Onderzoek gebruik meer zorg

Enschede, mei 2016
AW/16/1132/gmezo
drs. Peter Bakker
ir. Laura Hofman
drs. Angela Welling

Inhoudsopgave
Samenvatting .................................................................................4
1.
Inleiding ...............................................................................8
1.1
Aanleiding onderzoek ................................................................... 8
1.2
Doel- en vraagstelling onderzoek ..................................................... 9
1.3
Onderzoeksaanpak ....................................................................... 9
1.3.1 Reguliere praktijk ..................................................................... 10
1.3.2 Proeftuinen Meerzorg 2.0 ............................................................ 12
2.
Procedures .......................................................................... 14
2.1
Regeling Meerzorg ..................................................................... 15
2.1.1 Intramuraal GZ ......................................................................... 16
2.1.2 Intramuraal VV en GGZ ............................................................... 19
2.1.3 Extramuraal (VPT, MPT, pgb) ........................................................ 20
2.2
Toeslagen ............................................................................... 23
2.3
Persoonlijk Assistentie Budget (PAB) ............................................... 25
2.4
Extra Kosten Thuis (EKT) ............................................................. 26
2.5
Vergelijking procedures .............................................................. 27
3.
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

Reden aanvraag .................................................................... 29
Toeslagen ............................................................................... 29
Extra kosten thuis (EKT) .............................................................. 30
Persoonlijk assistentie budget (PAB) ............................................... 30
Meerzorg ................................................................................ 30
Vergelijking redenen per regeling .................................................. 33

4.
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
4.8
4.9
4.10

Gebruik van en ervaringen met meer zorg .................................. 35
Omvang gebruik regelingen meer zorg ............................................. 35
Meerzorg ................................................................................ 38
Toeslagen ............................................................................... 40
Extra kosten thuis (EKT) .............................................................. 42
Persoonlijk assistentie budget (PAB) ............................................... 44
Conclusies kwantitatieve analyse gebruik meer zorg ............................ 44
Ervaringen cliënten .................................................................... 44
Ervaringen gedragskundigen ......................................................... 46
Ervaringen overige stakeholders .................................................... 48
Conclusie ervaringen met meer zorg ............................................... 51

5.
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5
5.6
5.7

Proeftuinen Meerzorg 2.0 ....................................................... 53
Kwantitatieve gegevens .............................................................. 54
Ervaringen cliënten .................................................................... 54
Ervaringen gedragskundigen ......................................................... 55
Ervaringen concessiehouders ........................................................ 56
Ervaringen overige stakeholders .................................................... 59
Procedures Proeftuinen Meerzorg 2.0 .............................................. 60
Analyse proeftuinen ................................................................... 60

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 2 van 87

6.
6.1
6.2
6.3

Bevindingen ........................................................................ 62
Analyse regelingen meer zorg ....................................................... 62
Meerzorg regulier en Meerzorg in de proeftuinen ................................ 64
Meerzorg in de thuissituatie versus Meerzorg in een instelling ................. 65

Bijlage 1.
Bijlage 2.
Bijlage 3.
Bijlage 4.
Bijlage 5.
Bijlage 6.
Bijlage 7.
Bijlage 8.

Vragenlijst ervaringen cliënten gebruik meer zorg ............... 66
Vragenlijst ervaringen professionals gebruik meer
zorg – regulier .......................................................... 70
Checklist Meerzorg van CCE .......................................... 75
Gebruik meer zorg per zorgprofiel .................................. 79
Aantallen gebruikers meer zorg per Wlz-uitvoerder .............. 81
Regeling Meerzorg: bedrag per Wlz-uitvoerder ................... 82
Achtergrond informatie betrokken proeftuinen ................... 83
Voorbeeld uitvraag bij aanvraag Meerzorg ......................... 84

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 3 van 87

Samenvatting
Bij de invoering van de zorgzwaartebekostiging was het streven dat circa 95% van alle
intramurale cliënten zou ‘passen’ binnen de onderscheiden ZZP’s. Voor cliënten
waarbij dat niet het geval was zijn er alternatieven ontwikkeld.
Er bestaan nu vier regelingen die cliënten de mogelijkheid bieden extra ondersteuning
te ontvangen:
1. de regeling Meerzorg;
2. toeslagen;
3. de extra kosten thuis regeling (EKT);
4. het persoonlijk assistentiebudget (PAB).
Om inzicht te krijgen in het gebruik van meer zorg, heeft de NZa bureau HHM gevraagd
onderzoek te doen naar het gebruik van meer zorg. Naast een kwantitatief beeld van
het gebruik, hebben we ook de ervaringen van gebruikers van meer zorg
geïnventariseerd. Daarbij zijn ook de ervaringen meegenomen uit de proeftuinen die in
de periode van het onderzoek actief waren rondom de regeling Meerzorg in de
gehandicaptensector.
Gebruik meer zorg
We hebben bij de Wlz-uitvoerders (zorgkantoren) op cliëntniveau het gebruik van
meer zorg geïnventariseerd. In totaal maken op 1 januari 2016 3.899 cliënten gebruik
van één van de regelingen voor meer zorg. Landelijk beschikken 282.000 cliënten
over een indicatie voor de Wlz. Het aandeel gebruikers van meer zorg bedraagt dus
ruim 1% van de totale Wlz-populatie. Bij de proeftuinen Meerzorg 2.0 zijn circa 125
cliënten betrokken, dit is ongeveer 5% van het totale aantal cliënten met Meerzorg.
Uit de analyse van de proeftuinen komt naar voren dat de grootste groep hiervan
afkomstig is uit de gehandicaptensector, gebruikmaakt van de regeling Meerzorg of
één van de toeslagen en woonachtig is in een intramurale setting. De EKT-regeling en
het PAB zijn alleen in de thuissituatie mogelijk. De lage aantallen bij Meerzorg in de
VV en GGZ en bij de regelingen EKT en PAB hangen (deels) samen met het feit dat
het gebruik van deze regelingen op het peilmoment nog maar net mogelijk was.
In onderstaande tabel wordt het totaal aantal gebruikers verbijzonderd naar sector,
regeling en naar setting. Hieruit komt naar voren dat het overgrote deel van de
cliënten afkomstig is uit de gehandicaptensector en woonachtig is in een intramurale
setting. Opvallend is het beperkt aantal cliënten in de GGZ en VV met uitzondering
van de toeslagen VV.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 4 van 87

Regeling

Intramuraal
GZ

VV

Thuiswonend
GGZ

GZ

VV

GGZ

Totaal

Meerzorg

2.137

0

0

143

8

2.288

Toeslagen

1.172

324

20

32

1

1.549

EKT

47

2

49

PAB

13

Totaal

3.309

324

20

235

13
11

0

3.899

Tabel 1. Aantal cliënten per regeling (peildatum 1-1-2016)

Voor de vier regelingen tezamen zijn de uitgaven circa € 178,5 miljoen, dit is circa 1%
van de totale Wlz-uitgaven.
Reden aanvraag
De procedures die gelden voor de verschillende regelingen zijn beschreven in
hoofdstuk twee van deze rapportage. We constateren een verschil tussen de regeling
Meerzorg en de toeslagen enerzijds en de EKT-regeling en het PAB anderzijds. De
eerste twee regelingen maken het mogelijk om meer zorg te krijgen wanneer de
zorgzwaarte groter is dan het best passende zorgprofiel/ZZP. EKT en PAB zijn erop
gericht om het voor specifieke groepen financieel mogelijk te maken om thuis te
(blijven) wonen. Voor deze specifieke groepen cliënten wordt enige ondoelmatigheid
in de zorgverlening geaccepteerd, met het doel om voor deze cliënten zorg thuis
mogelijk te maken.
De redenen waarom meer zorg wordt aangevraagd zijn divers. Bij drie van de vier
regelingen hangen de redenen sterk samen met de aanleiding waarvoor de regeling is
opgesteld.

De toeslagen zijn bedoeld voor groepen cliënten met gemeenschappelijke
kenmerken waarvoor het best passende zorgprofiel niet toereikend is.
Bijvoorbeeld voor cliënten met de ziekte van Huntington of voor cliënten die
invasief beademd moeten worden. De reden voor het aanvragen van de toeslag is
dat zorgzwaarte vanwege de cliëntkenmerken (‘diagnose’) groter is dan het best
passend zorgprofiel.

Bij het persoonlijk assistentiebudget staat de wens van de cliënt centraal om
zelfstandig te kunnen blijven wonen, maar wordt dit belemmerd door een
medische zorgvraag.

De reden dat cliënten een beroep doen op de regeling extra kosten thuis, is
veelal het thuis willen blijven wonen in combinatie met kinderen. Of de cliënt
zelf is nog jong of de cliënt heeft kinderen.

De redenen voor het aanvragen van de regeling Meerzorg hangt vaak samen met
probleemgedrag. De redenen voor het probleemgedrag zijn echter niet eenvoudig
te benoemen. Er is altijd sprake van een stapeling van cliëntkenmerken (zoals
diagnoses, stoornissen, beperkingen) en contextfactoren die allen hun effect
hebben en in samenhang moeten worden gezien.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 5 van 87

Ervaringen gebruikers
Om de ervaringen van de gebruikers te inventariseren hebben we interviews
gehouden met de volgende partijen:

cliënten en/of cliëntvertegenwoordigers die gebruik maken van meer zorg;

gedragskundigen die betrokken zijn bij het aanvragen van Meerzorg;

medewerkers van het CCE die betrokken zijn bij het adviseren over een aanvraag
voor Meerzorg;

concessiehouders (medewerkers die namens de Wlz-uitvoerders betrokken zijn
bij de proeftuinen Meerzorg);

overige stakeholders (o.a. cliëntenorganisaties, brancheorganisaties).
De interviews hadden met name betrekking op de regeling Meerzorg in de
gehandicaptenzorg.
Over het algemeen is men tevreden met de mogelijkheid om via de regeling Meerzorg
maatwerk te kunnen bieden voor cliënten die niet passen in de bestaande zorgprofielen. In de intramurale zorg wordt gepleit voor de mogelijkheid om een deel van
de middelen voor Meerzorg te besteden aan specifieke deskundigheidsbevordering
van de begeleiders van de cliënt en/of aan medecliënten in de bewonersgroep.
Sommige cliëntvertegenwoordigers ervaren de regeling Meerzorg als een manier om
de zorg thuis te kunnen organiseren. Dat wil echter niet zeggen dat via Meerzorg de
eventuele ondoelmatigheid van zorg thuis wordt bekostigd (zoals bij het EKT en PAB).
In de aanvraagprocedure is namelijk zodanig vormgegeven dat er wel degelijk sprake
moet zijn van een extreme zorgzwaarte, wil Meerzorg toegekend worden.
Proeftuinen Meerzorg versus Meerzorg regulier
Wanneer we de ervaringen van de betrokkenen met de reguliere Meerzorgprocedure
vergelijken met die in de proeftuinen ontstaat het volgende beeld:

Gedragskundigen en concessiehouders delen de mening dat de reguliere aanvraagprocedure voor Meerzorg complex en arbeidsintensief is. Gedragskundigen geven
aan dat vooral het invullen van het Excel-sjabloon hen veel tijd en moeite kost; de
werkelijkheid van de cliënt in de groepssetting laat zich moeilijk vertalen in het
format van het aanvraagformulier.

Daarnaast ervaren de gedragskundigen het gesprek met het CCE in de reguliere
procedure als een beoordeling die bepalend is of er wel of geen Meerzorg wordt
toegekend. Vanwege dat karakter komt de consultatie en expertiserol van het
CCE niet goed tot zijn recht. In de reguliere procedure heeft het CCE twee
petten op. De pet van toetser en de pet van expert op het gebied van gedragsproblematiek. Deze twee rollen verhouden zich onderling slecht. In de
proeftuinen kan het CCE haar consultatie- en expertiserol wel vervullen. Dat
bevordert een efficiënte en effectieve inzet van de middelen.

In de proeftuinen wordt geëxperimenteerd met meer eenvoudige varianten van
de aanvraagprocedure. Alle betrokken partijen zijn daar positief over.

De bepaling van de hoogte van het budget is maatwerk. Eén concessiehouder
experimenteert momenteel in de proeftuinen met een indeling in
budgetcategorieën. Het is nog te vroeg om daar conclusies uit af te leiden.

De middelen kunnen in de proeftuinen breder besteed worden dan in de reguliere
procedure (in de praktijk wordt ongeveer 90-95% besteed aan extra uren en
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 6 van 87

5-10% aan deskundigheidsbevordering). Alle partijen hebben de indruk dat door
deze flexibiliteit in de besteding, het geld beter besteed wordt en dat dit tot
betere resultaten leidt.
Meerzorg thuis versus Meerzorg in een instelling
Een analyse van de ervaringen van cliënten met Meerzorg in de thuissituatie en
cliënten met Meerzorg in een instelling, leidt tot het volgende beeld.

Voor cliënten/cliëntvertegenwoordigers die de zorg in de thuissituatie
organiseren, geldt dat ze zelf de aanvraag voor Meerzorg moeten doen. Daarbij
ondervinden ze veel moeite. Cliënten die in een instelling verblijven hebben
nauwelijks met de aanvraagprocedure te maken. De zorgaanbieder doet namens
hen de aanvraag voor Meerzorg.

De consequentie van het niet toekennen van Meerzorg verschilt per woonsituatie.
Bij cliënten in de thuissituatie is het gevolg van het niet toekennen van Meerzorg
veelal dat de cliënt niet meer thuis kan blijven wonen en moet verhuizen naar
een instelling. Wanneer voor cliënten die intramuraal verblijven bij een zorgaanbieder de aanvraag voor Meerzorg niet wordt toegekend, heeft de zorgaanbieder nog enige ruimte om via substitutie met andere cliënten toch de
benodigde zorg te leveren.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 7 van 87

1. Inleiding
1.1 Aanleiding onderzoek
Bij de invoering van de zorgzwaartebekostiging was het streven dat circa 95% van alle
intramurale cliënten zou ‘passen’ binnen de onderscheiden ZZP’s. Voor cliëntencategorieën waarbij dat niet het geval is zijn in de loop der jaren verschillende
toeslagen ontwikkeld. Verder is in de sector gehandicaptenzorg de regeling extreme
zorgzwaarte ingevoerd om voor individuele cliënten de inzet van meer uren zorg
mogelijk te maken dan kan worden bekostigd uit het geïndiceerde zorgprofiel of
zorgzwaartepakket (ZZP).
De introductie van de Wet langdurige zorg (Wlz) heeft geleid tot enkele aanpassingen
in de mogelijkheden om gebruik te maken van de regelingen voor het krijgen van
meer zorg. De Regeling langdurige zorg (Rlz) maakt het mogelijk dat een verzekerde
recht heeft op meer zorg dan waarop hij op grond van het voor hem geïndiceerde
zorgprofiel of zorgzwaartepakket recht heeft.
In de regeling langdurige zorg zijn vier mogelijkheden opgenomen om meer zorg te
kunnen ontvangen:
1. de regeling Meerzorg1;
2. toeslagen;
3. de extra kosten thuis regeling (voor een verzekerde met een modulair pakket
thuis, MPT);
4. het persoonlijk assistentiebudget (voor een verzekerde met een persoonsgebonden budget, pgb).
De extra kosten thuis regeling (EKT) en het persoonlijk assistentiebudget (PAB) zijn
per 2015 in de regeling langdurige zorg opgenomen. Per 2016 is de regeling Meerzorg
uitgebreid van de gehandicaptensector naar de langdurige GGZ (waarbij sprake is van
voortgezet verblijf in de Wlz) en de ouderenzorg en specifiek voor zorgprofiel LG-6.
Via een tweetal moties heeft de Tweede Kamer de regering gevraagd maatwerk
mogelijk te maken voor groepen verzekerden, die niet passen in het standaard
zorgprofiel. Ook heeft de regering de opdracht gekregen om de mogelijkheid te
onderzoeken van indicatiestelling door het CIZ van verzekerden met een
maatwerkprofiel en een bijpassende bekostigingssystematiek te ontwerpen. De
staatssecretaris van VWS heeft Zorginstituut Nederland en de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) gevraagd gezamenlijk advies uit te brengen over meer zorg (brief
van 30 november 2015 aan Tweede Kamer, kenmerk 874166-144236-LZ).
Om een beeld te krijgen van het gebruik van meer zorg, heeft de NZa onderzoek
laten doen door bureau HHM. Bij de uitvoering van dit onderzoek betrekken we
tevens de proeftuinen waarin momenteel wordt geëxperimenteerd met de regeling
Meerzorg in de gehandicaptensector (Proeftuinen Meerzorg 2.0). In het najaar 2014
heeft het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) samen met Zorgverzekeraars
Nederland (ZN), Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en in overleg met

1

In de rapportage bedoelen we met ‘meer zorg’ de vier mogelijkheden. Waar we ‘Meerzorg’ schrijven,
doelen we specifiek op de Regeling Meerzorg.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 8 van 87

het ministerie van VWS het initiatief genomen om een andere aanpak van de
advisering over Meerzorg te ontwikkelen. In de vorm van proeftuinen worden
praktijkervaringen opgedaan die een bijdrage kunnen leveren aan het optimaliseren
van de kwaliteit van zorg, de kwaliteit van bestaan en meer doelmatige zorg. Hierbij
zijn altijd vier partijen betrokken en gecommitteerd: de zorgaanbieder, het
zorgkantoor, de cliëntvertegenwoordiger en het CCE.

1.2 Doel- en vraagstelling onderzoek
Doelstelling
Dit onderzoek heeft als doel het in beeld krijgen van het gebruik van de regelingen
voor het krijgen van meer zorg. Het gaat om:

de omvang;

de reden van het gebruik en

de ervaringen van betrokken partijen.
Hierbij maken we een verbijzondering naar:

de verschillende regelingen;

zorg in de thuissituatie of zorg in een instelling en

de reguliere Meerzorg of de proeftuinen Meerzorg 2.0.
Het onderzoek omvat de volgende stappen:
1. Inventarisatie van het gebruik van meer zorg.
2. Inventarisatie van de reden voor de aanvraag van meer zorg.
3. Onderzoek naar de cliëntervaringen met meer zorg zowel in de thuissituatie als
vanuit de instelling en bij de proeftuinen.
4. Onderzoek naar ervaringen van overige betrokken partijen.
5. Onderzoek naar de wijze waarop meer zorg wordt aangevraagd en de procedures
die de betrokken partijen hanteren.
De resultaten van het onderzoek zijn:

een weergave van de kwantitatieve analyse van het gebruik van meer zorg;

een beschrijving van de procedures die worden gehanteerd voor de verschillende
regelingen;

een beschrijving van de redenen voor de aanvraag van meer zorg;

en weergave van de ervaringen van cliëntvertegenwoordigers en overige
betrokken partijen.

1.3 Onderzoeksaanpak
Het onderzoek naar het gebruik van meer zorg bestaat uit twee onderdelen.
Onderdeel één betreft de reguliere praktijk, onderdeel twee gaat specifiek in op de
situatie in de proeftuinen Meerzorg 2.0. Beide onderdelen bevatten dezelfde
stappen, maar de wijze waarop we de gegevens verzamelen kan op punten
verschillen. Het plan van aanpak ziet er als volgt uit:

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 9 van 87

Figuur 1. Schematische weergave van onderzoeksopzet

1.3.1 Reguliere praktijk
In het onderzoek is onderscheid gemaakt naar de situatie in de reguliere praktijk en de
situatie in de proeftuinen Meerzorg 2.0. Onder reguliere praktijk verstaan we alle
situaties waarbij meer zorg aan de orde is, maar geen sprake is van een experiment
proeftuin Meerzorg 2.0.
Stap 1: Uitvraag kwantitatieve gegevens
We hebben een uitvraag gedaan onder alle Wlz-uitvoerders (zorgkantoren) om per
regeling voor meer zorg zicht te krijgen op kwantitatieve gegevens over:

het aantal gebruikers (met bijbehorend zorgprofiel);

de inzet van de beschikbare middelen (zorgvormen);

de kosten;

de duur van de inzet;

de leveringsvorm/locatie.
Alle Wlz-uitvoerders hebben hieraan hun medewerking verleend.
Door middel van een vast format hebben de Wlz-uitvoerders aangegeven welke
cliënten op 1 januari 2016 gebruikmaakten van één van de regelingen. De regeling
Meerzorg is vanaf 1 januari 2016 uitgebreid naar de sectoren Verpleging en
Verzorging (VV) en de Geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Vanwege de peildatum
(1 januari 2016) is het effect van het openstellen van de regeling in deze sectoren
maar zeer beperkt zichtbaar in de cijfers over het gebruik. Het format hebben we
vooraf getest bij twee Wlz-uitvoerders.
In de uitvraag via de Wlz-uitvoerders is per cliënt opgevraagd:

van welke regeling de cliënt gebruikmaakt,

wat de omvang van het gebruik is.
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 10 van 87

Tabel 2 geeft aan op welke wijze de data per regeling is uitgevraagd bij de Wlzuitvoerders. De data is over een zo recent mogelijke periode uitgevraagd zodat de
meest recente wijzigingen kunnen worden meegenomen (zoals de uitbreiding van de
regeling Meerzorg naar de sectoren VV en GGZ). Dit betekent dat we voor de regeling
Meerzorg, EKT en PAB de situatie van 2016 hebben uitgevraagd. Voor de toeslagen is
de meest recente periode het jaar 2015. Toeslagen worden namelijk na zorglevering
op cliëntniveau gedeclareerd en zijn dus nu alleen over het jaar 2015 (en niet 2016)
compleet in beeld.
Regeling

Omvang (#)

Budget per cliënt (€)

Regeling Meerzorg

Aantal maanden op jaarbasis
toegekend

Jaarbudget 2016

Toeslagen

Aantal eenheden gedeclareerd
in 2015

Aantal eenheden x
maximum NZa tarief

EKT

Aantal maanden op jaarbasis
toegekend

Jaarbudget 2016

PAB

Aantal maanden op jaarbasis
toegekend

Jaarbudget 2016

Tabel 2. Wijze van uitvraag Wlz-uitvoerders per meer zorg regeling

De gegevens gezamenlijk geven inzicht in het landelijk gebruik van meer zorg,
uitgesplitst per regeling. Deze resultaten hebben we vergeleken met de informatie
die de NZa over de budgetten op geaggregeerd niveau beschikbaar heeft.
De toeslagen die gelden voor kinderen in de gehandicaptensector hebben we in de
kwantitatieve analyse buiten beschouwing gelaten. Deze toeslagen worden namelijk
toegekend op basis van de leeftijd van de cliënt. Er zijn dus geen cliënten onder de
23 jaar zonder deze toeslagen. Elke cliënt die voldoet aan de leeftijdscriteria heeft
automatisch een toeslag op zijn zorgprofiel.
Stap 2: Inventarisatie reden aanvraag
Bij de inventarisatie van de reden voor de aanvraag hebben we de toeslagen buiten
beschouwing gelaten. Daar ligt immers de reden besloten in de specifieke kenmerken
van de cliëntencategorie waarvoor de toeslag is bedoeld (zoals Huntington, CVA of
intensieve beademing). Voor EKT en PAB gelden heel specifieke criteria om voor de
regeling in aanmerking te komen. Bij de uitvraag onder de Wlz-uitvoerders hebben
we geïnventariseerd welke reden voor de aanvraag voor een EKT of PAB van
toepassing is.
Het was de bedoeling om de reden voor het aanvragen van de regeling Meerzorg te
inventariseren bij de Wlz-uitvoerders en het CCE. Uit de test van het format is
gebleken dat de Wlz-uitvoerders deze informatie niet zonder uitgebreid dossieronderzoek kunnen aanleveren. Het CCE beschikt wel over enige globale informatie
over de reden van aanvraag, maar dat biedt geen inzicht in de onderliggende/
specifieke redenen. Daarom hebben we via interviews met drie toetsers van het CCE
en zeven gedragskundigen van zorgaanbieders meer grip gekregen op de redenen voor
het aanvragen van Meerzorg.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 11 van 87

Stap 3: Ervaringen cliënten
Om de ervaringen van de cliënten te inventariseren hebben we interviews gehouden
met 22 cliënten/cliëntvertegenwoordigers. De meeste interviews zijn afgenomen
door Ieder(in). Ieder(in) heeft ervaring met het op een goede manier in gesprek gaan
met de cliënt en/of zijn vertegenwoordiger.
Voor het werven van cliënten/cliëntvertegenwoordigers voor de interviews hebben
we verschillende wegen bewandeld. In eerste instantie hebben we de cliënten
benaderd via de Wlz-uitvoerders. Vier Wlz-uitvoerders hebben een aantal cliënten,
die gebruikmaken van de regelingen voor meer zorg, geselecteerd en hen schriftelijk
benaderd met het verzoek om deel te nemen aan het onderzoek. Omdat die weg een
lange doorlooptijd kent, hebben we daarnaast cliënten geworven via zorgaanbieders
en cliëntenorganisaties.
In de gesprekken met de cliënt zijn de volgende thema’s aan bod gekomen:

aanvraagprocedure;

mogelijkheden tot leveren van maatwerk;

knelpunten;

regels en procedures.
In bijlage 1 is de volledige vragenlijst opgenomen. Vanwege de korte doorlooptijd van
het onderzoek, hebben we ervoor gekozen om de interviews telefonisch af te nemen.
Stap 4. Ervaringen overige betrokkenen
Verschillende landelijke partijen hebben direct of indirect te maken met cliënten
met een behoefte aan meer zorg. In twee groepsbijeenkomsten, georganiseerd per
sector, hebben we zicht gekregen op de ervaringen van diverse partijen. Omdat de
regeling Meerzorg voor de sectoren Verpleging en Verzorging (VV) en de Geestelijke
gezondheidszorg (GGZ) nog niet zo’n lange historie kent als de gehandicaptensector
(GZ), is ervoor gekozen om de sectoren VV en GGZ gezamenlijk te bevragen.
Stap 5. Analyse procedures
Voor het in kaart brengen van de wijze waarop meer zorg wordt aangevraagd en de
procedures die worden gehanteerd, hebben we eerst de formele (schriftelijke)
procedures geanalyseerd die de verschillende partijen (zoals Wlz-uitvoerders en CCE)
hanteren. Het gaat hierbij om de situatie zoals begin 2016 van toepassing is.
Deze beschrijving is verder aangevuld met de informatie die we via zowel de cliënten
(stap 3) als de overige partijen (stap 4) hebben ontvangen.

1.3.2 Proeftuinen Meerzorg 2.0
Op dit moment zijn tien proeftuinen actief, verspreid over het hele land. In dit
onderzoek hebben we ze allemaal betrokken. In het reguliere proces van deze
proeftuinen worden werkconferenties georganiseerd waarbij partijen samen
evalueren en leren van de ervaringen tot nu toe.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 12 van 87

Stap 1: Uitvraag kwantitatieve gegevens
Om een goed beeld te krijgen van de omvang zijn voor de proeftuinen dezelfde
gegevens in beeld gebracht als bij Meerzorg in het reguliere proces.
Stap 2: Inventarisatie reden aanvraag
Zoals eerder aangegeven richten de proeftuinen zich op de regeling Meerzorg,
beperkt tot de gehandicaptensector in de intramurale setting. Omdat er geen
uitgebreide registratie is van de reden van aanvraag, is gekozen om dit te
inventariseren door middel van interviews met gedragskundigen van zorgaanbieders
en toetsers van het CCE. We hebben met tien gedragskundigen en drie toetsers van
het CCE gesproken.
Stap 3: Gebruikerservaringen
Het aantal proeftuinen is beperkt, daarom zijn alle tien proeftuinen betrokken in het
onderzoek. In deze stap zijn zowel cliënten als betrokken zorgaanbieders bevraagd.
Het verzoek aan cliënten om deel te nemen is via de zorgaanbieders verlopen.
Voor de uitvraag van de ervaringen van de cliënt(vertegenwoordigers) is, net als bij
de uitvraag van het reguliere traject, gebruikgemaakt van de interviewers van
Ieder(in). Voor de werving van respondenten hebben we de zorgaanbieders gevraagd
om een verzoek om deel te nemen aan een interview voor te leggen aan de
cliënt(vertegenwoordiger). We hebben acht cliëntvertegenwoordigers uit de
proeftuinen geïnterviewd.
Voor het benaderen van de zorgaanbieders is gesproken met de direct betrokken
professional; in totaal hebben we tien professionals uit de proeftuinen geïnterviewd.
In de meeste gevallen was dit een gedragskundige (orthopedagoog, psycholoog). Deze
keuze is in overleg met de zorgaanbieder gemaakt.
De ervaringen vanuit de Wlz-uitvoerders hebben we verzameld door een telefonisch
interview te houden met de betrokken accountmanagers van de concessiehouders.
Stap 4. Ervaringen overige betrokkenen
Voor het verzamelen van de ervaringen met de proeftuinen bij de landelijke partijen,
hebben we tijdens de bijeenkomsten met overige betrokkenen het agendapunt
‘proeftuinen’ besproken. Het betreft zowel partijen die in de keten werkzaam zijn,
maar ook landelijke partijen zoals brancheorganisaties en cliëntenorganisaties.
Stap 5. Analyseprocedures in de praktijk
Op basis van de informatie die we via de zorgaanbieders, de concessiehouders en het
CCE hebben verzameld, hebben we inzicht gekregen in de procedures die in de
proeftuinen worden gehanteerd.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 13 van 87

2. Procedures
In dit hoofdstuk beschrijven we de procedures die gelden voor de verschillende
regelingen voor meer zorg. Voor een goed begrip van deze procedures schetsen we
eerst het algemene proces van aanvraag tot zorgverlening in de Wlz.
Het CIZ bepaalt of iemand toegang heeft tot de Wlz. Dan moet sprake zijn van een
blijvende behoefte aan permanent toezicht en/of 24 uur zorg in de nabijheid.
Wanneer het CIZ heeft vastgesteld dat daarvan sprake is, bepaalt het CIZ welk
zorgprofiel het beste aansluit bij de zorgbehoefte van de cliënt.

Figuur 2. Stroomschema Wlz-aanvraag




De cliënt vraagt een Wlz-indicatie aan bij het CIZ. Ook kan de zorgaanbieder
namens hem een indicatie aanvragen.
Op grond van de beleidsregels Wlz van het ministerie van VWS beoordeelt of
toetst het CIZ of de cliënt toegang heeft tot zorg vanuit de Wlz.
Krijgt de cliënt een Wlz-indicatie, dan regelt de Wlz-uitvoerder met een
zorgaanbieder dat de zorg geleverd wordt. Kiest de cliënt voor een persoonsgebonden budget, dan koopt hij zelf de zorg in en kiest zelf zijn zorgverleners.

Voor het in kaart brengen van de wijze waarop meer zorg wordt aangevraagd en de
procedures die worden gehanteerd, hebben we de formele (schriftelijke) procedures
geanalyseerd die de verschillende partijen (zoals Wlz-uitvoerders en CCE) hanteren.
We presenteren de procedures zoals ze gelden in 2016.
Vanaf 2016 geeft het CIZ in enkele gevallen aan de Wlz-uitvoerder aan dat deze
onderzoek moet doen naar meer zorg.2 Dat heeft (nog) niet geleid tot veranderingen
in de procedures voor de regelingen voor meer zorg bij de overige partijen.

2

Vanaf 2016 onderzoekt het CIZ ook of sprake is van aandoeningen, stoornissen en beperkingen die
mogelijk leiden tot meer zorg dan beschikbaar is in het best passende zorgprofiel (Beleidsregels
indicatiestelling Wlz 2016). Als dat aan de orde is, wordt een kenmerk meegegeven aan de Wlzuitvoerder. De Wlz-uitvoerder dient vervolgens onderzoek te doen naar de benodigde zorgomvang.
In 2016 geeft het CIZ het kenmerk 'onderzoek doen naar meerzorg' mee in de keten naar de Wlzuitvoerder als de verzekerde aanspraak maakt op een zorgprofiel en:


Er is een noodzaak van invasieve beademing.



Er is een noodzaak van non-invasieve beademing.



Er is aanspraak op een zorgprofiel ‘VG-wonen met intensieve begeleiding en intensieve verzorging’
(VG-5) én er is sprake van een noodzaak tot permanent toezicht vanwege zwaar complexe somatische
problematiek.



Er is aanspraak op een zorgprofiel ‘VG-wonen met begeleiding en volledige verzorging en verpleging’
(VG-8) én er is sprake van een noodzaak tot permanent toezicht vanwege zwaar complexe somatische
problematiek.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 14 van 87

Onderstaand beschrijven we per type regeling hoe de aanvraag verloopt en hoe de
procedures worden gehanteerd. Daarnaast is iedere regeling weergegeven in een
stroomschema.

2.1 Regeling Meerzorg
De regeling Meerzorg is bedoeld voor cliënten die meer zorg nodig hebben dan is
opgenomen in hun zorgprofiel. De meeste cliënten kunnen voldoende zorg ontvangen
vanuit hun zorgprofiel, maar circa 5% van de cliënten heeft een dermate intensieve
zorgvraag dat deze omvang onvoldoende is. Hierbij gaat het vaak om mensen met
meervoudig, complexe handicaps, zowel lichamelijk als verstandelijk.
Met de invoering van de Wlz op 1 januari 2015 staat het recht op Meerzorg
beschreven in artikel 3.1.1 van het Besluit Langdurige zorg. Hierin is opgenomen dat
een verzekerde recht heeft op Meerzorg wanneer de cliënt behoefte heeft aan zorg
die minimaal 25% hoger is dan (de uren van) het geïndiceerde zorgprofiel en is
geïndiceerd voor één van de volgende zorgprofielen: VG-5, VG-7, VG-8, LG-5, LG-6,
LG-7, ZG-3-auditief, ZG-5-visueel, LVG-4, LVG-5, SGLVG, VV-7, VV-8, GGZ-6B of GGZ7B. Wanneer dit van toepassing is, kan de zorgaanbieder bij de Wlz-uitvoerder een
aanvraag voor Meerzorg indienen.
Om aanvragen voor Meerzorg uniform te kunnen beoordelen, hebben ZN en de Wlzuitvoerders gezamenlijk een protocol opgesteld. Hiervoor zijn ook het CCE, het
Zorginstituut, VGN, ActiZ, Per Saldo, Ieder(in) en GGZ Nederland geconsulteerd. Het
protocol (Protocol Uitvoering Regeling Meerzorg 2016, ZN 2016) beschrijft het proces
van aanvraag tot realisatie van Meerzorg. Het protocol maakt onderscheidt tussen
Meerzorg in een instelling en Meerzorg voor thuiswonende cliënten.
Daarbinnen gelden verbijzonderingen naar sector en naar leveringsvorm. Het protocol
beschrijft ook in welke gevallen de aanvrager het CCE om advies moet vragen (het
CCE heeft met name expertise op het gebied van gedragsproblematiek). In gevallen
waar gedragsproblematiek niet aan de orde is, kan de Wlz-uitvoerder ervoor kiezen
om de aanvraag af te handelen zonder tussenkomst van het CCE. In paragraaf 2.2
volgt beknopt een uiteenzetting. Voor een gedetailleerde beschrijving verwijzen we
naar het genoemde protocol.
De kosten van het CCE-advies bedragen per 1 januari 2016 € 1.170,- per toetsing/
cliënt en zijn voor rekening van de zorgaanbieder.3

3

Voor cliënten met een alleen een pgb geldt dat de kosten van de advisering van het CCE niet ten laste
van de budgethouder komen.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 15 van 87

Marlies (meerzorg)
Marlies is 23 jaar, woont deels in een instelling, deels bij haar ouders, ze heeft zorgprofiel
VG-7. Haar ouders zijn niet volledig tevreden over de zorg die de instelling biedt. "Het
kind verpietert daar, dat doet pijn in je hart". Maar omdat de zorg vanwege haar
meervoudige beperking te zwaar is om volledig zelf ter hand te nemen, woont zij door de
week in een instelling (vier nachten) en slaapt drie nachten bij haar ouders, en een paar
weken tijdens vakanties en feestdagen. Ook als zij bij haar ouders thuis is, wordt extra
zorg ingekocht met een pgb. Marlies heeft een MPT waarbij een deel in zorg in natura
voor zorg in de instelling wordt ingezet. Vanwege de complexe problematiek, volledig
zorgafhankelijk en gedragsproblematiek (autisme, automutilatie) is meerzorg
aangevraagd. Dit wordt vooral in de thuissituatie ingezet. Marlies gaat vier dagen per
week naar de dagopvang van de instelling. Op de vrijdag en in het weekend vindt
dagbesteding in de thuissituatie plaats.

2.1.1 Intramuraal GZ
Er zijn twee procedures mogelijk voor het aanvragen van de regeling Meerzorg bij
intramurale zorg in de GZ. De reguliere aanvraagprocedure en de verkorte aanvraagprocedure.
Reguliere aanvraagprocedure
Deze procedure wordt, over het algemeen, ingezet wanneer Meerzorg voor een
langdurige periode wordt aangevraagd. Formeel dient de cliënt de aanvraag in bij de
Wlz-uitvoerder, materieel verloopt dit via de zorgaanbieder als zaakwaarnemer. De
zorgaanbieder dient namens de cliënt het Excel-sjabloon ‘Aanvraag Meerzorg’ in bij
de Wlz-uitvoerder, inclusief een zorgplan en een CCE-aanvraagformulier. De Wlzuitvoerder toetst of wordt voldaan aan de criteria zoals bovenstaand omschreven
(juiste zorgprofiel en minimaal 25% hogere zorgbehoefte in uren dan het zorgprofiel).
Wanneer hieraan is voldaan, vraagt de zorgaanbieder onafhankelijk advies bij het
CCE, waarbij de doorlooptijd van acht weken door de Wlz-uitvoerder wordt
opgeschort met maximaal acht weken. Het CCE voert een inhoudelijke beoordeling
uit waarbij het CCE de cliënt bekijkt in zijn/haar omgeving.
Bij de beoordeling toetst het CCE op de volgende voorwaarden:

Is er sprake van extreme zorgbehoefte?

Is een kwalitatief goed zorgplan aanwezig en wordt aan de randvoorwaarden
voldaan voor een goede invulling van het zorgplan?

Zijn de in het sjabloon berekende uren Meerzorg en de verdeling daarvan in de
prestaties ‘woonzorg’, ‘dagbesteding’ en ‘behandeling’ passend bij het
geaccordeerde zorgplan?

Bij hertoetsing: is er sinds de laatste CCE-advisering in het kader van Meerzorg op
een systematische wijze aan de doelen gewerkt?
Indien voldaan is aan a) komt de cliënt in aanmerking voor Meerzorg. Als ook voldaan
wordt aan b, c en d, honoreert de Wlz-uitvoerder de aanvraag en volgt de
beschikking. Deze beschikking wordt voor een periode van één tot drie jaar
toegekend. Wordt niet aan alle vier criteria voldaan, dan wijst het Wlz-uitvoerder de
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 16 van 87

aanvraag af. De Wlz-uitvoerder gaat in gesprek met de zorgaanbieder hoe met name
b, c en d aangepast kunnen worden of overplaatsing naar een andere zorgaanbieder
passend is.
Indien de cliënt één of meerdere toeslagen op een zorgprofiel ontvangt, komen deze
toeslagen te vervallen zodra de cliënt Meerzorg ontvangt. Dit geldt enkel voor de
reguliere procedure en niet voor de verkorte procedure.
Minimaal drie en maximaal vijf maanden voorafgaand aan het verstrijken van de
vastgestelde termijn van Meerzorg (= vervaldatum CCE-advies) moet de
zorgaanbieder, indien nog steeds relevant, een heraanvraag voor Meerzorg indienen
bij de Wlz-uitvoerder. De ingangsdatum is de vervaldatum van het vorige CCE-advies,
zodat Meerzorg naadloos doorloopt. Indien de zorgaanbieder de heraanvraag te laat
indient, kan een besluit voorafgaand aan het verstrijken van de termijn van Meerzorg
niet worden gegarandeerd.
In figuur 3 is de reguliere aanvraagprocedure van de regeling Meerzorg (intramuraal)
in een stroomschema weergegeven:

Figuur 3 – Reguliere aanvraagprocedure (GZ - intramuraal)

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 17 van 87

Verkorte aanvraagprocedure
Deze procedure is van toepassing wanneer Meerzorg voor een periode van maximaal
zes maanden wordt ingezet en er al directe betrokkenheid is vanuit het CCE bij de
cliënt in de vorm van een eerder uitgevoerde consultatie. Daarnaast is de inzet
maximaal 40 uren Meerzorg per week over de aangevraagde periode. Verder gelden
dezelfde voorwaarden die bij een aanvraag binnen de reguliere procedure van
toepassing zijn (juiste zorgprofiel en minimaal 25% hogere zorgbehoefte dan het
zorgprofiel).
In tegenstelling tot de reguliere procedure, start de procedure met een aanvraag
voor een Meerzorgadvies vanuit de zorgaanbieder bij het CCE. Het CCE voert in
principe geen gesprek met de betrokkenen en de cliënt zelf, maar beoordeelt de
aanvraag met een bureaucontrole. Bij een positief advies, geeft het CCE een
Meerzorgadvies met daarin vermeld de periode en het totaal aantal uren Meerzorg
voor de desbetreffende cliënt. Het CCE stuurt de adviesbrief naar de zorgaanbieder
en een kopie naar de Wlz-uitvoerder. De Wlz-uitvoerder honoreert in principe de
Meerzorg zoals vermeld in de adviesbrief het CCE stuurt de zorgaanbieder een
beschikking voor een periode van maximaal zes maanden. De zorgaanbieder
informeert vervolgens de cliënt over deze beschikking. Het aanvraagproces heeft een
maximale doorlooptijd van acht weken. De aanbieder heeft daarbij de plicht om alle
gevraagde informatie zo spoedig mogelijk te leveren en is daarbij zelf medeverantwoordelijk voor de doorlooptijd.
Het CCE-advies voor Meerzorg heeft een beperkte geldigheidsduur van maximaal zes
maanden. Minimaal twee weken voorafgaand aan het verstrijken van deze termijn
dient de zorgaanbieder, indien nog steeds relevant, een heraanvraag in bij het CCE.
De zorgaanbieder mag maximaal twee termijnen van elk zes maanden verkorte
procedure Meerzorg aanvragen. Figuur 4 geeft de verkorte aanvraagprocedure van de
regeling Meerzorg (intramuraal) weer:

Figuur 4 – Verkorte aanvraagprocedure (GZ – intramuraal)
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 18 van 87

2.1.2 Intramuraal VV en GGZ
Vanaf 1 januari 2016 is de regeling Meerzorg ook van toepassing op de sectoren VV en
GGZ. Voor deze sectoren wordt 2016 als een ingroei-jaar beschouwd en bestaat er
(tijdelijk) een aparte procedure.
Allereerst worden de aanvragen voor een periode van maximaal 12 maanden
toegekend (en maximaal 40 uur per week). Wanneer de cliënt een indicatie heeft uit
de bovenstaande genoemde VV- of GGZ-zorgprofielen en de zorgvraag meer dan 25%
hoger is dan het aantal uren binnen het zorgprofiel, kan de aanbieder een aanvraag
indienen voor Meerzorg bij de Wlz-uitvoerder. Na deze aanvraag, stuurt de Wlzuitvoerder de aanvraagdocumenten naar de zorgaanbieder (Excel-sjabloon aanvraag
Meerzorg GGZ en VV). Na ontvangst controleert de Wlz-uitvoerder het sjabloon op
formele en financiële voorwaarden. Wanneer sprake is van enkel somatische zorg,
voert de Wlz-uitvoerder een inhoudelijke toets uit. Daarnaast kan de Wlz-uitvoerder
verzoeken om aanvullende informatie aan te leveren en wordt vaak een bezoek
gebracht aan de cliënt in zijn eigen context.
Wanneer (tevens) sprake is van ernstig probleemgedrag, wordt het CCE betrokken. Na
akkoord van de Wlz-uitvoerder op de formele en financiële toets (uren), is de
zorgaanbieder verplicht om advies aan het CCE te vragen. De gevraagde documenten
stuurt de aanbieder binnen een redelijke termijn door naar het CCE. Het CCE brengt
advies uit aan de Wlz-uitvoerder en de zorgaanbieder op basis van een inhoudelijke
toets. Daarbij gaat het CCE altijd op bezoek bij de cliënt in zijn eigen context en
volgt een gesprek met de betrokkenen (zoals professionals en verwanten). Daarnaast
kan het CCE verzoeken aanvullende informatie aan te leveren. Bij deze procedure
wordt, net als in de reguliere procedure, de doorlooptijd met maximaal acht weken
opgeschort door de Wlz-uitvoerder.
Bij de toets van het CCE zijn de voorwaarden zoals beschreven onder de reguliere
procedure van toepassing. Indien voldaan is aan a) heeft de cliënt recht op Meerzorg.
Als ook voldaan wordt aan b, c en dan honoreert de Wlz-uitvoerder de aanvraag en
volgt de beschikking. Wordt niet aan b en c voldaan, dan wijst de Wlz-uitvoerder de
aanvraag af en gaat in gesprek met de zorgaanbieder hoe aan b en c voldaan kan
worden, waarna Meerzorg alsnog kan worden toegekend.
Indien van toepassing en nog steeds relevant, dient de zorgaanbieder (in geval van
enkel somatische zorg) minimaal acht weken voorafgaand aan het verstrijken van de
termijn een heraanvraag in. Wanneer er (tevens) sprake is van probleemgedrag dient
de zorgaanbieder minimaal drie en maximaal vijf maanden voorafgaand aan het
verstrijken van de termijn een heraanvraag in. De ingangsdatum van de heraanvraag
is gelijk aan de vervaldatum van de vorige aanvraag om te zorgen voor een naadloze
aansluiting.
Figuur 5 geeft de aanvraagprocedure van de regeling Meerzorg binnen de sectoren VV
en GGZ in een stroomschema weer:

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 19 van 87

Figuur 5 – Aanvraagprocedure VV & GGZ (intramuraal)

2.1.3 Extramuraal (VPT, MPT, pgb)
Onderstaand beschrijven we de procedure voor thuiswonende cliënten. Voor de
verzilveringsvormen VPT, MPT en pgb zijn dezelfde voorwaarden van toepassing om
voor Meerzorg in aanmerking te komen. Aanvullend geldt dat 24-uurs toezicht
onbetaald geregeld is en niet is opgenomen onder de Meerzorg aanvraag. Daarnaast
geldt de eis dat een HBO-verpleegkundige of Sociaal Pedagogische Hulpverlener.
(SPH-er) betrokken is bij de zorg thuis.
De aanvraagprocedure binnen de verschillende verzilveringsvormen ziet er in grote
lijnen hetzelfde uit. Wanneer blijkt dat er meer zorg nodig is, neemt de zorgaanbieder/cliënt(vertegenwoordiger)4 contact op met de Wlz-uitvoerder. Vervolgens
stuurt de Wlz-uitvoerder de aanvraagdocumenten naar de aanvrager, eventueel
samen met een aanvraagdocument voor het CCE-advies (indien sprake is van gedragsproblematiek). Bij binnenkomst van de aanvraag beoordeelt de Wlz-uitvoerder of de
aanvraag Meerzorg voldoet aan de criteria. Indien de reden voor de aanvraag
Meerzorg somatische problematiek betreft zal de Wlz-uitvoerder een afspraak met de
cliënt maken om de aanvraag door te nemen. Indien de reden voor de aanvraag

4

Bij VPT is de zorgaanbieder verantwoordelijk voor het aanvragen van Meerzorg. Bij een pgb is de cliënt
verantwoordelijk en bij een MPT is de cliënt verantwoordelijk eventueel in samenwerking met de ZINaanbieder.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 20 van 87

gedragsproblematiek betreft zal de Wlz-uitvoerder de aanvraag, indien compleet,
doorsturen naar het CCE.
De Wlz-uitvoerder beoordeelt de aanvraag voor Meerzorg op basis van het cliëntprofiel,
het Persoonlijk Plan, de benodigde zorg, de bijkomende problematiek en aanvullende
gegevens die zijn aangeleverd. Bij een eerste aanvraag voor Meerzorg wordt ter
beoordeling van de persoonlijke omstandigheden van de verzekerde door de Wlzuitvoerder een huisbezoek afgelegd, tenzij het CCE de verzekerde al bezoekt.
De Wlz-uitvoerder beoordeelt de aanvraag op basis van de volgende criteria:

Er is een geldige CIZ-indicatie voor een zorgprofiel waarbij Meerzorg aangevraagd
kan worden.

Er is sprake van extreme zorgbehoefte. Duidelijk moet vastgelegd zijn, wat de
aard en omvang is van de uren zorg die het zorgprofiel overstijgt en die wel
noodzakelijk is, gelet op de zorgvraag van de verzekerde.

In de aanvraag is rekening gehouden met gebruikelijke zorg, respijtzorg en
mantelzorg.

Het Persoonlijk Plan sluit aan bij de zorgvraag.

Uit het Persoonlijk Plan blijkt dat er kwalitatief goede zorg wordt geleverd en
dat de randvoorwaarden hiervoor in de thuissituatie aanwezig zijn.

Er moet, binnen grenzen van redelijkheid en billijkheid, geen doelmatiger
zorgaanbod zijn.

Bij gedragsproblematiek dient er een positief advies van het CCE te liggen.

Er moet sprake zijn van 25% meer behoefte aan uren zorg dan beschikbaar in het
zorgprofiel.

Er moet minstens één professionele zorgverlener betrokken zijn bij de directe
zorgverlening.

Bij het opstellen van het Persoonlijk Plan, het jaarlijks evalueren, een vervolgaanvraag en de directe zorgverlening is een gedragskundige/behandelaar
betrokken.
Wanneer sprake is van extreme zorgzwaarte vanwege somatische problematiek,
beoordeelt de Wlz-uitvoerder de aanvraag zelf. Wanneer er (ook) sprake is van
gedragsproblematiek, wordt het CCE betrokken in het proces. Voordat Meerzorg kan
worden aangevraagd, moet eerst worden nagegaan of de zorg mogelijk is vanuit een
toeslag of vanuit de EKT-regeling. Als die mogelijkheden onvoldoende blijken te zijn,
kan een aanvraag voor Meerzorg worden ingediend.
Onafhankelijk van de verzilveringsvorm, wordt de beschikking voor een periode van
één jaar afgegeven. Indien van toepassing en nog steeds relevant, dient de
verzekerde minimaal drie en maximaal vijf maanden voorafgaand aan het verstrijken
van de termijn een heraanvraag in te dienen. De ingangsdatum van de heraanvraag is
gelijk aan de vervaldatum van de vorige aanvraag om te zorgen voor een naadloze
aansluiting.
Specifieke aanvullingen per verzilveringsvorm:

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 21 van 87

VPT
Wanneer na contact met de Wlz-uitvoerder blijkt dat Meerzorg aangevraagd kan
worden, dient de zorgaanbieder een aanvraag in (via het reguliere Excel-sjabloon).
Wanneer de aanvraag betrekking heeft op somatische problematiek, legt de Wlzuitvoerder een huisbezoek af en beoordeelt de aanvraag. Bij gedragsproblematiek
stuurt de Wlz-uitvoerder de aanvraag door naar het CCE. Zij leggen een huisbezoek af
en stellen een advies op richting de aanbieder en de Wlz-uitvoerder.
MPT
Een modulair pakket bestaat uit twee leveringsvormen; a) de cliënt kan de
zorgfuncties afnemen bij meerdere zorg in natura aanbieders of b) de cliënt kan de
zorg deels via een pgb en deels via één of meerdere in natura aanbieders afnemen.
Heeft de Meerzorgaanvraag betrekking op het pgb-gedeelte, dan hanteren Wlzuitvoerders de pgb-procedure. Heeft de aanvraag betrekking op het zorg in natura
gedeelte, dan geldt de VPT-procedure. Bij de aanvraag vult de aanbieder een
rekenmodule in en stuurt deze naar de Wlz-uitvoerder. Vervolgens geldt dat bij
somatiek de Wlz-uitvoerder de beoordeling doet en bij gedragsproblematiek het CCE
adviseert (zie VPT).
pgb
Bij een Meerzorgaanvraag voor een pgb, ontvangt de cliënt de aanvraagdocumenten
(Excel-sjabloon in thuissituatie). Naast de voorwaarden die hierboven zijn omschreven,
toetst de Wlz-uitvoerder aanvullend of de gehanteerde tarieven voor de zorgverleners
redelijk en billijk zijn. Hierbij worden de maximum NZa-tarieven5 als richtlijn gebruikt.
Wanneer de aanvraag betrekking heeft op somatische problematiek, legt de Wlzuitvoerder een huisbezoek af en beoordeelt de aanvraag. Als sprake is van gedragsproblematiek, stuurt het Wlz-uitvoerder de aanvraag door naar het CCE. Zij leggen een
huisbezoek af en stellen een advies op richting de cliënt en de Wlz-uitvoerder.
De kosten van de advisering van het CCE worden niet ten laste van de budgethouder
gebracht. Bij een combinatie MPT/pgb en Meerzorg worden de kosten van advisering
in rekening gebracht bij de zorgaanbieder die het MPT levert. Bij een VPT betaalt de
zorgaanbieder de kosten van de advisering van het CCE.
Figuur 6 geeft de globale aanvraagprocedure voor VPT, MPT en pgb van de regeling
Meerzorg (extramuraal) weer.

5

CA-BR-1610b Prestatiebeschrijvingen en tarieven modulaire zorg 2016.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 22 van 87

Figuur 6 – Aanvraagprocedure extramuraal

Verantwoorde en doelmatige zorg thuis
Wlz-uitvoerders hanteren het Toetsingskader doelmatige en verantwoorde zorg thuis (ZN, 29
juni 2016) om te beoordelen of de zorg thuis doelmatig en verantwoord is. Bij de beoordeling of
een Wlz-verzekerde op verantwoorde wijze zorg thuis kan ontvangen worden de volgende
criteria meegewogen: gevaarcriterium, beschikbaarheid sociaal/mantelzorgsysteem,
beschikbaarheid (professionele) zorg, medische veiligheid, vermogen tot aanbrengen
dagstructuur, ervaren gevoel van veiligheid en fysiek gevoel van veiligheid. De beoordeling van
verantwoorde zorg thuis vindt plaats nadat door de Wlz-uitvoerder is vastgesteld dat zorg
thuis doelmatig geleverd kan worden.
Voor doelmatige zorg geldt dat de kosten voor zorg bij een verzekerde thuis in principe niet
hoger mogen zijn dan de kosten voor de zorg die de verzekerde in een instelling zou ontvangen.
Voor de beoordeling van de doelmatigheid is in ZN-verband een rekenmodule ontwikkeld.

2.2 Toeslagen
Voor bepaalde cliëntcategorieën zijn specifieke toeslagen mogelijk. Deze toeslagen
kunnen aanvullend op het geïndiceerde zorgprofiel worden gedeclareerd. In de
beleidsregel CA_BR_1607b zijn alle toeslagen voor 2016 omschreven en is per toeslag
aangegeven welke voorwaarden gelden om ervoor in aanmerking te komen.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 23 van 87

Het betreft de volgende toeslagen:

Toeslag Huntington

Toeslag Cerebro Vasculair Accident (CVA)

Toeslag invasieve beademing

Toeslag non-invasieve beademing

Toeslag Multifunctioneel centrum (MFC)

Toeslag observatie

Toeslag Gespecialiseerde epilepsiezorg (GEZ) – laag

Toeslag Gespecialiseerde epilepsiezorg (GEZ) – midden

Toeslag Gespecialiseerde epilepsiezorg (GEZ) – hoog

Toeslag Niet strafrechtelijke forensische psychiatrie (NSPF)

Toeslag specialistische behandelzorg
Daarnaast is er nog een aantal toeslagen voor kinderen, jeugdigen en jongvolwassenen in de GZ. Deze toeslagen wijken af van de hierboven genoemde
toeslagen, omdat enkel de leeftijd van de cliënt bepalend is voor het toekennen van
de toeslag. Elke cliënt die voldoet aan de leeftijdscriteria heeft automatisch een
toeslag op zijn zorgprofiel.
De toeslagen hebben betrekking op bijna alle (sub)sectoren: VV, (L)VG, LG, ZG en
GGZ-B. Daarnaast kunnen de toeslagen ook bij alle verzilveringsvormen worden
toegepast. Per toeslag is in bovengenoemde beleidsregel opgenomen wat het doel is,
voor welke grondslagen/doelgroepen de toeslag van toepassing is en onder welke
voorwaarden deze ingezet kan worden. Voor een aantal toeslagen gelden specifieke
(expertise) eisen voor de zorgaanbieder die de toeslag wil declareren.
Om, door middel van toeslagen, in aanmerking te komen voor extra bekostiging
bovenop een zorgprofiel, wordt de volgende procedure doorlopen:

Allereerst merkt de zorgaanbieder op dat de zorg niet enkel geleverd kan worden
vanuit een zorgprofiel en hiervoor op een toeslag is aangewezen.

Jaarlijks worden productieafspraken gemaakt tussen de zorgaanbieders en de
Wlz-uitvoerders waarin ook de toeslagen worden meegenomen.

Wanneer deze afspraken zijn gemaakt, wordt het budgetformulier bij de NZa
ingediend en wordt de omvang en het tarief per productcode vastgesteld.

Na vaststelling, mogen de zorgaanbieders de betreffende (Meerzorg-)productcodes declareren.
Figuur 7 geeft de aanvraagprocedure van de toeslagen weer.

Figuur 7 – Aanvraagprocedure toeslagen

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 24 van 87

2.3 Persoonlijk Assistentie Budget (PAB)
Deze regeling biedt de mogelijkheid voor een opslag op het pgb ten behoeve van
persoonlijke assistentie. Deze opslag is bedoeld voor een kleine groep volwassen
cliënten die volledig regie hebben over het eigen leven, maar een zeer zware
lichamelijke beperking hebben en die vanuit medisch oogpunt zijn aangewezen op
permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de directe nabijheid om levensbedreigende situaties te voorkomen. Met de opslag is het mogelijk dat deze cliënten
zelfstandig kunnen wonen en participeren in de samenleving. Gedacht kan worden
aan rolstoelgebonden cliënten met chronische ademhalingsondersteuning zonder
handfunctie of met een slechte handfunctie. Deze cliënten hebben hulp nodig bij
praktische handelingen en (verpleegkundig) toezicht (Staatscourant 22 april 2015,
Wijziging Regeling langdurige zorg).
Een cliënt kan in aanmerking komen voor een PAB wanneer hij of zij de volgende
zorgprofielen door middel van een pgb verzilvert; LG-5 en LG-7. Vervolgens
beoordeelt de Wlz-uitvoerder een aanvraag op grond van vier criteria. De verzekerde:

is vanuit medische noodzaak aangewezen op permanent toezicht of 24 uur per
dag zorg in de nabijheid om de veiligheid in levensbedreigende situaties te
waarborgen;

is 18 jaar of ouder;

heeft geen cognitieve beperkingen;

kan op eigen kracht, zonder hulp van een vertegenwoordiger, de aan een budget
verbonden taken en verplichtingen op verantwoorde wijze uitvoeren en kan het
zorgaanbod op zodanige wijze afstemmen dat er sprake zal zijn van
verantwoorde zorg (Wlz: artikel 3.3.3, vierde lid, onderdeel b en c).
Het PAB is nadrukkelijk niet bedoeld voor verzekerden die deze taken met hulp van
een vertegenwoordiger willen uitvoeren.
De procedure rondom het aanvragen van een PAB ziet er als volgt uit. De Wlzuitvoerder stuurt de cliënt een formulier ‘Eigen Regie’ toe. De cliënt vult het
formulier in en retourneert dit samen met een medisch oordeel van een behandelend
arts aan de Wlz-uitvoerder. Vervolgens voert de Wlz-uitvoerder een gesprek met de
cliënt om de bovenstaande vier criteria te toetsen. Daarnaast beoordeelt de Wlzuitvoerder of de zorg op een verantwoorde en doelmatige wijze thuis kan worden
geboden en of de cliënt zelfstandig woont (Fokuswoning uitgesloten). Wanneer de
aanvraag voldoet aan de voorwaarden, verstuurt de Wlz-uitvoerder de beschikking en
volgt een ophoging van het pgb. Het pgb inclusief ophoging is maximaal € 219.000
(= € 25 x 8.760 uur per jaar) voor alleenstaanden en € 146.000 wanneer de cliënt een
gezonde partner heeft.
Figuur 8 geeft de aanvraagprocedure van het PAB weer.

Figuur 8 – Aanvraagprocedure PAB

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 25 van 87

2.4 Extra Kosten Thuis (EKT)
Als cliënten met een pgb of MPT binnen de Wlz niet uitkomen met de omvang van
zorg binnen hun zorgprofiel, kunnen zij mogelijk aanspraak doen op de EKT-regeling.
Allereerst wordt voor alle cliënten die zorg in de thuissituatie wensen te ontvangen,
getoetst of deze zorg doelmatig en verantwoord geleverd kan worden. Hiervoor is een
toetsingskader opgesteld. Bij enkele groepen is enige ondoelmatigheid toegestaan en
kan aanspraak gedaan worden op de EKT-regeling. Met deze regeling kan bij een pgb
of MPT 25% extra budget worden ingezet in de thuissituatie.
Onderstaande doelgroepen komen in aanmerking voor de EKT-regeling (Voorschrift
zorgtoewijzing Wlz. Zorgverzekeraars Nederland 1 april 2016):

Een verzekerde die de leeftijd van 23 jaar nog niet heeft bereikt en waarvan de
ouders/verzorgers hem/haar graag thuis willen laten opgroeien.

Een verzekerde die één of meer kinderen heeft die de leeftijd van 18 jaar nog
niet heeft bereikt, met het oog op de mogelijkheid van de verzekerde om deel
uit te maken van het thuis opgroeien van het kind.

Verzekerden die op zorg zijn aangewezen vanwege een somatische aandoening
(SOM) of een lichamelijke handicap (LG), zonder dat sprake is van een
verstandelijke handicap of een psychiatrische aandoening of psychogeriatrisch
beperking, met het oog op de mogelijkheid van de verzekerde om vanuit huis
inkomen uit werk te verkrijgen of om een studie of opleiding te volgen met het
oog op het verwerven van inkomen uit werk.
De beschikkingen die afgegeven worden voor de eerste twee doelgroepen zijn in
looptijd begrensd tot de leeftijd van 23 jaar respectievelijk 18 jaar. Wlz-uitvoerders
beoordelen uiterlijk zes weken voor het bereiken van deze leeftijdgrens of de
beschikking voor EKT kan worden verlengd op basis van de bepalingen voor de derde
doelgroep.
Wanneer de persoon aanspraak maakt op EKT, hanteert de Wlz-uitvoerder een vooraf
gedefinieerde rekenmethodiek om het budget te bepalen. Hiermee moet alle
noodzakelijke Wlz-zorg voor een thuiswonende persoon gefinancierd kunnen worden.
Het pgb-budget dat voor het geïndiceerde zorgprofiel geldt, wordt gehanteerd als
basisbudget (zowel bij een MPT als pgb). Dit budget kan met een EKT worden
verhoogd met maximaal 25% van het basisbudget. Het aanvullende budget mag
worden ingezet voor persoonlijke verzorging, verpleging, individuele begeleiding en
begeleiding in groepsverband. In overleg met de Wlz-uitvoerder wordt de
samenstelling (functies) van het EKT bepaald (Toetsingskader doelmatige en
verantwoorde zorg thuis, Zorgverzekeraars Nederland, 2015).
De toeslag EKT is niet van toepassing op:

Cliënten die wonen in een geclusterde setting (bijvoorbeeld een kleinschalig
wooninitiatief).

Cliënten die deel uitmaken van een gezin waarbij meerdere personen binnen dat
gezin aanspraak maken op de EKT-regeling. Vanuit ZN wordt verwacht dat enige
doelmatigheid wordt bereikt bij de inzet van zorg, waardoor het als niet redelijk
wordt beschouwd om voor iedere persoon te rekenen met maximaal 25% EKT
bovenop het zorgprofiel.

Cliënten die in aanmerking komen voor Palliatief Terminale Zorg (PTZ), Meerzorg
of een PAB.
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 26 van 87

Stapeling van het EKT met Meerzorg of het PAB is niet mogelijk. Het is wel mogelijk
om naast het EKT gebruik te maken van bepaalde toeslagen.

Peter
Peter is elf jaar. Hij is meervoudig beperkt, heeft leerplichtontheffing en gaat naar een
‘particulier’ speciaal kinderdagcentrum. Zijn ouders kunnen zich niet vinden in het
beschikbare intramurale aanbod. De ouders komen niet uit met het beschikbare budget.
Peter is volledig zorgafhankelijk, incontinent, loopt niet, (kruipt), is spastisch en heeft
continue één-op-één begeleiding nodig. Omdat Peter veel begeleiding nodig heeft in de
thuissituatie, is een EKT aangevraagd. Op dit moment krijgen zij 17% bovenop het
afgegeven Zorgprofiel VG-5. Beide ouders werken buitenhuis hetgeen betekent dat er
opvang is in huis als Peter thuiskomt, extra hulp ’s morgens tijdens het spitsuur en extra
hulp tijdens de weekenden en vakanties.

Figuur 9 geeft de aanvraagprocedure van de EKT regeling weer.

Figuur 9 – Aanvraagprocedure EKT

2.5 Vergelijking procedures
Wanneer we de procedures voor het aanvragen en toekennen van de verschillende
regelingen vergelijken, zien we verschillen. Bijvoorbeeld in de mate van complexiteit
van de aanvraag (voor de toeslagen is deze het eenvoudigst).

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 27 van 87

In onze ogen is er een verschil tussen Meerzorg en de toeslagen enerzijds en EKT en
PAB anderzijds. Voor de laatste twee regelingen wordt extra budget toegekend om
enige ondoelmatigheid in de zorgverlening thuis te bekostigen.
In de Wlz geldt het uitgangspunt dat thuis wonen met een VPT, MPT of pgb niet
duurder mag zijn dan de kosten van de (medische) zorg voor deze cliënt bij een
intramurale opname. Soms heeft een cliënt er veel baat bij om thuis te wonen.
Daarom heeft de wetgever een aantal uitzonderingssituaties opgenomen in de
Regeling langdurige zorg. Dit zijn de groepen verzekerden zoals beschreven bij EKT
en PAB. Voor deze doelgroepen is enige ondoelmatigheid toegestaan om zorg thuis
mogelijk te maken. Hier geldt dus dat de cliënten geen behoefte zouden hebben aan
meer uren zorg dan is opgenomen in het zorgprofiel wanneer ze intramuraal zouden
verblijven. Maar om thuis te kunnen blijven wonen, zijn er wel extra uren zorg (en
budget) nodig.
Bij de toeslagen en bij de regeling Meerzorg gaat het om cliënten waar het
zorgprofiel/ZZP niet passend is bij de zorg die nodig is. Toeslagen zijn ontwikkeld
voor cliëntgroepen met een bijzondere zorgvraag die samenhangt met specifieke
cliëntkenmerken. Aan de hand van de gemeenschappelijke kenmerken kunnen de
cliënten die in aanmerking komen voor een toeslag eenduidig afgebakend worden. Bij
de Regeling Meerzorg gaat het om maatwerk bij een zorgzwaarte die uitstijgt boven
het hoogste zorgprofiel/ZZP in een reeks zorgprofielen.
Bij Meerzorg en de toeslagen moet de zorglevering thuis wel voldoen aan het
uitgangspunt dat thuis wonen met een VPT, MPT of pgb niet duurder mag zijn dan de
kosten van de (medische) zorg voor deze cliënt bij een intramurale opname.
Opmerkelijk is dat bij Meerzorg extramuraal de voorwaarde geldt dat 24-uurs
toezicht onbetaald geregeld moet zijn en niet mag worden opgenomen onder de
Meerzorg aanvraag, terwijl bij het PAB de opslag op het pgb mede bedoeld is om het
24-uurs toezicht te realiseren. Verder kan Meerzorg alleen worden besteed aan direct
cliëntgebonden uren, terwijl de andere regelingen ruimere bestedingsmogelijkheden
kennen.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 28 van 87

3. Reden aanvraag
Een onderdeel van het onderzoek is meer zicht te krijgen op de reden van de
aanvraag. Er zijn in de praktijk cliënten waarbij het best passende zorgprofiel niet
toereikend is voor de benodigde zorg. Om meer zicht te krijgen op kenmerken van
cliënten die een rol spelen bij de behoefte aan meer zorg, gaan we in dit hoofdstuk
in op de reden van de aanvraag voor meer zorg. We bespreken de reden van aanvraag
per regeling.

3.1 Toeslagen
In hoofdstuk 2 is een beschrijving gegeven van de toeslagen. Of een cliënt in
aanmerking komt voor één van deze toeslagen ligt aan de ‘diagnose’ die gesteld
wordt bij een cliënt. In de beleidsregel CA-BR-1607b (Prestatiebeschrijvingen en
tarieven zorgzwaartepakketten) staan alle voorwaarden per toeslag beschreven.
Enkele voorbeelden wanneer een cliënt in aanmerking komt voor een toeslag:
Toeslag Huntington
Om voor deze toeslag in aanmerking te komen moet er een diagnose, ziekte van
Huntington, zijn vastgesteld en moet de cliënt beschikken over een indicatie voor
ZZP VV-8. De extra middelen zijn nodig omdat bijvoorbeeld: het personeel specifieke
kennis moet hebben, er specifieke medicatie, voeding, hulpmiddelen en meubilair
nodig zijn.
Toeslag invasieve beademing (IB)
De toeslag IB is voor cliënten met invasieve beademing om hen te voorzien in de
assistentie bij handelingen die noodzakelijk zijn. Er is deskundig en bekwaam
personeel nodig om levensbedreigende situaties te voorkomen en persoonlijke
alarmering. Om voor deze toeslag in aanmerking te komen moet een cliënt
beschikken over één van de indicaties ZZP LG-1 tot en met ZZP LG-7 of ZZP VV-1 tot
en met ZZP VV-10.
Toeslag Observatie
Indien er bij aanmelding nog een onduidelijk of onvolledig beeld van de cliënt is én er
is onduidelijkheid over de begeleidings- en behandelingsbehoefte van de cliënt kan
de toeslag Observatie van toepassing zijn. Deze toeslag is mogelijk bij bepaalde ZZP’s
en de zorgaanbieder moet beschikken over specifieke expertise rondom observatie.
De observatieperiode neemt gemiddeld één jaar in beslag. De toeslag geeft de
zorgaanbieder ruimte om door middel van multidisciplinaire en integrale
beeldvorming, een passend advies voor behandeling of begeleiding op te stellen.
Het vaststellen van de diagnose en de beoordeling gebeurt door de zorgaanbieder.
Het zorgkantoor heeft vervolgens als taak om te toetsten of aan de gestelde
voorwaarden is voldaan. In de praktijk geven zorgaanbieders aan dat de ruimte om
toeslagen te declareren onderdeel uitmaakt van de productieafspraken met de Wlzuitvoerder.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 29 van 87

3.2 Extra kosten thuis (EKT)
In de regeling staan de doelgroepen beschreven die in aanmerking komen voor de
regeling (zie hoofdstuk 2).
Een belangrijk verschil met de regeling Meerzorg of de toeslagen, is dat deze regeling
een stukje ondoelmatigheid overbrugt. De cliënten die een beroep doen op EKT
hebben een geldig zorgprofiel/ZZP. Omdat de cliënt graag thuis wil blijven wonen én
voldoet aan de gestelde voorwaarden, kunnen ze een beroep doen op de regeling
EKT.
De Wlz-uitvoerders hebben aangegeven dat in veruit de meeste aanvragen (80%), een
EKT wordt aangevraagd omdat de ouders/verzorgers van de verzekerde hem/haar
graag thuis wil laten opgroeien. Dit beeld is bevestigd tijdens de interviews met de
cliëntvertegenwoordigers. Zij geven aan dat ze met het huidige pgb de zorg thuis
voor hun kind niet meer kunnen realiseren en behoefte hebben aan bijvoorbeeld
extra ondersteuning voor logeren en naschoolse opvang om de verzorgers te
ontlasten.

Ouder van een cliënt geeft aan:
“Wij willen onze dochter graag thuis verzorgen. Wij maken gebruik van de regeling EKT
voor onze dochter om haar eens per twee weken een weekend te laten logeren in een
logeerhuis en twee dagdelen naschoolse opvang te organiseren”

3.3 Persoonlijk assistentie budget (PAB)
De PAB-regeling is opgesteld voor een kleine en specifieke doelgroep. Deskundigen
(orthopedagogen en Wlz-uitvoerders) hebben aangegeven dat de criteria sturend zijn.
Als een cliënt niet uitkomt met het reguliere budget om zelfstandig te wonen en naar
vermogen te participeren in de samenleving, kan de regeling PAB uitkomst bieden.
De reden voor aanvraag is dat de wens om zelfstandig te wonen in een situatie
waarbij behoefte is aan permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid om
de veiligheid in levensbedreigende situaties te waarborgen.

Voorbeeld cliëntsituatie met regeling PAB
Een man van 37 jaar met een 7-LG indicatie. De man heeft ALS in een vergevorderd
stadium. Hij communiceert via computersensoren en kan alleen zijn ogen bewegen. De
man wordt door twee personen tijdens meerdere zorgmomenten per dag invasief beademd
en uitgezogen.

3.4 Meerzorg
Voor de toeslagen, EKT en PAB zijn de ‘kenmerken’ van de cliënten die behoefte
hebben aan meer zorg beschreven in de voorwaarden van die regelingen. Bij
Meerzorg is er sprake van een grotere diversiteit.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 30 van 87

De uitwerking van de reden van aanvraag voor Meerzorg richt zich met name op de
cliënten in de gehandicaptensector, omdat in deze sector het meest een beroep op
de regeling wordt gedaan. In de sectoren Verpleging en Verzorging (VV) en
Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) is deze regeling nog (te) kort van toepassing om
hierover een betrouwbare uitspraak te kunnen doen. De uitwerking in deze paragraaf
is gebaseerd op ervaringen in de gehandicaptenzorg tenzij anders vermeld.
Om zicht te krijgen op de reden van aanvraag voor Meerzorg hebben we gesproken
met 17 gedragsdeskundigen en drie toetsers van het CCE. Deze gesprekken hebben
telefonisch plaatsgevonden. In bijlage 2 is de totale vragenlijst opgenomen, waarvan
de uitvraag rondom reden van aanvraag een onderdeel van uitgemaakte. De toetsers
zijn benaderd met deze specifieke vraag.
De partijen geven aan dat het bij circa 90-95% van de aanvragen gaat om cliënten
met extreme vormen van probleemgedrag, ook wel ‘moeilijk verstaanbaar gedrag’
genoemd. Moeilijk verstaanbaar gedrag is geen eenduidig te classificeren cliëntkenmerk, maar veelal het resultaat van de wisselwerking tussen een kwetsbare cliënt
en zijn omgeving. De cliënt reageert met probleemgedrag op een omgeving die er
niet in slaagt aan te sluiten op wat de cliënt nodig heeft of aankan. En andersom
speelt het risico dat professionals, bijvoorbeeld uit angst voor (het probleemgedrag
van) de cliënt, terugvallen in een beheersmatige aanpak met veel dwang en drang. 6
Het CCE werkt met een checklist waarmee de verschillende aspecten worden
geïnventariseerd die van belang zijn voor de beoordeling van Meerzorg. In bijlage 3 is
deze checklist opgenomen. Elementen die hierbij aan de orde komen zijn onder
andere: daginvulling, medicatie, soort probleemgedrag, vastgestelde somatische
problematiek, vastgestelde psychische problematiek, middelen en maatregelen.
Het CCE heeft een analyse gemaakt van de aanvragen voor Meerzorg in 2015 7:

In bijna 60% van de aanvragen worden of werden in een vrij recent verleden
vrijheid beperkende maatregelen toegepast. Zoals: afzondering (insluiten in
speciale prikkelarme kamer), fixatie (beperken van iemand in zijn bewegingsvrijheid), gedwongen medicatie, separatie (intensieve afzondering in goedgekeurde separatieruimte) en onder dwang toedienen van vocht/voedsel.

Bij 15% is een syndroom vastgesteld. Bijvoorbeeld Down, Prader-Willi.

Bij 60% van de cliënten die door het CCE zijn beoordeeld is er sprake van
vastgestelde somatische problematiek, zoals motorische beperking, hart- en
vaatziekten, spasticiteit en stofwisselingsziekte.

In ruim twee derde van de situaties is sprake van vastgestelde psychische - of
psychiatrische problematiek.
Bij probleemgedrag gaat het dus om een combinatie van factoren, die altijd in
samenhang moeten worden beoordeeld. In de praktijk gaat het vaak om cliënten
waarbij sprake is van een vorm van autisme of om cliënten die vanwege hun
probleemgedrag verhuisd zijn naar een andere groep of instelling. Maar deze
kenmerken alleen zijn geen voorspeller voor de behoefte aan Meerzorg.

6

Factsheet meerzorg bij probleemgedrag. CCE, 2014.

7

Hierin ontbreken dus de VV en de GGZ.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 31 van 87

Het is wel mogelijk om de factoren die een rol spelen in te delen in twee
categorieën:

Kenmerken van de cliënt zelf: bijvoorbeeld angsten voor bepaalde situaties of
traumatische ervaringen waardoor probleemgedrag is ontstaan.

De interactie tussen de cliënt en zijn context/omgeving: bijvoorbeeld als er veel
ruzies zijn tussen medecliënten die het probleemgedrag van de cliënt ‘triggeren’.
Uit de interviews met cliëntvertegenwoordigers blijkt dat de redenen divers zijn.
Enkele citaten:
“Voor onze zoon wordt Meerzorg ingezet omdat er behoefte is aan extra nabijheid in
de vorm van één-op-één begeleiding. Mijn zoon heeft heel veel bevestiging nodig.
Meerzorg maakt mogelijk dat hij veel individuele dingen kan doen; nieuwe dingen
kan leren. Vaste begeleiders, die ook meegaan naar de dagbesteding”. (Ouder van
cliënt met Meerzorg.)
“Cliënt woont bij ouders en heeft zeer moeilijk verstaanbaar gedrag en vaak twee
begeleiders nodig om hem naar bijvoorbeeld de dagbesteding te brengen. Ook bij
dagbesteding is één-op-één begeleiding noodzakelijk. Begeleiding moet altijd met
cliënt bezig zijn om cliënt af te leiden. Anders wordt met alles gegooid, verwondt
hij zichzelf heel erg. … Zonder extra middelen is het niet mogelijk dat hij thuis
woont, maar in instelling zal hij ook gefixeerd moeten worden, platgespoten”
(cliëntvertegenwoordiger).
"Mijn dochter woont weer thuis nadat ze vereenzaamde en wegzakte in passiviteit in
de instelling. Met het extra geld is wat extra verzorging en verpleging mogelijk; en
extra budget om te logeren zodat ik af en toe ontlast ben. Het logeren is heel duur,
kost circa € 2.000 per week.” (Moeder van een cliënt met Meerzorg.)
In de kern gaat het bij cliënten met Meerzorg om het leveren van maatwerk. Het
classificeren van cliënten in categorieën met vergelijkbare kenmerken is daarom niet
goed mogelijk. Er is wel onderscheid te maken naar of de Meerzorg langdurig of
tijdelijk nodig is.
Voor de cliënten waarbij de Meerzorg langdurig van toepassing is, is de reden vaak te
vinden in cliëntfactoren (bijvoorbeeld blijvend onvoorspelbaar ernstig probleemgedrag). Voor deze cliënten geldt dat, zelfs wanneer de context optimaal is, er nog
steeds meer zorg nodig is. Er is dan bijvoorbeeld sprake van een degeneratief proces
waarbij het niet de verwachting is dat de extra behoefte minder zal worden. Langdurig
is langer dan drie jaar en vaak levenslang vanaf het moment dat Meerzorg aan de orde
is. Bijvoorbeeld: cliënten die uit zichzelf tot geen enkele actie komen. Zij moeten bij
elke handeling geholpen worden zoals bij opstaan, eten, drinken, aankleden, zich
verplaatsen et cetera. Dit vergt (veel) meer uren zorg dan beschikbaar is vanuit het
zorgprofiel/ZZP.
Er is ook een categorie cliënten waarbij de behoefte aan Meerzorg tijdelijk van aard
is. Hierbij is ook sprake van probleemgedrag, maar de investering van Meerzorg is van

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 32 van 87

korte duur. De investering kan ervoor zorgen dat het probleemgedrag structureel
afneemt of beter beheersbaar is.
Voorbeeld van een tijdelijke investering: extra uren inzetten om het gedrag van de
cliënt beter te leren kennen en te bestuderen om vervolgens de cliënt beter te
kunnen begeleiden.
“… bij veel cliënten is het resultaat een toename van kwaliteit van bestaan, zoals
een zinvolle daginvulling, socialere leefomgeving, afname probleemgedrag. In het
algemeen ben ik van mening dat Meerzorg een mooie bijdrage heeft. Het doel is om
Meerzorg af te bouwen. Verminderen van het toepassen van middelen en
maatregelen, medicijngebruik...” (toetser CCE)
De reden voor Meerzorg is in de proeftuin niet anders dan in het reguliere proces. De
wijze waarop de Meerzorg wordt ingezet kan verschillen tussen regulier en de
proeftuinen.
Reden Meerzorg sector Verpleging en Verzorging
Over de reden van Meerzorg is er één toetser die hier binnen de sector VV enige
ervaring mee heeft. Ook hierbij is vaak sprake van probleemgedrag bij de cliënten.
Een complicerende factor is de beperkte kennis van het personeel over
gedragsproblematiek. Mogelijk kan handelingsverlegenheid de aanleiding zijn om in
situaties van ernstige gedragsproblematiek een beroep te doen op Meerzorg. Het
aantal waarnemingen in het onderzoek voor de sector VV is te klein om hier in het
algemeen een uitspraak over te doen.
Als er sprake is van somatische problematiek dan ligt de beoordeling van Meerzorg bij
het zorgkantoor. Het gaat om situaties waarbij de cliënt één van de volgende ZZP’s
heeft: ZZP 8 VV, ZZP 5 LG, ZZP 6 LG, ZZP 7 LG en ZZP 8 VG.

Het locked-in syndroom kan een reden zijn voor het aanvragen van Meerzorg. Een cliënt
met het locked-in syndroom zit opgesloten in het eigen lichaam. Er is sprake van
verlamming vanaf een punt tussen de ogen en de neus naar omlaag; de oorzaak is veelal
een herseninfarct. Het bewustzijn is volledig is bewaard. De getroffen cliënt beschikt
bijna altijd over zijn volledige zintuigen; horen, zien, voelen, ruiken, proeven en denken;
alles functioneert. Door de volledige verlamming is spreken niet meer mogelijk en zijn er
problemen met slikken. Communiceren is alleen mogelijk met de ogen. Ook langdurige
kunstmatige beademing en voeding is in veel gevallen noodzakelijk.
Het aanleren van een alternatieve manier van communiceren is erg belangrijk om deze
cliënten weer enig perspectief te kunnen bieden. Er zijn hulpmiddelen (computers) die het
communiceren via het knipperen met de ogen ondersteunen.

3.5 Vergelijking redenen per regeling
De redenen van aanvraag voor meer zorg zijn divers. De vier regelingen hebben een
verschillende aanleiding. Bij de regeling EKT en PAB is de wens om thuis te (blijven)
wonen de reden van aanvraag. Omdat het best passende ZZP niet toereikend is in de
thuissituatie, is hier voor specifieke categorieën cliënten een regeling voor getroffen.
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 33 van 87

Deze twee regelingen staan een zekere mate van ondoelmatigheid toe om cliënten de
mogelijkheid te bieden om thuis te blijven wonen.
De regeling toeslagen biedt specifieke doelgroepen extra middelen.
De regeling Meerzorg biedt cliënten extra ondersteuning, omdat het best passende
ZZP niet toereikend is. De deskundigen geven aan dat de reden voor het aanvragen
van Meerzorg vaak samenhangt met probleemgedrag. De redenen voor het
probleemgedrag zijn echter niet eenvoudig te benoemen. Er is altijd sprake van een
stapeling van cliëntkenmerken (zoals diagnoses, stoornissen, beperkingen) en
contextfactoren die allen hun effect hebben en in samenhang moeten worden gezien.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 34 van 87

4. Gebruik van en ervaringen met meer zorg
In dit hoofdstuk presenteren we de resultaten van de analyse van de kwantitatieve
gegevens die we bij de Wlz-uitvoerders hebben verzameld over het gebruik van de
regelingen. Daarna geven we weer wat de ervaringen zijn van de cliënten en andere
betrokkenen met de regelingen.

4.1 Omvang gebruik regelingen meer zorg
In deze paragraaf schetsen we een overzicht van het gebruik van de verschillende
regelingen. In de volgende paragrafen zoomen we in op de vier regelingen.
Om de gepresenteerde aantallen gebruikers en de kosten van de regelingen goed te
kunnen duiden, geven we eerst enkele cijfers over de Wlz. Landelijk beschikken op
peildatum 1 oktober 2015 ruim 282.000 mensen8 over een geldig indicatiebesluit voor
zorg met verblijf binnen de Wlz. De NZa geeft aan dat de contracteerruimte voor Wlz
in 2015 en 2016 respectievelijk € 16.505 miljoen en € 16.605 miljoen bedraagt. Voor
pgb is dit in 2015 en 2016 respectievelijk € 1.485 miljoen en €1.671 miljoen.
De gegevens over het gebruik zijn gebaseerd op een uitvraag bij alle Wlz-uitvoerders.
De 31 Wlz-uitvoerders geven uitvoering van de regeling meer zorg. Het gebruik per
Wlz-uitvoerder per meer zorg regeling is opgenomen in bijlage 4. Indien in de analyse
van andere bronnen dan de gegevens van de Wlz-uitvoerder gebruik is gemaakt, staat
dit vermeld.
Aantal gebruikers
Figuur 10 geeft het aantal cliënten weer dat op 1 januari 2016 aanspraak maakte op
één van de vier meer zorg regelingen. Cliënten die gebruikmaken van meerdere
regelingen, zijn voor beide typen meegeteld.

Figuur 10. Aantal gebruikers verbijzonderd naar regeling meer zorg
8

Bron www.ciz.nl kwartaalrapportage CIZ 2015 Q1 – Q3, Indicatiestelling Wlz

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 35 van 87

De meeste cliënten met meer zorg maken gebruik van de regeling Meerzorg of een
toeslag. De EKT- en PAB-regelingen komen veel minder voor. Mogelijk is het van
invloed dat deze regelingen vanaf medio 2015 bestaan, maar toch blijft het lage
aantal opmerkelijk.
Hierbij is het van belang om op te merken dat er een groep is van ongeveer 13.000
cliënten met een AWBZ-indicatie voor extramurale zorg met zulke zware beperkingen
dat zij waarschijnlijk aan het Wlz-indicatiecriterium voldoen: de 'Wlz-indiceerbaren'.
Deze groep cliënten wordt momenteel geherindiceerd door het CIZ. De verwachting is
dat een substantieel deel van deze groep in aanmerking komt voor de EKT-regeling.
Cliënten kunnen kiezen of ze de zorg in een Wlz-instelling (intramuraal) of thuis
verzilveren. De mogelijkheden hiervoor verschillen per regeling. In tabel 3 maken we
hier een onderscheid naar verbijzonderd naar regeling en sector.
Regeling

Intramuraal
GZ

VV

Thuiswonend
GGZ

GZ

VV

GGZ

Totaal

Meerzorg

2.137

0

0

143

8

2.288

Toeslagen9

1.172

324

20

32

1

1.549

EKT

47

2

49

PAB

13

Totaal

3.309

324

20

235

13
11

0

3.899

Tabel 3 – Aantal cliënten met meer zorg verbijzonderd naar woonsetting en sector
(per 1 januari 2016)

De meeste aanspraak wordt gemaakt op de regeling Meerzorg, binnen de gehandicaptenzorg, in een intramurale setting, 3.329 cliënten. Daarnaast zien we dat bijna 40% van de
cliënten aanspraak doet op de regeling toeslagen. Het EKT en PAB worden nagenoeg niet
gebruikt.
Twee cliënten maken gebruik van meerdere regelingen. Dit betreft een combinatie
van de regeling Meerzorg en de toeslag observatie. Deze combinatie is alleen
mogelijk binnen de verkorte aanvraagprocedure. Het aantal unieke cliënten komt dan
op 3.897.
Van de cliënten met Meerzorg in een intramurale setting, zijn 95 cliënten betrokken
in een proeftuin. Het aantal cliënten binnen de proeftuinen is gebaseerd op de
aanlevering van zes van de zeven concessiehouders. Voor één concessiehouder was
het niet mogelijk om op korte termijn aan te geven welke cliënten deelnemen in de
proeftuinen. Het werkelijke aantal cliënten in de proeftuinen ligt hoger.

9

De toeslagen die gelden voor kinderen in de gehandicaptensector zijn in de kwantitatieve analyse
buiten beschouwing gelaten.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 36 van 87

Jaarbudgetten
Tabel 4 geeft een overzicht van het aantal gebruikers en de kosten per regeling.
Regeling

# Cliënten

Meerzorg

2.288

€

141.389.511

Toeslagen

1.549

€

33.680.937

EKT

49

€

1.763.167

PAB

13

€

2.176.82410

3.809

€

178.559.280

Totaal

Totaal budget

Tabel 4 – Aantal cliënten en budgetten per regeling 2015/2016

De kosten voor de regelingen meer zorg maken ongeveer 1% uit van de totale
contracteerruimte voor de Wlz.
Verdeling naar subsector
Alle cliënten die in aanmerking komen voor meer zorg hebben ook een indicatiebesluit voor verblijf binnen de Wlz in de vorm van een zorgprofiel. Per sector is de
verdeling van de zorgprofielen in beeld gebracht in relatie met de regelingen meer
zorg. In tabel 5 zijn de cijfers geaggregeerd naar subsector, in bijlage 3 is een
overzicht per zorgprofiel opgenomen.
Landelijk11

Meerzorg

Toeslagen

EKT

PAB

Totaal

VV

161.425

8

325

2

0

335

VG

91.676

2.040

804

41

0

2.885

LVG/SGLVG

2.987

47

39

1

0

87

ZGvis

2.034

37

3

1

0

41

ZGaud

1.185

29

2

0

0

31

LG

14.877

126

207

4

13

350

GGZ

8.500

0

20

0

0

20

1

149

150

2.288

1.549

3.899

Onbekend
Totaal

282.684

Tabel 5. Overzicht aantal cliënten naar subsector landelijk in vergelijking met cliënten
met meer zorg

Uit de analyse komt naar voren dat het aantal cliënten die gebruikmaken van de
regeling ten opzichte van het totale landelijke beeld zeer beperkt is (1,4%. Relatief
en absoluut is het aantal cliënten in de gehandicaptensector het grootst.

10

Dit betreft een opgave van het totale pgb, niet alleen de opslag voor PAB.

11

Landelijke cijfers zijn gebaseerd op het aantal aanspraken zorgprofielen voor peildatum 1 oktober
2015, in 'Kwartaalrapportage CIZ 2015 Q1-Q3, indicatiestelling Wlz' .

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 37 van 87

4.2 Meerzorg
In deze paragraaf presenteren we de kwantitatieve gegevens over de regeling
Meerzorg. De gegevens zijn verzameld bij de Wlz-uitvoerders.
Verzilveringsvorm per sector
De cliënt kan Wlz-zorg op vier manieren verzilveren:

Bij een Wlz-instelling.

Thuis via een volledig pakket thuis (VPT).

Thuis via een modulair pakket thuis (MPT), inclusief de combinatie MPT en pgb.

Thuis via persoonsgebonden budget (pgb).
Tabel 6 presenteert het aantal cliënten met Meerzorg in relatie tot de verzilveringsvorm.
Intramuraal

VPT

MPT

pgb

Totaal

ZG

60

0

0

6

66

VV

0

0

1

7

8

VG

2.019

0

0

69

2.088

LG

58

0

7

61

126

2.137

0

8

143

2.288

Eindtotaal

Tabel 6 - Aantal cliënten verbijzonderd naar verzilveringsvorm per sector voor regeling
Meerzorg

Meerzorg wordt voor 93% (2.137) ingezet binnen de intramurale setting. 7% wordt
verzilverd in een thuissituatie. Hoewel Meerzorg nog in een zeer beperkte mate
wordt ingezet binnen de VV, is het toch opvallend dat de inzet alleen in de
thuissituatie is.
Tijdens een stakeholdersbijeenkomst kwam naar voren dat bij somatische problematiek
de extra zorg nog vaak in de thuissituatie kan worden geleverd. Dit zien we in tabel 6
ook terug in het verhoudingsgewijs hoge aantal cliënten met een LG-zorgprofiel, zij
kiezen om de ondersteuning te verzilveren in een MPT of pgb. In met name de sector
VG is vaak sprake van gedragsproblematiek bij de inzet van Meerzorg.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 38 van 87

Corine
Corine is 35 jaar, heeft een zorgprofiel VG-7, is volledig ADL-zorgafhankelijk, incontinent,
eet niet zelf, extreme gedragsproblematiek, woont met twee andere vrouwen met een
verstandelijke beperking in kleinschalige woonvorm gefinancierd met pgb. Zij heeft, als zij
wakker is, continu één-op-één begeleiding nodig. Corine is in haar jonge jaren vaak
gefixeerd en opgesloten in isoleercellen hetgeen haar moeilijk verstaanbare gedrag
verergerde.
Zij woont sinds vijf jaar in een kleinschalige woonvorm, met voorspelbare dagindeling,
continue begeleiding en gaat overdag naar een dagopvang. Zowel de begeleiding in de
woonvorm als bij de dagbesteding wordt deels betaald uit Meerzorg. Door de inzet van
Meerzorg is de kwaliteit van leven voor Corine enorm toegenomen.

Toegekende duur 2016
De duur van de meer zorg hebben we gebaseerd op basis van de registratie van het
CCE. Het CCE adviseert de Wlz-uitvoerders. In sommige situaties wijkt de Wlzuitvoerder af van het CCE-advies. Dit speelt bijvoorbeeld als het CCE een negatief
advies geeft, maar de aanbieder in financiële problemen komt wanneer de Wlzuitvoerder het niet toekent. De Wlz-uitvoerder kent dan weleens toe voor een
bepaalde periode onder voorwaarden dat de zorg weer op orde komt. Of, wanneer de
eerste vraag door het CCE met “ja” is beantwoord en de overige vragen met “nee”,
kiest de Wlz-uitvoerder er soms ook voor om onder voorwaarden de aanvraag alsnog
toe te kennen voor een bepaalde periode.
Uit de analyse komt de volgende verdeling van de geldigheidsduur naar voren:
Duur van afgegeven advies

Percentage

1 jaar

24 %

1,5 jaar

21 %

2 jaar

44 %

3 jaar

11 %
100%

Tabel 7 – Procentuele verdeling van de duur van het afgegeven advies

Het CCE houdt bij het bepalen van de duur van het advies rekening met:

Continuïteit en stabiliteit van de situatie. Voorbeelden van een (nog) niet
stabiele situatie: een cliënt die net is verhuisd, gaat verhuizen of veel
personeelsverloop.

De mate waarin de zorg op ‘orde’ is. Een voorbeeld van een situatie die nog niet
op orde is, is dat er nog veel verbeterpunten door het CCE zijn aangedragen
(zoals verdere optimalisering van de begeleidingsstijl, hernieuwde diagnostiek).
Naarmate de continuïteit en stabiliteit beperkter zijn en de zorg minder op orde is,
geeft het CCE een kortere duur van het advies af. Adviezen met een lange
geldigheidsduur zijn voor stabiele situaties waarbij de zorg goed op orde is.
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 39 van 87

Het CCE heeft in 2015 gemiddeld 75 uur Meerzorg geadviseerd. Dat gemiddelde blijft
volgens het CCE over de jaren nagenoeg gelijk.
Leeftijdsopbouw cliënten Meerzorg per verzilveringsvorm
In onderstaande grafiek is de leeftijdsopbouw van de cliënten met Meerzorg
weergegeven per verzilveringstype. Gezien de kleine aantallen pgb (en MPT) in
relatie tot intramuraal, zijn de verschillen binnen pgb (en MPT) minder goed
waarneembaar. Wat betreft de verschillende verzilveringsvormen zien we dat relatief
veel jongeren (0-23 jaar) gebruikmaken van Meerzorg bij een pgb (13% ten opzichte
van 5% van de volwassenen (24-65 jaar).
350

Aantal cliënten van totaal

300
250
200
150
100
50
0

Intramuraal

MPT

PGB

Figuur 11 – Leeftijdsopbouw per verzilveringstype

4.3 Toeslagen
In deze paragraaf presenteren we kwantitatieve gegevens over de toeslagen die we
bij de Wlz-uitvoerders hebben verzameld.
Verzilveringsvorm per toeslag per sector
We zien dat toeslagen voor 98% worden ingezet binnen de intramurale setting.
Slechts 2% wordt extramuraal ingezet; dit betreft één cliënt binnen de VV en
31 cliënten binnen de gehandicaptenzorg. Verder worden toeslagen voornamelijk
ingezet binnen de intramurale gehandicaptenzorg, dit betreft 76% van het totaal.
Sector

Intramuraal

pgb

VPT

Eindtotaal

GZ

1.172

3

29

5

VV

324

1

GGZ

20

Totaal

1.516

325
20

4

29

Tabel 8 – Verzilveringsvorm voor toeslagen per sector
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 40 van 87

1.549

Aantal cliënten per toeslag
Tabel 9 presenteert het aantal cliënten per toeslag, verbijzonderd naar leveringsvorm,
het aantal eenheden in 2015 en kosten.
Type toeslag

Intramuraal

VPT

pgb
1

# eenheden

gemiddelde
duur 2015

Tarief per
eenheid

Totaal

57.115

297 dagen

€ 40,49

€ 2.312.586

1.014

41 dagen

€ 29,50

€ 29.913

39.961

285 dagen

€ 208,82

€ 8.344.656

23.958

285 dagen

€ 39,20

€ 939.154

Toeslag Huntington

191

Toeslag CVA

25

Toeslag invasieve
beademing

139

Toeslag noninvasieve beademing

80

Toeslag MFC

61

12.884

211 dagen

€ 33,45

€ 430.970

Toeslag observatie

166

27.120

163 dagen

€ 85,90

€ 2.329.608

Toeslag GEZ - laag

0

1
4

€ 43,97

Toeslag GEZ midden

144

Toeslag GEZ - hoog

375

Toeslag NSFP

20

Toeslag gespec.
behandelzorg

294

24

1.495

29

Subtotaal
Onbekend (welke
toeslag)
Totaal

2

32
1.527

29

48.698

338 dagen

€ 75,75

€ 3.688.874

125.076

332 dagen

€ 95,97

€ 12.003.544

3.195

160 dagen

€ 222,71

€ 711.558

18.499

58 uur

€ 117,44

€ 2.172.523

3

€ 32.963.385

1

€ 717.552

4

€ 33.680.937

Tabel 9 – Overzicht aantal cliënten, kosten en eenheden per toeslagen verbijzonderd naar
verzilveringsvorm

Het kan voorkomen dat cliënten meerdere toeslagen gebruiken, dan wordt de cliënt
ook onder meerdere toeslagen meegerekend. In totaal zijn er 1.549 unieke cliënten
die gebruikmaken van een toeslag. Hiervan maken 1.505 cliënten gebruik van één
toeslag, elf cliënten van twee toeslagen en bij 33 cliënten is dit onbekend. In tabel 9
is op basis van het gewogen gemiddelde bedrag per cliënt, een indicatief bedrag
berekend voor de groep ‘onbekend’. Per cliënt is het gemiddelde jaarbudget voor een
toeslag € 21.744. Voor 33 cliënten betekent dit een bedrag van € 717.552.
Met uitzondering van de toeslag gespecialiseerde behandelzorg (per uur), worden alle
toeslagen per dag als tijdseenheid gedeclareerd. De toeslag GEZ-hoog is de meest
gebruikte toeslag (24% van de 1.549 cliënten met een toeslag). Opvallend is dat
daarentegen de toeslag GEZ-laag niet wordt ingezet en de toeslag GEZ-midden
aanzienlijk minder wordt ingezet dan de toeslag GEZ-hoog. Daarnaast wordt de
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 41 van 87

toeslag gespecialiseerde behandelzorg ook door veel cliënten gebruikt (20% van de
1.549 cliënten met een toeslag).
De hoogste kosten zijn gemoeid met de toeslagen GEZ-hoog en invasieve beademing.
Dit komt voornamelijk door de relatief hoge prijs per eenheid alsook het grote aantal
eenheden per cliënt en in mindere mate het aantal cliënten dat hiervan gebruikmaakt.
Toegekende duur toeslagen
Aan de Wlz-uitvoerders is gevraagd om aan te geven hoeveel dagen toeslag er in 2015
is gedeclareerd. In tabel 7 is de gemiddelde duur in 2015 weergegeven per toeslag.
Zo is voor bijvoorbeeld 16 cliënten de toeslag CVA voor twee maanden gedeclareerd.
Bij alle regelingen is een toeslag vaak voor minimaal twaalf maanden gedeclareerd.
Dit geldt voor 61% van de cliënten.
Daarnaast worden toeslagen bij 16% van de cliënten voor maximaal één maand
gedeclareerd. Dit is vooral bij de toeslagen CVA, observatie en NSFP. Dit ligt in de
aard van de toeslag alsook in de maximumduur. Zo is een toeslag CVA alleen mogelijk
in de eerste acht weken van de revalidatiezorg. De toeslag observatie wordt
afgegeven voor een afgebakende periode waarbinnen multidisciplinair overleg en
onderzoek kan plaatsvinden om een passend advies voor behandeling en begeleiding
op te stellen. In de beleidsregel (CA_BR_1607) wordt hierover genoemd dat de
toeslag gemiddeld voor de duur van een jaar wordt afgegeven. De toeslag NSFP is
bedoeld om voortgezet verblijf met behandeling aan te kunnen bieden aan cliënten
met acuut delictgevaar. Hiervoor is geen gemiddelde of maximum duur genoemd in
de betreffende beleidsregel.

4.4 Extra kosten thuis (EKT)
Verzilveringsvorm per sector
Het EKT mag ingezet worden bij een MPT of pgb. In hoofdstuk 2 zijn de criteria voor
het gebruik EKT uitgewerkt. We zien dat op 1 januari 2016, 49 cliënten gebruikmaken
van een EKT. Daarvan verzilvert het grootste deel van de cliënten het zorgprofiel
door middel van een MPT (65%).
Sector

MPT

pgb

Totaal

ZG

0

1

1

VG

29

13

42

LG

3

1

4

VV

0

2

2

Eindtotaal

32

17

49

Tabel 10 – Verzilveringsvorm per sector (EKT)

Toegekende duur voor EKT
De duur waarvoor een beschikking voor een EKT wordt afgegeven verschilt per
doelgroep:

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 42 van 87





Voor de cliënt tot 23 jaar waarvan de ouders/verzorgers de cliënt graag thuis
willen laten opgroeien, is de looptijd van de beschikking begrensd tot de leeftijd
van 23 jaar.
Voor de verzekerde met één of meer kinderen die de leeftijd van 18 jaar nog niet
hebben bereikt, met het oog op de mogelijkheid van de verzekerde om deel uit
te maken van het thuis opgroeien van dat kind, is de looptijd van de beschikking
begrensd tot de leeftijd van 18 jaar van het kind.

Bij 92% van de toegekende EKT op 1 januari 2016 gaat het om deze twee doelgroepen.
Inzet van het EKT
Het EKT kan worden ingezet voor vier functies:

Persoonlijke Verzorging (PV)

Verpleging (VP)

Begeleiding Individueel (BGI)

Begeleiding Groep (BGG)
Daarbij kunnen per cliënt meerdere functies worden ingezet. Figuur 12 geeft aan bij
hoeveel cliënten iedere functie wordt ingezet. Deze informatie is verkregen bij 20
van de 49 cliënten. In de figuur zien we dat een EKT met name ingezet wordt voor
Begeleiding Individueel.
10

11

PV
VP
BGI
4

BGG

17
Figuur 12 – Aantal cliënten per ingezette functies met een EKT

Cliëntvertegenwoordiger
“Ik heb via de cliëntenorganisatie gehoord dat het mogelijk is om een EKT aan te vragen,
omdat ik niet uitkom met het pgb voor mijn dochter. Ik heb een budgetplan opgesteld
waarin ik aangeef wat de extra kosten zijn (logeren en naschoolse opvang). Dat is
ingediend bij de Wlz-uitvoerder. De Wlz-uitvoerder wist op dat moment nauwelijks van het
bestaan van EKT. In eerste instantie werd ik niet geholpen. Na aandringen en tussenkomst
van de cliëntenorganisatie is uiteindelijk een afspraak gemaakt met de Wlz-uitvoerder voor
een beoordeling en is de EKT toegekend.”

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 43 van 87

4.5 Persoonlijk assistentie budget (PAB)
Er zijn 13 cliënten bekend bij de Wlz-uitvoerders die op 1 januari 2016 een PAB
gebruiken. Als deze cliënten nemen het PAB in de vorm van een pgb af.
In Figuur 13 is de verdeling naar zorgprofielen weergegeven.

10
9

Aantal cliënten

8
7
6
5
4
3
2
1
0
LG-5

LG-7

Figuur 13 – Verdeling naar zorgprofielen (PAB)

4.6 Conclusies kwantitatieve analyse gebruik meer zorg

Circa 1,4% van de totale populatie Wlz-geïndiceerden maakt gebruik van één van
de vier regelingen voor meer zorg. De uitgaven voor meer zorg bedragen circa 1%
van het totale Wlz-budget.

De meeste gebruikers van meer zorg doen een beroep op de regeling Meerzorg
gevolgd door de toeslagen, respectievelijk circa 60% en 40%. Ruim 93% van de
gebruikers van meer zorg neemt de zorg intramuraal af.

Uit de analyse blijkt dat meer zorg met name in de GZ voorkomt. Het is echter
nog te vroeg om te zeggen dat de resultaten van de meting op 1 januari 2016 de
behoefte aan meer zorg in de VV en GGZ goed weerspiegelen. De regeling
Meerzorg is namelijk pas vanaf 1 januari 2016 van kracht voor de VV en GGZ. We
verwachten dat na minimaal één jaar een beter beeld kan worden gegeven.

De twee relatief nieuwe regelingen EKT en PAB worden nog zeer minimaal
gebruikt. Mogelijke verklaringen: de korte periode waarin deze twee regelingen
van kracht zijn en de specifieke voorwaarden waaraan voldoen moet worden om
in aanmerking te komen. Mogelijk zal een deel van de Wlz-indiceerbaren een
beroep gaan doen op de EKT-regeling.

4.7 Ervaringen cliënten
We hebben cliëntvertegenwoordigers gesproken van 22 cliënten die via de reguliere
manier gebruikmaken van meer zorg. Bij 20 cliënten gaat het dan om de regeling
Meerzorg, twee cliënten maken gebruik van de extra kosten thuisregeling. Van de

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 44 van 87

cliënten die gebruikmaken van de regeling Meerzorg wonen 14 cliënten thuis en zes in
een instelling. De cliënten met de EKT wonen beiden thuis.
De geïnterviewde cliënten hebben de volgende zorgprofielen indicaties: VG-7 (10x);
VG-8 (5x); VG-5 (3x); VG-4 (1x); LG-7 (2 x) en onbekend (1x).
Cliënten met regeling Meerzorg in een instelling
Bij de zes cliënten die verblijven in een instelling, heeft vier keer de zorgaanbieder het
initiatief genomen om meer zorg aan te vragen. Daar waar de cliëntvertegenwoordiger
het initiatief neemt gaat het om cliënten die ook één of enkele dagen per week thuis
wonen. De cliëntvertegenwoordigers zijn meestal betrokken geweest bij de gesprekken
met de zorgaanbieder en in enkele gevallen met het CCE. De tevredenheid over deze
gesprekken varieert. De extra middelen worden besteed aan meer begeleiding; vaak
één-op-één begeleiding op bepaalde momenten van de dag. Dit resulteert volgens de
cliëntvertegenwoordigers in meer rust voor de cliënt en minder escalaties.
Cliënten met regeling Meerzorg in de thuissituatie
De vertegenwoordigers van de cliënten die gebruikmaken van de regeling Meerzorg in
combinatie met een pgb geven allemaal aan dat het veel moeite heeft gekost om de
Meerzorg aan te vragen. Enkelen hebben gedragsdeskundigen ingehuurd om een goed
zorgplan te helpen opstellen of de hulp van een cliëntenorganisatie ingeroepen.
De cliëntvertegenwoordigers melden dat:

De aanvraagprocedure is geënt op de situatie van zorg in natura bij de
zorgaanbieder en niet op thuiswonenden. De formulieren die ingevuld moeten
worden sluiten niet aan op zorg in de thuissituatie.

Het invullen van formulieren kost heel veel tijd (“het is een hels karwei om de
24 uur zorg van minuut tot minuut te beschrijven”).

Omdat de toekenning een beperkte geldigheidsduur kent, moeten de formulieren
steeds weer opnieuw worden ingevuld. Bovendien wijzigen de formats steeds.
Naast de hoeveelheid werk levert dat ook stress op vanwege de angst dat de
cliënt mogelijk toch naar een instelling moet wanneer de aanvraag niet wordt
toegekend.

Men vindt de regeling te bureaucratisch en gebaseerd op wantrouwen (“Waarom
is een verklaring van bijvoorbeeld de huisarts niet voldoende?”). Bij een stabiele
situatie zou niet steeds opnieuw een aanvraag nodig moeten zijn.

Het steeds opnieuw moeten aanleveren van gegevens wordt als erg belastend
ervaren. Het dossier is immers al bekend bij de Wlz-uitvoerder. Bovendien
merken sommige cliëntvertegenwoordigers dat de beoordelaars bij het
huisbezoek het dossier niet goed hebben gelezen. Dan heeft men de indruk dat
men alles voor niets heeft aangeleverd.

Daarnaast meldden enkele cliëntvertegenwoordigers dat ze last ondervinden van
wisselende contactpersonen bij de Wlz-uitvoerder bij de aanvraag van Meerzorg
("telkens opnieuw je verhaal moeten vertellen"), dat de Wlz-uitvoerder de
aangeleverde documenten kwijt is en dat de afstemming tussen de Wlzuitvoerder en de Sociale Verzekeringsbank over het toegekende bedrag niet goed
verloopt.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 45 van 87

De middelen voor Meerzorg worden bij de geïnterviewde pgb-houders ingezet voor
één-op-één begeleiding, nachtzorg en logeeropvang ter ontlasting van de mantelzorgers. De cliëntvertegenwoordigers geven aan dat de cliënten door deze extra inzet
thuis kunnen wonen en mee kunnen draaien in het gezinsleven. Tevens geven ze aan
dat de kwaliteit van leven voor de cliënten verbetert, ze kunnen meer volwaardig
meedoen in de maatschappij.
Cliënten met EKT
We hebben twee mensen geïnterviewd die cliënten vertegenwoordigen die een pgb
met een EKT hebben. In beide gevallen hebben de cliëntvertegenwoordigers het
initiatief genomen. Ze zijn getipt over het bestaan van het EKT door de cliëntenorganisatie en het ministerie van VWS. De Wlz-uitvoerders hadden op dat moment
nog maar weinig kennis over het EKT en beschikten (nog) niet over duidelijke
procedures. De cliëntvertegenwoordigers waren dan ook ontevreden over de
aanvraagprocedure. Eén cliënt gaf aan dat het huidige EKT (17%) eigenlijk te laag is,
maar ze zien er tegenop om opnieuw een aanvraag te doen vanwege eerdere
ervaringen met de procedure.
Beide cliënten zetten het EKT in voor logeeropvang. Knelpunt is dat de beschikking
maximaal voor één jaar wordt afgegeven; dat betekent dat het EKT steeds opnieuw
moet worden aangevraagd. In een stabiele situatie zou dat niet nodig moeten zijn.
Bovendien kunnen de pgb-houders zo moeilijk contracten afsluiten die de continuïteit
van zorg garanderen.

4.8 Ervaringen gedragskundigen
Omdat gedragskundigen (orthopedagogen, psychologen) veelal betrokken zijn bij het
aanvragen van de regeling Meerzorg, hebben we naast de cliëntvertegenwoordigers
ook een aantal gedragskundigen telefonisch geïnterviewd over Meerzorg in de
reguliere situatie. Voor de reguliere situatie hebben we zeven gedragskundigen
geïnterviewd, zes uit de VG en één in de LG/VV12.
De reden voor het aanvragen van Meerzorg is vaak een combinatie van cliëntkenmerken en kenmerken van de context waarin de cliënt zich bevindt. Bij de cliënt
speelt vaak gedragsproblematiek (moeilijk verstaanbaar gedrag), daarnaast spelen er
soms somatische beperkingen en/of komt de cliënt uit zichzelf tot geen enkele
actie.13 Factoren in de omgeving (de context) kunnen bovenstaande problemen doen
toenemen en afnemen.
Verder kan een veranderende visie of cultuur leiden tot het aanvragen van Meerzorg.
Enkele jaren geleden hanteerden veel organisaties in de gehandicaptenzorg nog een
beheersmatige insteek (het hanteren van vrijheid beperkende middelen en
maatregelen om de (effecten van) gedragsproblematiek te beperken). Nu ligt de
nadruk meer op kwaliteit van leven en op de relatie met het personeel en eventueel

12

De gedragskundige in de LG/VV is ook betrokken bij het aanvragen van toeslagen.

13

In de LG/VV gaat het vaak om lichamelijke beperkingen waardoor extreem veel begeleiding en
persoonlijke verzorging nodig is

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 46 van 87

overige bewoners. Voor sommige cliënten betekent dit dat ze veel minder uren alleen
op hun kamer doorbrengen dan voorheen.
Het initiatief voor het aanvragen van Meerzorg wordt veelal genomen door de
zorgaanbieder. In tweede instantie wordt de cliënt of diens vertegenwoordiger
daarbij betrokken. De aanvraagprocedure is (inmiddels) helder. Wel vinden de
meeste geïnterviewde gedragskundigen dat het compleet invullen van de aanvraag
nog steeds veel tijd vergt van diverse medewerkers: van de administratieve en/of
ondersteunende diensten en daarnaast van de zorgmedewerkers (leidinggevende,
behandelaar, begeleider wonen en begeleider dagbesteding). Men schat dat het in
totaal 20-50 uur per aanvraag kost.
Een aantal organisaties heeft intern een commissie of werkgroep Meerzorg opgetuigd
om kennis en ervaring met het doen van aanvragen te bundelen.
De knelpunten bij de aanvraagprocedure zijn volgens de geïnterviewde gedragskundigen:

Het Excel-sjabloon. De meeste gedragskundigen hebben moeite met het goed
invullen van het Excel-sjabloon; zo heeft men bijvoorbeeld problemen met het
invullen van de nachtzorg en vindt men het lastig om te middelen bij activiteiten
die de ene keer bijvoorbeeld tien minuten duren en de andere keer ruim een half
uur, het gedrag van de cliënt is namelijk variabel. Het sjabloon is niet geschikt
om deze variëteit weer te kunnen geven. In bijlage 7 zijn ter illustratie enkele
onderdelen van het sjabloon opgenomen.

Het gesprek met het CCE wordt door een aantal gedragskundigen echt als een
toetsing ervaren. Men ervaart dat men wordt afgerekend op de exacte tekst die
is aangeleverd, dat woordkeuze erg bepalend is. Men heeft het idee dat de focus
ligt op de procedure en de stukken. De inhoud lijkt minder van belang. Volgens
sommige gedragskundigen is er een kentering waar te nemen en gaat het gesprek
tegenwoordig steeds meer over de inhoud.
Bij de aanvraag wordt een behandel-/ondersteuningsplan ingediend waarin wordt
beschreven aan welke doelen gewerkt gaat worden. Vaak kan de Meerzorg na verloop
van tijd worden afgebouwd, dan zijn de beoogde doelen bereikt. Voor sommige
cliënten lijkt de inzet van extra uren zorg echter meer langdurig noodzakelijk. Voor
deze cliënten is een toekenning van Meerzorg voor onbepaalde tijd echter ook niet
wenselijk volgens de gedragskundigen; er moet wel een prikkel zijn om de Meerzorg
te evalueren en te heroverwegen.
Enkele andere knelpunten die de gedragskundigen ervaren:

de middelen mogen niet ingezet worden voor deskundigheidsbevordering van het
personeel;

de aanvragen en toekenningen voor Meerzorg zijn op individueel cliëntniveau,
terwijl de gedragsproblematiek vaak samenhangt met de context, waaronder
medebewoners. Aanbieders zouden graag meer vrijheid willen in de inzet van
middelen voor medebewoners.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 47 van 87

4.9 Ervaringen overige stakeholders
Naast het inventariseren van de ervaringen bij de cliëntvertegenwoordigers en de
gedragskundigen, hebben we ook de ervaringen verzameld van een aantal landelijke
partijen. We hebben twee groepsbijeenkomsten georganiseerd waarin we per sector
hebben geïnventariseerd welke knelpunten er zijn en welke suggesties er zijn voor
verbeteringen. Daarbij ging het zowel over de aanvraagprocedure als over de
besteding van de extra middelen.
De volgende partijen hebben deelgenomen aan de sectorale bijeenkomsten; hen is
gevraagd om voorafgaand signalen te verzamelen bij de achterban.
Partijen

GZ

Ieder(in)

X

Per Saldo

X

CCE

X

X

ZN

X

X

ActiZ

GGZ en VV

X

VGN

X

GGZ Nederland

X

NIP

X

NVO

X

Tabel 11 - Deelnemende partijen bij bijeenkomst ‘betrokken partijen’

Per Saldo, NIP en NVO hebben tijdens de bijeenkomst over de GZ aangegeven dat zij
geen aanvullende informatie hadden over ervaringen in de GGZ en VV. Daarom
hebben ze zich afgemeld voor die bijeenkomst.
Daarnaast hebben we telefonisch overleg gehad met werkgroep De Rode Bril
(onderdeel van Spierziekten Nederland), MEE Nederland, NVvP en NVAVG, Verenso en
het LOC.
Hieronder presenteren we de resultaten van de sectorale bijeenkomsten. Per regeling
beschrijven we de genoemde knelpunten en de genoemde suggesties voor
verbetering. Gezien het aantal deelnemers aan de bijeenkomst en de verschillende
rollen die de partijen vervullen in het stelsel, kiezen we ervoor om alle genoemde
knelpunten te presenteren ongeacht of het knelpunt door meerdere partijen wordt
gedeeld. We hebben alleen die knelpunten opgenomen die een directe relatie hebben
met meer zorg.
Regeling Meerzorg – GZ – intramuraal
Genoemde knelpunten

Langdurige en complexe aanvraagprocedure: er moet veel informatie worden
aangeleverd en soms moet de aanvraag herhaaldelijk worden aangepast.
Meerzorg wordt voor één, twee of drie jaar toegekend. In het geval van één jaar,
betekent dit dat je na circa een half jaar na de toekenning alweer aan de slag
moet met een heraanvraag. Deze moet namelijk drie maanden voordat de datum
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 48 van 87









van de vorige aanvraag afloopt ingediend zijn bij de Wlz-uitvoerder. Bij een
heraanvraag moet worden aangetoond wat de resultaten zijn van de ingezette
middelen. Die resultaten zijn na een half jaar vaak nog niet goed te meten.
Verder sluit de structuur van het zorg/ondersteuningsplan dat de zorgaanbieder
gebruikt, niet altijd goed aan bij de structuur die wordt gehanteerd in het
aanvraagformulier.
Meerzorg is niet in te zetten voor een gehele groep: vaak verblijven meerdere
cliënten die aanspraak kunnen maken op Meerzorg in één groep. Een aanvraag
Meerzorg wordt vervolgens niet voor iedere cliënt gedaan, maar vaak voor enkele
cliënten om de aanvullende inzet mogelijk te maken. Dit is een pragmatische
oplossing, maar het zou mooi zijn als het mogelijk is om Meerzorg voor een groep
in te kunnen zetten (en verantwoording vervolgens ook op groepsniveau).
Verantwoording inzet extra uren: omdat zorg veelal in groepsverband wordt
geboden, vinden zorgaanbieders het moeilijk om voor de cliënt met Meerzorg de
extra uren op cliëntniveau te registreren.
Meerzorg niet in te zetten voor indirecte zorg: Meerzorg mag enkel ingezet
worden op de directe cliëntgebonden uren. Inzet van een gedragswetenschapper
of coaching van een team is niet mogelijk. Hierdoor is (cliëntspecifieke)
deskundigheidsbevordering en coaching niet mogelijk binnen de regeling, wat
juist tot erg mooie resultaten kan leiden. De ervaring van de partijen met de
proeftuinen leert dat het vergroten van de handelingsbekwaamheid en/of het
meer passend maken van de context vaak effectiever en efficiënter is dan extra
personele inzet (begeleiders).
Twee loketten met verschillende toets: vanaf 2016 geeft het CIZ in enkele
gevallen aan dat er sprake zou kunnen van meer zorg (het ‘vinkje’). Vervolgens
doet de Wlz-uitvoerder onderzoek. Het CIZ en de Wlz-uitvoerder hanteren
verschillende uitgangspunten. Het CIZ beoordeelt zonder omgeving van de cliënt,
de Wlz-uitvoerder houdt wel rekening met de omgeving.

Genoemde suggesties voor verbetering

Richt de procedure voor een heraanvraag efficiënter in.

Gebruik de ervaringen vanuit de proeftuinen:
– Maak de inzet van Meerzorg mogelijk in groepsverband.
– Maak de inzet van Meerzorg mogelijk voor bijvoorbeeld deskundigheidsbevordering.
Regeling Meerzorg –VV en GGZ intramuraal
Genoemde knelpunten

VV-aanbieders twijfelen of de investering in de aanvraagprocedure opweegt
tegen de hoogte en de duur van de toegekende Meerzorg. (“De investering in tijd
en geld voor de aanvraagprocedure weegt vaak niet op tegen de omvang van de
Meerzorg en de resterende levensduur van de cliënt.”)

Beeld van bezuiniging in plaats van kwaliteitsslag: Door een budget neutrale
invoering is er een valse start geweest. Het gevoel dat geld is afgeroomd, dat
moet worden terugverdiend via de regeling Meerzorg, leeft heel sterk.

Externe beoordeling: De zorgaanbieders zijn niet gewend dat een extern persoon
van het CCE komt meekijken (voor het beoordelen van de aanvragen). Dat geeft
aanbieders het gevoel dat er iemand op hun vingers komt kijken. Om dit als
instelling en als professionals te accepteren vergt een cultuuromslag.
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 49 van 87

Genoemde suggesties voor verbetering

Partijen hopen veel te leren van dit ingroei-jaar. Een goede monitoring op
sectorniveau is gewenst.

Het is goed dat de beoordeling door het CCE wordt gedaan. Mogelijk kan daar nog
meer inhoudelijke expertise aan worden toegevoegd, bijvoorbeeld door in de
GGZ bij aanvragen ook de klinieken intensieve behandeling (KIB’s) te betrekken.
Deze KIB’s zijn al gewend aan heel bewust afwegen met welke zorg (en waar)
een cliënt het beste op zijn plek is, en zwaardere zorg ook weer af te bouwen.

Een suggestie is om eerst een consultatie te doen vóór de aanvraag Meerzorg
start. Dan is de insteek direct inhoudelijk.

Het zou goed zijn als Meerzorg een prikkel is voor kwaliteitsverbetering. Maar
dan moet je daar de verantwoording ook op inrichten. Vooral rondom
gedragsproblematiek is nog winst te halen, bijvoorbeeld door de handelingsbekwaamheid van betrokken professionals te vergroten en de context (meer)
passend te maken.
Regeling Meerzorg – extramurale procedure
Betrokkenheid CCE – Wlz-uitvoerder
Ook in de extramurale procedure waarbij sprake is van gedragsproblematiek,
adviseert het CCE. Hierbij ligt de focus op de vraag of er sprake is van extreme
zorgzwaarte en of het persoonlijk plan aansluit bij de zorgvraag. De vraag of de zorg
thuis ook doelmatig is, speelt bij het CCE meer op de achtergrond. Bij twijfel neemt
het CCE hierover contact op met de Wlz-uitvoerder. Hetzelfde geldt wanneer het CCE
inschat dat de zorg thuis niet verantwoord kan worden geboden. De Wlz-uitvoerder
beslist uiteindelijk of de zorg thuis doelmatig en verantwoord kan worden geboden.
Genoemde knelpunten

Onbekendheid: veel cliënten en hun vertegenwoordigers/begeleiders zijn niet
bekend met de mogelijkheden van de regeling Meerzorg. Hierdoor hangt het
gebruik vaak af van de kennis van de cliënt en hun vertegenwoordigers, in plaats
van de zorginhoudelijke behoefte aan Meerzorg.

Cliënt herkent zich niet altijd in een zorgprofiel. Meerzorg is alleen mogelijk bij
bepaalde zorgprofielen; dat is ingegeven vanuit het idee dat wanneer het profiel
niet meer past, er een zwaarder profiel bestaat dat meer passend is. Pas
wanneer er geen zwaarder zorgprofiel beschikbaar is, kan Meerzorg aan de orde
zijn. Cliënten zijn onvoldoende op de hoogte van deze structuur.
Genoemde suggesties voor verbetering

Cliënten, cliëntondersteuners Wlz en cliëntvertegenwoordigers beter informeren.
Toeslagen
Jaarlijks worden productieafspraken gemaakt tussen zorgaanbieders en Wlzuitvoerders; daarbij worden de toeslagen ook meegenomen (dus niet cliëntgebonden
ingekocht; maar op basis van de inschatting van de productie in voorgaande jaren).
Dit loopt prima, bij de toeslagen zijn er volgens de stakeholders geen knelpunten.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 50 van 87

Extra Kosten Thuis (EKT)
Genoemde knelpunten

Verschillen en onduidelijkheid procedure: Wlz-uitvoerders hanteren (aanvullend)
eigen regels. Daarnaast bestaat ook bij Wlz-uitvoerders nog veel onduidelijkheid
over de procedure.

Discriminerende voorwaarden: volgens de cliëntenorganisatie zijn de toegangscriteria voor een EKT te strikt.
Persoonlijk Assistentie Budget (PAB)
Met het PAB is nog weinig ervaring opgedaan. Door de werkgroep De Rode Bril
(onderdeel van Spierziekten Nederland) is aangegeven dat koppeling van wonen en
zorg bij adl-assistentie de doorstroming van mensen naar een PAB bemoeilijkt. Het
werkelijke aantal cliënten dat behoefte heeft aan een PAB is daarom volgens de Rode
Bril hoger dan dat nu uit de cijfers blijkt.
Verder geldt een aftrek van acht uur mantelzorg als iemand een partner heeft. Als
deze partner naast de mantelzorg ook verplichtingen heeft in werk en gezin dan
wordt deze acht uur als te belastend ervaren.
Tot slot speelt bij alle vormen van meer zorg thuis het probleem dat de budgethouder gedurende de termijn (acht weken) dat de aanvraag in behandeling is de
uitgaven voor meer zorg moet voorschieten 14. Hiervoor moet soms een lening worden
afgesloten. Voor intramurale zorgaanbieders is dit gemakkelijker op te vangen.

4.10 Conclusie ervaringen met meer zorg
De ervaringen van de gebruikers van meer zorg hebben vooral betrekking op de
regeling Meerzorg. Met toeslagen hebben cliëntvertegenwoordigers en gedragskundigen niet veel te maken; de afspraken daarover zijn onderdeel van de
productieafspraken. Met EKT en PAB zijn er op dit moment nog weinig ervaringen te
melden. De regelingen bestaan nog maar kort en er was sprake van onbekendheid.
Over Meerzorg valt meer te melden. Over (onderdelen van) de aanvraagprocedure
klagen zowel de cliëntvertegenwoordigers als de gedragskundigen. Wij pleiten voor
een meer eenvoudige procedure, mogelijk kan geleerd worden van de voorlopige
ervaringen uit de proeftuinen (zie hoofdstuk 5). Desalniettemin moet een Wlzuitvoerder voldoende informatie ontvangen om objectieve te kunnen beoordelen of
er sprake is van een behoefte aan Meerzorg.
Cliëntvertegenwoordigers ervaren de regeling Meerzorg als een manier om de zorg
thuis te kunnen organiseren. Dat wil echter niet zeggen dat via Meerzorg de
eventuele ondoelmatigheid van zorg thuis wordt bekostigd (zoals bij het EKT en PAB).
In de aanvraagprocedure is namelijk zodanig vormgegeven dat er wel degelijk sprake
moet zijn van een extreme zorgzwaarte, wil Meerzorg toegekend worden. Daarom is
14

Bij toekenning van de aanvraag hanteert de Wlz-uitvoerder meestal de datum van binnenkomst
complete aanvraag als ingangsdatum. De budgethouder kan de geleverde zorg vanaf die ingangsdatum
wel declareren, maar moet daarmee wachten tot de aanvraag is gehonoreerd.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 51 van 87

ook de betrokkenheid van een gedragskundige, behandelaar of behandelend arts
vereist. Die persoon reflecteert op het actieplan en de benodigde inzet van zorg en
ondersteuning. Daarnaast informeert het CCE de Wlz-uitvoerder wanneer zij
betwijfelen of de zorg thuis verantwoord en/of doelmatig is.
Over het algemeen is men tevreden met de mogelijkheid om via de regeling Meerzorg
maatwerk te kunnen bieden voor cliënten die niet passen in de bestaande zorgprofielen. In de intramurale zorg wordt gepleit voor de mogelijkheid om een deel van
de middelen voor Meerzorg te besteden aan specifieke deskundigheidsbevordering
van de begeleiders van de cliënt en/of aan medecliënten in de bewonersgroep.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 52 van 87

5. Proeftuinen Meerzorg 2.0
In overleg met het ministerie van VWS hebben het CCE, ZN en de VGN het initiatief
genomen over hoe de regeling Meerzorg anders vormgegeven kan worden. Dit heeft
geresulteerd in de proeftuinen Meerzorg 2.0.
De aanpak om de Meerzorg anders te organiseren wordt door de betrokkenen als volgt
omschreven:
“In de kern is Meerzorg 2.0 een samenwerkingsverband tussen zorgaanbieders, Wlzuitvoerders, cliëntvertegenwoordigers en het CCE op de kwaliteit van zorg en van
bestaan van (groepen van) cliënten met ernstig en hardnekkig probleemgedrag te
optimaliseren. In de proeftuinen wordt een omslag gemaakt van beheersing en
verantwoording naar verbeterplannen op basis van een betere en bredere beeldvorming van de cliënten in hun (sociale, fysieke en organisatorische) context en de
groep waarin zij ondersteuning krijgen. Een belangrijk verschil is dat de Meerzorgmiddelen niet per se hoeven te worden besteed aan directe begeleiding van één
cliënt. Er is ruimte om te kiezen voor de invulling die de meeste perspectief biedt
om de situatie van de betreffende cliënt of cliënten te verbeteren. Daarbij valt te
denken aan coaching en (bij)scholing van de zorgprofessionals en aan aanpassing van
het leefmilieu of de dagbesteding.”15
Het CCE geeft aan dat er sprake is van een proeftuin wanneer:

Vier partijen betrokken en gecommitteerd zijn: zorgaanbieder, Wlz-uitvoerder,
cliëntvertegenwoordiging en CCE (de vierhoek).

De insteek kwalitatief is en er toetsbare verbeterdoelen worden geformuleerd.

Kennisdeling plaatsvindt; van elkaar leren door inzichten en goede resultaten te
delen.

De vier partijen formeel-administratieve hobbels signaleren en gezamenlijk
aankaarten bij het ministerie van VWS en de NZa.
In totaal zijn tien proeftuinen gestart. Tot nu toe vindt de aanmelding plaats via de
Wlz-uitvoerder of via de zorgaanbieder. In bijlage 4 van deze rapportage is per
proeftuin enige achtergrondinformatie opgenomen.
De thema’s waar de proeftuinen zich op richten variëren. Zo is er een proeftuin die
preventie als thema heeft: hoe kun je voorkomen dat iemand Meerzorg nodig heeft.
Dan is het primair van belang om de basis goed op orde te hebben. Een andere
proeftuin richt zich juist op de cliënten waarbij de behoefte aan Meerzorg
‘hardnekkig’ is; wat is er mogelijk om ook voor deze cliënten perspectief te bieden.
In weer een andere proeftuin wordt geëxperimenteerd met een ‘Meerzorgteam’
binnen één organisatie; dat team bundelt intern de kennis en kunde over het omgaan
met specifieke problematiek en fungeert als een vliegwiel om in de hele organisatie
een kwaliteitsverbetering op gang te brengen. In weer een andere proeftuin
experimenteert men met een groepsgewijze aanvraag van Meerzorg. Kortom, er is
geen uniforme werkwijze in de proeftuinen.

15

Bron: Werken aan Meerzorg 2.0. CCE, februari 2016

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 53 van 87

5.1 Kwantitatieve gegevens
Zoals eerder aangegeven zijn per begin 2016 in totaal tien proeftuinen Meerzorg 2.0.
In één proeftuin zijn in doorgaans meerdere zorgaanbieders betrokken en bevinden
de cliënten zich op verschillende locaties. In tabel 12 een overzicht van de
verschillende proeftuinen.
Naam proeftuin

Aantal cliënten16 Meer zorg

1

Achmea Gelderse Hout

6

2

Achmea Robijn & Kindgroepen

9

3

Zorg & Zekerheid en DSW

18

4

Zorg & Zekerheid

9

5

CZ

13

6

VGZ Groepsgebonden audits

7

Menzis Open perspectief

16

8

Menzis Preventie

617

9

Menzis Meerzorgteam

6

10

VGZ Contextcoaching

5

Maximaal 40

Totaal aantal betrokken cliënten

128

Tabel 12. Overzicht aantal betrokken cliënten per proeftuin

5.2 Ervaringen cliënten
We hebben acht vertegenwoordigers geïnterviewd van cliënten die participeren in
een proeftuin. Al deze cliënten verblijven bij een instelling (zeven cliënten met een
zorgprofiel VG-7 indicatie; één cliënt heeft een zorgprofiel LG-7 indicatie). De
cliënten maakten allemaal gebruik van de regeling Meerzorg voordat de proeftuin
startte. De geïnterviewde cliëntvertegenwoordigers hadden geen ervaring met het
aanvragen van Meerzorg volgens de ‘regels’ van de proeftuinen.
“Als ouders ken je je kind goed en heb je inzicht in gedrag. Je wordt niet altijd even
serieus genomen. De inzet van Meerzorg in de proeftuinen wordt nu ingezet door de
inzet van vaste begeleiders, een constant team, met een andere begeleidingsstijl.
Het is meer gebaseerd op vertrouwen geven. Sinds anderhalf jaar ook andere
dagbesteding, die beter aansluit. Mijn zoon is veel rustiger geworden, er zijn minder
uitspattingen.” (Ouder van een cliënt die meedoet in de proeftuinen Meerzorg 2.0)
De zorgaanbieders namen voor deze cliënten het initiatief voor het aanvragen van de
regeling Meerzorg. In de proeftuinen kunnen de middelen voor meer zorg worden
besteed aan meer zaken dan alleen extra uren cliëntgebonden zorg voor de cliënt
waarvoor Meerzorg is toegekend. Enkele cliëntvertegenwoordigers geven aan dat de
middelen voor Meerzorg soms deels worden besteed aan specifieke opleidingen voor

16

Status eind 2015

17

Cliënten beschikken nog niet over Meer zorg, inzet is juist gericht ter voorkoming

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 54 van 87

de begeleiders en aan fysieke zaken (objecten, woningaanpassingen). Zij tekenen
daarbij echter wel aan dat voor hen niet altijd duidelijk is uit welk budget
(zorgprofiel, Meerzorg of anders) de aangepaste werkwijze in de proeftuinen wordt
bekostigd.
De cliëntvertegenwoordigers zijn unaniem lovend over de effecten van de inzet van
de extra middelen in de proeftuinen. Het leidt tot een betere kwaliteit van leven, er
is meer rust en er zijn minder separaties noodzakelijk. Cliënten kunnen meer
deelnemen aan het leven van de groep waarin ze wonen. Cliënten ontwikkelen zich
op een positieve manier. Het is een vooruitgang ten opzichte van de situatie voor de
start van de proeftuin.
“Mijn zoon is rustiger geworden en heeft meer zelfvertrouwen. Dit is mede een
gevolg van de cursus die de groepsleiding heeft gevolgd over het anders kijken naar
mensen met een verstandelijke handicap (methode Heijkoop).”
Net als in de reguliere Meerzorg worden in de proeftuinen de middelen ingezet voor
kwaliteitsverbetering voor de cliënt. Volgens de cliëntvertegenwoordigers is het
voordeel van de proeftuinen dat de bestedingsmogelijkheden ruimer zijn. Wanneer
deze kwaliteitsverbetering mede bereikt kan worden door specifieke opleiding voor
de begeleiders en/of bepaalde fysieke zaken, is dat voor de cliëntvertegenwoordigers
geen bezwaar. Het feit dat medebewoners kunnen meeprofiteren van deze
maatregelen, wordt niet als een bezwaar gezien. De cliëntvertegenwoordigers willen
daarom ook graag doorgaan op de lijn die in de proeftuinen is uitgezet.
Slechts enkele cliëntvertegenwoordigers noemen knelpunten, die overigens zowel in
de proeftuinen als in de reguliere situatie voorkomen:

Personeelswisselingen/invalkrachten: daardoor gaat opgebouwde kennis verloren.

Jojo-effect: Door de inzet van Meerzorg gaat het beter met de cliënt. Vervolgens
wordt Meerzorg afgebouwd en daalt het aantal uren zorg dat de cliënt ontvangt.
Daardoor verslechtert de situatie en moet er weer Meerzorg worden
aangevraagd.

5.3 Ervaringen gedragskundigen
Omdat gedragskundigen (orthopedagogen, psychologen) veelal betrokken zijn bij het
aanvragen van de regeling Meerzorg in de proeftuinen, hebben we naast de
cliëntvertegenwoordigers ook tien gedragskundigen telefonisch geïnterviewd over
Meerzorg in de proeftuinen.
De proeftuinen zijn experimenten. Dat betekent dat de concrete invulling van de
proeftuinen onderling verschilt. Over de gehele linie zijn de gedragskundigen zeer
tevreden met de proeftuinen. Men wil niet terug naar situatie voor de proeftuin.
“Het is een verademing om samen met het CCE te kunnen kijken naar verbetering
van zorg en hoe we door het collectief inzetten van middelen betere zorg kunnen
realiseren voor individuen.”

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 55 van 87

“Ik ben onwijs tevreden, de oude procedure was zeer belastend, met pakken papier.
De verantwoording had iets weg van een kruisverhoor. We kunnen nu op een veel
prettiger en effectiever manier verantwoorden door presentaties; het CCE en andere
deskundigen kijken en denken mee. We doen het nu met elkaar en de inzet van
middelen is veel flexibeler.”
“Met deze groepsbenadering kan er veel meer; door de één-op-één begeleiding
raakten mensen afhankelijk van de begeleider en geïsoleerd. De begeleiders gaan
mee naar het werk/dagbesteding. Het gaat heel erg goed met de cliënten, ze nemen
veel meer deel aan het gewone leven; enkelen zijn verhuisd naar een gewone
groepswoning.”
De voornaamste voordelen van de proeftuinen:

Een meer effectieve en efficiënte besteding van de middelen (zie ter illustratie
de businesscase Amerpoort eind paragraaf 5.4).

Flexibel kunnen inspringen op fluctuaties in behoefte aan Meerzorg bij
groepsgewijze inzet (zie ter illustratie de businesscase Amerpoort op pagina 58).

Het gesprek met het CCE gaat veel meer over inhoud. Op deze manier kan het
CCE haar expertise inbrengen.

Er ontstaat commitment bij alle partijen in de vierhoek, men vindt elkaar in een
gezamenlijk belang om met de beperkte middelen de kwaliteit van zorg te
optimaliseren.
Knelpunten: De keerzijde van de regelvrijheid in de proeftuinen is dat men nog zoekt
naar vormgeving van bepaalde processen, bijvoorbeeld op het gebied van de
verantwoording.
“Het is nog een vraag hoe we ergens de vertaalslag kunnen maken van deze open
benadering naar verantwoording/toetsing in regels en procedures.”
De betrokkenheid van cliënten/cliëntvertegenwoordigers varieert en is mede
afhankelijk van de mogelijkheden en bereidwilligheid van deze personen.

5.4 Ervaringen concessiehouders
We hebben telefonische interviews gehouden met concessiehouders die betrokken
zijn bij negen proeftuinen. Ze zijn allen zeer positief over de proeftuinen. VGZ heeft
zelfs op basis van de ervaringen in de proeftuinen een nieuwe werkwijze opgesteld
voor het aanvragen van Meerzorg. Deze werkwijze geldt vanaf 2016 voor de
intramurale gehandicaptenzorg in natura.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 56 van 87

Nieuwe werkwijze VGZ
Het overhevelen van de voorheen geoormerkte Meerzorg-middelen naar de contracteerruimte van de zorgkantoren, heeft bij VGZ geleid tot een toename van het aantal aanvragen.
Daardoor werd het budgetplafond eerder bereikt. Zorginkopers zijn toen samen met de
zorginstellingen gaan zoeken naar mogelijkheden van optimalisatie: Hoe kan de continuïteit
en kwaliteit van zorg voor de meest kwetsbare cliënten behouden worden tegen lagere
kosten? In het overleg bleek dat er breed draagvlak was voor hervorming van de huidige
regeling.
Bij de hervorming van de regeling stonden de volgende vragen centraal:


Hoe kunnen we (door efficiëntere inzet van zorg en samenwerking) de juiste plek bieden
aan de cliënt en kwaliteit van zorg behouden? En hoe kan Meerzorg op die manier
betaalbaar blijven?



Welke wijziging in procedures is nodig om samenwerking te stimuleren en de omgeving
te faciliteren om de cliënt de juiste zorg te bieden binnen de gestelde kaders?

In de proeftuinen is er meer aandacht voor de context. De focus bij zorgaanbieders in
de proeftuinen is niet meer gericht op het volledig uitnutten van een individueel
recht op Meerzorg. Zorgaanbieders en Wlz-uitvoerders vinden elkaar in het zo
efficiënt en effectief mogelijk besteden van de beschikbare middelen. In dat kader is
er ruimte om de middelen ook deels te besteden aan deskundigheidsbevordering en
eventueel fysieke aanpassingen in de context. De focus van zorgaanbieders is nu
meer gericht op de vraag op welke manier de resultaten voor de cliënten zo
doelmatig en doeltreffend mogelijk kunnen worden bereikt.
De proeftuinen verschillen nog wel sterk qua werkwijze. Sommige proeftuinen
werken met een aanvraag voor Meerzorg op groepsniveau. Andere proeftuinen
hanteren wel een individuele aanvraag, maar laten de besteding van de middelen wel
meer vrij. Algemeen geldt dat bij de besteding van de Meerzorgmiddelen het
optimaliseren van de context als essentieel wordt gezien. Dat de andere bewoners in
de groep ook kunnen profiteren van de verbeterde context is mooi meegenomen.
Positieve ervaringen in de proeftuinen:

Het gesprek met het CCE heeft een heel ander karakter gekregen; het is meer
een open dialoog waarin de zorgaanbieder zich meer kwetsbaar durft op te
stellen (de eventuele handelingstevredenheid wordt bespreekbaar).

Daarnaast is er een grotere betrokkenheid van cliënten en cliëntvertegenwoordigers bij de besteding van de Meerzorgmiddelen.
De concessiehouders pleiten ervoor om bij de verantwoording over de besteding van
de middelen meer naar het resultaat te kijken en minder naar de exacte inzet van de
uren. Ze zoeken nog naar meetinstrumenten die geschikt zijn om dit te beoordelen.
VGZ werkt bijvoorbeeld met instrumenten die de resultaten meten op vijf gebieden:
welbevinden, gedragsproblematiek, vrijheidsbeperkingen, onderwijs/arbeid/
dagbesteding en participatie, en sociaal netwerk.
De concessiehouders erkennen dat het persoonsvolgende karakter van de Wlz zich
niet goed verhoudt met de besteding van Meerzorgmiddelen aan de context. Het is
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 57 van 87

echter wel van belang om te realiseren dat de cliënt altijd functioneert binnen een
context; zorg wordt altijd in een context geboden.
Een aantal zaken is in de proeftuinen nog onduidelijk:

Concessiehouders vinden het lastig om de hoogte van het budget goed te
bepalen. VGZ is in dat kader gestart met het werken met drie categorieën
Meerzorg (licht, midden en zwaar). Per categorie is een budget bepaald. Men
houdt het pleidooi om de hoogte van het budget niet afhankelijk te laten zijn van
het gesprek met het CCE. Anders krijgt dat gesprek weer het karakter van een
toetsing in plaats van de open dialoog die in de proeftuinen juist zo gewaardeerd
wordt. De hoogte van het budget zou eigenlijk al moeten vaststaan voordat het
gesprek met het CCE plaatsvindt.

De verantwoording over de besteding van de Meerzorgmiddelen is nog niet goed
uitgewerkt.

Voor de Wlz-uitvoerders is de werkwijze in de proeftuinen wel een stuk
arbeidsintensiever vanwege het deelnemen aan de gesprekken in de vierhoek.
De concessiehouders vinden het geen goed idee om voor cliënten die waarschijnlijk
langdurig Meerzorg nodig hebben, de toekenning voor onbepaalde tijd af te geven. In
hun visie is er altijd enige ontwikkeling mogelijk, er is altijd perspectief voor de
cliënt. Er ontstaan immers nog steeds nieuwe behandelmethodieken. Daarnaast geeft
een toekenning voor onbepaalde tijd het signaal af dat voor deze cliënten geen
ontwikkeling meer mogelijk zou zijn. Dat leidt mogelijk tot blinde vlekken bij het
behandelteam en het terugvallen op een beheersmatige insteek (middelen en
maatregelen). Dus ook voor cliënten die waarschijnlijk langdurig Meerzorg nodig
hebben is een periodieke herbeoordeling van de aanvraag en de hoogte van het
budget op zijn plaats.

VGZ budgetcategorieën Meerzorg
Voor het wegen van het budget voor Meerzorg in de categorieën licht, midden en zwaar,
wordt in de nieuwe werkwijze van VGZ, gekeken naar:

karakteristiek van het zorgprofiel;

uitkomsten op gedragsschalen (mate van gedragsproblematiek);

taxatie van risico’s en veiligheid;

fasering in behandeling/begeleiding (stabiliseren, consolideren of participeren);

verblijfsintensiteit (groepsgrootte);

beschermings- of beveiligingsniveau.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 58 van 87

Busisnesscase groepsmeerzorg Amerpoort
Amerpoort heeft, met name op de locatie Nieuwenoord, veel woningen waar cliënten wonen
die qua zorgvraag buiten de zwaarste ZZP-categorie vallen. Het gaat hoofdzakelijk om
cliënten met moeilijk verstaanbaar gedrag met een indicatie ZZP VG7 die een
begeleidingsbehoefte hebben die boven de uren van de bandbreedte van hun indicatie
uitkomt. Meerzorgtrajecten bieden in dergelijke situaties uitkomst.
Omdat de toegekende uren Meerzorg zijn vastgelegd in een individueel CCE advies en
hiermee cliëntvolgend zijn, mogen deze niet ingezet worden voor medecliënten. Dit betekent
dat in principe voor alle cliënten met een extreme zorgzwaarte Meerzorg moet worden
aangevraagd.
De ervaring van Amerpoort is dat, ondanks het gegeven dat meerdere cliënten op basis van
hun zorgvraag Meerzorg nodig hebben, het vaak niet verstandig is om voor meer dan twee à
drie cliënten in een woning Meerzorg aan te vragen. Teveel begeleiders in een woning kan een
negatief effect hebben op de cliënten.
Daarom heeft Amerpoort in een proeftuin gewerkt met groepsmeerzorg. In deze proeftuin is
bekeken hoeveel Meerzorg er voor de hele groep nodig is. Dat is minder dan de optelsom van
Meerzorg voor de individuele gevallen, omdat de uren flexibel kunnen worden ingezet voor de
cliënten die dat op dat moment nodig hebben. Door flexibel en efficiënt om te gaan met de
toegekende Meerzorg uren kan er beter ingespeeld worden op de fluctuering van de
zorgvraag.
Daarnaast is er een forse besparing in de administratieve lasten die gemoeid zijn de aanvraag
van Meerzorg. Er hoeft niet meer per individuele cliënt een aanvraag worden ingediend.
Amerpoort laat in de businesscase zien dat er met groepsmeerzorg een vermindering van de
administratieve lasten ontstaat. Daarnaast worden de benodigde uren zorg efficiënter
ingezet.

5.5 Ervaringen overige stakeholders
Net als voor de reguliere situatie hebben we met de overige stakeholders (brancheorganisaties, cliëntenorganisaties, beroepsverenigingen) gesproken over de
ervaringen uit de proeftuinen. Die zijn voornamelijk aan de orde geweest in de
bijeenkomst met de vertegenwoordigers uit de gehandicaptenzorg; de proeftuinen
spelen immers alleen in die sector.
Deze overige stakeholders melden dat zij positieve signalen hebben ontvangen over
de proeftuinen. Ze pleiten ervoor om de ervaringen uit de proeftuinen te gebruiken
bij een eventuele aanpassing van de regeling Meerzorg.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 59 van 87

5.6 Procedures Proeftuinen Meerzorg 2.0
Het kenmerk van de proeftuinen is de regelvrijheid; er zijn geen gezamenlijke regels
en procedures. De vier partijen trekken gezamenlijk op met het doel de zorg te
verbeteren. Rollen en verantwoordelijkheden ontwikkelen zich gedurende de
proeftuin.
Volgens de toetsers is de regeling Meerzorg door de aanvraagprocedure sterk gericht
(geraakt) op de inzet van extra uren zorg voor een individuele cliënt. Cliënten (en het
gedrag van cliënten) verhouden zich volgens de toetsers altijd tot een context.
Wanneer de middelen ook/mede ingezet kunnen worden voor de context, zijn er
volgens de toetsers veel besparingen mogelijk. In de proeftuinen Meerzorg 2.0
worden deze ervaringen bevestigd. Bij de aanvraag van Meerzorg zou de aandacht
meer moeten gaan naar wat de cliënt eraan heeft, dan naar de inzet van
cliëntgebonden uren.
Het werken met het Excel-sjabloon is echter gefocust op de extra inzet van uren
cliëntgebonden zorg voor de cliënt. Daar gaat volgens de toetsers de prikkel vanuit
dat alle middelen moeten worden ingezet in de vorm van extra uren zorg die alleen
de betrokken cliënt ten goede komen.
Volgens de toetsers zou het sjabloon buiten beschouwing kunnen worden gelaten. In
plaats daarvan kan gewerkt worden volgens het voorstel van het CCE en de VGN.
Deze partijen doen een voorstel tot bijstelling van de beleidsregel Meerzorg en
verkennen een verbeterde verantwoording die aansluit op effectieve toepassingen
van ‘Meerzorg’ voor cliënten. Het gaat hierbij specifiek om die zorg voor de cliënten
waarbij het CCE betrokken is. In de conceptnotitie van het CCE en de VGN worden
verschillende aanpassingen genoemd. De hoofdlijn is dat:

de aanvraag voor Meerzorg gericht blijft op de individuele cliënt, maar wel in de
context;

er periodiek overleg is tussen aanbieder, cliëntvertegenwoordiger, CCE en de
Wlz-uitvoerder over de inzet van Meerzorg op cliëntniveau;

de verantwoording meer in termen van resultaat gebeurt dan in termen van
inzet.

5.7 Analyse proeftuinen
Alle cliëntvertegenwoordigers uit de proeftuin zijn net zo of nog meer tevreden over
Meerzorg als in de reguliere situatie. Met name gedragskundigen ervaren voordelen in
de proeftuinen. De voordelen zijn onder andere:

Ze ervaren dat de inhoud meer leidend is in het kiezen van de juiste aanpak.

De inbreng van de expertise van het CCE is meer adviserend dan toetsend, wat
het proces ten goede komt.

Er worden ervaringen opgedaan met een eenvoudige aanvraagprocedure, deze
nieuwe procedure wordt als prettig ervaren.

De zorgaanbieders ervaren een meer effectieve en efficiënte besteding van de
middelen, omdat er minder strikte eisen gelden voor de besteding.

Er is commitment binnen de vierhoek (zorgaanbieder, cliënt, CCE en Wlzuitvoerder) voor het optimaliseren van de kwaliteit van zorg. Naast commitment

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 60 van 87

vindt periodiek overleg plaats over de cliënt in de vierhoek ten behoeve van de
verantwoording.
De ervaringen zijn vooral positief, maar er zijn ook knelpunten te benoemen.
De proeftuinen zijn kleinschalig opgezet; in totaal gaat het om 10 proeftuinen. Deze
schaal biedt kansen om vernieuwing uit te proberen. Bij de start zijn de deelnemers
zoveel mogelijk vrijgelaten in de wijze van aanvraag en vormgeving. Dit is voor een
landelijke toepassing nog onvoldoende uitgekristalliseerd.
De deelnemers ervaren de eenvoudige aanvraagprocedure als prettig maar realiseren
zich dat voor een uitrol op grotere schaal meer kaders nodig zijn.
De concessiehouders van de bij de proeftuinen betrokken Wlz-uitvoerders, zijn ook
(zeer) tevreden over de proeftuinen. Zij zoeken nog naar een nieuwe manier om de
hoogte van het budget voor een cliënt met Meerzorg te bepalen en naar een manier
om de verantwoording vorm te geven.
Verder geven de concessiehouders aan dat het intensief met elkaar optrekken in de
vierhoek dermate arbeidsintensief is voor de Wlz-uitvoerders, dat deze werkwijze in
de huidige vorm waarschijnlijk niet geschikt is om landelijk toe te passen bij alle
cliënten met Meerzorg.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 61 van 87

6. Bevindingen
In dit hoofdstuk schetsen wij onze bevindingen; met name voor de sector
gehandicaptenzorg omdat in deze sector meer zorg het meeste voorkomt. We gaan
eerst in op de overeenkomsten en verschillen tussen de vier mogelijkheden om
aanspraak te maken op meer zorg. Daarna gaan we in op de verschillen tussen de
Regeling Meerzorg in de reguliere situatie en Meerzorg in de proeftuinen; welke
lessen zijn te leren uit de ervaringen met de proeftuinen. Tot slot gaan we in op de
verschillen tussen Meerzorg in de thuissituatie en Meerzorg in een instelling.
Begin 2016 maakt circa 1,4% van de totale populatie Wlz-geïndiceerden gebruik van
één van de vier regelingen voor meer zorg. De uitgaven voor meer zorg bedragen
circa 1% van het totale Wlz-budget. Met enige voorzichtigheid kunnen we stellen dat
dus ruim 98% van de Wlz-populatie in de bestaande reeksen van zorgprofielen lijkt te
passen. Mogelijk neemt het beroep op meer zorg nog toe wanneer de mogelijkheden
voor Meerzorg in de VV en GGZ en de EKT en PAB regelingen meer bekend worden.
Daarnaast is vanuit de groep Wlz-indiceerbaren een groei van het gebruik van de EKTregeling te verwachten.
Er is een breed gedragen beeld bij cliënten, cliëntvertegenwoordigers, gedragskundigen, concessiehouders en overige betrokkenen dat het noodzakelijk is om
maatwerk te leveren. Wanneer het best passende zorgprofiel niet past, is het zeer
wenselijk om op maat aanvullende zorg te ontvangen. In de GZ zijn de gebruikers en
overige betrokken over het algemeen ook tevreden over de resultaten die met de
regeling Meerzorg worden bereikt. Voor de sectoren VV en GGZ is er op dit moment
nog te weinig praktijkervaring om hier een onderbouwd oordeel over te geven. De
partijen zien 2016 als een ingroei-jaar waarin ze veel verwachten te leren. Voor de
PAB en EKT-regeling geldt ook dat daar nog maar weinig praktijkervaring mee is.

6.1 Analyse regelingen meer zorg
In tabel 13 zijn de verschillende regelingen op een aantal onderdelen op hoofdlijnen
met elkaar vergeleken. We hebben gekeken naar:

De woonsituatie van de cliënt: intramuraal of thuiswonend.

De besteding van de extra middelen: wordt het geld ingezet voor meer uren zorg,
of worden er ook andere zaken uit bekostigd (zoals deskundigheidsbevordering en
fysieke zaken).

Wie dient de aanvraag in: vaak gebeurt dit namens de cliënt door zijn/haar
vertegenwoordiger of door de zorgaanbieder. In andere gevallen hoeft de cliënt
zelf geen aanvraag te doen.

Heeft het CCE een rol in de aanvraagprocedure: voor alle regelingen geldt dat de
formele toekenning gegeven wordt door de Wlz-uitvoerder. Het CCE heeft soms
een adviserende rol.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 62 van 87

Wie dient
aanvraag in

Advies
CCE

Meer uren zorg/begeleiding/behandeling

Cliënt

Ja

Intramuraal/
thuis

Meer uren zorg/begeleiding/behandeling

Cliënt

Nee

Toeslagen (Huntington, CVA,
(non) invasieve beademing,
epilepsiezorg)

Intramuraal/
thuis

Meer uren zorg/begeleiding/behandeling.
Daarnaast: deskundigheid, specifieke
hulpmiddelen/ medicijnen/voeding,
inventaris.

Zorgaanbieder
declareert

Nee

Toeslagen (MFC, observatie,
NSFP, gespecialiseerde
behandelzorg)

Intramuraal

Meer uren zorg/begeleiding/behandeling.
Daarnaast: deskundigheid, diagnostiek,
beveiliging.

Zorgaanbieder
declareert

Nee

PAB

Thuis

Meer uren zorg/begeleiding/behandeling
Doel: zelfstandig thuis kunnen wonen

Cliënt

Nee

EKT

Thuis

Meer uren zorg
(ondoelmatigheid toestaan)
Doel: thuis kunnen wonen

Cliënt

Nee

Regeling

Woonsituatie

Meerzorg
(gedragsproblematiek)

Intramuraal/
thuis

Meerzorg (somatisch)

Besteding middelen

Tabel 13 - Analyse regelingen meer zorg

Wanneer we de regelingen vergelijken, vallen de volgende zaken op:

De vrijheid van het besteden van de middelen bij de toeslagen is groter dan bij
de regeling Meerzorg, het PAB en EKT. Bij bepaalde toeslagen mogen de extra
middelen ook worden besteed aan extra deskundigheid, specifieke hulpmiddelen,
medicijnen en voeding en inventaris. Bij de andere regelingen zijn de extra
middelen alleen bedoeld voor uren direct cliëntgebonden zorg.

Verder valt op dat er verschillen zijn in de aanvraagprocedure. Voor de regeling
Meerzorg, het EKT en het PAB moet de cliënt zelf een aanvraag indienen bij de
Wlz-uitvoerder; daarvoor zijn speciale aanvraagformulieren ontwikkeld. Bij de
toeslagen geldt dit niet, de ruimte voor het declareren van toeslagen wordt
tussen de Wlz-uitvoerder en de zorgaanbieder afgesproken bij het maken van de
productieafspraken. Vervolgens kunnen zorgaanbieders de toeslagen declareren
voor cliënten die voldoen aan de voorwaarden; verantwoording vindt achteraf
plaats. De kosten van de toeslagen kunnen op jaarbasis evenwel oplopen tot
substantiële bedragen; bij invasieve beademing gaat het om circa € 76.000 op
jaarbasis.

De Wlz-uitvoerder is bij de regeling Meerzorg formeel de partij die Meerzorg
toekent. De zorgaanbieders ervaren dat de toekenning materieel door het CCE
wordt afgegeven. De Wlz-uitvoerders wijken sporadisch af van het advies van het
CCE. Dit leidt ertoe dat het CCE eigenlijk twee petten op heeft. De pet van een
toetser en de pet van een expert op het gebied van gedragsproblematiek. Deze
twee rollen verhouden zich onderling slecht (zie verder onder paragraaf 6.2).
De toeslagen en de regeling Meerzorg passen in de systematiek van zorgzwaartebekostiging. Toeslagen zijn bedoeld voor groepen cliënten met gemeenschappelijke
kenmerken waarvoor het best passende zorgprofiel niet toereikend is. Meerzorg is
bedoeld voor individuele cliënten waarvoor de zorgzwaarte substantieel uitstijgt
AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 63 van 87

boven de zorgprofielen. De regelingen EKT en PAB hebben een ander karakter. Ze
zijn gericht op het voor specifieke groepen financieel mogelijk te maken om thuis te
(blijven) wonen. Wanneer de cliënten die gebruik maken van EKT of PAB in een
instelling zouden verblijven, zouden de beschikbare uren uit het zorgprofiel volstaan.

6.2 Meerzorg regulier en Meerzorg in de proeftuinen
In deze paragraaf gaan we in op de vraag welke knelpunten er zijn in de reguliere
Regeling Meerzorg en welke lessen er zijn te leren uit de proeftuinen. De proeftuinen
hebben alleen betrekking op de intramurale GZ. Verder geldt dat de proeftuinen nog
niet afgerond zijn; er wordt nog steeds geëxperimenteerd en geleerd. De eindevaluatie van de proeftuinen vindt op een ander moment plaats. Het aantal cliënten
dat betrokken is in de proeftuinen is beperkt; vier procent van het totaal aantal
cliënten met Meerzorg.
Aanvraagprocedure
Gedragskundigen en concessiehouders delen de mening dat de reguliere aanvraag
procedure voor Meerzorg complex en arbeidsintensief is. Gedragskundigen geven aan
dat met name het invullen van het Excel-sjabloon hen veel tijd en moeite kost; de
werkelijkheid van de cliënt in de groepssetting laat zich moeilijk vertalen in het
format van het aanvraagformulier. Het feit dat zorgaanbieders intern een commissie
of een werkgroep Meerzorg optuigen om het invullen van de formulieren efficiënter
en effectiever te laten verlopen, is volgens ons illustratief voor de complexiteit van
de aanvraag. Als tegenargument wordt genoemd dat de toegekende bedragen voor
Meerzorg een zorgvuldige en grondige beoordeling rechtvaardigen. Omdat we alleen
onderzoek gedaan hebben onder de gebruikers van meer zorg, is niet duidelijk of de
complexiteit van de aanvraagprocedure aanbieders in de GZ weerhoudt om Meerzorg
aan te vragen.
Daarnaast ervaren de gedragskundigen het gesprek met het CCE als een beoordeling
die bepalend is of er wel of geen Meerzorg wordt toegekend. Vanwege dat karakter
komt de consultatie en expertiserol van het CCE niet goed tot zijn recht.
Zorgaanbieders zijn minder geneigd handelingsverlegenheid te tonen en het CCE om
advies te vragen, vanwege angst dat de aanvraag niet wordt toegekend. Bij de
proeftuinen komt dit niet voor, omdat het CCE aan tafel zit in hun expertrol. Alle
betrokken partijen vinden dit positief.
In de proeftuinen wordt geëxperimenteerd met een eenvoudige aanvraagprocedure.
Alle betrokken partijen zijn daar positief over. Gezien de grote verschillen in
tevredenheid van de partijen over de aanvraagprocedure tussen de reguliere
Meerzorg en de proeftuinen, adviseren wij om - op basis van de ervaringen uit de
proeftuinen - een meer eenvoudige aanvraagprocedure te ontwikkelen.
In de proeftuinen wordt ook geëxperimenteerd met een groepsgewijze aanvraag van
Meerzorg. Dit zien we als een manier om de administratieve belasting voor een
aanvraag te verkleinen. We vinden het wel van belang om het toekennen van
Meerzorg te blijven koppelen aan de zorgbehoefte van individuele cliënten.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 64 van 87

Een ander pluspunt in de proeftuinen is dat het CCE een consultatie- en expertiserol
kan vervullen op het gebied van gedragsproblematiek. Dat bevordert een efficiënte
en effectieve inzet van de middelen.
Besteding middelen
De bepaling van de hoogte van het budget blijft maatwerk; VGZ experimenteert met
categorieën. Het is nog te vroeg om de ervaringen hiermee te evalueren.
De middelen kunnen in de proeftuinen breder besteed worden (in de praktijk wordt
ongeveer 90-95% besteed aan extra uren en 5-10% aan deskundigheidsbevordering).
Alle partijen hebben de indruk dat door deze flexibiliteit in de besteding, het geld
beter besteed wordt en dat het tot betere resultaten leidt.
De partijen in de vierhoek (zorgaanbieder, cliënt(vertegenwoordiger), CCE en Wlzuitvoerder) zijn allen positief over de onderlinge samenwerking en de flexibiliteit in
de besteding van het budget.

6.3 Meerzorg in de thuissituatie versus Meerzorg in een instelling
Tot slot gaan we in op de verschillen tussen Meerzorg in de thuissituatie en Meerzorg
in een instelling. Deze bevindingen zijn met name gebaseerd op ervaringen van
cliënten in de gehandicaptensector. In de sectoren VV en GGZ is nog te beperkt
ervaring opgedaan met Meerzorg om een gefundeerde uitspraak te kunnen doen.
Voor cliënten/cliëntvertegenwoordigers die de zorg in de thuissituatie organiseren,
geldt dat ze zelf de aanvraag voor Meerzorg moeten doen. Zoals beschreven in
hoofdstuk 3 ondervinden ze veel moeite met de aanvraagprocedure. Cliënten die in
een instelling verblijven hebben nauwelijks met de aanvraagprocedure te maken. De
zorgaanbieder doet namens hen de aanvraag voor Meerzorg.
De consequentie van het niet toekennen van Meerzorg verschilt wel sterk per
woonsituatie. Bij cliënten in de thuissituatie is het gevolg van het niet toekennen van
Meerzorg veelal dat de cliënt niet meer thuis kan blijven wonen en moet verhuizen
naar een instelling. Wanneer voor cliënten die intramuraal verblijven bij een
zorgaanbieder de aanvraag voor Meerzorg niet wordt toegekend, heeft de
zorgaanbieder nog enige ruimte om via substitutie met andere cliënten toch de
benodigde zorg te leveren.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 65 van 87

Bijlage 1.

Vragenlijst ervaringen cliënten gebruik meer zorg
Inleiding
Het Ministerie van Volksgezond, Welzijn en Sport heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en
het Zorginstituut Nederland gevraagd om gezamenlijk een advies uit te brengen over meer zorg.
In het verlengde van dat verzoek, voert bureau HHM in opdracht van de NZa onderzoek uit naar
het gebruik van meer zorg.
Sinds 1 januari 2015 is de Wet langdurige zorg (Wlz) van kracht. Met de invoering van de Wlz
bestaan nu vier mogelijkheden voor het verkrijgen van extra zorg, namelijk de regeling
Meerzorg, toeslagen18, de extra kosten thuis regeling (ook wel EKT genoemd) en het persoonlijk
assistentiebudget voor mensen die in een Fokuswoning wonen. Door gebruik te maken van deze
regelingenkunnen cliënten bovenop het geïndiceerde zorgprofiel deze extra zorg ontvangen.
Het onderzoek zal laten zien in hoeverre er gebruik gemaakt wordt van deze regelingen en wat
de ervaringen met deze regelingen zijn, met als focus de ervaring van individuele cliënten. De
resultaten van dit onderzoek zijn ondersteunend aan het advies dat het Zorginstituut Nederland
en de NZa gaan opstellen over de wijze waarop meer zorg bovenop het geïndiceerd zorgprofiel in
de Wlz moet worden vormgegeven. De resultaten geven de mogelijkheid om mede op basis van
gebruikerservaringen een advies te formuleren.
Opmerkingen vooraf
●
Vragenlijst is anoniem; we rapporteren in principe op groepsniveau; mogelijk verwerken we
enkele geanonimiseerde antwoorden in de rapportage ter illustratie.
●
Iets melden over wijze van verwerken
●
Melden hoe de respondenten eventueel worden geïnformeerd over eindresultaat
●
Als respondent meerdere malen gebruikt heeft gemaakt van de regeling, dan focussen op de
regelingen waar de cliënt op dit moment (moment van het interview) gebruik van maakt.
●
Indien nog vragen met wie kunnen we contact opnemen.
●
Interviewer namens Ieder(in)/LOC?
Vraag 1. Bent u op de hoogte dat u een beroep doet op één van de regelingen voor extra
zorg?
☐

ja,

☐

nee, is mij niet bekend. ga door met vraag 9

Vraag 2. Van welke regeling voor extra zorg maakt u gebruik? (combinaties zijn mogelijk)
☐

Regeling Meerzorg

☐

Toeslagen

☐

Extra kosten thuis regeling (vanaf 2015)

☐

Persoonlijk assistentie budget (vanaf 2015)

18

De toeslagen zijn: toeslag Huntington, toeslag CVA, toeslag invasieve beademing, toeslag non-invasieve
beademing, toeslag Multifunctioneel centrum, toeslag observatie, toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg laag,
toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg midden, toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg hoog, toeslag niet
strafrechtelijke forensische psychiatrie, toeslag gespecialiseerde behandelzorg.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 66 van 87

Vraag 3. Hoe lang maakt u er al gebruik van?
☐

weet ik niet

☐

sinds:

Aanvraagprocedure
De volgende vragen hebben betrekking op de wijze waarop de aanvraag van de extra zorg is
verlopen.
Vraag 4. Bent u betrokken geweest in de aanvraagprocedure? (het gaat hier over de cliënt
en/of zijn vertegenwoordiger).
☐

ja => ga door met vraag 5

☐

nee => ga door met vraag 9

☐

weet ik niet / mij niet bekend hier ook door naar vraag 9

☐

anders….

Vraag 5. Wie nam het initiatief voor het aanvragen van extra zorg?
☐

ikzelf

☐

mijn (wettelijk) vertegenwoordiger

☐

de zorgaanbieder

☐

anders….

Vraag 6. Wat heeft u voor het aanvragen van de extra zorg moeten doen?
Vraag 7. Hoe tevreden bent u over de aanvraagprocedure?
☐

heel tevreden

☐

tevreden

☐

neutraal

☐

ontevreden

☐

zeer ontevreden

Eventueel toelichting

Vraag 8. Indien van toepassing, waren er knelpunten bij de aanvraag en zo ja, welke?

Zorg en ondersteuning
Deze vragen gaan over de extra zorg en ondersteuning die u met de regeling ontvangt.
Vraag 9. Heeft u een plan waarin staat wat er wordt gedaan met het extra geld?
☐

ja

☐

nee

☐

weet ik niet / mij niet bekend

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 67 van 87

Vraag 10. Kunt u aangeven wat u voor het extra geld krijgt? Mogelijk onderscheid naar
woonzorg/dagbesteding/behandeling/anders …

Vraag 11. Wat merkt u er dagelijks van?

Vraag 12. Biedt de extra zorg een oplossing voor het probleem waarvoor u het extra geld
heeft aangevraagd?
☐

ja

☐

nee

Toelichting waarom wel/niet

Overige knelpunten
Vraag 13. Welke regels en procedures ervaart u als lastig met betrekking tot extra zorg?

Vraag 14. Ervaart u nog andere knelpunten rondom de extra zorg waar we het nog niet over
hebben gehad?

Typering van cliënt
Voor het onderzoek willen we graag een aantal algemene gegevens van u noteren. De gegevens
gebruiken we om te krijgen of bepaalde groepen mensen een zelfde mening hebben. Daarmee
kunnen we gegevens verzamelen die belangrijk zijn voor het onderzoek naar het gebruik van
extra zorg. Daarom stel ik u enkele vragen die betrekking hebben op de cliënt die de extra zorg
ontvangt:
Vraag 15. Wat is de leeftijd?/ geboortedatum of –jaar (van degene die extra zorg ontvangt)

Vraag 16. Wat is de woonsituatie?
☐

Woont in eigen (huur)huis

☐ Woont in eigen (huur)huis samen met partner/ kind/ouders e.d.
☐ Woont in een kleinschalige woonvorm bv. Thomashuis, ouderinitiatief, Herbergier
☐

Woont in een instelling

Vraag 17. Wat is de zorgkantoorregio? (of zelf invullen door interviewer op basis van
woonplaats)

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 68 van 87

Vraag 18. Welke ZZP-indicatie heeft u? LET OP: ook ZZP nummer noteren!
☐

weet ik niet

☐

VV __

☐

VG __

☐

LG __

☐

ZG __

☐

GGZ __

☐

Anders, namelijk:

Vraag 19. Door wie zijn de vragen beantwoord? Let op: kun je vaak zelf invullen zonder te
vragen.
☐

Cliënt

☐

Kind

☐

Ouder

☐

Broer/zus

☐

Andere vertegenwoordiger

Vraag 20. Wat is het geslacht van de cliënt (zelf bepalen)
☐

Man

☐

Vrouw

Vraag 21. Is de cliënt face to face of telefonisch geïnterviewd?
☐

Face to face/ op locatie

☐

Telefonisch

Vraag 22. Hoe heeft de cliënt het ZZP verzilverd?
☐

intramuraal

☐

VPT

☐

MPT

☐

pgb

☐

onbekend

Ruimte voor algemene opmerkingen:

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 69 van 87

Bijlage 2.

Vragenlijst ervaringen professionals gebruik meer zorg – regulier
Inleiding
Het Ministerie van Volksgezond, Welzijn en Sport (VWS) heeft de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) en het Zorginstituut Nederland gevraagd om gezamenlijk een advies uit te brengen over
meer zorg. In het verlengde van dat verzoek, voert bureau HHM in opdracht van de NZa
onderzoek uit naar het gebruik van meer zorg.
Sinds 1 januari 2015 is de Wet langdurige zorg (Wlz) van kracht. Met de invoering van de Wlz
bestaan nu vier mogelijkheden voor het verkrijgen van extra zorg, namelijk de regeling
Meerzorg, toeslagen19, de extra kosten thuis regeling (ook wel EKT genoemd) en het persoonlijk
assistentiebudget voor mensen die in een Fokuswoning wonen. Door gebruik te maken van deze
regelingen kunnen cliënten bovenop het geïndiceerde zorgprofiel deze extra zorg ontvangen.
Het onderzoek zal laten zien in hoeverre er gebruik gemaakt wordt van deze regelingen en wat
de ervaringen met deze regelingen zijn, met als focus de ervaring van individuele cliënten. De
resultaten van dit onderzoek zijn ondersteunend aan het advies dat het Zorginstituut Nederland
en de NZa gaan opstellen over de wijze waarop meer zorg bovenop het geïndiceerd zorgprofiel in
de Wlz moet worden vormgegeven. De resultaten geven de mogelijkheid om mede op basis van
gebruikerservaringen een advies te formuleren.
Opmerkingen vooraf
●
Vragenlijst is anoniem; mogelijk verwerken we enkele geanonimiseerde antwoorden in de
rapportage ter illustratie.
●
Melden hoe de respondenten eventueel worden geïnformeerd over eindresultaat.
●
Indien nog vragen met wie kunnen we contact opnemen.

19

De toeslagen zijn: toeslag Huntington, toeslag CVA, toeslag invasieve beademing, toeslag non-invasieve
beademing, toeslag Multifunctioneel centrum, toeslag observatie, toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg laag,
toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg midden, toeslag gespecialiseerde epilepsiezorg hoog, toeslag niet
strafrechtelijke forensische psychiatrie, toeslag gespecialiseerde behandelzorg.

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 70 van 87

Achtergrond
Vraag 1. Wat is uw functie?

Vraag 2. Binnen welke instelling bent u werkzaam?

Vraag 3. Wat is de zorgkantoorregio?
(of zelf invullen door interviewer op basis van woonplaats)

Vraag 4. In welke sector bent u werkzaam?
(voor zover het betrekking heeft op het onderzoek het gebruik meer zorg).
☐

VV __

☐

VG __

☐

LG __

☐

ZG __

☐

GGZ __

☐

Anders, namelijk:

Vraag 5. Met welke regeling voor extra zorg heeft u ervaring vanuit uw rol als professional?
☐

Regeling Meerzorg, indien deze vraag “ja”, zie vraag 7

☐

Toeslagen

☐

Extra kosten thuis regeling (vanaf 2015)

☐

Persoonlijk assistentie budget (vanaf 2015)

Vraag 6. Ben u ook betrokken bij de pilot proeftuinen 2.0?
☐

Ja

☐

Nee

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 71 van 87

Vraag 7. Kunt u aangeven wat hierbij de redenen van aanvraag zijn?
Alleen invullen indien van toepassing.
Meer zorg

Toeslagen

EKT

PAB

Rondom de cliënt

Rondom omgeving

Rondom personeel (training,
opleiding, brede
overlegmomenten)
Overig

Aanvraagprocedure
De volgende vragen hebben betrekking op de wijze waarop de aanvraag van de extra zorg
verloopt wat betreft reguliere aanvraag.
Vraag 8. Hoe bent u betrokken in de aanvraagprocedure?
…. (open vraag)…

Vraag 9. Wie neemt in de praktijk het initiatief voor het aanvragen van extra zorg?
☐

de cliënt

☐

de (wettelijk) vertegenwoordiger

☐

de zorgaanbieder / professional

☐

anders….

Vraag 10. Wat moet u doen voor het aanvragen van de extra zorg?
– Is de procedure helder?
– Zijn de stappen logisch?
– Welke afspraken worden er gemaakt?
Subvraag 10.1. Verschilt dit per type regeling?

Subvraag 10.2 Wat zijn de verschillen? (antwoord noteren per type regeling)

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 72 van 87

Vraag 11. Hoe tevreden bent u over de aanvraagprocedure in het algemeen?
(alleen de kolommen invullen indien van toepassing)
Meer zorg

Toeslagen

EKT

PAB

Heel tevreden

☐

☐

☐

☐

Tevreden

☐

☐

☐

☐

neutraal

☐

☐

☐

☐

Ontevreden

☐

☐

☐

☐

Zeer ontevreden

☐

☐

☐

☐

n.v.t./ onbekend

☐

☐

☐

☐

Eventuele toelichting

Vraag 12. Indien van toepassing, ervaart u knelpunten bij de aanvraag van extra zorg en zo
ja, welke? (indien van toepassingen, antwoord noteren per regeling)

Zorg en ondersteuning
Deze vragen gaan over de extra zorg en ondersteuning die een cliënt ontvangt op basis van een
van de regelingen voor extra zorg.
Vraag 13. Maakt u een plan waarin staat wat er wordt gedaan met het extra geld?
☐

ja

☐

nee

☐

weet ik niet / mij niet bekend

Vraag 14. Maakt u hierbij expliciet wat u voor het extra geld doet? Mogelijk onderscheid naar
woonzorg/dagbesteding/behandeling/anders …

Vraag 15. Biedt de extra zorg een oplossing voor het probleem waarvoor u het extra geld
heeft aangevraagd?
☐

ja

☐

nee

Toelichting waarom wel/niet

Overige knelpunten
Vraag 16. Welke regels en procedures ervaart u als lastig met betrekking tot extra zorg?

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 73 van 87

Vraag 17. Ervaart u nog andere knelpunten rondom de extra zorg waar we het nog niet over
hebben gehad?

Type interview
Vraag 18. Is de professional face to face of telefonisch geïnterviewd?
☐

Face to face/ op locatie

☐

Telefonisch

Ruimte voor algemene opmerkingen:

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 74 van 87

Bijlage 3.

Checklist Meerzorg van CCE
Omcirkel wat van toepassing is daar waar een keuze gemaakt moet worden:
Naam cliënt
ZZP-indicatie

Kies één van de volgende opties:
1. VG-5
2. VG-7
3. VG-8
4. LG-5
5. LG-7
6. ZG-3 aud
7. ZG-5 vis
8. LGV-4
9. LGV-5
10. SGLVG

AWBZ-grondslag

Kies één van de volgende opties:
1. GGZ
2. GZ
3. VVT
4. Geen

Juridische status

Kies één of meer van de volgende opties (bewind en mentorschap kunnen samen
voorkomen!):
1. Bewind
2. Curatele
3. Mentorschap
4. OTS
5. Voogdij
6. Vrijwillig

Verblijfsituatie

Kies één van de volgende opties:
1. Verblijfsvoorziening GGZ
2. Verblijfsvoorziening V&V
3. Woonvoorziening VG
4. Behandelvoorziening VG
5. (Begeleid) zelfstandig wonen
6. Bij ouders/familie/pleeggezin

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 75 van 87

Daginvulling

Kies één van de volgende opties:
1. Dag/activiteitencentrum kinderen
2. Dag/activiteitencentrum volwassenen
3. Praktijkschool
4. REC 1
5. REC 2
6. REC 3
7. REC 4
8. Regulier onderwijs (po/vo)
9. Speciaal basisonderwijs
10. Sociale werkvoorzieningen
11. Vanuit wonen
12. Vrije bedrijf
13. Geen

Opnamestatus

Kies één van de volgende opties:
1. Vrijwillig
2. artikel 60 BOPZ
3. RM
4. IBS
5. Anders onvrijwillig

Cognitief functioneren

Kies één van de volgende opties:
1. (Zeer) ernstig verstandelijk gehandicapt (IQ<34)
2. Matig verstandelijk gehandicapt (IQ 35-49)
3. Licht verstandelijk gehandicapt (IQ 50-69)
4. Zwak begaafd (IQ 70-84)
5. Normaal begaafd
6. Onbekend

Gedrag beïnvloedende
medicatie

(Naam medicatie, hoeveelheid, ook voor somatische klachten, doel en
effectiviteit)

Probleemgedrag

Kies één of meer van de volgende opties
1. Verbaal agressief gedrag
2. Fysiek agressief gedrag
3. Destructief gedrag
4. Zelfverwondend gedrag
5. Oppositioneel gedrag
6. Seksueel grensoverschrijdend/ onaangepast gedrag
7. Ander sociaal of maatschappelijk grensoverschrijdend / onaangepast
gedrag
8. Extreem actief gedrag
9. Extreem passief gedrag

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 76 van 87

Vastgestelde somatische
problematiek

Kies één of meer van de volgende opties:
1. Auditieve beperking
2. Visuele beperking
3. Motorische beperking
4. Niet aangeboren hersenletsel
5. Epilepsie
6. Diabetes mellitus
7. Endocrine stoornis
8. Hart- en vaatziekten en hypertensie
9. Huidaandoening
10. Longziekte
11. Neurologische aandoening
12. Nierziekte
13. Reflux
14. Reumatische aandoening
15. Spasticiteit
16. Stofwisselingsziekte
17. Ziekte van het maagdarmkanaal
18. Fybromyalgie
19. Anders

Vastgestelde genetische
en andere syndromen
Kies één van de volgende
opties indien van
toepassing

:

Vastgestelde psychische
problematiek

Kies één of meer van de volgende opties indien van toepassing:
1. Acculteratieproblematiek
2. Autismespectrum stoornis
3. ADHD
4. Dementie
5. Angststoornis
6. Depressie
7. Eetstoornis
8. Hechtingsstoornis
9. Persoonlijkheidsstoornis
10. Pica
11. Psychose
12. Schizofrenie
13. Slaapstoornis
14. Tic stoornis
15. Verslavingsstoornis
16. Zindelijkheidsstoornis
17. Bipolaire stoornis

AW/16/1132/gmezo

1. Angelman
2. Bardet-Biedl
3. Cohen
4. Cornelia de Lange
5. Cri-du-Chat
6. Down
7. FAS-foetaal
8. Fragile X
9. Lesch-Nyhan
10. Prader-Willi

mei 2016

11. Rett
12. Rubenstein-Taybi
13. San Filippo
14. Smith-Lepi-Optiz
15. Smith Magenis
16. Sotos
17. Velo-cardio-faciaal
18. Williams
19. Onbekend
20. Anders

© bureau HHM

Pagina 77 van 87

Middelen en
maatregelen

AW/16/1132/gmezo

Kies één of meer van de volgende opties indien van toepassing:
1. Afzondering (insluiten in speciale prikkelarme kamer)
2. Fixatie (beperken van iemand in zijn bewegingsvrijheid)
3. Gedwongen medicatie
4. Separatie (intensieve afzondering in goedgekeurde separatieruimte)
5. Onder dwang toedienen van vocht/voedsel

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 78 van 87

Bijlage 4.

Gebruik meer zorg per zorgprofiel

Landelijk
(*)

Meerzorg

Toeslagen

EKT

PAB

Totaal

1VG

677

2VG

5.498

2

3VG

22.290

85

3

88

4VG

12.310

48

5

53

5VG

9.993

12

96

10

118

6VG

22.064

1

274

12

287

7VG

12.468

1865

159

4

2028

8VG

6.376

162

140

7

309

1LVG

46

2LVG

613

2

2

3LVG

1.360

7

7

4LVG

396

6

13

5LVG

91

2

3

5

SGLVG01

481

39

14

53

1LG

323

1

1

2LG

1.545

27

27

3LG

1.223

10

10

4LG

3.985

46

46

5LG

1.147

17

12

6LG

5.129

8

61

7LG

1.525

101

50

29

1

30

1

1

1

1

1ZGaud

85

2ZGaud

408

3ZGaud

451

4ZGaud

241

2

1

20

9
4

38
73

4

155

1ZGvis
2ZGvis
3ZGvis
4ZGvis
5ZGvis

37

2

1

40

1VV

1738

2VV

5806

3VV

12.943

3

3

4VV

31.142

4

4

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 79 van 87

Landelijk
(*)

Meerzorg

Toeslagen

EKT

PAB

Totaal

5VV

61.920

2

2

6VV

29.963

15

15

7VV

13.896

1

1

8VV

2.351

278

286

9VV

693

21

21

10VV

973

1

1GGZB

7

2GGZB

65

3GGZB

596

4GGZB

1.079

5GGZB

4.028

6GGZB

874

7GGZB

1.851

ONBEKEND
Totaal

AW/16/1132/gmezo

8

2

3

3

3

17

17

1

149

150

2.288

1.549

mei 2016

49

© bureau HHM

13

Pagina 80 van 87

3.899

Bijlage 5.

Aantallen gebruikers meer zorg per Wlz-uitvoerder

Wlz-uitvoeder

Meerzorg

Toeslagen

EKT

PAB

Totaal meer-zorg

3010

Zorgkantoor Groningen

41

55

2

0

98

3020

Zorgkantoor Friesland

90

131

2

1

224

3030

Zorgkantoor Drenthe

212

259

0

0

471

3040

Zorgkantoor Zwolle

9

23

4

1

37

3050

Zorgkantoor Twente

93

24

9

0

126

3060

Zorgkantoor Apeldoorn, Zutphen e.o.

78

79

1

1

159

3061

Zorgkantoor Midden-IJssel

47

0

0

0

47

3070

Zorgkantoor Arnhem

69

109

3

0

181

3090

Zorgkantoor Utrecht

263

26

9

0

298

3100

Zorgkantoor Flevoland

6

4

0

0

10

3110

Zorgkantoor 't Gooi

35

2

2

0

39

3120

Zorgkantoor Noord-Holland-Noord

106

3

1

0

110

3130

Zorgkantoor Kennemerland

213

423

0

1

637

3140

Zorgkantoor Zaanstreek/Waterland

50

10

2

0

62

3150

Zorgkantoor Amsterdam

65

30

1

0

96

3160

Zorgkantoor Amstelland en de Meerlanden

17

11

0

0

28

3170

Zorgkantoor Zuid-Holland Noord

156

113

1

0

270

3180

Zorgkantoor Haaglanden

24

1

0

3

28

3190

Zorgkantoor Delft Westland Oostland

82

46

0

0

128

3200

Zorgkantoor Midden-Holland

1

0

0

0

1

3210

Zorgkantoor Rotterdam

38

32

1

0

71

3220

Zorgkantoor Nieuwe Waterweg Noord

3240

Zorgkantoor Waardenland

3080

Per 01-01-16 samengevoegd met
Zorgkantoor Delft Westland Oostland
5

7

0

0

12

Zorgkantoor Nijmegen

125

17

0

1

143

3230

Zorgkantoor Zuid-Hollandse Eilanden

22

1

1

0

24

3280

Zorgkantoor Noordoost-Brabant

102

13

2

1

118

3270

Zorgkantoor Midden-Brabant

40

22

1

0

63

3260

Zorgkantoor West-Brabant

48

1

3

2

54

3250

Zorgkantoor Zeeland

58

0

2

0

60

3290

Zorgkantoor Zuidoost-Brabant

116

1

1

0

118

3300

Zorgkantoor Noord- en Midden Limburg

42

101

0

1

144

3310

Zorgkantoor Zuid-Limburg

35

5

1

1

42

2.288

1.549

49

13

3.899

Totaal

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 81 van 87

Bijlage 6.

Regeling Meerzorg: bedrag per Wlz-uitvoerder

Wlz-uitvoerder

Aantal
cliënten

Budget per
cliënt

Totaal
– jaar 2015

3010

Zorgkantoor Groningen

41

€ 75.497

€ 3.095.386

3020

Zorgkantoor Friesland

90

€ 66.118

€ 5.950.627

3030

Zorgkantoor Drenthe

212

€ 63.153

€ 13.388.525

3040

Zorgkantoor Zwolle

9

€ 98.986

€ 890.878

3050

Zorgkantoor Twente

93

€ 63.376

€ 5.893.990

3060

Zorgkantoor Apeldoorn, Zutphen e.o.

78

€ 67.118

€ 5.235.189

3061

Zorgkantoor Midden-IJssel

47

€ 36.887

€ 1.733.668

3070

Zorgkantoor Arnhem

69

€ 67.925

€ 4.686.792

3080

Zorgkantoor Nijmegen

125

€ 56.225

€ 7.028.104

3090

Zorgkantoor Utrecht

263

€ 64.790

€ 17.039.839

3100

Zorgkantoor Flevoland

6

€ 80.074

€ 480.447

3110

Zorgkantoor 't Gooi

35

€ 86.942

€ 3.042.966

3120

Zorgkantoor Noord-Holland-Noord

106

€ 64.229

€ 6.808.311

3130

Zorgkantoor Kennemerland

213

€ 69.065

€ 14.710.758

3140

Zorgkantoor Zaanstreek/Waterland

50

€ 50.946

€ 2.547.307

3150

Zorgkantoor Amsterdam

65

€ 56.205

€ 3.653.342

3160

Zorgkantoor Amstelland Meerlanden

17

€ 54.189

€ 921.216

3170

Zorgkantoor Zuid-Holland Noord

156

€ 56.545

€ 8.821.070

3180

Zorgkantoor Haaglanden

24

€ 53.270

€ 1.278.479

3190

Zorgkantoor Delft Westland Oostland

82

€ 54.760

€ 4.490.304

3200

Zorgkantoor Midden-Holland

1

€ 34.123

€ 34.123

3210

Zorgkantoor Rotterdam

38

€ 56.064

€ 2.130.431

3220

Zorgkantoor Nieuwe Waterweg Noord

3230

Zorgkantoor Zuid-Hollandse Eilanden

22

€ 43.793

€ 963.440

3240

Zorgkantoor Waardenland

5

€ 82.846

€ 414.232

3250

Zorgkantoor Zeeland

58

€ 59.576

€ 3.455.423

3260

Zorgkantoor West-Brabant

48

€ 53.039

€ 2.545.870

3270

Zorgkantoor Midden-Brabant

40

€ 46.603

€ 1.864.127

3280

Zorgkantoor Noordoost-Brabant

102

€ 65.679

€ 6.699.248

3290

Zorgkantoor Zuidoost-Brabant

116

€ 51.132

€ 5.931.308

3300

Zorgkantoor Noord-Midden Limburg

42

€ 81.163

€ 3.408.841

3310

Zorgkantoor Zuid-Limburg

35

€ 64.151

€ 2.245.270

Eindtotaal

AW/16/1132/gmezo

2.288

mei 2016

€ 141.389.511

© bureau HHM

Pagina 82 van 87

Bijlage 7.

Achtergrond informatie betrokken proeftuinen

Proeftuin

Zorgverzekeraar

Zorgaanbieders

1

Achmea Gelderse
Hout

2

Aantal
groepen

Cliënten
Meerzorg

Verbeterdoel

Triade & 's Heeren Loo

1

6

Kwaliteit van zorg en leven met specifieke aandacht voor participatie cliëntvertegenwoordigers en
wijk, team functioneren, huisvesting, afname vrijheidsbeperkende maatregelen, incidentenmanagement

Achmea Robijn &
Kindgroepen

Amerpoort

2

9

Het doel is herstel van het gewone leven en afname van probleemgedrag, door de context in te zetten
en aan te passen. Ontwikkeling bevorderen, kwaliteit van leven verbeteren, verdere ontwikkeling van
passende en kwalitatief goede ondersteuning met behulp van vergrootte participatie ouders en
versterken unieke positie verschillende disciplines

3

Zorg & Zekerheid
en DSW

Ipse De Bruggen (Doelen 13,
Oosteinde 111a, 111b, 111c,
Oude Rijnlaan 2)

3

18

Verrijking en verbetering kwaliteit van zorg en kwaliteit van leven met behulp van intern
intervisiemodel. Verdere professionalisering en modernisering van ondersteuning ten behoeve van
verbetering kwaliteit van leven.

4

Zorg & Zekerheid

Gemiva

3

9

Kwaliteit van leven, zorg en doelmatigheid - door (ook) te kijken naar organisatiecontext en
verbeteringen aan te brengen in het leef- en werkklimaat van cliënt en medewerker en de geboden
ondersteuning flexibeler vorm te geven.

5

CZ

Arduin, Koraal Groep werkstichting Op de Bies, Koraal
Groep werkstichting Maasveld

3

13

In het kader van kwaliteit van leven: afname probleemgedrag, meer en zinvollere daginvulling,
minder vrijheidsbeperkende maatregelen. In het kader van kwaliteit van zorg: toename deskundigheid
medewerkers, context verbeteren, afname één op één begeleiding.

6

VGZ
Groepsgebonden
audits

Amarant, ASVZ, Prisma, Cello

4

40

Groepsgebonden audits waarin ook collega's van collega instellingen als auditor participeren. Er zijn
vijf resultaatgebieden afgesproken: Toename kwaliteit van leven, afname probleemgedrag, afname
vrijheidsbeperkende maateregelen, participatie, onderwijs, werk en dagbesteding en sociaal netwerk.

7

Menzis Open
Perspectief

's Heeren Loo (Wekerom) en
de Zijlen (Tolbert)

2 (*)

16

Er is altijd gesprek en aandacht voor verbetering van de kwaliteit van leven met een structuur voor
open perspectief voor de cliënt

8

Menzis Preventie

's Heeren Loo-Bedum, Aveleijn
en DTZC

3

6 (**)

Voorkomen wordt dat cliënten gebruikmaken van reguliere Meerzorg. Preventie zit aan de voorkant,
maar is vooral het resultaat van het traject.

9

Menzis
Meerzorgteam

SIZA

3

6

Er is per cliënt (één schaduw) Meerzorgteam/driehoek integraal (inhoud, uitvoering en financiën)
verantwoordelijk, naast de bestaande driehoek (cliëntvertegenwoordiger, regiebehandelaar en
regiebegeleider)

10

VGZ
Contextcoaching

Pluryn De Winkelsteegh

2

5

Door coaching van de (totale) contexten en systemen waarin Meerzorgcliënten verblijven een
optimaal zorgomgeving verkrijgen.

(*) Twee zorgaanbieders, met verschillende woningen
(**) Cliënten beschikken nog niet over Meerzorg, inzet is juist gericht ter voorkoming

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 83 van 87

Bijlage 8.

Voorbeeld uitvraag bij aanvraag Meerzorg

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 84 van 87

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 85 van 87

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 86 van 87

AW/16/1132/gmezo

mei 2016

© bureau HHM

Pagina 87 van 87