Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 201

Herziening van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid

Nr. 18

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 juli 2011
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie1 hebben enkele fracties de behoefte om over de een aantal
brieven met betrekking tot de Herziening van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid enkele vragen en opmerkingen voor te leggen aan de
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Bij brief
van 30 juni 2011 zijn deze beantwoord door de staatssecretaris. beantwoord. Vragen en opmerkingen en de daarop gegeven antwoorden zijn,
voorzien van een inleiding, hieronder afgedrukt.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag)
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Van der Ham

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Koopmans, G.P.J. (CDA),
Ham, B. van der (D66), voorzitter, Smeets, P.E.
(PvdA), Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C.
(SP), ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA),
Koppejan, A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV),
Thieme, M.L. (PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G.
(SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E.
(CU), Tongeren, L. van (GL), Ziengs, E. (VVD),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV),
Lodders, W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV),
Dijkgraaf, E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD),
Verhoeven, K. (D66) en Holtackers, M.P.M.
(CDA).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Blanksma-van den Heuvel,
P.J.M.G. (CDA), Koolmees, W. (D66), Dikkers,
S.W. (PvdA), Dekken, T.R. van (PvdA), Irrgang,
E. (SP), Groot, V.A. (PvdA), Werf, M.C.I. van
der (CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV), Ouwehand,
E. (PvdD), Gerven, H.P.J. van (SP), Schouten,
C.J. (CU), Gent, W. van (GL), Leegte, R.W.
(VVD), Grashoff, H.J. (GL), Mos, R. de (PVV),
Taverne, J. (VVD), Bemmel, J.J.G. van (PVV),
Staaij, C.G. van der (SGP), Houwers, J. (VVD),
Veldhoven, S. van (D66) en Ormel, H.J. (CDA).

kst-32201-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Schüssel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

1

Inhoudsopgave

Blz.

Inleiding van de staatssecretaris

2

I.Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

2

II. Reactie van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie

15

Inleiding van de staatssecretaris
Door de vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie is een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Dit naar aanleiding van de
brieven van 14 juni 2011 (2011Z12597), 22 juni 2011 (29 675, nr. 130),
29 juni 2011 (29 675, nr. 131), 29 juni 2011 (29 675, nr. 132), 22 juni 2011
(32 201, nr. 16), 24 juni 2011 (32 201, nr. 17) en 16 juni 2011 (2011Z13061).
Met deze brief beantwoord ik de betreffende vragen. Ik heb hierbij een
clustering aangehouden waarbij vragen die hetzelfde onderwerp betreffen
zoveel mogelijk gegroepeerd en in samenhang met aanverwante
onderwerpen worden beantwoord.
I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de informatie
over de compensatieregeling voor visserijbedrijven die de staatssecretaris
van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) naar de Kamer
heeft gestuurd als gevolg van de sluiting van de visserij op aal en
wolhandkrab vanwege te hoge concentraties giftige stoffen.
Tijdens een eerder overleg heeft de Kamer de staatssecretaris gevraagd
om een reële regeling op te stellen, naar mening van de leden van de
VVD-fractie is door de staatssecretaris hieraan voldaan. Wel willen deze
leden de staatssecretaris manen om spoed te maken in het proces. Alle
partijen zijn er bij gebaat dat er spoedig tot uitbetaling kan worden
gekomen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV hebben kennisgenomen van de
stukken, maar hebben nog wel een aantal vragen over de compensatie
van de binnenvissers, de acties van Greenpeace, het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid (GVB) en de economische situatie van de garnalenvissers.
Compensatie binnenvissers
De leden van de PVV-fractie constateren dat de vissers van de met
dioxinevergiftigde binnenwateren niet schuldig zijn aan deze vergiftiging.
Derhalve zijn de leden van de PVV-fractie dan ook van mening dat deze
vissers niet de tol van deze vergiftiging mogen betalen. Het verbod is
begrijpelijk, de volksgezondheid mag immers niet in gevaar komen, maar
de compensatie laat te wensen over. Enkel de bedrijfsmiddelen van 7 jaar
en jonger compenseren vinden vinden de leden van de PVV-fractie erg
gering. De staatssecretaris gaf eerder aan dat hij de vergiftigde paling en
wolhandkrab niet wilde vergoeden omdat deze onverkoopbaar zijn. Betrof
het met de spruitjes van de spruitjesboeren in Moerdijk niet hetzelfde
geval? En waren de komkommers van de Nederlandse telers door onjuiste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

2

berichtgeving niet ook lange tijd onverkoopbaar? Nu zegt de staatssecretaris dat hij zal bezien hoe deze gecompenseerd worden. De leden van de
PVV-fractie vinden deze belofte ontoereikend en vragen de staatssecretaris dan ook of hij bereid is om een beter compensatievoorstel te doen.
Ook vragen de leden van de PVV-fractie wat de fouten van de staatssecretaris en zijn voorgangers zijn geweest. Is het juist dat deze al sinds de
tachtiger jaren van de vorige eeuw bekend waren met de met dioxinevergiftigde paling in onze binnenwateren? Zo ja, waarom is er dan pas in
april van dit jaar een vangstverbod ingesteld? Waarom zijn die hele
afgelopen periode lang de aalvisrechten verhuurd? Is de staatssecretaris
met de leden van de PVV-fractie van mening dat hij hier een verkeerd
signaal heeft afgegeven aan de vissers?
Zoals eerder gesteld zijn de vissers niet schuldig aan de dioxinevergiftiging. Maar gaat de staatssecretaris wat doen aan de vergiftigde
binnenwateren? Zo ja, wie gaat dit betalen? Is de staatssecretaris bereid
om grondig te onderzoeken welke bedrijven verantwoordelijk gehouden
kunnen worden voor de dioxinevergiftiging en is hij tevens bereid om alle
kosten van het verschonen van het water op deze bedrijven te verhalen,
mits deze bedrijven nog bestaan? Betreft dit enkel Nederlandse bedrijven,
of ook bedrijven in het Duitse achterland?
Greenpeace
De leden van de PVV-fractie hebben de berichten over Greenpeace ter
kennisgeving aangenomen. Is de staatssecretaris met ons van mening dat
Greenpeace hier de wet overtreedt? Zo ja, worden de schuldige activisten
en Greenpeace als organisatie dan ook strafrechtelijk vervolgd? Zo nee,
waarom niet? Is de staatssecretaris bekend met de dump van de
rotsblokken en zeepaarden? De leden van de PVV-fractie vinden deze actie
verwerpelijk en willen dan ook snel optreden van de staatssecretaris. Is de
staatssecretaris bereid om uiterlijk één week na het begin van het
zomerreces (8 juli 2011) de rotsblokken te laten verwijderen en dit in zijn
geheel op kosten van Greenpeace te laten geschieden? De leden van de
PVV-fractie zijn ook de door Greenpeace gedumpte betonblokken in de
Sylt/Duitse bocht niet vergeten. Eerder stelde voormalig minister Verburg
dat deze betonblokken zouden verzinken in de bodem. Nu blijkt dat deze
betonblokken allerminst in de zeebodem zijn gezonken, moeten deze
alsnog opgeruimd worden. Is de staatssecretaris bereid om ook deze
betonblokken, eventueel in overleg met zijn Duitse collega’s, eveneens te
laten verwijderen op kosten van Greenpeace? De leden van de PVV-fractie
zien ook graag dat de staatssecretaris een reactie namens het kabinet
geeft, waarin hij nadrukkelijk afstand neemt van de acties van Greenpeace
en de onwaarheden die zij in dit verband uitten over onze visserij.
Gemeenschappelijk Visserijbeleid
Is de staatssecretaris bekend met de goede tot zeer goede visstand van de
schol en tong buiten de scholbox? Zo ja, is de staatssecretaris dan ook
bekend met de erbarmelijke visstand van de schol en tong binnen de
scholbox? Onder andere door Greenpeace wordt de visserij aangewezen
voor het dramatische niveau van deze soorten in de scholbox, maar de
visserijdruk is sinds het sluiten van de scholbox met 87% afgenomen en
de boomkorvisserij op tong en schol wordt eigenlijk alleen nog tussen
Zeeland en IJmuiden beoefend. De leden van de PVV-fractie zien dan ook
graag dat de scholbox afgeschaft wordt.
De leden van de PVV-fractie zijn bekend met het algeheel teruglopen van
de visstand ten opzichte van de periode 1965–1985. Echter, de oorzaken
die het Nederlandse publiek veelal krijgt voorgeschoteld berusten volgens
de leden van de PVV-fractie niet op waarheden. Is de staatssecretaris
bereid om in navolging op studies van dhr. Hagel en dhr. Boddeke een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

3

onafhankelijk onderzoek te verrichten naar het verband tussen de visstand
en de afgenomen hoeveelheid fosfaat in het kustwater van de Noordzee?
Economische situatie garnalenvissers
Hoe is de staatssecretaris van plan om de erbarmelijke financiële situatie
van de vissers te verbeteren? Is hij bereid om te onderzoeken of beperkte
kartelvorming, toegestaan overleg tussen producentenorganisaties (PO’s)
of het opzetten van één PO Internationaal in samenwerking met België,
Duitsland en Denemarken te onderzoeken? Daarnaast heeft het Landbouw
Economisch Instituut (LEI) onderzocht dat 3,50 euro per kilo garnalen de
minumumprijs is voor een rendabele bedrijfsvoering. De leden van de
PVV-fractie vragen de staatssecretaris om hier een minimumprijs van 3,50
euro voor in te stellen om te voorkomen dat de garnalensector instort.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
Aalbeheerplan
De staatssecretaris heeft eerder gemeld dat hij voor het zomerreces een
ontwerp zou hebben voor een compensatieregeling welke een eerste maal
is getoetst door de Europese commissie. Wat is de stand van zaken?
Heeft de staatssecretaris al zicht op de financiële paragraaf van het eerste
(terugbetaling onverschuldigd betaald huurgeld) en tweede spoor
(tegemoetkoming voor visserij gemaakte kosten)? Immers dat een deel
van de vergoeding op basis van de Algemene voorwaarden, welke van
toepassing zijn bij de huurovereenkomsten en verleende toestemmingen
voor zover deze betrekking hebben op palingvangst, kunnen plaatsvinden
is bekend. Elke huurovereenkomst met betrekking tot een visrecht moet
toch schriftelijk worden aangegaan (art. 25) én vooraf worden goedgekeurd door de Kamer voor de Binnenvisserij? Graag ontvangen de leden
van de CDA-fractie een reactie hierop van de staatssecretaris.
De vissers in de gebieden waar de palingvisserij gesloten zal worden
gaven eerder een viertal schadeposten op: a) geen inkomsten uit de
palingvisserij en de visserij op wolhandkrabben, b) waardeverlies van
(duur gekochte) paling visrechten, c) waardeverlies van voor de aalvisserij
en de wolhandkrabvisserij aangeschafte bedrijfsmiddelen en d) geen
inkomsten uit de verkoop van vergunningen aan sportvissers. Op welke
wijze is dat verwerkt in de Algemene voorwaarden in relatie tot de
vergoeding? Kan de staatssecretaris daar helderheid over geven?
Kan de staatsecretaris reageren op de signalen uit de sector dat er geen
vergoeding is voor vervuilde paling, vervuilde wolhandkrab, voor
bijvangst van met aalvistuigen gevangen vis, voor gekochte visrechten,
voor bedrijfsmiddelen ouder dan 7 jaar en voor inkomstenverlies met
betrekking tot uitgifte van vergunningen aan derden?
De leden van de CDA-fractie dringen er op aan dat er op korte termijn
duidelijkheid wordt verschaft over de financiële schadeloosstellingen
richting de gedupeerde vissers en er ook op korte termijn tot uitbetaling
wordt overgegaan om dat de nood onder de gedupeerde vissers hoog is.
Gemeenschappelijk Visserijbeleid
De staatssecretaris geeft aan dat hij zich beraadt over hoe de gemeenschappelijke marktordening er uit zal moeten komen te zien om een eind
te maken aan het uit de markt nemen en doordraaien van vis. Wanneer
kunnen de leden van de CDA-fractie een voorstel aanschouwen? Op welke
wijze ziet de staatssecretaris de positie van de dragende rol voor de
producentenorganisaties versterkt worden? Welke inzet pleegt hij daar zelf
op?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

4

Het stelsel van minimumprijzen is voor de Nederlandse situatie optimaal,
afschaffen is ongewenst. Dit stelsel is er om seizoensverschillen op te
vangen. Deze minimale basisopvang moet blijven en aan grenzen
gebonden zijn. Vooralsnog zijn in geen enkele andere lidstaat andere
alternatieven. Graag een reactie van de staatssecretaris hoe hij dit ziet.
Maximum Sustainable Yield (MSY)
De voorgestelde transitie naar MSY dient in 2015 afgerond te zijn. De
sector heeft kritiek geuit op de toepassing van dit concept. De MSY
benadering is een beheer op basis van individuele visbestanden. MSY
negeert dat bestanden invloed op elkaar hebben (via de voedselketen).
Daarnaast is het zeer de vraag of de mariene ecosystemen de aan MSY
gerelateerde biomassa kunnen produceren. Een doelstelling die niet te
halen is, is demotiverend voor iedereen en stagneert verduurzaming van
het visbeheer. Het huidige beleid werpt zijn vruchten af. De belangrijke
bestanden voor de Nederlandse vloot worden goed beheerd en bevinden
zich boven het voorzorgsniveau. Deels zijn deze bestanden Marine
Stewardship Council (MSC) gecertificeerd of zitten in een certificeringtraject. Zeker gezien de opmerking dat het International Council for the
Exploration of the Sea (ICES) ook aangeeft dat voor de gemengde visserij
nog onvoldoende kennis is opgebouwd. De leden van de CDA-fractie
willen de staatssecretaris dan ook dringend verzoeken om in zijn inbreng
deze omissie in de MSY aan de orde te stellen en zich in te zetten voor een
minder eenzijdige benadering. Is de staatssecretaris daartoe bereid? De
staatssecretaris geeft verder aan dat het van belang is dat stakeholders
aangehaakt blijven. Op welke wijze bevordert hij dat? Is de staatssecretaris bereid om op Europees niveau in te brengen dat alleen gestuurd gaat
worden op Fmsy? Is de staatssecretaris bereid er op toe te zien dat Fmsy
een doelwaarde is? Is de staatssecretaris bereid om een pleidooi te
houden om de meerjaren beheerplannen multidisciplinair aan te pakken
in plaats van een opeenstapeling van enkele soort Total Allowable Catches
(TACs)?
Transparante gegevens
Nog altijd ontbreekt informatie voor bepaalde bestanden waardoor er
geen wetenschappelijk advies kan worden gegeven. Daarop wil de
Europese Commissie nu 25% korten. De leden van de CDA-fractie vinden
dit ontoelaatbaar zeker omdat eerder de vangstniveaus voor deze
bestanden stapsgewijs gereduceerd werden tot het werkelijke vangstniveau. Op basis van welk wetenschappelijk advies maakt de Europese
Commissie deze aanpassing? En wordt het niet eens tijd te investeren in
het ontwikkelen van transparante gegevens, materialen en methoden
welke naast bijvoorbeeld de gegevens van non-gouvermentele organisaties (ngo’s) kunnen worden gelegd? Graag een reactie hierop van de
staatssecretaris.
Integratie GVB en andere Europese beleidsvelden
De staatssecretaris stelt dat het visserijbeleid geïntegreerd moet worden
in andere Europese beleidsvelden. De 11 indicatoren van de Kaderrichtlijn
Marien (KRM) raken visserijbeleid, maar wat gebeurt daarmee in het kader
van het GVB? Voor visserij is echter het GVB leidend. In Nederland is het
de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (I&M) die leiding geeft aan
het KRM proces. De visserijindicatoren in de KRM moeten echter ingevuld
worden langs de lijnen van het GVB, dat moet leidend zijn. Daar waar
indicatoren raken aan visserij, zoals bij bodem, bij gifstoffen en ook bij
litter, is een afgewogen inbreng vanuit de staatssecretaris van EL&I in de
discussie essentieel. Internationale Noordzee afstemming met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

5

aangrenzende lidstaten is voorwaardelijk voor het voeren van een goed
beleid. Dat de implementatie van de KRM zou moeten leiden tot meer
gebieds-bescherming is de vraag. Kan de staatssecretaris aangeven wat
de inzet van het kabinet is ten aanzien van de KRM en welke beïnvloeding
nog door de Kamer kan worden uitgeoefend? Op welke wijze vindt
afstemming op het vlak van ruimtelijke ordening op de Noordzee plaats?
Op welke wijze is de afstemming tussen het GVB en Natura 2000
geregeld? Op welke wijze kunnen bijvoorbeeld de Regional Advisory
Councils (RAC’s) reageren op voorstellen rond gebiedsbescherming? Kan
de staatssecretaris aangeven hoe hij in het belang van de Nederlandse
visserij zich inzet voor goede afstemming met zowel andere Noordzee
lidstaten als interdepartementaal?
Bijvangsten/discards
De staatssecretaris geeft aan dat de aanlandingsplicht betrekking zou
moeten hebben op álle visbijvangsten, met uitzondering van benthische
organismen (zeesterren e.d.) en andere soorten die een redelijke kans van
overleven hebben, zoals roggen en haaien. Daarmee dus niet alleen op de
bijgevangen gereguleerde soorten. Daarmee gaat de staatssecretaris
verder dan de nu bekende voorstellen van de Europese Commissie. De
problemen die de sector nu reeds schetst worden met deze opstelling van
de staatssecretaris alleen maar groter. Hoe denken andere (Noordzee)
lidstaten hierover? In hoeverre heeft de staatssecretaris nauw overleg
gehad met de sector over een meer realistische en haalbare uitwerking
van een nieuwe Europese bijvangstregeling? De leden van de CDA-fractie
zijn van mening dat de staatssecretaris 1) dient te erkennen dat het
afdwingen van «nul bijvangst» geen goed uitgangspunt is en uit moet
gaan van realistische bandbreedtes; 2) uit moet gaan van een realistisch,
haalbaar en betaalbaar scenario; 3) in overleg met de sector alle regelgeving die bijvangst in de hand werkt in kaart dient te brengen en dient te
«neutraliseren»; 4) de belangrijke initiatieven van de Nederlandse sector
tot vermindering en verhoging van de overleving van bijvangst voluit
dient te ondersteunen en 5) de belangen van de Nederlandse visserijsector dient te verdedigen en daarom niet dient in te stemmen met de nu
door de Europese Commissie voorgestelde maatregelen. Met andere
woorden, de staatssecretaris dient uitvoering te geven aan de motie
Koopmans c.s. (Kamerstuk 21 501-32, nr. 32). Graag een reactie hierop van
de staatssecretaris.
Nieuw GVB beleid voor en door vissers
Toen het Groenboek over de hervorming van het GVB uitgebracht werd
stond een nieuw systeem van decentralisatie en regionalisatie en van de
besluitvorming centraal. Van deze voorstellen is echter weinig terug te
vinden volgens de leden van de CDA-fractie. De RAC’s blijven adviesraden
zonder bevoegdheden om beleid te formuleren en te implementeren. De
adviesrol van de RAC’s is een waardevolle, maar het verleden leert dat de
Europese Commissie deze adviezen gemakkelijk naast zich neerlegt,
waardoor dit orgaan buiten spel gezet wordt. Bottum-up beleidsontwikkeling is meer dan gewenst en past in de lijn van het regeerakkoord. Is de
staatssecretaris bereid zich in te zetten om de stakeholders een rol te
geven in het nieuwe GVB die verder gaat dan advies geven en is hij bereid
om te bewerkstelligen dat de RACs beter toegerust worden om deze rol
op zich te nemen? Graag een reactie hierop van de staatssecretaris.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie wijzen er op dat het water veel palingvissers
aan de lippen staat en faillissementen dreigen. Wat is het antwoord van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

6

de staatssecretaris op deze acute problematiek? De metingen van
IMARES/Rikilt worden echter pas in oktober van dit jaar verwacht. Hoe
lang moeten de vissers nog op geld wachten en wat moeten zij tot die
tijd?
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de tegemoetkoming voor
palingvissers, die niet meer kunnen vissen, niet op een eerlijke manier
geschiedt. De vissers hebben geen schuld aan de dioxinevervuiling van de
rivieren. De vervuilende bedrijven zijn de schuldige en de overheid kan
aangerekend worden dat zij in het verleden laks is geweest en geen actie
heeft ondernomen. Ook in de communicatie naar de vissers is de overheid
in het verleden laks geweest. De overheid is doorgegaan met het verhuren
van de betreffende visgronden. In 2007 zei de voormalige minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit bijvoorbeeld nog dat het dioxineprobleem niet groter moet worden gemaakt dan het is omdat het risico
voor de gemiddelde consument nagenoeg verwaarloosbaar is. Ook bij de
recente EHEC uitbraak zijn (terecht) compensatie-maatregelen opgesteld
voor de onverkoopbare komkommers en tomaten. Bij de Moerdijk brand
zijn de spruitjestelers vergoed. De leden van de SP-fractie vragen de
staatssecretaris wat de logica van het al dan niet vergoeden is? Waarom
de één wel en de ander niet?
Omdat de vissers de vervuiling niet kan worden aangerekend, vinden de
leden van de SP-fractie het onderscheid tussen vervuilde en niet-vervuilde
paling en wolhandkrab betreffende de compensatiemaatregelen
ongegrond. De leden van de SP-fractie verzoeken de staatssecretaris dit
onderscheid op te heffen.
Palingvissers hebben indertijd voor veel geld, vaak vele tienduizenden
euro’s, huurovereenkomsten aangekocht. Voor veel vissers was dit een
«spaarpotje» als oude dag voorziening. Deze zijn echter in één klap
waardeloos geworden. Is de staatssecretaris bereid hier een tegemoetkoming voor te regelen?
De inkomsten van een aantal rivier(paling)vissers, betreffende schubvis,
gaan verloren. De riviervissers mogen de schubvis houden maar door het
intrekken van de huurovereenkomst gaan ook deze inkomsten verloren en
worden deze niet gecompenseerd. Is de staatssecretaris bereid hier iets
voor te regelen?
Een aantal palingvissers heeft nieuwe toekomstplannen gesmeed en wil
een nieuw bedrijf opstarten. Dit is een goede ontwikkeling die ondersteund moet worden, vinden de leden van de SP-fractie. De leden van de
SP-fractie vragen de staatssecretaris om zo snel mogelijk met een brede
garantstellingsregeling te komen, zodat de betreffende vissers op een
positieve manier door kunnen gaan met een nieuw hoofdstuk van hun
leven. Op welke termijn verwacht de staatssecretaris dit geregeld te
hebben?
Betreffende afschrijving vaste activa vragen de leden van de SP-fractie
waarom de staatssecretaris niet de reële dagwaarde vastgesteld door een
expert als basis gebruikt in plaats van de meer theoretische waarde zoals
die in de boeken staat.
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie met betrekking tot de visserij
associatie akkoorden met derde landen of de staatssecretaris nog tot
nieuwe inzichten is gekomen na het lezen van de evaluatie van het
visserijakkoord met Marokko, waaruit blijkt dat het niet alleen voor de
lokale vissers niks oplevert, maar ook voor Europa niks oplevert. Wat is de
rechtvaardiging van de staatssecretaris om de financiering van dergelijke
akkoorden met derde landen met belastinggeld te doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

7

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
Pulsvissen en innovatie
De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn blij met de nieuwe
vergunningen voor pulsvissen. Maar er is nog een hele groep vissers die
in de rij staat. De staatssecretaris heeft toegezegd te gaan pleiten bij de
Europese Commissie voor nieuwe en innovatieve visserijtechnieken.
Wanneer komt dit aan de orde en kan de Tweede Kamer de resultaten
verwachten? De staatssecretaris heeft toegezegd om met de sector te
bekijken hoe op een slimme manier innovatieve onderdelen van schepen
ondersteund kunnen worden middels de garantstellingsregeling en
middelen uit het Europees Visserijfonds (EVF). Heeft het overleg met de
sector hierover inmiddels plaatsgevonden en wat is hiervan het resultaat?
De staatssecretaris zou over de garantstellingsregeling ook overleg
voeren in Europa. Wat heeft dit overleg opgeleverd?
Crisis in visserijsector
In een vorig overleg is gesproken over mogelijke fiscale maatregelen voor
de visserijsector. Wat is de stand van zaken van het overleg met de
minister van Financiën hierover? Ook is gesproken over de importheffing
op platvis. Hoe staat het met overleg met sector hierover? Heeft de
staatssecretaris inmiddels al gesproken met de banken over hun bijdrage
aan het oplossen van de crisis in de visserijsector, bijvoorbeeld als het
gaat om het verstrekken van leningen voor moderne vistuigen en
vervanging van schepen?
Frankrijk
Nog tot morgen hebben individuele vissers de tijd om de gedragscode
voor de Franse wateren te tekenen. Heeft de staatssecretaris er al zicht op
of deze deadline wordt gehaald? In een eerder overleg vroegen de leden
van de ChristenUnie-fractie naar commitment van de Franse overheid om
in te grijpen wanneer vissers zich niet aan de gedragscode houden en de
bereidheid van de staatssecretaris om de Franse staat aansprakelijk te
stellen voor de economische schade van Nederlandse vissers als er
opnieuw onrust ontstaat. In zijn antwoord stelde de staatssecretaris dat de
veiligheid van vissers van welke nationaliteit dan ook die in Franse
wateren actief zijn, wordt gewaarborgd door de Franse kustwacht
(CROSS). De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen op de specifieke
omstandigheden die nu al een aantal jaar gelden en vragen daarom of de
staatssecretaris heeft gesproken met de Franse autoriteiten, of anders
bereid is dit te gaan doen, over een snelle interventie als het weer fout
dreigt te gaan. Volgens de staatssecretaris zijn ondernemers zelf verantwoordelijk voor de juridische procedures. De leden van de fractie van de
ChristenUnie danken de staatssecretaris voor de bereidheid om de
landsadvocaat een soort algemeen juridisch advies op te laten stellen op
basis waarvan de vissers zelf kunnen beoordelen en overwegen of zij
concrete juridische acties willen ondernemen. Wanneer is dit advies
beschikbaar? De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de staatssecretaris bereid is een collectieve claim te ondersteunen. Veel vissers staat
inmiddels het water tot aan de lippen en kunnen een individuele
procedure niet opbrengen.
De staatssecretaris wijst er terecht op dat het bij de aanpak van de
visserijcontroles de bevoegdheid van de lidstaten en hun inspectiediensten zelf is op welke wijze zij uitvoering geven aan de controle,
inspectie en handhaving. Enige verschillen kunnen er dus zijn maar
Nederlandse vissers constateren dat de Franse autoriteiten wel erg sterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

8

afwijken van wat elders in Europa gebruikelijk is. De staatssecretaris heeft
aangegeven niet te beschikken over informatie dat Nederlandse
vaartuigen intensiever geïnspecteerd worden dan Franse vaartuigen. Onze
leden hebben inmiddels meerdere signalen hierover ontvangen en vragen
daarom de staatssecretaris hierover op korte termijn te spreken met
visserijorganisaties en de problemen te inventariseren. De leden van de
ChristenUnie-fractie zijn blij dat er wordt gewerkt aan een systeem van
wederzijdse bijstand in het kader van de administratieve samenwerking
en dat er overleg is over het afsluiten van een overeenkomst gericht op de
te volgen procedures bij geconstateerde overtredingen. Deze leden
vragen bovengenoemde problemen hierin mee te nemen en zo spoedig
mogelijk hierover met de Franse autoriteiten te spreken. De leden van de
fractie van de ChristenUnie verzoeken de staatssecretaris binnen 3
maanden de Kamer over de voortgang te informeren. Is de staatssecretaris daartoe bereid? De leden van de ChristenUnie-fractie danken de
staatssecretaris dat hij de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) zal
verzoeken de Franse autoriteiten opheldering te vragen over de kwestie
van de zeekaarten. Graag ontvangen deze leden ook op dit punt binnen 3
maanden helderheid.
Discards
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een duidelijker inzet ten
aanzien van de discards. De term «uitbannen» kan nu verschillend worden
uitgelegd. De leden van de ChristenUnie-fractie steunen een aanpak
waarin ongewenste bijvangsten worden verminderd, o.a. door duurzame
vistechnieken. Ook het teruggooien van ongewenste bijvangsten moet
worden voorkomen. Een maatregel als een aanlandingsplicht legt echter
alleen de focus op de bijvangst en niet op de gevolgen voor de vissers. De
leden van de ChristenUnie-fractie zijn dan ook niet gerust met alleen de
toezegging dat er wordt gestreefd naar een stapsgewijze aanpak van de
aanlandingsplicht. Wat wordt hiermee bedoeld, zo vragen deze leden? De
leden van de ChristenUnie-fractie pleiten nogmaals voor een aanpak meer
van onderop. Als bijvangst verplicht moet worden aangeland, dan moet
het voor de visser ook wat opleveren. Dit betekent dat ook de regels over
quota moeten worden vereenvoudigd en hierop moeten worden
afgestemd. Want anders krijgen vissers alleen maar te maken met hogere
kosten zonder dat het wat oplevert. De leden van de ChristenUnie-fractie
zijn daarom blij dat de staatssecretaris op korte termijn met de sector en
andere stakeholders hierover gaat spreken en vraagt de inbreng binnen
Europa hierop af te stemmen. Alleen spreken over een discardban en
aanlandplicht is te eenzijdig.
Quota
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom voor de met schol
en tong geassocieerde bestanden, als bot, schar, tarbot en griet en ook
langoustines zonder enige nadere onderbouwing de Europese Commissie
voor deze bestanden voor 2012 een automatische vangstreductie van 25%
wil toepassen. Wat is de inzet van de staatssecretaris op dit punt? De
visserijdruk is immers al met 50% afgenomen. Bovendien is er sprake van
gemengde visserij, waardoor bij quotumreductie discards juist gestimuleerd worden.
Natuurbescherming op zee
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben nog grote zorgen
over de economische gevolgen van de natuurbescherming op Zee. De
gevolgen van de aanwijzing van natuurgebieden op zee voor het deel van
de vloot wat getroffen wordt, is afgezet tegen de opbrengsten van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

9

gehele vloot. Volgens de leden van de ChristenUnie-fractie is dat geen
zuivere analyse van de impact voor individuele bedrijven.
De leden van de ChristenUnie-fractie pleiten ervoor naar de hele
Doggersbank te kijken en niet alleen naar het Nederlandse deel. En niet
alleen naar de Nederlandse vloot, maar naar alle vissers. Voor de
Klaverbank wordt niet meegewogen dat de visserij op Nephrops in dit
gebied een belangrijke activiteit is, die specifiek wordt uitgeoefend door
een aantal kleinschalige vissers uit visserijafhankelijke regio’s, zoals
Wieringen en Urk. Klopt het dat die gemeenschappen onevenredig zwaar
worden getroffen worden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SGP
Binnenvisserij
De leden van de SGP-fractie zijn ontevreden over de voorgestelde
compensatieregelingen voor de visserijbedrijven die getroffen zijn door
het verbod op de vangst van aal en wolhandkrab als gevolg van de
dioxineproblematiek. Zij ontvingen daarover ook verontruste geluiden uit
de visserijsector.
De leden van de SGP-fractie leggen het kabinet in het kader van de
inkomenscompensatie enkele elementen voor. Zij vragen of deze
meegenomen worden en zo niet, waarom niet.
In de eerste plaats betreft dat de compensatie van paling met te hoge
dioxinegehalten. In het debat over het wetsvoorstel is door verschillende
fracties aangegeven dat de dioxine-problematiek niet zomaar op het
bordje van de palingvissers geschoven mag worden. Het zijn immers het
Rijk en de betreffende waterbeheerders die de vervuiling van waterbodems niet hebben kunnen voorkomen en deze wel hebben verhuurd
aan de palingvissers. De staatssecretaris heeft tijdens het debat gezegd
dat hij uit zal gaan van de verkoop van niet-vervuilde paling. In reactie op
de veronderstelling dat er dan ook bedrijven kunnen zijn die op dat punt
helemaal geen compensatie zullen krijgen, heeft hij ook gezegd dat het
kabinet uit zal gaan van een minimum, een basiscompensatie. De leden
van de SGP-fractie vragen de het kabinet ruimte te zoeken voor gedeeltelijke compensatie van onverkoopbare vervuilde paling, ten minste in lijn
met de hiervoor genoemde toezegging.
In de tweede plaats betreft dat de wolhandkrab. Het kabinet lijkt compensatie voor vervuilde wolhandkrab uit te sluiten. De leden van de
SGP-fractie vinden dat niet terecht. De regering suggereert dat in
Verordening 1881/2006 de dioxinenorm van 8 pg/g versgewicht voor
zowel het witte als bruine vlees gold. Dat is niet correct. Deze leden lezen
in de genoemde Verordening dat deze dioxinenorm niet geldt voor het
bruine vlees van krab. Erkent het kabinet dat deze uitzondering wellicht te
maken heeft met de infrequente en beperkte consumptie van het bruine
vlees van wolhandkrab? Erkent het kabinet dat het toegestaan blijft
wolhandkrab te importeren die in Nederland niet gevangen mag worden?
Is het kabinet eventueel bereid de vangstverboden voor wolhandkrab in te
trekken?
In de derde plaats betreft dat de bijvangst van schubvis. Een aantal
riviervissers had het recht om met de aalfuiken gevangen schubvis, zoals
snoekbaars, te verkopen. Door het intrekken van de huurovereenkomsten
gaan de inkomsten uit deze bijvangst verloren. Wordt dit inkomensverlies
meegenomen in het kader van de inkomenscompensatie?
In de vierde plaats betreft dat de uitgifte van vergunningen aan derden.
Sommige beroepsvissers gaven op basis van hun visrechten vergunningen uit aan derden en hadden zo een bron van neveninkomsten. Wordt
dit inkomensverlies meegenomen in het kader van de inkomenscompensatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

10

De leden van de SGP-fractie leggen het kabinet in het kader van de
tegemoetkoming in investeringen ook enkele elementen voor. Deze leden
vragen waarom deze elementen al dan niet meegenomen worden.
In de eerste plaats betreft dat de waarde van de huurovereenkomsten en
de daarop gebaseerde visrechten. De waarde van deze visrechten was
relatief hoog. Een aantal vissers heeft veel geld geïnvesteerd in de
aankoop van visrechten. Voor veel vissers vormde de waarde van hun
visrechten ook een belangrijk deel van hun pensioen-voorziening. Door
het intrekken van de huurovereenkomsten gaat de waarde van deze
visrechten verloren. In hoeverre wordt in de tegemoetkoming deze
schadepost meegenomen?
In de tweede plaats betreft dat de looptijd van de huurovereenkomst
waarvoor tegemoetkoming verleend wordt. De regering hanteert de
looptijd van de huidige huurovereenkomst voor de Staatswateren, dus vijf
jaar. De leden van de SGP-fractie vinden dat te beperkt. Zij wijzen erop dat
het gaat om huurovereenkomsten met een verlengingsrecht. Daarnaast is
ook sprake van bijvoorbeeld heerlijke visrechten die eeuwigdurend zijn.
Gelet op de hiervoor genoemde schadeposten in het kader van de
inkomenscompensatie en de tegemoetkoming in investeringen, hebben
de leden van de SGP-fractie onvoldoende beeld van de totale financiële
schade die de getroffen beroepsvissers hebben als gevolg van het
ingestelde vangstverbod. De leden vragen het kabinet ten minste op korte
termijn te inventariseren hoe groot, met inachtneming van de hiervoor
genoemde schadeposten, de totale financiële schade van de getroffen
beroepsvissers ongeveer is en welk deel met de door het kabinet
voorgestelde regelingen gecompenseerd zal worden. Daarmee willen
deze leden niet suggereren dat alle schade gecompenseerd moet worden.
Zij kunnen zich vinden in aspecten als ondernemersrisico, redelijkheid en
billijkheid. De leden van de SGP-fractie willen wel dat een goede afweging
gemaakt kan worden en dat de getroffen ondernemers met open vizier
tegemoet getreden kan worden.
De binnenvisserij heeft veel te verduren: de gesloten periode voor de
aalvisserij, het vangstverbod voor paling in vervuilde gebieden en de
moeizame samenwerking tussen sportvisserij en beroepsvisserij in de
Visstandbeheercommissie’s (VBC’s). De leden van de SGP-fractie hechten
daarom grote waarde aan een breed gedragen toekomstvisie voor de
gehele binnenvisserij. Hierover is ook gesproken in het debat over het
wetsvoorstel met betrekking tot het genoemde vangstverbod. Hierbij
zouden niet alleen sport- en beroepsvisserij, maar ook de recreatiesector,
provincies, gemeenten en waterschappen betrokken moeten worden. De
leden vragen het kabinet een brede commissie in te stellen die zich buigt
over de toekomst van de gehele binnenvisserij en haar visie presenteert.
De voorzitter van een dergelijke commissie moet zowel het vertrouwen
van de sport- als de beroepsvisserij hebben. De leden denken bijvoorbeeld aan de persoon van oud-Tweede Kamerlid Dhr. van der Vlies.
Visserij Franse wateren
De leden van de SGP-fractie vragen aandacht voor de problemen die
Nederlandse vissers ondervinden op de Franse wateren. De leden danken
het kabinet voor haar inzet, maar vinden dat het kabinet een belangrijk
aspect onderbelicht laat. Nederlandse vissers worden in tegenstelling tot
hun Franse collega’s frequent en streng door de Franse autoriteiten
gecontroleerd. Voor het minste of geringste worden zij opgebracht naar
een Franse haven en volgt een duur proces. De financiële schade is fors.
De eigenwijze Fransen hanteren bijvoorbeeld een zeekaart die niet
helemaal overeenkomt met de geldende Europese kaart.
Het kabinet geeft in de recente vragenbeantwoording aan dat zij niet over
de informatie beschikt dat Nederlandse vaartuigen intensiever geïnspecteerd worden dan Franse vaartuigen. Deze leden vragen het kabinet in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

11

overleg te treden met de Nederlandse vissers die regelmatig op de Franse
wateren vissen en deze informatie wel hebben. Is het kabinet bereid de
druk richting de Fransen op te bouwen, bijvoorbeeld door te dreigen met
een procedure bij het Europese Hof?
Garantstellingsregeling visserij
De leden van de SGP-fractie lezen in de recente brief van de staatssecretaris over de garantstellingsregeling voor de visserijsector dat bij eerdere
openstellingen geen aanvragen binnen zijn gekomen. Deze leden krijgen
het signaal dat dit te maken heeft met strenge voorwaarden op het gebied
van eigen vermogen en duurzaamheid. Is het kabinet bereid deze
voorwaarden in lijn te brengen met de voorwaarden zoals die gelden voor
andere garantstellingsregelingen voor het midden- en kleinbedrijf, zodat
er reële ruimte ontstaat om in het kader van zowel de pilot voor het
Masterplan Duurzame Visserij als de pulsvisserij een beroep op deze
garantstellingsregeling te doen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partij
voor de Dieren
Verbod op onverdoofd doden van paling in een zoutbad
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren willen allereerst de
staatssecretaris bedanken voor het uitvoeren van de aangenomen motie
Ouwehand (Kamerstuk 32 658, nr. 14) die vraagt de verplichting van het
vooraf bedwelmen van paling bij de slacht in regelgeving op te nemen.
Hervorming Gemeenschappelijk Visserijbeleid
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren wijzen het kabinet
onophoudelijk op het falen van het GVB, dat ondanks de doelstelling dat
visbestanden duurzaam moeten worden beheerd, heeft geleid tot
overbevissing van maar liefst 88% van de bestanden. De leden van de
fractie van de Partij voor de Dieren staan niet alleen in hun pleidooi om
het visserijbeleid drastisch te herzien. Ook de Europese Commissie zelf
moest na haar evaluatie concluderen dat het roer om moet. Vermaard
visserijbioloog Daniel Pauly, die een eredoctoraat heeft aan de Universiteit
Wageningen zegt dat we aan de rand van de afgrond staan. Zijn toekomstbeeld is dat er binnenkort vooral kwallen en plankton in zee te vinden zijn,
en de oorzaak daarvan is het zogenaamde «fishing down the foodweb»:
vissers hebben eerst de grote roofvissen als kabeljauw en tonijn
overbevist en zagen zich gedwongen om te gaan vissen op steeds kleinere
soorten, lager in het voedselweb. Dit leidt aanvankelijk tot hogere
vangsten, maar al snel zal de opbrengst stagneren of afnemen. Het
systeem raakt uitgeput omdat de brede basis van biomassa steeds verder
afkalft. De exploitatie is, met andere woorden, niet duurzaam. De leden
van de fractie van de Partij voor de Dieren nemen de waarschuwingen van
Pauly en andere experts zeer serieus. Doet de staatssecretaris dat ook?
De visserij heeft de laatste grens bereikt. Het is alarmerend dat er ondanks
een toegenomen visserijinspanning een mondiale trend bestaat van
afnemende vangsten. Dat betekent dat visbestanden overal ter wereld zijn
overbevist. Alleen écht vergaande maatregelen kunnen nog soelaas
bieden, zegt Pauly:
– de visserijsubsidies moeten onmiddellijk worden afgeschaft. Want
alleen daardoor blijven vissers op bestanden vissen die eigenlijk niet
langer rendabel zijn;
– het visserijbeleid moet overschakelen van een soortgerichte op een
ecologische benadering;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

12

–

en ook ten minste 20 procent van de wereldzeeën moeten tot
beschermde mariene zone verklaard worden waarbinnen niet mag
worden gevist. «Alleen dan kunnen vispopulaties zich herstellen.»
De Partij voor de Dieren vindt dat het kabinet deze drie dringende
aanbevelingen moet overnemen en inbrengen bij de onderhandelingen
over de herziening van het GVB. Deze leden zien geen enkele belemmering voor het innemen van deze standpunten, omdat ze aansluiten bij
de goede inzet die Eurocommissaris Damanaki voor ogen heeft. Vorige
week verschenen twee rapporten van de Europese Commissie die de
noodzaak van hervorming van het GVB wederom onderschrijven. Zo blijkt
dat bodemtrawlers hun langste tijd gehad hebben, ze blijken geen
winstgevende vorm van visserij te zijn door het torenhoge brandstof
verbruik. Ook blijkt dat het terugdringen van de overcapaciteit van de
Europese visserijvloot in haar huidige tempo veel en veel te langzaam
gaat. Dit vraagt dus om een concrete hervorming van het beleid. Uit de
brief over de hervorming van het GVB blijkt dat de staatssecretaris
onderschrijft dat er een fundamentele herziening nodig is. De leden van
de fractie van de Partij voor de Dieren steunen de staatssecretaris
uiteraard in die constatering, maar willen ook vragen of dat concreet
betekent dat Nederland zich zal aansluiten bij de voorstellen die de
Europese Commissie hiervoor doet.
In een recente toespraak maakte Eurocommissaris Damanaki bijvoorbeeld
duidelijk dat er een einde zou moeten komen aan de visserijsubsidies.
Gelet op de grote Europese geldstroom die op het gebied van visserij naar
een aantal landen vloeit kan zij grote tegenstand verwachten vanuit deze
lidstaten. Des te belangrijker is het dus dat Nederland de Eurocommissaris ten volle steunt bij haar poging om de visserijsubsidies binnen
afzienbare tijd af te bouwen. Kan de staatssecretaris dit toezeggen?
Een aantal vragen over de subsidies: is het waar dat Spanje 50% van de
beschikbare Europese visserijsubsidies krijgt? Juist deze vloot speelt een
grote rol in de overcapaciteit en er zijn gevallen bekend van Spaanse
schepen die keer op keer de regels overtreden door te vissen in verboden
gebieden of op vissoorten waar niet op gevist mag worden. Om hoeveel
geld gaat het precies en hoe is de verdeling over de lidstaten?
Europees is er een probleem met de informatie die vanuit de sector wordt
aangeleverd over (bij)vangsten. Kan de staatssecretaris toelichten hoe dat
zit met de Nederlandse vloot? Is de monitoring hier op orde en zo nee,
waar ontbreekt het dan aan?
Uit Noorwegen kwam afgelopen week het nieuws dat de visserij dankzij
het instellen van een discardban winstgevender is geworden en ook heeft
geleid tot herstel van de visbestanden. Dit succes werd veroorzaakt
doordat men een combinatie van maatregelen toepast, waaronder het
(tijdelijk) sluiten van gebieden en aanpassing van de vistuigen, zodat
selectiever gevist werd. Vooral de gemengde visserij heeft hier een flinke
slag te maken. De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vinden
dat het nu tijd is voor maatregelen op dit vlak en vragen de staatssecretaris welke concrete acties deze leden op welke termijn kunnen
verwachten? De staatssecretaris geeft aan de ontwikkeling van de
pulsvisserij als veelbelovend te zien. Kan hij de huidige stand van zaken
van de pulsvisserij en de effecten op kabeljauw geven? In de stukken lezen
de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren dat het onverminderd
slecht gaat met de kabeljauw. Het mag dus niet zo zijn dat een gepromote
vistechniek deze populatie nog verder onder druk zet. Kan de staatssecretaris de oorzaken van de lage stand kabeljauw geven en welke maatregelen genomen worden om te populatie weer te laten groeien? De
staatssecretaris geeft aan dat hij de aanpak van het bijvangst probleem
stapsgewijs wil invoeren, kan hij dit nader specificeren? Onderschrijft de
staatssecretaris dat de aanlandingsverplichting alleen zin heeft als het
wordt gedisconteerd in de visquota?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

13

Dan de beschermde gebieden. De leden van de fractie van de Partij voor
de Dieren vinden dat een netwerk van beschermde gebieden op zee
prioriteit moet worden en vragen de staatssecretaris of hij bereid is zich
hier in Europa voor in te zetten. Het GVB zou op dit punt ook moeten
worden aangepast, zodat beschermingsmaatregelen in het kader van
Natura 2000 via Natura 2000-regelgeving afgekondigd kunnen worden en
niet eerst moeten wachten op een lange procedure onder het GVB.
Onderschrijft de staatssecretaris dat de verplichting tot het voorkomen
van verslechtering, het nemen van passende maatregelen en de beginselen van gemeenschapstrouw uit Natura 2000 kunnen vragen om het
nemen van directe maatregelen en besluitvorming via het GVB dus niet
de meest logische route is? Zo ja, is hij bereid hiervoor aandacht te vragen
in Europa?
Internationale Walvisvaart Commissie (IWC)
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren danken de staatssecretaris voor zijn inzet voor de 63ste jaarvergadering van de IWC, van
4–15 juli a.s. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie is blij dat de
inzet waar zij bij het vorige kabinet op aangedrongen hebben, het
blijvende standpunt van het Nederlandse kabinet vormt: stoppen van de
commerciële walvisjacht, inclusief de «wetenschappelijke» vangsten door
Japan en het in 2010 afgewezen consensusvoorstel, of eventuele nieuwe
voorstellen met een vergelijkbare inhoud, zijn niet aanvaardbaar.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben grote zorg
over de berichten die in de media verschijnen over voorstellen waar de
Verenigde Staten (VS) mee zouden komen om de walvisjacht te legitimeren, om zo haar eigen quota voor de inheemse jacht veilig te stellen. Is
de staatssecretaris op de hoogte van deze berichten en kan hij zeggen in
hoeverre ze op waarheid berusten? Mocht de berichtgeving juist zijn, is hij
bereid om er zo snel mogelijk bij de VS op aan te dringen dit voorstel niet
in te brengen en te wijzen op de vele bezwaren die er kleven aan het
legaliseren van de walvisjacht? En is de staatssecretaris bereid zo breed
mogelijk verzet tegen een dergelijk voorstel te organiseren, zowel
Europees als met andere leden van de IWC?
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben aan
voormalig minister van LNV gevraagd namens Nederland een voorstel in
te dienen om de beschermingssfeer van de IWC uit te breiden naar andere
walvisachtige soorten, zodat ook dolfijnen door de verdragen kunnen
worden beschermd. Het antwoord luidde toen dat België aan een dergelijk
voorstel werkte en dat de minister bereid was om, mocht België die
inspanningen staken, het stokje over te nemen zodat het voorstel in elk
geval kon worden ingediend. De leden van de fractie van de Partij voor de
Dieren zijn benieuwd naar de stand van zaken en vragen de staatssecretaris of de uitbreiding van de werkingssfeer van de IWC voor kleine
walvisachtige soorten ter sprake komt op de komende jaarvergadering,
met steun en/of als voorstel van Nederland.
Tot slot vragen de leden van de Partij voor de Dieren-fractie naar de stand
van zaken rond de onderhandelingen met IJsland over toetreding tot de
Europese Unie in verband met de voorwaarde dat dit land de walvisjacht
zou moeten afzweren als zij lid wil worden van de Europese Unie. Deze
leden wijzen de staatssecretaris in dit verband ook op de aangenomen
motie Ouwehand c.s. (Kamerstuk 23 987, nr. 113). Op welke wijze zullen de
lopende onderhandelingen met IJsland doorklinken in de stelling name
van de Europese Unie tijdens de komende IWC en ziet de staatssecretaris
met de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren kansen om de
positie van IJsland in dat licht ook op de conferentie bijgesteld te krijgen
ten gunste van de walvissen? Graag een toelichting hierop van de
staatssecretaris.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

14

II. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS
Gemeenschappelijk Visserij Beleid (GVB)
Visserijbeleid
De fractie van de PvdD heeft gevraagd of Nederland zich zal aansluiten bij
de voorstellen die de Europese Commissie voor de herziening van het
GBV doet.
De definitieve voorstellen zullen naar verwachting in de Raad op 18 juli
a.s. door de Commissie worden gepresenteerd. Dan zal nog geen
behandeling plaatsvinden, aangezien de lidstaten eerst hun standpunt
bepalen. In het najaar start het onderhandelingstraject om tot een nieuw
Gemeenschappelijk Visserijbeleid 2013–2023 te komen. Naar verwachting
zal dit traject in ieder geval tot eind 2012 in beslag nemen.
Op basis van de definitieve voorstellen – na de presentatie in de Raad – zal
het kabinet haar standpunt bepalen. Dit standpunt zal begin september
aan uw Kamer worden gezonden. Dus voordat de onderhandelingen
aanvangen.
De fractie van de PvdD wil weten of ik waarschuwingen van visserijbioloog Pauly en andere experts serieus neem.
Mijn ambtsvoorganger heeft de Tweede Kamer in juni 2008 per brief (TK
26 737, nr. 8) geïnformeerd over haar opvattingen over het door Pauly
geschetste toekomstbeeld. Ook ik neem dit soort waarschuwingen over de
toekomst van onze zeeën en oceanen zeer serieus.
De fractie van het CDA heeft gevraagd of ik bereid ben mij in te zetten om
stakeholders een rol te geven in het nieuwe GVB die verder gaat dan een
adviserende en de RACs beter toe te rusten om die grotere rol te kunnen
vervullen.
Ik acht het van groot belang dat de stakeholders betrokken worden bij het
Europese visserijbeleid om zo het draagvlak te vergroten. Ik zie daar met
name een grotere rol voor de Regionale Advies Raden (RACs) weggelegd.
Zij kunnen beter, in een vroegtijdig stadium, bij het opstellen en uitwerken
van plannen betrokken worden. Hiervoor dienen zij dan beter toegerust te
worden om deze taken uit te oefenen. De wijze waarop met adviezen van
de RACs wordt omgegaan, zou ook gemotiveerd moeten worden. Dat was
en blijft mijn inzet.
De fractie van het CDA heeft gevraagd naar de integratie van andere
Europese beleidsvelden met het Gemeenschappelijk Visserijbeleid.
Het CDA heeft enkele vragen gesteld over de integratie van andere
Europese beleidsvelden KRM, marine spatial planning en Natura 2000 met
het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. Hieronder ga ik daarop in.
• KRM: U stelt terecht dat de staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu (IenM) de implementatie van de Kaderrichtlijn Mariene Strategie
coördineert. Alle betrokken departementen hebben een rol bij die
implementatie, ook mijn departement. In dat kader kan de implementatie van de KRM agenderend werken naar het GVB, die relatie wordt
door de EC expliciet gelegd. Procedureel blijft het GVB het kader
waarbinnen besluitvorming t.a.v. de visserij zal plaatsvinden.
De inzet van het kabinet is dat het gebruik van de Noordzee in
evenwicht wordt gebracht met het ecosysteem. De staatssecretaris van
IenM heeft laten weten dat hij voornemens is om in de zomer 2012 de
Europese Commissie te informeren over de doelen en de ambities van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

15

•

•

Nederlands met betrekking tot de Kaderrichtlijn Marien. De Kamer zal
vooraf geïnformeerd worden.
Marine spatial planning: Wat betreft de ontwikkeling van het ruimtelijk
beleid op de Noordzee is de eerste inzet van Nederland is om bilateraal
met de buurlanden of op regionaal niveau met de aan de Noordzee
grenzende landen te komen tot afstemming over het ruimtelijk beleid
op zee.
Natura 2000: De afstemming met het visserijbeleid en Natura 2000
vindt plaats in het kader van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. De
Nederlandse inzet daarbij is dat de procedures van het GVB benut
zullen worden voor het nemen van visserijmaatregelen in Natura 2000
gebieden. De Nederlandse inzet bij de herziening van het GVB is dat de
rol van de Regionale Adviesraden met betrekking tot de advisering
over visserijmaatregelen in Natura 2000 gebieden geconsolideerd
wordt langs de huidige lijnen. De RACs hebben een formele adviespositie in de Basisverordening. Zo wordt de RAC bijvoorbeeld op dit
moment intensief betrokken bij de visserijmaatregelen voor de
Doggersbank. Mijn inzet is zowel nationaal als internationaal om voor
de Natura 2000 gebieden te komen met visserijmaatregelen die een
bijdrage kunnen leveren aan de realisatie van de natuurdoelstellingen.
De daarbij op te leggen beperkingen zullen niet omvangrijker zijn dan
noodzakelijk is voor de realisatie van die doelstellingen. Internationaal
vindt een zeer praktische samenwerking plaats met andere Noordzeestaten rond bijv. de Doggersbank.

De PVV vraagt naar het verband tussen fosfaat in het kustwater en de
visstand.
Er is geen wetenschappelijke basis voor het bemesten van de Noordzee
ten behoeve van een verhoging van de productie van schol en tong. Het
effect van een fosfaatbemesting op de platvisproductie is onvoorspelbaar
en kan mogelijk tot negatieve effecten leiden in de vorm van zuurstofloosheid en het optreden van plaagalgen, ook in andere gebieden als
Duitse Bocht en Oostzee. Tevens lijkt fosfaatbemesting van de Noordzee
strijdig met de Kaderrichtlijn Water die noodzaakt tot een verdere
verlaging van de nutriënten. Het op het juiste moment en op de juiste
plaats toevoegen van fosfaat kan mogelijk wel leiden tot een verhoging
van de productie van schelpdieren, mits er voldoende schelpdierbroed
aanwezig is.
Uit onderzoek in de Noordzee blijkt dat ondanks de afname in nutriëntconcentraties de fytoplankton biomassa niet is afgenomen. Fytoplankton is
voedsel voor roeipootkreeftjes («copepoden»), die op hun beurt weer als
voedsel dienen voor de larven van verschillende vissoorten. Er zijn vele
factoren die van invloed zijn op de overleving van jonge vis, zoals
temperatuur, de soortensamenstelling, geografische verspreiding en
timing van roeipootkreeftjes. Onderzoekers hebben waargenomen dat als
gevolg van een mis-match in de tijd tussen voorkomen van bijv. de
kabeljauwlarven en hun favoriete soorten voedsel, de kabeljauwlarven zijn
overgeschakeld op ander, voor de vis minderwaardig, voedsel. Hierdoor is
de aanwas van jonge vis sinds de jaren 80 van de vorige eeuw achteruitgegaan. Het verdwijnen van schol uit de kustzone is waarschijnlijk mede
een effect van temperatuurstijging.
Een andere verklarende factor voor de lage visstand van sommige soorten
in de Noordzee is voor de wetenschappers van ICES het gevolg van de
zeer hoge visserijdruk.
Dat laat onverlet dat een hoger fosfaatgehalte in het late voorjaar en de
zomer een hogere biologische productiviteit met zich brengt in het
mariene milieu. Dit staat haaks op het overheidsstreven naar een meer
natuurlijke Noordzee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

16

Innovatieve visserijtechnieken
De fractie van de ChristenUnie vraagt naar de uitkomst van het pleiten
voor nieuwe en innovatieve visserijtechnieken bij de Europese
Commissie. Tevens vraagt de fractie naar de resultaten van het overleg
met de initiatiefnemers van het Masterplan.
Bij de herziening van het GVB zal voldoende ruimte moeten zijn voor
nieuwe en innovatieve visserijtechnieken. Ik zal daarvoor blijven pleiten.
Met de initiatiefnemers van het Masterplan Duurzame Visserij heeft
inmiddels overleg plaatsgevonden. Daarbij hebben wij gesproken over de
manier waarop ik mijn toezegging gestand kan doen om innovatieve
onderdelen op één of meerdere pilot schepen met EVF-middelen te
ondersteunen. Ik ben nu in afwachting van uitgewerkte voorstellen voor
de bouw van de schepen.
Ten aanzien van de pulsvisserij is mijn inzet erop gericht het verbod in de
verordening technische maatregelen op te heffen. Een voorstel tot
wijziging van deze verordening zal door de Commissie naar verwachting
na de besluitvorming over de hervorming van het GVB worden gepresenteerd.
De fractie PvdD vraagt naar de stand van zaken met betrekking tot de
pulsvisserij en naar het effect op kabeljauw.
Op dit moment zijn alle 42 ontheffingen verleend. Er is nog een reservelijst van ca. 20 schepen. Er zijn nu 16 vaartuigen die met de pulstechniek
vissen. Elke maand komen er enkele vaartuigen bij. Verwacht wordt dat
uiterlijk begin volgend jaar alle 42 schepen zijn uitgerust.
Ten aanzien van het effect van de pulsvisserij op het ecosysteem is door
ICES uitvoerig onderzoek gedaan. In 2006 hebben de internationale
biologen in ICES een eerste advies uitgebracht. Daarin werd vastgesteld
dat de pulstechniek duidelijk voordelen heeft in vergelijking met de
traditionele boomkorvisserij. Wel adviseerde ICES aanvullend onderzoek
naar het effect van de puls op een aantal soorten. Dat onderzoek,
bijvoorbeeld naar de effecten op haaien en roggen, is positief afgerond.
ICES zette in dit advies nog wel enkele kanttekeningen bij mogelijke
effecten van de pulstechniek op kabeljauw. Om deze effecten nader te
onderzoeken is een nationaal vergelijkend onderzoek opgezet. Dit
onderzoek wordt binnenkort afgerond. Tevens wijs ik erop dat in het kader
van de pilot met ontheffingen een monitoringtraject wordt opgezet
waarbij ook de aandacht zal zijn voor de vangsten van kabeljauw. Met de
uitkomsten willen we komen tot een goed inzicht in het effect van de
pulstechniek op kabeljauw en de onderbouwing van de werking van het
pulstuig verder verbeteren. Dit is essentieel in het verdere proces om te
komen tot een permanente toelating van de pulstechniek.
Partnerschapovereenkomsten
De leden van de SP-fractie vragen naar de rechtvaardiging van financiering van visserijpartnerschap overeenkomsten.
In mijn brief over de inzet bij de hervorming van het GVB ben ik uitvoerig
ingegaan op het extern EU beleid en meer in het bijzonder op de
visserijpartnerschapovereenkomsten met derde landen en het functioneren van de Regionale Visserijbeheer Organisaties. Ik ben van oordeel
dat visserijpartnerschapovereenkomsten een belangrijk kader moeten
blijven bieden voor een verantwoorde en duurzame visserij in de
gebieden waar EU-vaartuigen actief zijn. Ten aanzien van de financiering
van deze overeenkomsten is mijn inzet erop gericht een onderscheid te
maken tussen de kosten voor toegang en de kosten voor sectorale steun.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

17

Dit met als uitgangspunt dat publieke taken publiek en private taken
privaat worden gefinancierd. Ik ben tenslotte van mening dat de kosten en
baten van de individuele partnerschapovereenkomsten goed moeten
worden afgewogen met als uitgangspunt en borgen van een duurzame
visserij en een duurzame ontwikkeling in partnerlanden.
Gemeenschappelijke marktordening
De CDA-fractie verzoekt om meer informatie te geven over de plannen
voor de hervorming van de marktordening en vraagt om een reactie over
het behouden van minimumprijzen.
De visie van dit kabinet is dat daar waar we subsidies geven deze
duurzaamheid, innovatie en waardetoevoeging moeten bevorderen. In het
Gemeenschappelijk Visserijbeleid moet er een grotere rol komen voor de
markt. Mijn inzet is om te stoppen met het doordraaien van vis omdat
deze steun niet resulteert in een gezonde markt en innovaties. De beperkte
mogelijkheden voor overheidssteun wil ik aanwenden om duurzaamheid,
innovatie en concurrentiekracht te bevorderen. De Commissie komt
binnenkort met haar voorstellen voor een nieuwe marktordening. Dat is
het moment om het afschaffen van doordraai te bepleiten.
De wijze waarop ik de dragende rol van producentenorganisaties wil
versterken is tweeledig. Ik wil dat producentenorganisaties een grotere rol
gaan spelen in duurzaam beheer. De sector moet hier zelf verantwoordelijkheid voor krijgen. Hiervoor moet zij wel bij de overheid verantwoording
afleggen.
Beheer bestanden
De CDA-fractie heeft diverse vragen gesteld over de toepassing van het
MSY-principe. Hierbij gaat het om MSY in relatie tot gerelateerde
visbestanden, omissie t.a.v. opgebouwde kennis, aanhaken van stakeholders, sturen op streefwaarde dan wel grenswaarde en multidisciplinaire aanpak van meerjaren beheerplannen.
De afspraak om visbestanden te beheren volgens het principe van
Maximaal Duurzame Opbrengst (MSY) was het antwoord op het uitblijven
van herstel van een aantal bestanden als gevolg van de aanhoudende
hoge visserijdruk. De afspraak is op diverse niveaus politiek omarmd,
mondiaal (in Johannesburg 2002) en in Europa (2008).
Het uitgangspunt van MSY is van belang om de doelstelling van 2015 te
halen. Dit vooral voor die bestanden waarvoor geen meerjarenplannen
zijn. In de Noordzee is een aantal bestanden reeds op of onder
MSY-niveau.
De MSY-discussie gaat niet zozeer over de vraag of de visserijdruk naar
beneden moet, maar tot welk niveau. Ik streef naar niveaus die én voldoen
aan de duurzaamheidprincipes van MSY én lange termijn economische
perspectieven bieden én rekening houden met de visserijpraktijk. Om een
goed toegesneden MSY-waarde vast te stellen is veel kennis nodig.
Aangezien MSY-waarden op dit moment per soort worden opgesteld,
wordt vaak onvoldoende rekening gehouden met de aard van de
gemengde visserij. Mijn inzet is om MSY-niveaus beter op elkaar af te
stemmen.
De fractie van de PvdD heeft een vraag gesteld over de informatie over
(bij)vangsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

18

Nederland voldoet aan de bepalingen uit de data collectie verordening.
Mij is bekend dat dit niet voor alle lidstaten geldt. Dat is een zorgpunt,
aangezien dit de kwaliteit van de biologische en economische assessments ondermijnt.
De fractie van de PvdD vraagt naar de oorzaken van de lage stand van
kabeljauw en welke maatregelen er genomen worden om de populatie
weer te laten groeien. Voorts wordt naar de aanpak van het bijvangstprobleem gevraagd.
De oorzaken van de lage kabeljauwstand zijn een aanhoudende lage
aanwas en een zeer hoge visserijdruk. De lage aanwas heeft onder andere
te maken met klimatologische veranderingen. De visserijdruk gaat sinds
2000 weliswaar naar beneden, maar is nog steeds boven het voorzorgsniveau. In combinatie met een lage aanwas betekent dit dat het bestand
nauwelijks kan herstellen. Dit bestand wordt samen met Noorwegen
beheerd. Met Noorwegen zullen we Total Allowable Catch (TAC) overeenkomstig het beheerplan verder reduceren. Ook zijn de bepalingen voor de
instelling van tijdelijk gesloten gebieden onlangs aangescherpt. In
Nederland hebben we in 2011 een zogenaamd cod avoidance plan
opgesteld, met netaanpassingen en aanvullende gebiedssluitingen om de
(bij-)vangsten te beteugelen.
De CDA-fractie gaat in op de aanlandingsplicht, vraagt naar de opvattingen in andere lidstaten dienaangaande en naar uitvoering motie
Koopmans inzake vermindering bijvangsten en overleg met de sector
dienaangaande. De fractie van de Christen Unie vraagt wat bedoeld wordt
met en stapsgewijze aanpak. De fractie van de PvdD wil meer weten over
de aanpak van het discardprobleem, welke concrete acties en welke
termijnen voorzien zijn.
Het is evident dat voorkomen van bijvangsten noodzakelijk is om te
komen tot een duurzame visserij. Ik ben van mening dat we de discardproblematiek moeten aanpakken met een pakket van maatregelen.
Allereerst dienen ongewenste bijvangsten zoveel mogelijk voorkomen te
worden door selectiever te gaan vissen. Een aanlandingsplicht is
vervolgens een aanvullende maatregel. Een dergelijk systeem dient naar
mijn overtuiging stapsgewijs ingevoerd te worden. Dit om de visserijsector tijd te geven zich aan de nieuwe situatie aan te passen. Ook moet
rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken van de
gemengde visserij. Met de sector wil ik bezien welke maatregelen er
kunnen worden ingezet om vangsten van ondermaatse vis zoveel
mogelijk te beperken. Bij de implementatie van de aanlandingsplicht zou
ik voorrang willen geven aan die bestanden die buiten biologisch veilige
grenzen zijn én waar veel discards worden geproduceerd, zoals bijvoorbeeld kabeljauw.
Kort ná de presentatie door de Commissie treed ik in overleg met de
sector om de definitieve voorstellen te bespreken. Hierbij wil ik langs de
sporen zoals eerder genoemd de discardproblematiek nader aan de orde
stellen. Enerzijds is mijn inzet gericht om een ambitieus, maar wel
haalbare aanpak te realiseren. Anderzijds is het de ambitie van de
Commissie om in Europees verband dit probleem binnen afzienbare tijd
op te lossen. Ik wil hierbij een actieve bijdrage leveren. Een vergelijkbare
aanpak ervaar ik ook bij omringende landen rondom de Noordzee.
De CDA- en CU-fracties vragen naar de wetenschappelijke onderbouwing
om 25% reductie van bepaalde bestanden met ontbrekende gegevens
voor een wetenschappelijk advies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

19

De fractie van de ChristenUnie vraagt naar de inzet inzake de geassocieerde bestanden.
Zoals ik in het AO Landbouw en visserijraad van 22 juni jl. aangaf, ben ik
met u van mening dat het beheer gebaseerd moet zijn op wetenschappelijke gegevens. De Commissie heeft tot op heden geen wetenschappelijke
onderbouwing kunnen geven voor haar voorstel om in de gevallen waar
geen of onvoldoende gegevens beschikbaar zijn de toegestane vangsthoeveelheden (TACs) met 25% te reduceren. In de Landbouw- en
Visserijraad van 28 juni jl. heeft Nederland aangegeven dat 25% teveel is,
maar dat wel zorgvuldig met de bestanden moet worden omgegaan.
De PVV-fractie geeft aan de scholbox te willen opheffen.
IMARES heeft met haar collega-instituten uit Duitsland en Denemarken op
verzoek van de Europese Commissie in 2010 een evaluatie van de
scholbox gedaan. Het was niet mogelijk om hieruit conclusies te trekken
over de effecten van de scholbox. Dit omdat de monitoring en onderzoek
hier eerder nooit op gericht zijn geweest. Dat de scholbox niet zou
werken, kon dan ook niet worden aangetoond. Wel is bevestigd dat
klimatologische veranderingen hebben bijgedragen aan het wegtrekken
van jonge schol uit de kraamkamer Waddenzee naar de diepere Noordzee.
De sector ziet vooral tijdelijke gebiedsluitingen (real time closures) als
middel om ondermaatse visvangsten te voorkomen. Ik vind dat een
interessante optie die ik graag met hen verder zou willen verkennen. Over
de scholbox en andere gebiedsgerichte maatregelen zal worden besloten
in het kader van de technische maatregelen verordening. Hiervoor zullen
nog meer gegevens bekend moeten worden alvorens tot definitieve
besluitvorming kan worden gekomen.
Visserijsubsidies
De fractie van de PvdD vraag zich verder af of Nederland Commissaris
Damanaki kan steunen bij haar pogingen om de visserijsubsidies binnen
afzienbare tijd af te bouwen.
Ik ben van mening dat er duidelijke keuzes nodig zijn over de vraag waar
en hoe de sector wordt ondersteund. Daarbij dient de visserijsector zich te
ontwikkelen tot een innovatieve, duurzame en economisch zelfstandige
sector. Subsidies die dit doel niet dienen zouden dan ook afgeschaft
moeten worden en beschikbare budgetten inzetten voor ondermeer
innovaties in duurzaamheid. Op dit moment wil ik nog niet op de
discussie over de toekomstige financiële perspectieven vooruit lopen.
Naar verwachting komt de Commissie in het najaar met voorstellen over
een nieuw Europees Visserij Fonds. Ik zal de Tweede Kamer dan zo
spoedig mogelijk hierover informeren.
De fractie van de PvdD heeft gevraagd naar de omvang van de Europese
visserijsubsidies.
De Communautaire steun voor de visserijsector voor de periode
2007–2013 bedraagt 4,3 miljard euro. Hiervan is 1,1 miljard euro (26,3%)
voor de lidstaat Spanje gereserveerd1.
Verder is het EVF als volgt over de lidstaten verdeeld (percentage van het
totale budget):

1
Het Gemeenschappelijk Visserijbeleid geval
in getallen, editie 2010, Europese Commissie.

België
Bulgarije
Tsjechië
Denemarken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

0,61%
1,86%
0,63%
3,11%

20

Duitsland
Estland
Griekenland
Ierland
Frankrijk
Italië
Cyprus
Litouwen
Letland
Hongarije
Malta
Nederland
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Finland
Zweden
Verenigd Koninkrijk

3,62%
1,96%
4,83%
0,98%
5,02%
9,86%
0,46%
1,27%
2,90%
0,81%
0,19%
1,13%
0,12%
17,05%
5,73%
5,36%
0,50%
0,32%
0,92%
1,27%
3,20%

Beschermde gebieden in zee
De PVV heeft enkele vragen gesteld over de acties van Greenpeace op de
Klaverbank en de Doggersbank, of Greenpeace strafrechtelijk wordt
vervolgd en in hoeverre kosten verhaald worden.
De acties van Greenpeace zijn in strijd met de wet. De staatssecretaris van
I en M heeft Greenpeace gesommeerd te stoppen met het storten van
stenen op basis van de Waterwet. De Staatssecretaris van I en M bereidt
zich nu voor op verdere juridische stappen tegen Greenpeace (inzetten
bestuursdwang). Ik heb eerder aangegeven dat Greenpreace de
zeepaarden zelf moet weghalen of laten weghalen. Indien de zeepaarden
en stenen moeten worden opgeruimd door of in opdracht van het Rijk, zal
het Rijk de jurische middelen inzetten om de kosten op de veroorzaker te
verhalen.
De fractie van de PVV vraagt of de rotsblokken die in de Sylt/Duitse Bocht
zijn gestort, zullen worden verwijderd.
De Nederlandse overheid is niet bevoegd om deze blokken uit de Duitse
Exclusieve Economische Zone of het Continentaal Plat te verwijderen. De
ligging van deze blokken, evenals die die op de Klaverbank zijn gestort – is
bekend bij de vissers.
De fractie van de CU heeft verzocht om bij de ontwikkeling van beschermende maatregelen naar de Doggersbank als geheel te kijken en niet
alleen naar het Nederlandse deel.
Samen met mijn collega’s uit het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en
Denemarken span ik mij in om tot een internationaal samenwerkingsverband te komen dat tot doel heeft om één regime te ontwikkelen voor
de gehele Doggersbank. Medio mei is dit verband onder Nederlands
voorzitterschap, nog bijeen geweest en zijn er nadere afspraken gemaakt.
Deze afspraken behelzen onder andere de ontwikkeling van visserijmaatregelen voor de gehele Doggersbank (m.u.v. het niet aangewezen Deense
deel) in samenspraak met de Noordzee RAC.
Dat betekent dus dat in dit project naar alle vaartuigen zal worden
gekeken, onafhankelijk van de vlag die zij voeren. Deze internationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

21

samenwerking wordt door de Europese Commissie, die als waarnemer
deelneemt, zeer gewaardeerd.
Wat betreft de Klaverbank hebben we van doen met een andere situatie.
De FIMPAS Stuurgroep heeft een voorstel gedaan voor een visserijregime
op de gehele Klaverbank. Dat voorstel bevat – naast een aantal gesloten
gebieden – ook mogelijkheden om te blijven vissen. Deze visserijmogelijkheden hebben betrekking op de boomkorvisserij in grote delen van de
Klaverbank en op de low impact visserij in de Botney Cut. De Botney Cut
is het belangrijkste visserijgebied voor deze Nephrops. Deze kreeftjes
worden gevangen met een zgn. low impact gear, dus niet met de
boomkor. Het voorstel is om deze vistuigen blijvend toe te staan in het
gebied. Ik ben dus niet van mening dat bepaalde regio’s onevenredig
zwaar worden getroffen.
Financiële ondersteuning visserijsector
De leden van de SGP-fractie vragen of de Regering bereid is de
voorwaarden garantstellingregeling aan te passen in lijn met garantstellingregeling MKB en de ruimte te creëren om in het kader van pilot voor
het Masterplan Duurzame Visserij als de pulsvisserij een beroep op deze
garantstellingregeling.
Het Besluit Borgstellingkrediet MKB en de Regeling Garantstelling Visserij
vallen onder verschillende EU – staatssteunkaders, waarbij die voor de
visserij meer beperkend is. Het is daarom niet mogelijk de voorwaarden
van de regeling voor de visserij in lijn te brengen met die voor het MKB.
Volgens de EU – staatssteunkaders voor de visserij mag geen steun
worden verleend aan bedrijven in moeilijkheden. Om deze reden is in de
regeling de bepaling opgenomen dat het bancair aansprakelijk vermogen
van de aanvrager niet lager mag zijn dan 5% van het balanstotaal. Hierbij
is bewust gekozen voor een lager percentage dan in de land- en tuinbouw
vanwege de specifieke kenmerken van de visserijsector, waar de
solvabiliteit doorgaans laag is. Aanpassen van dit percentage, is alleen
mogelijk wanneer een nieuwe staatssteunprocedure wordt doorlopen in
Brussel. Daarbij moet opnieuw worden aangetoond dat geen steun wordt
verleend aan bedrijven in moeilijkheden.
In de gesprekken met de banken is de 5% eis specifiek aan de orde
gesteld. Hieruit kwam naar voren dat deze voorwaarde geen bottle – neck
vormt voor de vissers om van de regeling gebruik te maken. Dit overwegende kies ik ervoor de regeling in de huidige vorm open te stellen. In de
garantstellingregeling worden geen nationale eisen gesteld op het gebied
van duurzaamheid. Wel moet de investering in overeenstemming zijn met
de voorwaarden van het Europese Visserijfonds.
Wat ondersteuning van het Masterplan Duurzame Visserij heb ik tijdens
het algemeen overleg van 26 mei jl. toegezegd «innovatieve onderdelen»
op deze schepen met EVF – middelen te willen ondersteunen.
De fractie van de ChristenUnie vraagt naar het gesprek met de banken
over de garantstellingregeling en met het ministerie van Financiën over
fiscale regelingen. Tevens vraagt zij naar het overleg met de sector over
de importheffing voor platvis.
In mijn brief van 29 juni 2011 met het kenmerk 217415 heb ik u geïnformeerd over het toegezegde gesprek met het ministerie van Financiën en
het gesprek met de banken. Wat betreft de importheffing op platvis heb ik
tijdens het algemeen overleg van 26 mei toegezegd dit te willen
aankaarten bij de Europese Commissie wanneer ik hiertoe een verzoek
ontvang dat wordt ondersteund door de volledige sector. Dit verzoek heb
ik nog niet mogen ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

22

Visserij in de Franse wateren
De fractie van de ChristenUnie vraagt naar de stand van zaken met
betrekking tot de ondertekening van de gedragscode voor de Franse
wateren. Tevens vraagt deze fractie bij de Franse autoriteiten aan te
dringen op een snelle interventie als het weer fout dreigt te gaan. Deze
fractie vraagt ook wanneer het advies van de landsadvocaat beschikbaar
is en of ik bereid ben een collectieve claim te ondersteunen.
Ten aanzien van de gedragscode voor het Kanaal en de Noordzee wijs ik
erop dat het gaat om een afspraak tussen vissers. Ik heb geen signalen
ontvangen dat de gestelde dead-line niet gehaald zal worden en ik ga
ervan uit dat – gelet op de aan de orde zijnde belangen – de gedragscode
binnen de gestelde termijn door de Nederlandse vissers zal worden
getekend. Zoals ik in mijn eerdere beantwoording heb aangegeven
moedig ik Nederlandse vissers aan om met de ondertekening van de
gedragscode blijk te geven van een constructieve houding. Ik heb – zoals
aangegeven in mijn eerdere antwoorden – met mijn Franse collega op
24 mei overleg gevoerd en afgesproken met elkaar contact te hebben als
er onverhoopt zich nieuwe problemen voordoen.
Het is aan vissers geleden schade te verhalen, al dan niet door middel van
gerechtelijke procedures. Ik ondersteun vissers doordat ik een algemeen
juridisch advies laat opstellen over deze zaak. Met dat advies kunnen
vissers een afweging maken of zij een procedure starten. De landsadvocaat heeft dat advies in voorbereiding. Het advies zal naar verwachting
over twee weken beschikbaar zijn.
De fracties van ChristenUnie en SGP gaan in op de wijze waarop Frankrijk
uitvoering geeft aan controle, inspectie en handhaving en de signalen die
zij hierover van de Nederlandse vissers ontvangen. Zij vragen binnen drie
maanden de Kamer te informeren over de voortgang in de gesprekken
over administratieve samenwerking met Frankrijk waaronder ook de
problematiek van de gebruikte zeekaarten. De SGP fractie vraagt ook te
dreigen met een Hof procedure. Tevens wordt gevraagd met de visserijsector de problemen in de Franse wateren te inventariseren.
Zoals ik in mij eerdere beantwoording heb gemeld, benadruk ik nog eens
dat het de bevoegdheid van de lidstaten is op welke wijze zij uitvoering
geven aan controle, inspectie en handhaving. Het kader daarvoor is de in
2009 aangenomen Europese controleverordening. Momenteel wordt in
dat kader overleg gevoerd met Frankrijk over een bilaterale overeenkomst
gericht op de te volgen procedures bij geconstateerde overtredingen. Ik
ben bereid de Kamer over drie maanden te informeren over de voortgang
en daarbij tevens de kwestie van de zeekaarten te betrekken. Ik zie geen
aanleiding te dreigen met een Hofprocedure. Ik prefereer overleg boven
een procedure bij het Europese Hof van Justitie.
Ten aanzien van een inventarisatie van problemen die Nederlandse
vissers in Franse wateren ondervinden, ben ik bereid het Productschap Vis
te verzoeken gezamenlijk met de visserijorganisaties de problemen te
inventariseren.
Garnalensector
De PVV fractie vraagt de staatssecretaris naar de situatie in de garnalenvisserijsector en stelt voor om vergaande samenwerkingsmogelijkheden
toe te staan, vraagt naar het opzetten van een PO Internationaal en het
instellen van een minimumprijs.
Om tot een oplossing van de problemen in de garnalenvisserijsector te
komen, werk ik met de sector nauw samen aan voorstellen voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

23

ontwikkeling van een toekomstperspectief. Dit overleg is nog volop
gaande en geeft alle partijen goede hoop.
De oplossing voor de economische situatie van de garnalenvissers loopt
niet via het instellen van een minimumprijs. Dit belemmert een gezonde
marktwerking met prikkels tot innovatie. Daarbij zou het instellen van een
minimumprijs door de overheid alleen op Europees niveau mogelijk zijn
omdat de visserij een exclusieve competentie is van de Europese Unie.
De oplossing ligt evenmin in het toestaan van verdergaande samenwerkingsafspraken rond de vangsten. De huidige Nederlandse producentenorganisaties vertegenwoordigen namelijk ieder al een groot deel van de
garnalenvissers en hebben in potentie een sterke marktpositie. Het
opzetten van één producentenorganisatie Internationaal in samenwerking
met België, Duitsland en Denemarken is geen optie. Dit omdat een
producentenorganisatie/ onderneming volgens het Europese recht op
geen enkele markt een dergelijke machtspositie mag innemen. De
concurrentie wordt dan te zeer beperkt, zo niet uitgesloten.
Zoals eerder toegezegd informeer ik u na de zomer over het traject dat nu
samen met de sector, NGO’s en het departement wordt doorlopen.
Dioxineproblematiek
De leden van de SGP- en CDA-fractie vragen of een aantal specifiek in de
brief genoemde posten wordt meegenomen in de tegemoetkoming die
aan getroffen vissers wordt verstrekt.
Ik hecht er aan, ten behoeve van de helderheid, de achtergrond bij de
toegezegde tegemoetkoming nogmaals bondig uiteen te zetten. In de nota
naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel waarmee een
grondslag is gecreëerd voor het vangstverbod (TK 32 658, nr. 6) heb ik
uiteengezet dat de geen sprake is van een onevenredig nadeel voor een
specifieke groep vissers. Daarbij zijn van belang factoren als de voorzienbaarheid van de maatregelen en een normaal bedrijfsrisico.
Ik heb voorts aangegeven dat ik de gelden zal terugbetalen die zijn betaald
voor de huur in de periode waarin de huurovereenkomst nog zou
voortduren als deze niet was opgezegd. Verder zal ik overeenkomstig de
algemene voorwaarden bij de huurovereenkomst voor visrecht in
staatswateren een redelijke en billijke tegemoetkoming verstrekken voor
met het oog op de visserij gedurende de huurtijd gemaakte kosten, die
wegens de vroegere beëindiging van de huur niet meer uit de te
verkrijgen opbrengsten van de visserij kunnen worden goedgemaakt. Ik
heb u toegezegd dat deze tegemoetkoming ook zal worden verstrekt aan
de houders van toestemmingen in staatswateren en aan vissers in
niet-staatswateren.
Tevens bezie ik in overleg met de Europese Commissie in welke mate een
tegemoetkoming kan worden verleend die is gerelateerd aan de
hoeveelheid niet vervuilde paling in de gesloten gebieden en het daaraan
verbonden inkomensverlies. Voor een uitgebreide uiteenzetting verwijs ik
naar de genoemde nota naar aanleiding van het verslag en mijn brief van
29 juli jl.
Tegen het licht van deze achtergrond dient de tegemoetkoming, en de
elementen waaruit deze bestaat, te worden bezien. Ik ga in het navolgende in op deze elementen in de volgorde waarin ze door de vragenstellers zijn opgebracht.
In de eerste plaats vragen de leden van de fractie van de SGP mij ruimte
te zoeken voor gedeeltelijke compensatie van onverkoopbare vervuilde
paling. Daarbij verwijzen zij naar de discussie die ik met uw Kamer voerde
tijdens de behandeling van het wetsvoorstel over de Wijziging van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

24

Visserijwet op 16 maart jl. over mijn voornemen alleen compensatie te
bieden voor schone aal en wolhandkrab die door het vangstverbod niet
meer op de markt kan worden gebracht.
Tijdens de behandeling van het door de vragenstellers genoemde
wetsvoorstel heb ik toegelicht wat mijn gedachten zijn over de berekening
van de compensatie voor schone paling en wolhandkrab. Op de vraag wat
dat betekent voor een visser die in een gebied zit waarin het onmogelijk is
gezonde paling te vangen, heb ik aangegeven dat ik niet weet of zich zo’n
casus voordoet. In het kader van het onderzoek naar het percentage
schonen aal en wolhandkrab, heb ik IMARES en RIKILT gevraagd hiervoor
te komen met een landelijk percentage. Het geschetste scenario is dus niet
waarschijnlijk. Ook heb ik aangegeven u per brief nader te informeren
over de invulling van dit spoor. Zoals ik hiervoor heb aangegeven is dat
moment nog niet aangebroken: er vindt nog overleg met de Europese
Commissie plaats en er wordt nog onderzoek gedaan naar het percentage
schone aal en wolhandkrab. Ik hecht eraan te benadrukken dat de door mij
voorgestane tegemoetkoming dus alleen ziet op schone paling en
wolhandkrab. Zoals ik in hetzelfde debat heb aangegeven, mocht
vervuilde paling namelijk ook voor het vangstverbod op basis van de
Warenwet al niet op de markt worden gebracht en kan dat dus ook geen
bron zijn van inkomsten die nu door het vangstverbod is verloren.
De leden van de SGP-fractie vragen zich af of de regering erkent dat de
norm voor dioxines en dioxineachtige PCB’s voor krab alleen geld voor
wit vlees en niet voor het bruine vlees van krab wellicht te maken heeft
met de infrequente en beperkte consumptie van het bruine vlees van
wolhandkrab? Verder vragen de leden zich af of de regering erkent dat het
toegestaan blijft wolhandkrab te importeren die in Nederland niet
gevangen mag worden en of de regering eventueel bereid is de vangstverboden voor wolhandkrab in te trekken?
In Verordening 1881/2006 staat vermeld dat voor schaaldieren (zoals de
wolhandkrab) een norm geldt van 8 pg/g versgewicht voor de som van
dioxines en dioxineachtige PCB’s. Dit maximumgehalte geldt voor
krabben alleen voor de aanhangsels (poten en scharen) en niet voor het
vlees in het buikgedeelte van de krab (bruin vlees). Deze toevoeging is
recent in verordening 420/2011 opgenomen (inwerkingtreding 20 mei jl.).
Uit het onderzoek van IMARES en RIKILT (rapport C011/11) is gebleken dat
het bruinvlees in de bemonsterde wolhandkrabben zeer hoge gehaltes
dioxinen en dioxineachtige PCB’s (10 tot 96 pg/g) bevat, zelfs hoger dan
de concentraties gemeten in wild gevangen paling in de verontreinigde
gebieden. Bij de consumptie van wolhandkrab wordt het bruine vlees juist
als delicatesse gezien en geconsumeerd. Het is daarmee zeer aannemelijk
dat de consumptie van wolhandkrab, afkomstig uit met dioxine vervuilde
wateren, een gevaar oplevert voor de volksgezondheid. Het is daarom
wenselijk dat vanuit het volksgezondheidbelang wordt voorkomen dat
met dioxine vervuilde wolhandkrab in de handel wordt gebracht. Onder
meer om deze reden is artikel 54c, in de Visserijwet opgenomen. Dit
artikel biedt een rechtsbasis voor het treffen van maatregelen ten aanzien
van vissen waarvan wordt vermoed dat deze stoffen hebben opgenomen
die een ernstig gevaar voor de mens kunnen opleveren. Om het risico
voor de Nederlandse consument in te schatten heeft de minister van VWS
het Bureau risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering (BuRo) van
de nieuwe VWA verzocht een risicobeoordeling te laten uitvoeren naar het
risico van consumptie van wolhandkrab gevangen in de met dioxine
verontreinigde Nederlandse wateren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

25

Ik vind het van belang te benadrukken dat volgens de Europese Algemene
Levensmiddelen Wetgeving alle producenten van levensmiddelen primair
verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van de door hen geleverde
producten. De controlerende overheidsinstanties dienen er op toe te zien
dat deze producenten zich daaraan houden en dat de in EU van kracht
zijnde wettelijke normen en regels worden gerespecteerd. Het is de taak
van controlerende overheidsinstanties in de exporterende lidstaten erop
toe te zien dat de geïmporteerde krab voldoet aan de geldende regels.
Bijvangst schubvis
De leden van de fracties SGP en SP noemen vervolgens schubvis die door
vissers met aalfuiken wordt gevangen. Zij vragen of het feit dat vissers
deze inkomsten uit de verkoop van deze bijvangst mislopen, wordt
meegenomen in het kader van de tegemoetkoming.
De huurovereenkomst ziet op het recht om paling te vissen. Dit betekent
dat bijgevangen schubvis niet mag worden behouden. Daarnaast zijn er
vissers met volledig visrecht, die kunnen blijven vissen op schubvis met
niet verboden vistuigen. Omdat in de gevallen van alleen een aalvisrecht
dus al geen bijvangst van schubvis mocht worden behouden is het niet
aan de orde daarvoor een tegemoetkoming te verstrekken.
Toestemmingen
Ten vierde noemen de leden van de SGP-fractie inkomsten die vissers in
sommige gevallen vergaarden uit de uitgifte van toestemmingen aan
derden op basis van hun visrechten. In het voorgaande is uiteengezet dat
een tegemoetkoming in de gederfde inkomsten wordt verleend die is
gerelateerd aan de hoeveelheid niet vervuilde paling in de gesloten
gebieden en het daaraan verbonden inkomensverlies. Dat deel wordt dus
vergoed. De door de vragenstellers genoemde huuropbrengsten vallen
dus niet onder deze regeling en evenmin betreft het een gedane investering die niet terugverdiend kan worden (spoor2).
De leden van de fracties van de SGP en de SP vragen of de tegemoetkoming ook ziet op waardevermindering van visrechten.
Op basis van de algemene voorwaarden wordt een tegemoetkoming
verstrekt voor kosten die zijn gemaakt ten behoeve van de visserij. De
waarde van visrechten is geen kostenpost en wordt derhalve niet
meegenomen in de tegemoetkoming. Investeringen, die zijn gedaan ten
behoeve van die visrechten en die nog niet zijn afgeschreven worden wel
meegenomen. Conform het verzoek van de Kamer en de sector heb ik
voor de staatswateren in mijn administratie vastgelegd welke visser welk
visrecht had ten tijde van de intrekking de visrechten. Daarmee kan het
visrecht, mocht dit in de toekomst aan de orde zijn, weer aan de desbetreffende ondernemer worden aangeboden.
Looptijd van de huurovereenkomst
Ik ga bij de toe te kennen tegemoetkoming uit van een periode van vijf
jaar waarin de kosten worden vergoed. De algemene voorwaarden bij de
huurovereenkomsten bepalen immers dat een tegemoetkoming wordt
verleend voor kosten die gedurende de huurtijd worden gemaakt. De
vragenstellers noemen in dit verband tevens de heerlijke visrechten. Ik
heb hiervoor aangegeven dat de algemene voorwaarden analoog worden
toegepast op niet staats wateren (waaronder heerlijke visrechten).
Derhalve wordt voor de periode buiten de looptijd van de huurovereen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

26

komst geen tegemoetkoming verstrekt in de ten behoeve van de visserij
gemaakte kosten.
De leden van de SP-fractie vragen waarom bij de tegemoetkoming wordt
uitgegaan van de boekwaarde, in plaats van de dagwaarde.
Zoals in het voorgaande is vermeld, wordt een tegemoetkoming verstrekt
op basis van de algemene voorwaarden bij de huurovereenkomst van
visrechten. Dat is het kader waar ik aan gehouden ben. Dat artikel bepaalt
dat een tegemoetkoming wordt verstrekt voor met het oog op de visserij
gedurende de huurtijd gemaakte kosten, die wegens de vroegere
beëindiging van de huur niet meer uit de te verkrijgen opbrengsten van de
visserij kunnen worden goedgemaakt. Op basis hiervan geldt dat de
fiscale afschrijving de mate vertegenwoordigt waarin kosten zijn
goedgemaakt. De boekwaarde, zijnde de aanschafwaarde na aftrek van de
afschrijving, wordt derhalve in dit geval gehanteerd.
De leden van de VVD-, CDA- en de SP-fractie willen de staatssecretaris
manen om spoed te maken in het proces tot uitbetaling van de tegemoetkoming aan de door de sluiting van de visserij op aal en wolhandkrab
getroffen visserijbedrijven en de visserijbedrijven hierover op korte
termijn duidelijkheid te verschaffen.
De betaalde huurgelden voor de huurovereenkomsten met de staat zijn in
april gerestitueerd. Daarmee is spoor 1 afgerond. Het totaalbedrag aan
terugbetaalde huurgelden was ongeveer € 10 000 voor de staatswateren.
Ik wil zo snel mogelijk de tegemoetkoming op basis van de algemene
voorwaarden (spoor 2) uitkeren waar de palingvissers contractueel recht
op hebben. Ik heb u in mijn brief van 29 juli jongstleden aangegeven hoe
ik dit tweede spoor ga invullen. De betalingen zullen naar verwachting
grotendeels deze zomer plaatsvinden.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de staatssecretaris al zicht
heeft op de financiële paragraaf van het eerste (terugbetaling onverschuldigd betaald huurgeld) en tweede spoor (tegemoetkoming voor
visserij gemaakte kosten)? Immers dat een deel van vergoeding op basis
van de Algemene voorwaarden, welke van toepassing zijn bij de
huurovereenkomsten en verleende toestemmingen voor zover deze
betrekking hebben op palingvangst, kunnen plaatsvinden is bekend. Elke
huurovereenkomst met betrekking tot een visrecht moet toch schriftelijk
worden aangegaan (art. 25) én vooraf worden goedgekeurd door de
Kamer voor de Binnenvisserij.
De betaalde huurgelden voor de huurovereenkomsten met de staat zijn,
zoals vermeldt in het antwoord bij vraag 1, in april gerestitueerd. Met
betrekking tot spoor 2 kan ik u helaas niet het hiermee gemoeide bedrag
noemen aangezien de visserijbedrijven nog moeten worden bezocht door
een accountant voor een maatwerktaxatie. Ik zal hier echter op terugkomen in de aan u toegezegde brief over spoor 3, welke ik u na de zomer
zal sturen. Hierin zal ik ondermeer ingaan op het aantal afgehandelde
gevallen en de financiële paragraaf.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de stand van zaken bij de
compensatieregeling voor schone aal en wolhandkrab in gesloten
gebieden.
Zoals ik in mijn brief van 22 juni jl. heb aangegeven, wordt er op dit
moment gezocht naar de mogelijkheden voor deze vergoeding binnen het
steunkader. Daarover vindt overleg plaats met de Europese Commissie. Ik
verwacht hierover na de zomer meer duidelijkheid te krijgen. Zoals in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

27

voornoemde brief ook is aangegeven, worden de resultaten van het
onderzoek van IMARES en RIKILT naar het percentage schone aal en
wolhandkrab in oktober verwacht.
De leden van de fracties van de PVV en de SP vragen waarom ik de
vergiftigde paling en wolhandkrab niet wil vergoeden terwijl voor de
spruitjes uit Moerdijk en komkommers en tomaten in verband met de
EHEC uitbraak wel compensatiemaatregelen zijn getroffen. Omdat de
vissers de vervuiling niet kan worden aangerekend, verzoeken de leden
van de fractie van de SP het onderscheid tussen genoemde voorbeelden
en de paling op te heffen.
Anders dan de Kamerleden suggereren, zijn de aangehaalde voorbeelden
niet te vergelijken met de verontreinigde paling en wolhandkrab.
Tegemoetkoming voor komkommers en tomaten vloeit voort uit Europese
regels. Die regelgeving maakt het mogelijk dat producten die niet meer
geëxporteerd kunnen worden, met EU-gelden kunnen worden opgekocht.
Voor vis/paling is een dergelijke regeling er niet en zijn ook geen
EU-middelen gereserveerd. Bij de spruitjes hebben de spruitjestelers er op
mijn verzoek vrijwillig van afgezien hun product op de markt te brengen.
De spruitjes bleken wel schoon te zijn. De paling en wolhandkrab blijkt
helaas juist in deze gebieden grotendeels niet schoon te zijn. Dit is ook de
reden voor het instellen van een vangstverbod. Zoals in mijn brief van
22 juni is vermeld, streef ik ernaar een compensatie te verstrekken voor de
paling en wolhandkrab die niet met dioxine zijn vervuild en die de vissers
in de getroffen gebieden hadden kunnen vangen.
De leden van de fractie van de PVV vragen of het ministerie niet al in de
tachtiger jaren wist van de met dioxine vervuilde paling en waarom er dan
pas in april een vangstverbod is ingesteld. Tevens vragen zij waarom om
in de tussenliggende periode dan wel aalvisrechten zijn verhuurd en of
daarmee geen verkeerd signaal aan de vissers is afgegeven.
Vanaf de jaren tachtig is bekend dat paling, gevangen in bepaalde wateren
dioxines bevatten. Eind 2006 is de huidige samengestelde norm voor
dioxines en dioxineachtige PCB’s in werking getreden. Gezien de
mogelijke problemen die deze nieuwe norm zou kunnen opleveren voor
paling gevangen in het benedenrivierengebied heeft de overheid in 2006
uitgebreid onderzoek laten uitvoeren naar de vervuiling van paling met
dioxines en dioxineachtige PCB’s1. Mede op basis van de resultaten van
dit onderzoek heeft de overheid daarop het Bureau Risicobeoordeling van
de VWA verzocht een advies op te stellen inzake het risico voor de
consument. Hieruit bleek een maandelijkse consumptie van één portie
wilde paling van ongeveer 150 gram uit de grote rivieren, na enkele jaren
kan leiden tot een zodanige toename van dioxine-achtige stoffen in het
menselijk lichaam dat nadelige effecten op de gezondheid niet kunnen
worden uitgesloten. De uitkomsten van het onderzoek en de risicobeoordeling zijn, net als de onderzoeken die voor 2006 en daarna zijn uitgevoerd, met de sector gecommuniceerd. De sector is gewezen op het feit
dat volgens de Europese Algemene Levensmiddelen Wetgeving de
producent van levensmiddelen primair verantwoordelijk is voor de
veiligheid van de door hem geleverde producten. Voorts zijn consumenten gewaarschuwd voor mogelijk schadelijke gevolgen van de
vervuiling. De verhuur van aalvisrechten is in die periode niet gestaakt,
omdat de sector in de gelegenheid werd gesteld zelf een oplossing aan te
brengen. Van een verkeerd signaal is naar mijn idee in het geheel geen
sprake.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

28

Voorafgaand aan het indienen van het wetsvoorstel Tijdelijke wijziging
van de Visserijwet 1963 in verband met de invoering van de bevoegdheid
tot het treffen van bestuurlijke maatregelen (Stb. 2001, 160) is nieuw
onderzoek beschikbaar gekomen waaruit gebleken is dat dioxine gehalten
in paling in grote delen van Nederland zo hoog zijn dat de paling niet in
de handel mag worden gebracht. De toegenomen omvang van het
probleem en daarmee ook van de risico’s voor de volksgezondheid
waarvan dat onderzoek melding maakt vormt de rechtvaardiging van het
verbod om in die gebieden te vissen op paling en wolhandkrab. Daarop
zijn overeenkomsten voor verhuur van visrechten aan vissers, mede op
nadrukkelijk verzoek van Uw Kamer, beëindigd.
De leden van de fractie van de PVV vragen of de vervuilde waterbodems
in de binnenwateren gesaneerd zullen worden en zo ja, op wiens kosten.
Tevens vragen zij of ik bereid ben te onderzoeken welke bedrijven
verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor de dioxinevervuiling, of
ik bereid ben de kosten van het saneren van het water op deze bedrijven
en of dit alleen Nederlandse bedrijven betreft of ook Duitse.
Zoals uw Kamer weet, ligt de verantwoordelijkheid voor bodemsanering
bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Mijn collega Atsma van
Infrastructuur en Milieu is eerder ingegaan op deze vragen en wel in zijn
beantwoording van Kamervragen op 26 mei jl. (Aanhangsel van de
Handelingen, nr. 2645). Kortheidshalve zij hiernaar verwezen. Ten aanzien
van de overige vragen heb ik eerder met uw Kamer besproken dat de
vervuilingsbronnen zo diffuus en al van zo vele jaren her zijn, dat het geen
haalbare weg is om de historische vervuilers aan te pakken.
De leden van de fractie van de SP vragen mij zo snel mogelijk met een
brede garantstellingsregeling te komen voor palingvissers die een nieuw
bedrijf willen opstarten.
Er is een bestaand kader aan garantstellingsregelingen. Wanneer de
palingvissers activiteiten buiten de visserij willen ontplooien, kunnen zij
mogelijk een beroep doen op Besluit Borgstelling MKB. Ook heb ik
toegezegd binnenkort een Garantstelling aquacultuur te openen. De
palingvissers kunnen daarop een beroep doen wanneer zij aan de
voorwaarden daarvoor voldoen.
Toekomst binnenvisserij
De leden van de SGP-fractie vragen naar de mogelijkheden om een breed
gedragen toekomstvisie voor de gehele binnenvisserij op te stellen en
hiervoor een brede commissie in te stellen die zich buigt over de toekomst
van de gehele binnenvisserij en haar visie presenteert.
De afgelopen tijd heb ik alle beroepsvissers op de binnenwateren hulp
aangeboden bij het opstellen van bedrijfsplannen door het Landbouw
Economisch Instituut (LEI). Dit project was ook al gericht op het verkennen
van de toekomst en wordt deze zomer afgesloten. Het ontwikkelen van
een toekomstvisie ligt zoals ik eerder ook in de Kamer heb aangegeven,
primair bij de sector zelf. Als de sector met een goede visie komt en
daarin ook een eigen verantwoordelijkheid neemt, ben ik zeker bereid te
bezien welke mogelijkheden er zijn om hieraan bij te dragen.
IWC
De fractie van de Partij voor de Dieren heeft naar aanleiding van berichten
in de media geïnformeerd naar Amerikaanse voornemens om de
walvisjacht te legitimeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

29

Dergelijke voornemens zijn mij niet bekend. Het Amerikaanse standpunt
over de commerciële walvisjacht is ten opzichte van voorgaande jaren
niet veranderd. De berichten berusten naar mijn oordeel dan ook op een
misverstand. Dat zou hieruit kunnen voortvloeien dat er tijdens de
volgende IWC wel voorstellen voorliggen, op basis van adviezen van het
wetenschappelijk comité van de IWC, voor quotering van walvisvangst
voor inheemse volkeren. Dergelijke voorstellen zijn echter in voorgaande
jaren ook gedaan en worden periodiek herzien. Er ligt hier echter geen
verband met vermeende wijzigingen in het standpunt van de Verenigde
Staten over commerciële walvisjacht.
De fractie van de Partij voor de Dieren vraagt hoe het staat met
voorstellen om de IWC uit te breiden naar andere walvisachtigen en
dolfijnen.
Ik wijs erop dat een dergelijk voorstel tijdens de IWC-vergadering van
vorig jaar al door België is ingediend. Nederland heeft aan dat voorstel
steun gegeven. Helaas heeft dat voorstel geen meerderheid kunnen
krijgen. Gelet op de onveranderde verhoudingen binnen de IWC acht ik
het thans niet opportuun een dergelijk voorstel wederom aan de IWC voor
te leggen en in stemming te laten brengen. Ook door België wordt dit jaar
niet opnieuw een voorstel hiertoe ingebracht.
Wel wil ik de fractie van de Partij voor de Dieren ervan verzekeren dat ik
naar mogelijkheden blijf zoeken om de IWC uit te breiden naar andere
walvisachtigen en dolfijnen.
De fractie van de Partij voor de Dieren heeft gevraagd naar de stand van
zaken rond de toetreding van IJsland tot de EU, hoe het thema van de
walvisjacht daarbij een rol speelt en of tijdens de komende
IWC-vergadering de EU-positie niet mede gebruikt kan worden om
beweging te brengen in het IJslandse standpunt.
De inzet van Nederland binnen de EU blijft erop gericht dat, zoals eerder
aan uw Kamer gemeld, IJsland de EU-positie over de commerciële
walvisjacht overneemt. Ik acht het IWC-platform evenwel niet de
aangewezen plaats om de toetredingsonderhandelingen met IJsland op
dit punt verder te brengen. Wel wil ik de leden van de Partij voor de
Dieren erop wijzen dat de EU-positie op de komende IWC-bijeenkomst
onveranderd gericht zal zijn op het behoud van het huidige moratorium
op de commerciële walvisjacht.
Volledige agenda:
1.
2.
3.
4.
5.

6.

7.

Informatie t.b.v. de 63e jaarvergadering van de IWC (2011Z12597) d.d.
14 juni 2011;
Tegemoetkoming aalvissers vangstverbod schone aal en wolhandkrab (Kamerstuk 29 675, nr. 130) d.d. 22 juni 2011;
Verslag van een schriftelijk overleg over Herziening van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (Kamerstuk 32 201, nr. 16) d.d. 22 juni 2011;
Hervorming Gemeenschappelijk Visserijbeleid (Kamerstuk 32 201,
nr. 17) d.d. 24 juni 2011;
Afschrift van de brief aan Greenpeace Nederland d.d. 20 april 2011
inzake aandachtspunten voor het Europees visserijbeleid
(2011Z13061) d.d. 16 juni 2011;
Tegemoetkoming aalvissers naar aanleiding van het vangstverbod
voor aal en wolhandkrab (Kamerstuk 29 675, nr. 131) d.d. 29 juni
2011;
Economische situatie visserij (Kamerstuk 29 675, nr. 132) d.d. 29 juni
2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 201, nr. 18

30