Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

33 529

Gaswinning

Nr. 474

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2018
Op 29 maart jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd dat de gaswinning uit het
Groningenveld op zo kort mogelijke termijn wordt beëindigd.1 Om de
benodigde afbouw van de vraag naar Groningengas te realiseren, heb ik
verschillende maatregelen in gang gezet. Met deze brief informeer ik u
over de voortgang van deze maatregelen.
Het kabinet wil de gaswinning uit het Groningenveld snel beëindigen. Het
kabinet ligt op schema bij het realiseren van het «basispad». Dit is het
afbouwpad zoals geschetst in mijn brief van 29 maart jl. en waarvan is
uitgegaan bij de meerjarige budgettaire verwerking.
Aanpassingen van het basispad zijn uiteraard pas aan de orde zodra de
onderliggende maatregelen zeker gesteld zijn en door Gasunie Transport
Services (GTS) zijn gevalideerd. De ambitie blijft om de gaswinning vanaf
de tweede helft van 2022 nog dichter bij nul te brengen. Zoals aangegeven in mijn brief van 29 maart jl. blijft het kabinet daarom inzetten op
aanvullende reducties van de vraag naar Groningengas. De voortgang in
de afgelopen maanden vind ik veelbelovend.
Ten eerste zie ik een goede mogelijkheid om het door Staatstoezicht op de
Mijnen (SodM) geadviseerde niveau van 12 miljard Nm3 eerder te
behalen. De maatregelen uit het basispad die het kabinet in de brief van
29 maart jl. heeft aangekondigd, de bouw van een extra stikstofinstallatie
in Zuidbroek en de ombouw van 53 industriële grootverbruikers, liggen op
schema. Hiermee kan de gaswinning op zijn laatst per oktober 2022, maar
mogelijk al een jaar eerder, tot onder de 12 miljard Nm3 dalen. Ik werk aan
de additionele maatregelen uit de brief van 29 maart jl. – te weten de extra
inkoop van stikstof en een extra afname van de Duitse vraag – voor nog
snellere reductie van de vraag naar Groningengas. De gecombineerde
effecten op het niveau van gaswinning zijn nog nader te bepalen, maar
1

kst-33529-474
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Brief Gaswinning Groningen (Kamerstuk 33 529, nr. 457)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

1

hiermee zou het mogelijk kunnen zijn om het winningsniveau nog eerder
dan voorzien onder het door SodM geadviseerde niveau te laten dalen,
mogelijk zelfs per oktober 2020.
Ten tweede kan het niveau van de gaswinning in 2022, na gereedkomen
van de stikstofinstallatie en de ombouw van de 53 industriële verbruikers,
hiermee nog verder dalen dan voorzien. In mijn brief van 29 maart jl. heb
ik geschetst dat de winning per oktober 2022 uit kan komen op een niveau
van 7,5 miljard Nm3 in een koud jaar en 4 miljard Nm3 in een gemiddeld
jaar. Wanneer de additionele maatregelen zich daadwerkelijk materialiseren, is het nu de mogelijkheid om in 2022 onder de eerder genoemde 4
miljard Nm3 te komen in een gemiddeld jaar.
Daarnaast geldt dat er, net als in mijn vorige brief, mogelijkheden in beeld
zijn om na 2022 de vraag naar Groningengas nog verder te verminderen.
Dit alles onderstreept mijn ambitie om te werken aan een zo spoedig
mogelijke teruggang naar «nul».
Hieronder ga ik op al deze maatregelen in. Tot slot stel ik u op de hoogte
van het proces richting het instemmingsbesluit en van het overleg dat ik
voer met Shell en ExxonMobil.
1. Basispad: naar ruim onder de 12 miljard Nm3 vanaf tweede
helft 2022
In mijn brief van 29 maart 2018 is de beoogde afbouw van de Groningenproductie weergegeven door middel van een basispad. In dit basispad
komt de winning per oktober 2022 uit op een niveau van 7,5 miljard Nm3
in een koud jaar en 4 miljard Nm3 in een gemiddeld jaar, oftewel ruim
onder het SodM-advies van 12 miljard Nm3. Om dit basispad te realiseren
zijn twee grote maatregelen aangekondigd: de bouw van een stikstofinstallatie in Zuidbroek en de ombouw van 53 industriële grootverbruikers
van laagcalorisch gas. De voortgang van deze maatregelen ligt op
schema.
Stikstofinstallatie Zuidbroek
De grootste reductie van de winning van Groningengas, ca. 7 miljard
Nm3, wordt bewerkstelligd door de bouw van een stikstofinstallatie in
Zuidbroek. Eind april heeft mijn ministerie betrokken overheden op de
hoogte gebracht van het hervatten van de procedure voor de ruimtelijke
inpassing en vergunningverlening voor de bouw van de stikstofinstallatie
bij Zuidbroek. Deze procedure valt onder de Rijkscoördinatie-regeling
(RCR). De procedure is hervat op basis van de eerder gekozen voorkeurslocatie, uitgangspunten en resultaten van de eerdere onderzoeken. In
2014/2015 heeft GTS namelijk al een locatiestudie uitgevoerd voor de
bouw van de stikstofinstallatie. De planning is dat definitieve besluitvorming over de ruimtelijke inpassing en de vergunningen plaatsvindt
voor de zomer van 2019, waarna GTS met de bouw van de stikstofinstallatie kan beginnen. De installatie zal, conform de planning in het basispad,
operationeel zijn in het eerste kwartaal van 2022.
Ombouw 53 industriële grootverbruikers
In het basispad is ook de ombouw van 53 industriële grootverbruikers
meegenomen, waarvan volledige ombouw de vraag naar Groningengas
met 3,4 miljard Nm3 per jaar vermindert. De afgelopen twee maanden is
met bijna al deze 53 grootverbruikers een tweede gesprek gevoerd. In
deze tweede ronde van gesprekken is aan de grootverbruikers, die niet
kunnen verduurzamen, gevraagd of ze samen met GTS de komende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

2

weken een concrete planning en plan van aanpak willen uitwerken voor
de omschakeling van laagcalorisch naar hoogcalorisch gas. Inmiddels zijn
al ongeveer 20 bedrijven in contact getreden met GTS. Ik ben de bedrijven
erkentelijk voor de positieve houding en het begrip die zij over het
algemeen aannemen in deze gesprekken. Dit ondanks het feit dat het
afbouwtraject voor veel bedrijven als een onverwacht traject op hun
agenda is gekomen.
Een aantal bedrijven heeft aangegeven door middel van verduurzaming
van het laagcalorisch gas af te willen en mogelijkheden te zien om dit
binnen de gestelde termijn te realiseren. Zoals aangegeven in mijn brief
van 29 maart jl. heeft dit, waar mogelijk, mijn voorkeur. Onder verduurzaming valt in dit geval de productie van hernieuwbare energie, de
afname van restwarmte en elektrificatie. Naast een aantal bedrijven met
meer concrete plannen, is er ook een aantal bedrijven waarvan de
ambities nog nader verkend dienen te worden. Voor zover er nog
onzekerheid is volgen de bedrijven voorlopig een parallel traject waarbij
plannen voor verduurzaming en de omschakeling naar hoogcalorisch gas
tegelijkertijd worden uitgewerkt. Zodra de bedrijven die willen verduurzamen een concreet plan hebben, kan bekeken worden in hoeverre de
ondersteuning met behulp van het bestaande instrumentarium, zoals
SDE+ en de investeringssubsidie duurzame energie (ISDE), voldoende
mogelijkheden biedt.
Ook is verkend of het huidig wettelijk kader de mogelijkheid biedt voor
GTS om voor de ombouw benodigde aanpassingen aan het netwerk en de
aansluitingen «buiten de poort» van het bedrijf te verrichten en de kosten
daarvan te verrekenen via de tarieven die worden vastgesteld door de
ACM. Momenteel biedt de Gaswet hier onvoldoende mogelijkheden voor.
De bevoegdheid voor de ACM om deze kosten mee te nemen bij het
vaststellen van de tarieven zal dan ook geregeld moeten worden. Uit de
gesprekken met de 53 grootverbruikers blijkt dat veel bedrijven zich bereid
tonen te verduurzamen of om te schakelen. Vooralsnog wordt dan ook
ingezet op de vrijwillige afbouw van het gebruik van laagcalorisch gas. Ik
blijf echter de wettelijke en fiscale mogelijkheden om medewerking te
stimuleren en het gebruik van laagcalorisch gas te ontmoedigen
verkennen.
2. Aanvullende mogelijkheden om de winning verder terug te
brengen
Bovenop het basispad heb ik, zoals aangegeven in mijn brief van 29 maart
jl., beschreven welke aanvullende acties worden bezien om de vraag naar
Groningengas nog sneller te reduceren dan in het basispad. Een aantal
van deze maatregelen bieden mogelijk zicht om de vraag naar Groningengas verder te verminderen. Met name de extra inkoop van stikstof
door GTS en een versnelde afname van de export naar Duitsland lijken
concrete mogelijkheden om de vraag naar Groningengas verder te
verminderen en zelfs al voor 2022.
2.1 Meest concrete maatregelen uit brief van 29 maart 2018
Extra inkoop stikstof
In de brief van 29 maart jl. heb ik aangegeven dat GTS heeft aangegeven
dat zij mogelijkheden ziet om het aanbod van stikstof te vergroten – naast
de bouw van een stikstofinstallatie in Zuidbroek – via de additionele
inkoop van stikstof. Hiervoor zijn (beperkte) aanpassingen nodig in het
netwerk van GTS. Indien overeenstemming tussen partijen wordt bereikt,
zullen de benodigde aanpassingen in 2020 gereed zijn en de additionele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

3

stikstof geleverd worden. Dit zou resulteren in een additionele afname van
1 tot 1,5 miljard Nm3 per jaar vanaf oktober 2020.
Afname vraag Duitsland
Duitsland werkt op alle niveaus (overheid, netbeheerders, energiebedrijven) hard mee aan het identificeren van mogelijkheden om op korte
termijn de behoefte aan laagcalorisch gas versneld (beperkt) te verminderen. In Keulen is een elektriciteitscentrale omgebouwd naar een
aansluiting op hoogcalorisch gas. GTS bekijkt op dit moment met de
Duitse netbeheerders wat het effect hiervan is op de Duitse vraag naar
Groningengas. Dit kan oplopen tot een maximale besparing van 1 miljard
Nm3 laagcalorisch gas per jaar. Dit komt overeen met een verlaging van
de productie uit het Groningenveld met maximaal 0,7 miljard Nm3. Zoals
ook genoemd in mijn brief van 29 maart jl. heeft ook GTG Nord, de
netbeheerder van het marktgebied van EWE, een aantal projecten om de
Duitse vraag naar Groningengas te reduceren. Het gaat dan om het
realiseren van een conversiefaciliteit, waarbij Groningengas gemengd
wordt met hoogcalorisch gas, en de bouw van een stikstofinstallatie. Het
Duitse ministerie heeft zich positief uitgelaten over de projecten. Beide
projecten liggen momenteel ter goedkeuring bij de Duitse energietoezichthouder. Deze goedkeuring is noodzakelijk om de projectkosten en de
operationele kosten via de transporttarieven te kunnen terugverdienen.
2.2 Overige maatregelen uit brief 29 maart jl.
Daarnaast zijn er nog andere maatregelen die de productie uit het
Groningenveld verder kunnen beperken. Er moet echter nog meer werk
gebeuren om inzicht te krijgen in de daadwerkelijke mogelijkheden.
Norg vullen met geconverteerd hoogcalorisch gas
In de scenario-analyse van GTS, bijgevoegd bij mijn brief van 29 maart jl.,
heeft GTS reeds aangegeven samen met NAM de mogelijkheden te
onderzoeken om gasopslag Norg te vullen met geconverteerd hoogcalorisch gas. GTS heeft aangegeven dat dit een mogelijkheid is vanaf 2022,
namelijk zodra de stikstofinstallatie in Zuidbroek operationeel is. Op dit
moment wordt onderzocht welke investeringen nodig zijn en wat de
besparing op de Groningenproductie zou kunnen zijn vanaf 2022.
Ombouw overige grootverbruikers en grootverbruikers regionale netten
Naast de voorgenoemde 53 grootverbruikers zijn ook de overige 117
grootverbruikers die zijn aangesloten op het netwerk van GTS aangeschreven met het verzoek om informatie te geven over de mogelijkheden
voor uitfasering van laagcalorisch gas. Op enkele bedrijven na hebben nu
alle grootverbruikers gereageerd op het verzoek. De bedrijven die nog niet
gereageerd hebben zullen de komende periode persoonlijk worden
benaderd. Inmiddels is er ook meer duidelijkheid over de grootverbruikers
die aangesloten zijn op de regionale netten.
Op dit moment zijn door vier van de zeven regionale netbeheerders
ongeveer 30 grootverbruikers op deze netten in kaart gebracht die ieder
meer dan 10 miljoen Nm3 per jaar verbruiken. Op korte termijn wordt deze
informatie uitgebreid met de informatie van de overige regionale
netbeheerders. Zowel met deze grootverbruikers als de overige grootverbruikers aangesloten op het net van GTS zullen de komende tijd
gesprekken gepland worden over ombouw of verduurzaming. Hierbij
geldt dat bedrijven met ambitie tot verduurzaming en de grotere
grootverbruikers prioriteit krijgen. Uit de gesprekken moet blijken wat de
potentie is voor de afname van de vraag naar Groningengas. Naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

4

verwachting zal het grootste deel van deze potentie na 2022 gerealiseerd
kunnen worden.
Afname vraag België en Frankrijk
Met Frankrijk vindt nog overleg plaats over het overstorten van laagcalorisch gas in het hoogcalorisch systeem. Dit levert een mogelijke afname
van de Franse behoefte naar Groningengas van 0,3 miljard Nm3 per jaar
op. Door en met België zijn vooralsnog geen mogelijkheden geïdentificeerd om de Belgische vraag naar laagcalorisch gas versneld af te
bouwen. Dat geldt ook voor de eventuele inzet van de zeer kleine
Belgische stikstofinstallaties. Deze installaties zijn namelijk ingericht voor
piekvraag en niet ontworpen voor permanente belasting die dan ook niet
wordt gegarandeerd.
Verduurzaming gebouwde omgeving en glastuinbouw
Aan de sectortafel gebouwde omgeving van het Klimaatakkoord worden
momenteel diverse voorstellen besproken om de gebouwde omgeving te
verduurzamen. Er wordt onder meer gekeken naar nieuwe normen,
nieuwe wijzen van financiering en afspraken over een gezamenlijke
aanpak. Belangrijk onderdeel van de aanpak vormt het aardgasvrij maken
van wijken. Concreet geldt nu al voor nieuwbouw dat de aansluitplicht op
het gasnet per 1 juli 2018 komt te vervallen. Ik heb uw Kamer in mijn brief
van 29 mei, Kamerstuk 34 627, nr. 46, hierover geïnformeerd. Daarnaast
kunnen gemeenten reeds voor 1 juli 2018 aanvragen indienen bij het
Ministerie van BZK om de eerste bestaande wijken aardgasvrij te maken.
Na 1 oktober 2018 wordt bekend welke gemeenten een financiële bijdrage
zullen krijgen (als onderdeel van klimaatenveloppe 2018). Met de
regionale netbeheerders ben ik in gesprek over de tarieven en een gelijke
uitvoeringssystematiek voor de verwijdering van de gasaansluiting. Ik
verwijs u naar mijn antwoorden op de vragen van GroenLinks hierover,
zoals gelijktijdig met deze brief verzonden (Aanhangsel Handelingen II
2017/18, nr. 2342).
In het Convenant 10 PJ energiebesparing gebouwde omgeving is met
energieleveranciers, netbeheerders en brancheorganisaties afgesproken
om consumenten en zakelijke kleinverbruikers een gericht aanbod te doen
voor inzichtdiensten- en producten (zoals apps en in home displays) om
zo het gebruik hiervan aanzienlijk te laten stijgen. Bovendien is, zoals in de
brief van 29 maart jl. aangegeven, de website energiebesparendoejenu.nl
sinds dit jaar uitgebreid met mogelijkheden om op een duurzame manier
te verwarmen met bijvoorbeeld zonneboilers of warmtepompen. In 2018
zijn hiervoor inmiddels tegen de 10.000 aanvragen ingediend voor een
investeringssubsidie duurzame energie (ISDE; stand 1 mei 2018), door
zowel particulieren als zakelijke gebruikers.
Zoals aangegeven in mijn brief van 29 maart jl. werken de Minister van
LNV en de glastuinbouw aan de energietransitie glastuinbouw met als
ambitie een klimaatneutrale en rendabele glastuinbouw. In het kader van
het Klimaatakkoord worden afspraken voorbereid voor de periode t/m
2030. In dat kader wordt ook gesproken over de marktcondities voor
duurzame warmte-opties en voor nieuwe warmtetransport- en distributienetten.
Laagcalorische gasvelden Noordzee
Ten noorden van de Wadden bevinden zich zowel in Nederland als in
Duitsland stikstofrijke gasvelden. Als alle velden aan de Nederlandse kant

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

5

zouden worden aangeboord dan is een productie van gas van Groningenkwaliteit van ongeveer
1 miljard Nm3 per jaar mogelijk. Mocht het gas gewonnen kunnen
worden, dan moet het gas vervolgens nog naar land vervoerd worden.
Een mogelijkheid is om een hoogcalorische gasleiding die in de buurt
loopt te gebruiken. Het mengen van dit laagcalorische gas zorgt voor een
Wobbe-verlaging van het hoogcalorisch gas. Hierdoor kunnen de
stikstofinstallaties mogelijk efficiënter ingezet worden. Er is dan namelijk
minder bijmenging van stikstof nodig om pseudo-Groningengas te
produceren. Het alternatief, het Groningenkwaliteit gas via een «eigen»
pijpleiding door de Waddenzee naar land transporteren, is een dure en
procedureel lastige optie voor een relatief beperkte productie van 1
miljard Nm3 per jaar. Nederlandse en Duitse gasoperators bekijken op dit
moment de mogelijkheden hiervoor.
Effecten van de maatregelen
Tabel 1 geeft een overzicht van de maatregelen uit het basispad, de meest
concrete aanvullende maatregelen en de overige maatregelen genoemd
in mijn brief van 29 maart jl. De effecten van deze – en de zoals geschetst
nog verder te onderzoeken maatregelen – kunnen niet zomaar opgeteld
worden, aangezien de maatregelen elkaar beïnvloeden. Helder is wel dat
uit de voortgang van de ingezette acties blijkt dat deze in lijn zijn met de
ambitie om de Groningen-winning zo snel als mogelijk te beëindigen.
Zoals in mijn brief van 29 maart jl. aangegeven kan met name door de
bouw van de stikstoffabriek en de ombouw van de 53 grootste verbruikers
in de industrie de gaswinning dalen tot onder de 12 miljard Nm3 in
oktober 2022, namelijk naar 7,5 miljard Nm3 in een koud jaar en 4 miljard
Nm3 in een gemiddeld jaar. Als gevolg van de nu als concreet aangemerkte maatregelen (aanvullende inkoop stikstof en aanvullende reductie
Duitsland) daalt het gaswinningsniveau mogelijk nog eerder onder de 12
miljard Nm3. De gecombineerde effecten op het niveau van gaswinning
zijn nog nader te bepalen, maar hiermee zou het mogelijk kunnen zijn om
het winningsniveau nog eerder dan voorzien onder het door SodM
geadviseerde niveau te laten dalen, mogelijk zelfs per oktober 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

6

Tabel 1 overzicht maatregelen

2.3 Mogelijke nieuwe maatregelen sinds 29 maart 2018
Door verschillende partijen zijn ook alternatieve, dan wel aanvullende,
maatregelen aangedragen om de vraag naar Groningengas terug te
dringen. Ik ben verheugd over het enthousiasme waarmee initiatieven
worden aangedragen. Het is vervolgens mijn rol om deze opties te bezien
op daadwerkelijke kans op realisatie. Ik zal ingaan op verschillende
initiatieven.
Ten eerste, zo is er een voorstel gedaan om groene waterstof bij te
mengen bij hoogcalorisch gas (en een deel stikstof) tot zogenaamd
Klimaatgas. Dit gas heeft in de juiste mengverhouding een vergelijkbare
Wobbe-index als gas uit het Groningenveld. Dit kan niet zonder aanvullende maatregelen gebruikt worden als vervanger van geconverteerd
hoogcalorisch gas uit de stikstofinstallaties vanwege bijvoorbeeld andere
verbrandingseigenschappen. Voordeel is wel dat hiermee geïnvesteerd
wordt in de opschaling van elektrolyse (aanbod) en dat de groene
waterstof in een later stadium ook voor andere toepassingen (markt) kan
worden ingezet. GTS geeft aan dat bijmengen van stikstof en waterstof bij
hoogcalorisch gas voor de productie van Groningenkwaliteit gas een
interessante optie is die technisch mogelijk is en verder onderzoek
verdient. Hiervoor moet echter wel, afhankelijk van de samenstelling van
het hoogcalorisch gas, tot ongeveer 20% waterstof worden bijgemengd
om de juiste Wobbe-index te krijgen. De huidige huishoudelijke en
industriële gastoestellen zijn niet ontworpen en gecertificeerd voor deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

7

hoge percentages waterstof. Overgaan op klimaatgas vergt aanpassing
van de regelgeving (voor gassamenstelling en gastoestellen) en een
complete of gedeeltelijke ombouw/vervanging van de laagcalorische
gasmarkt. Daarom ziet GTS dit, vanwege de wens om zo snel mogelijk
naar 12 miljard Nm3 Groningen productie te gaan en de nu nog beperkt
hoeveelheid beschikbare groene waterstof, niet zondermeer als een reële
optie ter vervanging van de stikstofinstallatie in Zuidbroek. Op dit moment
bekijk ik of een beperktere toepassing van klimaatgas tot de mogelijkheden behoort.
Ten tweede konden marktpartijen tot en met 26 april reageren op het
addendum van het Netwerkontwikkelingsplan van GTS. In dit addendum
heeft GTS zijn investeringen toegelicht om tot een verlaging van de
Groningengasproductie te komen. Uit deze consultatie kwam ook naar
voren dat GTS heeft overwogen om de levering van stikstof uit te
besteden. Ook heeft een grote producent van industriële gassen aangeboden in eigen beheer stikstof te produceren en te leveren, waarmee
synergievoordelen zouden kunnen worden gerealiseerd. GTS geeft aan
dat de belangrijkste belemmering voor de levering door derden is dat
andere partijen de stikstof niet kunnen leveren op de voorkeurslocatie
Zuidbroek. Dit is onder andere van belang vanwege de aanvoer van
hoogcalorisch gas aldaar en de afstand tot de laagcalorische gasmarkt.
Als er besloten zou worden dat GTS stikstof moet gaan inkopen, zal dit tot
een vertraging leiden ten opzichte van de geplande oplevering van de
installatie in het eerste kwartaal 2022. Er zal namelijk een nieuwe studie
moeten worden uitgevoerd ten aanzien van de consequenties van inkoop
bij een andere partij, denk hierbij bijvoorbeeld aan een nieuwe Europese
aanbesteding en de partij die de stikstof gaat leveren zal eerst eigen grond
moeten verwerven en alle benodigde vergunningen moeten regelen.
Daarom ziet GTS ook de uitbesteding van de levering van stikstof niet als
alternatief voor de stikstofinstallatie.
Tenslotte is ook vanuit de Universiteit Twente een alternatieve maatregel
ingebracht voor de bouw van de stikstofinstallatie; namelijk het produceren van laagcalorisch gas door bijmenging van hoogcalorisch gas met
rookgassen uit de nabijgelegen kolencentrale bij Eemshaven. GTS geeft
aan dat dit geen haalbare optie is omdat het laagcalorische gas dat wordt
geproduceerd met het bijmengen van rookgas niet voldoet aan de
specificaties uit de Regeling gaskwaliteit. Zo kan niet voldaan worden aan
de specificatie voor het zuurstofgehalte en bevat rookgas ook andere
ongewenste componenten zoals zwaveldioxide. Daarnaast moet voor de
productie van laagcalorisch gas altijd voldoende rookgas beschikbaar zijn.
Deze beschikbaarheid is niet gegarandeerd en wordt in de toekomst
verder onzeker door de onzekerheid omtrent de inzet van centrales als
gevolg van de toenemende productie van elektriciteit uit zon en wind.
2.4 Herijking basispad
Zoals gezegd is het kabinet bij de meerjarige budgettaire verwerking
uitgegaan van het basispad uit de brief van 29 maart jl. Mogelijke
aanpassing van dit basispad is pas aan de orde zodra de onderliggende
maatregelen daadwerkelijk zeker gesteld zijn, zowel uit oogpunt van
leveringszekerheid als in economische, juridische en technische zin. Het is
aan GTS om jaarlijks aan te geven wat er nodig is voor de leveringszekerheid. Dit zal door mij op dat moment worden meegenomen bij het
vaststellen van de operationele strategie voor het volgend gasjaar. Voor
het komend gasjaar, startend in oktober 2018, wordt uitgegaan van het
basispad. De reductiemaatregelen die in onderzoek zijn zullen naar
verwachting niet eerder dan het gasjaar startende in oktober 2019 kunnen
aangrijpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

8

3. Instemmingsbesluit; nu al daling inzetten
Zoals aangekondigd in de brief van 29 maart jl. heb ik NAM verzocht een
aanvulling op het winningsplan in te dienen, tezamen met een zogeheten
Hazard and Risk Assessment (HRA). Hierbij heeft NAM het basispad van
het kabinet als uitgangspunt genomen, waarbij rekening wordt gehouden
met een gemiddeld, koud en een warm jaar. Deze HRA wordt halverwege
juni opgeleverd samen met de aanvulling op het winningsplan voor
volgend jaar. Deze aanvulling op het winningsplan is nodig om te bepalen
hoe het Groningenveld in combinatie met de ondergrondse bergingen kan
worden ingezet bij verschillende temperatuurprofielen, zodat er in
beginsel niet meer gas dan nodig uit de grond wordt gehaald. Het
aanvullend winningsplan zal ik vervolgens ter beoordeling en advisering
voorleggen aan het SodM. Naar verwachting komt SodM begin juli a.s.
met een advies. Op basis van deze rapportages informeer ik de bestuurlijke vertegenwoordigers in Groningen en verwacht van hen medio juli
een (geïntegreerd) advies te ontvangen. Parallel vraag ik ook de Mijnraad
en de Technische Commissie Bodem Beweging mij uiterlijk eind juli van
advies te voorzien over de voorgestelde aanvulling op het winningsplan
van NAM en de hieruit volgende reacties van SodM en de decentrale
overheden.
Daarnaast heb ik de Mijnraad gevraagd een integrerend advies uit te
brengen over het besluit om de gaswinning in Groningen de komende
jaren af te bouwen, en de consequenties hiervan voor de veiligheid
(Kamerstuk 33 529, nr. 465). Om de uitkomsten hiervan mee te kunnen
nemen, en om tegelijkertijd zoveel als mogelijk rekening te houden met de
schoolvakanties in Noord-Nederland, is de terinzagelegging verschoven
naar de zomermaanden (augustus en september 2018). Ik verwacht de
Kamer bij aanvang van deze terinzagelegging te kunnen informeren over
het ontwerpinstemmingsbesluit. Op basis van de reacties op het
ontwerpinstemmingsbesluit tijdens de terinzagelegging, zal voor
15 november 2018 een nieuw instemmingsbesluit worden genomen.
Daarbij benadruk ik dat het besluit een beperkte geldigheidsduur krijgt.
Voor het daaropvolgende jaar wordt in het wetsvoorstel nooit meer dan
nodig een andere besluitvormingsprocedure voorgesteld.
4. Herziening Gasgebouw
Zoals bij u bekend ben ik in overleg met Shell en ExxonMobil over
aanpassingen in het Gasgebouw. Het overleg bevindt zich inmiddels in de
afrondende fase en ik hoop uw Kamer hierover op korte termijn te
informeren. De resultaten van dit overleg worden vastgelegd in een
Akkoord op Hoofdlijnen (AoH). Zoals ik ook gemeld heb in mijn brief van
14 mei jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 463) wil ik de resultaten van het AoH in
een openbaar overleg met uw Kamer bespreken, maar vanwege het feit
dat deze bedrijfsvertrouwelijke informatie bevat, kan ik deze niet openbaar
maken. Het AoH zal uitgewerkt worden tot een nieuwe overeenkomst,
waarbij mijn streven is dat er van deze nieuwe overeenkomst zoveel
mogelijk openbaar wordt.
Tot slot
De op 29 maart 2018 aangekondigde beëindiging van de gaswinning uit
het Groningenveld gaat voortvarend. De voortgang van de ingezette
maatregelen uit het basispad zijn veelbelovend en bovendien is zicht op
een nog snellere afbouw van de gaswinning dan aangekondigd op
29 maart jl. Zoals hierboven aangegeven moet het effect van de aanvullende maatregelen nog nader bepaald worden, maar mochten deze
effecten materialiseren dan kan de gaswinning uit het Groningenveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

9

mogelijk oktober 2020 onder de 12 miljard Nm3 dalen in een gemiddeld
jaar. De komende jaren blijf ik alle mogelijkheden benutten voor een zo
snel mogelijke daling van de vraag naar Groningengas. Ik zal uw Kamer
regelmatig berichten over de voortgang.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 529, nr. 474

10