Toetsingskader Risicoregelingen
Rijksoverheid: Omzetting van de in
oktober 2020 verlopen bulletlening aan
Sint Maarten

Probleemstelling en rol van de overheid
1. Wat is het probleem dat aanleiding is voor het beleidsvoorstel?

•

•
•

•

•

De (financieel-)economische weerbaarheid van Sint Maarten schiet al een geruime tijd te kort.
De Covid-19 pandemie heeft de problemen die er waren alleen maar verergerd. Sint Maarten
heeft als gevolg hiervan, op grond van artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der
Nederlanden, een beroep gedaan op de solidariteit binnen het Koninkrijk en Nederland
verzocht om steun.
Vanuit die solidariteit heeft Nederland Sint Maarten de afgelopen periode als partner binnen
het Koninkrijk bijgestaan.
Bij de ontmanteling van de Nederlandse Antillen op 10 oktober 2010 heeft Nederland de
schulden van (de collectieve sector van) de Nederlandse Antillen en de eilandgebieden Curaçao
en Sint Maarten deels gesaneerd en deels geherfinancierd. De schuldpapieren die Nederland
heeft overgenomen van de Nederlandse Antillen en het eilandgebied Sint Maarten, zijn deels
geherfinancierd voor het land Sint Maarten. Van de leningen die hieruit zijn voortgekomen is
op 15 oktober jl. de eerste lening verlopen. Dit betreft een bulletlening van nominaal ca. ANG
49,9 mln (€ 24,9 mln.) met een looptijd van 10 jaar en een rentepercentage van 2,5%. De
volgende schuldsaneringslening verloopt op 2025.
Dit toetsingskader gaat over het besluit van de Rijksministerraad tot de omzetting (verlenging
tegen aangepaste leenvoorwaarde) van de per 15 oktober 2020 verlopen bulletlening (€ 24,9
mln.) in een onderhandse lineaire lening met een duur van 15 jaar (te beginnen op 15 oktober
2020), tegen nul rentepercentage, waarbij de eerste drie jaar vrij van aflossing zijn.
Sint Maarten ontvangt sinds april 2020 liquiditeitssteun van Nederland om de gevolgen van de
pandemie voor de bevolking, het bedrijfsleven en de werkgelegenheid op Sint Maarten te
beperken. 1 Deze liquiditeitssteun is sinds mei 2020 (tweede tranche liquiditeitssteun 2020)
niet meer vrijblijvend. Er worden voorwaarden aan gekoppeld, die tot doel hebben de
financieel-economische weerbaarheid van Sint Maarten te vergroten. Ook in dit licht moet dit
toetsingskader worden bezien. Door de hervormingen (o.a. het oprichten van de COHO 2)
wordt de terugbetaalcapaciteit van Sint Maarten en daarmee het wanbetalingsrisico verkleint
op leningen van Nederland aan Sint Maarten.

2. Waarom rekent de centrale overheid het tot haar verantwoordelijkheid om het probleem op te

lossen?

•

Nederland zet de afgelopen lening om op basis van artikel 36 van het Statuut voor het
Koninkrijk der Nederlanden, waarin wordt bepaald dat landen binnen het Koninkrijk der
Nederlanden elkaar hulp en bijstand verlenen. Vanuit die solidariteit hebben we Sint Maarten
de laatste tien jaar als partner binnen het Koninkrijk zoveel mogelijk bijgestaan.

3. Is het voorstel voor de risicoregeling:
a) ter compensatie van risico’s die niet in de markt kunnen worden gedekt, en/of

•

Het dekken in de markt zou betekenen dat Sint Maarten op eigen initiatief financiering
aantrekt op de kapitaalmarkt. De verwachting is dat Sint Maarten op de internationale
kapitaalmarkt met een hoge rente wordt geconfronteerd mede door de huidige staat van de
overheidsfinanciën op Sint Maarten. Het aantrekken van dergelijke leningen heeft een negatief
effect op de schuldhoudbaarheid door de hogere rentelasten. Voor de leningen geldt het kader
van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft) en artikel 29 van Statuut
voor het Koninkrijk de Nederlanden.

b) het beste instrument waarmee een optimale doelmatigheidswinst kan worden bewerkstelligd

ten opzichte van andere beleidsinstrumenten? Maak een vergelijking met alternatieve
beleidsinstrumenten.

1
2

Kamerstukken II 2019/20, 35420
Rijkswet Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling

•

•

•

Een alternatief beleidsinstrument is kwijtschelding van de lening in tegenstelling tot
omzetting daarvan. Dit doet echter geen recht aan de eigen verantwoordelijkheid die de
regering van Sint Maarten draagt voor de staat van de economie.
Een alternatief is ingebrekestelling van Sint Maarten door Nederland en de lening direct
opeisen. Hierdoor raakt Sint Maarten in default. Dit verzwakt het verdienvermogen en
daarmee ook de houdbaarheid van overheidsfinanciën van Sint Maarten, en heeft mogelijk
negatieve uitstralingseffecten richting externe partijen.
Een ander instrument is omzetting met een positief rentepercentage in plaats van een
nihil rentepercentage. De RMR heeft evenwel besloten om omwille van de budgettaire
druk op Sint Maarten geen rente op te leggen, ook omdat Nederland de middelen kon
aantrekken tegen een negatieve rente.

4. Op welke wijze wordt het nieuw aan te gane risico gecompenseerd door risico’s vanuit andere

risicoregelingen binnen de begroting te verminderen?
•

Er is geen andere risicoregeling om de bedoelde compensatie te leveren.

Risico’s en risicobeheersing
5. Wat zijn de risico’s van de regeling voor het Rijk:
a. Wat is het totaalrisico van de regeling op jaarbasis? Kent de regeling een totaalplafond?

•

•

De omzetting betreft een lening met een nominale waarde van € 24,9 mln. Daarbij is er
geen sprake van het verstrekken van additionele middelen maar een omzetting van een in
10-10-‘10 verstrekte lening aan Sint Maarten.
De omzetting geschiedt in ANG, waardoor er door Nederland een wisselkoersrisico wordt
gelopen, aangezien de begroting in euro’s is.

b. Hoe staan risico en rendement van de regeling tot elkaar in verhouding?

•

•

Sint Maarten heeft al geruime tijd een kwetsbare economische structuur waardoor de
economie het afgelopen decennium wordt gekenmerkt door een lage economische groei.
In combinatie met zwak financieel economisch beleid zijn de overheidsfinanciën sterk
verslechterd. De Covid-19 pandemie heeft de problemen die er waren alleen maar
verergerd. Sinds 10-10-‘10 loopt de schuldquote van Sint Maarten op. In 2019 was de
schuldquote 51% van het bruto binnenlandsproduct (bbp). 3 Naar verwachting stijgt de
schuldquote mede door de Covid-19 pandemie tot 91% in 2020. Dit is ver boven de
kritieke grens van 55% die het Internationaal Monetair Fonds adviseert voor de Caribische
regio.
De minister-president van Sint-Maarten en de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties hebben een overeenkomst getekend welke de regeringen van Sint
Maarten en Nederland (juridisch) bindt aan de uitvoering van de hervormingsmaatregelen
in het landspakket Sint Maarten. Deze maatregelen zijn o.a. gericht op het vergroten van
de terugbetaalcapaciteit van Sint Maartense regering. Een voorbeeld van dergelijke
maatregelen is het substantieel verlagen van de personeelslasten van de (semi)publieke
sector. De omzetting van de in oktober 2020 afgelopen bulletlening (uit 10-10-’10) verlicht
de korte termijn druk op de overheidsfinanciën en sorteert voor op deze toekomstige
vergroting van de terugverdiencapaciteit. Door omzetting wordt namelijk ruimte gecreëerd
voor Sint Maarten om op een later stadium alsnog te voldoen aan de financiële verplichting
aan Nederland. In dit latere stadium zal Sint Maarten namelijk naar verwachting ook een
grotere terugbetaalcapaciteit hebben.

c. Wat is de inschatting van het risico voor het Rijk in termen van waarschijnlijkheid, impact,

blootstellingduur en beheersingsmate?

3

https://www.tweedekamer.nl/sites/default/files/atoms/files/rapport_-_kleine_eilanden_grote_uitdagingen__eba_-_13052020.pdf

•

De achtergrond bij deze omzetting is dat Sint Maarten onlangs akkoord is met een pakket
aan maatregelen dat onder andere tot doel heeft de terugbetaalcapaciteit van de Sint
Maartense regering te bevorderen. Met de omzetting wordt voorgesorteerd op deze grotere
terugverdiencapaciteit. Bij de omzetting is een duur van 15 jaar (te beginnen op 15 oktober
2020) afgesproken, tegen nul rentepercentage, waarbij de eerste drie jaar vrij van aflossing
zijn.

6. Welke risicobeheersende en risicomitigerende maatregelen worden getroffen om het risico voor

het Rijk te minimaliseren? Heeft de budgettair verantwoordelijke minister voldoende
mogelijkheden tot beheersing van de risico’s, ook als de regeling op afstand van het Rijk wordt
uitgevoerd?
•

Bij de omzetting van de bulletlening is voorzien in een halfjaarlijks aflostermijn. Dit
vermindert het wanbetalingsrisico voor het Rijk. Door halfjaarlijkse aflostermijnen is
Nederland ook beter instaat de risico’s te beheersen en te mitigeren. Dit o.a. doordat
Nederland hierdoor minder afhankelijk is van de mate waarin Sint Maarten meerjarig
adequate voorzieningen treft voor terugbetaling van de lening. Zonder tussentijdse
aflossingstermijnen loopt Nederland het risico dat Sint Maarten geen adequate financiële
voorzieningen (buffers) heeft opgebouwd om de lening te voldoen.

7. Bij complexe risico's: hoe beoordeelt een onafhankelijke expert het risico van het voorstel en

de risicobeheersende en risicomitigerende maatregelen van Rijk?
•
•
•

De adviseur voor de RMR voor het financieel toezicht is het Cft.
Het Cft heeft getoetst en geadviseerd op basis van de uitvoeringsrapportages van Sint
Maarten.
Het Cft geeft geen oordeel over de risico’s voor het Rijk, noch over de voorziening tot
risicocompensatie.

Vormgeving
8. Welke premie wordt voorgesteld en hoeveel wordt doorberekend aan de eindgebruiker? Is deze

premie kostendekkend en marktconform. Zo nee, hoeveel budgettaire ruimte wordt het door
het vakdepartement specifiek ingezet?
•

De omzetting geschied tegen een rentetarief van 0%. In dit tarief zit een risicopremie
verwerkt, gelet op het negatieve rentetarief dat Nederland momenteel betaalt bij de
emissie van nieuwe schuldtitels.

9. Hoe wordt de risicovoorziening vormgegeven?

•

Er is geen sprake van een begrotingsreserve, gelet op de bovengenoemde mitigerende
maatregelen en risicopremie.

10. Welke horizonbepaling wordt gehanteerd (standaardtermijn is maximaal 5 jaar)?

•

•

De lening is een onderhandse lineaire lening met een duur van 15 jaar (te beginnen op 15
oktober 2020), tegen nul rentepercentage, waarbij de eerste drie jaar vrij van aflossing
zijn. Na deze drie jaar geldt een halfjaarlijks aflossingstermijn.
Volgens het Nederlandse kabinet kan Sint Maarten de huidige crisis niet te boven komen
zonder een substantiële versterking van de reeds vóór de crisis bestaande kwetsbare
economische structuur van het land. Nederland heeft bij de Tweede tranche reeds
aangekondigd dat structurele hervormingen over de volle breedte van de economie
noodzakelijk zijn en als voorwaarde zullen worden verbonden aan verdere liquiditeitssteun.
Nederland zal Sint Maarten hierbij ook bijstaan. De inzet van deze exercitie is dat de
economie van Sint Maarten in 2027 zodanig versterkt is dat het land zijn (financiële)
autonomie kan dragen.

11. Wie voert de risicoregeling uit en wat zijn de uitvoeringskosten van de regeling?

•

De omzetting wordt uitgevoerd door het Agentschap van het ministerie van Financiën in
opdracht van het ministerie van BZK. De uitvoeringskosten die hiermee gepaard gaan zijn
zeer beperkt en maken onderdeel uit van de reguliere apparaatskosten.

12. Hoe wordt de regeling geëvalueerd, welke informatie is daarvoor relevant evaluatie en hoe

wordt een deugdelijke evaluatie geborgd?
•

De rol van het Cft blijft onverminderd van kracht. Dit houdt in dat het Cft de RMR tijdig
informeert over de financiële situatie van de landen. De risicoregeling wordt in het jaar dat
de lening afloopt (looptijd 15 jaar), geëvalueerd.