Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3525
Vragen van de leden Jansen, Poppe
en Roemer (allen SP) aan de
ministers van Verkeer en Waterstaat
en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer over het
ongeluk met een LPG-trein in Italië.
(Ingezonden 2 juli 2009)
1
Is het binnen de Europese Unie
verplicht om voor LPG-vervoer
wagons te gebruiken die, door
technische voorzieningen, bij een
ongeluk niet kunnen exploderen maar
slechts beheerst kunnen uitbranden?
2
Zo ja, hoe kunnen bij het ongeluk in
Viareggio LPG-wagons1 desondanks
toch geëxplodeerd zijn? Zo nee,
welke eisen worden dan wel gesteld?
3
Kan Nederland – tot is vastgesteld
wat de oorzaak was van het ongeluk
in Viareggio – LPG-wagons van het
daar gebruikte type weren van ons
spoorwegnet? Zo ja, bent u hiertoe
bereid? Zo nee, betekent dit dat deze
wagons van dit type ook op het
Nederlandse spoor mogen rijden? Zo
ja, bent u bereid om er in Brussel op
aan te dringen dat de lidstaten van de
EU dit type LPG-wagons van het
spoor weren tot de oorzaak van het
ongeluk is vastgesteld?

KVR37249
2009Z13069
0809tkkvr3525
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

4
Hoe staat het met de handhaving van
de keuringseisen van wagons binnen
de EU? Keurt iedere lidstaat zijn
«eigen» wagons? Is er sprake van een
steekproefsgewijze onafhankelijke
controle op de kwaliteit van de
keuring in de verschillende lidstaten
van de EU?
5
Hoeveel LPG-treinen rijden er door
Nederland, en op welke trajecten
rijden deze treinen hoofdzakelijk?
6
Kunt u aangeven via welk
transportmiddel het transport van
LPG het minst gevaarlijk is? Hoe
stuurt u erop dat dit transportmiddel
ook het meeste wordt gebruikt?
7
Zijn de knelpunten voor het
groepsrisico bij het transport van LPG
bij Amsterdam en Rotterdam al
opgelost? Zo nee, welke maatregelen
gaat u nemen om deze knelpunten
alsnog op te lossen?
1

Trouw, 30 juni 2009: «Dodental Viareggio
naar zestien»
http://www.trouw.nl/nieuws/wereld/
article2803246.ece/Dodental_Viareggio_
loopt_op_naar_veertien.html

Antwoord
Antwoord van minister Eurlings
(Verkeer en Waterstaat), mede
namens de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer
(ontvangen 21 augustus 2009)
1
In de Europese Unie zijn bedrijven die
betrokken zijn bij het vervoer van LPG
over het spoor, verplicht zich aan een
uitgebreide reeks internationale
veiligheidsvoorschriften te houden.
Die voorschriften hebben onder meer
betrekking op de constructie, het
onderhoud en de controle van
wagons. Deze zijn voortdurend
onderwerp van studie en
internationaal overleg en worden,
waar nodig, aangepast. Daarbij
wordt onder meer gekeken naar
maatregelen om de gevolgen van
eventuele ongevallen zoveel
mogelijk te beperken. Deze
veiligheidsvoorschriften verkleinen
de kans op een explosie na een
ongeval aanzienlijk maar ze kunnen
geen absolute zekerheid bieden.
2
Zie mijn antwoord op vraag 1.
Wat de oorzaken van het ongeluk in
Viareggio zijn, zal nader onderzoek
nog moeten uitwijzen. Ik zal de
resultaten van het onderzoek
uiteraard te zijner tijd gebruiken om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7425

met andere landen te overleggen of,
en zo ja, welke extra maatregelen
genomen kunnen worden om een
dergelijk ongeluk in de toekomst te
voorkomen.
3
Nederland kan, op grond van
internationale regelgeving, niet op
eigen gezag zonder meer wagons van
het type dat bij het ongeval in
Viareggio betrokken was, weren van
het Nederlandse spoorwegnet. Een
tijdelijk verbod op het gebruik van
dergelijke wagons in de EU zou
overigens het vervoer van LPG over
het spoor en het gebruik van LPG
onevenredig zwaar belemmeren. Ik
zal daarom geen initiatieven nemen
om in internationaal verband aan te
dringen op zo’n tijdelijke maatregel.
4
Voordat wagons worden toegelaten
op het spoor moeten ze worden
gekeurd. Die keuring moet plaats
vinden bij een keuringsinstantie die
officieel erkend is door de overheid
van het land waar de wagon
geregistreerd wordt. Er zijn
geen internationale regels voor
steekproefsgewijze onafhankelijke
controle op de kwaliteit van de
keuring. EU-lidstaten zijn verplicht de
keuringsinstanties die ze erkennen,
officieel aan te melden bij de
Europese Commissie. Als een lidstaat
twijfelt aan de kwaliteit van de
uitvoering van keuringen in een
ander land, kan ze daarvan melding
doen aan de Europese Commissie.
De Commissie zal dit vervolgens
onderzoeken. Daarnaast zijn er geen
internationale regels voor de manier
waarop landen keuringsinstanties
moeten erkennen. Het ministerie van
Verkeer en Waterstaat heeft het
afgelopen jaar gewerkt aan een
ministeriële regeling voor de eisen
op het gebied van organisatie en
deskundigheid waaraan
keuringsinstanties moeten voldoen.
De planning is dat de regeling in
januari 2010 in de Staatscourant
wordt geplaatst. Binnen een termijn
van circa 1 jaar zullen dan alle
bestaande erkende instellingen
opnieuw worden aangewezen.
5
LPG wordt zowel apart als in
combinatie met andere goederen
vervoerd over het spoor. Om die
reden is het duidelijker om de
aantallen eenheden (ketelwagons
en ketelcontainers) te geven.

Dit zijn de belangrijkste
spoortrajecten waarover brandbaar
gas (waaronder LPG) wordt vervoerd:
• Rotterdam – Zevenaar/grens (circa
3100 eenheden in 2008),
• Rotterdam – Venlo/grens (circa 4200
eenheden in 2008),
• Vlissingen – Kijfhoek (circa 4000
eenheden in 2008),
• Sittard/Geleen (Chemelot) – Venlo
(circa 5600 eenheden in 2008),
• Terneuzen – België (circa 2250
eenheden in 2008),
• Roosendaal/grens –
Oldenzaal/grens via Tilburg – Utrecht
– Deventer (circa 1900 eenheden in
2008).
Het vervoer tussen Rotterdam en
Zevenaar/grens gaat steeds minder
via Utrecht en steeds meer via de
Betuweroute; een zelfde verschuiving
wordt verwacht voor het vervoer
tussen Rotterdam en Venlo/grens.

Meer specifiek is er bijvoorbeeld rond
Rotterdam, bij het vervoer over spoor
van LPG, sprake van overschrijdingen
van de oriëntatiewaarde van het
groepsrisico. In het kader van
Basisnet wordt met het bedrijfsleven
en de gemeenten overlegd hoe die
overschrijdingen in de nabije
toekomst kunnen worden beperkt.
Maatregelen die overwogen worden,
zijn onder andere het installeren van
ATBvv (treinbeveiliging die ook werkt
bij snelheden onder de 40 km/uur),
lokaal langzamer rijden en het volgen
van een andere spoorroute. Verder
wordt gewerkt aan een convenant
met het bedrijfsleven om
goederentreinen zoveel mogelijk
«warme BLEVE vrij» samen te stellen.

6
Het is onmogelijk om in algemene zin
een uitspraak te doen over de minst
gevaarlijke vorm van vervoer van
LPG. Aan het vervoer van gevaarlijke
stoffen en dus ook LPG zijn risico’s
verbonden, of dat nu over het spoor,
de weg, het water of door
buisleidingen plaats vindt. De
omvang van de risico’s van een
specifieke vervoersstroom is van een
aantal factoren afhankelijk, zoals de
noodzaak van overslag en van de
route waarlangs wordt vervoerd. Zo
zullen de risico’s van vervoer per
schip midden door een stad groter
kunnen zijn dan die van vervoer over
een spoorweg in dunbevolkt gebied.
In zeer specifieke situaties zou sturing
op transportmodaliteit wel een optie
kunnen zijn om risico’s te
verminderen. In algemene zin stuur ik
echter, in het kader van veiligheid,
niet op het gebruik van een bepaalde
transportwijze maar met
internationale veiligheidsregels en,
zodra het Basisnet er is, met
risicoplafonds.
7
Het is mij niet duidelijk op welke
knelpunten de vraag doelt. In het
algemeen geldt voor groepsrisico
langs infra-assen onze ambitie in het
kader van het Basisnet, namelijk «het
voorkómen of verminderen van
overschrijdingen van de
oriëntatiewaarde van het
groepsrisico» (brief aan de TK d.d.
04-12-08, Kamerstuk 30.373, nr. 27).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7426