Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

28 638

Mensenhandel

34 193

Evaluatie Wet regulering prostitutie en
bestrijding misstanden seksbranche

Nr. 207

VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT
Vastgesteld 16 maart 2022
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft op 24 februari 2022
overleg gevoerd met de heer Van der Burg, Staatssecretaris Asiel en
Migratie, over:
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
24 maart 2020 inzake stand van zaken prostitutiebeleid
(Kamerstuk 34 193, nr. 11);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
1 juli 2020 inzake moties en toezeggingen op het gebied van
mensenhandel (Kamerstuk 28 638, nr. 183);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
11 januari 2021 inzake beleidsreactie Slachtoffermonitor
2015–2019 (Kamerstuk 31 015, nr. 221);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
1 juli 2021 inzake stand van zaken over de beleidsontwikkelingen met betrekking tot mensenhandel en reactie op de
openstaande moties en toezeggingen (Kamerstuk 28 638,
nr. 200);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
15 september 2021 inzake appreciatie rapport «Onzichtbare
slachtoffers van mensenhandel in 2020» (Kamerstuk 28 638,
nr. 201);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
5 oktober 2021 inzake prostitutiezaken (Kamerstuk 34 193,
nr. 12);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
17 november 2021 inzake voortgang programma Samen tegen
mensenhandel (Kamerstuk 28 638, nr. 205);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
17 november 2021 inzake opsporing en vervolging mensenhandel 2021 (Kamerstuk 28 638, nr. 203);
– de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d.
29 november 2021 inzake WODC-onderzoek «Multiple Systems
Estimation Slachtoffers Mensenhandel Nederland 2016–2019»
(Kamerstuk 28 638, nr. 204);

kst-28638-207
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

1

–

–

–

de brief van de Staatssecretaris Asiel en Migratie d.d. 1 februari 2022 inzake beleidsreactie onderzoeksrapport Regioplan:
«De Nederlandse seksbranche» (Kamerstuk 34 193, nr. 13);
de brief van de Staatssecretaris Asiel en Migratie d.d. 1 februari 2022 inzake beleidsreactie onderzoek aard en effecten
prostitutiebeleid (Kamerstuk 34 193, nr. 14);
de brief van de Staatssecretaris Asiel en Migratie d.d. 7 februari 2022 inzake beleidsreactie Slachtoffermonitor 2016–2020
(Kamerstukken 28 638 en 31 015, nr. 206).

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De griffier van de commissie,
Brood

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

2

Voorzitter: Van Meenen
Griffier: Tielens-Tripels
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Bikker, Ellemeet, Kuik, Van
Meenen, Van Nispen, Verkuijlen en Van der Werf,
en de heer Van der Burg, Staatssecretaris Asiel en Migratie.
Aanvang 15.01 uur.
De voorzitter:
Ik open de vergadering. Aan de orde is het commissiedebat van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid over het onderwerp mensenhandel
en prostitutie. Ik heet de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en zijn
ambtenaren van harte welkom, zo ook mijn collega’s en onze ondersteuning. We hebben dit debat gepland tot uiterlijk 18.00 uur. Dat is drie
uur. Dat betekent dat we spreektijden van vier minuten zullen hanteren en
dat ik niet meteen een rem op het aantal interrupties zal zetten, gezien het
aantal deelnemers, als dat tenminste hetzelfde blijft. Dan zou ik u wel
willen vragen om die echt kort te houden, zo ook de antwoorden. Dat zeg
ik nu nog niet tegen de Staatssecretaris. Dat komt straks nog wel. Als we
dat allemaal doen, dan kunnen we met elkaar een mooi debat hebben.
Daar ga ik u proberen bij te helpen. Als u daar allemaal mee kunt
instemmen, dan geef ik als eerste het woord aan mevrouw Kuik van het
CDA.
Mevrouw Kuik (CDA):
Dank u, voorzitter. Dit is mijn eerste debat met deze Staatssecretaris. Ik
hoop dat we samen kunnen optrekken voor betere wetgeving, effectieve
handhaving, preventie en berechting om slachtoffers van mensenhandel
te voorkomen en te beschermen, en om te zorgen voor rechtvaardigheid.
Dit onderwerp heeft mijn prioriteit, omdat het zo’n impact heeft op de
mens. Er wordt omgegaan met mensen alsof het wegwerpproducten zijn,
waarbij slachtoffers ook nog eens een schuldgevoel aangepraat wordt
door daders. De daders voelen weinig impact van hun daden in vergelijking met de impact daarvan op de slachtoffers.
Voorzitter. Een belangrijk thema voor mijn fractie in de afgelopen jaren is:
richt je op alle schakels in de keten, ook op de klanten. De klanten zijn
namelijk essentieel voor het criminele businessmodel van mensenhandelaren. Ik ben ook blij dat de Staatssecretaris en zijn team, samen met het
Centrum tegen Kinderhandel, mijn motie hebben uitgewerkt en die
onderdeel laten zijn van het kabinetsprogramma Samen tegen mensenhandel. Dit blijkt ook nodig. We zagen dat weer bij een grote klantenzaak
met een 16-jarig slachtoffer uit Valkenswaard. Daarbij kwamen vijftien
mannen, dus klanten, die betaalde seks hebben gehad met een minderjarige, weg met een taakstraf en één dag cel. Het vonnis en de onderbouwing van de rechtbank in Den Bosch is vrijwel een exacte kopie van de
Valkenburgse zedenzaak. Die was uiteindelijk de aanleiding voor mij om in
2019 de genoemde motie in te dienen.
Deze zaak staat niet op zichzelf. Zo blijkt ook uit het gepubliceerde
WODC-onderzoek. Het is een goede gewoonte dat de Staatssecretaris niet
ingaat op individuele zaken, maar aan de hand van dit onderzoek kan
iedereen concluderen dat de uitspraak van de Hoge Raad in de Valkenburgse zedenzaak staand beleid is. Want wat blijkt? Er is een groot
verschil tussen de eis die de officier van justitie stelt en de opgelegde straf
door de rechter bij betaalde seks met minderjarigen. De rechter legt in
driekwart van die zaken slechts één dag onvoorwaardelijke gevangenisstraf op, al dan niet in combinatie met een voorwaardelijke straf en een
taakstraf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

3

Daarnaast kent seksueel misbruik van 16-jarigen en 17-jarigen tegen
betaling een eigen strafvorderingsrichtlijn. Indien er sprake is van – ik zeg
het maar even hoe het is – oraal, vaginaal of anaal binnendringen, is de in
de richtlijn genoemde strafbandbreedte zes tot vijftien maanden gevangenisstraf. In 75% van deze zaken wordt een straf geëist die lager is dan de
bandbreedte. Daarvan is dus sprake. Ik vraag me af: waarom zijn die
richtlijnen er dan? De vorige Staatssecretaris weigerde in te gaan op mijn
verzoek om hierover in gesprek te treden met de rechtspraak, juist
vanwege het feit dat de rechter een ruime straftoemetingsvrijheid toekomt
bij individuele gevallen. Ook voor de CDA-fractie is die vrijheid een groot
goed binnen onze rechtsstaat, maar mijn punt is juist dat het hier allang
niet meer gaat om een individuele zaak.
Daarom de volgende vragen aan de Staatssecretaris. Wat is zijn reactie op
de bevindingen die ik net heb opgesomd? Wat is de richtlijn waard
wanneer de rechter hier vrijwel altijd van afwijkt? Is hij bereid om in
gesprek te treden met de Raad voor de rechtspraak over de genoemde
bevindingen en daarbij te onderstrepen dat de klant die betaalt voor seks
met een minderjarige, een van de kernoorzaken vormt van mensenhandel,
en dat een dergelijke straf geen recht doet aan die rol en aan de verantwoordelijkheid die op de klant rust? Kan de Staatssecretaris aangeven
wanneer we het wetsvoorstel Seksuele misdrijven kunnen ontvangen,
waarin deze rol van de klant als kernoorzaak van mensenhandel ook
daadwerkelijk zal worden verankerd?
De voorzitter:
Punt. De vier minuten zijn om.
Mevrouw Kuik (CDA):
Oké. Dank, voorzitter.
De voorzitter:
Zo gaat het hier. Ik ben streng maar rechtvaardig. Het woord is aan de
heer Verkuijlen van de VVD
De heer Verkuijlen (VVD):
Voorzitter. Mensenhandel is een van de meest ingrijpende en verwerpelijke vormen van criminaliteit. Meedogenloze criminelen ronselen
mensen, vaak jong, sociaal zwak en met een verstandelijke beperking, en
zetten ze in als pion in een criminele organisatie of als seksslaaf. De
opsporing en vervolging van deze gewetenloze criminelen vereist daarom
doorlopende prioriteit en stevige straffen. Het aantal slachtoffers neemt
toe. Het zijn er circa 6.000 volgens de officiële cijfers, maar waarschijnlijk
komt het dubbele meer in de buurt.
Om daders van mensenhandel met succes op te kunnen sporen en zwaar
te straffen, heb je goed gereedschap nodig. In de praktijk blijkt het lastig
om bij mensenhandel dwang en drang aan te tonen. Maar liefst 40% van
de mensenhandelzaken wordt geseponeerd. Met andere woorden: 40%
van het budget voor de opsporing gaat daarmee verloren. In die zin is het
betreffende strafrechtartikel 273f een bot en duur mes in de strijd tegen
mensenhandel. De VVD vindt het dan ook goed dat dit kabinet de wet gaat
herzien. Wat ons betreft, kan dat niet snel genoeg gebeuren. Ik hoor graag
van de Staatssecretaris wanneer hij het voor de uitvoering beter
toepasbare artikel aan de Kamer gaat voorleggen.
Voorzitter. De VVD heeft al vaker aangegeven dat we ons zorgen maken
over de ontwikkeling dat veel jongeren slachtoffer zijn van criminele
uitbuiting door de georganiseerde criminaliteit. Ze worden verleid met
snel geld en status en stappen naïef in een wereld die ze niet kunnen
overzien. Onder dwang worden zij door meedogenloze criminelen
stelselmatig misbruikt voor het plegen van financiële delicten en
drugsdelicten. En als ze ermee willen stoppen, worden ze bedreigd of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

4

mishandeld. Niet voor niets heeft de VVD een voorstel mee-ingediend om
criminele uitbuiting van jongeren nadrukkelijk te betrekken bij een breed
offensief tegen de georganiseerde criminaliteit. Daarin ligt het accent op
het voorkomen van de aanwas en criminele uitbuiting van jongeren en het
opsporen van de georganiseerde uitbuiters. Ik hoor graag van de
Staatssecretaris hoe hij met dit voorstel aan de slag gaat.
Voorzitter. Het blijft lastig om slachtoffers en daders van mensenhandel in
beeld te krijgen. We spraken eerder over de mogelijkheid om surfprofielen
in te zetten. Dat is een belangrijk element waarmee slachtoffers op
internet in beeld kunnen worden gebracht. Zijn die surfprofielen nu
gereed? Worden ze al ingezet en, zo ja, wat zijn de resultaten?
Zijn slachtoffers eenmaal in beeld, dan blijkt 50% – en dat zijn er 3.000 als
we van de officiële cijfers uitgaan – binnen zeven jaar opnieuw slachtoffer
van een delict te zijn. Het zijn vaak jonge mensen, kinderen nog, die
seksueel worden uitgebuit. Dat herhaald slachtofferschap is echt veel te
hoog. Ik wil de Staatssecretaris vragen of het mogelijk is om bekende
slachtoffers van mensenhandel langer dan zeven jaar te monitoren en zo
nodig te ondersteunen om te voorkomen dat ze opnieuw slachtoffer
worden.
Voorzitter. Ten slotte de Wet regulering sekswerk. Wat de VVD betreft gaan
we die wet goed evalueren om vast te stellen of de wet daadwerkelijk
bijdraagt aan het voorkomen van misstanden. Wij vinden het daarnaast
ook van belang dat de wet de rechten versterkt van mensen die er zelf
voor kiezen om sekswerker te zijn, zodat ze bijvoorbeeld een bankrekening
kunnen openen en klanten kunnen laten pinnen. Dat voorkomt beroving
en de mogelijkheid van klanten om geld wit te wassen. Niet alleen
plichten maar ook rechten! Dat zijn rechten die het voor sekswerkers
aantrekkelijk maken om zich te registreren. We zien daarom uit naar het
door de Staatssecretaris in het voorjaar aangekondigde plan van aanpak
dat de juridische en maatschappelijke positie van sekswerkers moet gaan
versterken.
Voorzitter. Ik rond af. De VVD vindt het goed dat in het coalitieakkoord is
afgesproken dat de aanpak van mensenhandel een prioriteit blijft en dat
het actieplan Samen tegen mensenhandel wordt voortgezet. Het is goed
dat daar binnen de coalitie maar ook onder de oppositie breed draagvlak
voor is. Wat de VVD betreft vraagt dat om een brede inzet op de punten
die ik zojuist heb besproken. Daar zal de VVD deze Staatssecretaris de
komende periode scherp op houden.
Ik dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u. Er is nog een interruptie van mevrouw Ellemeet van
GroenLinks.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik heb nog een vraag over het eerste deel van uw inbreng. U bracht
terecht op dat de VVD zich zorgen maakt over herhaald daderschap en
slachtofferschap. Hebt u zelf al ideeën over wat zou kunnen bijdragen aan
het doorbreken van dat patroon?
De heer Verkuijlen (VVD):
Dank voor uw vraag. Ik noemde net al even het monitoren. Waar ik niet
zo’n behoefte aan heb, is dat we meer een academische beschouwing
hierover zouden krijgen. Die hebben we al verkregen uit de monitor. Ik zou
daadwerkelijk in de praktijk willen zien dat er contactgesprekken blijven
met slachtoffers. En zodra er een indicatie of een voorspellende waarde
zou zijn dat ze weer slachtoffer worden, moet ondersteuning plaatsvinden
om te voorkomen dat ze dat weer worden. Wat mij betreft, wordt dat zo
concreet mogelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

5

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dat lijkt me een goed idee. We hebben een briefing gehad van de
Nationaal Rapporteur. Daar was u ook bij. Daar werd gezegd: je zou betere
multidisciplinaire teams moeten hebben. Dus je zou meer expertise bij
elkaar moeten hebben, zodat je ook sneller kan zien of iemand gevaar
loopt. De rapporteur noemde het voorbeeld van de Centra Seksueel
Geweld, waarin dat heel goed gebundeld is. Zou het een idee zijn om te
kijken of we dat ook op andere plekken zo multidisciplinair kunnen
organiseren?
De heer Verkuijlen (VVD):
Ja, ik denk zeker dat u daar een punt heeft. Ten eerste vind ik het van
belang dat we zorgen dat we er zicht op houden. Dat is ook mijn eerste
basale vraag. Dan kunnen we kijken wat we aan ondersteuning kunnen
bieden. Die ondersteuning moet inderdaad multidisciplinair en zo breed
mogelijk zijn. Ik hoor de Staatssecretaris daar graag nog over.
De voorzitter:
Dan is er nog een interruptie voor u van mevrouw Kuik.
Mevrouw Kuik (CDA):
We hebben eerder samen met de ChristenUnie inderdaad een motie
ingediend om criminele uitbuiting en het ronselen van jongeren aan te
pakken. Er is deze week een haalbaarheidsonderzoek gepubliceerd,
waaruit blijkt dat een online platform voor slachtoffers van criminele
uitbuiting toegevoegde waarde heeft. Mijn vraag aan de woordvoerder
van de VVD is: ziet hij ook dat een dergelijk initiatief past bij de
doelstelling van het kabinet om die ondermijnende criminaliteit tegen te
gaan?
De heer Verkuijlen (VVD):
Dank voor uw vraag, mevrouw Kuik. Ik denk zeker dat het altijd goed is
om slachtoffers in beeld te krijgen. Maar mijn betoog zit meer in de hoek
dat ik denk dat het hier gaat over naïeve jonge mensen, die ik liever niet
zou willen zien als dader maar als slachtoffer. Dat is één.
Twee. Ik denk dat er een stelselmatigheid zit in deze manier van mensenhandel bedrijven. Dat zit echt bij de georganiseerde criminaliteit. Vandaar
dat ik dit een heel belangrijk instrument vind. Dat vonden wij ook samen
met de ChristenUnie. Daarom hebben wij een motie ingediend.
Dan het derde belangrijke aspect. U had het net even over de straffen. Als
er bij mensenhandel een dodelijke afloop is, dan zou daar volgens mij
zelfs levenslang op kunnen staan. Dus ik vind het belangrijk dat die
strafmaat ook in verhouding is tot het weerzinwekkende uitbuiten van
jonge mensen en het inzetten van deze jonge mensen voor de georganiseerde criminaliteit.
Ik sluit af, voorzitter. Nog belangrijker dan een meldpunt vind ik dat we in
de wijken moeten zijn om te zien wat er met die jongeren gebeurt. We
moeten de jongeren ook kennen om te kunnen signaleren of ze op die
manier ook uitgebuit worden. Dan moet je hun achtergrond kennen, hun
ouders kennen, en alles wat daarbij hoort. Dat was het antwoord op uw
vraag.
De voorzitter:
Ik begrijp dat het zo voldoende is voor mevrouw Kuik. Dan heeft mevrouw
Bikker nog een vraag voor de heer Verkuijlen.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Eerlijk gezegd vond ik het heel mooi hoe de heer Verkuijlen sprak, juist
ook over hoe verwerpelijk dit delict is, over mensenhandel en wat er
gebeurt met mensen. Juist daarom ging het mij bij de technische briefing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

6

met de Nationaal Rapporteur zo aan het hart dat hij zei: eigenlijk maakt
niemand bij de politie, bij de opsporingsinstanties, een levenswerk van
het krijgen van expertise om dit delict goed op te sporen. Misschien moet
ik «bijna niemand» zeggen, want hij sprak er niet heel uitsluitend over. Hij
zei: voor je het weet, zijn we alleen maar bezig met het voorkomen van
nieuwe aanwas; dat is vreselijk en we moeten dat ook voorkomen, maar
de mensen die er eindeloos van profiteren, pakken we niet. We zijn als
Kamer al een poos aan het zoeken hoe we dat nou kunnen bevorderen. Ik
ben heel benieuwd of de heer Verkuijlen daar nog gedachten bij heeft en
of we daarin samen op kunnen trekken om een versterking te krijgen van
de opsporing.
De heer Verkuijlen (VVD):
Inderdaad. Dit was ook het punt van de Nationaal Rapporteur. Ik denk dat
dat een terecht punt is. Het gaat over continuïteit in de opsporingsteams
die daarachter zitten. Ik gaf net al even aan: 40% sepots. Dat stimuleert
ook niet heel erg. Dus als het mes bot is, is het ook slecht te hanteren.
Daar moeten we echt een slag in gaan maken. Ik vind het punt dat hij
opbracht over de continuïteit in dat soort teams zeker interessant. Hij had
het met name over de langdurige expertise en of we met elkaar kunnen
kijken of we daar toch een lans voor kunnen breken.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Ik ben heel blij met dit antwoord. Ik begon al naar de Staatssecretaris te
kijken, omdat ik hoop dat hij de handschoen die de Kamer hier werpt,
oppakt.
De voorzitter:
Dat gaan we zo vernemen. Mevrouw Ellemeet heeft nog een vraag voor
de heer Verkuijlen.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Nog één punt hierop, in aansluiting op de vraag van mevrouw Bikker. Wat
ook als suggestie werd gedaan ... Kijk, die mensen maken er niet hun
levenswerk van omdat je ook niet kan doorgroeien. De rapporteur gaf aan
dat er een gebrek aan mogelijkheid van senioriteit is, dus dat je kan
doorgroeien in je functie en dat het ook aantrekkelijk blijft. Is een
onderdeel waarnaar we moeten kijken niet ook dat mensen die bezig zijn
met mensenhandel ook de kans krijgen om professioneel door te groeien?
De heer Verkuijlen (VVD):
Ik heb een klein beetje een bevoorrechte positie omdat ik 35 jaar zelf bij de
politie heb mogen werken in verschillende functies. Ik weet dat je in het
verleden alleen kon doorgroeien in leidinggevende functies, maar je kunt
je ook in expertise ontwikkelen. Die mogelijkheden zijn er wel degelijk. Je
moet dan alleen heel goed gaan kijken of dat soort gelaagdheid ook in die
teams zit. Maar het kan dus wel.
De voorzitter:
Kijk, dat is mooi. Dan komen we aan de bijdrage van mevrouw Van der
Werf van D66. Het woord is aan haar.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Dank u wel, voorzitter. Graag begin ik met een woord van dank aan de
Nationaal Rapporteur Mensenhandel. Eerder deze week stipte hij een
zorgwekkende ontwikkeling aan als het gaat om de criminele uitbuiting
van kwetsbare jongeren. Mijn collega’s hadden het hier net ook al over.
Als we dat serieus tegen willen gaan, dan zullen we moeten investeren in
professionals in de wijk, in één duidelijk zichtbaar loket, in een laagdrempelig luisterend oor, waar slachtoffers altijd terechtkunnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

7

Het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel stelde onlangs een
onlineplatform voor, waarop slachtoffers van criminele uitbuiting anoniem
met een hulpverlener kunnen chatten. D66 vindt dat een goed idee, want
het zorgt niet alleen voor laagdrempelig contact, waarvandaan slachtoffers kunnen worden doorverwezen naar hulpverlening of politie. Het lijkt
mij in z’n algemeenheid goed dat dat ene platform naamsbekendheid zou
krijgen. Is de Staatssecretaris bereid daarmee aan de slag te gaan? Ik hoor
graag een reactie.
Voorzitter. Dan wil ik het hebben over de nieuwe wetgeving voor sekswerk
die eraan komt. De afgelopen tijd heb ik met meerdere sekswerkers en
belangenverenigingen gesproken. Zij vertellen mij dat ze nauwelijks zijn
gehoord in het voorgaande wetstraject, terwijl dat over hen gaat. Dat lijkt
mij onverstandig. Dat zou anders moeten bij het aangepaste wetsvoorstel
dat eraan komt. Beleid moet gemaakt worden mét sekswerkers en niet
alleen óver hen. Kan de Staatssecretaris ervoor zorgen dat die beroepsgroep voldoende gehoord wordt bij het gewijzigde voorstel van wet? Hoe
zou hij dat vorm willen geven?
Dan de registratieplicht die nu in het wetsvoorstel zit.
De voorzitter:
Ogenblik. Er is een interruptie voor u van mevrouw Bikker.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Zo is dat, voorzitter. Ik snap heel goed dat mevrouw Van der Werf vraagt
om ook bij nieuwe wetgeving de expertise van mensen te betrekken die
hier veel mee te maken hebben, dus van de sekswerkers zelf en ik neem
aan ook van de hulpverleners en van politie en van gemeenten. Daarbij
valt mij wel op – en ik ben benieuwd hoe zij daarnaar kijkt – dat we een
bepaalde groep sekswerkers wel heel veel horen, maar ook een hele grote
groep niet. Zelf heb ik in Utrecht gezeten, en dan denk ik aan een hele
grote groep Oost-Europese mensen die op dat moment actief was in de
raamprostitutie, maar die zich niet vertegenwoordigd wist. Ik vind het wel
heel belangrijk dat we de volle breedte horen, in plaats van alleen de
kleine groep mensen met wie het misschien beter gaat – dat is een
aanname die mogelijk te betwisten is – dan met de rest van die groep. Ik
ben benieuwd hoe D66 dat ziet, want ik zou mij goed kunnen voorstellen
dat de Staatssecretaris ook zijn best doet om de volle breedte van die
groep te horen.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Het is heel goed dat mevrouw Bikker dit vraagt. Ik heb het niet gehad over
een brede of een smalle groep. Voor alle duidelijkheid: volgens mij moet
iedereen die iets met deze branche te maken heeft of daar ervaring in
heeft, zich uitgenodigd voelen om te komen. Er is één punt dat ik daarbij
wel wil noemen. Ik heb dit onderwerp ook in de gemeenteraad van Den
Haag gedaan als raadslid. Dan je zie je natuurlijk wel dat het steeds
dezelfde mensen zijn – zo gaat het vaker in de lokale politiek – die naar het
stadhuis komen, simpelweg omdat zij die weg weten te vinden. Maar ik
zou het absoluut geen slecht idee vinden om ook outreachend te zijn. Ik
weet daar zo gauw geen mooie Nederlandse term voor, maar om goed te
kijken dat we het veld in de volle breedte en alle kleuren daarin erbij
kunnen betrekken.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Daar ben ik blij mee en ik zie uit naar de uitkomsten van dat gesprek in de
breedte.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw betoog, mevrouw Van der Werf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

8

Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik was bij de registratieplicht. Uit privacyoverwegingen en vanwege het
simpele feit dat je er als goedwillende sekswerker weinig mee opschiet,
zullen de meesten van hen wellicht niet voor in de rij staan om dit te doen.
Als je wil dat mensen zich registreren, dan moet je niet alleen wat aan het
stigma doen, maar er ook voor zorgen dat de voordelen van registratie
opwegen tegen de nadelen, die mensen er misschien van ervaren. Hoe
zouden we ervoor kunnen zorgen dat de gegevens van sekswerkers veilig
zijn en dus niet door Jan en alleman ingezien kunnen worden, dat ze zich
minder zorgen hoeven te maken over het stigma, om wat mensen
daarvan zouden kunnen vinden? Ik wil de Staatssecretaris ook vragen wat
de mogelijkheden zijn om wel te registreren, maar daarbij de anonimiteit
van de sekswerkers te waarborgen.
Dan, voorzitter...
De voorzitter:
Ogenblik. Mevrouw Ellemeet.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dat lijkt me een contradictio in terminis. Je kan niet én registreren én
anoniem blijven. Volgens mij benoemt mevrouw Van der Werf dus een
pijnlijk punt in dit wetsvoorstel, waar mijn fractie ook uiterst kritisch op is.
Als je het mij vraagt, dan vind ik dat je niet moet willen registreren als je
de anonimiteit wil waarborgen. Hoe ziet mevrouw Van der Werf dit?
Mevrouw Van der Werf (D66):
Daar heeft mevrouw Ellemeet een heel goed punt. Ik kan u vertellen dat
dit ook geen voorstel is dat uit het verkiezingsprogramma van D66 komt.
Maar ik denk wel dat als je gaat registreren, je daar hele goede
waarborgen voor kan maken, zodat je ervoor kan zorgen dat mensen zich
veiliger voelen. Dat heeft er natuurlijk ook mee te maken dat de overheid
geen goed trackrecord heeft bij dit soort onderwerpen. Ik denk dat we van
fouten uit het verleden kunnen leren. Ik zou de Staatssecretaris willen
vragen om te kijken hoe je dit nou op de best mogelijke manier kan
vormgeven.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dat stelt mij toch niet gerust. Als we bijvoorbeeld naar Duitsland kijken –
daar is het ook ingevoerd – en naar het onderzoek dat in NoordrijnWestfalen is gedaan, dan zien we dat vrouwen daar de illegaliteit in zijn
gedreven, omdat zij zich niet wilden registreren. Als het D66 echt zo aan
het hart gaat als GroenLinks, dan moeten we dat wetsvoorstel volgens mij
nog eens heel kritisch bekijken.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Waarvan akte, zou ik bijna willen zeggen. Ik heb hier ook kritische vragen
over gesteld. Ik ben heel erg benieuwd naar de antwoorden van de
Staatssecretaris.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw betoog.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Voorzitter. Het vergunningsgesprek zou wat ons betreft op een andere
manier kunnen worden vormgegeven. Dat zei de Raad van State ook. Daar
wilde ik de Staatssecretaris het volgende over vragen. Wat gaat er precies
gebeuren met het zelfredzaamheidscriterium? Welke criteria gaan er
gebruikt worden om te zorgen dat niet op één moment wordt bepaald dat
iemand geen slachtoffer van mensenhandel is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

9

Voorzitter. Een vergunningsplicht betekent ook dat er iets moet veranderen aan de gebrekkige zakelijke dienstverlening voor sekswerkers. Als
we onderscheid willen maken tussen wat legaal en illegaal is, dan horen
daar niet alleen de lasten maar ook de lusten bij. Nu is het namelijk haast
onmogelijk voor sekswerkers om een betaalrekening te openen, om een
pinautomaat te krijgen – sorry, dat zeg ik even heel raar – of om een
hypotheek te krijgen, terwijl dat voor andere zzp’ers in Nederland geen
enkel probleem is. Mijn collega’s Hammelburg en Van Weyenberg hebben
eerder naar de juridische onderbouwing gevraagd van het veronderstelde
hoge risico op witwassen dat in de sekswerksector aanwezig zou zijn. Ik
ben benieuwd hoe het daarmee staat.
Tot slot wil ik de Staatssecretaris vragen: wat zijn de mogelijkheden om de
registratie te koppelen aan zakelijke dienstverlening, dus dat er meer
mogelijkheden zijn waar je gebruik van kan maken als je je registreert? Op
die manier kunnen we het registreren niet alleen aantrekkelijker maken,
maar geven we ook een helder vervolg op een moment dat iemand zich
registreert en banken en verhuurders mensen niet meer kunnen weigeren
als klant. Ik hoor graag hoe de Staatssecretaris hiertegen aankijkt.
De voorzitter:
Ja, dank u wel. Mevrouw Kuik zat mij al streng aan te kijken. Het is niet zo
dat ik hier D66’ers voor zit te trekken en die dertien seconden meer wil
geven dan CDA’ers, maar er kwam geen natuurlijke punt in de zin. Dat is
dus een tip aan u: hou zelf de tijd bij en zorg dat je geen punt zet rond de
vier minuten. Dan weet ik gewoon niet meer wat ik moet doen! Nee, hoor.
Het woord is aan mevrouw Ellemeet van GroenLinks.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Dit is het eerste debat met deze Staatssecretaris,
over een belangrijk onderwerp. Ik kijk uit naar dit debat en de komende
debatten, want we hebben belangrijke zaken te bespreken. Voor mij is het
een nieuw terrein. Ik heb mij erin verdiept. Het begint eigenlijk bij de
moeilijkste vraag: wanneer ben je dader en wanneer ben je slachtoffer?
Willen we voorkomen dat mensen daders worden en willen we slachtoffers voorkomen, dan moeten we echt aan de basis ingrijpen. De heer
Verkuijlen had het daar ook al over. Je moet in de wijk zitten. Je moet
voorkomen dat mensen verleid worden om de verkeerde dingen te doen,
want dat leidt tot heel veel ellende voor anderen en voor henzelf. Dit is
een heel algemeen punt, maar ik zou graag van de Staatssecretaris horen
wat hij aan preventie wil doen; laat ik het zo formuleren.
Voorzitter. Als we het over mensenhandel hebben, dan hebben we het al
snel over uitbuiting van vrouwen. Dat is tenminste het eerste dat in
gesprekken aan de orde komt. Dat is natuurlijk verschrikkelijk. Daar
moeten we het ook over hebben. Alleen, er is ook sprake van mensenhandel als het gaat om arbeidsmigranten. Ook dat is ter sprake gekomen
in het gesprek met de Nationaal Rapporteur. Hij gaf duidelijk aan zich
zorgen te maken over wanneer de goede adviezen van de commissieRoemer uitgevoerd gaan worden. Mijn vraag aan de Staatssecretaris is:
hoe wil hij aan de slag gaan met die aanbevelingen? Het goede nieuws is,
geeft de Nationaal Rapporteur aan, dat het gevoel van urgentie op lokaal
niveau sterk is toegenomen. Hij ziet bijvoorbeeld dat burgemeesters aan
de slag gaan met uitbuiting en dat een goede samenwerking in de
driehoek belangrijk is. Ik vraag de Staatssecretaris: hoe wil hij dit ook met
het lokaal bestuur gaan oppakken? Hoe ziet hij zijn rol in het bevorderen
van de goede relatie in die lokale driehoek? Ik hoor daarop graag een
reactie.
Ook gaf de Nationaal Rapporteur aan dat de multidisciplinaire invalshoek
heel belangrijk is om deze problemen rond mensenhandel en uitbuiting
aan te pakken. Dat zit ook op het departementale niveau. Ik weet uit een
ver verleden hoe lastig het is om vanuit departementen echt goed samen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

10

te werken. Ik vraag aan de Staatssecretaris: welke goede voornemens
heeft hij? Met welke andere departementen gaat hij intensief samenwerken? Hoe wil hij dat tot een succes brengen?
Voorzitter. Dan de Wet regulering sekswerk, die wij nog uitgebreid gaan
bespreken. Ik maak mij zorgen over het voorstel waaraan nu gewerkt
wordt, omdat we weten dat juist een integratieve benadering, namelijk het
uitgaan van het versterken van de positie van sekswerkers, leidt tot een
betere rechtsbescherming, een betere rechtspositie, het tegengaan van
geweld en het tegengaan van het verdwijnen van vrouwen in de illegaliteit.
Daar wordt niet voor gekozen. Er wordt gekozen voor een registratieplicht.
Er wordt gekozen voor een deel van het Zweedse model, om mensen om
de sekswerker heen strafbaar te stellen of te criminaliseren. We weten uit
allerlei onderzoeken – ik noemde al één onderzoek uit Duitsland, maar er
zijn ook onderzoeken uit Ierland en Zweden – dat dit leidt tot ongewenste
gevolgen. Of je nu moreel voorstander of tegenstander van sekswerk
bent, het gaat ons allemaal, denk ik, erom dat we agressie, geweld en
onderdrukking tegen willen gaan. De vraag is: wat werkt feitelijk het beste
om dat te bereiken? Ik vraag de Staatssecretaris: is hij bereid om hier, op
basis van de feiten en het onderzoek, dat er ook internationaal is, de juiste
keuzes te maken?
Daarbij wilde ik het laten. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Ja, fijn. Dank u wel. Het woord is aan de heer Van Nispen van de
Socialistische Partij.
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel. Mensenhandel is een afschuwelijk misdrijf. Het is een
moderne vorm van slavernij. We hebben daarover ook helemaal geen
politiek verschil van mening. Waarom blijft het dan zo ingewikkeld om dit
echt goed en grondig aan te pakken? Waarom schiet bijvoorbeeld de
capaciteit bij de politie om mensenhandel aan te pakken nog steeds
tekort? Ik maak me daarover echt zorgen. Want ook uit de Teams
Mensenhandel, de AVIM’s, vloeit capaciteit weg naar andere belangrijke
politietaken. De vergrijzing is ook daar echt een probleem. Wanneer zal de
basis echt op orde zijn? Als we veel inzetten op signalering, door
gemeenten, Veilig Thuis en andere betrokken partijen, dan moet er
natuurlijk wel capaciteit zijn bij de politie om vervolgens iets te doen met
die signalen. Anders komen we niet verder. Mag ik allereerst een reactie
hierop van de Staatssecretaris?
Voorzitter. Dan een heel specifiek punt. Ik wil in het bijzonder aandacht
vragen voor het drama bij Essex, waar slachtoffers van mensenhandel om
het leven kwamen. Na meerdere Kamervragen blijf ik toch echt met
vragen daarover zitten. Want onder alle doden die te betreuren waren,
waren ook twee minderjarige jongens, die de beveiligde opvang in
Nederland verlieten. De politie vermoedt direct mensenhandel en besluit
daarom tot observatie. Vervolgens gaat het Nederlandse observatieteam
België in. Was daarvoor nu wel of niet direct toestemming gegeven door
de Belgen? Waarom is er niet ingegrepen? Was het doorlaatverbod nu wel
of niet van toepassing? Heeft de Nederlandse politie daar strafbare feiten
gezien en laten passeren? Waarom is er niet ingegrepen? Klopt het dat de
Belgen op dat moment wel vonden dat hier sprake was van de doorlevering van personen en zelfs dreigden om de zaak over te nemen?
Dagen later worden de jongens dood aangetroffen in een koelvrachtwagen in Essex. Waarom worden er wel schaarse middelen ingezet om
die jongens te volgen, maar was er niet voldoende reden om in te grijpen
en daarmee mogelijk levens te redden? Meent de Staatssecretaris dat dit
een geval is waarvoor uiteindelijk het doorlaatverbod van toepassing had
moeten zijn? Er zijn nog heel veel vragen. Daarom is mijn vraag: waarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

11

volgt er geen extern onderzoek om precies al dit soort feiten op te
helderen? Ik heb hierover al Kamervragen gesteld. Ik zou dat echt heel
goed vinden. Ik hoop niet dat dit een van de vragen is die nou net niet in
de map van de Staatssecretaris zitten. Maar ik doe echt een dringend
pleidooi voor een extern onderzoek naar deze belangwekkende zaak.
Afgelopen jaar nam de Eerste Kamer het wetsvoorstel voor de strafbaarstelling van klanten van slachtoffers van mensenhandel aan. We zagen al
campagnes in de buitenruimte. Kan de Staatssecretaris al iets zeggen over
de omvang van deze campagne? Wellicht is het wat vroeg, maar ik vraag
het toch: is er al iets te rapporteren over deze wet?
Ook mijn fractie waardeert het dat het programma Samen tegen mensenhandel wordt voortgezet. Dat is een goede en noodzakelijke stap. Wij
begrijpen wel van gemeenten dat zij zeggen dat zij eigenlijk wel meer geld
nodig hebben om dit allemaal echt goed te doen. Is de Staatssecretaris
daarmee bekend? Kan hij daar iets over zeggen?
Ook van ons de vraag wanneer we mogen verwachten dat artikel 273f van
het Wetboek van Strafrecht wordt aangepast. Wanneer kunnen we dat
verwachten?
Hoe gaan we om met slachtoffers van gedwongen prostitutie? Welke
professionele zorg is er? Vaak is er sprake van meerdere problemen,
waardoor mensenhandel te laat wordt herkend en inderdaad opnieuw
slachtofferschap dreigt. Meerdere sprekers zeiden dat al. Wat is hierin
precies de rol van de Centra Seksueel Geweld? Worden slachtoffers daar
dan ook heengeleid? Dat zou, denk ik, in veel situaties wel goed zijn.
Graag een reactie daarop.
Dan nog enkele vragen en opmerkingen over sekswerk. Terwijl de
sekswerkers eindelijk weer legaal aan inkomen kunnen komen, zijn de
onderzoekers naar sekswerk precies klaar met hun werk. Mijn fractie zal
die onderzoeken natuurlijk betrekken bij het wetsvoorstel Regulering
sekswerk. Toch één vraag daarover: wat was de invloed van corona op de
nulmeting? De invloed van corona op het werk van sekswerkers was
enorm. Zij voelden zich gedwongen om illegaal te werken en werden nog
meer aan uitbuiting en geweld blootgesteld, dus hoe betrouwbaar is die
nulmeting? Ik vind het relevant om dat vooraf met elkaar te onderzoeken.
Tot slot. Vorig jaar nam de Kamer een motie aan van de SP en BIJ1 om de
sociale en juridische positie van sekswerkers te verbeteren. Wij missen
toch echt de terugkoppeling. We lezen wel dat onder leiding van de
Sekswerk Alliantie Destigmatisering er cursussen zijn geweest aan banken
en hulpverleners, maar dat is toch hopelijk niet alles wat het kabinet
gedaan heeft met die motie. Kan de Staatssecretaris hierop reageren? Wat
mijn fractie betreft draait het erom dat sekswerkers gelijk worden gesteld
aan andere beroepen, wanneer zij een verzekering, zorg, hulp, een
hypotheek, een bankrekening of wat dan ook nodig hebben. Wij betwijfelen zeer of dit het bereikte resultaat is.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Er is een interruptie voor u van de heer Verkuijlen.
De heer Verkuijlen (VVD):
Zoals ik net ook in mijn bijdrage zei, zien wij uit naar het plan dat in het
voorjaar werd aangekondigd door de vorige Staatssecretaris om de
juridische en maatschappelijke positie, volgens mij van sekswerkers, te
versterken. Die ligt volgens mij wel in lijn... Is dat hetzelfde onderwerp
waar u het nu over heeft en is dit ook hetzelfde plan waar u om vraagt?
De heer Van Nispen (SP):
Ja, wij hebben al eerder een motie ingediend om die sociale en juridische
positie te versterken. Volgens mij hebben wij het inderdaad over
hetzelfde. Het kan zijn dat ik het gemist heb; dan spijt me dat. Maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

12

volgens mij hebben wij daar nog onvoldoende resultaten van gezien,
zoals ik net zei. Als ik het stuk gemist heb, dan hoor ik het graag van de
Staatssecretaris. Maar bij mijn weten is dat grote, grondige plan dat ik
echt verwacht om die positie te versterken er gewoon nog niet. Wel wat
cursussen, maar goed, dat heb ik gezegd.
De voorzitter:
Ik zie dat dat voldoende is voor meneer Verkuijlen. Dan is tot slot het
woord aan mevrouw Bikker van de ChristenUnie.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Voorzitter, dank u wel. Voordat ik van start ga: ik doe mijn bijdrage mede
namens collega Van der Staaij, die een debat zou doen over de omgangsvormen. Dat is gans anders gelopen, maar desondanks toch namens
collega Van der Staaij. Dan ter zake.
Voorzitter. Duizenden mensen, jaarlijks slachtoffer van mensenhandel, zo
vaak minderjarig, zo vaak, niet eenmaal maar meermaals. Het is eigenlijk
een vorm van moderne slavernij in ons moderne vrije land. We koesteren
die vrijheid en we willen niets anders dan dat mensen in vrijheid kunnen
zijn en leven en tot bloei kunnen komen. In die zin ben ik heel blij met de
afspraken die in dit coalitieakkoord zijn gemaakt om juist daar opnieuw
stappen in te zetten. Ik zie er ook naar uit om samen met de Staatssecretaris juist daar werk van te maken. Ik wil hem van harte succes wensen,
want hij kan voor zo veel mensen van betekenis zijn. Waar nodig
moedigen wij hem graag aan om ook dat te blijven.
Voorzitter. Het goede nieuws is dat er bijvoorbeeld gewerkt gaat worden
aan de uitstapprogramma’s, zodat mensen die echt vastzitten in de
prostitutie en daarin meermaals echt slachtoffer zijn geworden van
seksuele uitbuiting, daaruit kunnen komen. Dat het budget daarvoor
verdubbeld is, vind ik goed nieuws. Ik vraag de Staatssecretaris om er
snel werk van te maken dat het verder goed ingericht wordt en om ook te
kijken naar de huisvestingsvraag die vaak speelt, ook in de doorstroming
in die uitstaptrajecten.
Een tweede belangrijk punt is dat de aanpak van mensenhandel verbeterd
wordt. Daar wordt extra geld voor uitgetrokken, daar wordt structureel
geld voor uitgetrokken. Juist zo kunnen we het samen tegen mensenhandel vormgeven.
De voorzitter:
Een ogenblik. De Staatssecretaris wijst mij erop dat er een interruptie is.
Ja, ik heb ook zelf nog een portefeuille, dus ik moet heel af en toe ook nog
iets doen. Excuses daarvoor. Mevrouw Van der Werf.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Druk, druk, druk, voorzitter. Ik wilde iets vragen over de uitstapregelingen
waar mevrouw Bikker het over had. Ik heb daar ook weleens wat kritiek op
gehoord dat het meer in de categorie «kleien met je emoties» is dan
mensen echt serieus helpen aan een baan en met een echte stap op de
arbeidsmarkt. Is mevrouw Bikker het met mij eens dat wij mensen echt
moeten helpen om met zelfvertrouwen bij een nieuwe werkgever aan te
komen en iets te kunnen uitleggen over hun verleden of over een gat in
hun cv, wat zij moeilijk vinden, en dat we ze daar een serieuze hand bij
moeten reiken?
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Ja, ik nodig allereerst collega Van der Werf uit om samen naar zo’n
programma toe te gaan, want ik vind «kleien met je emoties» eerlijk
gezegd geen recht doen aan wat er op heel veel plekken gebeurt bij
vrouwen die echt wel een heel intense weg hebben afgelegd om deze
keuze te maken, wat ook van hen heel veel vraagt, ook juist in het vinden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

13

van een baan en werk. Dan is het zeker belangrijk dat de hulp die geboden
wordt, natuurlijk, vanzelfsprekend, niet een vorm is van theedrinken
alleen, maar van goede hulpverlening, ja, absoluut. Daar is vaak meer
voor nodig dan alleen kijken naar je cv. Daar is vaak ook iets voor nodig
omdat je heel wat hebt meegemaakt. Laten we daarin samen op pad gaan
om te zien hoe de uitstaptrajecten eruitzien, en als er reden is voor
verbetering, sta ik daarvoor open.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Lijkt me top.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Kijk, dat hebben we maar weer bereikt.
Voorzitter. Wat ik het meest schokkend vond in de bijdrage van opnieuw
de Nationaal Rapporteur, maar ook in het lezen van de stukken, is dat
minderjarige slachtoffers steeds slechter in beeld zijn. De grootste groep
van slachtoffers in ons land is niet in beeld, en we verliezen steeds meer
het zicht op deze slachtoffers van seksuele uitbuiting. Ik zou daarom de
Staatssecretaris willen vragen om hier werk van te maken. Hoe kunnen we
hier weer meer zicht op krijgen? Dat heeft bijvoorbeeld te maken met de
AVG, met dat alleen de opsporingsdiensten zich verplicht weten om te
melden en dat het een zoektocht is voor de andere hulpverleners: ga ik
melden en wat betekent dat? Kan de Staatssecretaris daar onderzoek naar
doen of een advies geven voor hoe daarmee om te gaan, zodat we het
zicht weer vergroten? Juist ook omdat 50% van deze slachtoffers herhaald
slachtoffer zal worden.
De voorzitter:
Ogenblik. Een interruptie voor u van mevrouw Ellemeet.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
In aanvulling op wat mevrouw Bikker zegt. De Nationaal Rapporteur
maakt zich evenveel zorgen over het gebrekkige zicht op daders. Het zit
dus aan twee kanten. Én jonge slachtoffers zijn niet goed in beeld én het
zicht op daders is onvoldoende. Is mevrouw Bikker het eens om dat mee
te nemen richting de Staatssecretaris?
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Mijn vraag zag vooral op de functie die CoMensha heeft, juist in het
registreren van slachtoffers. Ik zou heel graag willen dat CoMensha, als
wij hen hebben aangewezen om dit te registeren, zicht heeft. Dan moeten
we ook kijken wat dat nu belemmert, waarom het zicht onvoldoende is.
Het is duidelijk dat het vermindert. We zien ook dat een aantal hulpverleners bijvoorbeeld niet meer meldt, waar dat in het verleden wel
gebeurde, en we weten dat dit nog steeds volop voorkomt. Het is helaas
niet omdat het er niet meer is. Daarnaast, en dat was ook mijn vraag aan
de heer Verkuijlen, heb ik gezegd dat het belangrijk is dat juist de
opsporingsdiensten investeren in expertise, zodat je zicht krijgt. Ik kan me
wel aansluiten bij wat de heer Verkuijlen zei over werken in de wijk, zodat
je heel goed weet wat er gebeurt. Daarnaast moet je ook, populair gezegd,
de eindbazen van deze bendes – er wordt namelijk gigantisch veel aan
verdiend door zware criminelen – in zicht krijgen. Dat vraagt expertise. Dat
vraagt langjarig en structureel commitment. We hebben te lang gezien in
de politiek dat het telkens weer een projectje was. Dus daarmee ben ik het
van harte eens. Ik ben heel benieuwd hoe de Staatssecretaris daarmee
aan de slag gaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

14

De voorzitter:
Mevrouw Ellemeet nog? Nee? Gaat u verder, mevrouw Bikker.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Ik zou de Staatssecretaris in dat licht ook willen aanmoedigen om meer
contextueel te werken. Ik wijs bijvoorbeeld op wat men in Engeland doet.
Daar wordt pooiers een gebiedsverbod opgelegd bij scholen. Bij de roc’s,
zou ik zeggen. Ik heb in de stad gezien dat kwetsbare meisjes in blingblingauto’s voorrijden. De hulpverlening zit wel op zo’n school. Een
meisje kan daar dus makkelijk terecht. Kan de Staatssecretaris daar werk
van maken, zeker in het licht van de motie-Kuiken/Van der Graaf, waarin
juist is gesteld: kom met een plan om de minst zichtbare groep van
slachtoffers van mensenhandel en uitbuiting beter in beeld te krijgen.
Ondersteun daarbij dan ook de anonieme chatfuncties. Daar verwezen
andere collega’s al naar in het licht van criminele uitbuiting, maar ik zou
het ook willen zeggen ten aanzien van seksuele uitbuiting.
Voorzitter. Ik wil de Staatssecretaris nog vier korte vragen stellen. De
eerste vraag is: hoe staat het nu met de webcrawler? Die is keihard nodig.
Ik ben niet zo goed in die Engelse r; dat is al levenslang een probleem.
De voorzitter:
U heeft nog een halve minuut voor de andere drie.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Nou, dan ga ik daar snel mee door. De tweede vraag. De Wet regulering
sekswerk moet er heel snel komen, omdat we zien dat gemeenten hierop
wachten met beleid. Welke planning heeft de Staatssecretaris in
gedachten?
De laatste vraag ziet op het haalbaarheidsonderzoek. Kan de pilot voor
online chat met hulpverleners door slachtoffers van criminele uitbuiting
van start gaan? Wil de Staatssecretaris zich daar sterk voor maken?
Dank u wel.
De voorzitter:
U zei dat u vier vragen ging stellen. U heeft er maar drie gesteld. Als ik dat
op mijn geweten heb, dan mag u de vierde vraag ook nog stellen.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Dan doe ik die vraag namens de heer Van der
Staaij.
De voorzitter:
Zo had ik het nou ook weer niet bedoeld.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Dan ga ik dat niet aan hem doorgeven. Gemeenten zijn nu vaak aan het
wachten op die wet. Ik zou het zo jammer vinden als de gemeenten nu
ook nog alle wetgevingstrajecten in de Tweede en Eerste Kamer
afwachten, terwijl, als het gaat om die criminele uitbuiting of over de
seksuele uitbuiting, er al zo veel kan gebeuren. Ik zou het zo jammer
vinden als we in de wachtstand staan. Dus wat wil de Staatssecretaris met
de gemeenten ook nu al doen?
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee eindigt de eerste termijn van de zijde van de Kamer.
Ik kijk even naar de Staatssecretaris hoeveel tijd hij denkt nodig te hebben.
Staatssecretaris Van der Burg:
Anderhalf uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

15

De voorzitter:
Ja, om ze te vinden tussen die stapel ... 16.00, 16.05, is dat wat?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ja, dat is meer dan genoeg.
De voorzitter:
Meer dan genoeg. Oké, dan schors ik tot 16.00 uur.
De vergadering wordt van 15.43 uur tot 16.01 uur geschorst.
De voorzitter:
Wij gaan luisteren naar de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid voor
zijn termijn. Ik geef u het woord.
Staatssecretaris Van der Burg:
Voorzitter. Ik had afgelopen dinsdag in de Eerste Kamer mijn eerste debat
in deze rol. Ik heb natuurlijk wel eerder in de Eerste Kamer debatten
gehad, onder andere met mevrouw Bikker uiteraard, maar dit keer was het
in de rol van Staatssecretaris. De heer Janssen van de SP sprak daar over:
wij zijn met elkaar het team justitie. Ik moest daar een beetje aan denken
toen de heer Verkuijlen net zei: ook de oppositie is het hiermee eens. Ik
dacht: we gaan het vaak nog met elkaar oneens zijn. Er gaat ook nog vaak
een verschil zijn tussen coalitie en oppositie. Maar juist op het dossier van
mensenhandel zijn alle negentien fracties – u bent nu volgens mij nog met
negentien fracties – het met elkaar en met het kabinet eens. Er kunnen wel
accentverschillen zijn, zeker op het dossier van prostitutie. We kunnen wel
verschillen hebben, maar voor het basisprincipe geldt volgens mij dat we
team mensenhandel zijn. Daarna komt de nuancering wel.
U verwees ook naar de Nationaal Rapporteur. In het kader van mijn
kennismakingsgesprek, maar ook ter voorbereiding op vandaag, heb ik
daarmee gesproken, net als u. De technische briefing die u had, was
volgens mij vorige week of de week daarvoor. Hij stelde inderdaad de
positie van jongeren heel erg centraal. In de vragen van de commissie zag
ik een focus op prostitutie. Er kwamen ook andere zaken aan de orde.
Mevrouw Ellemeet noemde terecht de arbeidsuitbuiting. Ook dat valt
onder mensenhandel. Ook daar komen we buitengewoon schrijnende
verhalen tegen.
Er is ook uitbuiting die niks te maken heeft met prostitutie, maar die wel
jongeren raakt en die zeker een ondermijningscomponent heeft in die zin
dat zij het criminele circuit in worden getrokken. De heer Verkuijlen
verwees daar ook naar. Ook dat moeten we met elkaar benoemen. Ik zal in
mijn beantwoording veel stilstaan bij prostitutie, omdat u het daar de
nodige keren over heeft gehad, maar zeker ook bij de kansarme jongeren
in de Schilderswijk, Rotterdam-Zuid, de Bijlmer of waar dan ook in
Nederland. Zelf ken ik de situatie in Amsterdam-Zuidoost zeer goed. Daar
motten we wel wat mee.
Mevrouw Ellemeet had het daarbij over preventie. Wat betreft preventie
ligt er natuurlijk heel veel niet op mijn vlak als Staatssecretaris van
Justitie, maar wel op ons vlak als leiders van Nederland. Dat klinkt wat
zwaar, maar u begrijpt hoe ik het in deze context bedoel. Het gaat namelijk
over armoedebestrijding. Het gaat over het zorgen dat jongeren een
opleiding hebben waar ze ook een baan uit kunnen halen. Het gaat over
het zorgen dat er werkgelegenheid is voor die jongeren, waardoor er een
alternatief is. Maar het gaat ook over het aanpakken van de jongens in
blingblingauto’s die – hoe zeg ik dat? – bij de school of de sportvereniging
staan en daar een bijzonder interessant alternatief bieden voor het
minimumloon dat je verdient bij het vakkenvullen. Daar verwees
mevrouw Bikker ook naar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

16

Het is dus een veel breder verhaal. Dat is wel heel erg sterk gekoppeld aan
jongeren. Als je het namelijk hebt over de groep vrouwen die in de
prostitutie terechtkomt – laten we niet vergeten dat ook mannen in de
prostitutie werkzaam zijn – dan is het een ander verhaal. Daar spelen dat
soort motieven mee, maar ook andere motieven. Bij de jongeren zit het
heel erg in het wegnemen van de verleidingen. Een belangrijk element in
het wegnemen van de verleiding, is het bieden van iets «verleideners» – ik
weet niet of dat Nederlands is, voorzitter – dus een mooi perspectief. U
had het net over doorgroeien binnen de werkgelegenheidscomponent aan
de uitvoeringskant, maar het gaat natuurlijk ook om het doorgroeiperspectief voor jongeren die nu klusjes doen, maar die hopen op een mooie
toekomst waarin ze woning, werk en wederhelft kunnen vinden. Daar
moeten we volgens mij een veel bredere discussie met elkaar over
voeren. Het preventieverhaal van GroenLinks – dat zeg ik omdat mevrouw
Ellemeet ermee kwam – raakt heel erg aan Sociale Zaken, aan het
investeren in onderwijs en aan de Wmo-kant, dus de zorgkant en de plicht
die men in de gemeentes heeft.
Een ander punt dat ik nog wil benoemen voordat ik naar de specifieke
vragen ga, is dit. Het is natuurlijk al bijzonder – en dat geeft ook aan dat
wij het hier over een heel bijzondere groep hebben – dat wij hier de
arbeidsvoorwaarden van sekswerkers met elkaar bespreken. Dat doen wij
niet als het gaat om bakkers, griffiers, woordvoerders of andere categorieën. Als we het daar al over hebben met elkaar, dan doen we dat in
andere portefeuilles. Ik heb toevallig in het kennismakingsgesprek ook
tegen een van u gezegd: als ik u uitscheld voor bakker of voor griffier of
voor woordvoerder in deze vergadering, dan zal de voorzitter daar anders
op reageren dan wanneer ik u uitscheld voor «hoer». Ik gebruik nu even
expres het woord «hoer» in plaats van «prostituee» of «sekswerker»,
omdat ik het in de scheldcontext zei.
Blijkbaar vinden wij dus met elkaar, ook al is het niet strafbaar en ook al
moeten we er wat mee doen, toch ook dat prostituee, sekswerker, iets
anders is dan al die andere beroepen. Ik spreek even voor mezelf.
Mevrouw Bikker refereerde aan Utrecht. Mevrouw Van der Werf
refereerde aan haar werk in Den Haag. U weet dat ik een Amsterdams
verleden heb. Ik heb daar als wethouder verantwoordelijk voor zorg
dingen meegemaakt en gezien, zowel op het gebied van mensenhandel
als van prostitutie, die in ieder geval mij geen romantisch beeld doen
hebben van prostitutie.
Geen misverstand: het is een legaal beroep, maar ik heb rapporten gezien
waarin stond dat 90% van de vrouwen in de prostitutie daar gedwongen
in zat, en dat 5% van de vrouwen er gedwongen in zat. Zelfs als maar 5%
van de vrouwen er gedwongen in zit, worden er elke dag ontzettend veel
vrouwen op een heel klein gebied in Amsterdam verkracht. Die romantiek
voel ik dus niet. Ik ben niet voor verbieden, want dat lost niets op. Ik kom
straks nog op de discussie die ook plaatsvond tussen onder anderen
mevrouw Ellemeet en mevrouw Van der Werf over de Wrs. Geen
romantisch beeld, maar ook niet verbieden, want dat lost ook allemaal
niks op. Maar we hebben nog wel een klus te klaren met elkaar.
Voorzitter. Dit even vooraf, maar het is wel iets wat mij erg bezighoudt.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Wat ik een beetje meekreeg toen ik me ging verdiepen in dit onderwerp, is
dat je heel snel twee kanten op uitvergroot wat de posities zijn. De
confessionele partijen zouden het alleen maar heel zielig vinden en
GroenLinks zou het alleen maar hebben over happy hookers. Nu we het
over nieuwe bestuurscultuur hebben, zou het zo mooi zijn als we dát
achter ons konden laten.
Staatssecretaris Van der Burg:
Precies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

17

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Maar dan vind ik het ook wel belangrijk om wel heel precies te zijn. Als ik
mijn bijdrage daarover zou kunnen geven, zou die zijn: volgens mij moet
je je ogen op geen enkele manier sluiten voor alles wat er misgaat binnen
de prostitutie, maar kan je ook niet iedere sekswerker neerzetten als een
zielig iemand of als iemand die onderdrukt wordt. Dat kan ook niet. We
moeten daar, denk ik, heel zorgvuldig in zijn. Je kan constateren dat er in
deze – hoe moet je het noemen? – branche, sector veel misstanden
plaatsvinden. Die moeten aangepakt worden. Maar de vraag is of dat
betekent dat je daarmee ook gelijk de mensen mee stigmatiseert die voor
dat vak kiezen. Dat zou ik nog wel even mee willen geven aan de
Staatssecretaris, maar misschien bedoelde die het ook zo.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik ben heel erg blij dat mevrouw Ellemeet nu het woord «stigmatiseren»
gebruikt. Want dat woord was volgens mij nog niet gevallen, maar daar
hebben zij last van, en daar hebben wij in ons debat, in ons gesprek met
elkaar ook last van. Ik besef donders goed dat de woorden die ik net sprak,
kunnen bijdragen aan stigmatisering van een groep die we niet willen
stigmatiseren. Als het wel slachtoffers zijn, wil je ze niet stigmatiseren,
want als het slachtoffers zijn, zijn het slachtoffers en geen daders. En als
het geen slachtoffers zijn, maar vrouwen die vanuit kracht, zelfstandigheid
en gelijkwaardigheid kiezen voor dit beroep, dan wil je die ook niet
stigmatiseren.
We zitten wel met elkaar in een samenleving waarin we in ieder geval met
elkaar moeten willen dat we die stigmatisering ervan af halen, aangezien
het een legaal beroep is. Maar zover zijn we nog lang niet met elkaar. U en
ik – en ik bedoel niet specifiek mevrouw Ellemeet, maar zij stelde de vraag
– moeten daarin met elkaar een balans vinden. En geen misverstand: net
zomin als ik een romantisch beeld heb van de prostitutie, heb ik het
vooroordeelbevestigende beeld dat GroenLinksers het allemaal feest
vinden en ChristenUnieërs het allemaal verschrikkelijk vinden. Ook daarin
zit nuance. Eens met de oproep van mevrouw Ellemeet.
De voorzitter:
Mevrouw Ellemeet heeft hier voldoende aan. Meneer Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Ik ben het zeer eens met de opmerking van GroenLinks en volgens mij
eigenlijk met het hele debat tot nu toe. We moeten de ideologische
tegenstelling die er op dit thema nog weleens bleek te zijn – ik vond die
soms echt een beetje gezocht – in dit debat niet uitvergroten, omdat we
heel veel zaken gemeenschappelijk willen. Dat stel ik op prijs. Ik was heel
erg blij met de inleiding van de Staatssecretaris. Echt complimenten
daarvoor, en daar komt geen «maar». Punt. Ik vond dat echt goed. Ik
probeer er alleen nog even één dimensie aan toe te voegen. Dat had ik
misschien ook zelf in mijn bijdrage moeten doen. Is het niet in de kern ook
een ongelijkheidsvraagstuk? Is het niet zo dat veel mensen, voor zover zij
al kiezen voor dit beroep, dat toch ook doen vanuit een positie van
achterstand, vanuit ongelijkheid? Zeker als je kijkt naar de Oost-Europese
werknemers – zo moet ik ze, denk ik, noemen – die bijvoorbeeld in
Amsterdam in de seksbranche werkzaam zijn, doen die dat toch ook niet
uit een geheel vrije keuze, omdat ze uit heel veel dingen kunnen kiezen
voor een beter leven. Dat had ik misschien in mijn bijdrage wat nadrukkelijker moeten noemen, maar omdat ik de inleiding van de Staatssecretaris
zo mooi vond, voel ik me vrij dat element hier toch ook nog aan toe te
voegen. Misschien wil de Staatssecretaris daarop reageren.
Staatssecretaris Van der Burg:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

18

Het is absoluut een kwestie van ongelijkheid. We hebben op heel veel
vlakken in Nederland te maken met het feit dat 52% van de bevolking niet
gelijkwaardig wordt behandeld aan die 48%. Dat zie je hier heel erg sterk.
Het gaat hier heel vaak om situaties waarin er sprake is van óf kwetsbaarheid, óf inderdaad een gebrek aan alternatieven. Dus ja, dit gaat zeker
over ongelijkwaardigheid die we moeten bestrijden met elkaar.
De voorzitter:
Kan ik u verleiden om richting beantwoording van de vragen te gaan, zo
langzamerhand?
Staatssecretaris Van der Burg:
U kunt mij gewoon opdracht geven hoor. U bent hier de baas vandaag.
De voorzitter:
Ik probeer dat verleidelijker te doen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik sprak net in mijn inleiding al even over de aanbevelingen van de
Nationaal Rapporteur. Die aanbevelingen gaan wij in het nieuwe
programma Samen tegen mensenhandel gewoon meenemen.
«Meenemen» vind ik altijd zo’n politieke term. «Ik neem het mee», «het
heeft mijn aandacht», «ik ben ermee bezig». Maar zo bedoel ik het niet,
hè. Ik bedoel in dit geval echt nadrukkelijk implementeren, kijken wat er
kan en als iets niet kan, daarover met een gemotiveerd verhaal naar uw
Kamer komen. Ik kan niet zeggen dat ik gelukkig werd van de aanbevelingen, want die vloeien voort uit een ongewenste situatie, maar ik kan
wel goed uit de voeten met die aanbevelingen.
Hoe gaat u de samenwerking tussen de departementen verbeteren? Dat
vond ik de lastigste vraag van mevrouw Ellemeet, omdat die eigenlijk
helemaal niet gaat over prostitutie of mensenhandel. Hij gaat er natuurlijk
wel over, maar ik ben weleens vaker in Den Haag geweest, ook voordat ik
Staatssecretaris mocht zijn. Als er één vooroordeel is dat ik niet helemaal
ontkracht heb zien worden in de zes weken dat ik hier mag zitten, dan is
het dat er soms nog wel sprake is van zuilen. Soms heb je er niet eens een
ander departement voor nodig om zuilen te hebben. Dat vind ik een
buitengewoon lastige. Tegelijkertijd zie ik wel dat nu juist dit onderwerp
ook in de coalitie en dus ook bij collega’s, heel erg sterk leeft.
Als het goed is heeft u de antwoorden op de vragen rondom ruilseks
inmiddels gehad. Ik zie geknik bij de twee leden die ze ook hadden
ingediend. Dat is duidelijk een onderwerp waar niet alleen ík een mening
over heb, maar waar ik ook uitgebreid over heb gediscussieerd en
gesproken met mijn – nee, ik mag niet zeggen «collega’s», want Ministers
zijn geen collega’s, dat zijn een soort van bazen van Staatssecretarissen –
maar met de Minister van Sociale Zaken. Ruilseks is namelijk niet alleen
een verhaal dat grenst aan prostitutie. Het gaat ook over zaken die onder
Sociale Zaken vallen. We hebben daar samen ook uitgebreid over
gesproken voordat de beantwoording bij u kwam. We hebben het niet
alleen over de categorie prostitutie, maar ook gewoon over uitbuiting in
het kader van reguliere arbeid. Daar hadden we het net even over. Dan zit
je niet alleen met collega-ministeries om de tafel, maar ook met de
Arbeidsinspectie of met andere inspecties die daarmee te maken hebben.
Ik merk wel dat dat redelijk oké gaat, juist ook omdat het team mensenhandel, waarover ik het net met u had, daarvoor ook wel binnen de
ministeries geldt, als ik het zo mag zeggen. Op dat vlak wordt dus veel
met elkaar samengewerkt.
Als het om de categorie kwetsbare jongeren gaat, dan zie ik nadrukkelijk
dat het veel breder gaat. Er is een punt dat u minder heeft benoemd, maar
dat ik in dit kader maar even oppak, want dat speelt zowel bij mensenhandel als bij prostitutie. Als je het hebt over uitstapprogramma’s, dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

19

kom je bijvoorbeeld ook te spreken over huisvesting en alle problematiek
die daarbij speelt. Ik had vanmiddag een overleg onder leiding van collega
De Jonge, waar ook de Staatssecretaris van VWS bijzat, waarin we het
hadden over de huisvesting van kwetsbare mensen. Dan heb je het niet
alleen over mensenhandel of prostitutie, maar ook gewoon over dak- en
thuislozen. U weet dat ik ook nog iets doe op het gebied van asiel.
Hetzelfde geldt dus ook voor statushouders en zelfs studenten komen nog
aan bod. Ik vind de samenwerking daarop wel goed gaan.
Wat vindt de Staatssecretaris van het WODC-onderzoek? Ik vind die vraag
lastig. Ik heb het gelezen. Ik snap wat u dacht toen u het las. Tegelijkertijd
ben ik Staatssecretaris in een kabinet en heb ik dus te maken met de trias
politica. Ik moet dus heel erg voorzichtig zijn met praten met het
Openbaar Ministerie, laat staan met praten met rechters. De meest platte
tekst is dat we heel ver moeten wegblijven van Poolse situaties, zal ik
maar zeggen. Maar ik wil op geen enkele wijze suggereren dat dat door
het CDA ook maar in de verste verte wordt gesuggereerd. We hebben heel
nadrukkelijk een scheiding tussen rechter en politiek. Ik moet niet aan
rechters gaan vertellen wat ze moeten opleggen en ik moet zelfs
wegblijven bij de richtlijnen die het Openbaar Ministerie stelt. Ik blijf
expres even weg bij Valkenburg en Valkenswaard, want dat is individuele
casuïstiek. Daar mag ik het als bewindspersoon überhaupt niet over
hebben. We moeten daar echt heel erg ver van wegblijven. Tegelijkertijd
hebben niet zozeer u en ik, maar wel de Kamer en het kabinet met elkaar,
niet voor niets bepaalde zaken strafbaar gesteld. Dan constateer ik in ieder
geval dat rechters, als ik naar de uitspraken kijk, nadrukkelijk een taakstraf
opleggen. Maar van ons mogen zij – als ik het zo even mag zeggen – niet
alleen dat doen en daarom leggen ze ook een vrij beperkte gevangenisstraf op. De rechters kiezen dus meer voor een taakstraf dan voor een
gevangenisstraf, maar leggen die wel op, omdat ze dat van u en mij
moeten. Ik vind dit ingewikkeld. Ik snap de signaalfunctie die daarvan kan
uitgaan en die mevrouw Kuik en ik beiden ongewenst zouden vinden,
namelijk dat het minder belangrijk is.
Mag ik nog één zin zeggen, voorzitter?
De voorzitter:
Ja, uiteraard.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het wetsvoorstel Seksuele misdrijven – het gaat dan specifiek om het
betalen voor seks met minderjarigen als strafverzwarende omstandigheid
– ligt op dit moment bij de Raad van State.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is een interruptie voor u van de heer Verkuijlen.
De heer Verkuijlen (VVD):
Zonder op enige manier het onderwerp bij mevrouw Kuik weg te willen
halen, zeg ik het volgende. In uw betoog raakte mij wel iets, want dit gaat
volgens mij over het taakstrafverbod op zedendelicten. Dat is als zodanig
in meerderheid door de Kamer aangenomen. Het zijn echt weerzinwekkende feiten, als je ze zo hoort. Mevrouw Kuik maakte daar even een
begin mee. Dat is heel slecht te verenigen met een aantal gevallen waarin
één dag opgelegd wordt en voor de rest een taakstraf. Volgens mij gaat
het om genoegdoening voor slachtoffers en afkeuring door de
maatschappij. De Staatssecretaris heeft helemaal gelijk dat het niet aan
ons is om te treden in de trias politica. Maar wij willen wel dat het gebeurt
in de geest van de wetgeving, dus dat het gebeurt zoals het door de
wetgeving bedoeld is. Daar zou ik graag nog iets meer van de Staatssecretaris over willen horen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

20

Staatssecretaris Van der Burg:
Kabinet en Kamer hebben zich hierover uitgesproken. Een taakstraf mag
wel, maar het mag niet alleen een taakstraf zijn. Dat is vastgelegd in de
wet, maar het is vervolgens wel aan de rechters om de wet uit te voeren.
Dat doen zij ook. Maar wij, u en ik, kunnen niet bepalen wat rechters
vervolgens opleggen. Dus we leggen wel maxima vast in dit land, maar
we leggen geen minima vast. Eén dag hechtenis is dus uitvoering van de
wet. U kunt daar een mening over hebben, maar ik vind dat ook Kamerleden terughoudend moeten zijn met wat zij vinden van gerechtelijke
uitspraken. Voor zover ik dat mag zeggen, want je moet als bewindspersoon altijd terughoudend zijn met iets te zeggen over Kamerleden. Ik
vind dat u daarmee terughoudend moet zijn, omdat u daarmee kleuring
geeft. Er wordt toch naar u geluisterd. Maar als drie personen het niet
mogen, dan zijn dat wel de bewindspersonen op het ministerie. Want dat
is echt die scheiding. Dus dat is het ingewikkelde. Maar ik snap wel dat u
dit niet bedoelde toen u zei dat er niet alleen maar taakstraffen zouden
mogen worden opgelegd.
De heer Verkuijlen (VVD):
Het ging me niet zozeer om uw oordeel over de rechterlijke uitspraak. Mijn
vraag was heel concreet. Ik zei: er zit een bepaalde geest in; het moet
gebeuren in de geest van die wetgeving. Volgens mij sluiten die
uitspraken niet aan bij de geest van de wetgeving. Dat was eigenlijk het
punt dat ik wilde maken, met alle respect voor de rechtspraak en de
afwegingen die ze daarin maken.
Staatssecretaris Van der Burg:
Voorzitter. Als u het goedvindt, laat ik deze even voor de heer Verkuijlen.
De voorzitter:
Ja, dat begrijp ik.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik sluit me wel aan bij die opmerking over de geest van de wetgeving. Ik
probeerde in mijn betoog ook aan te geven dat wij inderdaad niet moeten
ingaan en reageren op individuele rechtszaken. We zien alleen wel, ook
door dat WODC-onderzoek, dat er sprake is van een trend. Het is niet voor
niets dat dat is aangevraagd en dat er een onderzoek is ingesteld. Ziet de
Staatssecretaris mogelijkheden om daar iets mee te doen? Of zegt hij: dat
onderzoek is gedaan, dus ik kan er verder niks mee?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik ben geneigd het botte antwoord «nee» te geven. Dat is om de volgende
reden. Op het moment dat ik er wel wat mee zou doen, zou ik de
procureurs-generaal opbellen en vragen: zouden jullie de strafeis willen
verhogen? Nou, ik denk dat ik dan vrij hard uitgelachen word en dat ze
zullen zeggen: bemoei je er niet mee. Maar stel dat je die component van
het Openbaar Ministerie nog pakt, dan is toch uiteindelijk de beslissing
aan de rechter. En die durf ik niet eens op te bellen, bij wijze van spreken.
Ik vind het ook terecht dat ik dat niet durf.
De voorzitter:
Helder. Mevrouw Kuik nog?
Mevrouw Kuik (CDA):
Het zijn natuurlijk landelijke richtlijnen van de rechtspraak. Dat kom uit
een landelijk overleg over vakinhoud en strafrecht, waarin alle afdelingen
iets vastleggen. Dat gebeurt natuurlijk ook mede naar aanleiding van de
wetsbehandeling die wij hier hebben gehad. Als ik de Staatssecretaris zo
hoor, wat zouden dan de opties zijn? Moeten wij een nieuw wetgevings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

21

traject ingaan om het dan nog helderder te maken of om nog iets aan te
passen? Als ik er zo naar kijk, dan is één dag gevangenisstraf voor seks
met een minderjarige niet conform de wijze waarop wij de straf zouden
willen zien. Natuurlijk moet de rechter in individuele zaken zelf kunnen
oordelen, maar we zien een trend dat het recht op deze wijze wordt
toegepast.
Staatssecretaris Van der Burg:
Even één nuancering. De getallen of percentages die u net noemde,
kloppen uiteraard. U las namelijk voor uit hetzelfde rapport als het rapport
dat ik heb gelezen. Maar dat is niet hetzelfde als dat rechters in dit land
zeggen: voor seks met een minderjarige krijg je één dag. Voor de twee
casussen die u noemde, klopte dat. Maar dat is niet hetzelfde als: seks met
een minderjarige wordt in Nederland bestraft met één dag. Dat wil ik dus
even nuanceren, ook voor de kijkers thuis, zou ik bijna willen zeggen. In
deze twee casussen gebeurde dat wel. Dat is één.
Twee. «Kunt u er wat aan doen?» Nou, ik hoop eigenlijk dat ik er niks aan
kan doen, want op het moment dat we er wel wat aan zouden kunnen
doen, zouden we gaan bepalen wat rechters opleggen. We hebben in
Nederland de redelijk goede gewoonte dat we alleen maar kunnen
bepalen wat rechters maximaal kunnen opleggen. Daarmee laten we het
aan de rechter om een aantal zaken mee te wegen, niet alleen de kant van
het slachtoffer maar ook het verhaal van de dader. Als de Kamer of de
wetgever zich daarmee zou gaan bemoeien, dan halen we dat weg bij de
rechter. Dat willen we tot nu toe in Nederland niet. Ik vind het eigenlijk ook
wel goed dat we dat niet willen.
De voorzitter:
Ik stel voor dat u uw beantwoording voortzet.
Staatssecretaris Van der Burg:
Dan doe ik dat, voorzitter.
273f. Voor de zomer kom ik daarvoor met het verkenningsverhaal, zeg ik
gemakshalve even. Ik heb hier een heel blaadje met opmerkingen, maar
dan wordt de voorzitter boos. Ik doe het even kort.
De voorzitter:
Heel goed, maar dan krijgen we meneer Verkuijlen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Hij gaat vragen: lees het blaadje voor.
De heer Verkuijlen (VVD):
Als u dat blaadje met uw naam eronder naar de Kamer zou kunnen sturen,
dan zou ik dat heel prettig vinden. Schets dat traject even. Ik zeg dat echt
niet om het van de ludieke kant te benaderen maar omdat met name de
mensen in de uitvoering er met smart op zitten te wachten.
Staatssecretaris Van der Burg:
Laat ik toezeggen dat er een kort briefje van mij naar de Kamer komt over
273f.
De voorzitter:
Binnenkort?
Staatssecretaris Van der Burg:
Binnenkort, uiteraard.
De voorzitter:
Gaat u verder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

22

Staatssecretaris Van der Burg:
Dan de surfprofielen. Wie vroeg dat ook alweer? Dat was meneer
Verkuijlen. Het CKM voert daar op dit moment een proef mee uit. Verder
wordt er nu ook een getraind team van zorgprofessionals uitgerust over
hoe hiermee om te gaan. Een eerste pilot heeft begin dit jaar plaatsgevonden. Dat is redelijk kort geleden, zal ik maar zeggen. Daarvoor zijn nu
ook de eerste potentiële slachtoffers benaderd. Daar gaat het namelijk om
bij die surfprofielen. Maar «begin dit jaar» is redelijk kort geleden, dus we
kunnen daar nu nog geen goed verhaal richting u over houden qua wat de
eerste dingen zijn die we daarmee hebben opgehaald. Daarvoor is het te
kort geleden.
Dan de webcrawler. Mevrouw Bikker noemde dat. Het Openbaar Ministerie en de politie verkennen momenteel aan de hand van casuïstiek wat
precies de reikwijdte is, ook in het kader van de bestaande juridische
kaders. De inzet van de webcrawler en wanneer ze dat instrument wel of
niet kunnen gaan inzetten, is formeel aan hen. De Minister... Ik weet even
niet of ik «van Rechtsbescherming» of «voor Rechtsbescherming» moet
zeggen. De modernisering van het Wetboek van Strafvordering ligt bij de
Minister vóór Rechtsbescherming. In dat kader wordt een nieuwe
bepaling geïntroduceerd die de bevoegdheid tot het stelselmatig
overnemen van de persoonsgegevens die daarmee te maken hebben,
gaat bekijken. Binnenkort ontvangt de collega voor Rechtsbescherming
het advies van de Raad van State daarover.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Dank voor het antwoord van de Staatssecretaris. Het punt is dat hier echt
al heel lang om gevraagd wordt en dat de Nationaal Rapporteur opnieuw
in de Slachtoffermonitor zegt dat dit hard nodig is. En er wordt nog steeds
gestudeerd. Ik hou heel veel van studie. Ik ben zelfs van «onderzoekt alle
dingen en behoudt het goede»; dat weet de voorzitter. Maar op een
gegeven moment zijn we ook weleens klaar met onderzoeken en kan het
in gebruik worden genomen. Ik zou de Staatssecretaris willen vragen om,
voor zover daar ook nog maar iets in zit wat het ministerie kan doen, dat
te bevorderen en ook aan de Kamer terug te koppelen op welk moment dit
instrument gebruikt kan worden.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ja, ik zal het zinnetje «Het is een traject waarbij geduld noodzakelijk is»
dan nu maar niet voorlezen. Daar wordt u niet blij van. Maar laat ik met u
afspreken dat ik u schriftelijk informeer als er voortgang is, zodat u ook
inderdaad kunt monitoren of ik er wel mee bezig ben.
De voorzitter:
Ik versta de vraag van mevrouw Bikker iets anders. Zij kan dat zelf beter
toelichten.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Nou ja, voorzitter, u vertelt het altijd nog mooier dan ik. De collega’s en ik
worden er al heel lang over gebrieft dat er onderzoek wordt gedaan,
onderzoek wordt gedaan en onderzoek wordt gedaan. Terwijl de Kameruitspraak helder is, terwijl we zien dat dit echt werkt, terwijl de Nationaal
Rapporteur de aanbeveling doet om hier nu echt mee te komen – nou, die
is toch juridisch ook wel redelijk geschoold, dacht ik zo – en terwijl we
dagelijks zien dat er online allerlei onguur spul geld verdient aan de
uitbuiting van mensen, iets wat voorkomen had kunnen worden. Dus ik
wil urgentie zien in plaats van – wat heel aardig is – informatie over hoe
de voortgang is. Ik wil urgentie, ik wil dat het sneller gaat. Kan de
Staatssecretaris daar toch nog iets meer op meebewegen dan hij tot nu
toe in zijn toezeggingen heeft gedaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

23

Staatssecretaris Van der Burg:
Laat ik daar gewoon «ja» op zeggen. Ik krijg door dat er op zich nu wel
door de politie mee wordt geëxperimenteerd. Het moet ook nog allemaal
stand blijven houden. Ik snap uw ongeduld. U weet dat ik in diverse rollen
ook gewoon aan de volksvertegenwoordigende kant heb gezeten. Ik snap
dus uw ongeduld. Dus ik zal dat in mijzelf incorporeren.
De voorzitter:
Mooi. Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik ga verder met de slachtoffers van mensenhandel en vooral ook het feit
dat het zo vaak voorkomt dat ze opnieuw slachtoffer worden. Dat gebeurt
in bijna de helft van de gevallen. Dat raakt voor een deel ook aan de
preventiediscussie. Het is te gemakkelijk om te zeggen dat slachtofferschap van mensenhandel in alle lagen van de bevolking voorkomt. Nee,
het slachtofferschap van mensenhandel raakt aan kwetsbare mensen en
raakt aan mensen bij wie sprake is van ongelijkheid en kansarmheid. Dit
raakt zowel aan de woorden van mevrouw Ellemeet als aan die van de
heer Van Nispen. Je ziet dat het feit dat mensen slachtoffer worden van
mensenhandel, in sommige gevallen – niet in alle gevallen; geen
misverstand daarover – ook gewoon betekent dat mensen kwetsbaar zijn
en dus ook een prooi zijn voor anderen om ze te gebruiken, misbruiken
voor allerlei zaken die het daglicht niet kunnen velen. Ik denk dat het juist
is om in dit kader het woord «prooi» te gebruiken. Er loopt op dit moment
een meerjarig onderzoek naar herhaald slachtofferschap. Dat is gestart
door ZonMw in 2018 en dat richt zich heel specifiek op de slachtoffers van
loverboys of pooiers, zo u wilt. Want «loverboys» blijft gewoon een te
romantisch woord. Dat onderzoek loopt eind dit jaar af. Uit dat onderzoek
kunnen we dan hopelijk ook dingen afleiden waar we wat mee kunnen,
zou ik bijna zeggen.
De heer Verkuijlen (VVD):
Ik hoor goed wat de Staatssecretaris zegt, maar het is mij net even te
weinig concreet. Dit is een haaldelict. Dat betekent dat het niet zichtbaar
is. Het is iets wat zich echt verhuld voltrekt. Er zijn hier ook al een aantal
zaken over meldpunten genoemd. Dan weten we dat er van die 6.000
geregistreerde slachtoffers 3.000 opnieuw in een delict terechtkomen. Dat
kunnen we toch niet laten lopen onder de noemer dat we eerst onderzoek
moeten doen? We weten toch al wie die slachtoffers zijn? Die kunnen we
toch gewoon monitoren en, zeg maar, per kwartaal een keer kijken hoe het
met ze is? Dat is eigenlijk heel concreet mijn vraag.
Staatssecretaris Van der Burg:
Nee, dat kunnen we helaas op die manier niet. Een van de dingen die
natuurlijk speelt, zeker bij de categorie waar we het hier over hebben, is
dat slachtoffers van mensenhandel in de nodige gevallen zichzelf niet op
die manier kwalificeren. Dat kan variëren van het meisje dat ontzettend
verliefd is op de loverboy, die als wij haar aanspreken, zegt: nee, hij houdt
van me. Dat zijn de bekende teksten die we dan horen. Maar ook bij
mensenhandel in relatie tot arbeidsuitbuiting zien we iets dergelijks. Wij
zeggen: jij wordt uitgebuit. En dat is dan ook gewoon zo. Maar dan
vergelijkt de persoon die wordt uitgebuit het met de situatie ergens
anders, bijvoorbeeld in het land van herkomst, en zegt: ik wil ermee
doorgaan et cetera. Het is niet zo dat wij kunnen zeggen: jij bent nu
slachtoffer, dus wij gaan jou nu de komende vijf, zes, zeven jaar
monitoren. We kunnen dat wel op het abstracte niveau van het wetenschappelijk onderzoek, maar we kunnen niet zeggen: jij bent nu slachtoffer
en wij gaan jou de komende x jaar in de gaten houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

24

De heer Verkuijlen (VVD):
Dat is toch even een merkwaardige gang van zaken. Je bent slachtoffer.
Dat ben je dan ook formeel. Dan heeft de overheid erkend dat je slachtoffer bent en dan heb je ook slachtofferrechten. Dan is het ook definitief
dat je slachtoffer bent van een bepaald delict. Die redenatie lijkt me vrij
zuiver. Daar weten we van dat het er 6.000 zijn. De helft daarvan loopt
binnen zeven jaar weer tegen een strafbaar feit aan. Ik vind het dan
minder boeiend of iemand zelf doorheeft dat hij wel of geen slachtoffer is.
Juist bij kwetsbare groepen hebben we als overheid een rol om ze te
beschermen. Laten we nou eens onderzoeken of die monitor mogelijk is
en niet wachten op rapporten. Het zijn er 3.000. Het gaat om een delict
waarbij het zeer moeilijk is om de slachtoffers in het licht te zetten. Ik zou
niet willen dat we dat soort kansen laten lopen. Want dan wordt het lastig
voor ons team mensenhandel, ben ik bang.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik zou bijna zeggen dat ik de emotie van de heer Verkuijlen snap. Ik kan die
ook delen. Het ingewikkelde is dat we er voor een groot deel alleen maar
wat op macro- of mesoniveau mee kunnen, en niet op het individuele
niveau van die persoon. Als iemand zich heeft gemeld, kan de overheid
die persoon niet tegen zijn wil volgen. Dat is dan nog even los van het feit
waar die persoon zich heeft gemeld. Het is ook nog eens heel ingewikkeld
als iemand zich heeft gemeld bij hulpverleners. Als iemand zich bij de
politie meldt, dan registreert die van alles. Maar als iemand zich bij
hulpverleners meldt met de vraag om hulp omdat hij of zij slachtoffer is,
dan kunnen wij die gegevens ook niet zomaar van die hulpverleners
krijgen. Maar ook als iemand zich wel bij de politie heeft gemeld en
slachtoffer is, en er volgt een casus tegen de dader, dan kunnen wij die
persoon niet als slachtoffer in een soort verplichte monitoring nemen. Dat
kan wel op het macro- en mesoniveau. We kunnen wel zeggen: bepaalde
groepen lopen meer risico en daar besteden we meer aandacht aan. We
kunnen iemand als slachtoffer natuurlijk ook wel gewoon hulpverleningstrajecten aanbieden. Maar uiteindelijk is het slachtoffer zelf degene die
bepaalt wat er met wie gedeeld wordt.
De voorzitter:
Afrondend, meneer Verkuijlen.
De heer Verkuijlen (VVD):
Zeker. Ik had eigenlijk gehoopt dat de Staatssecretaris hier iets zou zeggen
als: ik ben wel bereid om dat te onderzoeken. Ik vind het dermate
prangend dat ik overweeg om daarover een motie in te dienen.
De voorzitter:
Dat gaan we dan zo meteen in tweede termijn ervaren. Ik wil de Staatssecretaris vragen om verder te gaan met de beantwoording. Ik zie dat u op
uw telefoon kijkt. Wilt u misschien even een schorsing?
Staatssecretaris Van der Burg:
Nee, voorzitter, dit is mijn autocue! Kamerleden kunnen meer vragen dan
een simpele Staatssecretaris kan beantwoorden. Een kwartier lopen
hiervandaan – ja, drama! – zit een hele batterij ambtenaren die mij appjes
stuurt. Maar we gaan dit in ieder geval meenemen als belangrijk
onderwerp in het nieuwe programma. Laat ik dat in ieder geval aan de
heer Verkuijlen toezeggen.
Dan gaan we naar wederom een vraag van de heer Verkuijlen. Die ging
over criminele uitbuiting. Daar hebben we het voor een deel al over
gehad. Daar zit natuurlijk ook heel sterk een preventieve kant aan. Wat we
wel aan het doen zijn, is kijken hoe we ons programma nadrukkelijker
kunnen richten op dat punt van die preventie ten aanzien van uitbuiting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

25

De Kamer zal daar nog dit voorjaar door de Minister van JenV en de
Minister voor Rechtsbescherming nader over geïnformeerd worden.
Voorzitter. Ik heb al heel veel punten behandeld. Dan een specifieke casus
waarvan ik zeg: het drama in Essex; ik ken het als krantenlezer, maar het
zat niet in mijn hoofd. Vanuit dat oogpunt van krantenlezer weet ik hoe
heftig deze casus ook hier in de Kamer aan de orde is geweest. Ik heb van
ambtenaren gehoord dat Kamervragen hierover beantwoord zijn. Ik hoef u
de data niet te noemen. U hebt ze zelf gehad. Wij zien op dit moment in
ieder geval geen aanleiding om te komen tot een nader extern onderzoek.
Dat staat trouwens ook in de beantwoording van de Kamervragen. Wel is
het zo dat naar aanleiding van de casus nadrukkelijk gekeken is naar de
samenwerking tussen politie en marechaussee, maar ook de samenwerking tussen de Nederlandse politie en in dit geval de Belgen.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb daar gedetailleerde vragen over gesteld en ik heb er begrip voor
dat de Staatssecretaris die details niet allemaal paraat heeft. Toch vond ik
dat ik die vragen hier moest stellen. Het gaat hier echt om een verschrikkelijke zaak met een dramatische afloop. Het betreft minderjarige
slachtoffers van een crimineel netwerk, het betreft signalen van mensenhandel die er wel zijn, maar die vervolgens niet goed opgepakt worden en
er is sprake van een slechte samenwerking tussen de Nederlandse en de
Belgische politie, met uiteindelijk die dramatische afloop. Er is van alles
over te zeggen. Die interne reflectie waar de Staatssecretaris het over
heeft, is niet grondig geweest. Ik weet zelfs uit vrij betrouwbare bron dat
de deelnemers er zelf ook niet over te spreken zijn. Dat is niet het
onderzoek waarvan ik denk dat dat nodig is voor deze zaak. Het probleem
is juist dat we, ook in deze Kamer, nog veel te weinig over deze zaak
hebben gesproken. Het is echt van een groot kaliber. Dat is ook precies de
reden dat ik zeg: laat er nou eens grondig en extern onderzoek naar doen.
Ik zou echt hopen dat de Staatssecretaris zegt: dit is inderdaad wel een
type zaak die we nooit meer willen meemaken. Maar dan moet wel eerst
de onderste steen boven. Dus kan de Staatssecretaris op dat punt
misschien toch een toezegging doen?
Staatssecretaris Van der Burg:
Nee, dat doe ik op dit moment in ieder geval niet. Daarvoor zit ik gewoon
onvoldoende in de materie. Ik probeer wel van de categorie te zijn dat ik,
als ik in de komende drie jaar «ja» tegen u zeg, ik ook «ja» doe. Dus
daarop kan ik op dit moment gewoon geen «ja» zeggen.
De voorzitter:
Ik doe maar een suggestie, maar misschien kunt u er nog in tweede
termijn op terugkomen? Het hoeft van mij niet, hoor. Het kan ook zo zijn
dat dit het was. Ik geef het maar als optie.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik heb hier een keurige annotatie over gekregen. Zoals de heer Van Nispen
al zei: dit is wel een heel ingewikkelde en heftige casus. Daar zijn veel
vragen over gesteld en die zijn ook uitgebreid – en voor de heer Van
Nispen dan niet bevredigend – beantwoord. Ik vrees dat ik dat ook in
tweede termijn niet kan.
De voorzitter:
Prima.
De heer Van Nispen (SP):
Ik begrijp dat. Toch ben ik hier nog niet klaar mee. Ik ga hier dus toch nog
meer vragen over stellen, ook nu. Het probleem is dat er veel verschillende versies zijn. De Nederlandse politie, het Nederlandse ministerie, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

26

Belgische ministerie, de Belgische politie; iedereen vertelt andere versies
van wat er gebeurd is. Was er nou wel of niet concreet een vermoeden
van mensenhandel? Was er nou wel of niet sprake van een doorlaatverbod? De politie had het wel in de smiezen, maar heeft het laten
gebeuren. Ik verwijt dat helemaal niemand. Het is hartstikke ingewikkeld.
Het is ook geen enkel verwijt aan de agenten die op dat moment met een
observatieteam erachteraan reden. Maar uiteindelijk zijn hier wel strafbare
feiten gepleegd, is er op het oog niet ingegrepen – mogelijk door slechte
samenwerking – en is er een fatale afloop. Dat zijn toch de feiten zoals we
die kennen. Er is geen duidelijkheid over. Er zijn verschillende versies. Dat
heeft Argos van de VPRO feilloos blootgelegd. En met de antwoorden op
Kamervragen komen we ook niet verder. Dat verwijt ik de Staatssecretaris
niet. Ook in het Belgisch parlement is daarover gesproken. Er is zelfs
overwogen om de Nederlandse politie tegen te houden. Nou, dat zegt ook
iets over de staat van samenwerking tussen België en Nederland in deze
zaak. Ik ben echt op zoek naar hoe we precies de waarheid boven tafel
krijgen. Hoe voorkomen we nou dat dit nog een keer gebeurt?
Ik begrijp dat de Staatssecretaris die annotatie voor zich heeft liggen,
waarop staat: geen extern, onafhankelijk onderzoek toezeggen. Geen
kritiek hoor, want zo werkt dat natuurlijk. Maar ik ben toch zoekende naar
een manier om hier dan wel achter te komen. Daar zal dan toch – zeg ik
tegen de collega’s en ook tegen de Staatssecretaris – misschien een motie
voor nodig zijn. Ik vind echt dat we dit nog niet goed hebben uitgeplozen.
Garanties zijn er misschien niet, maar we hebben onvoldoende gedaan
om te voorkomen dat dit in de toekomst weer kan gebeuren.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het ingewikkelde is, maar daarin wil ik niet koud of kil overkomen, dat ik
hier op dit moment gewoon niet goed op kan reageren richting de heer
Van Nispen. Dat is wat het op dit moment simpelweg is. Want dan ga ik
vanuit emotie op zijn emotie reageren, of vanuit wat er in mijn verre
geheugen zit. Maar dat moet ik niet doen.
De heer Van Nispen (SP):
Dat respecteer ik. Dan laten we hier nu bij, want dan komen we op dit
moment niet verder. Ik ga daar wel een motie over indienen. Dan hoop ik
dat voordat we dat tweeminutendebat hebben, toch blijkt dat zo’n motie
niet nodig is. Dat zou natuurlijk ook nog kunnen: voortschrijdend inzicht
bij het ministerie.
De voorzitter:
Goed. Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het gaat snel hoor, voorzitter.
De voorzitter:
Ik ben heel tevreden.
Staatssecretaris Van der Burg:
Dat is helemaal mooi. Er is gesproken over de commissie-Roemer. Wij
gaan de aanbevelingen van het aanjaagteam gewoon uitvoeren. Dat is
één. En twee: ik heb ergens in de komende weken – dat zijn dus geen
maanden – een afspraak staan met de heer Roemer, gewoon even
een-op-een, waarbij dit een van de twee onderwerpen is. Het andere
onderwerp is migratie, omdat hij ook commissaris van de Koning is, en
daarmee rijksheer, maar dit is het andere onderwerp. Dus daar kom ik ook
met de heer Roemer zeer binnenkort over te spreken. Uitgangspunt is wel
dat wij de aanbevelingen van het aanjaagteam, van de commissieRoemer, gaan uitvoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

27

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dat is goed. Volgens mij stond dat ook in het coalitieakkoord.
Staatssecretaris Van der Burg:
Dat klopt.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
De vraag is natuurlijk: met welke voortvarendheid gaat dat gebeuren? Op
welke manier wil de Staatssecretaris de Kamer daarin meenemen na dat
gesprek? Ik heb nog een tweede vraag. Is het niet ook een idee om de
Nationaal Rapporteur daar misschien bij te vragen? Kan die nog van
toegevoegde waarde zijn?
De voorzitter:
Het woord is aan de Staatssecretaris. Eerst de vraag hoe de Kamer
meegenomen wordt na het gesprek met de heer Roemer.
Staatssecretaris Van der Burg:
We leven nu eind februari. Zal ik u voor 1 april een update sturen? Ik zie
dat mevrouw Ellemeet daar heel gelukkig van wordt.
De voorzitter:
Heel graag. Mevrouw Ellemeet had nog een vraag, maar die ben ik nu
even vergeten.
Staatssecretaris Van der Burg:
Die ging over de Nationaal Rapporteur.
De voorzitter:
O ja, of de aanwezigheid van de Nationaal Rapporteur een toegevoegde
waarde heeft bij dit gesprek.
Staatssecretaris Van der Burg:
Dat weet ik even niet. U weet wellicht ook dat de Nationaal Rapporteur
iets anders gaat doen met zijn leven. Er komt dus een nieuwe Nationaal
Rapporteur, die ook weer zelf daar voor een deel over gaat. Dit moet ik
dan meenemen in mijn kennismakingsgesprek met de nieuwe Nationaal
Rapporteur. Maar dat duurt nog wel effentjes.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dat weet ik toevallig, want mijn zus heeft bij de Nationaal Rapporteur
gewerkt. Maar er is natuurlijk meer dan één Nationaal Rapporteur; er zit
een heel team achter. Het is fantastisch wat de heer Bolhaar doet, maar
daar zit natuurlijk een heel team achter. Mijn punt is meer dat daar
natuurlijk ook veel expertise zit over hoe je hier nu mee aan de slag kunt.
Betrek die expertise dan bij het nadenken over hoe we die aanbeveling
gaan uitvoeren.
Staatssecretaris Van der Burg:
Natuurlijk zitten er meer mensen achter. Dat geldt ook voor de
Ombudsman en dat soort personen. Alleen – en dat vind ik ook heel mooi
– het zijn wel redelijk dominante types die zelf ook bepalen waar ze hun
prioriteiten leggen. Dus ik kan niet zeggen dat het team achter de
Nationaal Rapporteur er iets mee gaat doen. Maar ik snap uw vraag, dus
die gaan we ook even koppelen.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Nog één korte opmerking. Het gaat mij er niet om dat zij iets moeten
doen, maar zij kunnen misschien meedenken over wat de Staatssecretaris
ermee kan doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

28

Staatssecretaris Van der Burg:
Ja, is dan het antwoord.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
Is het mogelijk... Laat ik het met de microfoon aan doen, dat is ook voor
de Nederlandse bevolking prettiger. Is het mogelijk om de Wrs na één jaar
te evalueren? Dat wordt wat krap. Ik denk dat we nog redelijk uitgebreid
over de Wrs komen te spreken. Ik zie ook dat er nog wel wat aandachtspuntjes leven in dit gezelschap, maar een jaar wordt wel krap. Dat heeft er
ook mee te maken hoe we de Wrs gaan invoeren. We doen dat stapsgewijs. Als je dan stappen zet, krijg je meteen te maken met het feit dat je
het pas aan het einde de kans geeft om het in volle omvang te doen. Laten
we daar bij de bespreking van de Wrs uitgebreid bij stilstaan.
Er was een discussie tussen mevrouw Ellemeet en mevrouw Van der
Werf, althans er vond even een uitwisseling van woorden plaats. Dat is
niet hetzelfde als een woordenwisseling. Het wordt een interessante
discussie die we daarover met elkaar gaan hebben. Ik zie namelijk wel
spanning in de teksten die daarover bijvoorbeeld in het coalitieakkoord
staan. Daar kunnen we lang en breed over praten, maar je ziet wel het
verschil van mening tussen de ene partij in de coalitie en de andere partij,
vertaald in een tekst van de gehele coalitie. Het is heel simpel. Toen ik mij
meldde op het Plein bij de formateur, vroeg hij aan mij of ik het coalitieakkoord ga uitvoeren als ik Staatssecretaris zou worden. Het antwoord
daarop was ja. Dat is volgens mij ook het enige antwoord dat je kunt
geven. Ik kan mij iets voorstellen bij het ene punt van kritiek en bij het
andere punt van kritiek, maar ik heb in die zin de moeilijke opdracht om
die twee met elkaar te verenigen en het coalitieakkoord voortvarend uit te
voeren. Dat is waartoe ik verplicht ben en waarmee ik, naar de ene partij
misschien iets meer dan naar de andere partij, een soort ereschuld op me
heb genomen. De Wrs had er eigenlijk in de vorige coalitie al moeten
liggen, uitgaande van het coalitieakkoord. U kunt er anders of genuanceerder over denken, maar het moet wel gewoon uitgevoerd worden.
Afspraak is afspraak. Daar ben ik van. Ik zal daarover best flinke discussies
kunnen krijgen met mevrouw Ellemeet. Ik ga misschien wel dingen
uitvoeren waar zij anders over denkt, want ook ik ken het verhaal uit
Duitsland. Daar ligt een spanning, maar daar heb ik mee te dealen.
Gaan we het samen doen met de sekswerkers? Dat was een vraag van
mevrouw Van der Werf. Ja, maar je ziet dat we in staat zijn om niet alleen
de «happy hookers» erbij te betrekken, om het even oneerbiedig te
zeggen, maar ook een groep waarvoor het allemaal net wat ingewikkelder
is. Mevrouw Bikkers refereerde er ook al aan. Er is een categorie die de
registratie niet wil en een categorie die het wel wil. De Roma-dames die je
ook veel in de prostitutie tegenkomt, is best een lastige groep om in dit
soort processen te bereiken. We moeten er wel voor zorgen dat we ons
standpunt niet bepalen op basis van de groep die we bereiken, maar dat
we dat ook doen op basis van de groep die we niet bereiken en waarvoor
wij in de plaats treden. Dat vind ik juist wel een taak van u en van mij. We
zijn er niet alleen voor de mensen die we horen, maar nog veel meer voor
de mensen die we niet horen. Dat is wel een spannende.
Wij maken daarbij trouwens ook gebruik van vertegenwoordigers. Even
voor de helderheid. Totdat ik Staatssecretaris werd, was ik voorzitter van
het Aidsfonds. Het Aidsfonds is een organisatie die juist ook in het kader
van de representatie van sekswerkers een belangrijke rol heeft. Ik ga op
24 maart naar het Aidsfonds toe. Dat is niet in het kader van kennismaking, want ik ken ze redelijk goed. Maar dan is de opening van het Ugly
Mugs-programma. Dat moet ook juist weer een platform zijn, waar
sekswerkers met elkaar kunnen communiceren: let hierop, kijk daarnaar,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

29

denk aan die persoon. We zijn daarmee bezig. Het kwam al even langs. Ik
dacht dat het de heer Van Nispen was die het erover had. Hij noemde
Veilig Thuis als belangrijke bron. Toevallig was ik, totdat ik Staatssecretaris werd, ook voorzitter van Veilig Thuis Rotterdam-Rijnmond. Dat is een
vrij grote Veilig Thuis. Ik weet hoe belangrijk die signalen zijn als het gaat
om uitbuiting en alle problematiek die daarbij speelt.
Dan de vraag van D66, die ook raakt aan de discussie die mevrouw Van
der Werf had met mevrouw Ellemeet, namelijk over de registratieplicht in
het kader van anonimiteit. Als je geregistreerd wordt, ben je voor de
overheid niet meer anoniem. Voor sommige personen die werkzaam zijn
bij de overheid, ben je ook niet meer anoniem. We gaan natuurlijk wel
heel goed regelen dat niet iedereen zomaar bij die gegevens kan komen.
Daar zit wel een enorme spanning in. Mevrouw Van der Werf vroeg: als je
geregistreerd bent, heb je dan bepaalde voordelen van het feit dat je
geregistreerd bent? Dat kan de kans dat je je registreert, vergroten, want
de coalitiepartijen hebben in het coalitieakkoord de sanctie op
niet-registreren eraf gehaald. Als je iets moet wat je niet wilt, maar je
wordt niet gestraft als je het niet doet, dan stimuleert dat niet dat je het
gaat doen. Waarom zou je iets doen wat je niet wilt, als je er niet voor
gestraft kan worden als je het niet doet? Dan moet je aan de
beloningskant gaan zitten, maar dat strookt weer niet helemaal met het
anoniem kunnen blijven in het kader van de registratie. Dan moet je «uit
de kast komen», om een wat rare term in dit verband te gebruiken, wil je
er benefits van plukken. Dat is dus een heel ingewikkelde.
Mevrouw Van der Werf (D66):
De Staatssecretaris heeft daar helemaal gelijk in. Ik heb daar ook over
nagedacht. Ik had daar twee gedachten bij. Enerzijds zit er bij een groep
mensen, die overigens breder is dan deze doelgroep, wantrouwen over de
manier waarop de overheid haar ICT op orde heeft. We hebben allebei een
paar akkefietjes gezien dat er van tevoren werd gezegd dat de gegevens
veilig waren, maar dat achteraf bleek dat Jan en alleman het bij een lokale
overheid of organisatie kon inzien. Daar kun je volgens mij iets aan doen,
want het zit ’m in de hardware, zeg maar. Aan de andere kant zie ik het
niet zo voor me dat mensen met een uitgeprint registratieformulier naar
een bankgebouw toe lopen. Er zit nu een bepaalde weerzin bij financiële
instellingen om iemand bepaalde diensten te verlenen, omdat het in het
witwascircuit zou zitten. Daarom vroeg ik naar de uitkomsten van het
onderzoek, waar ook mijn collega’s Hammelburg en Van Weyenberg om
hebben gevraagd. In hoeverre is dat waar? Volgens mij kun je vanuit die
twee hoeken iets doen, zonder dat het elkaar bijt.
Staatssecretaris Van der Burg:
We moeten hoge veiligheidseisen stellen aan het systeem. Dan bedoel ik
gewoon het systeem, de hardware. We moeten ook hoge eisen stellen aan
wie er in het systeem mogen. Laat daar geen misverstand over zijn. Ik
noem maar even wat: een politieagent kan niet in het systeem, maar
bepaalde politieagenten kunnen wel in het systeem. Als je als ambtenaar
ongeoorloofd het register raadpleegt, dan pleeg je een ambtsmisdrijf.
Daar moet dan ook op gehandhaafd worden. We gaan de gegevens ook
niet in bijvoorbeeld het openbare systeem van de Kamer van Koophandel
zetten. Dat moeten we allemaal niet doen. Ik noem de Kamer van
Koophandel, maar het gaat ook om andere diensten die meer aan de
overheid gekoppeld zijn. Dat moeten we op die manier niet met elkaar
doen. En ja, als het gaat om verzekeraars en banken, dan is de praktijk dat
er vele bedrijven zijn – dat is het ingewikkelde, want dat zijn private
instellingen – die zeer terughoudend zijn met het leveren van diensten aan
deze categorie mensen. Dat heeft bijvoorbeeld te maken met het risico
van crimineel geld. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat u als Kamerleden
– niet als persoon – daar inmiddels ook onder valt, omdat u een PEP bent.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

30

Ik ken voorbeelden van PEP’s, Politically Exposed Persons, voor degene
die dat niet weet, van wie verzekeraars zeggen: ik wil jou niet meer in het
mandje hebben, want als PEP ben je ook al te veel een risico geworden.
Ja, dat kan. Dat is voor u minder vervelend dan het voor deze categorie is.
Ik zeg «u», maar ik val ook in de categorie politici, geen misverstand. Maar
het is vervelend voor u en voor mij. Alleen zijn er bij ons andere vooroordelen en heeft het wel een andere uitwerking dan voor deze groep. Dat
heeft te maken met het wegnemen van de stigmatisering en met een
aantal andere dingen die we daarin moeten doen.
Mevrouw Van der Werf noemde het punt van de pinautomaat. Dat is
belangrijk en tegelijkertijd ingewikkeld. Als je pint, voorkom je aan de
prostitueekant het witwasverhaal. Eigenlijk zou je moeten zeggen:
prostituees moeten alleen maar willen pinnen. De klanten van de
prostituees denken daar ongetwijfeld genuanceerder over. «Schat, wat
staat hier op onze en/ofrekening? Kun je die € 75 even uitleggen?» Ik kan
me daar zomaar wat beperkingen bij voorstellen. Dat heeft wel te maken
met het wegnemen van de vooroordelen en de stigmatisering die er is. En
dat «schat» was uiteraard niet tegen de voorzitter, maar tegen de
denkbeeldige partner thuis.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik vond het al winst dat het «schat» niet man of vrouw was.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik ben Amsterdammer. Ik weet niet of u weleens in een Amsterdamse
kroeg bent geweest. Daar zegt de kroegbaas tegen iedereen «schat»,
ongeacht de sekse. Dat doe ik helaas ook te veel, dus ik moet daar ook op
letten.
Zelfredzaamheidscriteria zijn heel belangrijk. Dan gaat het om vragen als:
zit je hier wel of niet gedwongen? Doe je dit als potentieel slachtoffer of
niet? Dan krijg je vragen als: doe je dit voor de eerste keer of heb je al
ervaring in dit werk? Dat kan een criterium zijn. Hoe zit je met familie en
vrienden, heb je bijvoorbeeld familie en vrienden of kennissen in
Nederland? Weet je überhaupt waar je bent? Of ben je hier voor de deur
afgeleverd door een meneer die buiten in de auto zit te wachten tot je
terugkomt en het geregeld is? Heb je huisvesting? Heb je vervoer? Hoe
ben je hier gekomen? Heeft die meneer die ik net noemde, je voor de deur
afgezet? Wat is de motivatie waarom je het doet? Dat zijn vragen die
gesteld kunnen worden. Het gaat ook om taalvaardigheid: zit je hier met
een papiertje waarvan je zo ongeveer de juiste tekst moet voorlezen?
U weet dat ik ook migratie doe. Dat gaat ook over asiel vragen. Daar gaat
het ook over de geloofwaardigheid van het verhaal. Die geloofwaardigheid moet je ook testen bij deze vrouwen, maar dan niet in de zin van
geloofwaardigheid zoals je dat doet bij asiel. Het gaat erom dat de
vakman of -vrouw die jou de vragen stelt, uit het totaal van jouw verhaal
moet afleiden of je, voordat je hier naar binnen ging, een korte instructie
hebt gekregen om deze te dingen te zeggen, zodat je de registratie krijgt
en het allemaal wel goed komt. Of zit het intrinsiek in jouzelf en ben je
geen slachtoffer maar iemand die het zelfstandig wil? Met de beperkingen, zo zeg ik er meteen tegen de heer Van Nispen bij. Als je het
zelfstandig wilt, en er geen sprake is van dwang of foute drang, kan dat
willen nog steeds te maken hebben met die ongelijkwaardigheid waarover
we in het begin van dit gesprek spraken. Daarom moeten u en ik het
gesprek niet voeren, maar mensen die er goed mee bezig zijn.
Over de Wrs heb ik het gehad. Voor de zomer de verkenning, na de zomer
de start van de consultatie. Ik ben aan het kijken, ook in het licht van het
coalitieakkoord, wat we moeten doen met de Wrs. Komen we met een
nota van wijziging of komen we met een nieuwe Wrs? Daarbij een hele
nadrukkelijke kanttekening: het heeft te maken met tijd. Als het verschil
tussen een nota van wijziging en een nieuwe Wrs betekent dat een nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

31

Wrs over tweeënhalf jaar komt, dan lopen we het risico dat we dezelfde
situatie krijgen als in de vorige periode, namelijk: nu is er bijna sprake van
een nieuw kabinet, laten we het nu maar demissionair verklaren. Of,
onverhoopt, althans in de meerderheidsvariant: het kabinet valt; jammer,
dan heeft de vragende partij dit niet binnengehaald en de andere hebben
wel hun punten binnengehaald. Ik ben ook verplicht ervoor te zorgen dat
alle onderdelen van het coalitieakkoord zodanig op tijd worden uitgevoerd
dat zij die op andere punten hebben betaald en hierop geleverd hebben
gekregen, ook waar voor hun spreekwoordelijke geld krijgen. Dat zeg ik in
de openheid van deze vergadering.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Dat de Staatssecretaris aandacht heeft voor de snelheid, spreekt me zeer
aan, ook omdat ik zie dat veel gemeenten steeds minder beleid hebben op
dit gebied. Dat was er bij driekwart van de gemeenten, maar het is
inmiddels minder dan de helft van de gemeenten. Als dit nog langer
duurt, vrees ik dat juist de kwetsbaarste mensen daar de dupe van
worden. Ik zou ook in dat licht de Staatssecretaris willen aanmoedigen tot
snelheid. Naast politieke gegevens zijn er ook noodzakelijkheden vanuit
de samenleving. Het duurt al zo lang met deze wet. Het is tijd voor
helderheid, juist ook naar de decentrale overheden.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik ben de datum even kwijt, maar ik hoorde in ieder geval gisteren of
eergisteren dat ik zeer binnenkort ook met de Minister van Justitie en met
burgemeesters om de tafel zit over prostitutie. Dan lijkt me dit een terecht
aandachtspunt.
De voorzitter:
Gaat u verder. U mag ook eerst even een drankje nemen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Even een beetje de stembanden smeren. Over de planning van de Wrs
heb ik met u gesproken.
Er is gevraagd of de coronasituatie voldoende is meegenomen in de
nulmeting. Dan ben ik bij de heer Van Nispen. Het onderzoek is uitgevoerd
ten tijde van corona. Het pieken van de nieuwe advertenties laat zich lastig
verklaren. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik hier nu gewoon de tekst
aan u voorlees. Het is mogelijk dat de piek in november samenhangt met
een verbod op sekswerk vanwege de coronamaatregelen. De derde piek,
vanaf juni, kan mogelijk samenhangen met het feit dat vergunde bedrijven
na ongeveer een jaar coronamaatregelen weer open mochten. Dus ja,
corona kan het nadrukkelijk beïnvloed hebben.
De heer Van Nispen had ook nog een vraag over de politie. De laatste,
voorzitter, en dan stop ik eventjes, want we krijgen ook nog een tweede
termijn. Die gaat over de capaciteit van de politie als het gaat om
mensenhandel. De uitstroom is daar buitengewoon hoog. Ik ben het wel
met de heer Verkuijlen eens, die zei: ook als het gaat om mensenhandel
en prostitutie, kan er gewoon carrière worden gemaakt binnen de
organisatie. We zien op dit moment wel een hoge uitstroom bij de politie
als totaal. Dat lossen we in deze situatie en deze arbeidsmarkt niet op. Wel
is het zo dat er mede naar aanleiding van de motie-Segers/Asscher
nadrukkelijk nieuwe specialisten mensenhandel worden geworven. Er is
ook een stijgende lijn bij de politie als het gaat om aangeleverde
verdachten. Dat levert daarna ook weer allerlei uitvoeringsproblemen op,
maar dat is wel aan de orde.
Ik stop nu even, voorzitter.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

32

Ik dank u zeer. Dan kijk ik even naar de leden of er behoefte is aan een
tweede termijn. Die is er. Dan heeft u 1 minuut en 20 seconden.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ja, voorzitter, dan pak ik nog even het punt ...
De voorzitter:
Mevrouw Kuik, ik ga u het woord geven.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ha ha, dank! Een punt dat ik net niet heb kunnen maken. Allereerst dank
voor de beantwoording. Ik heb nog een vraag in het kader van de
proeftuin aangiftebereidheid. We zien dat er obstakels zijn zoals enorme
wachttijden. Ik ben benieuwd of de Staatssecretaris kan aangeven waar
die lange doorlooptijd door wordt veroorzaakt. Zijn er bijvoorbeeld te
weinig beschikbare rechters? Welke oplossingen verwacht de Staatssecretaris hier?
Dan nog even op het punt waar ik de eerste termijn mee begon. Ik ben het
er helemaal mee eens dat we de trias politica hebben en dat we ervoor
moeten oppassen dat we daarin treden. We hebben wel een motie
aangenomen – de motie is samen met de ChristenUnie ingediend –
waarin de volgende opdracht wordt gegeven: in het kader van het
wetsvoorstel Regulering sekswerk en het wetsvoorstel Seksuele
misdrijven de regering te verzoeken dat betaalde seks met 16-minners
strafverzwarend is en te voorzien in strafbaarheid van betaalde seks met
personen onder de minimumleeftijd voor legale prostitutie. Ik vraag de
Staatssecretaris om daar toch nog even naar te kijken in het kader van het
WODC-onderzoek. Het gaat niet zozeer om het kernpunt van de lage
straffen, maar meer om de waardering dat de klanten de kernoorzaak zijn
van misstanden, van mensenhandel. Kan hij in die context de motie even
meenemen?
De voorzitter:
Dank u wel. Meneer Verkuijlen, VVD.
De heer Verkuijlen (VVD):
Dank, voorzitter. Ook dank voor de beantwoording door de Staatssecretaris. Met betrekking tot de criminele uitbuiting zie ik wel iets meer dan
alleen de preventieve kant en bewustwording. Bovendien is het een
stigma dat het alleen in kansarme gezinnen voorkomt. Het kunnen ook
kinderen zijn uit heel welgestelde gezinnen die hiertoe verleid worden. De
bewustzijnsontwikkeling bij ouders en jongeren is dus heel erg belangrijk.
Maar ik zou toch ook wel willen pleiten voor echte slagkracht om dit aan
te pakken. Ik zou u ook willen vragen om de ondermijnende criminaliteit
en het aanpakken van de achterliggende daders nadrukkelijk met uw
collega, de Minister van Justitie en Veiligheid, te agenderen.
Dank voor de antwoorden over het surfprofiel. Kunt u nog iets concreter
zeggen wanneer dit bekend wordt?
Dan het derde, waar ik van mening was dat ik daar eventueel een motie
over zou indienen. Ik ben wel blij met uw toezegging dat u bereid bent om
het mee te nemen, maar ik hoorde wel uw disclaimer aan het begin toen u
het woord «meenemen» nog even in een bepaald daglicht zette. Wil u mij
vergeven dat ik daarin misschien toch iets concreter zou willen zijn? Ik zou
heel graag van u de toezegging willen dat u gaat onderzoeken of het
mogelijk is om slachtoffers van mensenhandel langduriger dan die zeven
jaar te monitoren. Ik ben erg benieuwd – ik vind het ook helemaal niet erg
als u daarmee komt – welke beletselen daaruit voortkomen, want dan wil
ik nadrukkelijk met u naar die beletselen kijken.
Dank u, voorzitter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

33

De voorzitter:
Ik dank u zeer. Mevrouw Van der Werf, D66.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Voorzitter, dank u wel. Ik zal deze tweede termijn gebruiken om twee
vragen te stellen waarvan ik niet helemaal scherp heb of deze beantwoord
zijn.
Daarvoor zou ik de Staatssecretaris een compliment willen geven voor zijn
heldere beantwoording en voor de mix van de persoonlijke tint die hij aan
dit onderwerp heeft gegeven qua hoe hij erin zit met de helderheid die hij
geeft over zaken als het coalitieakkoord. Volgens mij noemen de Amerikanen dat «straight shooter». Het is in ieder geval heel prettig voor de
commissie om op die manier met elkaar om te gaan in het debat.
Volgens mij zijn er nog twee punten blijven liggen. Het eerste punt ging
over het voorstel van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel
voor dat online platform. Het gaat dus om een laagdrempelige vorm van
contact en wat we daarmee kunnen doen. Volgens mij vroeg mevrouw
Kuik daar ook al naar bij een collega.
Dan het andere punt. Ik vroeg naar de juridische onderbouwing voor dat
hoge risico op witwassen. We hebben het wel even gehad over pinautomaten en partners, maar niet over of het terecht is dat bedrijven bepaalde
groepen mensen in die categorie scharen. Daar zou ik dus nog graag iets
meer over horen.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Ellemeet van GroenLinks.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dank u wel. Ook van mijn kant dank voor de beantwoording en voor het
levendige debat. We gaan terugkomen op die Wet regulering sekswerk.
Heel eerlijk, ik vind het echt een treurige zaak. Ik denk dat de sekswerkers
hier gewoon niet bij gebaat zijn. Maar dat is niet voor nu. Daar gaan we
op een ander moment op terugkomen.
In mijn eerste termijn raakte ik kort het punt aan dat ook de rapporteur
maakte, namelijk dat er behoefte is aan meer longitudinaal onderzoek, dus
naar de lange termijn. Dat is ook een beetje wat de heer Verkuijlen zegt.
Mijn vraag aan de Staatssecretaris is: erkent hij het belang daarvan? Hoe
wil hij dat op een aantal thema’s rond mensenhandel inzetten?
Ten slotte was ik nog iets vergeten in mijn eerste termijn. Ik heb namelijk
op 16 december een motie ingediend over het onderzoeken of structurele
aandacht voor geweld tegen vrouwen kan worden ondergebracht bij de
Nationaal Rapporteur. Die motie is aangenomen. Ik vroeg me af of de
Staatssecretaris weet – maar misschien zit het niet in zijn map – hoe het
daarmee staat.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de heer Van Nispen van de SP.
De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel, voorzitter. Ook ik vind de opstelling van de Staatssecretaris op
dit thema goed. Ik vind het een prettig debat. Ik mis nog wel een antwoord
op de door mij gestelde vraag over de wet voor strafbaarstelling van
klanten van slachtoffers van mensenhandel. Hoe zit dat met de
campagnes? Dat mag eventueel ook later per brief, omdat het natuurlijk
pas net is ingevoerd en we de effecten misschien pas later gaan zien. Ik
kan me dus voorstellen dat er in een voortgangsrapportage of iets
dergelijks op terug wordt gekomen.
Ik had ook nog gevraagd naar de mogelijke rol van de Centra Seksueel
Geweld bij bijvoorbeeld slachtoffers van gedwongen prostitutie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

34

Of ik heb niet opgelet, maar ik miste ook nog de uitwerking van de motie
van de SP en BIJ1 over de sociale en juridische positie van de prostituees.
Ik heb daar nog onvoldoende over gehoord, in ieder geval in mijn optiek.
Voorzitter, ten slotte. Ik ben niet boos, maar ik ben wel een heel klein
beetje teleurgesteld in de opstelling van de regering – ik betrek het niet
persoonlijk op deze Staatssecretaris – in dat verschrikkelijke incident, het
Essex-drama. Ik mag toch echt hopen... Ik ga mezelf niet herhalen, want ik
heb daar voldoende over gezegd. Volgens mij is het echt belangrijk dat we
gewoon precies weten wat daar is gebeurd is en dat dit wordt
opgehelderd. Ik hoop echt dat daar niet een motie voor nodig is. Ik zou het
gewoon jammer vinden als we moeten stemmen over de vraag: willen we
nou wel of niet precies weten wat daar gebeurd is en hoe we een dergelijk
drama in de toekomst kunnen voorkomen? Ik hoop dus dat daar geen
motie voor nodig is, maar anders moeten we die indienen.
De voorzitter:
Ja, dan gaan we dat zo meteen wellicht nog horen. Vraagt u nu voor de
zekerheid een tweeminutendebat aan of wacht u daar nog even mee?
De heer Van Nispen (SP):
Nee, daar wacht ik nog even mee. Dat mag ook iemand anders doen als
iemand anders toch van plan is om een motie in te dienen. Maar ik wacht
ook nog op het voortschrijdend inzicht van de regering. Het aanvragen
van een tweeminutendebat kan ook nog later.
De voorzitter:
Zeker. Dat is ook zo. Ten slotte mevrouw Bikker van de ChristenUnie.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Voorzitter. Dank u wel. Ik wil de Staatssecretaris bedanken voor zijn
beantwoording. Je kunt duidelijk merken dat de Staatssecretaris niet
alleen praat vanuit de vele goede papieren voornemens, maar dat hij ook
heeft gezien wat zich afspeelt in deze sector. Dus dank daarvoor. Ook dank
voor zijn zeer gemotiveerde inzet op dit terrein.
Voorzitter. Ik heb een paar punten waar ik nog geen antwoord heb gehad
op mijn vragen. Die ga ik dan maar noemen in de 120 seconden, waar al
een stukje van af is. Allereerst heb ik gezegd: zicht op de problematiek is
zo belangrijk. Juist daarom heb ik benoemd hoe tragisch het is dat het
aantal meldingen bij CoMensha daalt. Ik vroeg de Staatssecretaris naar de
AVG en naar hoe de niet-opsporingsinstanties toch kunnen gaan melden.
Kan hij daar nog op ingaan?
Mijn tweede vraag die ik graag nog beantwoord zou zien, gaat over de
contextuele aanpak. Die aanpak zie je in het Verenigd Koninkrijk meer,
bijvoorbeeld een pooierverbod bij scholen en hulpverlening als op een roc
of waar dan ook juist meer van deze problematiek speelt. Hoe ziet hij dat?
Kan hij daarmee komen? Dat stond in het licht van de uitvoering van de
motie-Kuik/Van der Graaf. Deze motie vroeg om een plan om de minst
zichtbare groep slachtoffers van mensenhandel en uitbuiting beter in
beeld te krijgen en om daarbij ook in het bijzonder te kijken naar de
anonieme chatfuncties die daarbij behulpzaam zijn – mevrouw Van der
Werf had het daar al over – ook in het kader van criminele uitbuiting. Dit
was ook gericht op seksuele uitbuiting. Wat mij betreft is het voor samen.
Voorzitter. Mijn laatste vraag waar ik nog geen antwoord op heb gehad,
ziet op het contact met de gemeenten en de invoering van de Wrs. Wat
kan nu al worden gedaan, zodat gemeenten niet nog minder beleid gaan
hebben op dit gebied, waar dat juist zo hard noodzakelijk is? Ik weet nu
dat de Staatssecretaris binnenkort met de Minister en de burgemeester
spreekt. Kan hij er ook voor zorgen dat de gemeenten ook nu al op hun
qui-vive zijn, zodat zij hun taak al echt serieus nemen in het bevorderen
van de veiligheid van allen die actief zijn in de prostitutie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

35

Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Wil de Staatssecretaris meteen antwoorden of wil hij even
schorsen?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ja, waarbij de ambtenaren die het nu horen heel hard hiernaartoe moeten
hollen.
De voorzitter:
We schorsen voor enkele ogenblikken.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de Staatssecretaris voor zijn tweede termijn.
Staatssecretaris Van der Burg:
Dank u, voorzitter. Ik heb beloofd dat ik het kort zal houden, zodat u voor
18.00 uur klaar bent. En als mijn autocue nu opengaat, wordt het leven
helemaal mooi. Nou ja, telefoon.
Ik begin met de heer Van Nispen, over Essex. De Belgische en Nederlandse politie hebben aangegeven dat zij goed gaan reflecteren op deze
casus. «Deze casus», dat klinkt veel te zakelijk. Het was gewoon een
gruwelverhaal. Zij gaan nadrukkelijk kijken welke lessen zij daaruit kunnen
trekken. Ik ga u in ieder geval informeren over de resultaten van deze
reflectie. Dat kost wel even tijd. Ik ben van plan om dat voor de zomer te
doen.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de heer Van Nispen of dat een motie gaat voorkomen.
De heer Van Nispen (SP):
Vooralsnog wel. Ik wil de Staatssecretaris nog wel graag meegeven dat
het mij vanwege de zwaarte van deze zaak verstandig lijkt om na te
denken over de vraag of een extern onderzoek niet beter is, want er is al
een interne reflectie geweest. Nu gaan de politie in Nederland en België
nog een keer naar hun eigen handelen kijken. Ik werp hier de vraag op of
dat verstandig is. Denken wij daarna niet nog steeds: was dit het nou?
Moet er dan daarna alsnog een extern of onafhankelijk onderzoek komen?
Ik dien niet meteen een motie in. Ik geef de Staatssecretaris de kans om
zelf de waarheid goed op tafel te krijgen.
De voorzitter:
De Staatssecretaris nog hierop.
Staatssecretaris Van der Burg:
Wellicht is dit ook juist een discussie voor na de interne reflectie. Dan kun
je zien wat de interne reflectie heeft opgeleverd en hoe bevredigend dat
is. Een oproep tot nadenken is altijd goed. Dat moet je zeker doen, vooral
bij deze casus, maar ik kan mij voorstellen dat ik straks kijk wat de reflectie
heeft opgeleverd en dan in mijn verhaal naar u toe meeneem wat ik
daarvan vond en hoe ik daar procesmatig mee omga.
De heer Van Nispen (SP):
Dat stel ik op prijs. Dank daarvoor. Dan toch nog heel kort. Er was al een
interne reflectie. Wat maakt deze reflectie anders dan de reflectie die er al
was, die ook in het antwoord op de Kamervragen stond?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

36

Staatssecretaris Van der Burg:
Daar kan ik op dit moment echt niks zinnigs over zeggen. Ik weet dat dat
heel erg onbevredigend is.
Richting de heer Verkuijlen: het herhaald slachtofferschap gaan wij als
belangrijk onderwerp nadrukkelijk meenemen in ons nieuwe programma.
Dat is één. Twee. We werken op dit moment samen met VWS aan een
plan van aanpak voor kwetsbare jongeren. Daarover wordt u nog voor de
zomer geïnformeerd. Dat is twee. En het CKM werkt samen met een aantal
partijen aan het Nationaal Actieplan Digitalisering. Dat heeft hier ook mee
te maken, want het gaat bij deze groep juist ook om de onlinecommunicatie.
De heer Verkuijlen (VVD):
Met betrekking tot het herhaald slachtofferschap, nog even precies. In de
technische briefing hebben we het ook even tegen de Nationaal
Rapporteur aangehouden. Als u het nog even wilt aanvullen en de dialoog
met de Nationaal Rapporteur wilt opzoeken, zou u mij heel gelukkig
maken.
Staatssecretaris Van der Burg:
Als ik dat kan doen door dat toe te zeggen, bij dezen. Ik zie meteen hoe
gelukkig u daardoor bent.
De voorzitter:
Mooi is dat. Mevrouw Bikker.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
De Staatssecretaris noemt ook het digitaal actieplan waar het CKM mee
bezig is. Ik zou hem willen vragen hoe hij de Kamer daarover informeert.
Ik herinner me uit eerdere antwoorden dat daar ook een financiële
component in zat. Als hij hierover bericht, zou hij dan ook over de
financiële kant willen berichten? Dan blijft dit niet alleen bij een mooi plan,
maar krijgt het ook uitvoering.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ja, is het korte antwoord op de laatste vraag. Wij gaan de resultaten van
het Nationaal Actieplan Digitalisering ook meenemen in ons programma.
Op de laatste vraag dus een nadrukkelijk «ja» richting mevrouw Bikker.
Ik kom nog even terug op Roemer. Ja, op de een of andere manier kijk ik u
aan bij Roemer, ik weet niet waarom. Op 19 mei komt dat aan de orde bij
SZW. Dat heeft te maken met arbeidsmigratie. Dan heeft de Kamer een
commissiedebat met de Minister van SZW en dat gaat specifiek hierover.
Die wilde ik dus nog even in dat kader meegeven.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik heb dan een vraag. U gaat dus met de heer Roemer spreken over de
uitvoering van die aanbevelingen. Hoe moet ik dat dan zien? De Minister
van SZW is ermee bezig en u bent ermee bezig. Hoe haakt dat in elkaar?
Staatssecretaris Van der Burg:
Moet ik even kijken! Ik kwam de heer Roemer tegen in een ander verband,
namelijk toen ik in Venray op bezoek was om te spreken over de
aanwijzing die geen aanwijzing was, of toch wel. Dat is voor sommigen
van u en voor uw collega’s. In dat kader kwam ik de heer Roemer tegen en
toen kwamen we te spreken over de inzet van arbeidsmigranten. We
hebben toen tegen elkaar gezegd dat we een afspraak zouden maken om
het hierover te hebben. Zo is die afspraak tot stand gekomen. Eigenlijk
had ik toen moeten zeggen dat hij niet bij mij moest zijn, maar bij de
Minister van SZW. Maar dat is niet waar, want ik heet weliswaar geen
Staatssecretaris van Asiel, maar Staatssecretaris van Justitie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

37

Veiligheid, maar ik heb wel de portefeuille Asiel en Migratie. We focussen
ons altijd op die 20% tot 25% die via asiel binnenkomt, maar het overgrote
deel komt voor de liefde, studie of werk. Juist daarom wil ik het er met
hem over hebben. Ik moet even kijken hoe ik dat weer koppel aan de
Minister van SZW.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik heb over het algemeen meer meningen dan bevoegdheden.
De voorzitter:
Dat is een groot probleem van meer mensen.
Staatssecretaris Van der Burg:
De cirkel van invloed en de cirkel van betrokkenheid. Die van betrokkenheid is wel groter bij mij.
Ik ben het eens met mevrouw Kuik die zegt dat de klant een oorzaak is van
uitbuiting en mensenhandel, maar niet dé oorzaak. Dat is echt de
mensenhandelaar die zich daarin misdraagt. Alleen hebben wij niet voor
niets een aantal dingen met elkaar afgesproken. De klant heeft er ook een
taak in, bijvoorbeeld door te verifiëren hoe oud de mevrouw is die
tegenover hem staat en of hij aanwijzingen heeft dat er sprake is van
uitbuiting of mensenhandel, ook als de mevrouw in kwestie nadrukkelijk
wel volwassen is. De hoofdoorzaak is echter de uitbuiter. De klant kan
indicaties hebben, zoals de omgeving waarin hij zich bevindt en wat hij
verder heeft geregistreerd. Maar om hem tot hoofdoorzaak te maken, vind
ik iets te sterk uitgedrukt. Verder zal ik uw vraag doorgeleiden naar de
Minister van Justitie en Veiligheid. Het past namelijk ook bij het
wetsvoorstel Seksuele misdrijven.
De vraag over de doorlooptijden was ook van mevrouw Kuik. Daar heb ik
een heel onbevredigend antwoord op: dat weten we niet.
Mevrouw Kuik (CDA):
Is dat iets waar de Staatssecretaris naar gaat kijken? Hoe gaan we de
knelpunten voor de aangiftebereidheid wegnemen, waar de doorlooptijd
er een van is?
Staatssecretaris Van der Burg:
Er loopt een «proeftuin aangiftebereidheid». Die loopt bij de politie,
samen met het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel. Daar is dit
een onderwerp.
Mevrouw Kuik (CDA):
Dus als ik het goed begrijp komt dit punt terug in die proeftuin.
Staatssecretaris Van der Burg:
Zodra ik de uitkomsten heb gelezen en verwerkt, krijgt u ze.
De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
Even kijken. Deze heb ik volgens mij al beantwoord. Ja. De heer Van
Nispen vroeg naar het Centrum Seksueel Geweld. Dat centrum heeft ook
een rol bij de hulpverlening van mensen die uitgebuit zijn.
Sorry, maar de heer Van Nispen keek alsof hij niet helemaal tevreden was.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

38

Zo kijkt hij altijd.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het is bijna uitlokking van een interruptie.
De heer Van Nispen (SP):
Excuus aan de Staatssecretaris. Dat is mijn standaard gezichtsuitdrukking.
Daar went u wel aan.
Maar mijn vraag zou zijn hoe de slachtoffers specifiek naar het Centrum
Seksueel Geweld toegeleid worden.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik snap dat een tevreden SP’er een soort contradictio in terminis is. Maar
ik kom er nog op terug, want ik heb er nu geen goed antwoord op.
De heer Van Nispen (SP):
Ik ben erg tevreden met dit antwoord.
Staatssecretaris Van der Burg:
Kijk eens aan. Pas op, hè? Voor u het weet heeft u een functioneringsgesprek. Dat moeten we zien te voorkomen!
De voorzitter:
Het wordt nu wel erg jolig! Het aantal kijkers groeit ook. Zegt het voort, je
moet gaan kijken. Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
Zicht op slachtofferschap, noemde mevrouw Bikker. Dat neem ik mee in
het nieuwe programma.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Bedoelen we dan hetzelfde? Namelijk vooral dat hulpverleners weten
wanneer ze kunnen gaan melden?
Staatssecretaris Van der Burg:
Dat raakt aan een ander punt. U noemde net ook CoMensha. De politie is
verplicht om de gegevens door te geven. Zorgverleners niet en cliënten
van zorgverleners kunnen zeggen dat ze niet willen dat hun gegevens
worden doorgegeven. Dan kun je niet tegen de zorgverleners zeggen dat
ze anonieme gegevens moeten doorgeven, want dan kan men niet zien of
er sprake is van dubbeltellingen. Dat kun je wel als het gewoon op naam
gaat: mevrouw De Vries en mevrouw De Vries, dat is dezelfde persoon. Bij
anonieme gegevens kan dat niet. Het lastige is dus dat je die gegevens
niet bij elkaar mag optellen of op elkaar mag stapelen. Dat is het punt dat
CoMensha noemt. CoMensha zegt hierover in een brief, die u volgens mij
vorige week ook hebt gehad, dat het een strakke uitleg is van de AVG. Het
ingewikkelde is dat mijn ambtenaren zeggen dat het niet alleen een
strakke uitleg, maar ook de juiste uitleg is van de AVG.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Dan is mijn vraag: is er niet te kijken naar een uitleg van de AVG waarmee
we wel zo veel mogelijk bevorderen dat er gemeld wordt, niet alleen door
de opsporingsinstanties, maar ook door andere instanties? Want deze
meldingen waren er ook voordat de AVG in werking trad, zonder dat de
privacy van de mensen enorme geschonden werd. Ik heb altijd begrepen
dat de AVG niet bedoeld is om strakkere richtlijnen neer te leggen dan
voor die tijd, maar bedoeld is om de privacy te beschermen in het geval
dat de Staatssecretaris noemt. Ik zou hem dus toch willen vragen om te
kijken wat er mogelijk is. Als dat vanuit het ministerie ingewikkeld is,
omdat men zich al zeer verbonden heeft met de uitleg die de Staatssecre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

39

taris net gaf, moet misschien een zeer wijze professor aan een universiteit
of iemand anders er een kleine, korte studie naar doen. Het is toch wel
heel spijtig dat het zicht steeds verder vermindert. Daar ging het ons
uiteindelijk om, want slechts 11% van de minderjarige slachtoffers wordt
nog gemeld. Dat is wel heel treurig.
Staatssecretaris Van der Burg:
Laat ik met u afspreken dat we het meenemen in de handreiking die we
gaan maken over gegevensdeling, want ik snap het punt van mevrouw
Bikker wel. Ik moet wel zeggen dat ik in de zes weken dat ik hier zit, de
term «AVG» best wel vaak hoor in het kader van beperkingen, gegevensdeling en zaken voorkomen. Ik moet u eerlijkheidshalve zeggen dat ik al
wat keren ondiplomatieke woorden hierover heb gebruikt. Die zal ik hier
uiteraard niet uitspreken.
De voorzitter:
Nee, nee. Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
En uh ... O sorry, ik dacht dat u het tegen mij had.
De voorzitter:
Nee, nou ja... Ik hoorde dat mevrouw Bikker buiten de microfoon vroeg:
wanneer? Wanneer kunt u er iets meer over zeggen? U zei dat u het zou
meenemen in een bepaald stuk. Wanneer kunnen we dat verwachten?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik vraag het nu aan de autocue op mijn telefoon. Voor de zomer! Ziet u
dat? Wat een briljant systeem is dit!
De voorzitter:
Het is een soort Siri.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ja, alleen was dit Luuk en niet Siri, maar goed. Met webcrawlers wordt al
wel gewerkt. Ook daar is de vraag of het mag van de wet. Dan komt weer
dezelfde afkorting die we net noemden. Het kan zijn dat rechters gaan
zeggen dat het wel ver gaat om dingen van het internet te plukken. Er
wordt in dat kader geëxperimenteerd.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Van der Burg:
Mevrouw Ellemeet vroeg naar de motie en of er daarbij een rol is voor de
nieuwe rapporteur. We hebben sinds heel erg recent ook een nieuwe
regeringscommissaris. Dat is breder dan dit, maar dat gaat ook over
seksueel overschrijdbaar gedrag, om het zo maar even te omschrijven. We
moeten even kijken of het in het mandaat van de nieuwe rapporteur komt,
maar we moeten ook even kijken hoe we het gaan onderbrengen bij de
regeringscommissaris.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Daar kan ik me wel iets bij voorstellen, maar wanneer horen we dan hoe
dat heeft uitgepakt, wat de beslissing is geworden?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik denk dat het het meest zuivere is om dat te doen zodra ik heb
gesproken met de nieuwe rapporteur. Dan kan zij of hij dat met mij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

40

uitkristalliseren, als dat een goed woord is. Ik weet niet wanneer dat is.
Die persoon wordt in mei, zeg ik uit m’n hoofd, benoemd.
De voorzitter:
Maar voor de zomer?
Staatssecretaris Van der Burg:
De benoeming is in mei. De kanttekening bij «voor de zomer» is dat ik nog
niet weet wie het is en of hij een opzegtermijn in z’n oude baan heeft van
drie maanden of dat hij gewoon in juni start. Maar vrij snel nadat zij of hij
begonnen is, zorg ik dat ik een afspraak heb. En vlak na die afspraak weet
u het.
De voorzitter:
Dat was het, of heeft u nog meer?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik ben er bijna, voorzitter. Anders worden er nog een paar mensen boos
op mij.
Hoe staat het met de uitvoering van de motie-Van Nispen/Simons? Wij zijn
op dit moment, samen met de sekswerkersalliantie, bezig met een plan
van aanpak. In het voorjaar – ik heb altijd begrepen dat het voorjaar voor
de zomer is – krijgt u daarop een uitwerkingsantwoord.
Nog twee blaadjes, en dan ben ik klaar, voorzitter.
Het ene blaadje gaat over het risico van witwassen. Dat is wel een
ingewikkelde. We gaan het wel even meenemen in ons plan van aanpak
over het terugdringen van... Ik ben het woord kwijt, voorzitter. We nemen
dat mee bij het verbeteren van de maatschappelijke positie. Het ingewikkelde is wel dat het hier natuurlijk gaat om particuliere bedrijven. Die
hebben het recht om te zeggen: ik wil u niet als klant. Dat mag niet op
discriminatoire gronden als sekse et cetera, in het kader van artikel 1.
Maar dit staat niet in artikel 1, dus u, ik en ook sekswerkers mogen wel
geweigerd worden door bedrijven als ze zeggen: we doen liever geen
zaken met u.
Dan het laatste blaadje: wat ga ik doen met de gemeenten? Ik zei al dat we
het gaan bespreken. Natuurlijk gaan we dit dan ook aan de orde stellen:
jongens, wacht niet op de nieuwe wet, ook al is er nog geen beleid, maar
ga gewoon nu al aan de slag. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik nog
weleens een burgemeester tegenkom. Ik heb niet het idee dat ze dit op z’n
beloop laten, maar ik ga het nog eens extra onder de aandacht brengen.
Dan heb ik hier nog staan: klantencampagne telefoon.
De voorzitter:
Voordat u daaraan toekomt, gaan we eerst even...
Staatssecretaris Van der Burg:
O, het antwoord daarvan staat in mijn telefoon! Haha! Ik was het even
kwijt.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Over onlineplatforms gesproken, voorzitter! Het wordt al in de praktijk
gebracht.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het doel van de campagne is om klanten aan te spreken op verantwoord
klantengedrag en hen hier beter mee bekend te maken. Dat heeft
natuurlijk ook te maken met waar we het net ook al even over hadden. We
gaan de klanten aanspreken en we wijzen ze op de indicatoren waardoor
ze een rol kunnen spelen, bijvoorbeeld door niet gebruik te maken – dat is
toch het woord daarvoor, denk ik – van een mevrouw in het kader van wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

41

je zou willen. Ze kunnen dan ook meldingen maken en aangeven: hier
moeten we wat mee doen.
De voorzitter:
Er is nog een interruptie van mevrouw Kuik. Ik kom daarna nog bij u,
mevrouw Van der Werf. Ik begrijp zelfs dat iedereen nog eventjes wil. Dat
wordt nog spannend. Eerst mevrouw Kuik.
Mevrouw Kuik (CDA):
Nog even terugkomend op de proeftuin aangiftebereidheid. De Staatssecretaris zegt: we nemen dat punt van de doorlooptijden daarin mee. Maar
daaruit komt juist voort dat dat een knelpunt is. Mijn vraag is dus: we zien
dat knelpunt, dus wat gaat de Staatssecretaris doen met dat knelpunt?
Gaat hij kijken welke oplossingen daarvoor gevonden kunnen worden?
Staatssecretaris Van der Burg:
Zodra ik de uitkomsten weet van dit rapport, kom ik als het goed is ook
naar u: dit zijn de uitkomsten en dit gaan we ermee doen.
De heer Van Nispen (SP):
Ik was tevreden toen de Staatssecretaris zei: ik kom in het voorjaar met
een uitwerking of een plan van aanpak voor de verbetering van de sociale
en juridische positie. Maar twee antwoorden later zei de Staatssecretaris:
maar we blijven toch zitten met het feit dat private partijen zelf bepalen
wie zij als klant hebben, dus ze kunnen u weigeren, mij weigeren, de
coffeeshophouder weigeren de prostituee weigeren. Dat kan zo zijn, maar
we zitten al jaren met die houding. Dat is precies de reden waarom we
hebben gevraagd om dat plan van aanpak voor de sociale en juridische
positie voor prostituees, want anders komen we niet verder. Zij worden
categoraal geweigerd bij de banken en verzekeraars et cetera. Daar
moeten we dus toch doorheen breken. Ik zeg niet dat we meteen het hele
systeem moeten nationaliseren. Dat voorstel doe ik hier niet. Maar er is
wel een probleem met die private partijen. Ik ga de Staatssecretaris er dus
wel scherp op houden dat dat plan van aanpak hiervoor in een oplossing
voorziet.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik denk dat de heer Van Nispen nog steeds tevreden met me kan zijn. Hij
heeft namelijk natuurlijk gelijk. Het enige wat ik doe, is een winstwaarschuwing geven. Er zijn beperkingen in wat we kunnen doen, maar we
moeten wel flink aan de bak om die positie te verbeteren. Maar het is
soms in het kader van verwachtingsmanagement ook goed om te
beseffen dat er ook beperkingen voor mij zijn in mijn plan van aanpak.
Maar meer dan dat is het niet. Sterker nog, beperkingen zijn uitdagingen.
De voorzitter:
Kijk. Dan meneer Verkuijlen.
De heer Verkuijlen (VVD):
Misschien nog even een advies aan de Staatssecretaris, ook in het licht
van deze discussie. Volgens mij heeft de vorige Minister van Financiën
hier op een gegeven moment een uitspraak over gedaan, over wie er wel
of niet een bankrekening kan hebben. Misschien is het nog interessant om
die er even bij te pakken. Toen ging het wat meer open, waardoor ook die
sekswerkers mogelijkerwijs wat makkelijker aan een bankrekening kunnen
komen. Maar dat was niet mijn vraag, voorzitter.
Ik vroeg namelijk eventjes naar die vertaling van «criminele uitbuiting». Ik
ben echt benieuwd hoe u daar uitvoering aan geeft. Ik hoop niet dat het
alleen de preventieve kant zal zijn. Kijk, in deze commissie wordt erover
gerapporteerd. Vandaar ook dat ik u die vraag stel. Wilt u zich ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

42

verhouden tot uw collega van JenV, zo was mijn vraag, om met name dat
aspect van criminele uitbuiting niet alleen preventief maar ook repressief
op de kaart te zetten?
Staatssecretaris Van der Burg:
Soms ben ik ook een VVD’er. Dan besef ik dat straffen juist ook een
preventieve kant heeft. Ik ben het dus geheel met de heer Verkuijlen eens.
Repressie kan ook een bijdrage leveren aan preventie.
De voorzitter:
Waarvan akte. Mevrouw Van der Werf, ik dacht dat ik uw vinger ook nog
zag. Gaat uw gang.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik wou nog één vervolgvraag stellen over mijn punt over dat onlineplatform. Dank voor de beantwoording van de Staatssecretaris en Luuk.
Maar het doel van mijn vraag was niet zozeer dat je online een soort
categorisatie maakt van mensen die in de problemen zitten en waar je wat
mee moet. Het moet namelijk ook aan de voorkant voor mensen
herkenbaar zijn waar ze moeten zijn. Dat is namelijk vaak het probleem
van meldpunten. We hebben honderdduizenden meldpunten in
Nederland, maar niemand weet wat het precies is en waar je naartoe
moet. Zou u daar dus eens naar willen kijken? Als het niet zo is, hoor ik
het ook graag, maar misschien is het de moeite waard om hier een
herkenbaar punt van te maken waar mensen daadwerkelijk iemand
kunnen vinden.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ja, dat is zeker de moeite waard. We hebben inmiddels het telefoonnummer «14–0-puntje, puntje, puntje», afhankelijk van waar je woont. Dat
was om dezelfde reden. Je weet op een gegeven moment door alle
meldpunten niet meer of er nog een bos is.
De voorzitter:
We zijn toe aan een «meldpunt meldpunten». Het is nu overigens geen
probleem geworden, maar ik wil er wel op wijzen dat we er geen
gewoonte van moeten maken om namen van ambtenaren te gaan
noemen. Een voornaam kan nog, maar...
Staatssecretaris Van der Burg:
Excuses, voorzitter. U heeft gelijk. Dat kwam doordat er een vergelijking
werd gemaakt met Siri, maar ik had het niet mogen doen. Excuses.
De voorzitter:
De sfeer is buitengewoon goed, en dan merk ik het bij mezelf ook
weleens. Ik heb het laatst zelf ook gedaan in een andere commissie. Dat is
niet goed. Maar het kan nu geen kwaad, hoor.
Daarmee komen we toch nog onverwacht aan het einde van dit debat. Ik
vraag nog even of er nog een tweeminutendebat aangevraagd wordt,
want dat dreigde eventjes. Op dit moment is dat niet het geval, zie ik. Dan
neem ik nog even de toezeggingen met u door.
– De Staatssecretaris komt zeer binnenkort met een brief over artikel
273f van het Wetboek van Strafrecht.
– De Staatssecretaris zal de Kamer dit voorjaar informeren over de
preventieve uitbuiting van slachtoffers van mensenhandel.
– De Staatssecretaris zal de Kamer voor 1 april een update sturen van de
aanbevelingen van de commissie-Roemer.
– De Staatssecretaris zal de Kamer nog voor de zomer over het plan van
aanpak kwetsbare jongeren informeren en het slachtofferschap
meenemen in het nieuwe programma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

43

–

De Staatssecretaris komt voor de zomer in het kader van het zicht op
de problematiek, de gegevensdeling, met een brief.
– Ten slotte zal de Staatssecretaris voorjaar 2022 met een uitwerking
komen van de motie-Van Nispen/Simons.
Als u zich allemaal herkent in deze toezeggingen, dan ga ik afsluiten. O,
meneer Verkuijlen nog?
De heer Verkuijlen (VVD):
Het is: herhaald slachtofferschap. Daar ging het over.
De voorzitter:
Dan luidt die toezegging als volgt.
– De Staatssecretaris zal de Kamer nog voor de zomer over het plan van
aanpak kwetsbare jongeren informeren en het herhaald slachtofferschap meenemen in het nieuwe programma.
Ik dank u zeer. Ik zeg de heer Van Nispen gedag, want hij gaat ons
verlaten. Ik ga u allemaal gedag zeggen. Ik dank de Staatssecretaris en zijn
ambtenaren, waar dan ook, en de leden en onze onvolprezen ondersteuning, en de mensen die dit thuis allemaal hebben gevolgd. Ik wens u
allen nog een goede dag toe.
Sluiting 18.01 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 638, nr. 207

44