jaarverslag
beheer staatsdeelnemingen

12

inhoudsopgave

jaarverslag
beheer staatsdeelnemingen

12

inhoudsopgave

2 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Inhoudsopgave

1. Inleiding

5

2. De portefeuille staatsdeelnemingen

6

2.1	Operationele deelnemingen bij Financiën

7

2.1.1

BNG Bank

7

2.1.2

Connexxion

9

2.1.3

COVRA

11

2.1.4

FMO

13

2.1.5

Gasunie

15

2.1.6

Havenbedrijf Rotterdam

17

2.1.8

KLM

21

2.1.9

KNM

23

2.1.10 Nederlandse Staatsloterij

25

2.1.11 NS

27

2.1.12 NWB Bank

29

2.1.13 Schiphol

31

2.1.14 Tennet

33

2.1.15 Thales

35

2.1.16 UCN

37

2.2

Deelnemingen in afbeheer

40

2.2.1

ALTMAA

40

2.2.2

KG Holding

42

2.2.3

NIO

44

2.2.4

Rechterland

46

2.2.1

Twinning

48

2.3

Beleidsdeelnemingen

51

2.3.1

BOM

51

2.3.2

DC-ANSP

52

2.3.3

DNB

53

2.3.4

EBN

54

2.3.5

Gasterra

55

2.3.6

LIOF

56

2.3.7

Meerstad

57

2.3.8

NOM

58

2.3.9

Oost

59

2.3.10 ProRail

60

2.3.11 Saba Bank

61

2.3.12 Winair

62

3. Toelichting van definities

64

Financiële gegevens staatsdeelnemingen 2012

66

Colofon

inhoudsopgave

4 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

1.

Inleiding
inhoudsopgave

Voor u ligt het Jaarverslag Beheer Staatsdeelnemingen 2012.
In de voorgaande edities werd ook het deelnemingenbeleid
behandeld in het jaarverslag. Dit is in deze editie weggelaten omdat
het op veel punten overlapt met de nota Deelnemingenbeleid
Rijksoverheid 2013.
In deze editie worden op verzoek van de Tweede Kamer de buitenlandse activiteiten van staatsdeelnemingen in kaart gebracht. Onder
buitenlandse activiteiten wordt verstaan deelnemingen, investeringen en samenwerkingsverbanden. De inventarisatie van buitenlandse activiteiten beperkt zich tot de deelnemingen in beheer bij
het ministerie van Financiën.
Hoofdstuk 2 geeft algemene informatie over de afzonderlijke
staatsdeelnemingen en beschrijft de invulling van het aandeelhouderschap bij deze staatsdeelnemingen. In hoofdstuk 3 treft u een
toelichting op gebruikte definities. Achterin het jaarverslag vindt u
een overzichtstabel van alle staatsdeelnemingen.

5 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

2.

De portefeuille staatsdeelnemingen
inhoudsopgave

In dit hoofdstuk worden allereerst de staatsdeelnemingen gepresenteerd waarvan het beheer bij het ministerie van Financiën is belegd.
Deze deelnemingen in beheer bij het ministerie van Financiën zijn
onderverdeeld in operationele deelnemingen en deelnemingen in
afbeheer. Van de deelnemingen die niet in beheer zijn bij het
ministerie van Financiën, de categorie “beleidsdeelnemingen”,
worden enkel de kerncijfers weergegeven.

Algemene gegevens
Hier worden algemene gegevens van de staatsdeelneming vermeld:
bedrijfssector, vestigingsplaats, jaar van oprichting, aantal
werknemers (in fte), website en het belang van de Staat der
Nederlanden.

Financieel overzicht
Het financieel overzicht bevat algemene financiële indicatoren over
de balans en de winst- en verliesrekening van de betreffende
deelneming. Door deze meer generieke aanpak kan het voorkomen
dat de gekozen indicatoren niet helemaal recht doen aan het
specifieke karakter van een deelneming, waardoor onderlinge
vergelijkingen niet goed mogelijk zijn. Een voorbeeld is de
solvabiliteitsratio (ratio van het eigen vermogen ten opzichte van
het vreemd vermogen zoals opgenomen in de balans) voor
financiële instellingen. Deze zal in de regel aanzienlijk lager zijn
dan die van niet-financiële ondernemingen. Voor financiële
instellingen is het gebruikelijk om het risicoprofiel van de bezittingen te betrekken in de berekening van de ratio voor de solvabiliteit.
Hiervoor wordt bijvoorbeeld door de toezichthouder de BIS Tier 1
ratio gebruikt. Dergelijke indicatoren die het specifieke karakter van
een staatsdeelneming uitdragen, zijn opgenomen onder bedrijfsspecifieke kerncijfers.

Corporate governance
In dit deel zijn indicatoren opgenomen over maatschappelijk
verantwoord ondernemen en de naleving van de Nederlandse
corporate governance code. Voor het onderwerp van maatschappelijk verantwoord ondernemen zijn de GRI (Global Reporting
Initiative) en de Transparantiebenchmark als indicator opgenomen.
Voor GRI wordt het door de deelneming in het jaarverslag over 2012
gebruikte toepassingsniveau van de GRI-richtlijnen gepresenteerd.
Voor de Transparantiebenchmark is de positie van de betreffende
deelneming in de Transparantiebenchmark 2012 vermeld. Hierbij
dient echter wel te worden opgemerkt dat de
Transparantiebenchmark 2012 de mate van transparantie van de
externe verslaggeving over het verslagjaar 2011 beoordeelt. De
Transparantiebenchmark met de beoordeling van verslaggeving
over het jaar 2012 is op moment van verschijnen van dit jaarverslag
nog niet gepubliceerd.

6 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Directie en raad van commissarissen
Voor elke deelneming is de samenstelling van de directie of raad van
bestuur en raad van commissarissen opgenomen. Voor deze leden
zijn tevens gegevens over de bezoldiging of vergoeding, waar het
commissarissen betreft opgenomen. Bij de bezoldiging van de
leden van de directie is een onderscheid gemaakt tussen vaste
beloning en variabele beloning. Ook zijn de pensioenlasten
opgenomen. Voor deze beloningsgegevens geldt dat enkel de
feitelijk toegekende, reguliere beloningen (inclusief variabele
beloning) zijn opgenomen. Voor eventuele extra toelichting op de
beloningen van bestuurders bij staatsdeelnemingen wordt
verwezen naar de remuneratierapporten in de jaarverslagen van de
staatsdeelnemingen.

Publiek belang
Per deelneming wordt beschreven wat de er mee gemoeide publieke
belangen zijn en hoe deze publieke belangen worden geborgd.

Invulling aandeelhouderschap
Per deelneming is uitgewerkt op welke wijze in het verslagjaar
invulling is gegeven aan de vier pijlers uit het deelnemingenbeleid:
strategie, investeringen, bezoldigingsbeleid en vermogenspositie.
Hierbij wordt vermeld welk beleid de deelneming voert en welke
handelingen de aandeelhouder heeft verricht.

Buitenlandse activiteiten
Per deelneming worden de buitenlandse activiteiten beschreven en
wordt de omvang van de buitenlandse activa gekwantificeerd.
Verder wordt beschreven wat de belangrijkste risico’s zijn en hoe
deze risico’s door de deelneming worden beheerst.

2.1	Operationele deelnemingen bij Financiën
inhoudsopgave

2.1.1

BNG Bank

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank)

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1914

Aantal werknemers (in fte)

279

Website

www.bng.nl

Belang Staat der Nederlanden

50%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)
Totaal activa

2012

2011

2010

142.228

136.460

118.533

Eigen vermogen

2.752

1.897

2.259

Vreemd vermogen

139.476

134.563

116.274

Renteresultaat (€ mln.)

2012

2011

2010

473

462

410

Verstrekte kredieten (€ mln.)

90.725

90.775

86.851

Naar risico gewogen activa (€ mln.)

11.729

11.647

11.181

2.115

2.327

1.898

BIS-ratio Tier 1

22%

20%

20%

Winst

332

256

257

Capital ratio

2,0%

1,8%

2,0%

Dividend

83

64

128

Inkomsten

Ontvangen door staat

41

32

64

Solvabiliteitsratio

0,02

0,02

0,02

14,28%

12,32%

11,39%

25%

25%

50%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance

Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

12

Global Reporting Initiative (GRI)

A+

Corporate Governance Code

√

Code Banken

√

Raad van bestuur

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Voorzitter

448

72

520

146

prof. dr. J.J.A. Leenaars

Lid

372

54

426

123

drs. J.C. Reichardt

Lid

356

57

413

64

dr. ir. C. van Eykelenburg

Raad van commissarissen
dr. H.O.C.R. Ruding

Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Voorzitter

36

mw. mr. Y.C.M.T. van Rooy (tot 23 april 2012)

Vice-voorzitter en secretaris

9

mw. S.M. Dekker

Vice-voorzitter en secretaris

31

drs. R.J.N. Abrahamsen (tot 23 april 2012)

Lid

10

drs. H.H. Apotheker

Lid

26

mw. drs. H.G.O.M. Berkers RA

Lid

35

drs. T.J.F.M Bovens (per 23 april 2012)

Lid

20

dr. W.M. van den Goorbergh

Lid

35

drs. J.J. Nooitgedagt RA (per 23 april 2012)

Lid

22

mr. R.J.J.M. Pans

Lid

26

mw. M. Sint (per 20 augustus 2012)

Lid

11

mr. dr. A.G.J.M. Rombouts (tot 23 april 2012)

Lid

9

7 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
BNG Bank is in 1914 door de Vereniging van Nederlandsche
Gemeenten (VNG) opgericht als de Gemeentelijke Credietbank om
als intermediair te fungeren tussen enerzijds (grote) beleggers en
anderzijds gemeenten, provincies en een groeiend aantal nutsbedrijven. Aan die functie is sindsdien niet veel veranderd. Tegenwoordig
vormen de woningcorporaties de grootste klantengroep van BNG
Bank. Hoewel BNG Bank in de kern nog altijd een kredietbedrijf is,
biedt de bank haar klanten ook diensten op het gebied van betalingsverkeer, beleggen en treasury. BNG Bank begeeft zich verder ook op
het terrein van de zorgsector, nutsvoorzieningen en publiek-private
samenwerking.
BNG Bank financiert zich op de internationale geld- en kapitaalmarkten. Kredietbeoordelaars Standard & Poor’s, Moody ’s en Fitch
hebben alledrie BNG Bank een triple-A-rating toegekend in 2012.

Juridische status en eigendom
BNG Bank is een naamloze vennootschap, waarvan de aandelen
worden gehouden door Nederlandse overheden. De staat houdt
50% van de aandelen. De overige aandelen worden gehouden door
gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. BNG Bank
kende in 2012 meer dan 400 aandeelhouders.

Publiek belang
De kosten van maatschappelijke voorzieningen behoren voor de
burger zo laag mogelijk te zijn. BNG Bank draagt daaraan bij door
rendabele financiële dienstverlening tegen lage tarieven te
verzorgen voor overheden en instellingen uit de semipublieke
sector; dit zowel in goede als in slechte tijden.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Gemeentewet en Provinciewet;
• Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido);
• Financiële Verhoudingswet (FVw );
• Wet Financieel Toezicht (Wft);
• M
 inisteriële Regeling uitzettingen derivaten decentrale overheden (Ruddo);
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. BNG Bank profileert zich als ‘bank van en voor overheden
en instellingen voor het maatschappelijk belang’. Met financiële
dienstverlening tegen lage tarieven wil BNG Bank bijdragen aan het
zo laag mogelijk houden van de kosten van maatschappelijke
voorzieningen voor de burger. BNG Bank wil de positie van expert in
financiering van publieke voorzieningen in de komende jaren
verder versterken. Hiertoe is de strategie van de bank gericht op het
inspelen op de (veranderende) behoeften van de klant door het
volgen van het overheidsbeleid en het bieden van oplossingen voor
financieringsvraagstukken. Op initiatief van de minister van
Financiën zijn wel grenzen gesteld aan het inspelen op de verande8 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

rende behoeften van de klanten. De solvabiliteitsvrije kredietverlening zal de kernactiviteit van BNG Bank blijven, waarbij decentrale
overheden, woningcorporaties en zorginstellingen de belangrijkste
klantengroepen zijn.
Investeringen. De verstrekte kredieten vormen verreweg de belangrijkste investeringen van BNG Bank. In 2012 verstrekte BNG Bank € 11,1
miljard aan langlopende kredietverlening. Dit is € 1,2 miljard
minder dan in 2011. Deze daling komt nagenoeg volledig voor
rekening van de sector decentrale overheden. De teruglopende
kredietvraag in deze sector is vooral veroorzaakt door de combinatie
van aangekondigde bezuinigingen en de tegenvallende inkomsten
door de verslechterde economische omstandigheden. De totale
portefeuille langlopende uitzettingen aan klanten op basis van
hoofdsommen is in 2012 toegenomen met € 0,9 miljard tot € 81,1
miljard, met name door de uitbetaling in 2012 van in eerdere jaren
reeds gecontracteerde leningen. Kredietverlening behoeft geen
instemming van aandeelhouders. Alleen fusies, overnames en
investeringen groter dan een derde van het eigen vermogen
behoeven goedkeuring van aandeelhouders. Die hebben zich in het
verslagjaar niet voorgedaan.
Bezoldigingsbeleid. In 2009 is laatstelijk het beloningsbeleid bij BNG
Bank vastgesteld, waarmee de beloning van nieuw te benoemen
bestuurders is gematigd. De huidige bestuurders vallen nog onder
het oude beloningsbeleid.
Vermogensstructuur. De vermogensstructuur heeft blijvende aandacht
van de bank en haar aandeelhouders. In het licht van wijzigingen in
internationale regelgeving omtrent kapitaalbuffers worden zwaardere
vermogens- en liquiditeitseisen aan banken gesteld. Vanwege de
introductie onder het Bazel III-toezichtkader van een norm voor de
zogeheten leverage ratio van 3% moet BNG Bank het eigen vermogen
laten groeien. Als gevolg hiervan voert BNG Bank een stringenter
dividend- en reserveringsbeleid waardoor BNG Bank met ingang van
de uitkering over het boekjaar 2011 25% (voorheen: 50%) van de
nettowinst uitkeert als dividend. Mogelijk zal de noodzakelijke
groei van het eigen vermogen verder opgebracht moeten worden
met een relatief beperkte uitgifte van hybride schuldbewijzen die
het karakter hebben van eigen vermogen.

Buitenlandse activiteiten
BNG Bank financiert zich op de internationale geld- en kapitaalmarkten. Nieuwe kredietverlening vindt uitsluitend plaats in
Nederland. BNG Bank heeft nog enige langlopende uitzettingen in
Europese landen. De bank laat deze door aflossingen uitlopen. BNG
Bank volgt de ontwikkelingen in de financieel zwakkere landen
aandachtig. Voor de meeste buitenlandse uitzettingen geldt dat in
2012 en in 2011 alle kasstromen tijdig en volledig zijn ontvangen en
dat de bank tot op heden geen individuele reserveringen heeft
hoeven doen voor toekomstige kasstromen.

inhoudsopgave

2.1.2

Connexxion

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Connexxion Holding N.V.

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Hilversum

Jaar van oprichting

1999

Aantal werknemers (in fte)

12220

Website

www.connexxion.nl

Belang Staat der Nederlanden

33,3% (tot 31 januari 2013)

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

20111

2010

Totaal activa

526,2

556,1

561,5

Eigen vermogen

177,0

178,0

170,9

Vreemd vermogen

349,2

378,1

390,6

Inkomsten

1056

1096

1105

Winst

2,2

4,9

5,8

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,34

0,32

0,30

1,24%

2,81%

3,46%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

153

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

H.A.B. Guyot

Bezoldiging2

Variabel

Totaal

Pensioen

CEO

B.J. Drexhage (tot 1 augustus 2012)3

CFO

R.J. Dujardin

CCO

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)4
Th.G.J. Walrafen

Voorzitter

F.N.P. Gagey

Lid

mw. J.R.H. Maij-Weggen

Lid

J.J.M. van der Does de Willebois

Lid

E.J.J. Schenk

Lid

De cijfers over het jaar 2011 zijn aangepast op grond van boekhoudregels.
Connexxion heeft in haar jaarverslag over 2012 alleen het totale bedrag aan beloningen aan de raad van bestuur bekendgemaakt. Het totaalbedrag was € 800.000,-, waarvan
€ 708.000,- aan vaste beloningen.
3
Per 1 januari 2013 is mevrouw J.H.P.M. van der Wijst in dienst getreden als CFO.
4
Connexxion heeft in haar jaarverslag over 2012 alleen het totale bedrag aan vergoedingen aan de raad van commissarissen bekendgemaakt. Het totaalbedrag was € 156.000,1

2

9 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Connexxion is een vervoerbedrijf voor openbaar stads- en streekvervoer. Daarnaast is Connexxion actief in het besloten vervoer met
taxidiensten, ambulancezorg en tours. Ook verzorgt Connexxion
vervoer over water. Connexxion verzorgt al dit vervoer in opdracht
van zowel publieke opdrachtgevers, zoals decentrale overheden die
het regionale busvervoer aanbesteden, als private opdrachtgevers
voor wat betreft het besloten vervoer.

Juridische status en eigendom
Connexxion is een naamloze vennootschap waarvan de staat in 2012
nog 33,3% van de stemgerechtigde aandelen hield. De overige 66,7%
van de aandelen waren in 2012 in eigendom van Transdev-BNGConnexxion Holding B.V. In Transdev-BNG-Connexxion Holding
B.V. hield in 2012 het Franse Veolia Transdev 75% van de aandelen en
BNG 25% van de aandelen. Connexxion heeft een raad van bestuur
en een raad van commissarissen. Op 31 januari 2013 heeft de staat
haar belang van 33,3% van de aandelen verkocht aan Transdev-BNGConnexxion Holding B.V.

Publiek belang
Het publieke belang bestaat uit het leveren van voorzieningen voor
openbaar vervoer. Dit publieke belang is niet specifiek verbonden
aan het bedrijf Connexxion, maar geldt voor alle openbaarvervoerbedrijven met concessies. Het toezicht op de concessie wordt
uitgevoerd door de concessieverlener. Connexxion is voortgekomen
uit een fusie van overheidsbedrijven in de transitieperiode naar
marktwerking in het openbaar vervoer. Inmiddels zijn er meer
spelers op de openbaarvervoermarkt en wordt het genoemde
publieke belang volledig geborgd door de Wet Personenvervoer
2000. Derhalve zijn de aandelen van de staat in Connexxion na
overleg met de Tweede Kamer begin 2013 verkocht aan TransdevBNG- Connexxion Holding B.V.
Het publiek belang wordt geborgd door:
• het aanbestedingsregime, waarvan de kern is vastgelegd in de Wet
Personenvervoer 2000 en onderliggende wet- en regelgeving.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. Gegeven dat het publieke belang voor het openbaar
vervoer is geborgd via de Wet Personenvervoer 2000, richtte de
minister van Financiën zich in zijn rol als medeaandeelhouder in
Connexxion in 2012 op de financiële continuïteit van de onderneming. Voor de financiële continuïteit is onder andere gesproken
over mogelijkheden om de indirecte kosten te verminderen.

10 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Investeringen. Connexxion heeft in 2012 geen investeringen gedaan
die aan de staat als aandeelhouder dienden te worden voorgelegd.
Bezoldigingsbeleid. Het beloningsbeleid voor de raad van bestuur is in
2010 vastgesteld. Hierin is een matiging voor de maximale beloning
voor de (toekomstige) leden van de raad van bestuur bij Connexxion
opgenomen. Alle benoemingen na die tijd zijn volgens het nieuwe
beloningsbeleid vastgesteld.
Vermogensstructuur. In het jaar 2012 heeft de staat als aandeelhouder
geen beslissingen genomen over de vermogensstructuur van
Connexxion. Uit het jaarverslag over 2012 blijkt dat de AvA, op
voorstel van de Raad van Commissarissen, heeft besloten de winst
over 2012 volledig toe te voegen aan het eigen vermogen.

Buitenlandse activiteiten
Connexxion had in 2012 geen activiteiten in het buitenland.

inhoudsopgave

2.1.3

COVRA

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Centrale Organisatie voor Radioactief Afval (COVRA)

Bedrijfssector

Radioactiefafvalmanagement

Vestigingsplaats

Nieuwdorp

Jaar van oprichting

1982

Aantal werknemers (in fte)

54,3

Website

www.covra.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

180,7

189,2

172,9

2012

2011

2010

Eigen vermogen

9,9

10,6

10,4

25669

23442

20541

Vreemd vermogen

170,8

178,6

162,5

Inkomsten

18,0

26,5

18,1

Totale volume opgeslagen
hoogradioactief afval (m3)

73,0

67,9

51,6

Winst

Aantal bezoekers
voorlichtingscentrum

2.839

3.365

2.752

Stralingsdosis aan de terreingrens
(% van toegestane limiet)

33,0%5

4,0%

4,0%

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

152

-

152

62

-0,70

0,23

0,93

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,05

0,06

0,06

-6,84%

2,19%

9,39%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

Totale volume opgeslagen laagen middenradioactief afval (m3)

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

59

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Directie
dr. H.D.K. Codée

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
ir. J.J. Verwer

5

Voorzitter

20

prof.dr.ir. M. de Bruin (tot 1 juli 2012)

Lid

7

drs. P.L.B.A. van Geel

Lid

14

prof.dr.ir. T.H.J.J. van der Hagen (per 1 juli 2012)

Lid

7

drs. J. Lintjer

Lid

14

De stijging is het gevolg van het vullen van het opslaggebouw voor verarmd uranium dat aan één kant van het terrein tot een hogere berekende stralingsdosis leidt voor
eventuele medewerkers van het naastgelegen bedrijf. In werkelijkheid zal de dosis lager zijn omdat het naastgelegen bedrijf het terrein als opslagterrein gebruikt, waar
beperkt medewerkers aanwezig zijn.

11 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Centrale Organisatie voor Radioactief Afval (COVRA) is in 1982
opgericht met het doel om uitvoering te geven aan het nationale
radioactiefafvalbeleid. Dit houdt in dat één centrale organisatie
verantwoordelijk is voor achtereenvolgens de overname van het
radioactief afval bij de producenten, de verwerking tot een
geconditioneerde vorm en voor de opslag onder gecontroleerde
omstandigheden. De duur van de opslagperiode is ten minste
honderd jaar. Gedurende deze periode van opslag zal een deel van
de radioactiviteit van het afval vervallen tot onder de vergunningplichtige grens en als niet-radioactief materiaal kunnen worden
afgevoerd. Het dan nog radioactieve deel zal na eventuele verdere
bewerkingen naar een eindberging worden gebracht. Tot de
leveranciers van radioactief afval behoren onder meer EPZ (eigenaar
van de kerncentrale in Borssele), ECN (van de onderzoeksreactor in
Petten), Technische Universiteit Delft (eigenaar van de onderzoeksreactor in Delft) en ziekenhuizen.

Juridische status en eigendom
COVRA is een naamloze vennootschap. Sinds 15 april 2002 is de Staat
der Nederlanden de enige aandeelhouder in deze vennootschap.

Publiek belang
Hoewel het beperkt is, vindt het gebruik van radioactieve stoffen plaats
in een breed gebied van toepassingen die niet zijn weg te denken in de
huidige maatschappij. Hierdoor zal er altijd radioactief afval worden
geproduceerd. Voor een goede en langdurige zorg voor dit afval is het
van belang dat de beheersorganisatie stabiel is en is gericht op een lang
bestaan. COVRA dient als enige partij in Nederland dit publieke belang
voor langdurige zorg van radioactief afval. COVRA is in essentie
verantwoordelijk voor:
• overname van radioactief afval bij de producenten;
• verwerking tot een geconditioneerde vorm van dit afval;
• langdurige opslag onder gecontroleerde omstandigheden;
• het bewaken en controleren van al het opgeslagen afval;
• voorbereiden van de eindberging.
Dit publieke belang wordt geborgd door:
• Kernenergiewet 1963 en de daarop gebaseerde besluiten;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. De missie van COVRA is: “blijvend zorg dragen voor het
radioactief afval in Nederland”. In het beleidsplan 2009-2014 is als
strategie vastgelegd dat de missie voor COVRA wordt versterkt,
verruimd en verder wordt geprofileerd. Deze strategie houdt in het:
• realiseren van optimale bedrijfs- en milieuprestaties;
• (doen) uitvoeren van een Nederlands/internationaal onderzoeksprogramma voor eindberging;
• actief uitvoeren van voorlichtingsactiviteiten.

12 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Investeringen. In het verslagjaar zijn geen investeringsbeslissingen ter
goedkeuring voorgelegd aan de aandeelhouder. Periodiek breidt
COVRA haar opslagcapaciteit voor het radioactief afval uit.
Bezoldigingsbeleid. COVRA behoort tot de categorie “publiek” uit het
beloningskader voor staatsdeelneming. De bezoldiging van de
directeur is conform de uitgangspunten voor deze categorie.
Vermogensstructuur. Kenmerkend aan de balans van COVRA zijn de
voorzieningen die worden getroffen voor toekomstige kosten van
langetermijnopslag en eindberging van het radioactief afval. Zo is
voor de dekking van die toekomstige kosten een fonds opgericht.
Dat fonds groeit deels door de vergoeding die leveranciers van
COVRA betalen voor het gehele verdere traject van behandeling en
opslag alsook voor de eventuele eindberging. Met dit fonds kan
COVRA beleggingen doen binnen de beperkingen van een fondsreglement om ervoor te zorgen dat voldoende middelen beschikbaar
zijn voor de eindberging. De middelen die zijn gestort in het fonds
voor de eindberging (het Waarborgfonds Eindberging) zijn gestald
bij het ministerie van Financiën. Eind 2012 was de omvang van alle
voorzieningen in totaal ruim € 161 miljoen. De groei van het fonds
blijft achter bij eerder geprognosticeerde lijnen. Dit is onderwerp
van gesprek tussen COVRA en de aandeelhouder. De statuten van
COVRA schrijven voor dat de winst geheel gereserveerd dient te
worden, tenzij de aandeelhoudersvergadering anders beslist. Over
2012 is een klein verlies geleden, onder andere door een lagere
omzet en een achterblijvend beleggingsresultaat van het hiervoor
genoemde fonds. Dit verlies komt ten laste van de algemene
reserves.

Buitenlandse activiteiten
COVRA had in 2012 geen activiteiten in het buitenland.

inhoudsopgave

2.1.4

FMO

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Nederlandse Financierings-Maatschappij Voor Ontwikkelingslanden N.V. (FMO)

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1970

Aantal werknemers (in fte)

306

Website

www.fmo.nl

Belang Staat der Nederlanden

51%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

5.561

5.059

4.305

BIS Solvency ratio

Eigen vermogen

1.822

1.665

1.514

Equityportefeuille (€ mln.)

Vreemd vermogen

3.739

3.394

2.791

Inkomsten

271,5

237,9

225,2

Winst

146

93,4

126,2

Dividend

6,7

2,1

1,9

Ontvangen door staat

3,4

1,1

0,8

Solvabiliteitsratio

0,33

0,33

0,35

8,37%

5,88%

8,34%

5%

2%

2%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

29,0%

29,4%

29,0%

914

795

688

Leningportefeuille private partijen
(€ mln.)

2.758

2.522

2.585

Aantal bezoekers
voorlichtingscentrum

2.839

3.365

2.752

65

67

66

“Economic Development Impact
Score (“EDIS”)”

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

26

Global Reporting Initiative (GRI)

B+

Corporate Governance Code

√

Code Banken

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

Nanno Kleiterp
Nico Pijl
Jurgen Rigterink

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

CEO

297

-

297

121

CR&FO

227

-

227

106

CIO

227

-

227

50

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
Voorzitter

24,8

Rein Willems

Vice-voorzitter

17,7

Bert Bruggink

Lid

18,7

Alexandra Schaapveld

Lid

11,2

Agnes Jongerius

Lid

18,0

Pier Vellinga

Lid

17,7

Jean Frijns

13 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave
Beschrijving
De Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) is
opgericht in 1970 als onderdeel van het ontwikkelingsbeleid van het
toenmalige kabinet. FMO is een ontwikkelingsbank die als doel heeft
een bijdrage te leveren aan de bevordering van duurzame economische
groei in ontwikkelingslanden. Dit doet zij door bedrijven in ontwikkelingslanden eigen vermogen te verschaffen of leningen te verstrekken
waarbij alleen rendabele projecten in aanmerking komen voor
financiering, die voldoen aan FMO’s standaarden voor sociaal beleid,
milieu en “good governance”. De activiteiten van de ontwikkelingsbank
zijn complementair aan die van commerciële partijen. Dit betekent dat
in beginsel alleen projecten worden gefinancierd die onder identieke
condities niet door marktpartijen zouden worden gefinancierd. Op
deze manier probeert FMO de stroom van financieringen naar onder
andere de ontwikkelingslanden te faciliteren. Hierdoor neemt FMO een
stimulerende positie in voor de financiering van initiatieven in
ontwikkelingslanden.

Juridische status en eigendom
FMO is een naamloze vennootschap waarvan de staat 51% van de
stemgerechtigde aandelen houdt. De overige 49% van de aandelen is
grotendeels in eigendom van commerciële banken. De vennootschap
is ingericht volgens het structuurregime. In de periode tussen 1999 en
2005 heeft de staat een bedrag van in totaal € 658 miljoen gestort, dat
als kapitaal is opgenomen op de balans van FMO. Hiermee is meer
dan 90% van FMO’s eigen vermogen verschaft door de staat.
Inmiddels is het eigen vermogen door winstinhouding gegroeid tot
ruim € 1,8 miljard.

Publiek belang
FMO is opgericht om een bijdrage te leveren aan de bevordering van
duurzame economische groei in ontwikkelingslanden. Door de private
sector in deze landen te versterken, wil de staat een bijdrage leveren aan
het terugdringen van armoede. Door de staatsgarantie op bijvoorbeeld
obligaties die FMO uitgeeft, geniet de ontwikkelingsbank een AAAstatus. Hierdoor kan FMO relatief goedkoop kapitaal aantrekken,
waarmee projecten in ontwikkelingslanden kunnen worden gefinancierd die veelal een hoog financieel risicoprofiel hebben.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• overeenkomst staat-FMO van 16 november 1998 en het bijbehorende addendum;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. FMO stelt vierjaarlijks de strategie op, waarna het aan de
staat ter raadpleging wordt voorgelegd. In 2012 heeft FMO een
nieuwe strategie ontwikkeld voor de periode 2013-2016: “The road to
Doubling our Impact and Halving our Footprint by 2020”. FMO’s doel
is om in 2020 haar ontwikkelingsimpact te verdubbelen en de
ecological footprint te halveren. FMO richt zich primair op de financiële,
energie- en agrarische sector in ontwikkelingslanden. De staat
14 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

hanteert als richtlijn dat FMO’s strategie naast rendabel ook in lijn
moet zijn met de onder de “publiek belang” genoemde overeenkomst die in 1998 is opgesteld. Hierin zijn onder andere de
beleidsuitgangspunten van de ontwikkelingsbank opgenomen.
Investeringen. Kredietverstrekking en participaties vormen voor een
bank als FMO de belangrijkste investeringen. FMO investeert in
ontwikkelingslanden die conform de methodologie van de
Wereldbank geclassificeerd worden in low-income, lower-middle
income en upper-middle income countries, (respectievelijk LIC’s,
LMIC’s en UMIC’s) Voor de nieuwe strategieperiode heeft FMO zich ten
doel gesteld om 35% van de investeringen plaats te laten vinden in de
55 armste ontwikkelingslanden. Deze doelstelling is een aanpassing
van het in de overeenkomst FMO-Staat (1998) vastgelegd streven om
circa 35% van de financieringen in LICs te realiseren. De aanpassing is
gedaan, omdat meer en meer LICs migreren naar LMICs en uitvoering
van het streven praktisch steeds moeilijker werd; een vernieuwde
doelstelling met focus op de armste landen was daarom noodzakelijk.
Het streven om circa 70% van de financieringen te realiseren in LIC’s en
LMIC’s samen, blijft onveranderd van toepassing. Investeringen groter
dan een derde van het kapitaal behoeven goedkeuring van aandeelhouders. Die hebben zich in het verslagjaar niet voorgedaan. De totale
investeringsportefeuille nam toe van € 5,9 miljard in 2011 tot € 6,3
miljard in 2012. De kwaliteit van de portefeuille bleef sterk.
Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van het beoordelingskader voor
beloningsbeleid bij staatsdeelnemingen, heeft de minister van
Financiën in 2009 een nieuw gematigder beloningsbeleid voor de
raad van bestuur van FMO vastgesteld. Een deel van de zittende
bestuurders is nog onder het oude beloningsbeleid benoemd.
Vermogensstructuur. FMO heeft een banklicentie en valt onder toezicht
van De Nederlandsche Bank (DNB). De ontwikkelingsbank voldoet
ruimschoots aan DNB’s solvabiliteitseisen. Gelet op het risicoprofiel
van de portefeuille hanteert FMO intern nog prudentere richtlijnen;
de bank is conservatief gekapitaliseerd. Uit het dividendbeleid vloeit
voort dat het grootste gedeelte van de nettowinst aan FMO’s reserves
wordt toegevoegd. Gelet op FMO’s sterke vermogensstructuur is op
de laatste AVA besloten om het beleid aan te passen en voortaan het
maximaal uitkeerbare deel van de winst (±5%) uit te keren aan de
aandeelhouders. Daardoor is de pay-out ratio dit jaar meer dan
verdubbeld. FMO realiseerde een nettowinst van € 146 miljoen in
2012 (2011: € 93 miljoen). Verkoopopbrengsten van participaties en
daling van de voorzieningen op leningen en equity investments waren
de belangrijkste oorzaken voor de resultaatverbetering.

Buitenlandse activiteiten
FMO participeert in ondernemingen en verschaft leningen in
ontwikkelingslanden. Daarom vinden per definitie alle financieringsactiviteiten in het buitenland plaats. FMO is zeer conservatief
gekapitaliseerd, omdat de bank in de armste landen actief is.

inhoudsopgave

2.1.5

Gasunie

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

N.V. Nederlandse Gasunie (Gasunie)

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

1963

Aantal werknemers (in fte)

1.685

Website

www.gasunie.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

11.073

10.109

11.113

Eigen vermogen

4.857

4.437

5.261

Vreemd vermogen

6.216

5.672

5.852

Inkomsten

1.506

1.726

1.523

Winst

359

-602

454

Dividend

215

-

182

Ontvangen door staat

215

-

182

Solvabiliteitsratio

0,44

0,44

0,47

7,72%

-12,41%

8,58%

60%

0%

40%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

Getransporteerd volume in
Nederland (mld. m3)

105

102

111

Getransporteerd volume in
Duitsland (mld. m3)

24

25

24

Investeringen materiële vaste
activa (€ mln.)

501

681

1.171

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

44

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

P.C. van Gelder

CEO

I.M. Oudejans (per 1 oktober 2012)

CFO

Pensioen

267

81

347

44

62

17

79

10

H.A.T. Chin Sue (tot 1 juli 2012)

CFO

122

33

155

43

G.H. Graaf

COO

230

65

296

45

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
G.J. van Luijk
H.L.J. Noy

Voorzitter

40

Vice-voorzitter

32

R. de Jong (per 16 mei 2012)

Lid

15

A. Lont

Lid

27

mw. M.J. Poots-Bijl

Lid

29

J.P.H.J. Vermeire

Lid

30

C. Griffioen (tot 1 mei 2012)

Lid

10

15 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave
Beschrijving
De Nederlandse Gasunie (Gasunie) richt zich sinds de afsplitsing van de
handelsactiviteiten in 2005 op landelijk gastransport en op gasinfrastructuuractiviteiten. Hieronder vallen onder meer het beheer en de
ontwikkeling van het landelijk gastransportnet, het aanbieden van
gastransport en hieraan complementaire diensten, zoals gasopslag,
LNG-infrastructuur en participatie in langeafstandslijnen om de aanvoer
van gas naar Noordwest-Europa veilig te stellen en te bevorderen

Juridische status en eigendom
Gasunie is een naamloze vennootschap, waarvan de staat 100% van de
stemgerechtigde aandelen houdt. Voor de onderneming geldt het
verlicht structuurregime. Gasunie Transport Services B.V. (“GTS”) is als
100%-dochter van Gasunie verantwoordelijk voor de uitvoering van
wettelijke taken betreffende onafhankelijk beheer van het Nederlandse
gastransportnet. Gasunie Deutschland GmbH & Co. KG is verantwoordelijk voor het Noord-Duitse netwerk. Om de markt zo goed mogelijk te
bedienen, wordt het gereguleerde netwerk in beide landen zoveel
mogelijk als één geheel beheerd.

Publiek belang
Het publieke belang van Gasunie bestaat uit het borgen van de zekerheid
van transport (“leveringszekerheid”) en de langetermijnvoorzieningszekerheid, waarbij betaalbaarheid van gas en veiligheid van de gasinfrastructuur de belangrijkste randvoorwaarden zijn.
Specifiek voor Gasunie-dochter GTS, als beheerder van het landelijk
gastransportnet, gelden de volgende publieke belangen:
• continuïteit en kwaliteit van het gastransportnet en aanverwante
taken garanderen als vitale schakel van het Nederlandse
gastransport;
• op doelmatige wijze investeren in voldoende transportcapaciteit om
te voorzien in de totale marktbehoefte, waaronder bevordering van
de inname uit kleine velden;
• eerlijke mededinging: non-discriminatoire toegang tot het
gastransportnet;
• voorkomen van misbruik van marktmacht: doelmatig beheer van het
gastransportnet;
• veiligheid van het gastransportnet en van installaties die gas
verbruiken, waarbij het milieu wordt ontzien.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Gaswet;
• Besluit milieutaak gasbedrijven Gaswet;
• Besluit stimulering duurzame energieproductie;
• Besluit leveringszekerheid Gaswet;
• publiek aandeelhouderschap.

16 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. De strategische doelstellingen van Gasunie passen binnen het
gasrotondebeleid van de overheid. Dit beleid heeft tot doel om – met het
oog op de teruglopende Europese aardgasproductie – de gasvoorziening te
faciliteren en te bevorderen. Voorzieningszekerheid, het bevorderen van
een liquide gasmarkt, een leidende rol in de ontwikkeling van de Europese
gasinfrastructuur, het bevorderen van de transitie naar een duurzame
energievoorziening en het benutten van hoogwaardige kennis zijn hierin
leidende doelstellingen. Als enig aandeelhouder wordt de minister van
Financiën nauw betrokken bij de strategie. Hiertoe vindt ook regelmatig
overleg plaats met het ministerie van Economische Zaken.
Investeringen.Voorgenomen deelnemingen en investeringen door
Gasunie, die meer bedragen dan respectievelijk € 50 miljoen en € 100
miljoen, dienen ter goedkeuring te worden voorgelegd aan de
aandeelhouder. De aandeelhouder heeft in 2012 ingestemd met een
investering voor uitbreiding van de transportcapaciteit tussen het Deense
en Duitse net. Het betreft een gereguleerde investering met een adequaat
voorzien rendement. Verder heeft de aandeelhouder in 2012 goedkeuring verleend aan Gasunie om haar belang in NEL (Nordeuropäische
Erdgas-Leitung) te verhogen van 20% naar 25%. Het betreft de aansluiting
van Nord Stream op Gasunies Duitse net, waarmee Russisch gas direct
geïmporteerd kan worden.
Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van het beoordelingskader voor beloningsbeleid bij staatsdeelnemingen, heeft de minister van Financiën in
2009 een nieuw gematigd beloningsbeleid voor de raad van bestuur
van Gasunie vastgesteld. Alle zittende bestuurders zijn conform het
vigerende beleid benoemd.
Vermogensstructuur. Na een verlies in 2011 heeft Gasunie in 2012 een netto
winst behaald van € 359 miljoen. De vermogensstructuur is gezond met
credit ratings AA- (Standard & Poor’s) en A2 (Moody’s). Voor het boekjaar
2012 is een pay-out ratio van 60% vastgesteld, waardoor het dividend voor
de staat uitkomt op € 215 miljoen.

Buitenlandse activiteiten
Gasunie bezit een netwerk in Noord-Duitsland en belangen in een aantal
internationale (onderzeese) pijpleidingen. 80% van het door Gasunie
getransporteerde gas gaat door Nederland, 20% van het gastransport vindt
in het buitenland plaats. In 2012 kwam 70% van de omzet van Gasunie van
de Nederlandse dochter GTS, 15% van Gasunie Deutschland en 15% van
niet-gereguleerde activiteiten. De belangrijkste risico’s in het buitenland
betreffen volumerisico (gasstromen kunnen wegvallen of via een andere
route worden geleid) en reguleringsrisico (de toezichthouder kan de
tarieven neerwaarts bijstellen). Door diversificatie naar niet-gereguleerde
activiteiten probeert Gasunie het reguleringsrisico voor een deel af te
dekken. Het volumerisico wordt afgedekt met langjarige transportcontracten. Na eerdere afboekingen op het Duitse netwerk worden deze
risico’s als overzienbaar beschouwd en passend bij het bedrijfsprofiel.
De omvang van de buitenlandse activa van Gasunie bedroeg in 2012 € 1,8
miljard. euro (circa 16% van de totale activa van Gasunie)

inhoudsopgave

2.1.6

Havenbedrijf Rotterdam

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Havenbedrijf Rotterdam N.V. (HbR)

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Rotterdam

Jaar van oprichting

1932

Aantal werknemers (in fte)

1191

Website

www.portofrotterdam.com

Belang Staat der Nederlanden

29,2%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

2012

2011

2010

Totaal activa

3.698

3.215

3.280

Overslag (mln. metric tons)

442

435

430

Eigen vermogen

2.093

1.957

1.854

Aantal bezoeken zeeschepen

32.057

33.681

34.404

Vreemd vermogen

1.605

1.258

1.426

37,0%

37,8%

615

588

551

Marktaandeel in
Hamburg-Le Havre range

37,5%

Inkomsten

154

Winst

228

195

Dividend

86

656

64

Ontvangen door staat

25

19

19

Solvabiliteitsratio

0,57

0,61

0,57

11,24%

10,21%

8,62%

38%

33%

41%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance

Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

6

Global Reporting Initiative (GRI)

A+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

ir. drs. H.N.J. Smits

CEO

346

39

385

75

ir. P.R.J.M. Smits CMA CTP

CFO

262

45

307

52

mw. ir. T. Menssen MBA (tot 01-09-2012)

COO

184

9

193

42

ir. R. (Ronald) Paul (per 01-09-2012)

COO

87

12

99

19

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)

6

R.P.M. van Slobbe

President-commissaris

35

ir. J.M. Kroon MBA

Lid

30
30

mw. ir. M.W.L. van Vroonhoven MBA

Lid

drs. R. (Robert) Frohn (per 01-01-2012)

Lid

30

drs. T.H. (Timo) Huges (per 01-03-2012)

Lid

25

Exclusief de €25,1 mln. extra dividend die Gemeente Rotterdam heeft ontvangen wegens het vrijvallen van de voorziening Commerz. Dit is namelijk een eenmalig dividend.

17 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) is beheerder, exploitant en
ontwikkelaar van het Rotterdamse haven- en industriegebied. De
doelen van het HbR zijn ontwikkeling, aanleg, beheer en exploitatie
van het haven- en industriegebied in Rotterdam, en het bevorderen
van een effectieve, veilige en efficiënte scheepvaartafwikkeling in de
Rotterdamse haven en het aanloopgebied voor de kust.
Juridische status en eigendom
HbR is een naamloze vennootschap. Er zijn twee aandeelhouders: de
gemeente Rotterdam en de staat. De gemeente Rotterdam heeft 70 5/6
% van de aandelen, de staat heeft 29 1/6 % van de aandelen. Na de
verzelfstandiging van het Gemeentelijk Havenbedrijf in het HbR is op
23 mei 2007 de staat toegetreden als medeaandeelhouder. Het verlicht
structuurregime is van toepassing.
Publiek belang
De Rotterdamse haven is van grote betekenis voor de Nederlandse
economie en het vestigingsklimaat, aangezien het een van de
belangrijkste kruispunten van goederenstromen ter wereld is. De
aanleiding voor participatie door het Rijk in HbR is de aanleg van de
Maasvlakte II. De volgende groepen van publieke belangen zijn
gedefinieerd voor het HbR:
• continuïteit en kwaliteit van de haven Rotterdam als vitale schakel
in de mainport;
• efficiënte marktverhoudingen: eerlijke mededinging en vrije
toegang tot infrastructuur;
• nautische veiligheid en duurzaam ruimtegebruik.
Deze publieke belangen worden geborgd door7:
• het Havenmeesterconvenant;
• de PKB PMR8 (nu: “AMvB Ruimte”);
• de Uitwerkingsovereenkomsten PMR;
• de Convenanten Haventarieven HbR-Deltalinqs en HbR-VNPI9;
• de Akte Vestiging Erfpacht I en II Maasvlakte II;
• de Overeenkomst Taakverwaarlozing;
• publiek aandeelhouderschap.
Van gemeentewege zijn nog van belang de Operationele Havenovereenkomst tussen de gemeente Rotterdam en Havenbedrijf Rotterdam N.V.
en de inbrengovereenkomst.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. HbR heeft vanuit haar statutaire doelen de volgende missie
geformuleerd: “Het Havenbedrijf Rotterdam ontwikkelt in partnerschap dé
Europese haven van wereldklasse.” HbR zet in op het verder ontwikkelen
van het haven- en industriecomplex Rotterdam tot het meest
Zie ook Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2004-2005, 24 691, nr. 60;
Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2005-2006, 28165, nr. 46; en
Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2005-2006, 24691, nr. 71.
8
Planologische Kernbeslissing-Plus Project Mainportontwikkeling Rotterdam
9
Overeengekomen op 9 juni 2011.
7

18 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

concurrerende, innovatieve en duurzame ter wereld. Het bedrijf
creëert waarde voor klanten door het ontwikkelen van ketens,
netwerken en clusters.
Investeringen. De grootste investering is op dit moment Maasvlakte II:
de ontwikkeling van 2.000 hectare nieuw gebied waardoor de haven
20% groter wordt. In 2012 is gestart met het verlengen van het
Yangtzekanaal naar Maasvlakte II. Tegelijkertijd startte de bouw van
twee nieuwe containerterminals. Inmiddels is Maasvlakte II in gebruik
genomen. De investering in Maasvlakte II is ongeveer € 3 miljard
groot. Wat betreft het bestaand Rotterdams gebied is de investeringsportefeuille voor de komende jaren rond de € 212 miljoen per jaar. Dit
zijn investeringen in (onder meer) klantgebonden investeringsinitiatieven, openbare inrichting, deelnemingen en vastgoed. Investeringen
groter dan € 50 miljoen moeten ter goedkeuring aan de AvA worden
voorgelegd. Internationale participaties moeten altijd aan de
aandeelhouders voorgelegd worden. In 2012 is de aankoop van een
stuk grond van € 75 miljoen goedgekeurd door de aandeelhouders.
Bezoldigingsbeleid. HbR is in het beoordelingskader bezoldigingsbeleid
ingedeeld in de categorie “markt-publiek”. De aandeelhouders
hebben in 2011 een nieuw en gematigder bezoldigingsbeleid
vastgesteld. De huidige CFO, COO en toekomstig CEO zijn onder dat
beloningsbeleid benoemd.
Vermogenspositie. In 2012 zijn er afspraken gemaakt tussen de staat en
het HbR over de gedeeltelijke restitutie van de door de staat gedane
rijksbijdrage voor de aanleg van Maasvlakte II. De staat heeft in 2013
circa € 295 miljoen daarvoor ontvangen. Dit gaf aandeelhouders
gemeente Rotterdam en de Staat ook de ruimte om het dividendbeleid aan te passen, waardoor de staat per jaar ruim vijf miljoen meer
dividend per jaar ontvangt.

Buitenlandse activiteiten
HbR heeft twee deelnemingen in het Sultanaat van Oman: Sohar
Industrial Port Company (SIPC) en Sohar Industrial Development
Company (SIDC). De belangrijkste risico’s zijn de zogenaamde
landenrisico’s, bijvoorbeeld de politieke en sociaaleconomische
gebeurtenissen die in een land plaatsvinden. HbR hanteert strenge
criteria voor het aangaan van nieuwe buitenlandse activiteiten. Er
wordt onder andere kritisch gekeken naar de rendementsdoelstelling
en naar de partijen waarmee wordt samengewerkt. Om de risico’s te
mitigeren hebben de deelnemingen in Oman ook een professionele
governancestructuur. In de statuten van de deelnemingen is verankerd
dat investeringen in Oman de goedkeuring behoeven van de RvC en
aandeelhouder (HbR), waardoor HbR proactief kan sturen. Verder
benoemt HbR met de andere aandeelhouders de leden van de directie
en raad van commissarissen.
De omvang van de activa in 2012 van HbR in Oman bedroeg in 2012 €
43 miljoen. (1,1% van de totale activa van HbR).

inhoudsopgave

2.1.7

Holland Casino

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Holland Casino

Bedrijfssector

Kansspelen

Vestigingsplaats

Hoofddorp

Jaar van oprichting

1974

Aantal werknemers (in fte)

4119

Website

www.hollandcasino.nl

Belang Staat der Nederlanden

Stichting onder controle van de staat

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

228,0

245,8

237,5

Aantal bezoeken (duizendtallen)

Eigen vermogen

65,2

65,9

62,1

Besteding per bezoek (€)

Vreemd vermogen

151,7

163,8

150,8

Inkomsten

539,4

557,2

546,3

Afgedragen kansspelbelasting
(mln €)

-9,9

Winst

-0,7

3,8

Dividend

0,0

0,0

0,0

Ontvangen door staat

0,0

0,0

0,0

Solvabiliteitsratio

0,30

0,29

0,29

-0,99%

5,92%

-14,74%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

5594

5699

5624

96

98

97

140,4

144,6

141,2

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

41

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

D.F. Flink

Bezoldiging

Totaal

Pensioen

CEO

281

55

336

46

W.G. Kooijman (tot 1 januari 2013)

CFO

221

60

281

35

N.M.A.M. Leise

COO

188

32

221

30

A.M.J.H. de Kleijn (per 1 november 2012)

CFO

33

0

33

5

10

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
A. Schouwenaar

10

Variabel

Voorzitter

28,5

W.J.M. van den Dijssel

Lid

22,0

F.I.M. Houterman

Lid

20,5

A.E.J.M. Schaapveld

Lid

22,6

W.F.C. Stevens

Lid

20,5

M.M. van Zuijlen

Lid

22,0

Afgetreden per 5 juni 2013.

19 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Holland Casino is in 1974 opgericht om een legaal alternatief te
bieden voor het illegale aanbod op het gebied van casinospelen en
zodoende het aanbod van casinospelen te kanaliseren. Sinds
december 1975 is Holland Casino door de Nederlandse overheid
aangewezen als enig vergunninghouder voor het aanbieden van
casinospelen in Nederland. Het doel van Holland Casino is het
organiseren van casino’s met inachtneming van de geldende
wettelijke bepalingen, de op grond daarvan verleende vergunningen en de daarbij gestelde voorwaarden. Holland Casino geeft bij
haar bedrijfsvoering invulling aan de doelstellingen van het
Nederlands kansspelbeleid, waarvan de uitgangspunten zijn
geformuleerd in de Wet op de Kansspelen.

Juridische status en eigendom
Holland Casino is een stichting en heeft dus geen aandelenkapitaal,
zoals een kapitaalvennootschap. De minister van Financiën is
verantwoordelijk voor het beheer en treedt op als ware hij aandeelhouder. Holland Casino wordt derhalve behandeld als een staatsdeelneming. In de statuten van Holland Casino zijn de rechten en bevoegdheden van de minister van Financiën vastgelegd. Onder de minister van
Veiligheid en Justitie vallen de beleidsmatige bevoegdheden.

Investeringen. De sinds 2008 verzwakte financiële situatie van Holland
Casino vraagt om een zeer zorgvuldige afweging tussen de hoogte
van de investeringen voor de noodzakelijke vernieuwing en de
continuïteit van het bedrijf. Er hebben in 2012 geen investeringen
plaatsgevonden waarvoor instemming van de aandeelhouder nodig
was.
Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van de beloningsmethodiek die wordt
gehanteerd voor staatsdeelnemingen, heeft de minister van Financiën
voor Holland Casino per 1 januari 2011 een nieuw gematigd beloningsbeleid vastgesteld. De nieuwe CFO is conform dit beleid benoemd.
Vermogensstructuur. Holland Casino kan voor de continuïteit van de
onderneming een gedeelte van de netto-opbrengst van de casino’s
reserveren ter opbouw van het eigen vermogen. Sinds medio 2008
staan de resultaten van de onderneming sterk onder druk door
onder andere het rookverbod, de economische crisis en de
concurrentie van andere vormen van entertainment en speelautomatenhallen. Daarnaast ondervindt Holland Casino ook concurrentie van illegaal kansspelaanbod op internet. In 2012 is opnieuw
verlies genoteerd. Het nettoresultaat was – € 0,7 miljoen.

Buitenlandse activiteiten
Publiek belang
Het hoofddoel van het kansspelbeleid is het reguleren en beheersen
van kansspelen met bijzondere aandacht voor het tegengaan van
kansspelverslaving, het beschermen van de consument en het
tegengaan van illegaliteit en criminaliteit. Uit dit algemene
hoofddoel volgt het publiek belang van Holland Casino, namelijk:
• het leiden van de vraag naar een betrouwbaar en gecontroleerd
legaal aanbod van casinospelen;
• het beschermen van de consument en het tegengaan van
kansspelverslaving door te voorkomen dat de sector wordt
verstoord door oneerlijke, ondeskundige en onbetrouwbare
aanbieders van (casino)spelen.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Wet op de Kansspelen;
• Beschikking Casinospelen 1996;
• Besluit College van Toezicht op de Kansspelen;
• Kansspelenbesluit;
• Speelautomatenbesluit 2000;
• Uitvoeringsbesluit Wet ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. Uitvoering van de strategie “Play Your Game” zal worden
gestopt. De externe en interne omstandigheden waarin de onderneming
opereert zijn inmiddels significant veranderd en nopen tot ontwikkeling
van een nieuwe strategie. Dit gebeurt in 2013.
20 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Holland Casino heeft geen activiteiten in het buitenland.

inhoudsopgave

2.1.8

KLM

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. (KLM)

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Amstelveen

Jaar van oprichting

1919

Aantal werknemers (in fte)

32.85011

Website

www.klm.nl

Belang Staat der Nederlanden

5,9%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

201112

2010

2012

2011

2010

Totaal activa

10.788

10.617

11.224

Bezettingsgraad passagiers (%)

85,7%

85,6%

83,6%

Eigen vermogen

2.441

2.558

2.683

Bezettingsgraad vrachtvervoer (%)

69,1%

70,4%

73,6%

Vreemd vermogen

8.347

8.059

8.541

Bezoldiging

Variabel13

Totaal

Pensioen

Inkomsten

9473

6985

8651

Winst

-44

48

147

Dividend

0

0

9,5

Ontvangen door staat

0

0,7

1,3

Solvabiliteitsratio

0,23

0,24

0,24

-1,76%

1,83%

5,97%

0%

0%

6%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance

Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

34

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie
President-directeur

731

497

1228

304

C.M.P.S. Eurlings

P.F. Hartman

Directeur

369

160

529

84

E.F. Varwijk

Directeur

394

150

544

95

P.J.Th. Elbers (per 11 mei 2012)

Directeur

217

87

304

47

F.N.P. Gagey (tot 1 april 2012)

Financieel directeur

112

0

112

014

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Voorzitter

28,5

H. Guillaume

Lid

28,5

Vice-voorzitter

22,0

R. Laan

Lid

35,5

I.P. Asscher-Vonk

lid

20,5

J. Peyrelevade

Lid

26,5

J.D.F.C. Blanchet

lid

22,6

A.J.M. Roobeek

Lid

28,5

P. Calavia (per 11 mei 2012)

lid

20,5

H.N.J. Smits

Lid

30,5

K.J. Storm
J.D.F. Martre (tot 11 mei 2012)

15

Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Gemiddeld aantal FTE’s inclusief tijdelijke krachten en inhuur.
Het betreft een periode van 9 maanden, namelijk april - december 2011.
13
Dit is het short term incentive plan. Daarnaast is er ook een long term incentive plan in de vorm van zogenoemde phantom shares. De waarde van deze phantom shares kan
pas op het moment van uitoefening (verkoop) worden vastgesteld, en is hier daarom buiten beschouwing gelaten.
14
De pensioenkosten en sociale lasten van de heer Gagey worden gedragen door Air France.
15
Vice-voorzitter per 11 mei 2012.
11

12

21 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
In 1919 werd in Den Haag de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij
voor Nederland en Koloniën opgericht. Op 30 september 2003 heeft
de toenmalige staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, mede
namens de minister van Financiën, ingestemd met een fusie tussen
KLM en Air France16. De fusie was onder meer ingegeven door de
positieve bijdrage die de combinatie de komende jaren kon leveren
aan de positie en ontwikkeling van KLM en de luchthaven Schiphol
en daarmee aan de Nederlandse economie. Bovendien zou de
gefuseerde onderneming de grootste luchtvaartcombinatie in
Europa en één van de grootste in de wereld zijn.

Juridische status en eigendom
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. (KLM) is een naamloze
vennootschap naar Nederlands recht. KLM kent een directie en een
raad van commissarissen. Sinds mei 2007 kent KLM een verlicht
structuurregime. Per 31 december 2012 ziet de aandeelhoudersstructuur van KLM er als volgt uit. Air France KLM houdt:
• alle KLM-prioriteitsaandelen en een gedeelte van de gewone
aandelen, tezamen 49% van het stemrecht in KLM
vertegenwoordigend;
• de certificaten, uitgegeven door de Stichting
Administratiekantoor KLM (“SAK I”), die zien op gewone
KLM-aandelen en op de cumulatief preferente aandelen A
gehouden door SAK I;
• de certificaten, uitgegeven door de Stichting
Administratiekantoor Cumulatief Preferente Aandelen C (“SAK
II”), die zien op de cumulatief preferente aandelen C gehouden
door SAK II.

name over de rol van KLM voor de Nederlandse netwerkkwaliteit.
Hiervoor zijn zogeheten ‘state assurances’ afgesproken.17
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Wet Luchtvaart;
• State assurances (zie kamerstuk 2009 – 2010, 29232, nr. 6);
• Luchtvaartovereenkomsten Nederland en derden;
• Luchtvaartovereenkomsten Europese Unie en derden.

Invulling aandeelhouderschap
Daar waar relevant stemt de staat op de AvA conform de uitgangspunten van de nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2013. Gezien
het beperkte belang van de staat in KLM en de aanwezigheid van een
andere prioriteitsaandeelhouder (de holding Air France-KLM S.A.) is
de invloed van de Nederlandse staat als aandeelhouder beperkt.

Buitenlandse activiteiten
De holding Air France-KLM is een multinational. De onderneming
heeft daardoor per definitie buitenlandse activiteiten.

SAK I houdt 33,16% van het stemrecht in KLM op basis van de
gewone aandelen en de cumulatief preferente aandelen A. SAK II
houdt 11,25% van het stemrecht in KLM op basis van de cumulatief
preferente aandelen C. De Nederlandse staat houdt direct cumulatief preferente aandelen A, die 5,92% van het stemrecht
representeren.
De bedrijven KLM en Air France zijn naast elkaar ondergebracht in
een Franse holdingmaatschappij: Air France-KLM S.A.

Publiek belang
Het netwerk van internationale verbindingen dat vanaf de mainport
Schiphol wordt aangeboden is van groot belang voor de bereikbaarheid, economie en concurrentiekracht van Nederland. KLM is als
Nederlandse “home carrier” met een uitgebreid intercontinentaal
en Europees netwerk een belangrijke pijler binnen de Nederlandse
luchtvaart. Dit belang wordt vooral geborgd door publiekrechtelijke
instrumenten en overeenkomsten tussen de Nederlandse staat en
Air France-KLM. Deze zijn afgesproken ten tijde van de fusie, met
16

Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2003-2004, 29232, nr. 1.

22 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

17

zie Kamerstuk 2009 – 2010, 29232, nr. 6.

inhoudsopgave

2.1.9

KNM

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Koninklijke Nederlandse Munt N.V. (KNM)

Bedrijfssector

Metaalbewerking

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1994

Aantal werknemers (in fte)

88

Website

www.knm.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht
(€ mln.)

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2012

2011

2010

Totaal activa

32

35

33

2012

2011

2010

Productie van euromunten (mln.)

16,4

26,2

41,4

Eigen vermogen

10

10

10

Vreemd vermogen

22

25

23
28,1

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

172,2

12,5

184,7

37

Inkomsten

28,2

32,2

Winst

0,5

0,2

0,5

Dividend

0,2

0,1

0,2

Ontvangen door staat

0,2

0,1

0,2

Solvabiliteitsratio

0,31

0,29

0,31

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

4,9%

1,8%

4,6%

Pay-out ratio

50%

50%

50%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

120

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Directie
ir. M.T. Brouwer

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
prof. drs. A. Verberk RA

Voorzitter

21,6

ir. M.H. Hendrikse

Lid

15

mw. Ir. W.A.A. Peek-Vissers

Lid

15

23 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
De missie van de Koninklijke Nederlandse Munt (KNM) is het slaan
van munten en daaraan gerelateerde producten, de ontwikkeling en
exploitatie van de hiervoor noodzakelijke kennis en de verkoop van
deze producten, dit alles voor de Staat der Nederlanden, andere
overheden, consumenten en commerciële partijen. De KNM heeft
een contract gesloten met het ministerie van Financiën – het
zogenoemde Muntcontract – hetgeen in grote lijnen inhoudt dat de
KNM te allen tijde capaciteit beschikbaar stelt om invulling te geven
aan de behoefte aan Nederlandse euromunten.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. De KNM draagt zorg voor de uitvoering van de publieke
taken volgens het Muntcontract. Tegelijkertijd streeft de KNM
ernaar om te behoren tot de top-5 van internationale munthuizen,
afgemeten aan kwaliteitsniveau. Verder streeft de onderneming de
komende jaren naar groei in productievolume en naar verbetering
van de winstgevendheid van de product-marktcombinaties
circulatiegeld, verzamelaarsmarkt en custom made producten.
Investeringen. In 2012 lagen geen investeringsvoorstellen voor aan de
staatssecretaris van Financiën als aandeelhouder.

Juridische status en eigendom
De KNM is een naamloze vennootschap. De vennootschap is
opgericht bij de verzelfstandiging van de onderneming in 1994.
Deze oprichting is geregeld in de Wet tot oprichting van de
naamloze vennootschap De Nederlandse Munt N.V. d.d. 27 april
1994. De vennootschap is ingericht volgens het verlicht structuurregime. De aandelen van de KNM worden voor 100% gehouden door
de staat.

Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van de beloningsmethodiek die de
minister van Financiën hanteert voor de staatsdeelnemingen, is in
2011 voor de directie van de KNM een nieuw beloningsbeleid
vastgesteld.
Vermogensstructuur. In het dividendbeleid is vastgelegd dat de KNM in
beginsel 50% van de winst afdraagt als dividend. De vermogenspositie van de onderneming is in 2012 vrijwel gelijk gebleven.

Publiek belang
Munten mogen uitsluitend in opdracht van de staat worden
vervaardigd. Daarbij moeten de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen in acht worden genomen. De KNM voert het muntrecht van de
staat uit. Meer specifiek zijn de volgende publieke belangen
gemoeid met de KNM:
• beschikbaarheid van Nederlandse euromunten, bijzondere
munten met de hoedanigheid van wettig betaalmiddel en
munten zonder de hoedanigheid van wettig betaalmiddel en
daarvoor benodigde productiecapaciteit;
• veiligheid van de productie tegen vervalsing en de aanwijzing van
de Munt als Nationaal Analysecentrum voor Munten.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Muntwet 2002;
• Wet tot oprichting van de Nederlandse Munt N.V.;
• Instelling Nat. Analysecentrum Munten, Staatscourant 20-12-01,
nr. 247;
• Muntcontract;
• publiek aandeelhouderschap.

24 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Het rendement op gemiddeld eigen vermogen was in 2012 4,7 % (in
2011: 1,7%). Het rendement is beperkt vanwege de krappe winstmarges en doordat de productiecapaciteit in 2012 niet volledig is
benut. KNM zet zich in om de productievolumes te verhogen,
bijvoorbeeld door naast het Muntcontract deel te nemen aan
tenders voor het slaan van munten voor buitenlandse centrale
banken. Ook zoekt KNM naar mogelijkheden tot verbreding van
het productaanbod om zo de bijdrage aan de winst te verbeteren.

Buitenlandse activiteiten
De KNM heeft een 16,7% deelneming in World Money Fair Basel in
Zwitserland. Het gaat om een zeer beperkt belang van € 88.000.

inhoudsopgave

2.1.10 Nederlandse Staatsloterij
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Stichting Exploitatie Nederlandse Staatloterij (Nederlandse Staatsloterij)

Bedrijfssector

Kansspelen

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1992

Aantal werknemers (in fte)

146

Website

www.denederlandsestaatsloterij.nl

Belang Staat der Nederlanden

Stichting onder controle van de staat

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

244,2

250,7

262,9

2012

2011

2010

Bruto-uitkeringspercentage

69,4%

69,7%

69,5%

Eigen vermogen

72,9

69,1

62,9

Vreemd vermogen

171,3

181,5

199,8

Prijzengeld, inclusief kansspelbelasting (€ mln.)

546,0

572,5

585,2

Inkomsten

787,0

821,2

839,5

Winst

98,1

110,3

106,8

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Algemeen directeur

197

-

197

70

Dividend

93,9

94,6

106,8

Ontvangen door staat

93,9

94,6

106,8

Solvabiliteitsratio

0,30

0,28

0,24

138,17%

167,12%

182,41%

96%

86%

100%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance

Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

75

Global Reporting Initiative (GRI)

B+

Corporate Governance Code

√

Directie
F.H. van Steenis

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
H.H. Meijer

Voorzitter

25,5

W.F.C. Stevens

Vice-voorzitter

17

mw. H.M. Prast

Lid

17

J.A. Kamps

Lid

17

J.E. Lagerweij

Lid

17

25 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
De Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij is opgericht in
1992 toen de organisatie van de Staatsloterij, die al sinds 1726
bestaat, werd verzelfstandigd. De Nederlandse Staatsloterij
organiseert de Staatsloterij, een loterij met maandelijkse trekkingen
en speciale trekkingen op onder andere Koninginnedag en met
oudejaarsdag. Daarnaast organiseert de Staatsloterij ook de loterij
“Miljoenenspel” met wekelijkse trekkingen.

Juridische status
De Nederlandse Staatsloterij is een stichting en heeft dus geen
aandelenkapitaal, zoals een kapitaalvennootschap. De minister van
Financiën is verantwoordelijk voor het beheer en treedt op als ware
hij aandeelhouder. De Nederlandse Staatsloterij wordt derhalve
behandeld als een staatsdeelneming. De Nederlandse Staatsloterij
heeft een statutair bestuurder (algemeen directeur) en een raad van
commissarissen. De minister van Veiligheid en Justitie verleent de
vergunning aan de Nederlandse Staatsloterij.

Publiek belang
Het hoofddoel van het kansspelbeleid is het reguleren en beheersen
van kansspelen met bijzondere aandacht voor het tegengaan van
kansspelverslaving, het beschermen van de consument en het
tegengaan van illegaliteit en criminaliteit. Het publiek belang van
de Nederlandse Staatsloterij vloeit voort uit de doelstelling van het
kansspelbeleid. Voor de Nederlandse Staatsloterij gelden als
publieke belangen:
• het kanaliseren van de vraag naar loterijspelen door te voorzien
in een betrouwbaar, door de overheid gestuurd aanbod;
• het stellen van een norm voor het overige loterijaanbod;
• het tegengaan van illegaal aanbod door te voorzien in een
betrouwbaar aanbod;
• het beschermen van de consument.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Wet op de kansspelen;
• Wet Stichting exploitatie Nederlandse Staatsloterij;
• Kansspelenbesluit;
• de kansspelautoriteit;
• Beschikking Staatsloterij;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. De Nederlandse Staatsloterij heeft in 2012 de in 2011
vastgestelde strategie voor 2012-2015 gevolgd. Zij legt zich toe op de
volgende punten:
• afdekken van de behoefte aan loterijspelen (innovatie);
• flexibele verkrijgbaarheid van haar loterijen bevorderen;
• vergroten van klantenbinding;
• maatschappelijke verantwoordelijkheid tonen.

26 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Investeringen. In 2012 zijn geen investeringsbeslissingen ter goedkeuring aan de aandeelhouder voorgelegd.
Bezoldigingsbeleid.Aan de hand van de beloningsmethodiek die wordt
gehanteerd bij staatsdeelnemingen, heeft de minister van Financiën
voor de Nederlandse Staatsloterij in 2010 een nieuw gematigd
beloningsbeleid vastgesteld. De huidige algemeen directeur valt
onder dit beleid.
Vermogensstructuur. De staat ontving over het jaar 2012 een afdracht
van 15% (inclusief vennootschapsbelasting) van de omzet. Voorts is
64% van het resultaat na afdracht en na belastingen over 2012
afgedragen aan de staat. De rest van het resultaat is toegevoegd aan
het eigen vermogen. Dit kan – mede – worden aangewend om te
anticiperen op ontwikkelingen in de kansspelmarkt, bijvoorbeeld
door te investeren in de ontwikkeling van een breder spelaanbod.

Buitenlandse activiteiten
De Nederlandse Staatsloterij heeft geen activiteiten in het
buitenland.

inhoudsopgave

2.1.11 NS
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Nederlandse Spoorwegen Groep N.V. (NS)

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1937

Aantal werknemers (in fte)

31517

Website

www.ns.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

6.243

6.050

5.794

2012

2011

2010

Eigen vermogen

3.162

2.977

2.831

Vervoersomvang (miljoen
reizigerskilometers)

17098

16808

16359

Vreemd vermogen

3.081

3.073

2.963

Punctualiteit

94,2%

94,7%

92,5%

Algemeen klantoordeel reizen per
trein

74%

74%

75%

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

A. Meerstadt

President-directeur

489

0

489

E.M. Robbe

Directeur

379

0

379

M.W.L. Vroonhoven

Directeur

379

0

379

Inkomsten

4638

3628

3520

Winst

264

211

149

Dividend

92

74

52

0,51

0,49

0,49

8,60%

7,27%

5,23%

35%

35%

35%

155

Ontvangen door staat
Solvabiliteitsratio
Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

28

Global Reporting Initiative (GRI)

A+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
W. Meijer
F.J.G.M. Cremers

Voorzitter
Vice-voorzitter

40

Lid

35

T.M. Lodders

18

40

M.J. Oudeman

Lid

30

P. Rosenmöller

Lid

30

J.J.M. Kremers (per 26 januari 2012)

Lid

28

C.J. van den Driest (per 24 oktober 2012)

Lid

5

Het werkgeversdeel van de pensioenbijdragen is niet gespecificeerd voor de individuele leden van de raad van bestuur. In totaal bedroeg deze in 2012 € 39.474.

27 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Pensioen18

inhoudsopgave

Beschrijving
De Nederlandse Spoorwegen (NS) is in 1937 opgericht door een
bundeling van de twee grote spoorwegmaatschappijen:
Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen en de
Hollandsche IJzeren Spoorweg- Maatschappij. De NS heeft als missie
om meer reizigers veilig, op tijd en comfortabel te vervoeren via
aantrekkelijke stations. De NS is met name actief in twee segmenten: reizigersvervoer en knooppuntontwikkeling en –exploitatie. Er
zijn negen miljoen NS-klanten die samen 348 miljoen treinreizen
per jaar maken. De NS verzorgt daarnaast ook aanvullende diensten
in de “reisketen”, zoals busvervoer en fietsverhuur. Het bedrijf
beheert 397 stations en ontwikkelt samen met partners de grote
knooppunten van openbaar vervoer in Nederland. Op de stations
beheert de NS winkels en horecagelegenheden.

Juridische status en eigendom
De NS is een naamloze vennootschap waarvan de staat 100% van de
stemgerechtigde aandelen houdt. Het verlicht structuurregime is
van toepassing.

Investeringen. In 2012 investeerde de NS € 0,5 miljard, vooral in het
moderniseren van bestaand materieel en in nieuwe treinen voor het
binnenlands vervoer. Daarnaast is de informatievoorziening aan de
treinreiziger geheel bij NS ondergebracht. Hiertoe verwelkomde de
NS 225 medewerkers van de reisinformatie, dat eerst onderdeel was
van Pro-rail. Er is veel geïnvesteerd in verbetering van de reisinformatie en stations. In 2012 zijn er door de NS geen investeringsbesluiten aan de aandeelhouder voorgelegd.
Bezoldigingsbeleid. In 2012 is een nieuw beloningsbeleid vastgesteld
dat ten opzichte van het voorgaande beloningsbeleid rond de 35%
gematigd is. Het variabele aandeel in de totale beloning wordt in
het nieuwe beleid meer dan gehalveerd van 40 à 50% naar maximaal
20% en is in sterke mate gekoppeld aan de publieke doelstellingen.
Vermogensstructuur. De vermogensstructuur van de NS als geheel is
adequaat. De verhouding tussen eigen vermogen en totaal
vermogen (solvabiliteitsratio) is 0,51. De winst is in 2012 t.o.v. 2011
met € 53 miljoen gestegen naar € 264 miljoen. Hiervan is € 92 miljoen
uitgekeerd als dividend aan de staat.

Publiek belang
Het met de NS gemoeide publiek belang is het bereikbaar houden
van de grote stadsgewesten via voldoende en betrouwbaar massatransport per spoor, tegen een consumentenprijs waarin de
maatschappelijke baten van dat vervoer zijn verwerkt. Daarbij is een
basisniveau aan vervoersdiensten in het hele land tegen aanvaardbare prijzen een publiek belang, waarbij ook het spoor kan
bijdragen. De NS heeft via een onderhands verleende concessie
diverse zorgplichten, namelijk bereikbaarheid, betrouwbaarheid,
kwaliteit, betaalbaarheid en (sociale) veiligheid. De NS levert een
bijdrage aan de concurrentiepositie van het openbaar vervoer door
het beter laten aansluiten van vervoermodaliteiten door bijvoorbeeld de aanleg van “Park & Ride-terreinen” en fietsenstallingsplaatsen. De NS spant zich daarnaast in voor het aantrekkelijker
maken van de stations(gebieden), waardoor de kwaliteit van het
openbaarvervoerproduct wordt vergroot en hiermee het gebruik
van het openbaar vervoer wordt gestimuleerd. Dit publiek belang
wordt geborgd door:
• concessieovereenkomst HRN;
• Wet Personenvervoer 2000 en onderliggende wet- en regelgeving;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. De NS heeft als missie telkens meer reizigers veilig, op tijd
en comfortabel te vervoeren via aantrekkelijke stations. De NS blijft
streven naar een excellente dienstverlening met een concurrerend
kostenniveau.

28 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Buitenlandse activiteiten
De NS heeft een internationale dochter, genaamd Abellio. Daarnaast
heeft NS een dochter in Ierland, NS Financial Services,waarin het
NS-materieel is ondergebracht. De Belastingdienst en de NS zijn in
gesprek over de verhuizing van deze dochter naar Nederland.
De belangrijkste risico’s van de buitenlandse activiteiten van NS zijn:
renterisico, valutarisico en, specifiek bij de lease activiteiten,
restwaarde- en kredietrisico. Het renterisico en valutarisico wordt
afgedekt met behulp van derivaten. Het aanhouden van zowel
rente- als valutaposities voor buitenlandse concernonderdelen
vindt plaats binnen gedefinieerde positielimieten. NS Financial
Services loopt restwaarde- en kredietrisico bij haar lease activiteiten.
Het restwaarderisico wordt in de meeste gevallen afgedekt door
contractuele zekerheden overeen te komen met de concessieautoriteiten. Kredietrisico wordt doorgaans door periodieke analyse op
kredietwaardigheid van wederpartijen beheerst.
De omvang van de activiteiten van Abellio Transport Holding (excl.
NS Financial Services) bedroeg in 2012 € 505 miljoen. (8,1% van de
totale activa van NS).

inhoudsopgave

2.1.12 NWB Bank
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Nederlandse Waterschapsbank N.V. (NWB Bank)

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1954

Aantal werknemers (in fte)

44,2

Website

www.nwbbank.com

Belang Staat der Nederlanden

17,2%

Financieel overzicht19

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

76.084

67.696

57.358

Eigen vermogen

1.226

1.188

1.135

Vreemd vermogen

74.858

66.508

56.223

Inkomsten20

Renteresultaat (€ mln.)
Verstrekte kredieten op lange
termijn (€ mln.)

2011

2010

107

75

104

48.142

45.474

43.172

1.864

1.832

1.779

933

1.112

904

Winst

40

75

91

BIS Solvency ratio

111%

90%

100%

Dividend

0

0

23

Capital ratio

1,6%

1,8%

2,0%

Ontvangen door staat

0

0

1,8

Solvabiliteitsratio

0,02

0,02

0,02

3,31%

6,46%

8,34%

0%

0%

25%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

Naar risico gewogen activa (€ mln.)

2012

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

32

Global Reporting Initiative (GRI)

B+

Corporate Governance Code

√

Code Banken

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

R.A. Walkier

Bezoldiging

Variabel21

Totaal

Pensioen22
97

Voorzitter van de directie

277

-

277

drs. L.M.T. van Velden

Directielid

210

21

231

58

F.J. van der Vliet RBA

Directielid

210

21

231

50

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Voorzitter

35

dr. J.J.M. Jansen

Lid

19

15

drs. M.B.G.M. Oostendorp
(benoemd per 22 november 2012)

Vice-voorzitter

Lid

1

prof. dr. A.F.P. Bakker
(benoemd per 1 januari 2012)

Lid

21

ir. E.H. baron van Tuyll van Serooskerken
(afgetreden per 26 april 2012)

Lid

5

drs. E.F. Bos

Lid

21

A. van Vliet-Kuiper
(benoemd per 22 november 2012)

Lid

1

drs. V.I. Goedvolk

Lid

21

mr. B.J.M. baron van Voorst tot Voorst

Lid

19

prof. dr. R.G.C. van den Brink
mr. drs. P.C.G. Glas

23

Per 1 januari 2011 is de NWB Bank voor haar financiële verslaggeving overgegaan van waarderingsgrondslagen conform IFRS-EU naar Nederlandse verslaggevingsstandaarden (NL GAAP). De bedragen 2010 betreffen de herrekende bedragen op basis van NL GAAP.
20
Voor de NWB Bank betreft het hier de rentebaten.
21
De heer Walkier ziet in verband met de geldende dividendstop als voorzitter van de directie af van zijn variabele beloning over 2012.
22
Voor de heer Walkier is in 2012 tevens € 133.000 betaald aan het pensioenfonds t.b.v. inhaalslagen i.v.m. indexaties van het pensioen over de jaren 2009, 2010 en 2012. Voor
mevrouw Van Velden is in 2012 tevens € 2.000 betaald aan het pensioenfonds t.b.v. de indexatie van het pensioen over het jaar 2012.
23
Vice-voorzitter sinds 26 april 2012.
19

29 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Na de watersnoodramp van 1953 hebben Nederlandse waterschappen in 1954 de Nederlandse Waterschapsbank (NWB Bank) opgericht
om hen te voorzien van financiering voor de omvangrijke investeringen in onder meer dammen en dijken. Sindsdien heeft de NWB
Bank zich ontwikkeld tot een financiële dienstverlener voor de
bredere Nederlandse (semi)publieke sector. Zo vormen woningcorporaties momenteel de grootste klantengroep.

Juridische status en eigendom
De NWB Bank is een naamloze vennootschap. De aandelen worden
gehouden door Nederlandse overheden. De staat houdt 17,2% van de
stemgerechtigde aandelen. De overige aandelen worden gehouden
door waterschappen en provincies. Het gestorte kapitaal van de NWB
Bank bestaat uit aandelen A en B. Op aandelen B is 25% van de
nominale waarde gestort, maar voor elk aandeel B kunnen tijdens
een aandeelhoudersvergadering wel vier stemmen worden uitgebracht. Er wordt alleen dividend uitgekeerd op gestort kapitaal. De
staat houdt relatief meer aandelen B, waardoor het stemgerechtigde
of juridische belang van de staat in de NWB Bank groter is dan het
“economische” belang. Het stemgerechtigde belang is 17,2% en het
economische belang 7,7%.

crisis in 2008 haar klanten voortva- rend van goedkope financiering
kunnen voorzien.
Investeringen. De verstrekte kredieten vormen verreweg de belangrijkste investeringen van de NWB Bank. De NWB Bank verstrekt jaarlijks
vele miljarden aan kredieten aan Nederlandse decentrale overheden
en door de overheid gegarandeerde instellingen in sociale woningbouw, zorg en onderwijs. In 2012 verstrekte de NWB Bank € 5,7
miljard aan nieuwe langlopende kredieten; een lichte stijging van €
0,6 miljard ten opzichte van 2011. Van de nieuwe kredieten in 2012 is
73% verstrekt aan woningbouwcorporaties. Hierna volgen de
gemeenten en provincies met 12% , de waterschappen met 9% en de
zorgsector met 5% van de kredietverlening. Deze afzonderlijke
investeringen behoeven geen instemming van de aandeelhouders
voor zover de omvang van de investering niet groter is dan een derde
van het uitstaande kapitaal. In 2012 zijn er geen investeringsbeslissingen ter goedkeuring voorgelegd aan de AVA.
Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van de beloningsmethodiek die wordt
gehanteerd voor staatsdeelnemingen, hebben de aandeelhouders
voor de NWB Bank een gematigd beloningsbeleid vastgesteld dat is
ingegaan per 1 januari 2010. De zittende leden van de directie vallen
onder dit beleid.

Publiek belang
De kosten van maatschappelijke voorzieningen behoren voor de
burger zo laag mogelijk te zijn. De NWB Bank draagt daaraan bij
door rendabele financiële dienstverlening tegen lage tarieven te
verzorgen voor overheden en instellingen uit de semipublieke
sector; dit zowel in goede als in slechte tijden.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Wet op het financieel toezicht (“Wft”);
• Wet financiering decentrale overheden (“Fido”);
• Ministeriële Regeling uitzettingen derivaten decentrale overheden (“Ruddo”);
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. Sinds haar oprichting houdt de NWB Bank vast aan het
strategische concept ‘bank van en voor de overheid’. Hiermee
beoogt de NWB Bank met een efficiënte en hoogwaardige organisatie de Nederlandse overheden en semipublieke sector van zo
goedkoop mogelijke financiering te voorzien. De NWB Bank
onthoudt zich doelbewust van verbreding van de dienstverlening
buiten deze sectoren, zodat het lage risicoprofiel van de NWB Bank
een reflectie kan blijven van dat van de Nederlandse overheidssector. Tezamen met het aandeelhouderschap van Nederlandse
overheden biedt deze houding de NWB Bank een zeer goede
uitgangspositie om zich tegen gunstige tarieven te financieren om
zo goedkoop mogelijke kredieten te kunnen verstrekken. Mede
dankzij deze strategie heeft de NWB Bank ook sinds de financiële
30 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Vermogensstructuur. De nettowinst bedroeg in 2012 € 40 miljoen (2011:
€ 75 miljoen). Deze daling van 47% was hoofdzakelijk het gevolg van
een lager resultaat uit financiële transacties, met name vanwege
ongerealiseerde waardemutaties in de portefeuilles van de NWB
Bank door veranderingen in rente- en valutakoersen. Daarnaast was
de ingevoerde bankenbelasting van invloed op de winst; de
bankenbelasting bedroeg over 2012 € 12 miljoen.
In het licht van wijzigingen in internationale regelgeving omtrent
kapitaalbuffers worden zwaardere vermogens- en liquiditeitseisen
aan banken gesteld. Met name de introductie onder het Basel
III-toezichtkader van een norm voor de zogeheten leverage ratio van
3% noopt de NWB Bank tot het voeren van een stringenter dividenden reserveringsbeleid. Begin 2011 heeft de NWB Bank daarom
besloten tot een maximale reservering van de jaarlijkse winsten,
zolang niet wordt voldaan aan de 3%-norm voor de leverage ratio.
De NWB Bank heeft over 2012 dan ook geen dividend uitgekeerd en
de gehele nettowinst toegevoegd aan de algemene reserves van de
NWB Bank.

Buitenlandse activiteiten
De NWB Bank financiert zich op de internationale geld- en
kapitaalmarkten. De investeringen, met name in de vorm van
kredietverlening, vinden uitsluitend plaats in Nederland.

inhoudsopgave

2.1.13 Schiphol
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

N.V. Luchthaven Schiphol (Schiphol Group)

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Schiphol

Jaar van oprichting

1958

Aantal werknemers (in fte)

2087

Website

www.schiphol.nl

Belang Staat der Nederlanden

69,77%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

5.788

5.735

5.506

2012

2011

2010

317

313

301

Eigen vermogen

3.203

3.175

3.109

Vreemd vermogen

2.586

2.561

2.397

Marktaandeel passagiers (Euro
top-10)

10,7%

10,9%

10,6%

Marktaandeel vracht (Euro top-10)

13,9%

13,9%

14,0%

Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

President-directeur

385

115

500

108

Inkomsten

1353

1278

1180

Winst

198,7

194,5

169,0

Dividend

108,4

97

76,2

Ontvangen door staat

75,6

68,1

53,1

Solvabiliteitsratio

0,55

0,55

0,56

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

6,2%

6,2%

5,6%

Pay-out ratio

50%

50%

50%

24

Aantal lijnbestemmingen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

47

Global Reporting Initiative (GRI)

B+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

J.A. Nijhuis
E.A. de Groot (per 1 april 2012)

CFO

244

39

283

68

P.M. Verboom (tot 1 augustus 2012)

CFO

175

61

237

92

A.P.J.M. Rutten

COO

301

85

386

115

M.M. de Groof

CCO

301

85

386

82

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
A. Ruys

Voorzitter

42

Vice-voorzitter

39

Lid

30

F.J.G.M. Cremers

Lid

35

P. Graff

Lid

0

T.A. Maas-de Brouwer
J.G.B. Brouwer

H.J. Hazewinkel

Lid

35

M.A. Scheltema

Lid

32

W.F.C. Stevens (tot 18 april 2012)

Lid

12

J.G. Wijn (per 1 juni 2012)

Lid

16

24

Het dividendbeleid stelt dat van het nettoresultaat na correctie voor waardeveranderingen in vastgoed 50% wordt uitgekeerd aan de aandeelhouders.

31 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave
Beschrijving
Schiphol Group is exploitant van een aantal Nederlandse luchthavens,
waarvan de luchthaven Amsterdam Airport Schiphol de belangrijkste is.
De vennootschap is (mede-)eigenaar van Rotterdam The Hague Airport,
Eindhoven Airport en Lelystad Airport. De luchthaven is een van de
thuishavens van Air France-KLM en haar partners.

Juridische status en eigendom
Schiphol Group is een naamloze vennootschap, waarvan de Staat der
Nederlanden 69,77% van de aandelen houdt. Andere aandeelhouders
zijn de gemeenten Amsterdam (20,03%) en Rotterdam (2,2%) en het
Franse Aéroports de Paris S.A. (8%). Op Schiphol Group is het
structuurregime van toepassing.

Publiek belang
Het publieke belang van de luchthaven Schiphol is direct verbonden met
het algemeen belang van de luchtvaart in Nederland. Meer specifiek zijn
met Schiphol de volgende publieke belangen verbonden:
• continuïteit, kwaliteit en netwerkontwikkeling van de luchthaven
als vitale schakel in de Nederlandse economie;
• efficiënte marktverhoudingen: eerlijke mededinging en vrije
toegang tot infrastructuur;
• voorkomen van misbruik van marktmacht: kostenefficiënte
exploitatie van de luchthaveninfrastructuur;
• kwalitatief hoogwaardige bereikbaarheid van de luchthavens;
• zorgen voor een duurzame, gezonde en veilige leefomgeving, zodat
de hinder van luchtvaart niet te groot wordt en de (veiligheids)
risico’s voor de consument aanvaardbaar blijven.
Dit publiek belang wordt geborgd door onder meer:
• Wet luchtvaart;
• Besluit exploitatie luchthaven Schiphol;
• Luchthavenverkeerbesluit en luchthavenindelingsbesluit;
• Aanvullend luchthavenreglement luchthaven Schiphol;
• Aanwijzing Schiphol tot volledig gecoördineerd luchtvaartterrein;
• Regeling milieu-informatie luchthaven Schiphol;
• Regeling operationele beperkingen lawaaiige luchtvaartuigen Schiphol;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. In de strategie staan de maatschappelijke functie en een
ondernemende bedrijfsvoering centraal; twee pijlers waarmee de
onderneming tezamen “Europe’s preferred airport” wil zijn en
zodoende een belangrijke motor voor de Nederlandse economie wil
blijven. Het handhaven en versterken van de concurrentiepositie als
knooppunt van continentaal en intercontinentaal luchtverkeer en als
mainport is de belangrijkste doelstelling. Behoud van de mainportpositie is niet vanzelfsprekend. In 2012 heeft Schiphol Group daarom,
mede op basis van inzichten vanuit overleg met sector-partijen en de
overheid, het strategiedocument ‘Essentiële elementen van de
mainport’ opgesteld. Het document actualiseert de mainportstrategie
en bevestigt de definitie van de Mainport.
32 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Investeringen. De statuten van Schiphol Group bepalen dat investeringen
met een omvang van ten minste 10% van het balanstotaal ter
goedkeuring aan de aandeelhouders moeten worden voorgelegd.
Dergelijke investeringsbeslissingen hebben zich in 2012 niet voorgedaan. Schiphol investeerde in 2012 € 298 miljoen in vaste activa (2011:
€ 263 miljoen). Dat is een toename van 18% ten opzichte van 2011.
Schiphol Group werkte in 2012 met haar partners aan een Masterplan
voor Schiphol Group dat voorziet in de uitbreiding van de capaciteit en
een structurele verbetering van de kwaliteit van de terminals, pieren
en opstelplaatsen.
Bezoldigingsbeleid. Naar verwachting zullen de aandeelhouders en raad van
commissarissen op korte termijn het nieuwe beloningsbeleid vaststellen.
Vermogensstructuur. In het dividendbeleid van Schiphol Group is vastgelegd
dat maximaal 50% van het nettoresultaat als dividend kan worden
uitgekeerd. Waardeveranderingen van vastgoedbeleggingen worden
uitgezonderd van de dividendberekening. De ratio’s die belangrijk zijn
voor het behoud van Schiphols kredietwaardigheid verbeterden. De FFO/
totale schuld bedroeg in 2012 24,4%; een stijging ten opzichte van de
18,5% in 2011. De FFO interest dekkingsratio bedroeg in 2012 5,6x een
verbetering ten opzichte van de 4,5x in 2011. De credit ratings van
Schiphol Group zijn in het verslagjaar ongewijzigd single A bij Standard &
Poor’s en A1 bij Moody’s gebleven. Het rendement op eigen vermogen
van Schiphol Group kwam in 2012 uit op 6,2% (2011: 6,2%). Dit cijfer
wordt voornamelijk veroorzaakt door de goede resultaten van de
zogenoemde niet-luchtvaartactiviteiten. Het rendement op geïnvesteerd
vermogen van de luchtvaartactiviteiten bedroeg slechts 2,3% (2011: 1,8%).

Buitenlandse activiteiten
Schiphol Group heeft een diverse portefeuille van internationale
deelnemingen, managementcontracten en samenwerkingsverbanden.
Schiphol werkt bijvoorbeeld nauw samen met Aéroports de Paris,
waarmee het een 8% kruisparticipatie heeft. Schiphol is ook operator van
Terminal 4 op JFK International Airport in New York. Daarnaast heeft
Schiphol een 18,7% deelneming in Brisbane Airport in Australië en een
deelneming in vastgoedontwikkeling bij de luchthaven Milaan in Italië.
De buitenlandse activiteiten brengen financiële risico’s met zich mee,
bijvoorbeeld volumerisico, kostenrisico en reguleringsrisico. Om de
risico’s te beheersen hanteert Schiphol strenge criteria voor het aangaan
van nieuwe internationale activiteiten. Er wordt onder andere kritisch
gekeken naar de landen waarin wordt geïnvesteerd en de partijen
waarmee wordt samengewerkt. Ook geldt voor buitenlandse activiteiten
dat het maximale risico de continuïteit van de onderneming niet mag
bedreigen.
De omvang van de gemiddelde activa van Schiphol in buitenlandse
luchthavens bedroeg in 2012 € 726 miljoen. euro (12,6% van de totale
gemiddelde activa van Schiphol). Het 8% aandelenbelang in Aeroports de
Paris is veruit het grootste gedeelte hiervan.

inhoudsopgave

2.1.14 Tennet
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Tennet Holding B.V.

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Arnhem

Jaar van oprichting

1998

Aantal werknemers (in fte)

1985

Website

www.tennet.eu

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht25

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

201126

2010

2012

2011

2010

Totaal activa

10.055

8.602

7.054

Aantal storingen 380/220 kV

29

8

12

Eigen vermogen

2.841

2.597

1.300

Aantal storingen 110/150 kV

50

77

37

Vreemd vermogen

7.214

6.005

5.754

Aantal onderbrekingen 110/150 kV

8

18

10

Inkomsten

1647

1567

1339

Winst

180

231

77

Niet geleverde energie 110/150
kV (MWh)

127

362

879

Winst toekomend aan
aandeelhouder

144

196

76

Dividend

59

60

20

Ontvangen door staat

59

60

20

Solvabiliteitsratio

0,28

0,30

0,18

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

6,62%

11,86%

7,59%

Pay-out ratio

41,0%

30,6%

26,3%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

81

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

J.M. Kroon

CEO

322

71

393

Pensioen
143

M.J. Fuchs

Vice voorzitter

264

231

495

178

B.G.M. Voorhorst

COO

243

50

293

43

E.T.A. de Boer

CFO

234

75

309

42

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
Voorzitter

37

J.F.T. Vugts

Lid

34

C. Griffioen RA (tot 11 juni 2012)

Lid

13

A.W. Veenman

J.F. van Duyne

Lid

30

R.G.M. Zwitserloot

Lid

25

P.M. Verboom (per 18 september 2012)

Lid

9

25
26

De genoemde cijfers en ratio’s zijn inclusief de cijfers van Tennet Duitsland.
Tennet heeft haar rapportagewijze aangepast waardoor de 2011 cijfers afwijken van de cijfers uit het Jaarverslag Beheer Staatsdeelnemingen 2011.

33 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave
Beschrijving
Het is de taak van Tennet Holding B.V. (Tennet) als “Transmission System
Operator” om de continuïteit van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening en de leveringszekerheid te bewaken. Dat doet Tennet onder meer
door het verzorgen van transport- en systeemdiensten. Via dochter
Tennet TSO GmbH vervult Tennet een vergelijkbare taak in Duitsland.
Daarnaast levert Tennet diensten die de marktwerking en de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening stimuleren. Tennet wil zich
verder ontwikkelen in de Nederlandse en Noordwest- Europese markt en
daarmee haar positie in deze markten versterken. Integratie van de
stroommarkten van de verschillende landen dient te leiden tot een
sterke Europese markt die wordt gekenmerkt door transparantie,
voldoende liquiditeit en goede prijsvorming.

Juridische status en eigendom
Tennet Holding B.V. is opgericht om een transparante scheiding aan te
brengen tussen de gereguleerde (wettelijke) taken en de niet gereguleerde
taken. De dochtervennootschap Tennet TSO B.V. is aangewezen als
beheerder van het Nederlands landelijk transportnet. Tennet Holding B.V.
is volledig eigendom van de staat. Op grond van de Elektriciteitswet is het
verlicht structuurregime van toepassing op Tennet.

Publiek belang
Het publieke belang van Tennet is de borging van de zekerheid van de
elektriciteitsvoorziening. Tennet heeft een belangrijke rol in het bewaken
van de continuïteit en leveringszekerheid van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening. Daartoe bouwt en beheert Tennet infrastructuur van het
landelijk transportnet vanaf 110 kV, alsmede de landsgrensoverschrijdende
verbindingen. Tennet levert diensten en taken die tot doel hebben de
elektriciteitsmarkt verder te ontwikkelen en goed te laten functioneren.
Specifieke publieke belangen die zijn gemoeid met Tennet als beheerder
van het landelijk transportnet zijn:
• continuïteit, betrouwbaarheid en kwaliteit van het elektriciteitsnet;
• eerlijke mededinging: non-discriminatoire toegang tot het
elektriciteitsnet;
• bijdragen aan de versterking en de doelmatigheid van de
elektriciteitsmarkt.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• de Elektriciteitswet 1998;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. Jaarlijks spreekt de staat met Tennet over het businessplan, de
investeringsagenda en het financieringsplan. Tennet spant zich in om
aan de wettelijke taken in Nederland en Duitsland te kunnen voldoen
door efficiënt te financieren, verantwoord investeringen te plannen
en door kostenefficiency te realiseren.
Investeringen. Tennet investeert continu in de aanleg, exploitatie, het
beheer en/of onderhoud van netten die bestemd zijn voor transport van

34 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

elektriciteit, waaronder landsgrensoverschrijdende verbindingen. Door
middel van een jaarlijks investeringsplan (en bijbehorend financieringsplan) presenteert Tennet de plannen aan de aandeelhouder en indien
sprake is van een concrete business case toetst de aandeelhouder deze.
In 2012 zijn twee investeringen wegens hun omvang voorgelegd aan de
aandeelhouder, die deze positief beoordeelde. Dit betrof een investering in het landelijk hoogspanningsnet in de Noordoostpolder en een
offshore investering in Duitsland.
Bezoldigingsbeleid. In 2012 is een nieuw bezoldigingsbeleid voor nieuwe
bestuurders door de AvA vastgesteld, waarmee het beloningsbeleid
met 27% wordt gematigd. De in dit jaarverslag opgenomen bestuurders zijn nog benoemd onder het oude beloningsbeleid.
Vermogensstructuur. De wettelijke taken van Tennet in Nederland en
Duitsland en de omvangrijke investeringsagenda die daaruit voortvloeit,
hebben op korte termijn een negatief effect op de vermogenspositie van
de onderneming. Er moet immers geïnvesteerd worden terwijl de
inkomsten die daaruit voortvloeien pas later zullen volgen. De komende
jaren zal Tennet moeten blijven investeren in de ontwikkeling en
uitbreiding van het Nederlandse net. Ook voor de Duitse investeringsagenda heeft Tennet eigen vermogen nodig. Tennet is er in geslaagd om
met Mitsubishi Corporation twee samenwerkingsverbanden aan te gaan
(eind 2012, begin 2013). Hierdoor heeft Tennet haar vermogenpositie
verder versterkt. De komende jaren zal de ontwikkeling van de
vermogenspositie een voortdurend punt van aandacht zijn.

Buitenlandse activiteiten
Tennet Holding B.V. heeft met hoogspanningsnetwerkbedrijf Tennet TSO
GmbH een 100% dochter in Duitsland. Tennet is daardoor ook in Duitsland
wettelijk verantwoordelijk voor het tijdig en adequaat investeren in het
elektriciteitsnet op land. Tevens is Tennet verantwoordelijk voor het
aansluiten van windparken op zee, op het deel van het landelijk net dat
Tennet beheert. Dit brengt zowel financiële als operationele risico’s met
zich mee. Bijvoorbeeld leggen wettelijke verplichtingen tot investeren
druk op de financierbaarheid van Tennet. Ook vergt het tempo van
investeringen dat er in de markt voldoende aanbieders zijn van de
benodigde installaties, kennis en expertise. Dit is echter niet altijd zo.
Tennet loopt daarmee het risico niet tijdig te kunnen leveren. Tennet voert
een intensieve dialoog met de Duitse overheid over het tempo van de
investeringsverplichtingen en de uitdaging om investeringen te financieren, hetgeen al heeft geleid tot een verbetering van de Duitse regulering.
Daarnaast is Tennet succesvol gebleken in het aantrekken van eigen
vermogen in de markt voor de investeringen in de Duitse activiteiten.
De investeringen die Tennet wettelijk verplicht is te doen kennen een
gereguleerd rendement en zijn winstgevend.
De reeds gecommitteerde investeringen in Duitsland bedragen in totaal
€ 7,7 miljard. Hiervan is tot eind 2012 reeds € 2,2 miljard. geïnvesteerd.
Mitsubishi Corporation heeft € 576 miljoen. geïnvesteerd in twee van de
reeds gecommitteerde projecten. Ten opzichte van het balanstotaal per
31 december 2012 van ruim € 10 miljard. maken de reeds gedane
investeringen ruim 20% van het balanstotaal van Tennet Holding uit.

inhoudsopgave

2.1.15 Thales
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Thales Nederland

Bedrijfssector

Defensie

Vestigingsplaats

Hengelo

Jaar van oprichting

1989

Aantal werknemers (in fte)

1805

Website

www.thalesgroup.com/nl

Belang Staat der Nederlanden

1%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

425,6

504,8

542,4

Eigen vermogen

112,7

198,0

170,7

Vreemd vermogen

313,0

306,8

371,6

Inkomsten

404,2

484,4

636,0

Winst

14,5

27,2

33,0

Dividend

0,0

100,027

0,0

Ontvangen door staat

0,0

1,0

0,0

Solvabiliteitsratio

0,26

0,39

0,31

9,33%

14,75%

21,4%

0%

368%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

G.J. Edelijn

Functie

Bezoldiging

CEO

28

Variabel

Totaal

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
E.A. van Amerongen

Voorzitter

D.L. Berlijn

Lid

P.A.A. Sourisse (aangetreden in 2012)

Lid

D.V.B.M. Plantier (aangetreden in 2012)

Lid

A.M. Dorrian (afgetreden in 2012)

Lid

S.P. Guerin (afgetreden in 2012)

Lid

I.M.H. Azemard (afgetreden in 2012)

Lid

29

Thales heeft in 2012 over 2011 dividend uitgekeerd dat is onttrokken uit het eigen vermogen. Dit verklaart de hoge pay-out ratio.
Onder verwijzing naar artikel 383 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek maakt Thales de beloningsgegevens van de enige statutair directeur niet bekend.
29
Thales maakt alleen de totale vergoeding voor de gehele raad van commissarissen bekend. Deze was in 2012 € 56.000
27

28

35 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Pensioen

inhoudsopgave

Beschrijving
Thales Nederland is producent van geavanceerde professionele
elektronica voor defensie en openbaar vervoer. Het bedrijf is vooral
wereldwijd actief op het gebied van marine-elektronica. Van de
jaaromzet van ruim € 500 miljoen, komt ruim € 400 miljoen uit
export.

Invulling aandeelhouderschap
Gelet op het 1%-aandelenbelang van de staat in Thales, is de
invulling van het aandeelhouderschap beperkter dan bij overige
operationele deelnemingen. Door dit geringe belang heeft de staat
beperkte zeggenschap voor wat betreft investeringsbeslissingen,
strategiewijzigingen en besluiten die zien op de vermogensstructuur.

Juridische status en eigendom
Thales Nederland B.V. is een besloten vennootschap waarvan de
staat 1% van de stemgerechtigde aandelen houdt. De overige 99%
van de aandelen zijn in eigendom van het Franse Thales S.A.

Publiek belang30
De beweegredenen voor de staat om na de Tweede Wereldoorlog de
voorganger van Thales Nederland in beslag te nemen, hingen
samen met het belang van het ontwikkelen van een goede en
nationale defensie-industrie, gegeven de toenmalige machtsverhoudingen op het wereldtoneel. Gelet op de omvang van de
benodigde investeringen en het belang van levering voor Nederland
was de staat de aangewezen partij om het vermogen in de vorm aan
de onderneming beschikbaar te stellen. Het belang van de staat is in
de loop der jaren afgebouwd en aanvankelijk voor 99% overgedragen aan Philips. Rond 1989 is dit belang verkocht aan Thomson CSF,
later omgedoopt tot Thales. De overheid handhaafde het 1%-belang
in Thales Nederland, vanwege het belang bij instandhouding van
het zelfscheppend vermogen van de onderneming en daarmee de
werkgelegenheid. Ook het nakomen van contractuele verplichtingen, met name richting de overheid zelf, waren overwegingen om
het staatsbelang te handhaven. Verder was en is nog steeds van
belang dat de hoogwaardige defensiesector vrijwel geheel bestaat
uit bedrijven met overheidsbelangen of uit bedrijven die op andere
wijze een bijzondere relatie hebben met de overheid. Daarbij spelen
overwegingen van het behoud van een nationale defensie-industrie,
de bescherming van gevoelige informatie en het behoud van
technologische kennis een rol.

30

In de volgende documenten is de Tweede Kamer geïnformeerd over het publiek
belang van Thales:
• Tweede Kamer der Staten-Generaal, bibliografische beschrijving, 24–12–2005, 28
165, nr. 31;
• Brief van staatssecretaris van Defensie d.d. 29-08-1989, nr. D89/356/21556;
• Kamervragen d.d. 22-08-1989, 2888907840;
• Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 1989–1990, 21 300 XII, nr. 33.

36 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Buitenlandse activiteiten
Thales heeft enkele deelnemingen in het buitenland waaronder in
Canada, Duitsland, Portugal en Turkije. Gezien het beperkte belang
van 1% van de Staat in Thales zijn de risico’s voor de aandeelhouder
beperkt.

inhoudsopgave

2.1.16 UCN
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Ultra Centrifuge Nederland N.V. (UCN)

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

1969

Aantal werknemers (in fte)

1

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

635

553

467

Eigen vermogen

630

552

466

Vreemd vermogen

5,76

0,08

0,08

Inkomsten

31

Winst

133,8

119,7

129

133,3

119,3

127,5

Dividend

63,3

30

30

Ontvangen door staat

62,8

29,5

29,5

Solvabiliteitsratio

0,99

1,00

1,00

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

22,6%

23,4%

30,7%

Pay-out ratio

47,5%

25,1%

23,5%

2012

2011

2010

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

195

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

P.L. Sterkenburgh

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

CEO

77

-

77

-

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
G.H.B. Verberg

Voorzitter

14

V.I. Goedvolk

Vice-voorzitter

12

Lid

12

W.G. Kooijman

31

UCN heeft geen operationele activiteiten. De inkomsten zijn dan ook enkel afkomstig van de waardevermeerdering van de aandelen die UCN houdt in URENCO ltd.

37 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Ultra Centrifuge Nederland N.V. (UCN) is in 1969 opgericht met het
doel de gascentrifugetechniek verder te ontwikkelen voor het
verrijken van uranium voor gebruik in kerncentrales. In het
Verenigd Koninkrijk en in Duitsland waren ook soortgelijke
ondernemingen actief. In 1970 sloten het Verenigd Koninkrijk,
Duitsland en Nederland een samenwerkings- en non-proliferatieverdrag op dit gebied, het zogenoemde Verdrag van Almelo. In 1993
werd besloten tot een fusie van de in deze drie landen werkzame
gascentrifugeondernemingen. Dit leidde tot de fusienaam URENCO
Ltd (“URENCO”). Sindsdien houdt UCN de Nederlandse aandelen in
URENCO. UCN kent geen operationele activiteiten. URENCO heeft
verrijkingsfabrieken in de drie hiervoor genoemde landen en in de
Verenigde Staten.

Juridische status en eigendom
UCN werd bij oprichting deels beheerd door private aandeelhouders
en deels door de staat. Sinds november 2009 is de Staat der
Nederlanden de enige aandeelhouder. UCN houdt eenderde van de
aandelen in URENCO. De overige aandelen in URENCO worden
gehouden door de Britse regering via de houdstermaatschappij
Enrichment Investments Limited en door de Duitse partijen RWE
Power AG en E.ON Kernkraft GmbH via hun houdstermaatschappij
URANIT. Alle houdstermaatschappijen houden elk eenderde van de
aandelen.
Begin 2013 heeft de Nederlandse staat als indirecte aandeelhouder
van URENCO besloten tot het voornemen de aandelen van URENCO
te vervreemden onder voorbehoud dat de publieke belangen
kunnen worden geborgd. Uiteraard wordt bij besprekingen met
betrokken partijen het voorbehoud van parlementaire goedkeuring
gemaakt waar dat aan de orde is.32 Ook de twee andere aandeelhouders heroverwegen hun aandelenbelang.

Publiek belang
Het publiek belang van UCN bestaat uit het borgen van publieke
belangen van URENCO, een vennootschap waarin UCN een derde
van de aandelen houdt. De publieke belangen van URENCO zijn
non-proliferatie, veiligheid en leveringszekerheid.
Dit publiek belang wordt op dit moment geborgd door:
• Kernenergiewet;
• In- en uitvoerwet;
• Geheimhoudingsbesluit kernenergiewet;
• Non-Proliferatieverdrag;
• Euratom Verdrag;
• Nuclear Suppliers Guidelines;
• Verdrag van Almelo;
• Verdrag van Washington;
32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012-2013, Kamerstuknummer 28 165, nr. 161.

38 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

• Verdrag van Cardiff;
• publiek aandeelhouderschap.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. Vanwege de status van houdstermaatschappij en daarmee
het ontbreken van operationele activiteiten stelt UCN geen
strategieplan op. Wel wordt jaarlijks het business plan van URENCO
besproken met de aandeelhouder. De strategische beslissingen
waarbij de Nederlandse staat betrokken was inzake UCN stonden in
2012 volledig in het teken van de heroverweging van het aandelenbelang in Urenco door de aandeelhouders.
Investeringen. Door het ontbreken van operationele activiteiten
vinden geen investeringen plaats bij UCN.
Bezoldigingsbeleid. UCN is ingedeeld in de categorie “publiek” uit het
beloningskader voor staatsdeelnemingen. De beloning van de
huidige bestuurder is hiermee in lijn.
Vermogensstructuur. De solvabiliteit van UCN is zeer sterk. De balans
van UCN bestaat vrijwel alleen uit eigen vermogen dat is opgebouwd uit waardevermeerdering van de aandelen in URENCO.
URENCO heeft een sterke investment grade rating.

Buitenlandse activiteiten
Naast een fabriek in Nederland heeft URENCO verrijkingsfabrieken
in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en de Verenigde Staten.

inhoudsopgave

39 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

2.2

Deelnemingen in afbeheer
inhoudsopgave

2.2.1

ALTMAA

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

De N.V. Aangewezen Luchtvaartterrein Maastricht Aachen Airport (ALTMAA)

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Maastricht

Jaar van oprichting

2003

Aantal werknemers (in fte)

1

Website

n.v.t.

Belang Staat der Nederlanden

34,8%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

2,3

2,3

2,2

Eigen vermogen

2,3

2,3

2,2

Vreemd vermogen

0,0

0,0

0,0

Inkomsten

0,04

0,04

0,04

Winst

0,04

0,02

0,04

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

1,00

1,00

1,00

1,66%

0,89%

1,82%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie
mr. A.C.J.M. de Kroon

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Gemachtigd directeur

0

0

0

0

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
N.v.t.

40 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
De N.V. Aangewezen Luchtvaartterrein Maastricht Aachen Airport
(ALTMAA) heeft twee taken:
•	het beheer van de erfpachtovereenkomst tussen ALTMAA en
Maastricht Aachen Airport B.V. (MAA B.V., dochter van de N.V.
Holding Businesspark Luchthaven Maastricht);
• 	het beheer van de verkoopopbrengst van de verkoop van het
luchtvaartterrein aan MAA B.V. zolang er nog ontbindende
voorwaarden lopen.

Juridische status en eigendom
ALTMAA is een naamloze vennootschap waarin de staat 34,8%
van de aandelen houdt. De andere aandeelhouders zijn de provincie
Limburg, een aantal Zuid-Limburgse gemeenten, LIOF en de Kamer
van Koophandel.

Publiek belang
ALTMAA is een vennootschap zonder activiteiten en vervult niet een
ander publiek belang dan het beheren van de verkoopopbrengst van
het luchthaventerrein.

Invulling aandeelhouderschap
Bij verkoop van de luchthaven in 2004 is als ontbindende voorwaarde opgenomen dat de aanwijzingsvergunning van N.V. Holding
Businesspark Luchthaven Maastricht onherroepelijk wordt.
De enige resterende taak van ALTMAA is het beheer van de erfpachtovereenkomst. De directie van ALTMAA onderzoekt verder op welke
wijze ALTMAA kan worden ontbonden en waar de genoemde
beheerstaak zal worden belegd. Naar verwachting is hier geen rol
meer voor de Staat weggelegd.

Buitenlandse activiteiten
Niet van toepassing.

41 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.2.2

KG Holding

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

K.G. Holding

Bedrijfssector

Re-integratie

Vestigingsplaats

Apeldoorn

Jaar van oprichting

2002

Aantal werknemers (in fte)

0

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

Totaal activa

n.v.t.33

2011

2010

2012

2011

2010

n.v.t.

Eigen vermogen
Vreemd vermogen
Inkomsten
Winst
Dividend
Ontvangen door staat
Solvabiliteitsratio
Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen
-

J. Lintjer

Directeur

-

-

-

J.R. Maas

Curator

-

-

-

-

A.B.H.M. van Thiel

Curator

-

-

-

-

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
N.v.t.

33

Gefailleerde vennootschappen stellen geen jaarverslagen op. Financiële informatie kan enkel worden afgeleid uit openbare verslagen die de curator opstelt op verzoek van
de rechtbank. In het geval van K.G. Holding kunnen de openbare verslagen worden opgevraagd bij de rechtbank Rotterdam.

42 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Aan het hoofd van de Kliq Groep staat de houdstermaatschappij KG
Holding. KG Holding houdt de aandelen in Kliq en haar zustervennootschap Kliq Re-integratie. Bij beslissing van de rechtbank
Rotterdam d.d. 8 februari 2005 is K.G. Holding in staat van
faillissement verklaard.
De Kliq Groep is ontstaan uit de voormalige Arbeidsvoorziening van
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In het
regeerakkoord van het tweede kabinet Kok was opgenomen dat de
Arbeidsvoorziening verzelfstandigd zou worden. Dit is uiteindelijk
in 2001 gebeurd. Vanwege de voortdurende financiële problemen is
de Kliq Groep herhaaldelijk gesaneerd en geherstructureerd. De
laatste omvangrijke herstructurering vond plaats in 2003, waarbij de
staat een reddingslening van € 45 miljoen ter beschikking heeft
gesteld aan de Kliq Groep. Bij beschikking van 19 juli 2006 heeft de
Europese Commissie het verzoek van de staat om deze reddingslening om te zetten in herstructureringssteun afgewezen wegens
onverenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt. Door deze
afwijzing is de door de staat beschikbaar gestelde reddingslening
van € 45 miljoen te vermeerderen met de rente opeisbaar geworden
en dient de staat de lening op te eisen.

Juridische status en eigendom
De staat houdt 100% van de aandelen van K.G. Holding N.V. Het
faillissement en de beschikking van de Europese Commissie heeft
tot een aantal procedures geleid tussen de staat en de curatoren.
Deze procedures lopen nog.

Publiek belang
Het publiek belang van K.G. Holding bestaat thans uit het veilig
stellen van de hiermee gemoeide financiële belangen.

Invulling aandeelhouderschap
De beschikking van de Europese Commissie verplicht tot het
terugvorderen van de verleende staatssteun. Op dit moment lopen
hiertoe enkele procedures tussen de curatoren van K.G. Holding en
haar dochterondernemingen enerzijds en de staat anderzijds.

Buitenlandse activiteiten
Niet van toepassing.

43 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.2.3

NIO

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V. (NIO)

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1965

Aantal werknemers (in fte)

0

Website

www.dnio.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

223,8

325,8

370,7

Eigen vermogen

1,1

1,1

1,1

Vreemd vermogen

222,7

324,9

369,9

Inkomsten

11,4

12,6

20,5

Winst

0

0

0

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,00

0,00

0,00

0,00%

0,00%

0,00%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

Leningenportefeuille (€mln.)

533

586

641

Aantal leningen

113

123

126

Aantal landen met een lening

17

18

20

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

T.C. Sevenster B.V.

Bezoldiging

Directeur

Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)

34

Voorzitter

Inclusief kantoorkosten

44 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Totaal34
60

Raad van commissarissen
A. Betting

Variabel

1,5

Pensioen

inhoudsopgave

Beschrijving
De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V.
(‘NIO’) is in 1965 opgericht als volledige dochter van de Nationale
Investeringsbank. De Nationale Investeringsbank, de voorloper van
het huidige NIB Capital, was destijds een volledige staatsbank en is
in 1945 opgericht om de Marshall-hulp te kanaliseren naar het
Nederlandse bedrijfsleven. Het doel van de dochteronderneming
NIO was leningen te verstrekken aan ontwikkelingslanden onder
gunstige voorwaarden zodat deze landen, die destijds geen toegang
hadden tot de reguliere kapitaalmarkt, in staat werden gesteld
ontwikkelingsrelevante investeringen te doen. Deze leningen
hadden een lange looptijd en een lage rente. Deze zogenaamde
bilaterale concessionele leningen (alle verstrekt voor 2001) waren
destijds een onderdeel van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingbeleid. Eind jaren negentig is de Nationale Investeringbank
geprivatiseerd en zijn de aandelen NIO in 2000, op verzoek van de
staat, overgenomen door FMO (waar de staat 51% van de aandelen
in houdt).
Het aantal taken van NIO is, na de overname door FMO in mei 2000,
sterk afgenomen. Zo is de uitvoering van het programma
Ontwikkelings Relevante Export Transacties (ORET) sinds 2007 geen
taak meer van NIO. De voornaamste resterende werkzaamheden van
NIO zijn het beheren van de aan ontwikkelingslanden verstrekte
leningen. Tussen deze taken en de kerntaak en FMO zijn weinig
raakvlakken, omdat FMO het bedrijfsleven ondersteunt in ontwikkelingslanden door middel van leningen, participaties, garanties en
andere investeringsbevorderende instrumenten en NIO juist de
overheden in deze ontwikkelingslanden ondersteunt. Derhalve
heeft de staat op verzoek van FMO op 17 november 2010 NIO
overgenomen voor het symbolische bedrag van € 1.35

Juridische status en eigendom
NIO is een naamloze vennootschap waarin de staat 100% van de
aandelen houdt. NIO heeft een raad van bestuur en een raad van
commissarissen. Het verlicht structuurregime is van toepassing.

Publiek belang
Het afbeheren van de in het verleden verstrekte leningen aan
overheden in ontwikkelingslanden.

Invulling aandeelhouderschap
NIO verricht sinds de oprichting in 1965 voornamelijk activiteiten in
opdracht van de minister van Buitenlandse Zaken. In een overeenkomst tussen NIO en de minister van Buitenlandse Zaken worden de
taken van NIO en de bevoegdheden van de minister van
Buitenlandse Zaken omschreven, alsmede de wijze waarop NIO
daarvoor kostendekkend wordt vergoed. Hierdoor is de aandeelhoudersrol beperkt.
35

Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 2009-2010, 28165, nr. 113 en nr. 114.

45 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Buitenlandse activiteiten
NIO verschaft leningen in ontwikkelingslanden. Daarom vinden per
definitie alle financieringsactiviteiten in het buitenland plaats.
Eventuele verliezen die kunnen ontstaan als partijen niet voldoen
aan hun betalingsverplichtingen worden vergoed door het
ministerie van Buitenlandse Zaken.

inhoudsopgave

2.2.4

Rechterland

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

N.V. Rechterland

Bedrijfssector

Facilitaire dienstverlening

Vestigingsplaats

Zwolle

Jaar van oprichting

1990

Aantal werknemers (in fte)

0

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht
(€ mln.)
Totaal activa

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2012

2011

2010

-36

12

12
10

Eigen vermogen

-

11

Vreemd vermogen

-

0

1

Inkomsten

0

0

0
0,09

0

1,138

39

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

-

0,97

0,90

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

-

10,14%

0,88%

0%

0%

0%

Winst 37
Dividend

Pay-out ratio

0

2012

2011

2010

N.v.t.

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie
H. Kremer

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur 40

-

-

-

-

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)41

drs. J.H.J. Cuypers

Voorzitter

-

W.G. Tuinenburg

Lid

-

De vennootschap is opgeheven
Betreft rentevergoeding op de nog aanwezige middelen en/of vrijval van pensioenvoorziening.
38
Het positieve resultaat werd in belangrijke mate veroorzaakt door een incidentele bate, als gevolg van het vrijvallen van de voorziening. Er was geen reden meer deze
voorziening, die destijds is gevormd voor risico’s voor schadeclaims aan te houden.
39
De Staat heeft in 2012 wel eenmalige opbrengsten á € 11,4 miljoen van de liquidatie van N.V. Rechterland ontvangen.
40
De directeur is extern ingehuurd.
41
De totale vergoeding voor de raad van commissarissen bedroeg in 2012 € 10.000.
36
37

46 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
In 1990 werd de naamloze vennootschap Nederlands
Inkoopcentrum opgericht als rechtsopvolger van het sinds 1921
opererende Rijksinkoopbureau (RIB). Nadat de activiteiten van NIC
werden verkocht, werd de naam van de holding NIC in 2005
veranderd in Rechterland. De holding kent geen bedrijfsactiviteiten,
maar wikkelt slechts enkele zaken af. Eind 2012 is N.V. Rechterland
opgeheven. De resterende liquide middelen á € 11,4 miljoen zijn in
2012 uitgekeerd aan de aandeelhouder.

Juridische status en eigendom
N.V. Rechterland is een naamloze vennootschap, waarvan de staat
100% van de aandelen houdt. De onderneming had in 2012 een twee
leden tellende raad van commissarissen en een extern ingehuurde
bestuurder.

Publiek belang
Het oorspronkelijke doel van RIB was een doelmatiger besteding
van de overheidsgelden door een centrale inkoop. De opkomende
tendens van overheveling van staatstaken naar de marktsector in de
jaren tachtig had ook gevolgen voor RIB. Dit leidde, samen met het
onvoldoende klantgerichte imago van het RIB, in het conceptregeerakkoord 1986 van het tweede kabinet Lubbers tot het voornemen het RIB op te heffen. Eind jaren negentig werden de ontwikkelde handelsactiviteiten aan Guilbert verkocht. Het Factoring
bedrijf NIC Finance werd aan Fortis verkocht en uiteindelijk werden
de activiteiten van NIC op het gebied van de inkoopdienstverlening
verkocht aan Proclare N.V. Slechts het bedrijfspand en enkele
daaraan verbonden werknemers bleven in de holding NIC. Het
bedrijfspand werd in juli 2005 met een boekwinst verkocht en het
dienstverband met alle resterende medewerkers werd beëindigd.
Tevens ging in het kader van het verkoopproces de benaming NIC
over naar Proclare, waardoor de naam van de holding in 2005 werd
gewijzigd in Rechterland. Hiermee was de stap naar volledige
privatisering gerealiseerd. Bedrijfsactiviteiten vonden niet meer
plaats, aangezien deze alle waren verkocht en geen personeel meer
werkzaam was voor Rechterland. Feitelijk stond alleen nog een
juridische procedure over een onrechtmatige aanbesteding waarin
Rechterland gedaagde is de liquidatie in de weg. In juni 2011 heeft
de Hoge Raad arrest gewezen in het voordeel van Rechterland
waardoor extra geclaimde schade werd afgewezen. Hierop is
besloten om de liquidatieprocedure in gang te zetten. Eind 2012 is
de NV Rechterland opgeheven.

Buitenlandse activiteiten
Niet van toepassing.

47 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.2.1

Twinning

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Twinning Holding

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Amsterdam

Jaar van oprichting

1998

Aantal werknemers (in fte)

0

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

3,60

2,52

11,42
11,27

Eigen vermogen

3,19

2,38

Vreemd vermogen

0,41

0,14

0,15

Inkomsten

1,29

0,31

0,03
-0,19

Winst

0,80

0,11

Dividend

0

0

0

Afstempeling aandelenkapitaal

0

9

0

Ontvangen door staat

0

9

0

Solvabiliteitsratio

0,89

0,97

0,99

28,73%

4,60%

-1,69%

0%

79,9%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

Aantal participaties

2012

2011

2010

042

4

6

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

√

Directie
WARP B.V.

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Statutair directeur

-

-

42

-

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
H. Kivits

Voorzitter

18,2

Lid

15,1

J. Stellingsma

42

Op de AvA van 21 juni jl. had Twinning nog 2 participaties.

48 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Beschrijving
Twinning Holding is opgericht op 22 oktober 1998. Het bedrijf heeft
geïnvesteerd in een groot aantal beginnende ICT-ondernemingen
en beheerde tot en met 2003 zelfstandig een participatieportefeuille
van deelnemingen in dit soort bedrijven. Mede vanwege de zeer
verslechterde marktomstandigheden in de ICT-sector slaagde
Twinning er niet in om zelfstandig tot een rendabele bedrijfsvoering te komen. In 2003 is daarom besloten tot een drastische
reorganisatie. De relatief dure beheersorganisatie werd ontmanteld
en het uitvoeren van het beheer werd uitbesteed aan Sienna
Holdings Europe B.V. Mede vanwege deze kostenbeheer- singsoperatie en een eerste significante en winstgevende verkoop uit de
deelnemingenportefeuille, werd in 2004 voor het eerst een positief
bedrijfsresultaat geboekt. Inmiddels is de participatieportefeuille
gereduceerd van 67 deelnemingen naar nul deelnemingen.
Daarmee zijn er geen activiteiten meer in Twinning. De onderneming wordt dit jaar dan ook ontbonden, waarna de liquide
middelen die in Twinning resteren zullen worden overgemaakt aan
de aandeelhouder

Juridische status en eigendom
Twinning is een besloten vennootschap waarin de staat 100% van de
aandelen houdt.

Publiek belang
Twinning beoogde, in samenwerking met marktpartijen, niet
optimaal werkende economische omstandigheden zoveel mogelijk
te verbeteren. Twinning richtte zich op beginnende in Nederland
gevestigde ondernemers op het gebied van de informatie- en
communicatietechnologie.

Invulling aandeelhouderschap
Het beheer van de deelneming Twinning is in 2003 overgegaan van
het ministerie van Economische Zaken naar het ministerie van
Financiën. Sindsdien ligt het accent op het zorgvuldig afbeheren
van de participatieportefeuille.

Buitenlandse activiteiten
Niet van toepassing.

49 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

50 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

2.3

Beleidsdeelnemingen
inhoudsopgave

2.3.1

BOM

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM)

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Tilburg

Jaar van oprichting

1983

Aantal werknemers (in fte)

44,7

Website

www.bom.nl

Belang Staat der Nederlanden

57,6%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

2012

2011

2010

Totaal activa

73,2

50,3

42,4

Aantal participaties ultimo

32

36

37

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

39,2

32,9

33,5

Investeringsvolume in boekjaar
( € mln.)

10,1

6,1

8,5

Eigen vermogen

30,7

31,6

31,0

Vreemd vermogen

42,5

18,7

11,4

0,0

8,6

8,1

-0,943

0,6

-2,8

Inkomsten
Winst
Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,42

0,63

0,73

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

-2,8%

1,9%

-11,6%

0%

0%

0%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

62

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie
J.J. Pelle

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

184

-

184

35

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
Voorzitter

12

Vice-voorzitter

8,5

J.D. Dijkstra

Lid

8,5

W.A.M. Kuypers

Lid

8,5

R.L. Vreeman

Lid

8,5

A.J.A.M. Welten

Lid

8,5

H.A. Harwig
J.F.L.M.M. Dagevos

43

Resultaat 2012 inclusief aanloopverlies Oss Life Science Park ad circa € 1,4 miljoen (voor rekening van Provincie Brabant). Exclusief OLSP heeft BOM een positief rendement
van € 0,5 miljoen behaald.

51 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.2

DC-ANSP

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Dutch Caribbean Air Navigation Service Provider (DC-ANSP)

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Willemstad, Curacao

Jaar van oprichting

2005

Aantal werknemers (in fte)

82

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

8,0%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)
Totaal activa

2012

2011

2010

17

17

14

2012

2011

2010

Aircraft movements in Curacao FIR

129.092

123.267

114.539

Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Algemeen directeur

137

-

137

20

Directeur

116

-

116

17

Eigen vermogen

4

4

4

Vreemd vermogen

13

13

10

Inkomsten

8,4

8,3

7,3

Winst

0,3

0,4

0,4

Dividend

0

0

0

0,23

0,24

0,26

8,54%

10,39%

11,11%

0%

0%

0%

Ontvangen door staat
Solvabiliteitsratio
Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie
Mw. M. Albertus - Verboom
E. Menig

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)
Voorzitter

8

A. Agard

Lid

6

M. Beringer

Lid

6

E.A.J. Chirino (afgetreden in 2012)

Lid

2

A.S.V. Isidora

Lid

8

G.A. Pieter (afgetreden in 2012)

Lid

2

R.F. Emers

52 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.3

DNB

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

De Nederlandsche Bank N.V. (DNB)

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Amsterdam

Jaar van oprichting

1814

Aantal werknemers (in fte)

1625

Website

www.dnb.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

2012

2011

2010

254.392

266.577

133.412

Bankbiljetten in omloop (€ mln.)

47.856

46.660

44.147

Kosten prudentieel toezicht (€ mln.)

128

119

105

Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

K.H.W. Knot

President

321

-

321

95

A.J. Kellermann

Directeur

290

-

290

86

J. Sijbrand

Directeur

293

-

293

87

F. Elderson

Directeur

272

-

272

81

J. Swank

Directeur

272

-

272

81

Totaal activa
Eigen vermogen

32.095

31.120

27.609

Vreemd vermogen

222.297

235.457

105.803

Inkomsten

2390

1518

1761

Winst

2079

1213

1649

Dividend

1975

750

1567

Ontvangen door staat

1975

750

1567

Solvabiliteitsratio

0,13

0,12

0,21

6,58%

4,13%

6,64%

95%

62%

95%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance

Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

56

Global Reporting Initiative (GRI)

A+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Voorzitter

18

G.J. Kleisterlei

A.M. Fentener van Vlissingen

Vice-voorzitter

31

W.J. Kuijken

E. Kist

Vice-voorzitter

21

J.A. van Manen

J.F. Van Duyne

47

Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Lid

3

Lid

21

Lid

30

A.H. van Velden44

Lid

30

F. Sijbesma

Lid

10

K.P. Goudswaard

Lid

7

W.G. Tuinenburg

Lid

26

A.H.M. de Jong45

Lid

6146

H.M. Vletter-van Dort

Lid

30

Tevens lid van de Bankraad. Hiervoor ontvangen leden van de Bankraad pro rata een vergoeding van € 2.850 op jaarbasis. Deze vergoeding is niet in bovenstaande kolom
opgenomen.
45
Tevens lid van de Bankraad. Hiervoor ontvangen leden van de Bankraad pro rata een vergoeding van € 2.850 op jaarbasis. Deze vergoeding is niet in bovenstaande kolom
opgenomen.
46
Deze vergoeding is uitgekeerd aan de werkgever.
47
Tevens lid van de Bankraad. Hiervoor ontvangen leden van de Bankraad pro rata een vergoeding van € 2.850 op jaarbasis. Deze vergoeding is niet in bovenstaande kolom
opgenomen.
44

53 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.4

EBN

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Energie Beheer Nederland (EBN)

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1973

Aantal werknemers (in fte)

65,8

Website

www.ebn.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

5.765

5.888

5.320

200

204

174

Eigen vermogen
Vreemd vermogen

5.565

5.684

5.146

Inkomsten

8.528

7.103

6.486

Aantal winningsvergunningen aan
land
Aantal winningsvergunningen op
zee

2012

2011

2010

27

24

23

101

101

103

Winst

2.360

2.131

2.076

Aantal opsporingsvergunningen

48

47

48

Dividend

2.360

2.131

2.076

Afzet gas (m3)

30

30

33

Ontvangen door staat

2.360

2.131

2.076

Solvabiliteitsratio

0,03

0,03

0,03

1168,3%

1127,5%

1250,6%

100%

100%

100%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance

Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

132

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Directie
J.D. Bokhoven

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Algemeen directeur

229

47

276

113

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)48
Voorzitter

29

A.H.P. Gratama van Andel

Lid

23

G-J. Kramer

Lid

23

H.M.C.M. van Oorschot

Lid

23

R.M.J. van der Meer

48

Naast hun bruto jaarvergoeding ontvangen ieder van de commissarissen € 1.000 onbelaste onkostenvergadering . Deze vergoeding is in bovenstaande vergoedingssommen
opgenomen.

54 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.5

Gasterra

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Gasterra B.V.

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

2005

Aantal werknemers (in fte)

189

Website

www.gasterra.nl

Belang Staat der Nederlanden

10%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

3.734

4.121

4.582

2012

2011

2010

Gasverkoop Nederland (€ mln.)

8.895

8.667

7.866

Gasverkoop Overig Europa (€ mln.)

10.339

Eigen vermogen

216

216

216

14.368

12.312

Vreemd vermogen

3.518

3.905

4.366

Afzet Nederland (mld. m3)

34,8

38,1

41,4

Inkomsten

23.381

21.095

18.357

Afzet buitenland (mld. m3)

48,6

48,6

50,1

Winst

36

36

36

Dividend

36

36

36

Ontvangen door staat

3,6

3,6

3,6

Solvabiliteitsratio

0,06

0,05

0,05

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

16,7%

16,7%

16,7%

Pay-out ratio

100%

100%

100%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

105

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Directie
G.J. Lankhorst

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Statutair directeur

318

75

393

74

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

drs. C.W.M. Dessens

Voorzitter

17

drs. D.A. Benschop

Lid

7

ir. J.D. Bokhoven

Lid

7

drs. J.C. de Groot

Lid

5

ir. P. Dekker

Lid

5

drs. M.E.P. Dierkx

Lid

7

ir. J.M. Van Roost

Lid

7

drs. A.P.N. Van Veldhoven

Lid

5

55 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.6

LIOF

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

N.V. Industriebank Limburgs Instituut voor Ontwikkeling en Financiering (LIOF)

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Maastricht

Jaar van oprichting

1975

Aantal werknemers (in fte)

46,7

Website

www.liof.nl

Belang Staat der Nederlanden

94,3%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

2012

2011

Totaal activa

153,1

166,6

162,6

Aantal participaties ultimo

114

12

132

Eigen vermogen

96,7

100,8

100,6

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

102,3

103,3

95,9

5,0

14,8

9,2

Vreemd vermogen

56,4

65,8

62

Inkomsten

14,1

14,2

15,2

Winst

-4,3

0,2

0,2

Dividend

0,0

0,0

0,0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,63

0,61

0,62

-4,35%

0,20%

0,20%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

Investeringsvolume in boekjaar
(€ mln.)

2010

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

77

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie
drs. Th. M.A.J. Verhagen

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Statutair directeur

184

0

184

101

Raad van commissarissen
M.W.G. Litjens

Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Voorzitter

2149

Vice-voorzitter

9

Drs. H.G.O.M. Berkers

Lid

1150

Drs. D.M.T. van Boxtel

Lid

1151

Prof dr. W.A. Vermeend

Lid

9

Drs. M.J.A. Eurlings

Inclusief btw
Inclusief btw
51
Inclusief btw
49
50

56 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.7

Meerstad

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

GEM Meerstad B.V.

Bedrijfssector

Gebiedsontwikkeling

Vestigingsplaats

Harkstede

Jaar van oprichting

2005

Aantal werknemers (in fte)

9

Website

www.meerstad.eu

Belang Staat der Nederlanden

10%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

Totaal activa

N.v.t.52

2011

2010

2012

2011

2010

Geen

Eigen vermogen
Vreemd vermogen
Inkomsten
Winst
Dividend
Ontvangen door staat
Solvabiliteitsratio
Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)
Global Reporting Initiative (GRI)
Corporate Governance Code
Directie
drs. J. Kleine

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

183

-

188

64

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

N.v.t.

52

Deze informatie wordt door Meerstad C.V. niet publiek gemaakt, omdat die de commerciële belangen van Meerstad als grond(ver)koper kan schaden. De bezittingen van
Meerstad C.V. bestaan vrijwel alleen uit aangekochte gronden. Eventuele (ver)kopers van grond zouden met deze balansinformatie mogelijk hun voordeel kunnen doen inde
onderhandelingen met Meerstad.

57 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.8

NOM

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM)

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

1974

Aantal werknemers (in fte)

42,9

Website

www.nom.nl

Belang Staat der Nederlanden

99,97%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

2012

2011

2010

Totaal activa

92,5

89,0

91,2

Aantal participaties ultimo

107

138

124

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

80,1

101,8

108,7

Investeringsvolume in boekjaar
( € mln.)

2,9

10,8

9,2

Eigen vermogen

88,1

83,9

85,2

Vreemd vermogen

4,4

5,1

6,0

Inkomsten

16,5

14,1

33,0

Winst

4,2

-1,3

11,3

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,95

0,94

0,93

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

4,9%

-1,5%

14,2%

0%

0%

0%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

89

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie
S. Jansen

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

15953

-

159

42

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

R.P. Prins

Voorzitter

15

H. Bosma

Lid

11

A.M.J. Vogd

Lid

11

J.E. de Vries54

Lid

13

Lid

11

R. Rabbinge

53
54

Inclusief 12.000 fiscale bijtelling auto.
Inclusief BTW.

58 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.9

Oost

Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Deventer

Jaar van oprichting

2003

Aantal werknemers (in fte)

65,8

Website

www.oostnv.nl

Belang Staat der Nederlanden

57,62%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

2012

2011

2010

Totaal activa

71,5

66,9

73,0

Aantal participaties ultimo

117

120

102

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

57,8

62,6

56,5

Investeringsvolume in boekjaar
( € mln.)

8,8

15,2

13,8

Eigen vermogen

63,9

58,7

57,3

Vreemd vermogen

7,6

8,2

15,7

Inkomsten

12,8

17,2

11,8

Winst

5,3

1,3

0,9

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,89

0,88

0,78

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen

8,6%

2,2%

1,6%

0%

0%

0%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

92

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie
Drs. C.W. van Willigen

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

13955

-

139

19

Raad van commissarissen
A. Verberk

Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Voorzitter

11

W.H.M. Zijm

Vice-voorzitter

8

J. Schepers

Lid

11

H.A. Doek

Lid

11

55

Basissalaris is inclusief levensloopregeling en fiscale bijtelling auto.

59 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.10 ProRail
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

ProRail B.V.

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1995

Aantal werknemers (in fte)

4326

Website

www.prorail.nl

Belang Staat der Nederlanden

100% (via Railinfratrust B.V.)

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2012

2011

2010

Totaal activa

20.582

20.414

19.573

Eigen vermogen

5.704

5.702

5.195

Vreemd vermogen

14.878

14.712

14.378

Inkomsten

1.653

1.682

1.757

Winst

0

0

0

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,28

0,28

0,27

0,00%

0,00%

0,00%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

98,1

98,7

97,8

Reizigerstevredenheid Reinheid
stations

58

58

58

Reizigerstevredenheid Sociale
veiligheid overdag

90

91

90

Reizigerstevredenheid Sociale
veiligheid ’s avonds

59

60

58

Geleverde Treinpaden aan
reizigersvervoerders

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

74

Global Reporting Initiative (GRI)

B

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

mw. M.W. Gout-van Sinderen

President-directeur

188

-

188

9

H.P.M.G. Steeghs

Directeur Financiën

199

-

199

9

P.M.E. Dirix

Directeur Operatie

165

-

165

7

Raad van commissarissen
Functie
M.A.M. Boersma

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

President-commissaris

54

W.E. Kooijman

Lid

33

mw. C.J.G. Zuiderwijk-Jacobs

Lid

27

mw. J.G.H. Helthuis

Lid

21

P.T.H. Timmermans

Lid

21

60 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Pensioen

inhoudsopgave

2.3.11 Saba Bank
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Saba Bank Resources N.V.

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Saba

Jaar van oprichting

1976

Aantal werknemers (in fte)

-

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

8,0%

Financieel overzicht
(€ mln.)

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
201256

2011

2010

0,97

1,06

1,00

Totaal activa
Eigen vermogen

0,96

1,04

0,98

Vreemd vermogen

0,01

0,02

0,02

Inkomsten

0,05

0,05

0,05

Winst

-0,01

-0,04

-0,03
0

Dividend

0

0

Ontvangen door staat

-

-

-

Solvabiliteitsratio

0,99

0,98

0,98

-0,97%

-3,68%

-3,02%

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

N.v.t.

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie
C. Gomes Casseres

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal57

Pensioen

Directeur

-

-

-

-

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2012 (€ ‘000)58
H.R. Smith

Voorzitter

C.A. Lindo

Lid

M.D. Peterson

Lid

M.N.A. Hoeve

Lid

W.S. Johnson

Lid

Wisselkoers USD/EUR = 0,75801 31 december 2012.
Geen gegevens beschikbaar over bezoldiging bestuurders.
58
Geen gegevens beschikbaar over vergoeding commissarissen.
56
57

61 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

2.3.12 Winair
Algemene gegevens
Naam staatsdeelneming

Winair

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Sint Maarten

Jaar van oprichting

1961

Aantal werknemers (in fte)

11759

Website

www.fly-winair.com

Belang Staat der Nederlanden

8,0%

Financieel overzicht
(€ mln.)

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2012

2011

2010

Totaal activa

3

2

3

Bezettingsgraad passagiers
Aantal passagiers

Eigen vermogen

-6

-9

-7

Vreemd vermogen

1

11

10

Inkomsten

13

11

12

Winst

2

-1

-1

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

-2,05

-3,54

-2,44

-

-

-

0%

0%

0%

Rendement op gemiddeld
eigen vermogen
Pay-out ratio

2012

2011

2010

63,5%

64,5%

52,6%

154.948

158.540

195.510

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2012 (over 2011)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezoldiging 2012 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Michael D. Cleaver

President & CEO

101

107

208

-

Roberto A. Gibbs

Vice President & CFO

24

107

131

-

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2012 (€ ‘000)

Voorzitter

8

Gerrit Draai

Lid

5

Robert Budike

Lid

5

George Greaux

59

Waarvan drie (3) met een z.g. “On Call Agreement.

62 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Pensioen

inhoudsopgave

63 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

3.

Toelichting van definities
inhoudsopgave

Basel III	Basel III is een uitgebreid pallet aan hervormingsmaatregelen ontworpen door het Bazels
comité van bankentoezicht om regulering, toezicht en risicomanagement van de financiële
sector te verbeteren. De Nederlandsche Bank verwacht van Nederlandse financiële instellingen dat zij eind 2017 aan Basel III voldoen.
Belang Staat der Nederlanden

Percentage eigendom van de stemgerechtigde aandelen.

Code Banken	De Code Banken is op 9 september 2009 vastgesteld door het bestuur van de Nederlandse
Vereniging van Banken (NVB). Op de Code Banken is het pas toe of leg uit-beginsel van
toepassing. Banken vermelden in hun jaarverslag op welke wijze zij de principes in het
voorafgaande jaar hebben toegepast en zetten, indien van toepassing, gemotiveerd uiteen
waarom een principe eventueel niet (volledig) is nageleefd. De Code Banken is van
toepassing op alle banken die beschikken over een bankvergunning verleend op grond van
de Wet op het financieel toezicht (Wft).
Corporate Governance Code	De Nederlandse Corporate Governance Code is van toepassing op alle beursvennootschappen met statutaire zetel in Nederland. De code bevat zowel principes als concrete bepalingen die de bij een vennootschap betrokken personen en partijen tegenover elkaar in acht
zouden moeten nemen. De principes kunnen worden opgevat als de moderne, en inmiddels breed gedragen, algemene opvattingen over goede corporate governance. De vennootschap vermeldt elk jaar in haar jaarverslag op welke wijze zij de principes van de code in het
afgelopen boekjaar heeft toegepast.
Credit rating	Een kredietbeoordeling beoordeelt de financiële sterkte van een uitgevende instelling van
obligaties. Dit helpt de belegger om te bepalen wat de kans is dat de uitgevende instelling
couponbetalingen tijdig zal voldoen en nog belangrijker dat de initiële investering op de
vervaldag wordt terugbetaald. De drie belangrijkste kredietbeoordelaars zijn Standard &
Poor’s, Moody’s en Fitch. De rating heeft invloed op de rente die de beleggers zullen bereid
zijn te betalen, hoe sterker de rating, hoe lager de rentelasten voor de uitgevende instelling.
Dividend	
Een uitkering van een deel van de winst van een bedrijf aan zijn aandeelhouders. Op
voordracht van de Raad van Bestuur wordt het uit te keren dividend met instemming van de
Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) vastgesteld.
Eigen vermogen

Het totale eigen vermogen wordt berekend door de totale activa te verminderen met de
totale verplichtingen.

Global Reporting Initiative	De Global Reporting Initiative (GRI) stuurt aan op duurzaamheidrapportage door alle organisaties. GRI produceert ‘s werelds meest volledige Sustainability Reporting Framework, om zo meer
transparantie van organisaties te bewerkstelligen. Het framework, met de reporting guidelines
als hart, zet principes en indicatoren uiteen die bedrijven kunnen gebruiken bij het meten en
rapporteren van hun economische, ecologische en sociale prestaties.
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) houdt in dat een bedrijf de verantwoordelijkheid neemt voor de sociale, ecologische en economische gevolgen van de activiteiten van
het bedrijf over de gehele keten.
Participatiemaatschappij	
Een participatiemaatschappij heeft het doel te participeren in andere maatschappijen, maar
heeft zelf geen operationele activiteiten.

64 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Pay-out ratio

Percentage van het nettoresultaat dat wordt uitgekeerd als dividend.

Raad van Bestuur

Het orgaan dat verantwoordelijk is voor het bestuur van de onderneming.

Raad van Commissarissen

Het orgaan dat bij bedrijven toezicht houdt op en adviezen geeft aan de Raad van Bestuur.

Rendement op gemiddeld eigen vermogen Indicator van de winstgevendheid van de onderneming.
Rendement op gemiddeld eigen vermogen = Nettoresultaat
		
gemiddeld eigen vermogen
Solvabiliteitsratio

Indicator van de vermogensstructuur van de onderneming.
Solvabiliteitsratio = Eigen vermogen
		
Totaal vermogen
Structuurregime, verlicht structuurregime	Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek onderscheidt de volgende vennootschappelijke regimes
en gewone vennootschap 	die verschillende implicaties hebben voor de zeggenschapsrechten van een aandeelhouder:
de gewone vennootschap, het structuurre- gime en het verlicht structuurregime.
Vennootschappen die aan bepaalde door de wet gestelde criteria voldoen, zijn verplicht om
bepalingen van het zogenoemde structuurre- gime toe te passen. Die vereisten zien onder
meer op de omvang van het geplaatste kapitaal en het aantal werknemers.
	Het belangrijkste verschil tussen een structuurregime en een gewone vennootschap betreft
de taken van de raad van commissarissen. In een structuurregime vindt een verschuiving
plaats van de zeggenschap van aandeelhouders naar de raad van commissarissen. Bij het
structuurregime heeft de raad van commissarissen naast zijn toezichthoudende taak tevens
tot taak het bestuur te benoemen (en te ontslaan) en een aantal bestuursbesluiten goed te
keuren. De wet noemt enkele uitzonderingen waarbij het structuurregime niet volledig,
maar slechts beperkt van toepassing is. Dit is het zogenoemde verlicht structuurregime. Bij
een dergelijk regime kent niet de raad van commissarissen de bevoegdheid om leden van
het bestuur te benoemen en te ontslaan, maar blijft deze bevoegdheid toegewezen aan de
Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA). Het komt er op neer dat de aandeelhouders minder (rechtstreekse) bevoegdheden hebben onder een structuurregime dan onder de
andere regimes. Van een verlicht structuurregime kan onder meer sprake zijn indien een
publiekrechtelijke rechtspersoon (zoals de Staat of een decentrale overheid) het gehele
kapitaal verschaft.
Transparantiebenchmark	
De Transparantiebenchmark is een jaarlijks terugkerend onderzoek met als doel de inhoud
en kwaliteit in maatschappelijke verslaggeving van de grootste Nederlandse ondernemingen in beeld te brengen. Deelnemende ondernemingen doen kennis op van algemeen
geaccepteerde criteria voor maatschappelijke verslaggeving en krijgen inzicht in eventuele
verbeterpunten voor de verslaggeving. Zie ook www.transparantiebenchmark.nl.
Vreemd vermogen

Hiermee wordt bedoeld het totaal van de verplichtingen.

Winst	
In dit jaarverslag bedoelt men hiermee de nettoresultaat, tenzij anders vermeld. Het
nettoresultaat is het geld dat overblijft nadat alle kosten van de onderneming zijn betaald.

65 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

Financiële gegevens staatsdeelnemingen 2012

GRI

Transparantiebenchmark
153
59

√

B+

26

√

C

44

37,6%

√

A+

6

0%

√

C

41

-1,8%

0%

√

C

34

4,9%

50%

√

C+

120

8,6%

35%

√

A+

28

3,3%

0,0%

√

B+

32

332

41

14,3%

25%

Transport

526

177

2

0

1,2%

0%

Radioactiefafvalmanagement

181

10

-0,7

0

-6,8%

0%

Financiële dienstverlening

5.561

1.822

146

3

8,4%

4,6%

Energie

11.073

4.857

359

215

7,7%

60%

29,2% Financiën

Infrastructuur

3.698

2.093

228

25

11,2%

100% Financiën

Kansspelen

228

65

-1

0

-1,0%

KLM

5,9% Financiën

Transport

10.788

2.441

-44

0

KNM

100% Financiën

Metaalbewerking

32

10

0,5

0,2

NS

100% Financiën

Transport

6.243

3.162

264

0

NWB Bank

17,2% Financiën

Financiële dienstverlening

76.084

1.226

40

0

Schiphol Group

Sector

2.752

Aandeelhoudersschap

142.228

Belang staat

Pay-out ratio

C
C+

RoE

√

Dividend aan staat (€ mln.)

12

Winst (€ mln.)

A+

Eigen vermogen (€ mln.)

√

Totale activa (€ mln.)

Corporate Governance Code

inhoudsopgave

Operationele deelnemingen bij Financiën
BNG Bank

50% Financiën

Connexxion

33,3% Financiën

COVRA

100% Financiën

FMO

51% Financiën

Gasunie

100% Financiën

HbR
Holland Casino

Financiële dienstverlening

69,77% Financiën

Infrastructuur

5.788

3.203

199

76

6,2%

50,0%

√

B+

47

Nederlandse Staatsloterij

100% Financiën

Kansspelen

244

73

98

94

138,2%

96%

√

B+

75

Tennet

100% Financiën

Energie

10.055

2.841

180

59

6,6%

41%

√

C+

81

1% Financiën

Defensie

426

113

15

0

9,3%

0%

-

-

-

100% Financiën

Energie

635

630

133

63

22,6%

47,5%

√

C+

199

73

31

-0,9

0

-2,8%

0%

√

C

62

254392 32.095

2.079

1.975

6,6%

95%

√

A+

56

2.360 1168,3%

Thales Nederland
UCN

Operationele deelnemingen bij beleidsdepartementen
BOM

57,6% EZ

Participatiemaatschappij

DNB

100% Financiën

Financiële dienstverlening

EBN

100% EZ

Energie

5.765

200

2.360

100%

√

C+

132

Gasterra

10% EZ

Energie

3.734

216

36

36

16,7%

100%

√

C+

105

LIOF
Meerstad
DC-ANSP

94,3% EZ

153

97

-4

0

-4,3%

0%

√

C

77

10% EZ

Participatiemaatschappij
Gebiedsontwikkeling

0

0

0

0

0,0%

0%

-

-

-

8,0% I&M

Transport

17

4

0

0

8,5%

0%

-

-

-

NOM

99,97% EZ

Participatie maatschappij

93

88

4

0

4,9%

0%

√

C

89

Oost

57,6% EZ

Participatie maatschappij

ProRail

100% I&M

Infrastructuur

Saba Bank

8,0% EZ

Energie

Winair

8,0% I&M

Transport

ALTMAA

34,8% Financiën

Infrastructuur

2,3

2,3

K.G. Holding

100% Financiën

Re-integratie

n.v.t.

n.v.t.

NIO

100% Financiën

Financiële dienstverlening

224

1,1

Rechterland

100% Financiën

Facilitaire dienstverlening

-

-

Twinning

100% Financiën

Participatiemaatschappij

3,6

3,2

0,8

72

64

5

0

8,6%

0%

√

C

92

20.582

5.704

0

0

0,0%

0%

√

B

74

1

1

0

0

-1,0%

0%

-

-

-

3

-6

2

0

-

0%

-

-

-

0,04

0

1,7%

0%

-

-

-

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

-

-

-

0

0

0%

0%

-

-

-

0,04

0

0%

0%

-

-

-

0

28,7%

29%

√

-

-

Deelneming in afbeheer

66 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

inhoudsopgave

Colofon
Pagina 2
Schiphol
Pagina 4
NS
Pagina 44 Gasunie
Pagina 52 NS
Pagina 66 Schiphol
Achterzijde Gasunie

67 | jaarverslag 2012 beheer staatsdeelnemingen

www.rijksoverheid.nl