Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

341
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de onduidelijkheid over de veiligheid
van coronavaccins voor zwangere vrouwen (ingezonden 31 augustus 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 14 oktober 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 11.
Vraag 1, 2 en 3
Heeft u kennisgenomen van de update van de «Summary of the Public
Assessment Report for Covid-19 Vaccine» van Pfizer/BioNTech van 16 augustus 2022?1
Kunt u aangeven of het hier slechts een update betreft van een oud rapport,
waarin de gegevens overwegend ongewijzigd zijn gebleven, ondanks
eventuele nieuwe wetenschappelijke inzichten en data, of dat alle onderzoeksresultaten die in dit rapport staan overeenkomen met de huidige werkelijkheid en recente inzichten?
Bent u op de hoogte van het feit dat in deze update van het rapport nog altijd
staat dat de veiligheid van het coronavaccin van Pfizer/BioNTech voor
zwangere vrouwen niet gegarandeerd kan worden en dat de overheid Britse
artsen oproept tot grote terughoudendheid met het vaccineren van zwangere
en borstvoedende vrouwen? Is deze bevinding inmiddels herzien en op basis
van welke wetenschappelijke bewijzen en onafhankelijke toetsing kan dan nu
met zekerheid gesteld worden dat het vaccin absoluut veilig is voor zwangere
en borstvoedende vrouwen?
Antwoord 1, 2 en 3
De webpagina waar u naar verwijst is een samenvatting van het Britse
beoordelingsrapport (Public Assessment Report) van het COVID-19-vaccin van
BioNTech/Pfizer, welke dateert uit december 2020. Hoewel op de webpagina
wordt vermeld dat deze op 16 augustus 2022 is geüpdatet, gaat het hier niet
om een inhoudelijke aanpassing van de samenvatting en/of het rapport. Uit

1

ah-tk-20222023-341
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

GOV.UK, 16 augustus 2022, «Summary of the Public Assessment Report for COVID-19 Vaccine
Pfizer/BioNTech» (https://www.gov.uk/government/publications/regulatory-approval-of-pfizerbiontech-vaccine-for-covid-19/summary-public-assessment-report-for-pfizerbiontech-covid-19vaccine)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

een gearchiveerde versie van de webpagina van 24 juli jl.2 valt namelijk op te
maken dat er ten opzichte van de vorige versie geen tekstuele wijzigingen in
de samenvatting zijn gemaakt. De enige wijziging is de toevoeging van een
kennisgeving bovenaan de pagina, waarin wordt aangegeven dat de tekst van
het beoordelingsrapport uit december 2020 ongewijzigd blijft en dat de
geüpdatete adviezen van het Medicines and Healthcare products Regulatory
Agency (MHRA) elders te vinden zijn. De samenvatting waar u naar verwijst
geeft dus niet de huidige inzichten weer.
In de meest recente versie van de bijsluiter (Summary of Product Characteristics) van het vaccin van BioNTech/Pfizer3 schrijft het MHRA dat uit een grote
hoeveelheid observationele data blijkt dat vaccinatie van zwangeren niet heeft
geleid tot een toename van het aantal complicaties in het tweede en derde
trimester. Ook is er geen verhoogd risico op een miskraam in het eerste
trimester gezien. Er zijn daarnaast geen aanwijzingen dat het geven van
borstvoeding na vaccinatie met het BioNTech/Pfizer-vaccin negatieve effecten
heeft op de gezondheid van zuigelingen. Naast updates van de bijsluiters,
rapporteert het MHRA regelmatig over de veiligheidsmonitoring van
COVID-19-vaccins in het Verenigd Koninkrijk. In deze rapportages4 vindt u een
uitgebreid en actueel overzicht van de beschikbare informatie over de
veiligheid van COVID-19-vaccins voor zwangere vrouwen en vrouwen die
borstvoeding geven. Er zijn geen aanwijzingen dat vaccinatie tegen COVID-19
het risico op een miskraam, doodgeboorte, foetale afwijkingen of zwangerschapscomplicaties vergroot.
Hierbij dient wel de kanttekening te worden geplaatst dat het gaat om
publicaties van de Britse overheid. Verantwoordelijkheid voor de inhoud van
deze webpagina’s berust dan ook bij de regering van het Verenigd Koninkrijk.
De adviezen en besluiten van het MHRA hebben geen betrekking op het
Nederlandse beleid.
Vraag 4, 5 en 6
Blijft men in Nederland actief zwangere vrouwen het coronavaccin van
Pfizer/BioNTech – en andere farmaceuten – aanbieden? Zo ja, waarom? Kunt
u een uitgebreide uitleg geven over waarom u dit nog steeds verantwoord en
veilig acht?
Hoe is het mogelijk dat de data over de toxiciteit van deze vaccins en de
invloed op de voortplanting en de gezondheid van vrouwen en hun (ongeboren) baby’s dusdanig ontoereikend is, dat nog steeds weinig harde garantie
kan worden gegeven over de veiligheid voor zwangere en borstvoedende
vrouwen (op de lange termijn), terwijl deze vaccins al geruime tijd en op
grote schaal aan zwangere vrouwen worden gegeven?
Kunt u aangeven op welke manier het überhaupt medisch-ethisch verantwoord is om kwetsbare groepen zoals zwangere en borstvoedende vrouwen
te vaccineren met een nieuw en experimenteel middel, zonder dat de
gevolgen daarvan op de langere termijn duidelijk zijn?
Antwoord 4, 5 en 6
Vaccinatie tegen COVID-19 is erg belangrijk voor zwangere vrouwen. Zoals ik
ook in de antwoorden op de schriftelijke vragen van het lid Van Meijeren
(FvD) van 6 oktober 20215 heb aangegeven, geeft zwangerschap een sterk
verhoogd risico op ernstige ziekte door COVID-19, met name in het derde
trimester. Verschillende internationale onderzoeken6 laten zien dat zwangeren
2

Zie: https://web.archive.org/web/20220724121854/https://www.gov.uk/government/publications/
regulatory-approval-of-pfizer-biontech-vaccine-for-covid-19/summary-public-assessmentreport-for-pfizerbiontech-covid-19-vaccine
3
MHRA. «4.6 Fertility, pregnancy and lactation». Summary of Product Characteristics Comirnaty
30 micrograms/dose concentrate for age 12+ (purple cap). https://www.gov.uk/government/
publications/regulatory-approval-of-pfizer-biontech-vaccine-for-covid-19/summary-of-productcharacteristics-for-covid-19-vaccine-pfizerbiontech#fertility-pregnancy-and-lactation
4
MHRA. «Comments on safety in specific populations». Coronavirus vaccine – summary of
Yellow Card reporting. https://www.gov.uk/government/publications/coronavirus-covid-19vaccine-adverse-reactions/coronavirus-vaccine-summary-of-yellow-card-reporting#commentson-safety-in-specific-populations
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2306, antwoord op vraag 11 t/m 29
6
Bijwerkingencentrum Lareb. «Coronavirus infectie (COVID-19) tijdens de zwangerschap».
https://www.lareb.nl/mvm-kennis-pagina?id=1462

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

vaker door COVID-19 moeten worden opgenomen op de intensive care en
vaker aan COVID-19 komen te overlijden. Ook is bekend dat COVID-19 schade
aan de placenta kan toebrengen, wat de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen aan het ongeboren kind in gevaar brengt en waarschijnlijk een hogere
kans op doodgeboorte geeft. Daarnaast leidt een SARS-CoV-2-infectie tijdens
de zwangerschap tot een hoger risico op vroeggeboorte en daarmee
samenhangende gezondheidsproblemen voor het kind. Het is aangetoond dat
vaccinatie het risico op ernstige complicaties door COVID-19 verlaagt en
daarmee van potentieel levensreddend belang is voor moeder en kind. Om
deze reden geldt voor alle zwangeren het advies om zich tegen COVID-19 te
laten vaccineren, ongeacht het aantal weken zwangerschap.
Wereldwijd zijn al grote aantallen zwangeren gevaccineerd tegen COVID-19.
Uit studies onder ongeveer 65.000 zwangere vrouwen blijkt dat de mRNAvaccins van Pfizer en Moderna geen ernstige bijwerkingen veroorzaken bij
zwangeren en hun baby’s. Ook laat onderzoek geen ernstige nadelige
gevolgen zien na vaccinatie in de borstvoedingsperiode. Wel is een verhoogde of verminderde moedermelkproductie gemeld als mogelijke
bijwerking van COVID-19-vaccinatie, wat kan samenhangen met systemische
bijwerkingen zoals vermoeidheid, koorts en braken. Vaak herstelde dit binnen
enkele dagen. Bij zwangeren zijn eventuele bijwerkingen overwegend mild en
tijdelijk van aard, vergelijkbaar met bijwerkingen bij niet-zwangeren.
Voor meer informatie over de veiligheid van COVID-19-vaccins voor zwangere
vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, verwijs ik u naar de actuele
versies van de bijsluiters op de websites van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA)7 en College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)8, en de
kennispagina’s van Bijwerkingencentrum Lareb9. Ik acht het op basis van deze
informatie medisch-ethisch verantwoord om zwangere vrouwen, vrouwen in
het kraambed en vrouwen die borstvoeding geven de mogelijkheid te bieden
om zich tegen COVID-19 te laten vaccineren en zo zwangerschapscomplicaties
en ernstige ziekte door COVID-19 te voorkomen.
Vraag 7, 8 en 9
Is het niet zo dat er op het moment van (voorlopige) goedkeuring voor
zwangere en borstvoedende vrouwen eigenlijk veel te weinig data was om
deze goedkeuring op te baseren? Zo nee, hoe kan veiligheid op de lange
termijn voor deze groep dan gegarandeerd worden als deze data simpelweg
nog niet bestaat?
Hoe is het mogelijk dat de Food and Drug Administration (FDA) en het
Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) deze goedkeuring toch hebben
verleend en waarom hebben uw departement en het kabinet hier destijds
geen vragen over gesteld? Kunt u dit uitgebreid verklaren?
Kan worden geconcludeerd dat de zwangere en borstvoedende vrouwen die
tot nu toe zijn gevaccineerd met het vaccin van Pfizer/BioNTech fungeren als
deelnemers aan een real time medisch experiment, zonder dat zij dat op
voorhand wisten en dus ook zonder dat zij hiervoor toestemming hebben
gegeven? Kunt u reflecteren op welke wijze dit medisch-ethisch verantwoord
is?
Antwoord 7, 8 en 9
Voorafgaand aan EMA-goedkeuring zijn voor alle geregistreerde COVID-19vaccins onderzoeken naar reproductietoxiciteit uitgevoerd. Dit zijn dierproeven die kijken naar de effecten van een geneesmiddel op de vruchtbaarheid,
de zwangerschap en de ontwikkeling van foetussen en nakomelingen. Ten
tijde van EMA-goedkeuring waren deze data beschikbaar voor de vaccins van
BioNTech/Pfizer, Moderna en Janssen, en deels beschikbaar voor het vaccin
van AstraZeneca. Uit de studies kwamen geen aanwijzingen naar voren dat er
schadelijke effecten zouden zijn op de vrouwelijke vruchtbaarheid, zwangerschap of ontwikkeling van foetussen en nakomelingen. De studies lieten ook
7

EMA. «COVID-19 vaccines». https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory/overview/publichealth-threats/coronavirus-disease-covid-19/treatments-vaccines/covid-19-vaccines
8
CBG. «Coronavaccins». https://www.cbg-meb.nl/onderwerpen/medicijninformatie-vaccinaties/
coronavaccins
9
Bijwerkingencentrum Lareb. «Coronavaccin tijdens de zwangerschap». https://www.lareb.nl/
mvm-kennis-pagina?id=1473; «Coronavaccin tijdens de borstvoedingsperiode». https://
www.lareb.nl/mvm-kennis-pagina?id=1474

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

zien dat het onwaarschijnlijk was dat bestanddelen van het vaccin bij het
ongeboren kind zouden komen.
Op basis van de beschikbare data uit dierproeven, alsook de theoretische
kennis van de werkingsmechanismen en ingrediënten van de vaccins en de
ervaring met vaccins in het algemeen, was ten tijde van de EMA-goedkeuring
van de eerdergenoemde COVID-19-vaccins al duidelijk dat de risico’s van
vaccinatie tijdens de zwangerschap beperkt zouden zijn. Er waren op dat
moment echter te weinig klinische data beschikbaar om de veiligheid van
gebruik tijdens de zwangerschap te bevestigen. Tijdens de klinische studies
voorafgaand aan de markttoelating waren zwangere vrouwen namelijk
uitgesloten van deelname. Het advies van de EMA was daarom om vaccinatie
van zwangere vrouwen alleen te overwegen als de te behalen gezondheidswinst voldoende opweegt tegen de potentiële risico’s (zie bijvoorbeeld de
bijsluiter van het BioNTech/Pfizer-vaccin10 uit december 2020). In Nederland
wordt door de Gezondheidsraad over dergelijke afwegingen met betrekking
tot de inzet van COVID-19-vaccins geadviseerd. Vanwege het ontbreken van
klinische data adviseerde de raad destijds om te wachten met het vaccineren
van zwangeren totdat in voldoende mate kon worden aangetoond dat de
COVID-19-vaccins veilig zijn voor gebruik tijdens de zwangerschap. De
toenmalige Minister van VWS heeft de Kamer in zijn brief van 24 december
202011 over het Gezondheidsraadadvies over de inzet van het vaccin van
BioNTech/Pfizer geïnformeerd.
Vanaf eind april 2021 is in Nederland begonnen met het vaccineren van
zwangeren tegen COVID-19 met de mRNA-vaccins van BioNTech/Pfizer en
Moderna. Data van circa 90.000 zwangeren die in de periode daarvoor in de
Verenigde Staten al met deze vaccins werden gevaccineerd lieten namelijk
geen nadelige bevindingen zien. Ook is gebleken dat zwangeren een
aanzienlijk hoger risico hebben op ernstige ziekte door COVID-19 dan
niet-zwangeren, zoals ik in het antwoord op vraag 4 t/m 6 heb toegelicht. De
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) adviseerde
daarom eind april 2021 om zwangeren de mogelijkheid te bieden om zich
tegen COVID-19 te laten vaccineren.12 Op basis van dit advies en de eerste
observationele data die de veiligheid van de vaccins voor gebruik tijdens de
zwangerschap bevestigden, is het vaccinatiebeleid voor zwangeren in de
uitvoeringsrichtlijn van het RIVM aangepast. Sinds begin 2022 adviseert de
NVOG zelfs nadrukkelijk alle zwangere vrouwen om zich tegen COVID-19 te
laten vaccineren, omdat dit van potentieel levensreddend belang is voor
moeder en kind.13
Hoewel de vaccins van BioNTech/Pfizer, Moderna, AstraZeneca, Janssen en
Novavax op het moment van EMA-goedkeuring ook nog niet op vrouwen die
borstvoeding geven waren getest, achtte de Gezondheidsraad deze vaccins –
op basis van bestaande kennis van andere niet-replicerende vaccins – wel
voldoende veilig voor gebruik bij deze groep. Onderzoek heeft daarnaast
uitgewezen dat de overdracht van bestanddelen van de mRNA-vaccins naar
de moedermelk verwaarloosbaar laag is, en dat het mRNA in de meeste
gevallen helemaal niet in de moedermelk terechtkomt.14 Aan te nemen is dat
de zeer kleine hoeveelheid mRNA die eventueel in de moedermelk terechtkomt wordt afgebroken in het verteringsstelsel van het kind.15 Dit in
tegenstelling tot de door de moeder aangemaakte antistoffen, die juist wel
via de borstvoeding aan het kind worden meegegeven. Het is dus niet zo dat
10

EMA (21 december 2020). «4.6 Fertility, pregnancy and lactation». Summary of Product
Characteristics, p. 4. https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/2020/
20201221150522/anx_150522_en.pdf
11
Kamerstuk 25 295, nr. 846
12
NVOG (22 april 2021). «Vaccinatie tegen COVID-19 rondom kinderwens, zwangerschap en
kraambed». https://www.nvog.nl/wp-content/uploads/2021/04/Standpunt-Vaccinatie-tegenCOVID-19-rondom-zwangerschap-en-kraambed-versie-22-april-2021-def.pdf
13
NVOG (6 januari 2022). «Vaccinatie tegen COVID-19 rondom kinderwens, zwangerschap en
kraambed». https://www.nvog.nl/wp-content/uploads/2022/01/Standpunt-COVID-19-enzwangerschap-en-bevalling-versie-6-januari-2022.pdf
14
Low et al. (2021). «Codominant IgG and IgA expression with minimal vaccine mRNA in milk of
BNT162b2 vaccinees». NPJ Vaccines 6, no. 105. https://doi.org/10.1038/s41541-021-00370-z
15
Ibid.; Golan et al. (2021). «Evaluation of Messenger RNA From COVID-19 BTN162b2 and
mRNA-1273 Vaccines in Human Milk». JAMA Pediatrics 175, no. 10. https://doi.org/
10.1001%2Fjamapediatrics.2021.1929

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven door zich te laten
vaccineren deelnemen aan een medisch experiment.
Vraag 10
Zijn deze zwangere en borstvoedende vrouwen na het ontvangen van hun
coronavaccinatie(s) actief gevolgd door medische professionals om in kaart te
brengen hoe de zwangerschappen, hun baby’s en hun eigen gezondheid zich
ontwikkelden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe dan en wat zijn de bevindingen tot nu toe?
Antwoord 10
Naast reguliere pre- en postnatale zorg (bijvoorbeeld bij de gynaecoloog,
neonatoloog en het consultatiebureau) worden zwangeren en pasgeboren
baby’s niet actief gemonitord op bijwerkingen van COVID-19-vaccinaties.
Zoals ik in reactie op uw motie van 24 mei jl.16 in de Verzamelbrief van 4 juli
jl.17 ook heb toegelicht, zijn zorgverleners volgens de Geneesmiddelenwet
(artikel 78:3) verplicht om bij Lareb melding te maken van ernstige vermoedelijke bijwerkingen. Ook kunnen mensen zelf vermoedelijke bijwerkingen
melden bij Lareb. Wanneer een nieuwe bijwerking wordt gevonden, of
nieuwe kennis van bestaande bijwerkingen wordt opgedaan, wordt dit door
Lareb onderzocht. Bevindingen worden met het CBG, en waar nodig met het
EMA en de WHO, gedeeld.
Wel kunnen zwangeren vrijwillig deelnemen aan onderzoek van Moeders van
Morgen (onderdeel van Lareb). Uit onderzoek van Moeders van Morgen bij
inmiddels ruim 10.000 zwangere vrouwen in Nederland blijkt dat er geen
aanwijzingen zijn voor een verhoogd risico op miskramen, vroeggeboortes of
andere nadelige uitkomsten van de zwangerschap of bij het kind na vaccinatie tegen COVID-19.
Vraag 11
Welke acties gaat u ondernemen op het gegeven dat de afgelopen jaren veel
zwangere vrouwen zijn gevaccineerd tegen het coronavirus met een nog
altijd potentieel onveilig en ontoereikend getest middel? Wordt er een
onderzoek gestart naar de gevolgen van deze medische misser en zo ja, hoe
gaat dit onderzoek eruit zien? Op welke termijn wordt dit onderzoek gestart
en door wie wordt het uitgevoerd? Gaat u de (destijds) zwangere vrouwen en
moeders die zich hebben laten vaccineren met het vaccin van Pfizer/BioNTech
actief opsporen/benaderen en informeren over de bevindingen uit het
bovengenoemde veiligheidsrapport? Zo ja, hoe wordt dat gedaan en door
wie? Kunnen deze vrouwen aanspraak maken op slachtofferhulp en/of
compensatie voor misleiding en/of de eventueel/potentieel geleden schade
veroorzaakt door deze vaccinatie?
Antwoord 11
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 7 t/m 9, is in Nederland met het
vaccineren van zwangeren gewacht totdat in voldoende mate kon worden
aangetoond dat de COVID-19-vaccins veilig zijn voor gebruik tijdens de
zwangerschap. In de periode daaraan voorafgaand konden zwangeren hier
alleen voor in aanmerking komen als vaccinatie tegen COVID-19 door een
behandelend arts medisch noodzakelijk werd geacht. Er is nooit sprake van
geweest dat de gezondheid van zwangeren door middel van vaccinatie in
gevaar is gebracht en het klopt niet dat de vaccins waarmee zwangeren
worden gevaccineerd (nog altijd) potentieel onveilig zijn. Integendeel: door
middel van vaccinatie wordt juist voorkomen dat zwangere vrouwen en/of
hun ongeboren kinderen aan de gevolgen van een SARS-CoV-2-infectie
komen te overlijden.
Vraag 12 en 13
Gaat u met terugwerkende kracht een onderzoek starten naar de veiligheid
van het coronavaccin van Pfizer/BioNTech – en de coronavaccins van andere
farmaceuten – voor zwangere en borstvoedende vrouwen? Wat gaat u doen

16
17

Kamerstuk 25 295, nr. 1850
Kamerstuk 25 295, nr. 1927

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

als uit dergelijk onderzoek blijkt dat het vaccin (op de langere termijn)
onveilig/schadelijk is voor deze doelgroep?
Worden de (ongeboren) baby’s van (destijds) zwangere vrouwen en (destijds)
borstvoedende moeders opgespoord en actief gevolgd om in kaart te
brengen wat de gevolgen en schade van deze vaccins zijn voor hun gezondheid? Zo nee, waarom niet?
Antwoord vraag 12 en 13
Door Lareb wordt al onderzoek gedaan naar bijwerkingen onder vrouwen die
tijdens de zwangerschap zijn gevaccineerd. In mijn antwoorden op uw
schriftelijke vragen van 5 juli18, 6 juli19 en 25 juli jl.20 ben ik daarnaast
meermaals ingegaan op de zorgvuldige wijze waarop (mogelijke) bijwerkingen van COVID-19-vaccinaties in Nederland worden gemonitord. Ik acht het
niet nodig om hierin aanpassingen te maken.
Vraag 14, 15 en 16
Kunt u uitleggen waarom maandenlang actief campagne is gevoerd om
zwangere en borstvoedende vrouwen aan te sporen zich te laten vaccineren,
terwijl toereikende data over de veiligheid van het coronavaccin van
Pfizer/BioNTech (op de lange termijn) ontbrak en nog altijd ontbreekt? Deelt u
de mening dat de Nederlandse overheid hiermee willens en wetens een groot
risico heeft genomen met de gezondheid van deze vrouwen en hun baby’s?
Kunt reflecteren op het feit dat het vaccin door de overheid en betrokken
partners bij deze campagnes expliciet is aangemerkt als veilig voor zwangere
en borstvoedende vrouwen en dat deze doelgroep zelfs is verteld dat niet
vaccineren een groot risico voor hun gezondheid met zich meebracht? Deelt u
de mening dat dit misleiding is?
Als er niet voldoende data is over de veiligheid van dit vaccin voor zwangere
en borstvoedende vrouwen, terwijl wij wel weten dat het coronavirus zelf
voor de meeste mensen nauwelijks een gevaar vormt, kan dan worden
geconcludeerd dat de gezondheidsrisico’s van het nemen van een potentieel
onveilig vaccin groter zijn dan het doorlopen van een natuurlijke infectie?
Deelt u de mening dat uw departement hiermee bewust de gezondheid van
een grote groep mensen in gevaar heeft gebracht? Zo nee, kunt u dan
uitgebreid verklaren waarom er volgens u niet gespeeld is met gezondheid en
in potentie met levens?
Vraag Antwoord vraag 14, 15 en 16
Ik deel uw mening niet. In Nederland werd met het vaccineren van zwangeren gewacht totdat in voldoende mate kon worden aangetoond dat de
COVID-19-vaccins veilig zijn voor gebruik tijdens de zwangerschap. Daarnaast
werd, zoals aangegeven in het antwoord op vraag 7 t/m 9, vaccinatie met het
vaccin van BioNTech/Pfizer vanaf het begin van de vaccinatiecampagne
voldoende veilig geacht voor vrouwen die borstvoeding geven.
Uit meerdere (internationale) wetenschappelijke studies blijkt dat na
vaccinatie geen sprake is van een verhoogd risico op nadelige effecten op de
zwangerschap en/of op de gezondheid van het kind, terwijl een SARS-CoV-2infectie juist grote risico’s met zich meebrengt. Dit heb ik uitgebreid toegelicht
in het antwoord op vraag 4 t/m 6. Het belang van vaccinatie voor zwangere
vrouwen en vrouwen in het kraambed wordt onderschreven door de NVOG,
omdat zij per definitie tot een risicogroep behoren.21 Ik vind het belangrijk om
deze vrouwen hier goed over voor te lichten, zodat zij in staat zijn een
weloverwogen keuze te maken om zich wel of niet te laten vaccineren. Zij
worden hierin niet misleid.
Vraag 17, 18, 19 en 20
Heeft u kennisgenomen van het feit dat in veel landen de geboortecijfers de
laatste maanden drastisch zijn afgenomen? Is het mogelijk dat het vaccineren
van zwangere vrouwen hiermee te maken heeft? Heeft u inzicht in hoeveel
miskramen, vroeg- en stilgeboortes er sinds de start van het vaccinatiepro18

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3760
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3766
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3796
21
NVOG (6 januari 2022). «Vaccinatie tegen COVID-19 rondom kinderwens, zwangerschap en
kraambed». https://www.nvog.nl/wp-content/uploads/2022/01/Standpunt-COVID-19-enzwangerschap-en-bevalling-versie-6-januari-2022.pdf
19
20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6

gramma hebben plaatsgevonden? Zo nee, gaat u hier met terugwerkende
kracht onderzoek naar doen?
Gaat u onderzoek doen naar de kwaliteit van moedermelk van moeders die
gevaccineerd zijn met het Pfizer/BioNTech vaccin en de ontwikkeling van hun
baby’s ten opzichte van die van flesgevoede kinderen en kinderen van
borstvoedende moeders die niet gevaccineerd zijn?
Gaat u onderzoek doen naar het verloop van de zwangerschappen van
gevaccineerde moeders, de complicaties waar zij tijdens hun zwangerschappen mee te maken krijgen, hun bevallingen, de conditie van hun baby’s direct
na de bevalling (APGAR scores) en de hoeveelheid zorg die zowel moeders
als baby’s na de zwangerschap en bevalling vereisen, afgezet tegen moeders
en baby’s die niet zijn blootgesteld aan het vaccin?
Wordt er prenataal en in vivo onderzoek gestart naar de effecten, gevolgen
en schade die de coronavaccins mogelijk veroorzaakt bij foetussen en
ongeboren baby’s?
Antwoord 17, 18, 19 en 20
Uit meerdere (internationale) wetenschappelijke studies blijkt dat na
vaccinatie geen sprake is van een verhoogd risico op miskramen, vroeg- en
doodgeboortes of andere nadelige effecten op de zwangerschap. Ook heeft
vaccinatie geen invloed op de vruchtbaarheid of de werking van vrouwelijke
en mannelijke geslachtsorganen. Het is dus uiterst onwaarschijnlijk dat er een
causaal verband bestaat tussen vaccinatie tegen COVID-19 en afnemende
geboortecijfers. Ook is bekend dat zeer weinig tot geen bestanddelen van de
vaccins in de borstvoeding terechtkomen, en zijn in verschillende studies
geen nadelige gevolgen bij kinderen van gevaccineerde moeders gezien.22
In mijn antwoorden op uw schriftelijke vragen van 5 juli23, 6 juli24 en 25 juli
jl.25 ben ik meermaals ingegaan op de zorgvuldige wijze waarop (mogelijke)
bijwerkingen van COVID-19-vaccinaties in Nederland worden gemonitord. Ik
zie geen reden om hierin aanpassingen te maken of aanvullend onderzoek te
doen.
Vraag 21
U bent zelf arts van origine, hoe rijmt u het vaccineren van een kwetsbare
groep mensen met een experimenteel en mogelijk onveilig middel met de
Eed van Hippocrates die u heeft afgelegd?
Antwoord 21
In mijn antwoorden op voorgaande vragen heb ik in voldoende mate
onderbouwd waarom ik het medisch-ethisch verantwoord acht om zwangere
vrouwen, vrouwen in het kraambed en vrouwen die borstvoeding geven de
mogelijkheid te bieden om zich tegen COVID-19 te laten vaccineren. Hierbij
wil ik nogmaals benadrukken dat vaccinatie voor zwangere vrouwen en
vrouwen in het kraambed van potentieel levensreddend belang is, gezien het
feit dat zij per definitie tot een risicogroep behoren.

22

Bijwerkingencentrum Lareb. «Coronavaccin tijdens de borstvoedingsperiode». https://
www.lareb.nl/mvm-kennis-pagina?id=1474
23
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3760
24
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3766
25
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3796

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

7