Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

945
Vragen van de leden Boswijk (CDA), Tuinman (BBB) en Diederik van Dijk
(SGP) aan de Minister en de Staatssecretaris van Defensie over de mogelijke
oprichting van een eigen tankbataljon (ingezonden 8 januari 2024).
Antwoord van Minister Ollongren (Defensie) en van Staatssecretaris Van der
Maat (Defensie) (ontvangen 5 februari 2024).
Vraag 1
Bent u bekend met Kamerstuk 27 830, nr. 410 en het nieuwsartikel «Defensie
heeft uitgewerkt plan voor terugkeer tanks klaarliggen»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Deelt u de mening dat het van wezenlijk belang is dat Nederland weer de
beschikking krijgt over een eigen tankbataljon, eventueel binnen de DuitsNederlandse samenwerking, voor het landgevecht van nu en de toekomst en
om te voldoen aan de NATO Defence Planning Capability Review waarin
Nederland tot nog toe in gebreke blijft met betrekking tot de prioriteitsdoelstelling voor het leveren van een zware en een medium infanteriebrigade?
Antwoord 2
Gezien de verslechterde veiligheidssituatie sinds 2022 is het van wezenlijk
belang dat onze krijgsmacht verder wordt versterkt. In de NATO Defence
Planning Capability Review (DPCR, Kamerstuk 28 676, nr. 421 van 15 november 2022) oordeelt de NAVO dat de Nederlandse krijgsmacht met de
Defensienota ’22 (DN22) over de gehele linie een opwaartse lijn heeft ingezet,
maar dat er ook aanhoudende tekortkomingen zijn, met name op het terrein
van slagkracht en (operationele) gevechtsondersteuning in het landdomein.
Daarbij is de NAVO kritisch over het niet voldoen aan de prioriteitsdoelstelling voor het leveren van een zware en medium infanteriebrigade.
In de Defensienota 2022 is op basis van de beschikbare financiële middelen
en het nationale militaire advies besloten de slagkracht gericht te versterken.

1

ah-tk-20232024-945
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

De Telegraaf, 21 december 2023, Defensie heeft uitgewerkt plan voor terugkeer tanks klaarliggen: kost jaarlijks 300 miljoen euro (https://www.telegraaf.nl/nieuws/2076432758/defensieheeft-uitgewerkt-plan-voor-terugkeer-tanks-klaarliggen-kost-jaarlijks-300-miljoen-euro)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Daarom is binnen de keuzes van de Defensienota 2022 geen tankbataljon
opgericht. Sinds 2022 is de veiligheidssituatie verder verslechterd. Tegen de
achtergrond van de aanhoudende Russische aanvalsoorlog in Oekraïne en de
sterk toegenomen dreiging richting het NAVO-verdragsgebied, hebben de
bondgenoten daarom tijdens de NAVO-top in Vilnius met de Defence
Investment Pledgeafgesproken om minimaal 2 procent van het BBP uit te
geven aan Defensie (Kamerstuk 28 676, nr. 440). Indien er extra budget voor
de Krijgsmacht komt, dan kijken we over de volle breedte naar capaciteiten.
Een besluit over een tankbataljon is daarom aan een volgend Kabinet.
Vraag 3
Kunt u aangeven hoe Nederland en Duitsland de oprichting van een mogelijk
nieuw tankbataljon in gezamenlijkheid gaan organiseren?
Antwoord 3
Een mogelijk nieuw tankbataljon zou kunnen worden gespiegeld met het
huidige Duits-Nederlandse 414 Tankbataljon. De tanks zouden dan volledig
Nederlands eigendom zijn en 20% Duits bemenst.
Vraag 4
Kunt u aangeven wat de oprichting van een mogelijk nieuw tankbataljon voor
de gezamenlijke Duits-Nederlandse gevechtskracht betekent en wat dit voor
de Nederlandse gevechtskracht betekent?
Antwoord 4
Een nieuw tankbataljon zou betekenen dat Nederland extra slagkracht
toevoegt aan de gezamenlijke gevechtskracht van NAVO. Hiermee wordt
tevens de prioriteitsdoelstelling voor een Heavy Infantry Brigade (HIB) verder
ingevuld. Een tankbataljon biedt de HIB versterking in slagkracht, bescherming en genetwerkte sensoren. Dit betekent eveneens een versterking voor
het divisie- en legerkorpsniveau waarbij de Nederlandse brigade is ingedeeld.
In de Defensienota 2022 zijn al stappen gezet om de slagkracht van de
krijgsmacht te vergroten. Keuzes over de verdere versterking van de
krijgsmacht zijn aan een volgend kabinet.
Vraag 5
Worden er ook verdere vervolgstappen gezet naar aanleiding van de
inventarisatie inzake de oprichting van een eigen tankbataljon? Zo ja, welke?
Of blijft het vooralsnog bij deze informatiebrief?
Antwoord 5
Uitbreiding van de krijgsmacht met een tankbataljon is thans niet begroot
(Kamerstuk 27 830, nr. 410). Er worden op dit moment dan ook geen verdere
vervolgstappen gezet.
Vraag 6
Staat u nog steeds achter uw stellingname dat financiën de grote bottleneck
is? Hoe verhoudt zich dit tot de onderbesteding van de afgelopen jaren en het
feit dat waarschijnlijk ook de komende jaren sprake zal zijn van onderuitputting? In hoeverre is het mogelijk om de aanschaf van tanks te financieren uit
de onderuitputting op de begroting van Defensie, inclusief het Defensiematerieelbegrotingsfonds?
Antwoord 6
Defensie heeft ten opzichte van 2022 in 2023 € 2 miljard meer uitgegeven en
is € 5 miljard meer verplichtingen aangegaan. Een tankbataljon kost jaarlijks
tussen € 260–315 miljoen. Dit omvat over een planperiode van 15 jaar zowel
de investeringskosten, de materiële en personele exploitatiekosten als
gerelateerde kosten voor zogeheten «tweede en derde orde effecten». De
huidige begroting biedt geen financiële ruimte voor uitbreiding van de
krijgsmacht met een tankbataljon. Ook niet vanuit onderbesteding. Er zijn
namelijk al verplichtingen aangegaan voor dit budget. Het DMF biedt juist
ruimte om budget te schuiven naar jaren dat het budget nodig is voor
betalingen. Met incidenteel geld kan daarom geen structurele capaciteit
worden gefinancierd. Een besluit over een tankbataljon is daarom aan een
volgend Kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wat zijn volgens u de consequenties op het gebied van personele en
materiele gereedheid en geoefendheid van het eventueel stationeren van een
op te richten tankbataljon in Nederland (Havelte bijvoorbeeld)?
Antwoord 7
De samenwerking met Duitsland levert diverse (schaal)voordelen op. Zo
bieden de oefen- en schietterreinen bij de Nederlandse kazernes onvoldoende
ruimte om realistisch met een tankbataljon te kunnen trainen of schieten;
biedt stationering op Bergen-Hohne voordelen voor opleiden & trainen; legt
het geen beslag op schaarse bouw-, stikstof- en geluidsruimte in Nederland;
biedt het instandhoudingsvoordelen vanwege geografische nabijheid van de
industrie en opleidingsvoordelen vanwege nabijheid van het tankopleidingscentrum. Daarnaast is in Duitsland de meeste infrastructuur, zoals legering,
les- en kantoorgebouwen, logistieke magazijnen en technische ruimtes al
beschikbaar.
Vraag 8
Kunt u nader toelichten hoe de observatie over technologische ontwikkelingen en wenselijkheid van geïntegreerde bemande en onbemande systemen
mee zijn genomen in de analyse over het oprichten van een eigen tankbataljon?
Antwoord 8
Technologische ontwikkelingen en voortschrijdend inzicht maken het mogelijk
en wenselijk dat een eventueel tankbataljon in de toekomst 2/3 bemand en
1/3 onbemand wordt. Nederland werkt nationaal aan de ontwikkeling van
Future Ground Combat Systems, o.a. door de Robotics & Autonomous
Systems (RAS) eenheid en het kennisproject Combat Unmanned Ground
Systems (CUGS). Met het project CUGS werkt Defensie toe naar oplossingen,
die op de middellange termijn invulling kunnen geven aan de eerste
onbemenste operationele capaciteit. Nederland zoekt daarbij, zoals in de
motie-Stoffer (Kamerstuk 35 570 X, nr. 53) opgeroepen, internationale
aansluiting bij het Frans-Duitse project Main Ground Combat System (MGCS).
MGCS voorziet vanaf 2040 de eerste Europese next generation combat
systems te leveren, waaronder de integratie met volledig onbemenste
gevechtssystemen.
Vraag 9
Kunt u de Kamer een nadere kostenspecificering toedoen hoe de jaarlijks
terugkerende kosten (geraamd op € 260–315 miljoen) zijn opgebouwd? Welke
schaalwinsten zijn daarin opgenomen, daar gezamenlijk in te kopen met
Duitsland en gezamenlijk ketens te gebruiken op het gebied van voorraad,
onderhoud, herstel en kennismanagement?
Antwoord 9
Deze kostenspecificatie bevat commercieel vertrouwelijke elementen.
Derhalve is de specificering in de bijgaande vertrouwelijke bijlage opgenomen. Het Europese Leopard 2A8 Procurement Initiative biedt schaalvoordelen
op het gebied van levertijd, prijs en Europese interoperabiliteit. Deze effecten
op het benodigde budget voor de gevechtstanks en het bijbehorende pakket
reservedelen zijn in het investeringsbedrag in de vertrouwelijke bijlage
verwerkt. Daarnaast is voor alle afnemende landen de tank identiek, dus
zonder land-specifieke eisen, met als enige uitzondering de voorzieningen
voor nationale command & control middelen. Dit levert binnen de gehele
Europese gebruikersgroep voordelen op voor kennismanagement,instandhouding, standaardisatie en interoperabiliteit.
Vraag 10
Klopt het dat de Duitsers Nederland hebben gevraagd of wij mee willen doen
aan een Duits-Europees initiatief om nieuwe Leopard 2A8-tanks te bestellen?
Klopt het dat u Duitsland in augustus heeft laten weten dat Nederland meer
tijd nodig heeft om een besluit te nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Ja, Nederland is door de Duitse regering uitgenodigd om aan het vraagbundelingsinitiatief voor de Leopard-2A8 gevechtstanks deel te nemen. De
Staatssecretaris heeft, mede vanwege de demissionaire status van het
kabinet, in de zomer van 2023 uitstel-van-opgave aan zijn Duitse ambtsgenoot
gevraagd en gekregen.
Vraag 11
Hoeveel tijd heeft Nederland nog om tot een besluit tot deelname te komen?
Antwoord 11
Er is met Duitsland geen nadere datum voor opgave afgesproken. Keuzes
voor de verdere versterking van de krijgsmacht zijn aan een nieuw kabinet.
Vraag 12
Kunt u deze vragen ruim voor de begrotingsbehandeling Defensie beantwoorden?
Antwoord 12
Ja

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4