Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3851
Vragen van leden Alkaya (SP), Van den Hul (PvdA) en Voordewind
(ChristenUnie) aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over de rapportering van de bedrijven
aangesloten bij het textiel convenant, van SOMO en de Schone Kleren
Campagne (ingezonden 3 juli 2020).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 25 augustus 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport over de rapportering van de bedrijven
aangesloten bij het textiel convenant, van SOMO en de Schone Kleren
Campagne?1 Wat is uw appreciatie van het rapport?
Antwoord 1
Het kabinet heeft kennis genomen van het rapport van SOMO en de Schone
Kleren Campagne, waarin wordt ingegaan op de publieke rapportages van 34
bedrijven die onder het Convenant Duurzame Kleding en Textiel vallen. In het
rapport wordt gesteld dat de publieke rapportages van bedrijven verbeterd
kunnen worden, onder meer door dieper in te gaan op geïdentificeerde
IMVO-risico’s en hoe deze worden aangepakt, door de dialoog met lokale
belanghebbenden te verbeteren en door betere communicatie over procedures met betrekking tot toegang tot herstel. Het kabinet waardeert het dat
maatschappelijke organisaties, in dit geval SOMO en de Schone Kleren
Campagne, de publieke IMVO-rapportages van bedrijven met aandacht lezen
en tevens aanbevelingen doen voor verbetering daarvan.
In 2019 hebben 44 bedrijven die vanaf het begin aan het convenant deelnemen publiekelijk gecommuniceerd over IMVO. Zeven bedrijven hebben hun
plan van aanpak online gepubliceerd. Veel van de bedrijven communiceerden
voor het eerst over hun IMVO-inspanningen en waren nog zoekende naar de
mate van detail in hun rapportage. Het uitvoeren van gepaste zorgvuldigheid,
inclusief het opstellen en publiceren van een IMVO-rapportage, is dan ook
een leerproces. De aanbevelingen van SOMO en de Schone Kleren Campagne, welke grotendeels in lijn zijn met eerdere aanbevelingen uit de

1

ah-tk-20192020-3851
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Schone Kleren Campagne, 29 juni 2020, «Vrijwillige rapportages van kledingbedrijven over
internationaal maatschappelijk-verantwoord ondernemen zijn onder de maat» (https://
www.schonekleren.nl/ckt-rapportages-2020/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

tussentijdse evaluatie van het convenant en het recente alignment assessment van de OESO, kunnen bedrijven helpen om de volgende stap te zetten
in het proces van gepaste zorgvuldigheid.
Vraag 2, 3
Hoe kan de rapportering over gepaste zorgvuldigheid verbeterd worden? Hoe
ziet u uw rol daarin?
Deelt u de conclusie dat de transparantie van de rapportering over het beleid
op het gebied van Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
(IMVO) van de bedrijven nog veel aan kwaliteit te winnen heeft? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 2, 3
In het Convenant Duurzame Kleding en Textiel is afgesproken dat bedrijven
vanaf het derde jaar van lidmaatschap publiekelijk over hun IMVOinspanningen zullen rapporteren. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de
inhoud en vorm van hun rapportage. Wel heeft de Stuurgroep criteria voor
communicatie opgesteld waar publieke rapportages van bedrijven aan
moeten voldoen. De beoordeling van het proces van gepaste zorgvuldigheid,
inclusief de publieke rapportages, is belegd bij de SER. De stuurgroep erkent,
bij monde van de SER, dat de communicatie van bedrijven over hun
inspanningen versterkt dient te worden. In 2019 is het beoordelingskader al
verder aangescherpt, waarbij meer nadruk is komen te liggen op het meten
hoe bedrijven op productielocatieniveau problemen aanpakken en zorgen dat
hun stakeholders hier onderdeel van zijn. Daarnaast kunnen publieke
rapportages van bedrijven over IMVO verbeterd worden door de criteria voor
communicatie beter toe te passen. Ook kunnen bedrijven leren van andere
bedrijven die al langer publiekelijk communiceren over hun IMVO inspanningen en zal het secretariaat dit jaar in de beoordelingsgesprekken bedrijven
stimuleren om nog transparanter te communiceren over IMVO. De Stuurgroep, waar BZ ook deel van uitmaakt, ziet toe op de implementatie van
gepaste zorgvuldigheid en besluit tot nieuwe maatregelen indien nodig.
Vraag 4
Klopt het dat bedrijven geen betekenisvolle rol voorzien voor belanghebbenden, zoals de werknemers in fabrieken, in hun IMVO-beleid? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 4
Binnen het Convenant Duurzame Kleding en Textiel werken partijen samen
om verbeteringen in de textielketen te realiseren. Zoals naar voren komt in de
jaarrapportage over 2019 zien bedrijven steeds meer in dat het belangrijk is
om ook lokale belanghebbenden, zoals bijvoorbeeld werknemers in fabrieken,
te betrekken in het proces van gepaste zorgvuldigheid. Zo zijn in 2019 al 20
bedrijven rechtstreeks met lokale stakeholders in contact gebracht. Daarnaast
zijn partijen binnen het convenant steeds meer gaan samenwerken, zowel als
collectief als één-op-één. Maatschappelijke organisaties helpen bedrijven
steeds vaker om inzicht te ontwikkelen hoe thema’s als kinderarbeid, vrijheid
van vakvereniging, leefbaar loon en dierenwelzijn beter verankerd kunnen
worden in het IMVO beleid van individuele bedrijven. Om bedrijven te
stimuleren een volgende stap te zetten zal het SER-secretariaat dit jaar tijdens
de jaarlijkse beoordelingsgesprekken extra aandacht besteden aan de manier
waarop bedrijven arbeiders en lokale vakbonden in hun toeleveringsketen
betrekken. Ook wordt komend jaar een workshop met bedrijven georganiseerd over het thema vrijheid van vakvereniging en het betrekken van lokale
werknemers via sociale dialoog.
Vraag 5
Hebben de bedrijven aangesloten bij het textielconvenant allemaal een access
to remedy mechanisme? Zo ja, waarom ontbreekt het aan communicatie
hierover? Zo nee, worden daartoe stappen ondernomen?
Antwoord 5
Het zorgen voor of meewerken aan herstelmaatregelen waar van toepassing,
is onderdeel van gepaste zorgvuldigheid. Van bedrijven bij het Convenant
Duurzame Kleding en Textiel wordt verwacht dat zij in hun plan van aanpak
ingaan op de beschikbaarheid van klachtenmechanismen. Uit de tussentijdse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

evaluatie van het convenant is gebleken dat bedrijven zichtbare voortgang
hebben geboekt in het inbedden van gepaste zorgvuldigheid in hun beleid en
organisatie (stap 1) en op de risicoanalyse en prioritering (stap 2). Bedrijven
dienen nu stappen te zetten om het proces van gepaste zorgvuldigheid,
inclusief de toegang tot herstel, verder te implementeren. Het secretariaat zal
dit jaar dan ook met bedrijven bespreken in welke mate er toegang is tot
klachtenmechanismen in hun keten.
Daarnaast biedt het convenant de mogelijkheid voor belanghebbenden om, al
dan niet vertegenwoordigd door een externe partij, rechtstreeks in dialoog te
gaan met een bedrijf dat mogelijk schade zou hebben veroorzaakt of daaraan
heeft bijgedragen. Het SER secretariaat kan hierin een bemiddelende rol
spelen. Ook kent het Convenant een formele klachten- en geschillencommissie waar belanghebbenden terecht kunnen om een klacht in te dienen. Uit
zowel de tussentijdse evaluatie van het convenant als uit het recente
alignment assessment van de OESO blijkt dat de klachten- en geschillencommissie momenteel nog weinig wordt gebruikt en dat de manier waarop
betrokkenen in de textielketen toegang hebben tot het klachten- en geschillenmechanisme verbeterd dient te worden. Hierover zijn gesprekken gaande
met Fair Wear Foundation. Daarnaast is een taakgroep opgericht binnen het
convenant die zich verder zal buigen over de aanbevelingen en het verbeteren van het bestaande mechanisme.
Vraag 6
Bent u bereid dit rapport aan de orde te stellen bij de stuurgroep van het
textielconvenant? Zo ja, kunt u daarover rapporteren aan de Kamer? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
Het rapport is bekend bij de stuurgroep van het textielconvenant. De
stuurgroep heeft bij monde van het SER-secretariaat een bericht gepubliceerd
in reactie op het rapport. Daarin erkent het secretariaat dat de communicatie
van bedrijven over hun inspanningen versterkt dient te worden. In 2019 is het
beoordelingskader al verder aangescherpt, waarbij meer nadruk is komen te
liggen op het meten hoe bedrijven op productielocatieniveau problemen
aanpakken en zorgen dat hun stakeholders hier onderdeel van zijn. De Kamer
wordt op de hoogte gehouden over de voortgang van het textielconvenant
via de jaarlijkse voortgangsrapportage.
Vraag 7
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de doelstelling van het
textielconvenant voor het realiseren van een leefbaar loon in 2020?
Antwoord 7
De ambitie dat in 2020 in de gehele productie- of toeleveringsketen van aan
het convenant deelnemende bedrijven een leefbaar loon wordt betaald is
losgelaten. Dit heeft de stuurgroep vermeld in de appreciatie van de
tussentijdse evaluatie van het textielconvenant2. Ondanks dat er binnen en
buiten het convenant steeds meer voorbeelden bestaan waarin duidelijke
stappen richting een leefbaar loon zijn gezet, hebben partijen vastgesteld dat
het niet realistisch is te verwachten dat in 2020 in de gehele productie- of
toeleveringsketen een leefbaar loon wordt betaald. Het loslaten van deze
ambitie voor 2020 werd vooral veroorzaakt door de complexiteit van het
onderwerp, het gebrek aan bewezen strategieën voor het realiseren van een
leefbaar loon en de vaak geringe invloed van Nederlandse bedrijven ten
opzichte van hun leveranciers. Op basis van deze factoren is de conclusie
getrokken dat bedrijven meer tijd en ondersteuning en samenwerking met
andere bedrijven nodig hebben bij het realiseren van een leefbaar loon in de
keten.
Leefbaar loon blijft voor partijen en bedrijven van het convenant één van de
centrale thema’s. In 2019 is de volgende lange-termijn doelstelling6 voor het
convenant gedefinieerd in de nieuwe «Theory of Change» met betrekking tot
leefbaar loon: «Convenantspartijen, deelnemende bedrijven en steunbetuigers

2

https://www.imvoconvenanten.nl/-/media/imvo/files/kleding/2019-textiel-tussentijdsap.pdf?la=nl&hash=75DF7602C6ABED3C8814530FCEA104B7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

dragen actief bij aan een industriebrede systeemverandering gericht op het
verkleinen van het loongat tussen het wettelijk minimum loon en leefbaar
loon schattingen.» Zowel de inmiddels ondernomen activiteiten als de
geplande activiteiten zijn daarop gericht.
De ondersteuning is door het Convenant Duurzame Kleding en Textiel op een
aantal manieren vorm gegeven.
Meer dan 90% van de bij het convenant aangesloten bedrijven is inmiddels
getraind op het onderwerp leefbaar loon. Zij weten nu wat een leefbaar loon
is, hoe de kloof vast te stellen tussen de huidige lonen en een leefbaar loon
en welke mogelijke methoden er bestaan om een leefbaar loon te implementeren. Zij weten hoe hun inkooppraktijken kunnen bijdragen aan leefbaar
loon.
Ook zijn diverse trainingsbijeenkomsten in een vijftal productielanden
georganiseerd teneinde ook leveranciers te trainen.
Bedrijven worden daarnaast gestimuleerd deel te nemen aan collectieve
projecten. Het collectieve project «Remedies towards a better workplace» uit
het Fonds Bestrijding Kinderarbeid is inmiddels afgerond, waardoor bijna
9.000 werknemers in Tamil Nadu hogere lonen ontvangen en/of meer
financiële zekerheid hebben gekregen. De inspanningen in Tamil Nadu zullen
een vervolg krijgen, gericht op het steunen van het CAO-proces in de
textielsector.
Veel van bovengenoemde activiteiten zijn het resultaat van steeds nauwere
samenwerking tussen diverse internationale partijen, namelijk de Duitse
Partnership for Sustainable Textiles, de Fairwear Foundation, het leefbaar
loon initiatief van grote internationale modemerken en de internationale
vakbeweging ACT (Action, Collaboration, Transformation), en het Convenant
zelf.
Omdat bedrijven in het Convenant nu kennis en vaardigheden hebben
opgedaan voor de volgende stappen en omdat zij steeds verder komen in
hun proces van gepaste zorgvuldigheid, worden zij steeds strenger beoordeeld op de implementatie van leefbaar loon in hun toeleveringsketen.
Dit betekent o.a. dat bedrijven in de aankomende beoordelingsronde voor al
hun productielocaties de loonkloof tussen de huidige lonen en een leefbaar
loon verplicht in kaart dienen te hebben gebracht en stappen naar het dichten
van de loonkloof hebben gezet. De uitkomsten worden verwacht in het najaar
van 2021.
Vraag 8
Kunt u een rol spelen in het verbeteren van het inzicht over de vrijheid van
associatie in de productieketen van de betrokken bedrijven? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 8
Vrijheid van associatie scoort vaak hoog in de prioritering van ketenrisico’s
van deelnemende bedrijven en daarom wordt er geregeld aandacht besteed
aan het onderwerp. Zo vond in oktober 2019 voor de derde maal een ronde
tafel over dit thema plaats, waar vakbondsvertegenwoordigers uit productielanden in discussie gingen met twaalf bedrijven en inzicht gaven in uitdagingen omtrent vrijheid van associatie in productielanden als Bangladesh,
Cambodia, India, Indonesië, Myanmar en Vietnam.
Dit najaar start een collectief project inzake vrijheid van associatie dat deels
uit het Fonds Verantwoord Ondernemen en deels uit het Strategisch
Partnerschap voor Transformatie van de Kledingketen wordt gefinancierd.
Voor het project hebben zich inmiddels acht convenantsbedrijven aangemeld
en ongeveer evenveel bedrijven overwegen deelname. Dit project richt zich
op de verankering van vrijheid van associatie in intern beleid en interne
processen van bedrijven (zoals inkooppraktijken, en audits). Het gezamenlijke
ambitieniveau is om concrete stappen te zetten in de verbetering van vrijheid
van associatie en sociale dialoog in de toeleveringsketens van de deelnemers.
Het project richt zich onder meer op intensiever engagement met leveranciers, bijvoorbeeld via trainingen aan inkopers van merken en aan het
management en de werknemers van leveranciers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Vraag 9
Bent u bereid om zowel de Sociaal Economische Raad (SER) als de bedrijven
die partij zijn bij het textielconvenant aan te sporen de aanbevelingen van dit
rapport ter harte te nemen?
Antwoord 9
Zoals gebruikelijk brengt het SER secretariaat het rapport onder de aandacht
van de aangesloten bedrijven. Het secretariaat helpt bedrijven om het proces
van gepaste zorgvuldigheid, inclusief transparantie, stap voor stap te
implementeren en heeft reeds aangegeven de aanbevelingen van het rapport
mee te zullen nemen in de beoordelingscyclus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5