?
Antwoord 5
Het initiële CENTCOM-rapport als zodanig is nooit verstrekt aan andere
departementen, conform staande praktijk.
In de reguliere ambtelijke SMO van 4 juni 2015 is gesproken over een door
Nederland uitgevoerde coalitieaanval op een vehicle borne IED faciliteit in de
buurt van Kirkuk, dat er sprake was van secundaire explosies, dat het
targeting proces zorgvuldig was doorlopen en dat in Iraakse media positief
over de actie werd bericht en daarin de mogelijkheid werd genoemd van
eventuele burgerslachtoffers. Ook werd aangegeven dat de Coalitie na afloop
standaard onderzoek uitvoert, waarin ook de mogelijkheid van burgerslachtoffers werd meegenomen, en dat dit onderzoek nog liep. Aantallen mogelijke
burgerslachtoffers zijn daarbij niet genoemd, aangezien deze niet konden
worden vastgesteld.
In de SMO zijn de ministers van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, Defensie, Justitie en Veiligheid en Algemene
Zaken standaard ambtelijk vertegenwoordigd.
Op 11 juni 2015 informeerde het Ministerie van Buitenlandse Zaken na afloop
van de SMO van die dag bij het Ministerie van Defensie naar de stand van
zaken omtrent het onderzoek van de Coalitie naar mogelijke burgerslachtoffers. Het Ministerie van Defensie gaf aan dat dit onderzoek nog enkele weken
kon duren.
Na de afronding van het onderzoek van Defensie op 26 mei 2016, meldde het
ministerie op dezelfde dag in de SMO dat het eigen onderzoek was afgerond,
maar dat het onderzoek van het OM nog gaande was. Daarbij werd aangegeven dat het CENTCOM-onderzoek en het onderzoek van Defensie hadden
uitgewezen dat er bij een secundaire explosie waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen, maar dat het vaststellen van het doel op legitieme wijze
had plaatsgevonden. Aantallen mogelijke burgerslachtoffers zijn daarbij niet
genoemd, aangezien deze niet konden worden vastgesteld. In de besluitenlijst
van de SMO van 26 mei 2016 werd aangegeven dat de stand van zaken van
de twee onderzoeken naar mogelijke burgerslachtoffers werd gedeeld in de
SMO alsook dat beide onderzoeken nog liepen. In de besluitenlijst staat niet
welke onderzoeken het betrof.
De voortgangsrapportage over de Nederlandse bijdrage aan de strijd tegen
ISIS 2018 van 13 april 2018 (Kamerstuk 27 925 nr. 629), waarin de Kamer is
geïnformeerd over de uitkomsten van de onderzoeken van het OM naar
gevallen waarbij er mogelijk sprake was van burgerslachtoffers ten gevolge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

van Nederlandse wapeninzet, is behandeld in de Raad Veiligheid en
Inlichtingen (RVI) van 10 april 2018 en vervolgens doorgeleid naar de
eerstvolgende ministerraad.
Op 29 oktober 2019 werd de concept-Kamerbrief inzake transparantie over
burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS van de Minister
van Defensie van 4 november jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 670) op ambtelijk
niveau ter informatie met het Ministerie van Buitenlandse Zaken gedeeld. In
deze versie van de conceptbrief waren de details over datum, plaats en het
mogelijke aantal burgerslachtoffers nog niet ingevuld.
Op 31 oktober jl. werd een nieuwe versie van de concept-Kamerbrief op
ambtelijk niveau ter informatie met het Ministerie van Buitenlandse Zaken
gedeeld. Daarin werd vermeld dat de door CENTCOM aangehaalde open
bronnen bij de aanval in Hawija spraken over ongeveer 70 slachtoffers, zowel
ISIS-strijders als burgers. Parallel aan de genoemde concept-Kamerbrief
werden conceptantwoorden op Kamervragen van het lid Karabulut (SP) over
een Nederlandse luchtaanval in Irak waarbij tientallen burgerslachtoffers
zouden zijn gevallen ter afstemming met het Ministerie van Buitenlandse
Zaken gedeeld. Hierin was dezelfde vermelding opgenomen. De beantwoording van deze Kamervragen is op 4 november jl. door de Minister van
Defensie mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken aan uw Kamer
verzonden (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 687).
Voor zover nu kan worden vastgesteld zijn geen verdere details van het
CENTCOM-onderzoek met het Ministerie van Buitenlandse Zaken gedeeld, tot
19 november jl. toen het initiële CENTCOM-rapport, alsmede het rapport van
het aanvullende CENTCOM-onderzoek naar het targeting proces, op ambtelijk
niveau ter inzage werd gelegd.
Vraag 6
Is de Minister van Buitenlandse Zaken in persoon geïnformeerd over de
uitkomsten van het CENTCOM-onderzoek dat op 15 juni 2015 door het
Ministerie van Defensie is ontvangen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke
datum?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 5. De Minister van Buitenlandse Zaken is op 4 juni
2015, 11 juni 2015 en op 26 mei 2016 door de ambtelijke vertegenwoordiger
in de SMO op dezelfde dag schriftelijk geïnformeerd over wat in of na afloop
van de respectieve SMO-bijeenkomsten over de Nederlandse wapeninzet was
gedeeld. Op 1 juli 2015 is de Minister van Buitenlandse Zaken door zijn
Directeur-Generaal geïnformeerd dat hij van Defensie had vernomen dat
onderzoek had uitgewezen dat bij een luchtactie door een Nederlandse F-16
in Irak enkele weken daarvoor «collateral damage» was opgetreden als
gevolg van een secundaire explosie in een gebouw met daarin een grote
hoeveelheid springstof, en dat nader onderzoek gaande was.
Op 1 november 2019 is de concept-beantwoording van de Kamervragen van
het lid Karabulut (SP) waar in het antwoord op vraag 5 naar wordt verwezen
ter goedkeuring aan de Minister van Buitenlandse Zaken aangeboden. De
Minister van Buitenlandse Zaken heeft na verzending naar de Kamer kennis
genomen van de Kamerbrief van de Minister van Defensie inzake transparantie over burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS waar in
het antwoord op vraag 5 naar wordt verwezen.
Voor zover nu kan worden vastgesteld zijn geen verdere details over de
bevindingen van het CENTCOM onderzoek in persoon met de Minister van
Buitenlandse Zaken gedeeld tot 25 november jl. toen de Minister van
Buitenlandse Zaken inzage heeft gehad in het initiële CENTCOM-rapport,
alsmede het rapport van het aanvullende CENTCOM-onderzoek naar het
targeting proces.
Vraag 7
Is de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingszaken in persoon
geïnformeerd over de uitkomsten van het CENTCOM-onderzoek dat op
15 juni 2015 door het Ministerie van Defensie is ontvangen? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, op welke datum?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Antwoord 7
Zie het antwoord op vraag 5. De besluitenlijst van de SMO van 4 juni 2015 is
de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking op
12 juni 2015 toegegaan. Daarin stond dat gesproken is over een operatie
waarbij een vehicle borne IED faciliteit is vernietigd.
De besluitenlijst van de SMO van 26 mei 2016 is de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking op 3 juni 2016 toegegaan.
Daarin werd aangegeven dat de stand van zaken van de twee onderzoeken
naar mogelijke burgerslachtoffers werd gedeeld in de SMO alsook dat beide
onderzoeken nog liepen. In de besluitenlijst staat niet welke onderzoeken het
betrof.
Ten aanzien van de in het antwoord op vraag 5 genoemde Kamerbrief en
antwoorden op Kamervragen van het lid Karabulut (SP) geldt dat de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking hiervan kennis
heeft genomen na verzending naar de Kamer op 4 november jl.
Voor zover nu kan worden vastgesteld zijn de bevindingen van het
CENTCOM-onderzoek niet in persoon met de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking gedeeld tot 20 november jl. toen de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking inzage
heeft gehad in het initiële CENTCOM-rapport, alsmede het rapport van het
aanvullende CENTCOM-onderzoek naar het targeting proces.
Vraag 8
Op welk moment is op het Ministerie van Buitenlandse Zaken bekend
geworden dat bij het door Nederland uitgevoerde bombardement op Hawija
circa zeventig burgerslachtoffers zijn gevallen? Zijn de Minister van Buitenlandse Zaken en/of de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking hier in persoon over geïnformeerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
op welke datum?
Antwoord 8
Hoewel het zeer waarschijnlijk is dat bij de Nederlandse wapeninzet in Hawija
burgerslachtoffers zijn gevallen, is tot op de dag van vandaag nog altijd niet
zeker hoeveel burgerslachtoffers er precies zijn te betreuren. Zie voorts de
passage over het aantal burgerslachtoffers in de begeleidende Kamerbrief.
Vraag 9
Is het Ministerie van Justitie en Veiligheid geïnformeerd over de uitkomsten
van het CENTCOM-onderzoek dat op 15 juni 2015 door het Ministerie van
Defensie is ontvangen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke datum?
Antwoord 9
Het initiële CENTCOM-rapport als zodanig is nooit verstrekt aan andere
departementen, conform staande praktijk.
In de reguliere ambtelijke SMO van 4 juni 2015 is gesproken over een door
Nederland uitgevoerde coalitieaanval op een vehicle borne IED faciliteit in de
buurt van Kirkuk, dat er sprake was van secundaire explosies, dat het
targeting proceszorgvuldig was doorlopen en dat in Iraakse media positief
over de actie werd bericht en daarin de mogelijkheid werd genoemd van
eventuele burgerslachtoffers. Ook werd aangegeven dat de Coalitie na afloop
standaard onderzoek uitvoert, waarin ook de mogelijkheid van burgerslachtoffers werd meegenomen, en dat dit onderzoek nog liep. Aantallen mogelijke
burgerslachtoffers zijn daarbij niet genoemd, aangezien deze niet konden
worden vastgesteld.
In de SMO zijn de ministers van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, Defensie, Justitie en Veiligheid en Algemene
Zaken standaard ambtelijk vertegenwoordigd.
Na de afronding van het onderzoek van Defensie op 26 mei 2016, meldde het
ministerie op dezelfde dag in de SMO dat het eigen onderzoek was afgerond,
maar dat het onderzoek van het OM nog gaande was. Daarbij werd aangegeven dat het CENTCOM-onderzoek en het onderzoek van Defensie hadden
uitgewezen dat er bij een secundaire explosie waarschijnlijk burgerslachtoffers waren gevallen, maar dat het vaststellen van het doel op legitieme wijze
had plaatsgevonden. Aantallen mogelijke burgerslachtoffers zijn daarbij niet
genoemd, aangezien deze niet konden worden vastgesteld. In de besluitenlijst
van de SMO van 26 mei 2016 werd aangegeven dat de stand van zaken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

de twee onderzoeken naar mogelijke burgerslachtoffers werd gedeeld in de
SMO alsook dat beide onderzoeken nog liepen. In de besluitenlijst staat niet
welke onderzoeken het betrof.
De voortgangsrapportage over de Nederlandse bijdrage aan de strijd tegen
ISIS 2018 van 13 april 2018 (Kamerstuk 27 925, nr. 629), waarin de Kamer is
geïnformeerd over de uitkomsten van de onderzoeken van het OM naar
gevallen waarbij er mogelijk sprake was van burgerslachtoffers ten gevolge
van Nederlandse wapeninzet, is behandeld in de Raad Veiligheid en
Inlichtingen (RVI) van 10 april 2018 en vervolgens doorgeleid naar de
eerstvolgende ministerraad.
Op 29 oktober 2019 werd de concept-Kamerbrief inzake transparantie over
burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS van de Minister
van Defensie van 4 november jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 670) op ambtelijk
niveau ter informatie met het Ministerie van Justitie en Veiligheid gedeeld. In
deze versie van de conceptbrief waren de details over datum, plaats en het
mogelijke aantal burgerslachtoffers nog niet ingevuld.
Op 1 november jl. werd een nieuwe versie van de concept-Kamerbrief op
ambtelijk niveau ter informatie met het Ministerie van Justitie en Veiligheid
gedeeld. Daarin werd vermeld dat de door CENTCOM aangehaalde open
bronnen bij de aanval in Hawija spraken over ongeveer 70 slachtoffers, zowel
ISIS-strijders als burgers. De Minister van Justitie en Veiligheid heeft hiervan
kennis genomen na verzending naar de Kamer op 4 november jl.
Voor zover nu kan worden vastgesteld zijn geen verdere details van het
initiële CENTCOM-onderzoek met het Ministerie van Justitie en Veiligheid
gedeeld, tot 19 november jl. toen het initiële CENTCOM-rapport, alsmede het
rapport van het aanvullende CENTCOM-onderzoek naar het targeting proces,
op ambtelijk niveau ter inzage werd gelegd.
Vraag 10
Is de Minister van Justitie en Veiligheid in persoon geïnformeerd over de
uitkomsten van het CENTCOM-onderzoek dat op 15 juni 2015 door het
Ministerie van Defensie is ontvangen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke
datum?
Antwoord 10
Zie het antwoord op vraag 9. De Minister van Justitie en Veiligheid is op
5 juni 2015 door de ambtelijke vertegenwoordiger in de SMO schriftelijk
geïnformeerd over wat er in de SMO van 4 juni 2015 over de Nederlandse
wapeninzet was gedeeld.
Voor zover nu kan worden vastgesteld zijn geen verdere details over de
bevindingen van het CENTCOM onderzoek in persoon met de Minister van
Justitie en Veiligheid gedeeld. Bij een overleg op 20 november jl. lag het
initiële CENTCOM-rapport, alsmede het rapport van het aanvullende
CENTCOM-onderzoek naar het targeting proces, ter inzage.
Op 1 november 2019 werd een nieuwe versie van de concept-Kamerbrief
inzake transparantie over burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd
tegen ISIS van de Minister van Defensie van 4 november jl. (Kamerstuk
27 925, nr. 670) op ambtelijk niveau ter informatie met het Ministerie van
Justitie en Veiligheid gedeeld. Daarin werd vermeld dat de door CENTCOM
aangehaalde open bronnen bij de aanval in Hawija spraken over ongeveer 70
slachtoffers, zowel ISIS-strijders als burgers. De Minister van Justitie en
Veiligheid heeft hiervan kennis genomen na verzending naar de Kamer op
4 november jl.
Vraag 11
Op welk moment is op het Ministerie van Justitie en Veiligheid bekend
geworden dat bij het door Nederland uitgevoerde bombardement op Hawija
circa zeventig burgerslachtoffers zijn gevallen? Is de Minister van Justitie en
Veiligheid hier in persoon over geïnformeerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op
welke datum?
Antwoord 11
Hoewel het zeer waarschijnlijk is dat bij de Nederlandse wapeninzet in Hawija
burgerslachtoffers zijn gevallen, is tot op de dag van vandaag nog altijd niet
zeker hoeveel burgerslachtoffers er precies zijn te betreuren. Zie voorts de
passage over het aantal burgerslachtoffers in de begeleidende Kamerbrief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6

Vraag 12
Heeft tussen een of meerdere ministeries contact plaatsgevonden over de
uitkomsten van het CENTCOM-onderzoek dat op 15 juni 2015 door het
Ministerie van Defensie is ontvangen? Zo ja, kunt u hetgeen is gewisseld met
de Kamer delen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Zie de antwoorden op vragen 2, 5 en 9.
Vraag 13
Op welk moment is binnen het Ministerie van Defensie vastgesteld dat de
Minister van Defensie op 23 juni 2015 schriftelijk en 30 juni 2015 mondeling
de Kamer onjuist heeft geïnformeerd?
Antwoord 13
Bij het opstellen van de Kamerbrief van de Minister van Defensie van
4 november jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 670), werden de interne en externe
informatiestromen in de periode kort na de Nederlandse wapeninzet in
Hawija in kaart gebracht. Op vrijdag 1 november jl. bleek ambtelijk dat
hoewel op 23 juni 2015 in antwoord op feitelijke vragen over de voortgangsrapportage (Kamerstuk 27 925, nr. 540) is aangegeven dat, voor zover op dat
moment bekend, er geen sprake was geweest van Nederlandse betrokkenheid
bij burgerslachtoffers door luchtaanvallen in Irak, het ministerie op 15 juni
2015 een «initial report» van CENTCOM ontving waarin werd aangegeven dat
het geloofwaardig was dat er burgerslachtoffers waren gevallen bij deze
aanval waarbij Nederland betrokken was. Op vrijdag 1 november jl. werd de
Minister van Defensie hiervan op de hoogte gesteld.
Vraag 14
Heeft na het ontdekken van het feit dat de Minister van Defensie de Kamer
onjuist heeft geïnformeerd op 23 en 30 juni 2015 contact plaatsgevonden met
het Ministerie van Algemene Zaken, het Ministerie van Buitenlandse Zaken
en/of het Ministerie van Justitie en Veiligheid over dit feit? Zo ja, kunt u
hetgeen is gewisseld met de Kamer delen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 14
Op 3 november jl. heeft de Minister van Defensie contact opgenomen met de
Minister-President. Zij gaf aan voornemens te zijn in de Kamerbrief van
4 november jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 670) te melden dat was gebleken dat de
Kamer op 23 juni 2015 onjuist was geïnformeerd. Het Ministerie van
Buitenlandse Zaken is hiervan in de ochtend van 4 november jl. door het
Ministerie van Defensie ambtelijk op de hoogte gesteld. De Minister van
Buitenlandse Zaken en de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking hebben hiervan kennis genomen na verzending van
genoemde Kamerbrief naar de Kamer op diezelfde dag.
Vraag 15
Op welk moment is bij het Ministerie van Algemene Zaken bekend geworden
dat de Minister van Defensie op 23 juni 2015 schriftelijk en 30 juni 2015
mondeling de Kamer onjuist heeft geïnformeerd?
Antwoord 15
Zie het antwoord op vraag 14.
Vraag 16
Op welk moment is bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken bekend
geworden dat de Minister van Defensie op 23 juni 2015 schriftelijk en 30 juni
2015 mondeling de Kamer onjuist heeft geïnformeerd?
Antwoord 16
Zie het antwoord op vraag 14.
Vraag 17
Op welk moment is bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid bekend
geworden dat de Minister van Defensie op 23 juni 2015 schriftelijk en 30 juni
2015 mondeling de Kamer onjuist heeft geïnformeerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

7

Antwoord 17
Op 1 november jl. werd een nieuwe versie van de concept-Kamerbrief inzake
transparantie over burgerslachtoffers bij luchtaanvallen in de strijd tegen ISIS
van de Minister van Defensie van 4 november jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 670)
op ambtelijk niveau ter informatie met het Ministerie van Justitie en
Veiligheid gedeeld. In deze versie stond nog niet opgenomen dat was
gebleken dat de Kamer op 23 juni 2015 onjuist was geïnformeerd. Het
Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft hiervan kennis genomen na
verzending van genoemde brief naar de Kamer op 4 november jl.
18
Kunt u deze vragen alle apart beantwoorden?
Antwoord 18
Ja.
Vraag 19
Kunt u deze vragen beantwoorden voor de aanvang van het plenaire debat
over de begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar
2020? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 19
Dit bleek niet mogelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

8