Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2969
Vragen van de leden Omtzigt (CDA), Voordewind (ChristenUnie), Van der
Staaij (SGP), De Roon (PVV) en Van Bommel (SP) aan de Ministers van
Buitenlandse Zaken, van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Veiligheid
en Justitie over de demonstratie die op 1 juni plaatsvond op het
Rembrandtveld in Almelo tegen de plaatsing van het herdenkingsmonument
voor de Armeense genocide op het privé terrein van de Armeens Apostolische
Kerk in Almelo (ingezonden 11 juni 2014).
Antwoord van Minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) mede namens de
Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Veiligheid en Justitie
(ontvangen 10 september 2014). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2013–2014, nr. 2562
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de demonstratie die op 1 juni plaatsvond op het
Rembrandtveld in Almelo tegen de plaatsing van het herdenkingsmonument
voor de Armeense genocide op het privé terrein van de Armeens Apostolische Kerk in Almelo?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u kennisgenomen van het feit dat er gratis busvervoer geregeld was
voor deelnemers via de aan Diyanet (Turkse ministerie van godsdienstzaken)
verbonden moskeeën (deze moskeeën maken ook gebruik van in Turkije
opgeleide en door Turkije betaalde imams)?1
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3 en 4
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat de Turkse Consul-Generaal in
Rotterdam mensen bij zich geroepen heeft en gelast heeft deel te nemen aan
de demonstratie?)2

1
2

ah-tk-20132014-2969
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Poster voor de organisatie van de demonstratie, onderhands aan departement gezonden
http://www.odatv.com/n.php?n=bu-ne-perhiz-bu-ne-lahana-tursusu-0206141200

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Heeft u kennisgenomen van het feit dat ter gelegenheid van de opening van
het herdenkingsmonument een preek vanuit de Diyanet tegen het herdenkingsmonument onder (de aan Diyanet verbonden) moskeeën in Nederland is
verspreid en dat deze in die moskeeën bij het «vrijdagmiddag gebed» diende
te worden voorgelezen?3
Antwoord 3 en 4
Deze berichtgeving is het kabinet bekend, maar deze was niet te verifiëren.
Vraag 5
Heeft u kennisgenomen van het feit dat bij de demonstratie de slogan
«Karabag ermeniye mezar olacak» – vertaald: «Karabach zal het graf van de
Armeniër worden» geschreeuwd werd door de organisatie en luidkeels
meerdere keren herhaald werd door het aanwezige publiek?4
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Heeft u kennisgenomen van het feit dat er bij deze demonstratie Ottomaanse
legermuziek gespeeld werd, de zogenaamde Mehter Marsi door de groep
Mehter ekibi met alle daarbij horende traditionele kleding, instrumenten en
uitrusting, terwijl de Armeense genocide juist plaatsvond in het Ottomaanse
rijk?5
Antwoord 6
Ja.
Vraag 7
Heeft u kennisgenomen van het feit dat meerdere demonstraties en een
petitie tegen het monument ter herdenking van de Armeense genocide
georganiseerd zijn door de UETD, een tak van de regerende AK-partij van
premier Erdogan van Turkije?6
Antwoord 7
De UETD heeft wel steun uitgesproken voor deze activiteiten, maar het valt
niet te bevestigen dat de UETD de demonstratie en petitie heeft georganiseerd.
Vraag 8
Wat vindt u van het feit dat een organisatie als het «Turks Museum Nederland» politiek stelling neemt tegen het Armeense genocide monument en dit
doet met onder andere de verhulde dreiging van handelssancties? Past dit bij
de rol van dit museum?7
Antwoord 8
Het is aan het museum om te bepalen of het in deze stelling neemt.
Vraag 9
Is er via de diplomatieke vertegenwoordiging van Turkije opheldering
gevraagd bij Nederlandse autoriteiten over de vergunning die verleend is
voor de bouw van het Armeense genocidemonument (indien en voor zover
hier overigens vergunningen voor nodig zijn)? Zo ja, wat is er gevraagd en in
welke context? Welk antwoord hebben de Nederlandse autoriteiten gegeven?

3

http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2014/04/140423_hollanda_ermeni_aniti.shtml
zie de eerste vijftien seconden van de film bij http://www.rtvoost.nl/nieuws/
default.aspx?nid=191024
5
zie ook tweede scene in de video van http://www.rtvoost.nl/nieuws/default.aspx?nid=191024
6
http://sonhaber.nl/gundem/anita-tepki-icin-meclis-onune-h29183.html
7
manifest, aangeboden aan de tweede Kamerleden en nog leesbaar op; https://
www.facebook.com/stichtingdewaarheid/photos/
a.585504228212102.1073741828.583941161701742/586267148135810/?type=1
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 9
De Turkse autoriteiten hebben desgevraagd de verzekering gekregen dat de
gebruikelijke procedures zijn gevolgd. Verder heeft de Turkse consul contact
opgenomen met de burgemeester van Almelo om de Turkse zienswijze op
het monument kenbaar te maken. De burgemeester heeft hier kennis van
genomen en in reactie hierop haar zienswijze en wettelijke rol toegelicht.
Vraag 10 en 11
Kunt u de vergunning die is afgegeven voor het protest in Almelo, publiceren?
Wat was het doel van de demonstratie? Heeft de organisatie van te voren een
melding gedaan van alle relevante zaken, zoals het podium en het feit dat er
een Mehter Marsi gespeeld zou worden?
Antwoord 10 en 11
Voor het houden van een demonstratie is in Nederland geen vergunning
vereist, maar slechts een melding. De burgemeester van Almelo heeft laten
weten dat deze melding heeft plaatsgevonden, inclusief het voornemen een
podium te plaatsen. Het spelen van een Mehter Marsi was in de melding niet
genoemd. De bevestiging van de melding is voor iedereen bij de gemeente
Almelo in te zien. Het is niet aan mij om dit document te publiceren.
Vraag 12
Bestaat er voor het Openbaar Ministerie aanleiding om onderzoek te doen
naar de gebruikte teksten zoals ″Karabag ermeniye mezar olacak» en andere
beledigende en opruiende teksten en ontkenning van de Armeense genocide?8
Antwoord 12
Het OM heeft een aangifte van discriminatie en belediging ontvangen en deze
wordt op dit moment beoordeeld.
Vraag 13
Wilt u deze episode meenemen in het onderzoek naar parallelle gemeenschappen dat de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft
toegezegd?9
Antwoord 13
Het door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid toegezegde
onderzoek naar parallelle gemeenschappen in Nederland zal in september
worden aangeboden aan de Tweede Kamer. Aan dat onderzoek kunnen geen
nieuwe onderwerpen worden toegevoegd. Wel maakt Diyanet Nederland in
algemene zin onderdeel uit van het onderzoek.
Vraag 14 en 15
Wat vindt u van het feit dat
– onderdelen van de Turkse overheid meehelpen bij het organiseren van
een demonstratie tegen het Armeense genocidemonument,
– er in de Diyanet moskeeën op instructie van hogerhand een preek wordt
voorgelezen tegen dit monument en dat aanmelding en gratis vervoer via
de Diyanet moskeeën lopen,
– dat bij de demonstratie een haatzaaiende tekst over een graf voor
Armeniërs gescandeerd wordt,
– dat heel bewust een volledig uitgedoste en goed georganiseerde Mehter
Marsi, een Ottomaanse militaire muziekformatie, muziek speelt bij de
demonstratie?
Bent u voornemens hierover in gesprek te gaan met de Turkse autoriteiten en
zo ja, welke boodschap zult u hen dan overbrengen? Zo nee, vindt u dan
wenselijk dat dit zich herhaalt?

8
9

http://demetnu.nl/watch.php?vid=ac4c2aaf0
Kamerstuk 33 824, nr. 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Antwoord 14 en 15
Het kabinet stelt zich op het standpunt dat de contacten tussen een vreemde
mogendheid en haar (voormalige) onderdanen in Nederland louter op basis
van vrijwilligheid mogen plaatsvinden. Het is aan Nederlanders van Turkse
afkomst zelf om te bepalen in welke mate zij contacten met de Turkse
overheid of hieraan verwante instellingen willen onderhouden.
De demonstranten hebben gebruik gemaakt van het recht op vrijheid van
demonstratie.
Nederland heeft de Turkse autoriteiten erop gewezen dat de kwestie van de
Armeense genocide gevoelig ligt en Turkije opgeroepen verantwoordelijk om
te gaan met deze situatie.
Vraag 16, 17 en 18
Wat is uw mening en stellingname over de inmenging van de Turkse
overheid in de uitgevoerde demonstraties en de druk die de Turkse overheid
heeft geleverd op de Nederlands-Turkse Diaspora gemeenschappen, inclusief
moskeeën, stichtingen en verenigingen, om deze demonstratie te organiseren?
Bent u bereid deze bevindingen en bovengenoemde stellingname te
bespreken met uw ambtsgenoot in Turkije en met de vertegenwoordiging van
de Turkse regering in Nederland?
Is het kabinet, met name de Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Minister van Veiligheid en Justitie,
bereid afstand te nemen van de aard en de toon van de demonstratie en
tevens de gebruikte leuzen publiekelijk te veroordelen?
Antwoord 16, 17 en 18
Het kabinet is van mening dat de gebruikte leuzen tijdens de demonstratie in
Almelo niet bijdragen aan een oplossing van deze kwestie. Zie verder de
antwoorden op vragen 14 en 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4