Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

14
Vragen van het lid Boswijk (CDA) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Scheurverbod in Natura 2000 versoepeld»
(ingezonden 15 juli 2022).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 21 september 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Scheurverbod in Natura 2000 versoepeld»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het artikel uit 2020.
Vraag 2
Bent u ermee bekend dat een uitspraak van de Raad van State ervoor zorgde
dat niet-geëxlaveerde agrarische percelen niet meer buiten de begrenzing
voor Natura 2000 vielen, waardoor ook voor deze gronden het scheurverbod
ging gelden?
Antwoord 2
Ja. De betreffende uitspraak is die van 10 februari 2016, waarop het
aanwijzingsbesluit is aangepast met het wijzigingsbesluit Natura 2000-gebied
Veluwe van 29 september 2016. Daarmee werd het aanwijzingsbesluit van
11 juni 2014 onder andere op het punt van de tekstuele exclavering van
(kleine) agrarische percelen gewijzigd. Het Natura 2000-besluit van 2014
verving het Vogelrichtlijnbesluit, waarin agrarische percelen tekstueel waren
geëxclaveerd; die exclavering werd daarin overgenomen. Het Habitatrichtlijngebied (zoals beschermd door plaatsing op de Communautaire Lijst) kende
deze exclavering niet, maar door het besluit van 2014 ging die exclavering
ook voor het Habitatrichtlijngebied gelden. Deze exclavering bleek bij de
rechter geen stand te houden. Overigens zijn met het besluit van 2014 wel
alle grotere agrarische locaties expliciet op de kaart geëxclaveerd; voor deze
op kaart geëxclaveerde agrarische percelen geldt het scheurverbod dus niet.

1

ah-tk-20222023-14
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Website LTO Noord, 19 mei 2020, «Scheurverbod in Natura 2000 versoepeld» (Scheurverbod in
Natura 2000 versoepeld (ltonoord.nl))

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u ervan op de hoogte dat deze gronden allemaal Habitatrichtlijngebied
zijn en daardoor niet in aanmerking komen voor de uitzondering voor
Vogelrichtlijngebieden zoals gesteld in de motie van het lid Boswijk (Kamerstuk 27 429, nr. 390)?
Antwoord 3
Ja. De uitzondering, zoals beoogd met de motie die uitsluitend over Natura
2000-gebieden op basis van de Vogelrichtlijn gaat, is inderdaad niet van
toepassing op de Veluwe zover het blijvend graslandpercelen betreft.
Vraag 4
Wat vindt u ervan dat op deze gronden een grote wilddruk is van zwijnen en
edelherten met grote schade (het vernielen van de grasmat) tot gevolg en dat
de boeren daar niets aan kunnen doen door het geldende scheurverbod? Hoe
verhoudt dit zich tot een goede landbouwpraktijk?
Antwoord 4
Het is vervelend dat er door zwijnen en edelherten schade kan ontstaan. Het
is echter niet zo dat boeren daar niets aan kunnen doen. In 2016 heeft
Wageningen UR hier onderzoek naar gedaan (WUR rapport: Mogelijkheden
om blijvend grasland in Natura 2000-gebieden te vernieuwen) in opdracht
van het Ministerie van Economische Zaken. Doorzaaien van grasland is een
bruikbare grasland-vernieuwingstechniek waarbij de ondergrond vrijwel
onberoerd blijft (wel lichte grondbewerking) en het zaad direct in of op de
bodem wordt gebracht. De resultaten van doorzaaien zijn bij een goede
uitvoering vergelijkbaar met die van herinzaaien na ploegen, zonder dat er
een verstoring van de bodem nodig is. Dit past binnen de goede landbouwpraktijk.
Vraag 5
Bent u bekend met de uitkomsten van het onderzoek van Wageningen
Environmental Research waarin aangegeven wordt op welke percelen het
scheurverbod kan worden opgeheven zonder dat dit leidt tot negatieve
effecten?2
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Wat gaat u doen nu is gebleken dat een flexibilisering van het scheurverbod
geen afbreuk doet aan de eis van de Europese Commissie om het areaal
blijvend grasland in Nederland op zijn minst in stand te houden, wanneer aan
de ontheffing van het scheurverbod de voorwaarde wordt verbonden om
opnieuw grasland in te zaaien, waardoor het areaal blijvend grasland in
Nederland in stand blijft en de boer de kwaliteit van zijn grasland herstelt en
kan verbeteren?
Antwoord 6
In de uitwerking van het NSP stel ik een aangepaste invulling voor. Rekening
houdend met onder andere het onderzoek «Beoordeling ecologische en
milieueffecten door opheffen scheurverbod van blijvend grasland in Natura
2000-gebieden: Springendal & Dal van de Mosbeek en Rijnstrangen», de
motie Boswijk (Kamerstuk 27 429, nr. 390) en de doelstelling van GLMC9 (de
bescherming van habitats en soorten). Zie ook antwoord op vraag 8.
Vraag 7
Klopt het dat Nederland zichzelf heeft verplicht om het areaal ecologisch
kwetsbaar grasland in stand te houden door alle graslanden binnen Natura
2000 aan te wijzen als ecologisch kwetsbaar, terwijl binnen Natura 2000 ook

2

Wageningen Environmental Research rapport 2864, 2018, «Beoordeling ecologische en milieueffecten door opheffen scheurverbod van blijvend grasland in Natura 2000-gebieden: Springendal & Dal van de Mosbeek en Rijnstrangen» (https://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/
538906)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

gronden liggen die productiegrasland zijn en dus niet ecologisch kwetsbaar
zijn? Zo ja, wat vindt u hiervan en in hoeverre is dit ook fout opgenomen in
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)? Bent u bereid om samen met
de sector tot een oplossing te komen, zodat de boeren hun productiegraslanden productief kunnen houden en Nederland aan haar verplichtingen kan
voldoen?
Antwoord 7
Ja, mijn voorganger heeft hier in 2014 toe besloten. Het betreft trouwens niet
alle graslanden binnen Natura 2000, maar de blijvende graslanden en niet de
tijdelijke graslanden. Ik ben bereid om met de invulling van GLMC9 tot een
aanpassing te komen. Zie ook de antwoorden op vragen 6 en 8.
Vraag 8
Kunt u bevestigen dat de verordening inzake het Nationaal Strategisch Plan
(NSP) lidstaten de ruimte biedt om voor GLMC9 kwetsbare graslanden
opnieuw in te tekenen? Kunt u toezeggen dat u dit in nauw overleg met de
belanghebbende boeren gaat doen, zodat gewoon productiegrasland van het
scheurverbod uitgezonderd kan worden?
Antwoord 8
In het nieuwe GLB komt het ploeg- en omzetverbod op aangewezen
kwetsbaar blijvend grasland in Natura 2000-gebieden inderdaad terug als
onderdeel van de conditionaliteit (goede landbouw- en milieuconditie3. Het is
mogelijk om opnieuw blijvend grasland aan te wijzen als ecologisch
kwetsbaar, waarvoor dan een ploeg- en omzetverbod gaat gelden. Ik hou
daarbij rekening met productiegraslanden door specifieke voorschriften op te
laten nemen in de Natura 2000-beheerplannen ten aanzien van het scheurverbod. Pas als het NSP door de Europese Commissie is goedgekeurd, kan ik
met zekerheid volledige duidelijkheid geven.

3

Wageningen Environmental Research rapport 2864, 2018, «Beoordeling ecologische en milieueffecten door opheffen scheurverbod van blijvend grasland in Natura 2000-gebieden: Springendal & Dal van de Mosbeek en Rijnstrangen» (https://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/
538906)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3