Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2418
Vragen van het lid Wolbert (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het onderzoek dat er op wijst dat thuisbevallingen voor
vrouwen met een lagere sociaaleconomische status onveiliger zijn
(ingezonden 6 april 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 28 april 2016).
Vraag 1
Kent u het artikel in medisch contact «Thuisbevalling riskanter in arm
gezin»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw mening over de (meer)waarde van dit onderzoek dat factoren die
van invloed kunnen zijn op het risico op perinatale sterfte uitsluit, door een
econometrische analyse toe te passen?
Antwoord 2
Vooropgesteld dat ik geen wetenschapper ben, lijkt het mij dat onderzoek
vanuit een ander onderzoeksperspectief, zoals in dit geval de econometrie,
een meerwaarde kan hebben naast andere typen van onderzoek.
Vraag 3
Wat is uw mening over de conclusie van dit onderzoek dat voor de groep
vrouwen met een lagere sociaaleconomische achtergrond de thuisbevalling
onveiliger is dan een (poli) klinische bevalling, terwijl thuisbevallingen wel
veilig lijken te zijn voor vrouwen met een hogere sociaaleconomische status?
Antwoord 3
Het is aan de beroepsgroepen in de geboortezorg om dit onderzoek nader te
bestuderen en naast andere onderzoeken te betrekken bij richtlijnontwikkeling.

1

ah-tk-20152016-2418
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Medisch Contact 13/31 maart 2016, blz. 16–18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 4
Wat vindt u van de suggestie van de onderzoekers dat de communicatie met
de verloskundige bij vrouwen met een lagere sociaaleconomische status
moeilijker verloopt, en dat daardoor risicoselectie minder goed plaatsvindt?
Welke andere onderzoeken zijn er die wijzen op een verband tussen
onvoldoende scherpe risicoselectie en perinatale sterfte? Welke gevolgen
voor uw beleid verbindt u hieraan?
Antwoord 4
Goede communicatie is essentieel in de zorg en dus ook in de verloskundige
zorg. Zorgverleners moeten continu hun communicatie afstemmen op degene
die voor hen zit. Laaggeletterdheid is daarbij een bekend probleem. Verloskundigen kunnen hiervoor een speciale training (effectief communiceren met
laaggeletterden) volgen. Zoals het artikel ook al aangaf zijn er veel methodologische problemen die het erg lastig maken om definitief bewijs te vinden
voor een adequate risicoselectie. Met name sociaal-psychologische factoren
(vrouwen in achterstandsituaties) zijn waarschijnlijk belangrijk, maar nog
onvoldoende onderzocht of nog in onderzoek. Er lopen bij ZonMw verschillende onderzoeken in Nederland waarbij instrumenten worden getest en
ontwikkeld die de risicoselectie zouden kunnen verbeteren. Voor zover mij
bekend, loopt er in Nederland geen onderzoek naar een verband tussen
onvoldoende scherpe risicoselectie en perinatale sterfte. Mocht blijken dat in
het veld deze behoefte leeft, dan ligt het voor de hand om een dergelijke
vraag in een (vervolg)programma zwangerschap en geboorte bij ZonMw aan
de orde te laten komen. Dit vervolgprogramma is nog in ontwikkeling.
Vraag 5
Onderschrijft u de conclusie van de onderzoekers dat gezocht moet worden
naar innovatievere onderzoeksmethoden om tot duidelijke conclusies te
komen ten aanzien van de discussie over de veiligheid van de thuisbevalling
of poliklinische bevalling, en de vraag voor welke groepen deze veilig is? Zo
ja, op welke manier kunt en gaat u dit vervolgonderzoek stimuleren?
Antwoord 5
Goed en vernieuwend onderzoek is altijd belangrijk en zal zijn weg kunnen
vinden via de diverse onderzoeksprogramma’s en geldstromen. Ik heb
ZonMw gevraagd om, in samenwerking met het College Perinatale Zorg
(CPZ) en de betrokken partijen, te komen met een vervolg op het programma
Zwangerschap en Geboorte. Ik wacht dat voorstel af.
Vraag 6
Bent u het eens met de stelling dat het verstandig is conservatiever te zijn bij
vrouwen met een zwakkere sociaaleconomische achtergrond, bij hen eerder
aan zorg aan de tweede lijn te denken, en eerder op een poliklinische
bevalling aan te sturen dan op een thuisbevalling? In hoeverre denkt de
Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) hier ook zo
over? Bent u bereid in overleg met de KNOV dit punt nadrukkelijk te
bespreken, en daar ook afspraken over te maken?
Antwoord 6
Specifieke en intensieve aandacht voor vrouwen uit achterstandssituaties is
één van de zeven aanbevelingen van de Stuurgroep Zwangerschap en
Geboorte uit 2010. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft zowel in 2013
als in 2015 gekeken in hoeverre deze aanbeveling in de praktijk is geïmplementeerd. Het laatste onderzoek van de inspectie (maart 2016) laat zien dat
de plannen voor de zorg voor zwangeren in achterstandsituaties in veel
verloskundig samenwerkingsverbanden (VSV’s) nog definitief moeten worden
ingevoerd. De inspectie verwacht dat alle VSV’s in 2016 hun beleid hebben
vastgesteld en dit zullen uitvoeren. Het beleid rondom zwangeren in
achterstandsituaties is uiteraard veel breder dan alleen de keuze voor een
bevallingslocatie. Ik ben voorstander van integrale geboortezorg en ik vind
een integrale aanpak voor alle zwangeren en met name voor zwangeren in
achterstandsituaties van belang. De KNOV is zich eveneens goed bewust van
de kwetsbare zwangere en is een multidisciplinair project «Kwetsbare
zwangere» gestart. Er is regelmatig contact tussen ambtenaren van VWS en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

medewerkers van de KNOV. Ik blijf het onderwerp «kwetsbare zwangere» in
dat gremium aan de orde laten stellen.
Vraag 7, 8 en 9
Deelt u de mening dat, gezien de conclusie van dit onderzoek, een eigen
bijdrage voor poliklinische bevalling ongewenst is, omdat juist vrouwen met
een lagere sociaaleconomische status hierdoor eerder voor een thuisbevalling
kiezen, terwijl dat in hun situatie juist onveiliger lijkt te zijn?
Deelt u voorts de mening dat dit onderzoek aangeeft dat de eigen bijdrage
voor bevalling in het ziekenhuis zonder medische indicatie betekent dat
vrouwen met een lagere sociaaleconomische status geen gelijke kans hebben
op een gezonde bevalling en een baby met een goede start? Zo nee, waarom
niet?
Bent u bereid de eigen bijdrage voor bevallen in het ziekenhuis zonder
medische indicatie nu af te schaffen? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid dan
tenminste de indicatie te verruimen door ook een sociale indicatie te laten
gelden voor een bevalling in het ziekenhuis? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7, 8 en 9
Voor de poliklinische bevalling in het ziekenhuis is geregeld dat naast (strikt)
medisch-inhoudelijke criteria ook zorggerelateerde criteria gelden die
meewegen bij de indicatie voor poliklinisch bevallen voor rekening van de
Zorgverzekeringswet. Bij die zorggerelateerde criteria gaat het bijvoorbeeld
om langere afstand tot het ziekenhuis of een onhygiënische plaats voor
thuisbevalling. Deze zorggerelateerde criteria heeft het College Perinatale
Zorg samen met het veld opgesteld en deze zijn begin 2014 gepubliceerd.
Deze criteria bieden een oplossing voor vrouwen in achterstandssituaties. Ik
ben het daarom ook niet eens met de stelling dat er geen gelijke kans is voor
vrouwen met een lagere sociaal economische status om een gezonde
bevalling te hebben. Overigens is al het stuurgroepadvies van de stuurgroep
Zwangerschap en Geboorte (2010) geconstateerd dat er meer aandacht moet
zijn voor vrouwen in een kwetsbare positie. Door Zorgverzekeraars Nederland
is een «businesscase» opgesteld met betrekking tot dit onderwerp. Ik heb het
Zorginstituut gevraagd mij hierover te adviseren. Ik verwacht de reactie van
het Zorginstituut voor augustus 2016 te ontvangen en zal uw Kamer dan
nader informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3