Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1032
Vragen van het lid Groothuizen (D66) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid over het bericht «The impenetrable program transforming how
courts treat DNA evidence» (ingezonden 20 december 2017).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
2 februari 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018,
nr. 857.
Vraag 1
Kent u het bericht «The impenetrable program transforming how courts treat
DNA evidence»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe duidt u het bericht dat bij het onderzoeken van gemixte DNA-monsters in
rechtszaken in de Verenigde Staten gebruik gemaakt wordt van «probalistic
genotyping» waarvan de algoritmes niet bekend zijn?
Antwoord 2
Het is belangrijk dat de betrouwbaarheid van forensische onderzoeksmethoden door betrokken partijen getoetst kan worden. Deze toetsing wordt
gefaciliteerd als de software vrij toegankelijk is. Daarom is er in Nederland
door het NFI gekozen voor probabilistische genotypering door middel van
open source software.
In Nederland mag alleen DNA-onderzoek in strafzaken worden verricht in een
laboratorium dat daarvoor door de Raad voor Accreditatie is geaccrediteerd
aan de hand van de algemene criteria voor het functioneren van beproevingslaboratoria, genoemd in de NEN-EN ISO/IEC 17 025, en dat deskundig is
op het terrein van forensisch DNA-onderzoek. Hoewel open source software
onafhankelijke toetsing faciliteert, wil dit overigens niet zeggen dat software
die niet open source is onvoldoende getoetst kan worden. Voor een
geaccrediteerd DNA-laboratorium geldt als eis dat de kwaliteit van de
interpretatie van de resultaten voldoende transparant is.

1

ah-tk-20172018-1032
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Wired, 29/11/2017, https://www.wired.com/story/trueallele-software-transforming-how-courtstreat-dna-evidence/?mbid=social_twitter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wordt er in Nederland ook gebruik gemaakt van bedrijven die helpen DNA te
analyseren met behulp van «probalistic genotyping» en software zoals
TrueAllele als normale laboratoriumtests geen resultaten opleveren omdat er
sprake is van een mix van gevonden DNA? Zo ja, zijn de algoritmes waarvan
gebruik gemaakt wordt openbaar?
Antwoord 3
Een groot deel van de forensische sporen bevat celmateriaal van meer dan
één persoon waarbij de hoeveelheid bijgedragen celmateriaal van elk individu
sterk kan verschillen. Bijdragen van meer personen en bijdragen die minimale
hoeveelheden celmateriaal representeren maken mengprofielen complexer
waardoor probabilistische genotypering nodig kan zijn voor interpretatie.
Daarom wordt ook in Nederland gebruikt gemaakt van probabilistische
genotypering. Het NFI maakt bewust gebruik van probabilistische genotypering door middel van open source software die in samenwerking met een
Europese partner is ontwikkeld en vrij ter beschikking staat van de forensische praktijk.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het onwenselijk is om mensen te veroordelen op basis
van software dat gebruik maakt van een onbekend algoritme omdat deze
programma’s fouten of aannames kunnen bevatten die rechters of advocaten
niet kunnen inschatten en verschillende software verschillende uitkomsten
kan geven?
Antwoord 4
Het is belangrijk dat de betrouwbaarheid van forensische onderzoeksmethoden, met inbegrip van de gebruikte software, door betrokken partijen en door
de rechter getoetst kan worden. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag
2 faciliteert open source software de controle daarvan. De rechter beoordeelt
of het voorgelegde onderzoeksrapport en de daarvoor gebruikte algoritmen
voldoende deugdelijk zijn om tot een oordeel omtrent de waarheidsvinding te
kunnen komen. De rechter kan daarvoor deskundigen oproepen.
Vraag 5
Bent u het eens met de uitspraak in het rapport van Obama’s Council of
Advisors on Science and Technology dat als het gaat om «probablistic
genotype matching» «substantially more evidence is needed to establish
foundational validity»?2 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Het President’s Council of Advisors on Science and Technology rapport heeft
de methode die gebruikt wordt door het NFI niet opgenomen. Op dit moment
is probabilistische genotypering een geaccepteerde onderzoeksmethode die
breed in het forensische onderzoek wordt ingezet.
Vraag 6
Wat is het wettelijk kader in Nederland om gebruik te maken van «probalistic
genotyping» om misdaden op te lossen?
Antwoord 6
Het Besluit DNA-onderzoek in strafzaken is het wettelijk kader waarbinnen
DNA-onderzoek in strafzaken wordt gedaan. Artikel 9, lid 2 van dit besluit
biedt de mogelijkheid om verschillende methoden te gebruiken, mits deze zijn
goedgekeurd bij het verlenen van de accreditatie, zoals vermeld in het
antwoord op vraag 2. De berekening van de bewijskracht van de waargenomen overeenkomst van het DNA-profiel van het spoor met het DNA-profiel
van de persoon van interesse is bij het NFI onderdeel van een geaccrediteerde verrichting.

2

US President’s Council of Advisors on Science and Technology, 20/09/2016, https://
obamawhitehouse.archives.gov/blog/2016/09/20/pcast-releases-report-forensic-sciencecriminal-courts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 7
Indien er in Nederland gebruik gemaakt wordt van «probalistic genotyping»,
bent u dan bereid de betrouwbaarheid van dit soort DNA-onderzoek (inclusief
de algoritmes) in Nederland verder wetenschappelijk te laten onderzoeken?
Antwoord 7
Het NFI maakt – als gezegd – bewust gebruik van probabilistische genotypering door middel van open source software die in samenwerking met een
Europese partner is ontwikkeld. Hierover is in een tiental peer-reviewed
wetenschappelijke tijdschriften uitgebreid en in detail gepubliceerd. De
software staat vrij ter beschikking van de forensische praktijk, dus ook van
particuliere laboratoria. Forensische onderzoeksmethodes zijn continu in
ontwikkeling. Het NFI werkt hiervoor nauw samen met wetenschappelijke
instituten in het binnen- en buitenland. Ook op het gebied van probabilistische genotypering vindt doorontwikkeling en toetsing plaats. Ik zie dan ook
geen aanleiding om de betrouwbaarheid van de methode nader wetenschappelijk te laten onderzoeken.
Vraag 8
Wordt er op andere momenten in de strafrechtketen gebruik gemaakt van
algoritmes die invloed hebben op de strafmaat, dan wel de veroordeling van
verdachten? Deelt u de mening dat dergelijke algoritmes openbaar moeten
zijn?
Antwoord 8
Het NFI benut allerlei software en apparatuur waarbij gebruik wordt gemaakt
van niet door het NFI ontwikkelde algoritmes. De producent daarvan zal dit
veelal niet vrijgeven om commerciële redenen. De bij het NFI gebruikte
methode of apparatuur wordt wanneer relevant gevalideerd. Dit gebeurt
bijvoorbeeld door simpelweg een monster te onderzoeken waarvan de data al
bekend zijn, om daarmee de betrouwbaarheid van het resultaat te controleren.
Open source software heeft in beginsel de voorkeur, omdat dat de transparantie en toegankelijkheid voor alle partijen ten goede komt. Voordeel is
tevens dat bepaalde software, doordat het open source is, vaak wordt
gebruikt, waardoor eventuele omissies snel aan het licht komen en kunnen
worden hersteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3