Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 164

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2019
Met de brief van 18 januari 2018 is uw Kamer geïnformeerd over
verbetermaatregelen ten aanzien van de verstrekking van werkvoorzieningen door het UWV.1 Hierin heb ik in aanvulling op het verkorten van de
doorlooptijd en
het vergroten van de transparantie voor klanten, een verder verbetertraject bij het UWV aangekondigd met gefaseerde invoering in 2019. Wat
betreft de vervoersvoorzieningen in het bijzonder heb ik in het Algemeen
Overleg Participatiewet van 12 september 2018 naar aanleiding van
vragen van Kamerlid Nijkerken-De Haan (VVD) aangegeven maatregelen
te onderzoeken om drempels voor participatie als gevolg van eigen
bijdragen weg te nemen.2
In deze brief licht ik toe welke maatregelen zijn genomen vanuit de
ambitie van het kabinet om mensen met een arbeidsbeperking meer
perspectief op werk te bieden. Een toename van de participatie is
belangrijk voor zowel werkgevers die behoefte hebben aan goed
personeel in een krappe arbeidsmarkt, als voor mensen met een
beperking die gebaat zijn bij bestaanszekerheid en persoonlijke ontwikkeling die werk kan bieden. Ik ben dan ook blij dat de laatste jaren steeds
meer mensen uit deze doelgroep een plek krijgen bij een reguliere
werkgever. Er is veel aan gelegen om die trend voort te zetten, ook bij
minder economische rugwind. In dat kader is werkvoorzieningen een van
de instrumenten om een inclusieve arbeidsmarkt dichterbij te brengen.
Hieronder zoom ik in op de winst die te behalen is op het terrein van
voorzieningen zoals een jobcoach, aangepast vervoer of een werkplekaanpassing. Werknemers en werkgevers kunnen, afhankelijk van de
doelgroep, als dat noodzakelijk is om te werken met een arbeidsbeperking, een voorziening aanvragen bij de gemeente of het UWV. Ik heb

1
2

kst-34352-164
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 34 352, nr. 78
Kamerstuk 34 352, nr. 129

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 164

1

mij het afgelopen jaar in samenwerking met het UWV, gemeenten en
belangenorganisaties ingezet om deze ondersteuning effectiever te
maken.
Gezien de gedane toezeggingen ga ik nader in op de volgende vier
maatregelen op het gebied van dienstverlening en eigen bijdragen in het
UWV-domein: 1) het traject Toekomstvaste Inrichting Voorzieningen, 2)
een gewenningsperiode bij verhoging van de eigen bijdrage vervoersvoorzieningen, 3) een maximum voor eigen bijdragen vervoersvoorzieningen en 4) aanpassing van de normbedragen voor voorzieningen. Aan
het slot van mijn brief ga ik kort in op de ondersteuning door gemeenten
en de inzet voor de toekomst.
Dienstverlening UWV
1) Toekomstvaste Inrichting Voorzieningen (TIV)
Het UWV verstrekt voorzieningen voor werknemers met een structureel
functionele beperking en voor hun werkgevers vanuit de wet WIA, Wajong
en het onderliggende Re-integratiebesluit. De kwaliteit van de uitvoering
door het UWV is in grote mate bepalend voor de toegevoegde waarde van
de voorziening bij het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt.
Onzekerheid bij werkgevers en hun beoogde werknemers over de
mogelijkheden van ondersteuning speelt een negatieve rol in het
matchingsproces op de arbeidsmarkt. In het geval van een arbeidsbeperking kan die onzekerheid groter zijn dan anders en een struikelblok zijn
voor het aangaan van een dienstverband. Om die reden zijn transparantie
en snelheid bij de verstrekking van werkvoorzieningen cruciaal.
Het UWV heeft met de recente verbeteringen in doorlooptijden en
informatieverstrekking aan de klant een positieve bijdrage geleverd aan
het matchingsproces en daarmee de participatie van mensen met een
arbeidsbeperking.3 Het UWV heeft het afgelopen jaar verkend waar nog
meer winst valt te boeken bij de verstrekking van voorzieningen. Het UWV
heeft hierbij nadrukkelijk de inbreng benut van klanten, werkgevers,
medewerkers, leveranciers en expertisecentra. De resultaten van de
verkenning zijn ondergebracht in het verbetertraject Toekomstvaste
Inrichting Voorzieningen (TIV) dat jongstleden maart van start is gegaan.
In het kader van TIV heeft het UWV de bestaande landelijke dienstverlening verdeeld over de zeven regionale kantoren. Iedere regio krijgt de
verantwoordelijkheid over een bepaald type werkvoorziening en bijbehorend klantencontacten. De specialisatie van de uitvoering beoogt de
dienstverlening verder te uniformeren en technische kennis te bundelen
en door te ontwikkelen. Ondersteunend in dit leerproces is de introductie
van een toegesneden serviceformule die onderscheid maakt naar de
informatiebehoefte van de klant en de complexiteit van de aanvraag. Op
deze manier kunnen de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de
beoordeling en verstrekking van voorzieningen hun klanten sneller en
eenduidiger informeren over hun aanvraag. De nieuwe werkwijze biedt
het UWV de mogelijkheid om meer maatwerk te bieden aan de klant en
verdere winst te boeken in de kwaliteit en doorlooptijd van de
verstrekking. Ik heb vertrouwen dat het UWV met TIV de beoogde
positieve bijdrage aan het matchen van werkgevers met werkzoekenden
kan leveren.

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 164

2

Eigen bijdragen vervoersvoorzieningen UWV
In het AO Participatiewet van 12 september 2018 heb ik naar aanleiding
van vragen van Kamerlid Nijkerken-De Haan (VVD) aangegeven drempels
voor participatie als gevolg van eigen bijdragen voor voorzieningen weg
te willen nemen. Voor de vervoersvoorziening van het UWV geldt een
eigen bijdrage voor taxivervoer of aangepast eigen vervoer op basis van
algemene gebruikelijkheid. Dit houdt in dat klanten worden gecompenseerd voor de extra kosten die zij maken als gevolg van hun beperking. De
vervoerskosten die iedere burger maakt voor zijn of haar woon-werkverkeer gelden als de eigen bijdrage. Het inkomen is bepalend voor welke
type vervoer als gebruikelijk wordt gezien. Beneden de inkomensgrens is
dit het Openbaar Vervoer, boven de inkomensgrens het gebruik van een
eigen auto. Hierdoor betaalt een klant van wie het inkomen stijgt boven de
inkomensgrens een hogere eigen bijdrage.
Gelet op breed gedeelde zorgen van uw Kamer naar aanleiding van
Kamervragen van lid Jasper van Dijk (SP) over de verhoging van de eigen
bijdragen boven de inkomensgrens (Aanhangsel Handelingen II 2017/18,
nr. 1935), heb ik een pakket van drie maatregelen genomen met als doel
belemmeringen bij de arbeidsparticipatie van mensen met een beperking
weg te nemen. Dit pakket omvat een gewenningsperiode, een maximum
aan de eigen bijdrage en een aanpassing van de normbedragen voor
vervoersvoorziening. De hierbij behorende kosten worden binnen het
bestaande re-integratiebudget opgevangen.
2) Gewenningsperiode verhoging eigen bijdrage
Gelet op de inkomenseffecten voor betrokkenen stel ik een gewenningsperiode van zes maanden in voordat een verhoging van de eigen bijdrage
kilometervergoeding in werking treedt na overschrijding van de
inkomensgrens. Deze gewenningsperiode biedt de klant de nodige ruimte
om samen met medewerkers van het UWV alternatieven te onderzoeken
voor het woon-werkverkeer en als dat niet mogelijk blijkt, de hogere
kosten in te passen in het uitgavenpatroon. De periode van zes maanden
sluit aan bij de bestaande gewenningsperiode die geldt voor inname van
de bruikleenauto bij overschrijding van de inkomensgrens. Ik vind dat
voor hogere kosten als gevolg van een eigen bijdrage eenzelfde argumentatie bestaat om de klant te laten wennen aan de nieuwe situatie. Een
wijziging van de Reïntegratieregeling met dit doel is gepubliceerd in de
Staatscourant en per 1 januari 2019 in werking getreden.4 Deze regeling is
reeds door UWV geïmplementeerd.
3) Maximum eigen bijdrage
Bij het AO Participatiewet heb ik in aanvulling op de gewenningsperiode
toegezegd een maximum voor eigen bijdragen te onderzoeken. Het gaat
hier om uitzonderlijke gevallen voor wie als gevolg van de specifieke
handicap en de woonwerksituatie de vervoerskosten zo hoog zijn dat de
arbeidsparticipatie wordt belemmerd. Ik acht voor deze doelgroep gericht
ingrijpen in de systematiek gerechtvaardigd om een oplossing te bieden
voor regio’s met weinig werkgelegenheid voor arbeidsgehandicapten en
grote afstand tussen wonen en werken.
Omdat een maximum eigen bijdrage een noviteit betekent op het terrein
van voorzieningen, heb ik met het UWV de praktische en juridische
mogelijkheden zorgvuldig verkend. Op basis van een dossieronderzoek is
besloten tot een eigen bijdrage kilometervergoeding voor alle taxi- of
eigen vervoer of gebruik van een leaseauto van maximaal € 225 per

4

Stcrt. 2018, nr. 69997

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 164

3

maand. Het UWV treft voorbereidingen voor de publicatie, communicatie
en implementatie van de benodigde beleidsregel per 1 juli 2019.
4) Herijking normbedragen
Het UWV voert een herijking door van de normbedragen voor werkvoorzieningen, waaronder die voor eigen bijdragen. Het UWV heeft een extern
onderzoek laten uitvoeren waarbij de inbreng van leveranciers en klanten
is meegenomen. Op basis hiervan worden de normen van algemene
gebruikelijkheid geactualiseerd per 1 juli 2019.5
De herijking heeft in het bijzonder werking voor de eigen bijdragen
vervoersvoorzieningen rondom de inkomensgrens. Voor deze groep is het
effect op de participatie het grootst. De verhoging bij overschrijding van
de inkomensgrens wordt gehalveerd van 35 naar 18 cent per kilometer en
de hogere eigen bijdrage kilometervergoeding wordt verlaagd van 42 naar
35 cent per kilometer. De eigen bijdrage voor aanschaf van eigen
aangepast vervoer bij overschrijding van de inkomensgrens wordt
verlaagd van circa € 28.000 naar € 5.000. Het UWV wijzigt het normbedragenbesluit met inwerkingtreding per 1 juli 2019 en verzorgt de communicatie met betrokkenen.
Gemeenten
Bovenstaande verbetermaatregelen hebben betrekking op de uitvoering
van werknemersregelingen door het UWV. Ik ben in mijn brief van
18 januari 2018 ook ingegaan op de positie van mensen met een handicap
die voor een werkvoorziening zijn aangewezen op de gemeente, met
name mensen met een visuele beperking. In genoemde brief heb ik u
geïnformeerd over de voortgang van het project «Zichtbaar in werk», dat
zich richt op werkzoekenden met een visuele beperking. Dit project is
inmiddels afgerond. Ik zal uw Kamer vóór de zomer informeren over de
uitkomsten ervan.
Verder ben ik in mijn brief van 23 mei jl. over de stand van zaken breed
offensief (Kamerstuk 34 352, nr. 163) uitgebreid ingegaan op het bieden
van meer waarborgen voor ondersteuning en harmonisering van
instrumenten van gemeenten. Ik heb in mijn brief van 23 mei aangegeven
het van groot belang te vinden dat mensen de ondersteuning krijgen die
zij nodig hebben, zodat zij in staat worden gesteld om te werken. Ik heb
aangegeven dat ik voorstellen heb uitgewerkt die zijn opgenomen in het
wetsvoorstel wijziging Participatiewet breed offensief. Deze maatregelen
voorzien onder meer in het expliciet openen van een aanvraagmogelijkheid om ondersteuning op maat aan te vragen bij gemeenten en
verruiming van de verordeningsplicht voor gemeenten, onder meer met
betrekking tot werkvoorzieningen, zoals vervoersvoorzieningen en
werkplekaanpassingen. Ook heb ik aangegeven dat VNG en Divosa zich
bereid hebben verklaard het initiatief te nemen om een modelverordening
op te stellen en de expertise van een brede expertgroep daarbij te
betrekken. Streven is om het wetsvoorstel na de zomer van 2019 aan uw
Kamer aan te bieden. Ik verwijs u wat dit betreft verder naar mijn brief van
23 mei jl.

5

Per 1 juli 2019 neemt het UWV de uitvoering van de tolkvoorzieningen voor auditief beperkten
over van gemeenten in het kader van de Wet Centraliseren tolkvoorziening auditief beperkten
leef- en werkdomein, luisterlijnen en vertrouwenswerk jeugd. De uitvoering van de tolkvoorzieningen voor het leef-, werk- en onderwijsdomein komt daarmee in handen van één uitvoerder.
In vervolg op de centralisatie wordt bij het UWV een traject van harmonisatie in gang gezet. De
tarieven maken onderdeel uit van de harmonisatie en worden in het kader van de herijking van
de normbedragen nader onderzocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 164

4

Tot slot
Voor de toekomst is mijn overtuiging dat met inzet van alle betrokken
partijen de toegevoegde waarde van werkvoorzieningen voor een
inclusieve arbeidsmarkt verder valt te vergroten. Om de bekendheid van
de mogelijkheden van werkvoorzieningen te vergroten zal het UWV
maximaal de informatiekanalen benutten via de werkgeverscongressen en
werkgeversservicepunten. Voor datzelfde doel zet ik mij in om ook zoveel
mogelijk voorzieningen op te nemen in het recent gelanceerde financieel
CV. Het financieel CV biedt werkgevers tijdens de selectieprocedure van
nieuwe medewerkers een overzicht welke ondersteuning zij krijgen als ze
iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst nemen.
Daarnaast stel ik onderzoek in naar nieuwe en creactieve manieren om
werkgevers te ondersteunen en te stimuleren om (groepen) mensen met
een beperking aan te nemen. De bijdrage die innovatie van technologie en
financiering kan leveren aan de productiviteit van mensen met een
beperking en de matching van deze groep met werkgevers, hebben
daarbij mijn bijzondere aandacht.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 164

5