Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 V

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2016

Nr. 6

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 9 oktober 2015
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
21 augustus 2015 inzake de reactie op het verzoek van de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken inzake de deal van de P3+3 en Iran over het
nucleaire programma (Kamerstuk 34 000 V, nr. 79).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 6 oktober 2015.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Eijsink
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-34300-V-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

1

1
Onderschrijft u de samenvatting van de Iraanse staatsmedia over
het akkoord? En zo neen, hoe verschilt de samenvatting van de
Nederlandse regering?
(http://www.irna.ir/en/News/81683263/%5d)
Er zijn tijdens de onderhandelingen over het nucleaire akkoord compromissen gesloten, zie ook de kabinetsappreciatie van het akkoord
(Kamerstuk 34 000-V, nr. 79). Het Joint Comprehensive Plan Of Action
(JCPOA) is bovendien een zeer lijvig document: inclusief bijlages beslaat
het document zo’n 159 pagina’s. Het is dus voorstelbaar dat Iran in zijn
samenvatting van het akkoord bepaalde afspraken zal benadrukken over
andere. Hoewel er dus waarschijnlijk accentverschillen zullen zijn tussen
de verschillende samenvattingen van het akkoord en de politieke duiding
die partijen eraan geven, is het van belang dat er in deze samenvattingen
geen feitelijke onjuistheden worden genoemd en dat Iran zich aan alle
afspraken uit het akkoord houdt.
2
Deelt u de vrees dat het akkoord de komende vijf jaar de conventionele slagkracht van Iran kan versterken om na vijf jaar
hetzelfde te doen met de niet-conventionele slagkracht?
De restricties met betrekking tot de levering van conventionele wapens
(voor 5 jaar) en ballistische wapens (voor 8 jaar) zijn helder vastgelegd in
VN-Veiligheidsraad (VNVR) resolutie 2231. De levering van wapens aan
Iran hieronder is in principe verboden, uitzonderingen kunnen alleen op
individuele basis gemaakt worden na toestemming van de VNVR. Dit is
dus een zware ontheffingsconstructie: elk permanent lid van de VNVR kan
een aanvraag hiertoe immers vetoën.
Wat betreft de niet-conventionele slachtkracht voorziet het akkoord voor
de komende 15 jaar juist in een drastische inperking van het nucleaire
programma, door zowel beperking van uraniumverrijking als plutoniumproductie, zodat de wegen naar een Iraans kernwapen worden
afgesneden.
3
Draagt dit akkoord bij aan de ontwapeningsambitie van de
Nederlandse regering? Of is hier eerder sprake van wapenbeheersing dan van ontwapening?
Dit akkoord toont het belang en de kracht van de multilaterale diplomatie
aan op het gebied van non-proliferatie. Het akkoord beoogt Iran terug te
brengen tot een staat in volledige naleving van het
Non-proliferatieverdrag (NPV), waardoor ook dit verdrag versterkt wordt.
Het is daarmee een steun in de rug voor de Nederlandse beleidsinzet op
het gebied van non-proliferatie, zoals beschreven in de beleidsbrief
nucleaire ontwapening en non-proliferatie (Kamerstuk 33 783, nr. 1).
4
Brengt dit akkoord, gezien de Iraanse ambitie om regionaal
hegemoon te worden, de Iraanse regionale ambitie in de ogen van
de Nederlandse regering dichterbij? Zo neen, waarom niet?
Het akkoord perkt het nucleaire programma van Iran drastisch in en snijdt
daarmee de wegen naar een Iraans kernwapen af. Deze stap voorkomt dat
Iran een nucleaire macht in het Midden-Oosten wordt. Het is nog te vroeg
om te zeggen wat het effect zal zijn van het akkoord op de Iraanse
regionale ambities. Wel heb ik tijdens mijn bezoek aan Iran bij de Iraanse
gesprekspartners benadrukt dat het nucleaire akkoord een overwinning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

2

van de multilaterale diplomatie is en als voorbeeld kan dienen om de
uitdagingen in de regio het hoofd te bieden.
5
Deelt u de overtuiging dat het nu zaak is om als Westen geloofwaardig te blijven en iedere schending van dit akkoord door de
Iraniërs resoluut te bestraffen?
Het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) zal door middel van
vergaande verificatiemethoden strikt toezien op de naleving van het
akkoord door Iran. Ook zijn afspraken uit het akkoord over het geschillenbeslechtingsmechanisme – dat in werking treedt als Iran de afspraken uit
het akkoord niet uitvoert – helder. In het geval van significante
niet-naleving door Iran zullen de sancties door middel van het «snapback»
mechanisme opnieuw worden ingesteld. Het kabinet is van mening dat dit
een adequaat mechanisme is.
6
Hoe groot is de kans dat Iran nucleaire kennis deelt met
bevriende schurkenstaten of proxies als Hezbollah? Beschikt Iran
over kennis die die overdraagbaar is aan dergelijke spelers? En in
welke mate kan de internationale gemeenschap erop toezien dat
schurkenstaten en proxies niet profiteren van Iraanse nucleaire
kennis?
Het is niet toegestaan dat Iran, als partij bij het NPV, proliferatiegevoelige
kennis en technologieën overdraagt aan andere landen of niet-statelijke
actoren. Het JCPOA versterkt de monitoring en verificatie van het Iraanse
nucleaire programma door het IAEA. Het is desondanks niet uit te sluiten
dat de nucleaire kennis van Iran overdraagbaar zou kunnen zijn. Echter,
gezien het feit dat er voor het opzetten van een nucleair programma
hoogwaardige infrastructuur en hoge investeringen nodig zijn, is het
onwaarschijnlijk dat niet-statelijke actoren als Hezollah dit zouden kunnen
ontwikkelen.
7
Kan Iran met de huidige nucleaire kennis een EMP-bom produceren dan wel de kennis over de productie hiervan overdragen?
Het IAEA stelt sinds 2011 dat het niet kan vaststellen dat het Iraanse
nucleaire programma volledig vreedzaam van aard is. Iran en het IAEA
hebben op 14 juli jl. een roadmap ondertekend om te komen tot opheldering over de openstaande vragen van het IAEA over de mogelijk
militaire dimensie (PMD) van het nucleaire programma. Het kabinet acht
het onverstandig vooruit te lopen op de afronding van dat onderzoek.
8
Klopt het dat als het Internationaal Atoom Energie Agentschap
(IAEA) onbekend nucleair materiaal vermoedt op een locatie, Iran
ervoor kan zorgen dat het IAEA daar veertien dagen lang niet bij
kan? Zo neen, hoeveel dagen krijgt het Iraanse bewind wel?
In het JCPOA is afgesproken dat Iran het Additioneel Protocol (AP) bij zijn
Safeguards Agreement provisioneel zal gaan uitvoeren. Dit AP breidt de
toegang van het IAEA uit tot alle locaties gerelateerd aan Irans nucleaire
toeleveringsketen en staat inspecties van die locaties op korte termijn
(binnen 24 uur) toe. Het IAEA kan Iran op opheldering vragen als het
beschikt over informatie over een nucleaire activiteit bij een niet gedeclareerde locatie. Als het door Iran gegeven antwoord de zorgen van het
IAEA niet wegneemt dan kan het IAEA Iran verzoeken om toegang tot de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

3

locatie. Iran kan dan alternatieve manieren aandragen om de inconsistentie te onderzoeken. Als dit binnen 14 dagen de zorgen van het IAEA
niet wegneemt, dan zal de Joint Commission worden ingeschakeld. Deze
consultatie zal maximaal 7 dagen in beslag nemen en bij het uitblijven van
een overeenkomst tussen Iran en het IAEA leiden tot een (bindend) advies
van de Joint Commission over te nemen stappen. Hierna moet Iran
binnen 3 dagen de noodzakelijke stappen zetten.
9
Kunt u zich de volgende uitspraken van president Clinton in 1994
herinneren: «North Korea will freeze and then dismantle its
nuclear program. South Korea and our other allies will be better
protected. The entire world will be safer as we slow the spread of
nuclear weapons. (...) The United States and international
inspectors will carefully monitor North Korea to make sure it
keeps its commitments. Only as it does so will North Korea fully
join the community of nations»? Kunt u zich herinneren dat de
Noord-Koreaanse hoofdonderhandelaar Kang Sok Ju zei dat het
toen gesloten akkoord een oplossing was voor «all questions of
the so-called nuclear weapons development by North Korea», in
zijn woorden gebaseerd op «such unfounded concerns and
suspicions»? En kunt u zich tot slot zijn toezegging herinneren
dat Noord-Korea «neither the intention nor the plan to develop
nuclear weapons» koesterde, maar uiteindelijk iets meer dan 10
jaar later zelf over een nucleair wapen beschikte? Zo ja, hoe
ervaart u de gelijkenissen met het met Iran gesloten akkoord?
Bent u van mening dat Iran een betrouwbaardere onderhandelingspartner is? En zo ja, hoe verantwoordt u dat, gegeven het
onbetrouwbare track record van Iran op dit vlak? Welke garantie
hebben onze bondgenoten in de regio dat de internationale
gemeenschap nu wel ingrijpt als de andere partij alsnog besluit
een nucleair wapen te produceren?
Het kabinet is van mening dat het JCPOA een krachtigere overeenkomst is
dan het 1994 Agreed Framework dat destijds beoogde het nucleaire
programma van Noord-Korea te beëindigen. Ten eerste is het JCPOA een
uitgebreider akkoord dan het 1994 Agreed Framework (159 vs. 4 pagina’s),
met gedetailleerde afspraken en een helder verificatiemechanisme om de
afspraken te monitoren. Belangrijke aspecten die ontbraken in het 1994
Agreed Framework.
Ten tweede wordt door het JCPOA het Iraanse nucleaire programma –
zowel de uraniumverrijking als plutoniumproductie – drastisch ingeperkt.
Hierdoor kunnen de wegen naar een eventueel Iraans kernwapen worden
afgesneden. Het 1994 Agreed Framework daarentegen betrof alleen het
Noord-Koreaanse plutoniumproductie programma.
Ten derde is het JCPOA – anders dan het 1994 Agreed Framework –
bekrachtigd door een VNVR-resolutie, inclusief een juridisch dwingend
mechanisme voor het geval Iran zich niet aan het akkoord houdt.
Ten slotte is het akkoord met Iran niet gebaseerd op vertrouwen maar op
duidelijke inspectie en verificatieafspraken. Dit in combinatie met de
verhoging van de break-out tijd naar 12 maanden, biedt de internationale
gemeenschap ruim voldoende tijd om in actie te komen als blijkt dat Iran
de afspraken in het akkoord niet naleeft.
10
Hoe heeft de Syrische president Assad gereageerd op het
akkoord?
Het regime van president Assad heeft positief gereageerd op het akkoord.
Het Syrische staatspersbureau heeft de felicitaties van Assad overge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

4

bracht aan Opperste Leider Ayatollah Khamenei. President Assad stelde
«erop te vertrouwen dat de Islamitische Republiek Iran de gerechtvaardigde doelen van landen nog sterker zal steunen en zal blijven werken aan
regionale en mondiale vrede en stabiliteit.» Aan de aan Hezbollah
gelieerde krant Al-Manar liet Assad weten dat de versterkte Iraanse
internationale positie in het voordeel van Syrië zal zijn.
11
Hoe heeft het leiderschap van Hezbollah gereageerd op het
akkoord?
Hezbollah heeft het volste vertrouwen uitgesproken in de blijvende steun
van Iran. Daarnaast heeft Hezbollah-leider Nasrallah zich in de gebruikelijke bewoording uitgesproken over de Verenigde Staten.
12
Denkt u dat de Iraanse regering de westerse onderhandelingspartners respecteert? En zo ja, verwacht u dat de Iraanse
president en/of Opperste Leider niet langer aanwezig zullen zijn
bij, of goedkeuring zullen verlenen aan manifestaties waar de
Amerikaanse vlag wordt verbrand?
De vertegenwoordigers van de Iraanse regering zijn door middel van
onderhandelingen met de E3+3 tot een solide oplossing gekomen voor
het nucleaire programma van Iran. Voor zover bekend zijn de westerse
onderhandelingspartners gedurende de nucleaire onderhandelingen met
respect bejegend.
Het kabinet speculeert niet over de verwachte houding van de Iraanse
president en/of de Opperste Leider ten aanzien van manifestaties waar de
Amerikaanse vlag wordt verbrand.
13
Stelt de Iraanse regering eisen aan de nationaliteit van de
inspecteurs? Zo ja, welke?
Bij inspecties door het IAEA kan een geïnspecteerd land bedingen dat
inspecteurs op individuele basis niet mogen deelnemen. In het JCPOA is
afgesproken dat Iran doorgaans akkoord zal gaan met de toewijzing van
inspecteurs uit landen waarmee Iran diplomatieke betrekkingen heeft. Het
is dus niet zo dat Iran op deze manier opportunistisch te werk kan gaan
door alleen inspecteurs uit bevriende landen toe te laten.
14
Op welke wijze draagt het akkoord bij aan de stabiliteit in de
Straat van Hormuz?
Zoals eerder aan de Tweede Kamer vermeld is het de verwachting dat
regionale spanningen kunnen toenemen, vooral tussen Iran en SaoediArabië. Een verbeterde relatie tussen Iran en het Westen zal deze
spanningen kunnen vergroten, maar biedt ook een kans om regionale en
internationale diplomatie te versterken. Het is nog te vroeg om te zeggen
hoe deze ontwikkelingen de stabiliteit in de Straat van Hormuz zullen
beïnvloeden.
15
Zijn er onderdelen die op dit moment nog onvolledig zijn uitgewerkt of waarover nog verder onderhandeld moet worden? Zo ja,
welke?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

5

Het JCPOA is op 20 juli door de VN-Veiligheidsraad unaniem bekrachtigd
via resolutie 2231 (2015) en vervolgens op de Raad Buitenlandse Zaken
van 20 juli d.m.v. Raadsconclusies onderschreven. Er wordt dus niet meer
onderhandeld over de inhoud van het akkoord. Wel zijn de verschillende
partijen bezig met de voorbereidende werkzaamheden voor de implementatie van het akkoord, bijvoorbeeld de uitwerking van bepaalde wet- en
regelgeving ten behoeve van de voorziene sanctieverlichting.
16
Op welke wijze beoogt u de Kamer (structureel) over de implementatie van het akkoord te informeren?
Het kabinet zal de Kamer bij bijzonder ontwikkelingen omtrent de
implementatie van het akkoord schriftelijk informeren.
17
Wat is er afgesproken over inspecties op het militaire complex in
Parchin?
In juli hebben het IAEA en Iran een roadmap ondertekend om tot
opheldering te komen van openstaande vragen omtrent Irans nucleaire
programma. In deze roadmap staat dat Iran en het IAEA een aparte
overeenkomst hebben getroffen omtrent de kwestie Parchin. Er zijn
toentertijd geen verdere details naar buiten gebracht. Zulke geheimhouding is standaard bij subsidiaire verificatieafspraken tussen het IAEA
en een lidstaat.
Na zijn bezoek aan Iran op 20-21 september, stelde de Directeur-Generaal
van het IAEA, Amano, dat er significante vooruitgang was geboekt bij de
uitvoering van de roadmap. Tevens gaf hij aan dat vertegenwoordigers
van Iran betrokken waren bij het onderzoek in Parchin, maar dat het
onderzoek plaatsvond onder verantwoordelijkheid van het IAEA en
consistent was met standaard verificatiepraktijken. Het IAEA heeft een
breed scala aan geavanceerde inspectie- en verificatiemechanismen tot
zijn beschikking en heeft een langlopende expertise in de inspectie en
verificatie van mogelijke nucleaire locaties. Het kabinet heeft er dan ook
vertrouwen in dat – welke afspraken er dan ook zijn gemaakt tussen het
IAEA en Iran met betrekking tot Parchin – het IAEA voldoende toegang zal
hebben tot alle informatie en locaties die het nodig acht om op een
onafhankelijke wijze de verificatie uit te voeren.
18
Klopt het dat Rusland heeft aangeboden de Iraanse vloot en
wapensystemen te upgraden zodra de bevroren gelden worden
vrijgegeven, zoals medegedeeld door de Iraanse admiraal
Sayyari?
Het kabinet beschikt niet over informatie die deze bewering kan
bevestigen.
19
Klopt het dat de Iraanse Minister van Buitenlandse Zaken Iraanse
parlementariërs heeft gegarandeerd dat Iran het recht heeft om
inspecteurs de toegang tot plaatsen waar nucleair onderzoek
wordt gedaan of aan ballistische raketten wordt gewerkt kan
ontzeggen? Hoe beoordeelt u deze uitspraken?
De afspraken waaraan Iran zich heeft gecommitteerd in het JCPOA
betreffende de toegang tot de militaire locaties zijn helder. Het kabinet ziet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

6

op dit moment geen aanwijzing dat Iran zich aan deze verplichting zal
onttrekken. Zie ook de beantwoording van vraag 13.
20
Over welke onderwerpen hebben de P5+ en Iran zogeheten «side
deals» gemaakt? (http://thehill.com/homenews/administration/
248856-white-house-acknowledges-side-deals-between-iran-iaea)
Worden de Europese parlementen hier ook over gebrieft, net als
het Amerikaanse Congres?
Op 14 juli hebben het IAEA en Iran een roadmap ondertekend om tot
opheldering te komen over de openstaande vragen van het IAEA over de
mogelijk militaire dimensie (PMD) van het nucleaire programma. Dit
traject loopt parallel aan het JCPOA. Zoals de Amerikaanse National
Security Advisor Susan Rice heeft aangegeven zijn verdere documenten
tussen het IAEA en Iran niet publiek gemaakt maar betreft dit geen «side
deal». Deze geheimhouding is standaard bij subsidiaire verificatieafspraken tussen het IAEA en een lidstaat. De briefing hierover aan het
Amerikaanse Congres door de Directeur-Generaal van het IAEA, Amano, –
waarbij overigens de vertrouwelijke verificatieafspraken niet met het
Congres zijn gedeeld – lijkt dan ook een hoge uitzondering ingegeven
door het feit dat het Congres zijn goedkeuring moet verlenen aan het
akkoord. Het ligt dan ook niet in de lijn der verwachtingen dat dit bij de
Europese parlementen zal gebeuren.
21
Klopt het dat middels een «side deal» is afgesproken dat Iran zelf
monsters mag afnemen in het beruchte militaire complex in
Parchin? Vindt u dit niet opmerkelijk, gezien de eerdere zorgen
over activiteiten in dit complex en de norm dat inspecties door
buitenlandse inspecteurs worden uitgevoerd?
Zie de beantwoording van vraag 17.
22
Hoe beoordeelt u de voorziene Russische levering van S-300luchtverdedigingssystemen aan Iran, in het licht van de zorgen
over dit akkoord en de, zij het een kleine, kans dat Iran toch een
nucleair wapen produceert en het Westen militair ingrijpen
noodzakelijk acht?
De levering van luchtafweersystemen (zoals een S-300) aan Iran valt
buiten het wapenembargo, dus het is Rusland in principe toegestaan dit te
doen. Het kabinet is wel van mening dat de export van militair materieel
alleen plaats zou mogen vinden als deze de regionale stabiliteit niet in
gevaar brengt, zoals ook is vastgelegd in de betreffende EU-richtlijn en het
Wapenhandelverdrag. Het kabinet zal de ontwikkelingen hieromtrent dan
ook aandachtig blijven volgen.
23
Bent u bekend met de door de Iraanse staatsomroepen geciteerde
uitspraak van Ali Akbar Velayati, de hoogste adviseur op het
gebied van buitenlandse zaken van Opperste Leider Khamenei,
d.d. 25 juli 2015 dat Iran in geen enkel geval IAEA-inspecteurs
toegang zal verlenen tot militaire faciliteiten? Zo ja, hoe beoordeelt u deze?
Het kabinet is bekend met deze geciteerde uitspraak. De afspraken
waaraan Iran zich heeft gecommitteerd in het JCPOA betreffende de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

7

toegang tot de militaire locaties zijn helder. Het kabinet ziet op dit moment
geen aanwijzing dat Iran zich aan deze verplichting zal onttrekken.
24
Klopt het dat IAEA-inspecteurs pas toegang tot Iran krijgen als zij
zijn «goedgekeurd» door de Iraanse autoriteiten? Zo ja, op welke
gronden mag Iran inspecteurs weigeren? En is dit een gebruikelijke praktijk bij internationale inspecties?
Zie de beantwoording van vraag 13.
25
Bent u bekend met de uitspraak van uw Britse ambtgenoot
Hammond dat Iran een te grote speler in de regio is om isolatie te
kunnen legitimeren? Deelt u zijn visie dat de legitimiteit van
sancties en internationale isolatie af dient te hangen van de
omvang en macht van een staat, en niet diens gedrag? Vindt u dit
geen opmerkelijke uitspraak? Of vindt u ook dat als een staat
maar groot en sterk genoeg is, het sanctie-instrument niet langer
zinvol is?
Sancties zijn nooit een doel op zich, maar een instrument om een duidelijk
signaal af te geven en het gedrag van een staat te helpen beïnvloeden. De
legitimiteit hiervan staat dus los van de omvang en macht van die staat.
Het huidige akkoord met Iran is een voorbeeld waarbij sancties, samen
met andere instrumenten van het buitenlandbeleid, met succes zijn
ingezet om tot een gedragsverandering van een staat te komen.
26
Mag Iran onder het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA)
de toegang ontzeggen tot eventuele nieuwe (militaire) faciliteiten
als buitenlandse inlichtingendiensten vermoeden dat er verdachte
nucleaire activiteiten, al dan niet met een militaire dimensie,
worden ontplooid? Wat is in een dergelijk geval de afgesproken
procedure?
Zie de beantwoording van vraag 8.
27
Bent u bekend met de berichten dat Iran de installatie in Parchin
voorafgaand aan het bezoek van internationale inspecteurs heeft
«opgeruimd»? (http://edition.cnn.com/2015/08/05/politics/irannuclear-site-parchin?sr=twtsr0608iranparchin) Kunt u dit bevestigen? En deelt u de zorg over de activiteiten die in deze faciliteit
zijn of worden ontplooid?
Ja, het kabinet is bekend met dit bericht. Het kabinet heeft vertrouwen in
het IAEA-onderzoek naar de activiteiten in Parchin en acht het onverstandig vooruit te lopen op de afronding van dat onderzoek.
28
Klopt het dat Iran na een verzoek tot opheldering over bepaalde
activiteiten niet alleen 24 dagen de tijd heeft om de toegang tot
verdachte faciliteiten te verhinderen, maar dat de partijen van dit
akkoord bovendien 50 dagen de tijd krijgen om tot een oplossing
van het desbetreffende geschil komen? Zo ja, vreest u niet dat in
dat aantal dagen veel activiteiten of materialen kunnen worden
verborgen of verplaatst?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

8

Zie de beantwoording van vraag 8. Een eventueel geschil tussen het IAEA
en Iran over toegang tot verdachte locaties moet binnen maximaal 24
dagen worden opgelost. Uiteraard wordt tijdens die periode de omgeving
van de locatie door middel van satellietbeelden en andere monitoringsmechanismen voortdurend in de gaten gehouden. Nucleair materiaal blijft
vanwege zijn radioactiviteit – ook in minuscule hoeveelheden – voor een
hele lange periode traceerbaar. Dit, in combinatie met de ervaring en
moderne verificatiemechanismen van het IAEA, maakt dat het kabinet van
mening is dat een periode van maximaal 24 dagen voldoende waarborg
geeft.
29
Klopt het dat de verificatie door het IAEA van de met Iran
gemaakte afspraken verder gaat dan verificatie afspraken die met
andere landen bestaan, waaronder met Nederland? Indien ja, kunt
u toelichten hoe afspraken van andere landen afwijken?
Deze vaststelling is juist. Het verschil zit hem voornamelijk in de intensiteit
waarmee Iran gecontroleerd zal worden. Dit houdt in dat er, vergeleken
met afspraken met andere landen, strenger gecontroleerd zal worden
d.m.v. methodes voor doorlopend toezicht zoals camera’s, elektronische
verzegelingen en automatische meetapparatuur. Daarnaast zullen er vele
malen meer manuren worden ingezet in Iran dan in andere landen, zodat
er genoeg inspecteurs aanwezig zullen zijn voor een ongekend strenge
verificatie. Om de toegang van deze inspecteurs tot het land en nucleairgerelateerde locaties te faciliteren worden afspraken gemaakt op het
gebied van visaprocedures, werkruimtes en opslagruimtes voor
IAEA-apparatuur. Tot slot zijn er additionele politieke afspraken gemaakt
op het gebied van inspecties van locaties die niet onder de meldingsplicht
van standaard verificatieafspraken vallen.
30
Hoe verhouden de afspraken over verificatie door het IAEA van
de gemaakte afspraken met Iran zich tot enige vorm van controle
op het nucleaire programma van Israël?
Israël staat, als niet-partij van het NPV, onder zogenaamde «itemspecific»-safeguards. Dit houdt in dat op basis van een verificatieafspraak
tussen Israël, de VS en het IAEA slechts die nucleaire materialen worden
geïnspecteerd die door de VS geleverd worden aan Israël. Het IAEA trekt
dus alleen conclusies wat betreft het vreedzaam gebruik van deze
materialen. Iran, als NPV-lidstaat, is verplicht om ál zijn nucleair materiaal
(en daaraan gerelateerde locaties) te laten controleren door het IAEA. Het
mandaat van het IAEA onder dit soort afspraken is dus vele malen breder,
hetgeen het IAEA in staat stelt conclusies te trekken over het vreedzame
gebruik van gedeclareerde nucleaire materialen in het hele land.
31
Heeft het met Iran overeengekomen akkoord (op termijn)
mogelijk gevolgen voor het Europese onderdeel van het Amerikaanse antiraketschild? Kunt u uw antwoord toelichten?
Op dit ogenblik zijn er geen gevolgen voorzien voor het Europese
gedeelte van het Amerikaanse antiraketschild aangezien de dreigingen
van Iraanse ballistische raketten en de risico’s op proliferatie van
ballistische raketten, niet zijn verdwenen.
32
Hoe beoordeelt u de uitlating van de speciale rapporteur van de
VN voor de mensenrechten, Idriss Jazairy in juli dit jaar, dat «the

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

9

stockpiling of sanctions and unilateral coercive measures against
Iran (...) has had a significant adverse effect on (...) the enjoyment
of human rights of the people of Iran, including its right to food,
its right to health and its right to development?
De bescherming en verbetering van de mensenrechten in Iran is en blijft
in eerste instantie een verantwoordelijkheid van de Iraanse overheid. Het
EU-sanctieregime is vormgegeven om de Iraanse bevolking zo veel
mogelijk te ontzien. Hiertoe zijn in het EU-sanctieregime uitzonderingen
opgenomen voor humanitaire goederen, inclusief medicijnen. Het kabinet
zet zich in om ervoor te zorgen dat de Iraanse bevolking niet onnodig
negatief wordt beïnvloed door het sanctieregime. Ook worden de effecten
van sancties in EU-verband regelmatig besproken.
33
Kunt u aangeven wat de directe gevolgen zijn in het geval Iran
weigert om inspecteurs toegang te verlenen tot nucleaire
installaties?
Zie de beantwoording van vraag 8.
34
Kunt u aangeven bij hoeveel proxy-oorlogen Iran op dit moment
direct of indirect betrokken is?
Iran is op dit moment actief betrokken bij het conflict in Syrië en de strijd
tegen ISIS in Irak. Daarnaast is er – in verschillende gradaties en voortkomend uit de rivaliteit tussen Iran en Saoedi-Arabië – steun voor
bepaalde groeperingen in bijvoorbeeld Libanon en Jemen.
35
Kunt u een inschatting geven van de financiële- en wapensteun
die Iran jaarlijks verstrekt aan terreurgroep Hezbollah?
Volgens schattingen van het Amerikaanse Ministerie van Defensie (2010)
zou Iran Hezbollah met 100 tot 200 miljoen dollar per jaar steunen. Het
laatste terrorismerapport (2015) van het Amerikaanse State Department
noemt Hezbollah als Irans belangrijkste begunstigde van wapens. Volgens
de Country Reports on Terrorism (2014) van het Amerikaanse State
Department zou Iran Hezbollah voorzien van training, explosieven,
politieke, diplomatieke, monetaire en organisatorische hulp.
36
Kunt u een inschatting geven van de omvang aan financiële
middelen die Iran de komende vijftien jaar vrijspeelt met het
sluiten van het nucleaire akkoord?
Het is niet eenvoudig de omvang van de financiële middelen te bepalen.
Een schatting van USD 100 miljard wordt regelmatig door de media
aangehaald. Dit bedrag wordt echter in twijfel getrokken door o.a. de US
Treasury die stelt dat er veel minder voor Iran overblijft omdat er na het
vrijkomen van financiële middelen nog betalingsachterstanden moeten
worden verrekend. Hoewel Iran in de komende vijftien jaar economische
groei zal kunnen verwachten vanwege sanctieverlichting, zijn de
prognoses van deze groei hoogst onzeker. Door de grote economische
impact die de sancties hebben gehad zal Iran veel achterstallig onderhoud
aan zijn economie moeten verrichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

10

37
Beschikt Iran op dit moment over rakettechnologie waarmee
kernwapens gelanceerd kunnen worden?
Door de drastische inperking van het nucleaire programma onder het
JCPOA kunnen de wegen naar een Iraans kernwapen worden afgesneden.
Wel heeft Iran een actief civiel ruimtevaartprogramma dat de laatste jaren
een gestage vooruitgang vertoont. Er wordt onder meer gewerkt aan
raketten voor de lancering van satellieten. De opgedane kennis en
ervaring kunnen echter ook worden toegepast in het Iraanse programma
voor ballistische raketten, dat militair van aard is.
38
Hoe beoordeelt u de uitspraak van de Iraanse president Hassan
Rouhani, dat Iran alle wapens die het wil kan kopen of verkopen?
Hoe waterdicht is het wapenembargo tegen Iran? (http://
www.irantracker.org/iran-news-round-august-24–2015)
Zie de beantwoording van vraag 2.
39
Klopt het dat Iran nu al gesteld heeft niet langer gebonden te zijn
aan de atoomdeal als er opnieuw sancties ingevoerd worden? Zo
ja, hoe beoordeelt u dit?
In het JCPOA heeft Iran verklaard dat als de sancties opnieuw worden
ingesteld het niet meer gehouden is aan de verplichtingen uit het akkoord.
In het geval de sancties door middel van het «snapback» mechanisme
opnieuw zouden worden ingesteld zou dit het gevolg zijn een significante
niet-naleving van zijn verplichtingen door Iran. Een significante
niet-naleving van zijn verplichtingen zou betekenen dat Iran zich al niet
meer aan het akkoord zou houden.
40
Klopt het dat president Rouhani tegen parlementaire goedkeuring
van de atoomdeal is, omdat dit tot juridische verplichtingen voor
Iran zou leiden (http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/
2015/08/29/Rowhani-Iran-nuke-deal-doesn-t-need-parliamentapproval.html)? Acht Iran zich volgens u juridisch gebonden aan
de atoomdeal, of beschouwt het regime het slechts als een
politieke deal, waar men elk moment afstand van kan nemen?
Het JCPOA is een politiek akkoord en geen verdrag en is als zodanig dus
niet juridisch bindend tussen de partijen. Echter, VNVR-resolutie 2231
(2015), waarmee het akkoord door de Veiligheidsraad is bekrachtigd,
creëert wel een aantal juridisch bindende verplichtingen voor alle
VN-lidstaten, waaronder Iran. De resolutie voorziet ook in een juridisch
dwingend mechanisme voor het geval Iran zich niet aan het akkoord
houdt. Via dat mechanisme kunnen ingetrokken VN-sancties weer van
kracht worden. Eventuele parlementaire goedkeuring in Iran heeft geen
invloed op de status van het akkoord noch op het juridisch bindende
karakter van VNVR-resolutie 2231.
41
Klopt het dat ayatollah Khamenei geen officieel akkoord gegeven
heeft aan de atoomdeal, of een handtekening heeft gezet? Zo ja,
hoe beoordeelt u dit? Acht Iran zich volgens u daadwerkelijk
gebonden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

11

Op 3 september jl. heeft de opperste leider Khamenei in een toespraak
laten weten dat hij van mening is dat het Iraanse parlement (de Majlis)
goedkeuring moet geven aan het akkoord. Khamenei zei daarbij geen
eigen voorkeur uit te spreken, zodat het parlement geheel onbevooroordeeld zou zijn. Zie verder de beantwoording van vraag 40.
42
Klopt het dat het onderzoek van het IAEA naar het nucleaire
programma van Iran in het verleden niet opgenomen is als
voorwaarde voor de implementatie van het akkoord, dan wel voor
het opheffen van sancties? Zo ja, hoe beoordeelt u dit?
Het traject waarin Iran opheldering zal verschaffen aan het IAEA over de
openstaande vragen over de mogelijk militaire dimensie (PMD) van het
nucleaire programma loopt parallel aan het JCPOA. Iran moet voor het
onderzoek naar de mogelijke militaire dimensie van Irans nucleaire
programma het IAEA van de benodigde informatie en toegang voorzien,
voordat het sanctieverlichting kan verkrijgen van de VN, VS en/of EU.
Sanctieverlichting is echter niet verbonden aan de publicatie van het
rapport van het IAEA over zijn onderzoek. Overigens zal dit traject naar
verwachting op 15 december 2015 zijn afgerond terwijl de eerste stap in
de sanctieverlichting (op «Implementation day») niet verwacht wordt voor
de eerste helft van 2016.
43
Hoe belangrijk acht u het dat Iran volledige openheid van zaken
geeft aan het IAEA over het verleden van het nucleaire
programma? Bent u voorstander van opheffing van sancties, ook
als Iran hieraan onvoldoende meewerkt?
Het kabinet acht het nog altijd van groot belang dat Iran de vragen van het
IAEA over een mogelijk nucleair wapenprogramma in het verleden
beantwoordt. Nog belangrijker is echter te voorkomen dat Iran in de
toekomst een nucleair wapen ontwikkelt. Zie voorts de beantwoording
van vraag 42.
44
Klopt het dat Iran gedreigd heeft dat het zich niet meer gehouden
weet aan het akkoord als er weer sancties worden opgelegd
(«Aan nucleaire deal met Iran kleven risico’s, De Volkskrant,
25 augustus jl.). Zo ja, hoe beoordeelt u dit?
Zie de beantwoording van vraag 39.
45
Klopt het dat de belangrijkste beperkingen voor het nucleaire
programma van Iran na 15 jaar komen te vervallen? Kan Iran
daarna vrijelijk uranium verrijken en produceren op industriële
schaal?
Een aantal belangrijke beperkingen op het Iraanse nucleaire programma
in het JCPOA geldt voor een periode van 15 jaar. Iran zal bovendien het
Additioneel Protocol (AP) bij het Safeguards Agreement provisioneel
uitvoeren en na 8 jaar ratificeren.
De volledige implementatie van het akkoord zal uiteindelijk moeten leiden
tot een zogeheten bredere conclusie van het IAEA: een onafhankelijk
oordeel dat al het nucleaire materiaal in Iran uitsluitend voor vreedzame
doeleinden wordt aangewend. Hiermee zal de nucleaire status van Iran
worden genormaliseerd. Na deze normalisatie zal Iran net als elke andere
NPV-staat permanent moeten blijven voldoen aan zijn non-proli-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

12

feratieverplichtingen onder het NPV en aan het Additionele Protocol bij
het Safeguards Agreement, ook na 15 jaar.
46
Klopt het dat de inzet van de VS, de EU en de VN-Veiligheidsraad
tot voor de atoomdeal altijd gericht was op het beëindigen van
het nucleaire programma? Bent u bereid te erkennen dat dit
atoomakkoord het nucleaire programma op z’n best voor 15 jaar
enigszins aan banden legt, maar zeker niet beëindigt?
Het terugdringen van zorgelijke ontwikkelingen rondom het Iraanse
nucleaire programma, zoals verrijking tot boven de 5%, was de prioriteit
van de onderhandelaars. Voor de komende 15 jaar voorziet het akkoord in
een drastische inperking van het nucleaire programma, door zowel
beperking van uraniumverrijking als plutoniumproductie, zodat de wegen
naar een eventueel Iraans kernwapen worden afgesneden. Zie voorts de
beantwoording van vraag 104.
47
Hoeveel sterker zal Iran zijn na het aflopen van de periode van 15
jaar, als sancties zijn opgeheven, er miljarden voor het regime
beschikbaar komen, en Iran zich voluit kan bewapenen?
Zie de beantwoording van vragen 2, 36 en 45.
48
Welke beperkingen gelden er voor Iran op het gebied van
onderzoek en ontwikkeling en binnen welke perdiode worden
deze opgeheven?
In het JCPOA is afgesproken Iran alleen nucleair onderzoek en ontwikkeling mag uitvoeren op een manier dat er geen verrijkt uranium wordt
geaccumuleerd. Bovendien mogen er maar op één locatie (in Natanz)
nucleaire onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten worden uitgevoerd.
Voor 10 jaar mag Iran alleen verrijkingsonderzoek en ontwikkeling met
uranium uitvoeren in een beperkt aantal (meer geavanceerde) centrifuges
van het type IR-4, IR-5, IR-6 en IR-8.
Daarnaast verwijst het JCPOA naar het Additioneel Protocol bij Irans
Safeguards Agreement, op basis waarvan Iran verplicht is, als onderdeel
van zijn «initial declaration», een lange termijn onderzoeks- en ontwikkelingsplan presenteren bij het IAEA. Ook moet Iran het IAEA jaarlijks op de
hoogte stellen van wijzigingen in deze plannen.
49
In hoeverre mag Iran doorgaan met onderzoek en ontwikkeling
van nucleaire technologie? Klopt het dat Iran modernere centrifuges mag ontwikkelen dan de huidige waarover het beschikt?
Zie de beantwoording van vraag 48.
50
Verwacht u dat Iran met de middelen die het zal verkrijgen als
gevolg van de opheffing van sancties, de steun aan terroristische
organisaties en inzet in proxy-oorlogen in de regio zal opvoeren?
President Rouhani heeft aangegeven (ook als verkiezingsbelofte) dat de
economische ontwikkeling van Iran de hoogste prioriteit van de komende
jaren is. Hij heeft grootschalige investeringen aangekondigd in de
infrastructuur en de olie-industrie. Vanuit het perspectief van de Iraanse
regering zijn deze investeringen van belang voor de interne stabiliteit van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

13

Iran. De geraamde kosten hiervan overschrijden ruim het bedrag dat t.z.t.
vrijvalt door het vrijkomen van tegoeden. De omvang van de middelen die
Iran eventueel zou kunnen aanwenden om in te zetten in proxy-oorlogen
in de regio worden tevens beperkt door de recente daling van de olieprijs.
51
Hoe beoordeelt u de berichtgeving dat de inzet van de
EU-onderhandelaars onder druk van de Obama-regering bijgesteld
is van een «roll back» van het Iraanse nucleaire programma naar
«containment»? Heeft de Nederlandse regering druk ervaren van
de Obama-regering om de eisen richting Iran te verzachten?
(«France’s Partial Buyer’s Remorse on the Iran Deal», Wall Street
Journal, 25 augustus 2015)
Zie de beantwoording van vraag 46.
52
Klopt het dat Iran volgens het IAEA in het omstreden militaire
centrum bij Parchin ontstekers getest heeft die alleen kunnen
worden gebruikt om een atoombom tot explosie te brengen? Zo
ja, hoe beoordeelt u dit? Hoe wordt met deze informatie
omgegaan?
Zie de beantwoording van vraag 27.
53
Klopt het dat de atoomdeal een paragraaf bevat waarin
opgenomen is dat de VS en de EU geacht worden zich te
onthouden van inmenging in de normalisering van de
economische- en handelsbetrekkingen met Iran? Hoe verhoudt
zich dit tot het sanctiemechanisme?
In paragraaf 29 van het JCPOA is opgenomen dat de EU en de VS zich
zullen onthouden van beleid dat erop gericht is om de normalisering van
economische- en handelsbetrekkingen met Iran negatief te beïnvloeden.
Meer algemeen committeren alle partijen (inclusief Iran) zich om zich te
onthouden van acties die de succesvolle implementatie van het akkoord
zouden ondermijnen. Als een partij van oordeel is dat een van de andere
partijen zich niet houdt aan de verplichtingen onder het akkoord (en
daarmee dus de succesvolle implementatie van het akkoord ondermijnt)
kan het mechanisme voor geschillenbeslechting in werking worden
gesteld. Dit is niet in strijd met de onder het akkoord afgesproken afbouw
van het huidige sanctiemechanisme of de hiervan losstaande
mensenrechtensancties.
54
Welke consequenties heeft de unanieme steun voor de atoomdeal
die de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ) heeft uitgesproken op
20 juli jl.? Is het nog mogelijk om, na een debat in de Tweede
Kamer, de discussie over het standpunt van de EU inzake de
atoomdeal te heropenen?
De Raadsconclusies van 20 juli jl. waaraan gerefereerd wordt zijn in lijn
met het standpunt van het kabinet ten aanzien van het atoomakkoord, dat
de Tweede Kamer is toegekomen via de Kamerbrief d.d. 17 juli 2015 met
het verslag van het Schriftelijk Overleg Raad Buitenlandse Zaken van
20 juli 2015 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1518) en de Kamerbrief d.d.
21 augustus 2015 als reactie op het verzoek van de Tweede Kamer inzake
de deal van de P5+1 en Iran over het nucleaire programma. Het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

14

ziet daarom geen reden of aanknopingspunten om de discussie hierover
te heropenen.
55
Hoeveel invloed zal het Westen nog hebben om het nucleaire
programma te stoppen, na de periode van 15 jaar, als de meeste
restricties en verplichtingen komen te vervallen?
Zie de beantwoording van vraag 45.
56
Deelt u de analyse (http://www.brookings.edu/research/reports2/
2015/08/iran-nuclear-deal-battleground-issues-einhorn) dat de
break out periode na een termijn van tien jaar, als de restricties
op onderzoek en ontwikkeling komen te vervallen, steeds korter
zal worden, en na 15 jaar mogelijk bekort zal zijn tot slechts een
paar weken?
Hoewel de restricties op uraniumverrijking en plutoniumproductie na het
aflopen van het akkoord zullen komen te vervallen, zal – mede omdat is
afgesproken dat Iran een Additioneel Protocol zal ratificeren – het IAEA
ook na deze periode effectief in staat blijven te verifiëren dat Iran zich aan
zijn non-proliferatieverplichtingen houdt.
57
Klopt het dat het IAEA Iran zelf inspecties laat verrichten, met
eigen experts en materieel, bij het onderzoek naar het verleden
van het nucleaire programma, zoals bij de verdachte locatie
Parchin (http://www.jpost.com/Middle-East/Iran/IAEA-to-allowIran-to-inspect-its-own-past-military-nuclear-work-to-UN412645?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter)? Hoe beoordeelt u dit?
Zie de beantwoording van vraag 17.
58
Is het waar dat er een geheime deal is tussen het IAEA en Iran,
die behelst dat Iran eigen inspecties mag uitvoeren ten aanzien
van het onderzoek naar het nucleair programma in het verleden
(http://www.jpost.com/Middle-East/Iran/IAEA-to-allow-Iran-toinspect-its-own-past-military-nuclear-work-to-UN412645?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter)? Zo ja, hoe
beoordeelt u dit? Bent u bereid aan te dringen op openbaarmaking van de geheime afspraken?
Zie de beantwoording van vraag 17. Dit betreft een overeenkomst tussen
het IAEA en Iran die deze partijen – naar gewoon gebruik – hebben
besloten niet openbaar te maken. Het kabinet is dan ook niet van plan
hierop aan te dringen.
59
Hoe beoordeelt u de berichtgeving (http://www.reuters.com/
article/2015/08/27/us-iran-nuclear-iaeaidUSKCN0QW1M720150827?utm_source=twitter) dat Iran
volgens het IAEA sinds mei dit jaar de verdachte militaire site
Parchin heeft uitgebreid? Vindt u dit verdacht en acht u dit in
strijd met de afspraken die er met Iran gemaakt zijn?
Zie de beantwoording van vraag 27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

15

60
Hoe verhoudt de beoogde leverantie door Rusland van geavanceerde S-300 luchtverdedigingssystemen aan Iran zich tot het
wapenembargo?
Zie de beantwoording van vraag 22.
61
Klopt het dat er gedurende de periode dat het embargo tegen Iran
betreffende wapenleveranties en ballistische raketten geen
effectief mechanisme is om het embargo af te dwingen? Klopt
het dat eerdere VN-Veiligheidsraadsresoluties, het Sanctie Comité
en het Panel van Experts die ingesteld waren om het embargo te
handhaven, nu zijn opgeheven?
De eerdere VNVR-resoluties, het Sanctie Comité en het Panel van Experts
zijn momenteel nog niet opgeheven. VNVR-resolutie 2231 voorziet hier
pas in op het moment dat het IAEA geverifieerd heeft dat Iran zijn
verplichtingen onder het JCPOA heeft uitgevoerd. Dit moment, «Implementation day», zal naar verwachten in de eerste helft van 2016
plaatsvinden.
62
Zullen eventuele schendingen door Iran van het wapenembargo
of het embargo op ballistische raketten worden beschouwd als
schending van het atoomakkoord, of uitsluitend als schending
van VN-Veiligheidsraadresoluties 2231
Zoals beschreven in de beantwoording van vraag 40 is het JCPOA een
politiek akkoord en geen juridisch bindend verdrag. VN-Veiligheidsraad
resolutie 2231 (2015), waarmee het akkoord door de Veiligheidsraad is
bekrachtigd, creëert wel een aantal juridisch bindende verplichtingen –
waaronder restricties op het gebied van conventionele en ballistische
wapens – voor alle VN-lidstaten, waaronder Iran. Schending van de
restricties op conventionele wapen of ballistische raketten door Iran
zouden dan ook schendingen zijn van VNVR-resolutie 2231, die deze
restricties instelt.
63
Klopt het dat, ook al beoogt de deal een vermindering van de
uraniumvoorraad met 98%, vrijwel de gehele infrastructuur van
het Iraanse nucleair programma intact blijft? En de weg naar een
Iraans kernwapen dus hooguit, op z’n best, wordt vertraagd?
Door het akkoord wordt wel degelijk een belangrijk deel van de Iraanse
nucleaire infrastructuur onklaar gemaakt. Zo wordt de zwaarwaterreactor
in Arak omgebouwd zodat deze geen voor een kernwapen geschikte
hoeveelheden plutonium kan produceren en het vermogen van de reactor
wordt gehalveerd. Ook zal de reactorkern van de huidige reactor vol met
cement worden gegooid.
Zie voorts de beantwoording van vraag 45.
64
Bent u bereid de volledige tekst van de atoomdeal aan de Kamer
te doen toekomen?
De volledige tekst van het JCPOA inclusief bijlages is te vinden op de
website van de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO):
http://eeas.europa.eu/statements-eeas/2015/150714_01_en.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

16

65
In hoeverre schaadt de atoomdeal de betrekkingen tussen het
Westen en Arabische landen als Saoedi-Arabië?
Veel Arabische landen, inclusief de GCC, hebben het akkoord uiteindelijk
verwelkomd. Toch bestaat er bij een aantal landen in de regio, en vooral
tussen Iran en Saoedi-Arabië, veel wantrouwen. Het is van groot belang
dat de dialoog met en tussen deze landen over de ontwikkelingen in de
regio geïntensiveerd wordt om deze spanningen te doen laten afnemen.
Een verbeterde relatie tussen Iran en het Westen zal deze spanningen
kunnen vergroten, maar bieden ook een kans om regionale en internationale diplomatie te versterken.
66
Wat is er bij u bekend over de samenwerking tussen Iran en
Noord-Korea op nucleair gebied? Klopt het dat activiteiten van
Iraniërs in Noord-Korea buiten de atoomdeal vallen?
Het kabinet is bekend met de berichtgeving in de media over de
vermeende nucleaire samenwerking tussen Iran en Noord-Korea. Deze
berichten kunnen echter niet worden bevestigd.
Wel staat buiten kijf dat Iran als verdragspartij gebonden is aan de
non-proliferatieverplichtingen uit het NPV. De afspraken die met Iran zijn
gemaakt in het JCPOA zijn hier niet van invloed op.
67
In hoeverre worden sabotageacties richting derde landen tegen
het nucleair programma van Iran tegengegaan met de atoomdeal?
Hebben de E3+3 zich verplicht om deze tegen te gaan, dan wel te
voorkomen?
Met het JCPOA is er door diplomatieke onderhandelingen een solide
oplossing gevonden voor de zorgen omtrent het Iraanse nucleaire
programma. Hierdoor heeft de internationale gemeenschap de aanleiding
die sommige landen zouden kunnen zien om sabotageacties te ondernemen weggenomen. In het akkoord zijn geen bepalingen over sabotageacties opgenomen.
68
Wat wordt concreet bedoeld met de zinsnede «wanneer Iran de
afspraken verifieerbaar heeft uitgevoerd»?
Hiermee wordt gedoeld op het moment dat het IAEA geverifieerd heeft
dat Iran de afspraken beschreven in secties 15.1–15.11 in bijlage V van het
JCPOA heeft uitgevoerd. Op dit moment, «Implementation day», zal de
eerste fase van sanctieverlichting plaatsvinden.
69
Is het Nederlandse kabinet van oordeel dat Iran in het verleden
heeft gewerkt aan een kernwapen (mogelijk militaire dimensie)?
Zo ja, welke aanwijzingen zijn hiervoor?
Zie de beantwoording van vraag 7.
70
Kunt u een overzicht geven van alle sancties die nu gelden voor
Iran, opgelegd door de VN, de EU en de VS, welke sancties
daarvan door het gesloten akkoord in aanmerking komen voor
opheffing, inclusief de termijn waarop dat zou kunnen gebeuren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

17

Voor een volledig overzicht van de sanctieverlichting op VN-, EU- en
VS-niveau ten gevolge van het akkoord zie de bijlage1. Dit betreft alleen
de sancties die zijn ingesteld op grond van Irans nucleaire activiteiten.
Autonome sancties die de EU en de VS op niet-nucleaire gronden tegen
Iran hebben ingesteld (zoals de mensenrechten- en terrorismesancties)
zullen onverkort van kracht blijven en zijn daarom niet meegenomen in dit
overzicht.
71
Wat gebeurt er als inspecteurs een (vermoedelijk) militaire locatie
willen inspecteren en de Iraanse regering hier bezwaar tegen
maakt? Klopt het dat de Iraanse regering de komst van de
inspecteurs kan vertragen? En zo ja, voor hoe lang?
Zie de beantwoording van vraag 8.
72
Beschikt het IAEA in uw ogen nog over voldoende middelen om
een robuust inspectie- en verificatieprogramma uit te voeren?
De verificatie van het JCPOA zal vanaf 2017 uit het reguliere budget van
het IAEA worden betaald. Tot die tijd is er ongeveer twaalf miljoen euro
nodig uit extra-budgettaire bijdragen van lidstaten ter overbrugging. Vele
landen hebben al toegezegd bij te zullen dragen en er is dan ook geen
enkele reden aan te nemen dat dit bedrag niet zal worden opgebracht. Dit
vormde ook geen probleem in het geval van extra-budgettaire bijdragen
aan de verificatie van het interim--akkoord. Nederland heeft hieraan in
totaal al 475.000 euro bijgedragen en zal voor de resterende periode nog
een bijdrage doen van 600.000 euro.
73
Kunt u nader toelichten op welke aspecten nog vragen open
staan betreffende de mogelijk militaire dimensie (PMD) van het
nucleaire programma?
De overeenkomst tussen het IAEA en Iran betreffende de mogelijk
militaire dimensie (PMD) van Irans nucleaire programma is vertrouwelijk.
Echter, in bijlage 1 van het rapport van de Directeur-Generaal van het
IAEA aan de Board of Governors (document GOV/2011/65 d.d. 8 november
2011), wordt de basis voor het IAEA’s zorgen betreft de PMD van Irans
nucleaire programma gespecificeerd.
74
Op welke wijze komt een zogeheten «bredere conclusie» (een
onafhankelijk oordeel dat al het nucleaire materiaal in Iran
uitsluitend voor vreedzame doeleinden wordt aangewend) van het
IAEA tot stand?
Deze conclusies komen tot stand na een analyse van alle beschikbare data
door het Secretariaat van het IAEA. Dit is een vertrouwelijke, interne
procedure; bekendmaking van details over bijvoorbeeld verrijking en de
nucleaire infrastructuur zou immers kwaadwillenden kunnen ondersteunen in de opbouw van een eigen nucleaire capaciteit. Wel is duidelijk
dat de conclusie rust op twee deelconclusies. Ten eerste: dat alle
gerapporteerde materialen en locaties voor vreedzame doeleinden
gebruikt worden. Ten tweede: dat er geen niet-gerapporteerde nucleaire
materialen of daaraan gerelateerde activiteiten plaatsvinden in het
betreffende land. De data waarop deze conclusies rusten zijn gestoeld op
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

18

verschillende informatiestromen, waaronder data uit metingen en
inspecties, de inventarisatie van nucleair materiaal, informatie uit
openbare bronnen, additionele informatie verstrekt door het land zelf,
satellietbeelden, informatie uit handelsregisters, of informatie verstrekt
door andere landen.
75
Kan het IAEA zonder voorbehouden bepalen op welke tijdstippen
en locaties het bepaalde faciliteiten aan inspecties onderwerpt?
In het JCPOA is afgesproken dat Iran het Additioneel Protocol bij zijn
Safeguards Agreement provisioneel zal gaan uitvoeren. Dit AP breidt de
toegang van het IAEA uit tot alle locaties gerelateerd aan Irans nucleaire
toeleveringsketen en staat inspecties op korte termijn toe. Zie wat betreft
de toegangsprocedure van verdachte locaties de beantwoording van
vraag 8.
76
Wat zijn de «gebruikelijke voorwaarden» waaronder het is
toegestaan om ook militaire locaties aan inspecties te
onderwerpen?
Hiermee wordt gedoeld op de modaliteiten in het Comprehensive
Safeguards Agreement waarin de toegang tot militaire locaties wordt
geregeld.
77
Klopt het dat Iran op 20 juli jl. een brief aan de voorzitter van de
VN-Veiligheidsraad heeft gestuurd waarin verklaard wordt dat
een hele categorie locaties geen object van inspectie zullen zijn,
waaronder militaire sites? Zo ja, hoe beoordeelt u dit?
Iran heeft op 20 juli jl. een brief aan de voorzitter van de VN-Veiligheidsraad gestuurd naar aanleiding van het aannemen van
VNVR-resolutie 2231 die het JCPOA bekrachtigt. In deze brief schrijft Iran
dat het er op vertrouwt dat omdat er geen nucleaire activiteiten worden
(of ooit zullen worden) uitgevoerd op militaire locaties, zulke locaties geen
onderwerp van inspectie zullen zijn. Echter, de afspraken waaraan Iran
zich heeft gecommitteerd in het JCPOA, betreft de toegang tot de militaire
locaties zijn helder. Het kabinet ziet op dit moment geen aanwijzing dat
Iran zich aan deze verplichting zal onttrekken.
78
Klopt het dat het IAEA, om toestemming te krijgen tot verdachte
locaties, eerst een verzoek moet doen aan Iran, voordat een
periode van 24 dagen ingaat waarna eventuele toegang pas
mogelijk zal zijn? Klopt het dat Iran er maanden over kan doen
om te reageren op het verzoek van het IAEA in eerste instantie,
en dat het dus ook veel langer dan 24 dagen kan duren voordat
inspectie van een verdachte locatie mogelijk is?
Zie de beantwoording van vraag 8.
79
Hoe beoordeelt u de periode van 24 dagen die tenminste in acht
moet worden genomen, voordat het IAEA tot inspectie van een
verdachte locatie kan overgaan na toestemming van Iran? Erkent
u dat Iran in deze periode bewijzen kan verdoezelen en sporen
kan uitwissen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

19

De periode tussen het verzoek van het IAEA en het plaatsvinden van de
daadwerkelijke inspectie van de locatie zal volgens de afspraken in het
JCPOA maximaal 24 dagen in beslag nemen. Zie verder de beantwoording van vragen 8 en 28.
80
Klopt het dat er geen periode is vastgesteld waarbinnen Iran
uiterlijk een antwoord moet geven op een verzoek van het IAEA
om een verdachte locatie te bezoeken? Zo ja, hoe beoordeelt u
dit?
Iran moet binnen maximaal 24 dagen toegang verlenen aan het IAEA. Zie
verder de beantwoording van vragen 8 en 79.
81
Klopt het dat het IAEA eerst bewijs aan Iran moet overleggen,
alvorens pas na toestemming van Iran eventueel tot inspectie van
verdachte locaties over te kunnen gaan? Bent u bereid te
erkennen dat van inspecties «overal en altijd» geen sprake is?
Als het IAEA beschikt over informatie over een verdachte activiteit bij een
niet gedeclareerde locatie die niet strookt met het akkoord, dan zal het
IAEA Iran op de hoogte stellen van de grond hiervoor en Iran om
opheldering vragen. Zie ook de beantwoording van vragen 8 en 75.
82
Klopt het dat de sancties tegen Quds-commandant Ghasem
Soleimani, verantwoordelijk voor het «verspreiden» van de
Iraanse revolutie, worden verlicht dan wel opgeheven? En zo ja,
wanneer, in welke mate en onder welke voorwaarden?
De beperkingen die jegens Quds-commandant Qasem Soleimani zijn
ingesteld vanwege de nucleaire activiteiten van Iran blijven van kracht tot
en met «Transition day» (naar verwachting nog acht jaar). Daarna zal hij
van de sanctielijst worden verwijderd, tenzij in de tussentijd een
«snapback» van sancties heeft plaatsgevonden.
Het akkoord heeft echter alleen betrekking op de sancties ingesteld in
verband met de nucleaire activiteiten van Iran. Sancties ingesteld op
grond van de mensenrechtensituatie in Iran of vanwege terroristische
activiteiten blijven van kracht. Qasem Soleimani staat ook op de EU
terrorisme sanctielijst. Dit betekent dat voor dhr. Soleimani reisbeperkingen blijven bestaan, zijn tegoeden in de EU bevroren blijven en het
verboden is economische middelen aan hem te verstrekken zolang hij op
deze terrorismelijst staat.
Ten overvloede zij vermeld dat de beperkingen tegen naamgenoot
Ghasem Soleymani, directeur van een uraniummijn, met ingang van
«Implementation day» zullen worden verlicht.
83
Klopt het dat de sancties tegen de Iraanse Revolutionaire Garde
worden verlicht dan wel opgeheven? En zo ja, in welke mate en
onder welke voorwaarden?
De sancties tegen de Iraanse Revolutionaire Garde en personen en
entiteiten gelieerd daaraan blijven bestaan tot «Transition Day» (naar
verwachting over acht jaar). Daarna zullen de reisbeperkingen, bevriezingen van tegoeden en het verbod op het verstrekken van economische
middelen worden opgeheven, tenzij in de tussentijd een «snapback» van
sancties heeft plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

20

84
In hoeverre kan het ballistische programma van Iran ongestoord
worden voortgezet? En waarom is besloten de restricties t.a.v. de
ontwikkeling van ballistische raketten op te heffen?
De embargo’s op conventionele wapens en ballistische raketten die een
nucleaire lading zouden kunnen overbrengen werden destijds ingesteld –
middels resolutie 1929 (2010) – om Iran te dwingen tot onderhandelingen
over zijn nucleaire programma. In resolutie 2231 (2015) geeft de VNVR aan
dat het JCPOA een fundamentele verandering markeert in zijn overweging
van het vraagstuk omtrent Irans nucleaire programma. De VNVR roept
hierin Iran op om ook de komende 8 jaar geen enkele activiteit te
ondernemen gerelateerd aan ballistische raketten die een nucleaire lading
zouden kunnen dragen. Ook blijven in principe de restricties op de
levering van goederen, materialen, apparatuur en technologie die zouden
kunnen worden ingezet ten behoeve van de ontwikkeling van ballistische
raketten die een nucleaire lading zouden kunnen dragen de komende 8
jaar van kracht, tenzij de VN-Veiligheidsraad daar bij individuele gevallen
een uitzondering op toestaat. Zie ook de beantwoording van vraag 37.
85
Deelt u de overtuiging dat niet alleen de P5+1 maar ook
Nederland een bijzondere verantwoordelijkheid heeft om scherp
te zijn op de voortzetting van een Iraans Intercontinental Ballistic
Missile (ICBM)-programma, aangezien Nederland al sinds de
NAVO-top in Lissabon een specifieke NAVO-taak heeft geaccepteerd omtrent het bestrijden van ballistische raketten?
Nederland zal, zowel eigenstandig als in NAVO-kader, om deze reden de
ontwikkelingen rondom het Iraanse ballistische raketten programma
nauwlettend blijven volgen. Zie voorts de beantwoording van vraag 31.
86
Heeft het IAEA reeds aangegeven of het in staat zal zijn vast te
stellen of het nucleaire materiaal in Iran voor vreedzame
doeleinden wordt gebruikt?
Ja, het IAEA heeft sinds 2003 in verschillende rapporten aangegeven
welke maatregelen, afspraken en informatie het nodig heeft om deze
conclusie te kunnen trekken. Het huidige akkoord bevat de benodigde
elementen en geeft het IAEA het benodigde mandaat. Het IAEA zal, als de
verificatieafspraken volledig geïmplementeerd zijn, uiteindelijk twee
conclusies kunnen trekken. Ofwel het IAEA concludeert dat al het
nucleaire materiaal in Iran wordt gebruikt voor vreedzame doeleinden; óf
het IAEA zal aangeven niet in staat te zijn dit te kunnen garanderen. Zie
ook de beantwoording van vragen 42 en 43.
87
Klopt het dat de Fajr Industrial Group sanctieverlichting wacht?
En klopt het dat een deel van de raketten die militante organisaties in de Gazastrook gebruiken of hebben gebruikt van dit
bedrijf afkomstig zijn? Zo neen, wie is dan wel de producent van
de Fajr-raketten?
De sancties tegen de Fajr Industrial Group en personen en entiteiten
gelieerd daaraan blijven van kracht tot «Transition Day» (naar verwachting
over acht jaar). Daarna zullen de reisbeperkingen, bevriezingen van
tegoeden en het verbod op het verstrekken van economische middelen
worden opgeheven, tenzij in de tussentijd een «snapback» van sancties
heeft plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

21

Het kabinet heeft geen informatie over de exacte samenstelling van het
wapenarsenaal van de Palestijnse gewapende groepen in Gaza.
88
Kunt u, bij voorkeur middels een tabel, aangeven welke sancties,
ingedeeld in categorieën op basis van de reden waarom ze zijn
opgelegd, onder welke voorwaarden intact blijven en welke
onder welke voorwaarden worden verlicht dan wel teruggedraaid?
Zie de beantwoording van vraag 70.
89
Zijn er personen die voorwaardelijk zullen verdwijnen van de
VN-sanctielijst maar door de Amerikaanse nationale sanctielijst
gesanctioneerd zullen blijven? En hoe zit dat met de Europese
sanctielijst?
Alle VN-lidstaten zijn verplicht om beperkingen tegen personen en
entiteiten die door de VN zijn aangenomen over te nemen. Dit hebben de
VS en de EU dan ook gedaan. De VS en de EU hebben daarnaast
aanvullende, autonome sancties ingesteld. Wanneer beperkende
maatregelen op VN-niveau worden opgeschort of opgeheven, zullen deze
ook van de EU- en VS-sanctielijsten moeten worden geschrapt. De VS en
de EU mogen op grond van het akkoord geen nieuwe sancties instellen.
De VS en de EU zouden dan ook het akkoord schenden wanneer zij
beperkende maatregelen zouden instellen tegen personen of entiteiten die
van de VN-sanctielijst zijn geschrapt. Het bovenstaande heeft slechts
betrekking op de sancties die de EU heeft ingesteld vanwege Irans
nucleaire programma. Autonome sancties die de EU en de VS op
niet-nucleaire gronden tegen Iran hebben ingesteld (zoals de
mensenrechten- en terrorismesancties) zullen onverkort van kracht
blijven.
90
Wanneer denkt u dat de sancties verlicht kunnen worden? Durft u
daar, gelijk uw Britse ambtgenoot, al een termijn aan te
koppelen?
De sanctieverlichting zal in werking treden op het moment dat de IAEA
heeft geverifieerd dat Iran aan zijn verplichtingen onder het JCPOA heeft
voldaan («Implementation day»). Dit zal naar verwachting in de eerste
helft van 2016 zijn.
91
Op welke wijze worden niet-P3+3 staten zoals Nederland
geconsulteerd over en betrokken bij de uitwerking, voortgang en
implementatie van het akkoord en kunt u nader toelichten hoe
Nederlandse belangen zullen worden behartigd binnen de Joint
Commission?
Nederland wordt zowel in EU- als IAEA-verband geconsulteerd en
betrokken bij de uitwerking, voortgang en implementatie van het akkoord.
Nederland was geen partij bij deze onderhandelingen en zal derhalve ook
niet zelf plaatsnemen in de Joint Commission. Wel zal Nederland waar
nodig indirect – via de EU en bilaterale contacten – zijn belangen naar
voren brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

22

92
Kunt u toelichten welke arbitragemogelijkheden de Joint
Commission zal hebben?
In het geval van significante niet-naleving door Iran zal in eerste instantie
een geschillenbeslechtingsprocedure worden gestart binnen de Joint
Commission, deze duurt maximaal 35 dagen. Wanneer het geschil niet
binnen die tijd is opgelost, dan kan een van de E3+3 landen de VNVR
hierover informeren.
93
Zijn er ervaringen uit het verleden met mechanismen vergelijkbaar met de «snapback» formule ter preventie van misbruik
door een permanent lid van de VN-Veiligheidsraad (VNVR)?
Nee, dit is de eerste keer dat de normale stemmingsprocedure van de
VN-Veiligheidsraad op deze manier is omgedraaid. Op deze manier kan
voorkomen worden dat in het geval van niet-naleving van Iran één van de
Permanente leden van de Veiligheidsraad de herinvoering van de sancties
kan blokkeren. Dat betekent dat wanneer melding wordt gemaakt van een
significante niet-naleving de sancties automatisch weer in werking treden,
tenzij de Veiligheidsraad binnen 30 dagen besluit om de sanctieverlichting
in stand te houden. Voor zover bekend is het de eerste keer dat er een
dergelijke besluitvormingsprocedure is afgesproken.
94
Hoe verhoudt het Iraanse voornemen om voor het einde van dit
jaar Russische luchtafweerraketten te kopen (van het type S-300),
zich tot het voorlopig nog van kracht zijnde wapenembargo?
Zie de beantwoording van vraag 22.
95
Heeft de mensenrechtensituatie nog een rol gespeeld bij het
besluit om op termijn het wapenembargo tegen Iran op te heffen?
De instelling van het wapenembargo tegen Iran is destijds niet verbonden
aan de mensenrechtensituatie maar aan de zorgen over het Iraanse
nucleaire programma. Vanwege de zorgen over de mensenrechtensituatie
in Iran zijn er aparte sancties ingesteld, die nog van kracht blijven
ongeacht de opheffing het wapenembargo.
96
Kunnen studenten uit Iran straks zonder restricties
bèta-technische studies volgen aan Nederlandse universiteiten?
De VNVR-resolutie 2231 (2015), die het JCPOA bekrachtigt, voorziet erin
dat het kennisembargo tegen Iran komt te vervallen als onderdeel van de
eerste fase van sanctieverlichting, m.a.w. per «Implementation Day». De
EU zal deze resolutie implementeren door het kennisembargo tegen Iran
op te schorten via een Raadsbesluit per genoemde datum. Voor
Nederland betekent dit dat de nationale sanctieregeling Iran 2012
aangepast zal moeten worden ter implementatie van het EU-Raadsbesluit
en de VNVR-resolutie. Daarmee komt het vereiste voor alle studenten,
inclusief Iraanse, om ontheffing aan te vragen voor de in de sanctieregeling genoemde gebieden van onderwijs en onderzoek niet te vervallen.
Eenzelfde kennisembargo is immers nog steeds van toepassing jegens
Noord-Korea.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

23

97
Kunt u het snapbackmechanisme toelichten? Hoe waterdicht is
dit mechanisme? En wat zijn mogelijke valkuilen, zowel voor de
EU- als voor de VN-sancties?
Het «snapback» mechanisme houdt in dat wanneer Iran de afspraken in
het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) niet nakomt, de sancties
op korte termijn kunnen worden her-ingesteld. Dit proces bestaat uit twee
delen:
Geschillenbeslechtingsprocedure (max. 35 dagen): Als een van de E3+3
landen meent dat er sprake is van niet-naleving door Iran kunnen zij dit
voorleggen aan de Joint Commission, welke bestaat uit vertegenwoordigers van de E3+3 landen, de EU en Iran. De Joint Commission heeft
vervolgens 15 dagen om tot een oplossing te komen. Overleg kan op
verzoek ook op ministerieel niveau plaatsvinden. Hierna kan het land dat
de klacht heeft ingediend of het land waartegen de klacht is gericht de
kwestie nog voorleggen aan een Advisory Board, welke bestaat uit een
vertegenwoordiger van elk van deze partijen en een onafhankelijk lid. De
Advisory Board geeft binnen 15 dagen een niet-bindend advies aan de
Joint Commission, die nog 5 dagen heeft om met dit advies de kwestie op
te lossen. Deze procedure duurt in totaal dus maximaal 35 dagen, tenzij
alle partijen ermee instemmen om de Joint Commission meer tijd te
gunnen.
VN-Veiligheidsraad (max. 30 dagen): Wanneer het geschil niet is opgelost
door de Joint Commission en er sprake is van significante niet-naleving,
dan kan een van de E3+3 landen de VNVR hiervan op de hoogte stellen.
De VNVR heeft vervolgens 30 dagen de tijd om een resolutie aan te
nemen om de sancties niet opnieuw in te stellen. Als dit niet het geval is,
worden de oude sancties automatisch weer van kracht. Het herinvoeren
van de sancties kan dus niet geblokkeerd worden met een veto.
Dit «snapback» mechanisme is vastgelegd in het JCPOA in de paragrafen
36 en 37 en in VNVR-resolutie 2231 (2015) in de paragrafen 11 en 12. Het
mechanisme blijft bestaan tot « Termination day», 10 jaar nadat het
JCPOA van kracht wordt («Adoption Day»).
Wanneer de VN-sancties weer van kracht zouden worden, zijn alle
VN-lidstaten verplicht deze te implementeren. De EU is verplicht de
VN-sancties daarom zo snel mogelijk in het eigen sanctieregime over te
nemen in geval van een «snapback».
De EU kent daarnaast ook autonome sancties tegen Iran. Het JCPOA kent
geen «snapback mechanisme» voor deze autonome EU-sancties, maar dit
zal desalniettemin worden opgenomen in het Raadsbesluit dat op
«Adoption Day» wordt aangenomen. Belangrijk is dat de sancties tegen
Iran eerst zullen worden opgeschort, voordat zij definitief worden
opgeheven. Hierdoor hoeft bij een «snapback» de inhoud van de artikelen
niet opnieuw te worden onderhandeld. Zodra er sprake is van significante
niet-naleving door Iran, zal de Hoge Vertegenwoordiger een Raadsbesluit
voorleggen aan de lidstaten om deze opschorting ongedaan te maken.
Hierover zal op grond van het Verdrag van de Europese Unie met de
gebruikelijke besluitvormingsprocedures moeten worden besloten
(unanimiteit). Om te voorkomen dat één lidstaat de «snapback» kan
blokkeren, is het voorstel dat de EU-lidstaten zich op «Adoption Day» door
middel van een publieke verklaring zullen committeren om de sancties
opnieuw in te stellen in het geval van niet-naleving door Iran. Nederland
zet zich ervoor in dat de «snapback» van de autonome EU-sancties nog
steviger verankerd zal worden, bij voorkeur in het Raadsbesluit.
98
Welke sancties tegen Iran vallen direct of indirect niet onder het
akkoord en zullen, ook bij uitvoering door Iran van alle overeengekomen afspraken, overeind blijven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

24

Het akkoord heeft alleen betrekking op de EU-sancties tegen Iran in
verband met haar nucleaire activiteiten. Dat betekent dat de sancties
ingesteld vanwege de mensenrechtensituatie in Iran gewoon van kracht
blijven. Daarnaast zijn ook verschillende personen met de Iraanse
nationaliteit opgenomen op de EU terrorisme sanctielijst. Ook deze
beperkende maatregelen blijven van kracht.
99
Heeft u de veiligheidssituatie voor Israël mee laten wegen bij het
opstellen van de appreciatie van het akkoord met Iran?
In de appreciatie van het kabinet is het feit meegewogen dat door het
afsnijden van de wegen naar een Iraans kernwapen een belangrijke
veiligheidsdreiging voor de regio is weggenomen.
100
Bent u voorstander van het op termijn opheffen van het wapenembargo tegen Iran als dat land voldoet aan de voorwaarden uit
het akkoord?
VNVR-resolutie 2231 creëert een aantal juridisch bindende verplichtingen,
waaronder een uiteindelijke opheffing van het wapenembargo, voor alle
VN-lidstaten. Nederland houdt zich als VN-lidstaat aan deze internationaal
juridische verplichtingen.
101
Klopt het dat na door het IAEA geconstateerde overtredingen
door Iran de VN-sancties zonder aparte stemming in de
VN-Veiligheidsraad worden teruggeplaatst, maar dat voor de
Europese sancties dit een unanimiteitsbesluit van de Europese
Raad vereist? Hoe groot acht u de kans dat, gegeven de
moeizame bewijzen waarmee Europa de vorige keer aansloot bij
het Amerikaanse sanctiepakket, een dergelijk unaniem besluit
kan worden verwacht, nu nagenoeg alle Europese landen over
elkaar heen buitelen om geld te verdienen in Teheran?
Zie het antwoord op vraag 97.
102
Welke sancties en drukmiddelen zijn mogelijk bij niet-naleving
van het akkoord door Iran, die niet significant is en dus buiten
het «snapback» mechanisme valt?
Zodra een van de partijen van oordeel is dat Iran het akkoord niet naleeft,
kan dit worden voorgelegd aan de Joint Commission. Zie voor meer uitleg
over deze geschillenprocedure de beantwoording van vraag 97.
103
Vindt u dat de optie om militair in te grijpen op tafel moet blijven
liggen richting Iran, nu u zelf stelt dat het nucleaire programma
van Iran «een van de grootste veiligheidsdreigingen in het
Midden-Oosten» vormt?
Het feit dat de partijen door middel van onderhandelingen tot een solide
oplossing zijn gekomen toont de kracht van de multilaterale diplomatie.
Het akkoord is gebaseerd op heldere en robuuste verificatieafspraken,
stapsgewijze sanctieverlichting en een «snapback» mechanisme. De optie
voor militair optreden ligt altijd op tafel, maar de internationale gemeenschap is er met dit akkoord in geslaagd om de noodzaak voor militaire
ingrijpen juist in te perken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

25

104
Aangegeven wordt dat beide partijen concessies hebben gedaan.
Kunt u aangeven welke concessies het Westen heeft gedaan
richting Iran?
Nederland zat niet aan de onderhandelingstafel dus het kabinet kan niet
met zekerheid aangeven welke concessies er door de onderhandelaars
zijn gedaan. Het kabinet van mening dat de uitkomst voldoende stevig is
en dit akkoord het hoogst haalbare resultaat is.
105
Hoe beoordeelt u de break-out time? Is deze voldoende, als mee
wordt gewogen hoeveel tijd nodig is om verdachte activiteit vast
te stellen en de productie van een kernwapen te voorkomen?
De break-out tijd refereert aan de tijd die nodig is om genoeg hoogverrijkt
uranium te produceren voor één kernwapen (en dus niet de productie van
een kernwapen zelf). De verhoging van de break-out tijd naar 12 maanden,
in combinatie met de heldere en robuuste verificatieafspraken uit het
akkoord, geven de internationale gemeenschap ruim voldoende tijd om te
reageren in geval van niet-naleving van het akkoord door Iran.
106
Beschouwt u het voorkomen van een Iraans kernwapen naast een
zaak van veiligheid voor het Midden-Oosten, ook als een zaak van
nationale veiligheid?
Nucleaire dreigingen zijn uiteraard nooit uitsluitend regionaal van aard.
Het feit dat er met het JCPOA één van de grootste veiligheidsdreigingen
in het Midden-Oosten drastisch wordt ingeperkt is in het belang van
Nederland en zijn bondgenoten.
107
Hoe verwacht u dat met dit akkoord de bilaterale betrekkingen
met Iran zullen verbeteren?
Het kabinet spreekt de verwachting uit dat met dit akkoord de toon is
gezet voor verbetering van de betrekkingen met Iran. Het akkoord creëert
de mogelijkheid om de bilaterale relatie met Iran te verbreden en te
intensiveren. Het kabinet spant zich in om de handelsrelatie te versterken
en om de mogelijkheden tot samenwerking met de Iraniërs te onderzoeken op diverse terreinen. Tijdens mijn bezoek in Iran heb ik de wens
uitgesproken om met Iran op politiek, economisch en cultureel vlak de
samenwerking te intensiveren. Tot op heden beperkt de samenwerking
met Iran zich, vanwege het bestaande sanctiekader, tot kennisuitwisseling
op het gebied van water en landbouw. Na «Implementation day» en de
verwachtte stapsgewijze sanctieverlichting zal Nederland meer op het
economisch terrein kunnen doen. Dit zal helpen de bilaterale betrekkingen
te verbreden en Nederland in staat stellen om ook over mensenrechten en
de situatie in de regio in dialoog te blijven.
108
Maakt het Additioneel Protocol integraal onderdeel uit van het
JCPOA? Wanneer verwacht u dat Iran het Additioneel Protocol
zal ratificeren?
In het akkoord is afgesproken dat Iran vanaf «Implementation day» het
Additioneel Protocol bij zijn Safeguards Agreement provisioneel zal
uitvoeren. Ook is afgesproken dat Iran na 8 jaar (of eerder als het IAEA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

26

d.m.v. een brede conclusie concludeert dat het nucleaire programma van
Iran volledig vreedzaam is) zal starten met het ratificatieproces.
109
Kunt u uiteenzetten welke terrorismesancties van de VS van
kracht blijven? Tegen welke personen/groeperingen zijn deze
sancties gericht?
Het akkoord heeft alleen betrekking op sancties in verband met de
nucleaire activiteiten van Iran. Alle terrorismesancties van de EU en de VS
blijven van kracht.
110
Zijn er op dit moment EU-terrorismesancties ingesteld tegen Iran?
Zo ja, blijven deze sancties ook van kracht?
Op de EU terrorismelijst zijn momenteel verschillende mensen met de
Iraanse nationaliteit geplaatst. U kunt deze terugvinden deze terug in
Besluit (GBVB) 2015/521 van de Raad. Het akkoord met Iran heeft geen
betrekking op deze sancties en zij zullen dan ook onverkort van kracht
blijven.
111
Wat is het effect van het akkoord met Iran op de strijd tegen
ISIS?
Waar Iran in de regio, en met name in Syrië, veelal andere belangen
nastreeft dan Nederland en andere Westerse partners, heeft Iran ook
belang bij de bestrijding van ISIS.
Het nucleaire akkoord opent de weg naar meer intensieve diplomatieke
betrekkingen met Iran. Zo heb ik op 20 en 21 september jl. zelf een bezoek
aan Iran gebracht. Onderdeel van mijn gesprekken daar was ook de rol
van Iran in de regio. Ik heb daarbij een oproep gedaan aan de autoriteiten
om de Iraanse invloed in de regio constructief aan te wenden. Iraanse
gesprekspartners voorzagen een versterkte samenwerking tussen de EU
en Iran op de regionale dossiers. Uitgangspunt daarbij was het gemeenschappelijk belang om terrorisme te bestrijden.
112
Is de EU eensgezind over haar positie en strategie ten aanzien
van Iran? Zo niet, op welke punten verschillen de meningen?
Zoals aan de orde is gekomen tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van
20 juli jl. zal de EU in de komende maanden bezien hoe invulling te geven
aan de bredere relatie met Iran (zie ook het verslag hiervan in de
Kamerbrief d.d. 30 juli 2015). Het is nog te vroeg om duiding te geven
over de positie van afzonderlijke EU-lidstaten ten aanzien van Iran sinds
het overeenkomen van het akkoord. Zoals in de Kamerbrief d.d.
26 augustus 2015 met de geannoteerde agenda voor de informele Raad
Buitenlandse Zaken van 4 en 5 september 2015 geschetst is, acht het
kabinet het van belang dat met EU-partners wordt bezien hoe invulling
kan worden gegeven aan de bredere relatie met Iran.
113
Wanneer zal er vanuit Nederland een handelsmissie naar Iran
worden ondernomen?
De Minister van Economische Zaken is voornemens dit najaar een
economisch bezoek aan Iran te brengen. De vorm en inhoud van dit
bezoek wordt de komende tijd nader uitgewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

27

114
Waarom spreekt u slechts de verwachting uit dat regionale
spanningen als gevolg van de atoomdeal kunnen toenemen?
Erkent u dat de spanningen nu al oplopen, dat er grote onrust is
in de Arabische wereld en er fors meer in Defensie geïnvesteerd
wordt vanwege de angst voor Iran?
De regionale spanningen hebben verschillende oorzaken en zijn slechts
voor een deel het gevolg van het akkoord. Het kabinet erkent dat de
gepercipieerde toenadering tussen Iran en het Westen zorgt voor vragen
in de regio, vooral bij Israël, Saoedi-Arabië en de andere Golfstaten. Een
verbeterde relatie tussen Iran en het Westen zal de spanningen kunnen
vergroten, maar biedt ook een kans om regionale en internationale
diplomatie te versterken. Het kabinet erkent dat er in Saoedi-Arabië
plannen bestaan om meer in defensie te investeren. Volgens IHS Jane’s
zijn de defensie-uitgaven van de Golfstaten gedurende 2014 (het laatste
jaar waarover gegevens beschikbaar zijn) overwegend constant gebleven.
Desondanks zijn de defensie-uitgaven van Iran acht maal kleiner dan de
gecombineerde defensie-uitgaven van de Golfstaten. De conventionele
dreiging die van Iran uitgaat is dus relatief beperkt.
115
Deelt u de vrees dat, nu de atoomdeal het nucleaire programma
van Iran niet beëindigt, andere landen in de regio over zullen
gaan tot nucleaire programma’s, zoals Turkije en Saoedi-Arabië?
Door het JCPOA kunnen de wegen naar een Iraans kernwapen worden
afgesneden. Hierdoor kan de internationale gemeenschap – inclusief de
landen in de regio – verifiëren dat Irans nucleaire activiteiten louter
vreedzaam van aard zijn. Het kabinet heeft op dit moment dan ook geen
aanwijzingen dat andere landen in de regio nucleaire programma’s
ontwikkelen naar aanleiding van dit akkoord.
116
Welke activiteiten gaat u nog meer ontplooien bij uw bezoek aan
Iran dit najaar?
Tijdens mijn bezoek aan Iran op 20 en 21 september sprak ik met de
Iraanse president Rouhani, de Minister van Buitenlandse Zaken Zarif, de
parlementsvoorzitter Larijani en de secretaris van de Iraanse nationale
veiligheidsraad Shamkhani. Daarnaast bracht ik een bezoek aan Isfahan
en sprak ik met de plaatsvervangend gouverneur van de stad over
mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van cultuur en
onderwijs.
Het bezoek was een eerste gelegenheid sinds het bereiken van het
nucleaire akkoord om aan Iran duidelijk te maken dat Nederland de
betrekkingen met Iran op politiek, economisch en cultureel vlak wil
verdiepen. Ik heb tijdens de gesprekken benadrukt dat het nucleaire
akkoord een overwinning van multilaterale diplomatie is en de
verwachting uitgesproken dat het als voorbeeld kan dienen voor de
aanpak van de conflicten in de regio. Ook heb ik de boodschap overgebracht dat, na de «Implementation day» en bij stapsgewijze sanctieverlichting, vanuit Nederland belangstelling is voor het intensiveren van de
economische betrekkingen in diverse kansrijke sectoren als energie (olie &
gas, duurzame energie, maritiem/offshore), landbouw en water.
Daarnaast heb ik gesproken over de mensenrechtensituatie in Iran en het
hoge aantal executies, waarvan ruim 80% te maken heeft met drugscriminaliteit. Iran erkende dit probleem en verwelkomde Nederland om
gezamenlijk te zoeken naar oplossingen binnen de keten van drugsbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

28

strijding. Ook liet Minister Zarif weten open te staan voor een dialoog over
mensenrechten.
De situatie in de regio is uitgebreid aan de orde geweest, met name de
zeer zorgelijke ontwikkelingen in Syrië en Jemen. Ten aanzien van Syrië
heb ik de urgentie van een politieke oplossing onderstreept. De vluchtelingencrisis is onhoudbaar voor de regio en ook Europa is nu in toenemende
mate een toevluchtsoord. Ik heb benadrukt dat Iran onderdeel uit moet
maken van een op te richten internationale contactgroep ten behoeve van
Syrië.
Ook is de situatie in Jemen besproken, waar de humanitaire noden
nijpend zijn en een grondoffensief aanstaande lijkt terwijl ook dit conflict
alleen maar politiek opgelost kan worden. Na overleg met de VN Special
Gezant Ismail Ould Sheikh Ahmed, voorafgaand aan mijn reis naar
Teheran, heb ik Iran gevraagd meer invloed uit te oefenen op de Houthis
om middels een publieke verklaring de VN Veiligheidsraadsresolutie te
verwelkomen en om de Jemenitische ministers vrij te laten.
117
Wat houdt de bredere mensenrechtendialoog, die u voornemens
bent te gaan houden in Iran, meer concreet in?
Zie de beantwoording van vragen 116 en 118.
118
Op welke wijze gaat u de mensenrechten aankaarten in Iran?
Tijdens mijn recente bezoek aan Iran heb ik de mensenrechtensituatie in
Iran aangekaart en gesproken over het alarmerend hoge aantal executies.
Mijn Iraanse gesprekspartners deelden de zorg over het hoge aantal
executies vanwege drugscriminaliteit. Nederland heeft aangeboden met
Iran te bezien op welke manier samengewerkt kan worden om drugscriminaliteit tegen te gaan zodat ook het aantal opgelegde doodstraffen en
uitgevoerde executies teruggebracht kan worden.
Minister Zarif liet weten open te staan voor een gesprek over de mensenrechten in Iran. Ik zie dit als een eerste opening om mensenrechten aan te
blijven kaarten in Iran.
119
In hoeverre leidt de atoomdeal volgens u tot radicalisering binnen
de soennitisch-Arabische wereld en tot toenadering van landen
als Saoedi-Arabië en de Golfstaten tot de Moslimbroederschap en
jihadistische bewegingen?
De Golfstaten, inclusief Saoedi-Arabië, hebben zich positief uitgesproken
over het akkoord. Dit laat onverlet dat de gevoeligheden en tegenstrijdige
belangen van de diverse spelers in de regio niet zijn afgenomen.
120
Aangegeven wordt dat het kabinet waarde hecht aan onverminderde aandacht voor de mensenrechtensituatie in Iran. Hoe wilt u
hier invulling aan geven? Klopt het dat de mensenrechtensituatie
het afgelopen jaar verslechterd is?
Het klopt dat de mensenrechtensituatie op bepaalde punten verslechterd
is. Zo is het aantal executies het afgelopen jaar toegenomen in vergelijking met het voorgaande jaar. Het kabinet hecht er mede daarom aan
dat de mensenrechtensituatie in Iran onverminderd aandacht krijgt.
Sancties die zijn ingesteld n.a.v. mensenrechtenschendingen blijven ook
van kracht na het akkoord. Zie voor de invulling van de Nederlandse inzet
het antwoord op vragen 116 en 118.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

29

121
Welke maatregelen kan de internationale gemeenschap nemen als
Iran, al dan niet met de vrijgekomen gelden, steun aan
niet-statelijke terreurorganisaties intensiveert?
De maatregelen die de internationale gemeenschap kan nemen als een
land steun aan niet-statelijke terreurorganisaties intensiveert, zijn beperkt.
Dit geldt ook voor Iran. Wel kan de internationale gemeenschap, indien
dat nog niet het geval is, niet-statelijke organisaties op een terreurlijst
zetten om zo de bewegingsvrijheid en financiële capaciteit van de
organisatie in te perken. Verder kan de internationale gemeenschap in
bilateraal en multilateraal verband deze steun aan niet-statelijke terreurorganisaties aan de kaak stellen.
122
Wat verandert er bij ratificatie van dit akkoord voor Europese
bedrijven die de Iraanse markt willen betreden?
De stapsgewijze sanctieverlichting biedt Europese bedrijven de kans om
in toenemende mate weer regulier zaken te gaan doen met Iraanse
counterparts. Het bedrijfsleven zal daarbij rekening moeten houden met
de mogelijkheid dat bij een eventuele schending van het akkoord een
«snapback» van de sancties kan plaatsvinden. Zie voor een geheel
overzicht van de sanctieverlichting op VN-, EU- en VS-niveau ten gevolge
van het akkoord de beantwoording van vraag 70.
124
Begrijpt u de kritiek dat dit akkoord kan worden gezien als een
beloning van mensenrechtenschendingen van het Iraanse regime?
Nee, het akkoord betreft het nucleaire programma van Iran en snijdt de
wegen naar een eventueel Iraans kernwapen af. Er is geen enkel verband
tussen de mensenrechtenschendingen van het Iraanse regime en het
akkoord. Sancties die op niet-nucleaire gronden tegen Iran zijn ingesteld
(zoals de EU-mensenrechtensancties en de VS-terrorismesancties) zullen
onverminderd van kracht blijven. Iran wordt daarmee niet beloond voor
mensenrechtenschendingen.
125
Wordt het akkoord door de bevolking van Iran ervaren als een
overwinning, dan wel een succes van het bewind? Zo ja, deelt u
dan de vrees dat het akkoord op maatschappelijk vlak de interne
druk om te hervormen wegneemt, ten nadele van de mensenrechten?
De positieve gevolgen van het akkoord voor Iran onderstrepen de
voordelen van het naleven van internationale normen. Indien Iran de
afspraken in het akkoord nakomt en sanctieverlichting plaatsvindt, zal dit
een aansporing vormen om op de gekozen weg door te gaan.
126
Verwacht u dat het akkoord met Iran positieve gevolgen kan
hebben voor andere diplomatieke dossiers? Verwacht u bijvoorbeeld dat de deal het werk van VN-onderhandelaar De Mistura ten
goede kan komen? En zo ja, hoe?
Zie de beantwoording van vraag 111. Het kabinet heeft kennisgenomen
van de aankondiging dat Iran op korte termijn een vredesplan voor Syrië
aan de VN wil presenteren. Tijdens mijn bezoek aan Iran heb ik met
Minister Zarif gesproken over het plan. Het plan behelst de volgende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

30

stappen: 1) het vormen van een regering van nationale eenheid; 2) de
regering van nationale eenheid komt een Grondwet overeen, al dan niet
lokaal worden staakt het vuren overeenkomsten gesloten en er wordt
gezamenlijk opgetrokken tegen Daesh; 3) de nieuwe Grondwet wordt
aangenomen al dan niet via een referendum; 4) nationale verkiezingen
worden gehouden conform de Grondwet.
Het is nog te vroeg om te beoordelen of het plan, gegeven de complexe
context in Syrië een kans van slagen heeft en of er daadwerkelijk Iraanse
bereidheid is om een diplomatieke uitweg uit het conflict te vinden. Het is
nu van groot belang dat in nauw overleg met de VN en andere landen in
de regio gekeken wordt naar haalbaarheid van alle ideeën die op tafel
liggen. Dit zal via VN-consultaties dienen te geschieden of via een hiertoe
op te richten contactgroep. In de visie van het kabinet zou ook Iran aan
deze contactgroep deel moeten nemen en zich constructief moeten
opstellen bij het vinden van een politieke oplossing voor het conflict in
Syrië.
127
Wat wordt het doel van uw voorgenomen bezoek aan Iran? Wat
hoopt u met het bezoek te bereiken? Of is het aankaarten van de
mensenrechten uw enige dan wel primaire doel?
Zie de beantwoording van vraag 116
128
Wordt de Nederlandse ambassade te Teheran versterkt? Zo ja,
hoe?
Ja, de Nederlandse ambassade te Teheran zal in 2016 versterking krijgen
van één extra medewerker ten behoeve van de economische werkzaamheden van de ambassade.
129
Kunt u toelichten welke rol Nederland zal spelen binnen het
verificatieproces?
Nederland zal in zijn rol als lidstaat van het IAEA blijven toezien op een
tijdige en zorgvuldige implementatie van het verificatieproces. Dit houdt
in dat Nederland via de politieke organen van het IAEA (de Algemene
Vergadering en de Bestuursraad) individueel en in EU-verband controle
uitoefent door de rapportages over de verificatie van Irans nucleaire
programma te analyseren en als daartoe aanleiding is oefent Nederland,
bilateraal en in EU-verband, eventuele druk uit op Iran. Daarnaast helpt
Nederland er door middel van verschillende extra-budgettaire financiële
bijdrages aan het IAEA voor te zorgen dat de organisatie voldoende
middelen heeft voor een goede en betrouwbare verificatie van het
akkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 6

31