Voorwoord
De waarde van toezicht
In 2012 is de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
officieel van start gegaan. Bundeling van de krachten van de
afzonderlijke fusiepartners heeft geleid tot één toezichthouder
op de veiligheid van voedsel- en consumentenproducten, de
gezondheid van dieren en planten, dierenwelzijn en natuur­
wetgeving. Dit alles onder de vlag van het ministerie van
Economische Zaken, in 2012 nog Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie. De fusie in combinatie met taak­
stellingen leidde ertoe dat we met minder mensen en middelen
onze toezichtstaak vervullen. Bezinning op die taak en
strategische keuzes zijn dan ook onvermijdelijk.
Met dit jaarverslag laten wij onze toegevoegde waarde voor de
samenleving zien. Een samenleving die hoge eisen stelt aan de
veiligheid van voedsel, consumentenproducten en dieren­
welzijn. Een samenleving die grote handelsbelangen heeft als
het gaat om de import en export van goederen en gewassen.
Andere landen moeten erop kunnen vertrouwen dat producten
uit Nederland veilig zijn. De NVWA draagt daaraan bij door de
naleving van wet- en regelgeving te bevorderen en waar nodig
hard op te treden. In dit jaarverslag leest u hoe wij daaraan
vorm en inhoud hebben gegeven.

‘Met dit jaarverslag
laten we onze
toegevoegde
waarde voor de
samenleving zien.’

dr. ir. H. Paul MPA
inspecteur-generaal

Voorwoord | NVWA Jaarverslag 2012

02

Inhoud

Inleiding............................................................................................................. 04
1

Handhaving door de NVWA.......................................................................... 05

2

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen............................................ 07

3

Hoofddomein Productveiligheid.................................................................. 21

4

Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn.......................................... 26

5

Hoofddomein Plantgezondheid................................................................... 35

6

Hoofddomein Natuur..................................................................................... 42

7

Overige domeinen........................................................................................... 47

8

Inlichtingen- & opsporingsdienst (NVWA-IOD)....................................... 53

9

Maatregelen...................................................................................................... 55

10

Meldingen en vragen...................................................................................... 57

Inhoud | NVWA Jaarverslag 2012

03

Inleiding
2012 was het eerste jaar na afronding van de fusie en reorganisatie. Er is in dit jaar nog veel geïnvesteerd in herstructurering
van de organisatie. Tegelijkertijd is hard gewerkt om de
vernieuwing van het toezicht, waarvoor in 2011 de basis is
gelegd, te continueren.
Vernieuwing van het toezicht is nodig om het doel te bereiken
dat de NVWA zichzelf als handhaver heeft gesteld: zichtbaar
bijdragen aan de veiligheid van voedsel en consumenten­
producten, aan de gezondheid van dieren en planten, aan
dierenwelzijn en aan natuurbehoud. De NVWA kan dit niet
alleen maar wil dit doen in een gedeelde verantwoordelijkheid
met het bedrijfsleven. Al met al kunnen we constateren dat de
voedselveiligheid in Nederland op een hoog niveau is.
Dit jaarverslag gaat over de keuzes die de NVWA in 2012 heeft
gemaakt om invulling te geven aan haar handhavingstaak en
hoe dit per domein ten uitvoer is gebracht. Tot slot worden
enkele cijfers gegeven over genomen maatregelen bij
overtredingen en over ontvangen meldingen van burgers.

‘Vernieuwing van
het toezicht is
nodig om het doel
te bereiken dat de
NVWA zichzelf als
handhaver heeft
gesteld.’
Inleiding | NVWA Jaarverslag 2012

04

1

1. Handhaving door de NVWA

2
3
4

5
6
7

8

9
10

Bevorderen van naleving

Zacht waar het kan, hard waar het moet

Het toezichtterrein van de NVWA is enorm breed en de
doelgroepen en risico’s zijn uiterst divers. Daarbij moet de
NVWA haar taken al enkele jaren op rij vervullen met een dalend
aantal mensen en middelen. Het is daarom van belang het werk
zo effectief en efficiënt mogelijk te doen. Zo vindt er onder meer
een verschuiving plaats van het vaststellen van overtredingen
(controle) naar het borgen van de naleving (in control).
De NVWA spoort het bedrijfsleven aan vrijwillig de regels na te
leven. Dit gebeurt vanuit het vertrouwen en het besef dat het
bonafide bedrijfsleven een eigen drijfveer heeft om regels goed
na te leven. Maar als blijkt dat een onderneming de regels aan
haar laars lapt en financiële belangen onverantwoord zwaar laat
wegen, treedt de NVWA hard op en dwingt haar tot naleving.

De lijn van handhaving kenmerkt zich als ‘zacht waar het kan,
hard waar het moet’.
De NVWA heeft vertrouwen in de eigen verantwoordelijkheid
van het bedrijfsleven en zijn kwaliteitssystemen. Op basis van
gerechtvaardigd vertrouwen heeft de NVWA in 2012 17 convenanten gesloten. In de convenanten staan afspraken over hoe
een bedrijf de naleving borgt en hoe de NVWA haar toezicht
daarop aansluit. Monitoring, afspraken over wederzijdse
informatie en kennisuitwisseling bevorderen en bestendigen de
naleving.

De NVWA wil in de nabije toekomst de naleving ook beïnvloeden door zichtbaar en transparant te zijn. Door (controle)
gegevens openbaar te maken, stimuleert de NVWA consumenten en bedrijven om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Zo heeft de NVWA in 2012 verder gewerkt aan het optimaliseren
van een systeem dat inzicht biedt in de naleving van wet- en
regelgeving door bedrijven.

Aan de andere kant worden bedrijven die de regels stelselmatig
of bewust overtreden, hard aangepakt met zware sancties.
Niet alleen worden bedrijven beboet, ook het stilleggen of
sluiten van bedrijven behoort tot de mogelijkheden. Bedrijven
die binnen twee jaar, drie keer de fout ingaan worden gekwalificeerd met de code ‘rood’. Ze worden onder intensief toezicht
gesteld. Als dit intensieve toezicht niet tot verbetering leidt,
wordt het bedrijf gesloten.
Overtreders raken in hun portemonnee is ook een maatregel
die de NVWA in 2012 heeft ingezet. Daarom is onder andere in

Handhaving door de NVWA | NVWA Jaarverslag 2012

05

1
2
3
4

5
6
7

opsporingsonderzoeken van de Inlichtingen- & opsporingsdienst (NVWA-IOD) aandacht voor het afpakken van weder­
rechtelijk verkregen voordeel.

Effectmeting en gedragsbeïnvloeding
Om de capaciteit zo effectief mogelijk in te kunnen zetten bij
het bevorderen van naleving, zorgt de NVWA dat er inzicht is in
de effecten van haar handelen. Ook wil de NVWA graag weten
hoe ze het nalevingsgedrag van onder toezicht gestelden kan
beïnvloeden. De NVWA investeert daarom in effectmeting. In
2012 zijn 9 pilots naar effectmeting gestart. De eerste resultaten
daarvan worden in 2013 verwacht.

Incidenten
Ook heeft de NVWA in 2012 veel gedaan aan het indammen
van incidenten. Voorbeelden hiervan zijn het uitroeien van
ongewenste exoten zoals de Paprikasnuitkever, de Aziatische
boktor en de Aziatische tijgermug, en de uitbraak van
Salmonella in zalm.

8

9
10

Handhaving door de NVWA | NVWA Jaarverslag 2012

06

1

22

2. H oofddomein

Veiligheid in de voedselketen

3
4

5
6
7

8

9

Ons voedsel: over gevaren, fraude en gezondheidsclaims
Extra controles om ons eten vrij te houden van genetisch gemodificeerde rijst uit China. Een partij met asbest vervuilde tarwe
wordt geblokkeerd. Nederland en België halen besmette kazen van de markt. In brood zit Pools strooizout. De mogelijke
besmetting van mosselen met marine biotoxines vindt zijn oorsprong in Ierland en de besmetting van zalm met Salmonella
ontstaat tijdens het productieproces in Griekenland. In vliegtuigmaaltijden zitten naalden en tijdens Koninginnedag worden
slecht gekoelde etenswaren aangetroffen. Een kaashandelaar wordt opgepakt na geknoei met houdbaarheidsdata. Onderzoek
naar fraude bij pluimveebedrijven resulteert in vijf aanhoudingen. De hygiëne bij visafslagen laat soms te wensen over. De
visserijsector neemt het ook niet altijd even nauw met visquota. Het visstroperijteam neemt illegale palingfuiken in beslag en
een beroepsvisser wordt betrapt op het stropen van paling. De kreeftenstroperij krijgt extra aandacht om de populatie op peil te
houden. Op het Markermeer wordt een illegaal visnet van 1300 meter in beslag genomen.
Naast de veiligheid van ons eten is er ook veel aandacht voor de samenstelling en etikettering, waaronder zout in levensmiddelen
en het advies om risicogroepen beter te beschermen tegen voeding met veel jodium. Gezondheidsclaims voor levensmiddelen
worden aan banden gelegd. Tros Radar besteedt aandacht aan de verboden medische claim
chocola als wondermiddel bij depressie.

10

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

07

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

08

Vleesketen & voedselveiligheid (16,3%)

Visketen (4,1%)

Industriële productie (5,0%)

Dierlijke bijproducten (2.0%)
Diervoeder (2,0%)
Bijzondere eet-en drinkwaren (1,7%)

Horeca en ambachtelijke productie (8,2%)

Pathogene micro-organismen
en alimentaire zoönosen (3,2%)

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

09

1

22
3
4

5
6
7

8

9
10

Vleesketen en voedselveiligheid
Toezicht aandeel 16,3%

De NVWA houdt toezicht op EG-erkende bedrijven in het eerste
stadium van de productie, op verwerking en distributie van vlees,
op slachthuizen en uitsnijderijen en op vervoer en handelsstromen
van vlees. Dit gebeurt bij meer dan tweehonderd slachterijen en
bijna vijfhonderd uitsnijderijen.

Grote slachterijen
De NVWA zet ook in 2012 structureel in op een hoog niveau van
toezicht op de vleesketen. Uitgangspunt daarbij is dat wettelijke
voorschriften vanuit de EU worden nageleefd en het voedsel­
veiligheidsniveau hoog blijft.
In 2012 is vooruitgang geboekt met het programma
Vermindering Regeldruk Vleesketen. Hierin zoekt de NVWA naar
mogelijkheden om de toezichtlasten uiterlijk in 2015 met 25% te
reduceren. Met de VION Food Group is het Continous Control
Monitoring (CCMT) systeem uitgewerkt en een nieuw toezichtmodel ontwikkeld. Met CCMT kan de NVWA via een ‘dashboard’
meekijken naar de cruciale punten in het productieproces van
VION. Er is een pilot uitgevoerd en de resultaten waren positief.
Dit heeft geresulteerd in een convenant tussen de NVWA en de
VION Food Group. Daarbij is vastgelegd hoe VION en NVWA
inhoud geven aan deze nieuwe vorm van toezicht. Op het
pilotbedrijf kon de NVWA de toezichtlasten met 35% vermin­
deren. In 2012 zijn voorbereidingen getroffen om CCMT verder
te implementeren.

De NVWA hanteert al enkele jaren het systeem van ketenkeuring
in de praktijk op drie grote varkensslachthuizen. Op basis van
informatie vanuit de boerderij kunnen insnijdingen tijdens de
geslachte keuring achterwege blijven. Het systeem van
ketenkeuring is uitgebreid met biologisch gehouden varkens en
varkens afkomstig uit België.
In de kalversector is de voedselketeninformatie gedigitaliseerd
en bij alle kalverslachthuizen geïmplementeerd. Dit levert
tijdwinst op voor de NVWA en extra kennis over de gezondheidshistorie van de dieren.

Middelgrote en kleine slachterijen
De NVWA is bezig om het toezicht op de middelgrote en kleine
slachthuizen voor landbouwhuisdieren aan te scherpen omdat
de naleving hier nog aandacht behoeft. In 2011 is in deze
bedrijven een nulmeting uitgevoerd en in 2012 zijn deze
bedrijven opnieuw beoordeeld. Indien nodig is er handhavend
opgetreden. Naar aanleiding van de resultaten uit de tweede
meting heeft de NVWA besloten het aantal bedrijven dat extra
toezicht nodig heeft te vergroten. Op basis van de resultaten uit
de 2 metingen is een lijst met speerpunten opgesteld. Deze lijst
wordt gehanteerd om alle bedrijven in deze categorie te
beoordelen en indien nodig corrigerend op te treden.
In 2012 is een pilot in pluimveeslachthuizen afgerond. In deze
pilot wordt het toezicht in mindere mate door de officiële
dierenarts uitgevoerd en wordt onderzocht wat de waarde van
kwaliteitssystemen van de sector kan zijn. De pilot beperkt zich

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

10

1

22
3
4

5
6
7

8

9
10

tot middelgrote en kleine pluimveeslachthuizen. Naar verwachting resulteert de getoetste nieuwe toezichtsystematiek ook in
verminderde toezichtlasten. In 2013 wordt de eindrapportage
van deze pilot met de Europese Commissie besproken.

Illegaal slachten
Buiten het normale slachtproces komt illegaal slachten voor.
Fraude in de handel van vlees kan grote financiële voordelen
opleveren en ook een direct risico vormen voor de
volksgezondheid.
Het onterecht bestemmen van vlees voor menselijke
consumptie was in 2012 een van de prioriteiten van de
NVWA-IOD. Veel aandacht trok het onderzoek naar vervalste
paspoorten waarmee paarden ten onrechte als geschikt
voor slachting werden aangeboden. Sommige paarden zijn
namelijk door het gebruik van bepaalde diergeneesmiddelen
niet geschikt voor menselijke consumptie. Dit wordt
in het paardenpaspoort vermeld. Het onderzoek heeft
tot aanpassingen in het toezicht en voorlichting aan
paardenslachters geleid. Daarnaast zijn fraudesignalen op het
gebied van slacht van runderen en schapen en
2 rechtshulpverzoeken door de IOD in behandeling genomen
en afgerond. In 2012 is ook geïnvesteerd in het herkennen van
fraudemogelijkheden in de handel in gekoeld en bevroren vlees.

Visketen

Toezicht aandeel 4,1%
De NVWA houdt toezicht op de gehele visketen, van visvangst tot
industriële verwerking en distributie. Daarbij wordt gelet op de
voedselveiligheid en op aspecten van duurzaamheid zoals visquota,
netvoorzieningen aan boord en motorvermogen.

Hygiëne bij visafslagen
Bij visafslagen is onvoldoende aandacht voor voedselveiligheid.
In 2012 is daarom speciaal aandacht geschonken aan de hygiëne
bij het verwerken van vis op de afslagen. Daarbij is de sector zelf
nauw betrokken. Eind 2012 kon worden geconstateerd dat
mede door deze aanpak op de afslagen nu meer aandacht is
voor de hygiëne.

Duurzaamheid in de zeevisserij
De zeevisserij kent een zeer lage nalevingsbereidheid, zowel
voor duurzaamheid als voedselveiligheid. Om een verdere
ontwikkeling naar duurzaam en verantwoord ondernemerschap
in de zeevisserij te bewerkstelligen, wordt samen met handhavingpartners gezocht naar nieuwe manieren om het gedrag
in de sector te beïnvloeden. Daarbij is aandacht voor de hele
keten, van vangst tot verkoop. In 2012 is hiertoe informatie
uitgewisseld met partners. In 2013 volgt de fase van uitvoering.
Er is veel energie gestoken in het elektronisch melden van de
vangstgegevens (het Electronic Reporting System) binnen de
zeevisserij. Schepen groter dan 12 meter moeten gebruikmaken

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

11

1

22
3
4

5
6
7

8

van dat systeem. Eind 2012 was dat, afgezien van enkele
individuele gevallen waar een oplossing op maat voor moest
worden gezocht, gerealiseerd.

Visstroperij
In de kust- en binnenwateren komt stroperij door beroeps­
vissers voor. Deze vorm van criminaliteit is moeilijk te detecteren, handhaven en sanctioneren. Het gaat om veel individuele
gevallen, waarbij grote inzet van toezicht en opsporing nodig is
om overtreding daadwerkelijk te constateren. In 2012 werden
diverse concrete zaken opgespoord waaronder illegale palingvangst, illegale kreeftenvangst en het gebruik van illegale
visnetten. Daarbij is de samenwerking met andere handhavingspartners gezocht.
Om aanknopingspunten voor een effectievere en efficiëntere
aanpak te formuleren is in 2012 door de NVWA-IOD een analyse
visstroperij opgesteld. Deze analyse maakte deel uit van de
Nationale Intelligence Agenda (Milieu) die samen met de politie
en Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is uitgevoerd.

Incidenten

9
10

Het afhandelen van klachten en meldingen heeft in 2012 veel
capaciteit gevraagd. De Salmonellabesmetting in gerookte zalm
van een Nederlandse producent is uitgebreid in het nieuws
geweest. Daarnaast hebben zich met name in de schaal- en
schelpdiersector een aantal incidenten voorgedaan die ingrijpen
noodzakelijk maakten om (verdere) volksgezondheidsschade te
voorkomen.

Industriële productie
Toezicht aandeel 5%

De NVWA houdt toezicht op voedselveiligheid en hygiëne bij
productiebedrijven van levensmiddelen, zuivel en eieren en bij
importeurs en transporteurs. Ook handhaaft de NVWA de wettelijke
limieten voor bestrijdingsmiddelen, diverse contaminanten en de
aanwezigheid van al dan niet toegelaten genetisch gemodificeerde
organismen (GGO’s).

Naleving
De NVWA heeft een goed beeld van de naleefniveaus van de
bedrijven. In 2012 was ruim 30% van de productiebedrijven niet
volledig op orde. Bedrijven die een groot risico vormen voor de
veiligheid, door het structureel niet naleven van de wet, worden
hard aangepakt. In 2012 ging het om 32 industriële bedrijven.
Opslag-, transport- en distributiebedrijven leven voldoende na.
Bij grote importeurs is de naleving matig en bij kleine importeurs over het algemeen slecht. De beheersmaatregelen voor de
voedselveiligheid en effectieve traceringsystemen ontbreken
regelmatig. De wettelijke meldplicht bij onveilige producten
wordt slecht uitgevoerd.

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

12

1

22
3

Separatorvlees
Separatorvlees is het restvlees aan beenderen. Bij bemonstering
van de producten van dit separatorvlees bleek dat de
Salmonella bacterie onverwacht vaak voorkwam. In november
2012 heeft de FVO een missie uitgevoerd naar separatorvlees.
De conceptrapportage is nog niet ontvangen.

Convenanten

4

5
6
7

8

9
10

De eerste convenanten voor horizontaal toezicht zijn in 2012
getekend (RiskPlaza, DQCS, Lamb Weston Meijer, Perfetti Van
Melle en Cargill). Verder worden gesprekken gevoerd met onder
andere de Nederlandse Brouwers. De ondertekening van deze
convenanten is uitgesteld wegens de veroordeling van
2 brouwers over gemaakte prijsafspraken.

Een langlopend onderzoek van de NVWA-IOD naar eierfraude
haalde in 2012 het nieuws. Nadat in maart doorzoekingen waren
verricht, zijn in september 3 verdachte pluimveehouders
aangehouden voor verhoor. Zij werden aangehouden op
verdenking van het in de handel brengen van scharrel- of
vrije-uitloopeieren, terwijl deze eieren dit predikaat niet
mochten dragen. Het vermoeden is dat zij meer pluimvee in de
stallen hielden dan toegestaan, daardoor niet voldoen aan EU
regelgeving om die classificatie toe te mogen kennen, en meer
dieren hielden dan dat zij dierproductierechten bezitten.
Het houden van meer dieren dan waarvoor een ondernemer
dierproductierechten bezit, leidt tot illegale extra opbrengsten.
Nog groter is het financieel gewin als de eieren ten onrechte in
de handel worden gebracht als eieren van hennen met vrijeuitloop of als scharreleieren.

Zuivel en eieren
Uit de FVO missie melk- en zuivelproducten die in september
2012 is uitgevoerd, is gebleken dat wordt voldaan aan de EU
eisen voor wat betreft de zuivel- en eiersector.

Residuen van bestrijdingsmiddelen
Groente en fruit worden het hele jaar door onderzocht op
residuen van bestrijdingsmiddelen. Het aantal overschrijdingen
van de maximaal toegestane gehalten is in Nederland en de EU
zeer gering. Overschrijdingen worden vooral gevonden in
producten uit een aantal niet-Europese landen, met name
Zuidoost Azië, China, Kenia, Suriname, Turkije en Dominicaanse
Republiek. Risicoproducten uit deze landen worden daarom
extra in de gaten gehouden. In 2012 zijn 2444 partijen risicoproducten bemonsterd. Het afwijkingspercentage was 22%.
145 partijen zijn aan de buitengrens vernietigd of van de markt
gehaald omdat toegelaten gehalten werden overschreden.
In 21 gevallen was sprake van gezondheidsrisico’s.

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

13

1

22
3
4

5
6
7

Dierlijke bijproducten

Mycotoxinen
Wereldwijd en ook in Nederland hebben mycotoxinen hoge
afwijkingspercentages. Opvallend is dat landen die met
bepaalde producten in de zogenoemde ‘669’ lijst voorkomen,
beter hun best doen de situatie te verbeteren. Deze ‘669’ schrijft
een controlefrequentie aan de EU buitengrens voor bij import
van de producten.
De meeste afwijkingen werden in 2012 gevonden in nootmuskaat en pinda’s uit India. In 21 van de 34 monsters nootmuskaat
werd aflatoxine aangetroffen waarbij in 12 monsters het gehalte
boven de norm kwam. In 8 monsters zat ochratoxine A waarbij
1 monster de norm met vijf keer overschreed. Van de 48 bij
import gecontroleerde partijen pinda’s uit India werd in
16 aflatoxine aangetroffen. Negen keer was het gehalte zo
hoog dat import werd geweigerd. Zowel voor nootmuskaat als
pinda’s uit India heeft de Europese Commissie inmiddels extra
maatregelen genomen om de situatie te verbeteren.

GGO’s

8

9
10

De Europese noodmaatregel die verplicht om alle partijen
rijstproducten uit China te controleren op niet toegelaten
genetisch gemodificeerd materiaal is begin 2012 ingegaan.
Alle partijen rijst(producten) zijn bemonsterd en geanalyseerd.
Dat zijn er via de haven van Rotterdam ongeveer 30 per week.
Diverse partijen waren positief op niet toegelaten GGO’s en zijn
vernietigd of teruggestuurd naar China. De FVO heeft de
NVWA geaudit over de handhaving van de GGO-wetgeving.
De bevindingen waren positief.

Toezicht aandeel 2%

Huiden, kadavers, diermeel, slachtafval en mest zijn voorbeelden van
dierlijke bijproducten. Deze worden op allerlei manieren verwerkt tot
nuttige producten als leer, brandstof of diervoeders, of moeten
worden verbrand.
De Europese Unie heeft 3 categorieën dierlijke bijproducten
benoemd, om onderscheid te maken tussen materialen met een
hoog en laag risico voor volks- en diergezondheid. Deze
categorieën hebben ook verschillende bestemmingsmogelijkheden. Categorie 1 materiaal (hoogste risico) mag alleen worden
verbrand of gestort, categorie 3 materiaal (laagste risico) mag
nog worden gebruikt voor diervoeder doeleinden.
De NVWA let bij de bedrijven op het gescheiden houden van de
verschillende materialen en het goed kanaliseren hiervan naar
de toegestane bestemmingsmogelijkheden. Bij de bestem­
mingen kijkt de NVWA naar een juiste verwerking, verwijdering
of toepassing van de dierlijke bijproducten waarbij tracking en
tracing erg belangrijk is.
De focus van het toezicht door de NVWA lag in 2012 op het
melden van kadavers door boerderijen, de productieketen van
organische meststoffen en bodemverbeteraars, de handel in
diermeel en de productie en handel van vetten. Verder zijn
inspecties uitgevoerd bij bedrijven die erkend of geregistreerd
moeten zijn op basis van de indeling die in 2011 is gemaakt van
bedrijven in risicovolle en minder risicovolle bedrijven.

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

14

1

22
3
4

5
6
7

8

9
10

Kadavers
Net als in 2011 heeft de NVWA een trendanalyse uitgevoerd naar
het dumpen van kadavers. Vanaf 2009 is er een afname van het
aantal dumpingen te zien, van 148 in 2009 tot 48 in 2012.

FVO inspectiemissie
In 2012 heeft een inspectiemissie plaatsgevonden van de FVO
op de productieketen van bodemverbeteraars en meststoffen
die diermeel gebruiken. Deze inspectie is positief verlopen.
Mede naar aanleiding hiervan is de productieketen van deze
sector in beeld gebracht.

Handel en productie van vetten
In samenwerking met het domein diervoeder zijn inspecties
uitgevoerd bij bedrijven die zich bezighouden met het verzamelen van en handelen in vetten. De informatie uit deze inspecties
wordt gebruikt om in 2013 een specifiek inspectieproject in
deze sector uit te voeren.

Risico’s
Er zijn grote risico’s verbonden aan de handel in stromen
dierlijke bijproducten: materiaal dat niet meer geschikt is voor
dierlijke of menselijke consumptie kan door omkatten toch in
de voedsel- of voederketen terechtkomen. Er is sprake van een
lage economische waarde van het startmateriaal, hoog risico
voor de volksgezondheid en een groot financieel gewin voor
niet-nalevers. Ook kunnen dierziekten ontstaan wanneer niet

goed met dierlijke bijproducten en dierlijk afval wordt omgegaan. Daarnaast kan afval opgewaardeerd worden tot dierlijk
bijproduct en zo in de diervoederketen terechtkomen.
Dierlijke bijproducten zijn daarom ook voor de NVWA-IOD een
belangrijk thema. In 2012 zijn 3 middellange opsporings­
onderzoeken afgerond. De verschijningsvorm varieert van
illegaal gebruiken van ongeschikt materiaal in diervoeders, tot
directe verwerking van dierlijke bijproducten in voedings­
middelen.
Na afronding van een onderzoek in 2011 is een specifiek traject
gestart door inspecteurs en de NVWA-IOD voor de aanpak van
bedrijven die illegaal dierlijke eiwitten exporteren. Interventies
zijn waar mogelijk bestuursrechtelijk van aard, maar ook is in
samenwerking met de NVWA-IOD een strafrechtelijk onderzoek
uitgevoerd.

Ontwikkelingen
Bedrijven zijn continu bezig om nieuwe toepassingsmogelijk­
heden voor dierlijke bijproducten of afgeleide producten te
ontwikkelen. Dit dwingt de NVWA om het toezicht te richten op
de grootste risico’s. Er zijn ondernemers die de grenzen
opzoeken met wat kan en niet meer kan en zaken op papier
verdoezelen. Harde aanpak en fysiek toezicht op de stromen
dierlijke bijproducten blijven voor deze ondernemers
noodzakelijk.

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

15

1

22
3
4

5
6
7

8

9
10

Diervoeders

Diervoeders staan aan het begin van de voedselketen: onveilig
diervoeder heeft consequenties voor de voedselveiligheid. Een hele
keten kan besmet raken door een verontreinigde grondstof.
De diervoederketen bestaat uit ongeveer 4.000 bedrijven zoals
producenten van grondstoffen, handelaren en mengvoederbedrijven.

het veehouderijbedrijf zijn risico’s verbonden waardoor
strengere hygiëne-eisen gelden. In 2012 zijn stappen gezet om
zelfmengers in beeld te krijgen. Zo zijn tijdens de jaarlijkse
landbouwtelling vragen toegevoegd over zelfmengen. Tijdens
de reguliere inspecties van veehouderijbedrijven en industriële
diervoederbedrijven (inclusief handelaren) is de vraag gesteld of
toevoegingsmiddelen en/of voormengsels worden gebruikt of
dat deze producten aan veehouders worden geleverd.

Residuen van coccidiostatica en antibiotica

Poortwachter

In 2012 zijn 161 voeders die aan veehouders zijn afgeleverd
onderzocht op antibiotica en 188 op de aanwezigheid van
coccidiostatica (geneesmiddelen die de groei van ziekte­
verwekkers coccidiën afremmen). In 2 voeders is een antibioticum gevonden, waarvan 1 bevinding onder de tolerantienorm
lag. In 3 diervoeders zijn cocciodiostatica gevonden, waarvan
1 gehalte boven de wettelijke norm lag. In beide gevallen is
handhavend opgetreden.
Om kruiscontaminatie te voorkomen of te reduceren moeten
bedrijven organisatorische en technische maatregelen nemen.
De NVWA heeft 502 inspecties uitgevoerd bij bedrijven om te
kijken of aan de wettelijke eisen wordt voldaan. Bij 10 bedrijven
zijn de maatregelen als onvoldoende beoordeeld; bij 1 heeft dit
geleid tot een proces-verbaal.

In 2011 bleek dat diervoederbedrijven grondstoffen op voorraad
hadden die niet als diervoeder waren geëtiketteerd of aan­
gekocht. Diervoederbedrijven moeten diervoeders afnemen van
erkende of geregistreerde diervoederbedrijven. In uitzonderlijke
gevallen kan van deze regel worden afgeweken. Het bedrijf dat
deze producten aankoopt, en daardoor als poortwachter
optreedt, moet dan garanderen dat de producten die verder als
diervoeder worden verhandeld voldoen aan alle eisen voor
veiligheid, kwaliteit en etikettering. In 2012 is onderzoek
uitgevoerd bij productiebedrijven en handelsbedrijven, in het
bijzonder bij de zogenaamde derde landenvertegenwoordiger.
Bij 8 bedrijven werd geconstateerd dat de traceerbaarheid van
producten verbeterd kon worden. Het poortwachterprincipe
werd wel in alle gevallen voldoende beheerst.

Zelfmengers

Nationaal plan diervoeders

In 2011 constateerde de FVO dat Nederland onvoldoende zicht
had op veehouderijbedrijven die zelf diervoeders mengen met
toevoegingsmiddelen of voormengsels. Aan deze activiteit op

Jaarlijks wordt door de NVWA in samenwerking met het
onderzoeksinstituut Rikilt een monitoringsplan voor dier­
voeders opgezet op basis van bevindingen uit het verleden en

Toezicht aandeel 2%

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

16

1

22
3
4

trendanalyses. In 2012 zijn 2491 monsters genomen waarop
ruim 3650 analyses zijn uitgevoerd. Dit zijn analyses naar de
normstelling van ongewenste stoffen in diervoeders, verboden
materialen, niet toegelaten gebruik van verwerkte dierlijke
eiwitten en niet-toegelaten genetisch gemodificeerde organismen. Binnen dit Nationaal Plan diervoeders worden ook
monsters geanalyseerd na een incident. De resultaten laten
geen grote normoverschrijdingen in 2012 zien. Ook waren er in
2012 geen grote incidenten in de diervoedersector.

Convenant

5
6
7

8

9
10

In 2012 zijn het diervoederkwaliteitssysteem TrusQ en Safefeed
gefuseerd tot het systeem Trustfeed. De samenwerking, die zich
de afgelopen jaren heeft bewezen, is omgezet in een convenant
voor horizontaal toezicht.

Bijzondere eet- en drinkwaren
Toezicht aandeel 1,7%

Voedingssupplementen en kruidenpreparaten
Gebruik van voedingssupplementen en kruidenpreparaten
kunnen diverse risico’s voor de gezondheid van consumenten
opleveren. Producten kunnen bijvoorbeeld van nature of door
contaminatie gevaarlijke stoffen bevatten. Of er worden
verboden kruiden of stoffen toegevoegd. De NVWA treedt op
tegen gevaarlijke voedingssupplementen en kruidenpreparaten
en werkt daarbij intensief samen met de Inspectie voor de
Gezondheidszorg (IGZ) en de Douane. Omdat veel van dit soort
risicovolle producten worden verhandeld via internet wordt bij
het toezicht steeds meer nadruk gelegd op internethandel.

Claims
In 2012 werden nog regelmatig medische claims aangetroffen
op voedingssupplementen en levensmiddelen. Het gebruik van
medische claims is verboden. Daarnaast is in december 2012
wetgeving van kracht geworden die het gebruik van gezondheidsclaims reguleert. Samen met marktpartijen is een
richtsnoerdocument opgesteld over interpretatie van de
regelgeving voor gezondheidsclaims. In 2012 heeft de NVWA de
samenwerking met het zelfreguleringsorgaan voor gezondheidsproducten (KOAG/KAG) gecontinueerd.

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

17

1

22
3
4

Horeca en Ambachtelijke Productie

Hard waar het moet

Toezicht aandeel 8,2%

De NVWA houdt toezicht op een veilige productie van eet- en
drinkwaren door ongeveer 100.000 bedrijven die hun producten
direct aan consumenten verkopen. Het toezicht richt zich op goede
hygiëne en veilig omgaan met voedsel zodat gevaarlijke stoffen of
micro-organismen, waar mensen ziek van kunnen worden, geen kans
krijgen.

Slechte nalevers (notoire overtreders) krijgen te maken met
een harde aanpak gericht op verbeteren of sluiten. In 2012 zijn
107 voornemens tot sluiting uitgereikt en 40 bedrijven zijn
tijdelijk gesloten. 5 bedrijven die zich niet aan de sluiting
hielden, kregen een dwangsom opgelegd.
In 2012 zijn kaashandelaren door de NVWA-IOD onder de loep
genomen. Aanleiding was een vermoeden van fraude, gericht
op verlengen van de houdbaarheid van zuivelproducten.

Selectief toezicht

5
6
7

8

9
10

De NVWA kan niet elk jaar alle bedrijven inspecteren. Daarom
selecteert de NVWA op basis van risico’s en naleving. In 2012 is
20% van de bedrijven regulier bezocht.
De meeste overtredingen hebben betrekking op hygiëne en
temperatuur, maar veilig werken met voedsel vraagt ook steeds
meer aandacht. Bouwkundige tekortkomingen en ongedierte
vormen regelmatig problemen. Bestrijding van ongedierte is
alleen effectief als verschillende partijen de krachten bundelen.
Daarom is in 2012, in samenwerking met onder andere het
Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), het document
Het werkt beter om samen plaagdieren te bestrijden gemaakt.

Zelfcontrole
De groep ondernemers die gebruik maakt van goede zelfcontrolesystemen groeit. Een positief gevolg van meer zelfcontrole­
systemen die door de NVWA worden geaccepteerd. Met Albron
en NS stations retailbedrijven zijn convenanten ondertekend.
Beide ontwikkelingen richten zich op goede bedrijven waar op
andere wijze dan alleen fysieke inspecties door NVWA, zicht op
de naleving wordt gehouden.

Openbaarmaking van controlegegevens
2012 stond in het teken van voorbereidingen voor het openbaar
maken van controlegegevens. Zorgvuldigheid en kwaliteit gaan
boven snelheid. Met Koninklijk Horeca Nederland (KHN) en
andere betrokken partijen zijn veel activiteiten op elkaar
afgestemd. Achter de schermen is veel voorbereidend werk
verricht. In 2013 zullen daarvan de eerste resultaten zichtbaar
worden.

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

18

1

22
3
4

5
6
7

8

9
10

Pathogene micro-organismen en
alimentaire zoönosen

Norovirus klachtenonderzoek

Toezicht aandeel 3,2%
Microbiologie loopt door alle schakels van de voedselproductieketen.
De aandacht gaat uit naar mogelijke blootstelling aan ziekmakende
micro-organismen in levensmiddelen. Het toezicht richt zich op het
signaleren van risico’s die een schadelijke invloed kunnen hebben op
de gezondheid van mensen. Ook wordt onderzoek gedaan naar
uitbraken van voedselinfecties. De toename van het aantal micro­
biologische meldingen en incidenten die in 2011 werd ingezet, zet zich
voort.

28 meldingen van buikgriep (gastro-enteritis) met verdenking
op het Norovirus zijn in behandeling genomen. Dit aantal is
vergelijkbaar met voorgaande jaren. Van deze meldingen zijn er
18 bevestigd doordat het Norovirus in ontlasting (GGD), de
omgeving of voedselmonsters (NVWA) werd gevonden.
Bij 23 van de 28 meldingen zijn omgevingsmonsters genomen.
Bij 10 van deze 23 meldingen werd het Norovirus aangetoond
op oppervlakten in voedselbereidingsruimten en/of toiletten.
Besmetting werd in die gevallen vaak veroorzaakt door zieke
personeelsleden.

Tracering en terugroepacties
Salmonella in gerookte zalm
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
constateerde eind juli een toename van het aantal Salmonella
thompson-besmettingen in Nederland. De toename van
besmettingen zet door en medio augustus wordt de NVWA op
de hoogte gebracht. Op 25 september wordt de positieve
associatie gelegd met gerookte zalm en twee supermarkt­
organisaties. Na inspectie en bemonstering scoren 4 van de 10
monsters positief op Salmonella. De NVWA brengt daarop een
persbericht met een publiekswaarschuwing uit en laat het
visbedrijf een terugroepactie uitvoeren. Omdat het bedrijf ook
exporteert, worden internationale Rapid Alert meldingen
verzonden. Uit controles blijkt dat goed gehoor wordt gegeven
aan de terugroepactie. Eind oktober is de dalende trend van
nieuwe ziekten ingezet. Het aantal bevestigde zieken komt
uiteindelijk uit op 1.149.

Naar aanleiding van Europese meldingen of eigen monster­
onderzoek van microbiologische problemen is in een groot aantal
gevallen nader traceringonderzoek in gang gezet en zijn (stille)
terugroepacties uitgevoerd. Zo werden er sesamzaad­pasta en
specerijen als kerrie en curry van de markt gehaald omdat de producten Salmonella bevatten. Ook ging het mis met partijen tofu
waarin grote hoeveelheden B. cereus zijn aan­getroffen.
In verschillende soorten Franse zachte kaas, vlees­waren en
gerookte vis was Listeria aanwezig. De meeste bedrijven blijken
op papier goede traceringsystemen te hebben maar in de
praktijk gaat tracering niet zoals gewenst. Ook werd duidelijk dat
bedrijven minder melden dan waartoe zij wettelijk volgens de
Algemene Levensmiddelen Verordening (ALV) verplicht zijn.
Bij vermoeden van het op de markt brengen van een onveilig
product moet een bedrijf dit melden bij de NVWA. Er zijn in
totaal slechts dertig microbiologische problemen gemeld.

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

19

1

22
3
4

Informatieblad microbiologische criteria in levensmiddelen
Sinds 2006 is de Verordening (EG) nr. 2073/2005 inzake
microbiologische criteria in levensmiddelen (VMC) van kracht.
In 2007 heeft de NVWA een interpretatiedocument opgesteld
om het bedrijfsleven te helpen deze verordening te implementeren. Halverwege 2012 is een nieuwe versie van dit document
verschenen: infoblad 85, nadat met onder andere de Federatie
Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) de uitvoeringsproblemen zijn besproken. Inspecteurs hebben een opleiding
gevolgd zodat het toezicht op deze verordening beter en meer
uniform wordt uitgevoerd.

5
6
7

8

9
10

Hoofddomein Veiligheid in de voedselketen | NVWA Jaarverslag 2012

20

1

3. H oofddomein productveiligheid

2

33
4

5
6
7

Veilige producten: risico’s en tips
Het televisieprogramma ‘Altijd Wat’ stelt de vraag of speelgoed schadelijk kan zijn voor de gezondheid.
Speelgoedblokken worden bij consumenten teruggeroepen omdat kleine onderdelen verstikkingsgevaar kunnen opleveren.
Tandbleekmiddelen kunnen leiden tot ernstige schade voor het tandvlees en aan het laten zetten van een tatoeage kleven soms
risico’s. Hygiëneregels worden door tatoeëerders en piercers niet altijd even nauw genomen. Ook wordt gewaarschuwd voor
onveilige nepgeweren. De Etiketten Loterij zet consumenten aan tot het veilig gebruik van huishoudchemicaliën en de
zonnebank app geeft tips over veilig zonnen. Een keuringsinstantie voor kermisattracties en speeltoestellen wordt verdacht van
fraude met certificaten.

8

9
10

Hoofddomein productveiligheid | NVWA Jaarverslag 2012

21

Hoofddomein productveiligheid | NVWA Jaarverslag 2012

22

Productveiligheid (5,8%)

Hoofddomein productveiligheid | NVWA Jaarverslag 2012

23

1
2

33
4

5
6
7

8

9
10

Productveiligheid
Toezicht aandeel 5,8%

Het domein Productveiligheid kent veel verschillende producten en
doelgroepen zoals cosmetica, speelgoed, kermisattracties, textiel,
huishoudchemicaliën, tatoeages, elektrotechnische producten en
gastoestellen. De NVWA beschermt consumenten tegen producten
die letsel en ernstige gezondheidsschade kunnen veroorzaken.

Bedrijfsgerichte aanpak
Producten met een veiligheids- of gezondheidsrisico mogen
niet op de markt worden gebracht. Het toezicht is primair
gericht op de inrichting van bedrijfssystemen. Daarbij wordt
gekeken of veilige producten worden ingekocht en verhandeld
en of producten snel van de markt kunnen worden gehaald als
dat nodig is. Indien bedrijven de regels goed naleven en hun
systemen op orde hebben, krijgen ze minder toezicht en kunnen
convenanten worden afgesloten. In 2012 zijn convenanten
gesloten met Intertoys, Tristar Europe, Koninklijke Sanders,
Keune Haircosmetics en Steinhauer. Bedrijven die slecht naleven
krijgen te maken met verscherpt toezicht.

Internationale aanpak
Veel producten worden buiten de EU geproduceerd. Dit vraagt
om een internationale aanpak van het toezicht op product­
veiligheid, zowel op Europees gebied door samenwerking
tussen Europese toezichthouders als met toezichthouders in
belangrijke productielanden zoals China.

De NVWA heeft in het eerste half jaar van 2012 samen met de
Europese Commissie onderhandelingen gevoerd met de
Chinese toezichthouder AQSIQ voor een samenwerkingsproject
waarvan het contract in oktober is ondertekend. China,
Nederland en 10 andere lidstaten willen samenwerken om een
gesloten toezichtsketen te ontwikkelen. In eerste instantie op
het gebied van speelgoed, later uit te breiden naar andere
productgroepen.
Het einddoel is dat partijen goederen uit China bij import niet
meer of minder hoeven te worden gecontroleerd. De toezichtcapaciteit in Nederland kan dan worden ingezet op de partijen
of ondernemers die dat systeem ontduiken en gevaarlijke
spullen op de markt brengen.
Verder is door de NVWA een grote bijdrage geleverd aan de
door de Europese Commissie vastgestelde voorstellen voor
herziening van de Algemene Productveiligheid Richtlijn en een
nieuwe Verordening voor Markttoezicht en Buitengrens­
controles op (non-food) producten.

Handhavings- en risicocommunicatie
Om productveiligheid te verbeteren communiceert de NVWA
over risico’s, bijvoorbeeld door voorlichting over veilig gebruik
van producten of door consumenten bewust te maken van
risico’s met publiekswaarschuwingen. Ook wordt handhavingscommunicatie ingezet om bedrijven te wijzen op nieuwe regels
of om hen aan te zetten regels beter na te leven.
Een voorbeeld van het bevorderen van bewustwording bij
consumenten is de campagne ‘Etikettenloterij’. Deze campagne
is gericht op het veilig omgaan met huishoudchemicaliën en de

Hoofddomein productveiligheid | NVWA Jaarverslag 2012

24

1
2

33
4

5
6
7

8

kennis van de nieuwe gevaarssymbolen op etiketten.
Een voorbeeld van het stimuleren van de bewustwording van
bedrijven over regels is www.Traderouteasia.nl, gericht op
importeurs die zich onvoldoende bewust zijn van hun wettelijke
verantwoordelijkheden als EU-importeur en de veiligheidsrisico’s die import uit China met zich meebrengen.

Kermisattracties
Om het naleefgedrag van kermisexploitanten te verhogen zijn
grote stappen gezet. Het interventiebeleid is gewijzigd in ‘hard
waar het moet’: slechte nalevers die ernstige risico’s veroorzaken
krijgen vaker toezicht. Dit heeft geresulteerd in minder over­
treders en daardoor minder inspecties.
Hardnekkige overtreders die bijvoorbeeld door fraude het
certificeringssysteem ondermijnen zijn aangepakt, niet alleen
door de inzet van risicogebaseerde inspecties, maar ook door
de inzet van de Inlichtingen- en Opsporingsdienst (IOD) van
de NVWA.

Toezicht op tatoeëerders
De ingezette werkwijze om illegale (thuis)tatoeëerders en
piercers aan te pakken is in 2012 voortgezet. Op basis van
klachten en meldingen die vanuit de branche zijn ontvangen en
uit eigen opsporing via internet zijn tatoeëerders die illegaal
werken opgespoord en aangepakt.
In de laatste maanden van 2012 zijn 120 vergunninghoudende
tatoeage- en piercingshops onaangekondigd door de NVWA
bezocht om te beoordelen of wordt voldaan aan de voorschriften uit hygiënerichtlijnen. Bij 30% van de bezochte inspectie­
locaties is een waarschuwing gegeven.

LED- en spaarlampen
Begin 2012 is een internationaal symposium georganiseerd
over de ontoereikende normeisen voor LED- en spaarlampen.
Door het ontbreken van de referentiekaders in normen zijn
fabrikanten gaan experimenteren en hebben zij onvoldoende
oog gehad voor veiligheidsrisico’s. Geconcludeerd werd dat er
een dringende noodzaak is voor aanpassing van de normeisen
van deze producten om de veiligheidsrisico’s tot een minimum
te beperken. De fabrikanten is aangeraden niet af te wachten,
maar hun productie zo snel mogelijk aan te passen.

9
10

Hoofddomein productveiligheid | NVWA Jaarverslag 2012

25

1
2

4. H oofddomein

diergezondheid, dierenwelzijn

3

44
5
6
7

8

9
10

Diergezondheid en dierenleed
In Kelpen-Oler wordt laagpathogene vogelgriep aangetroffen, er is Q-koorts in Elim en niet alle veehouders voldoen op
tijd aan de jaarlijkse verplichting dieren te vaccineren tegen Q-koorts. Bij veehouders in Noord-Brabant, Zuid-Holland en
Overijssel worden veestapels weggehaald. Op een boerderij in Overijssel zijn tientallen dode varkens aangetroffen.
Het publiek wordt gevraagd zich te melden met tips over dode pony’s in Oldebroek. Bij een paardenfokker in Tholen
zijn ernstig verwaarloosde paarden weggehaald en een hondenhandelaar krijgt een proces-verbaal voor de
illegale verkoop van honden. Varkens in Nood luidt de noodklok omdat veehouders regels massaal aan hun laars lappen.
Nog niet alle varkensstallen zijn klaar voor de verplichte groepshuisvesting van drachtige zeugen per 1 januari 2013.
De NVWA-IOD doet invallen omdat er illegaal wordt gehandeld in rundersperma en paardenpaspoorten. Op een
paardenmarkt worden dierengeneesmiddelen in beslag genomen en bij een controle treffen inspecteurs illegale antibiotica
aan. Op en rond luchthaven Schiphol doen zich in 2012 een aantal incidenten voor. Een kalfje gaat dood nadat het met een
vorkheftruck uit een koe wordt getrokken. Een aantal apen en zwanen komt niet eens levend op de luchthaven aan.
Een smokkelaar met levende vogels in shampooflessen wordt op Schiphol gearresteerd. Bij de buitengrens van de EU
wordt een hondsdolle hond uit Marokko helaas niet tegengehouden. De NVWA maakt een flyer voor reizigers omdat
de gevaren van hondsdolheid worden onderschat. Gelukkig is er ook positief dierennieuws: dankzij
speurwerk en DNA verwantschapsonderzoek door inspecteurs van de NVWA kan een grote groep gestolen schapen
worden teruggebracht naar hun rechtmatige eigenaar. De hanen Foppe en Paul worden niet geslacht in debatcentrum
de Balie.



Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

26



Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

27

Dierproeven (0,3%)

Dierenwelzijn (5,9%)
Diergeneesmiddelen (1,7%)
Levende dieren en diergezondheid (10,9%)



Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

28

1
2
3

44
5
6
7

8

9
10

Levende dieren en diergezondheid
Toezicht aandeel 10,9%

De NVWA richt zich op preventie en bestrijding van dierziekten en
zoönosen en op tracering en afhandeling van incidenten en crises.
Als veterinaire autoriteit dient de NVWA te garanderen naar
EU-lidstaten en derde landen dat de dieren gezond zijn en er op toe te
zien dat door de sector aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

instanties van QLL, op basis van door de NVWA gevonden
afwijkingen, gerichter controleren en sneller zelf maatregelen
nemen bij gevonden afwijkingen.
Uit een aanvullende audit is in december 2012 getoetst of de
geconstateerde problemen zijn opgelost. De resultaten van de
audit en van het verscherpte toezicht zijn aangeboden aan de
staatssecretaris van EZ.

Identificatie & registratie
Het kwaliteitssysteem QLL
QLL (Quality System Livestock Logistics) is het kwaliteitssysteem
van transporteurs, verzamelcentra en exporteurs in de dierentransportsector. QLL moet het welzijn van dieren waarborgen en
de verspreiding van dierziekten voorkomen. Om het gebruik te
stimuleren zijn enkele toezichtmodaliteiten verleend. De
belangrijkste modaliteit is dat leden van QLL geen verplichte
keuring door de NVWA van varkens aan de vrachtwagenklep
hebben, maar dat de NVWA de varkens op een eerder moment
controleert, namelijk in de stal. Dit geeft meer flexibiliteit voor
de sector en minder keurkosten.
In de eerste helft van 2012 heeft de NVWA een audit uitgevoerd.
Daaruit bleek dat de borging van QLL nog onvoldoende was.
De audit leverde aanvullende maatregelen en verbeter­afspraken op.
In het laatste trimester van 2012 is intensiever toezicht gehouden door de NVWA. Het interventiebeleid voor diertransport is
aangescherpt waarbij deelnemers aan QLL sneller teruggezet
kunnen worden op klepkeuring. Door intensieve informatieoverdracht tussen QLL en de NVWA kunnen de certificerende



Traceerbaarheid van de herkomst van voedsel en dieren krijgt
veel aandacht. Voor runderen, schapen en geiten geldt een
Europese controleverplichting. De NVWA heeft in 2012 aan deze
verplichting voldaan. Rundveehouders leven de regels voor
identificatie en registratie op de meest relevante punten goed
na. Bij schapen- en geitenhouders is dit voldoende. Bij varkenshouders is in 2012 een nalevingsmeting uitgevoerd waarvan de
uitkomsten worden gebruikt om de handhaving in 2013 vorm te
geven. Daarbij wordt rekening gehouden met de overgang naar
een nieuw identificatie- & registratiesysteem voor varkens per
1 januari 2014.
De identificatie & registratie bij paardachtigen is fraude­gevoelig.
De NVWA-IOD heeft zoals in het hoofddomein Voedsel­
veiligheid in de voedselketen is beschreven, onderzoek gedaan
naar paardenpaspoorten. Na deze actie is het toezicht
verscherpt en is geïnvesteerd in extra voorlichting aan dierenartsen, studenten en de sector over de regelgeving voor
identificatie & registratie van paarden.

Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

29

1
2
3

44
5
6
7

8

9
10

Q-koorts
Voor de naleving van de Q-koorts maatregelen zijn 2 doelgroepen interessant: de melkleverende bedrijven en de publieksbedrijven. Beide doelgroepen zijn in 2012 gecontroleerd waarbij
het accent van de inzet lag op tijdig vaccineren (voor 1 augustus). Door actieve benadering door de NVWA van bedrijven die
vermoedelijk niet tijdig gingen vaccineren, was het toepassen
van bestuursdwang niet nodig.

bestrijding van zoönosen betrokken zijn, afspraken hebben
gemaakt over de verbetering van de samenwerking tussen
artsen en dierenartsen.

Schmallenberg
De meldplicht voor Schmallenberg die op 21 december 2011
werd ingesteld, is op 5 juli 2012 weer ingetrokken. Van 1 januari
tot 5 juli 2012 zijn er 1697 meldingen van de geboorte van
afwijkende lammeren of kalveren ontvangen en onderzocht.

Hondsdolheid
In februari 2012 werd in Amsterdam bij een pup die toenemend
agressief gedrag vertoonde hondsdolheid vastgesteld. Het dier
was uit Marokko geïmporteerd terwijl dat niet is toegestaan.
Omdat hondsdolheid zonder tijdig ingrijpen dodelijk verloopt,
werd door de NVWA en de GGD Amsterdam een omvangrijk
contactonderzoek ingesteld. Uiteindelijk werden in Nederland
41 personen uit voorzorg tegen rabiës behandeld. De NVWA
heeft deze casus aangegrepen om een folder uit te brengen
waarin reizigers worden gewaarschuwd voor het meenemen
van honden of katten uit landen waar hondsdolheid nog
volop voorkomt.

Convenant
De NVWA, GGD Nederland, de Gezondheidsdienst voor Dieren
en het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM tekenden
een convenant over een efficiëntere aanpak van de bestrijding
van ziekten die van dier op mens overgedragen kunnen worden.
Het is voor het eerst dat de belangrijkste partijen die bij de



Laag Pathogene Aviaire Influenza
In 2012 zijn er 2 besmettingen met laag pathogene aviaire
influenza (LPAI) vastgesteld op commerciële pluimvee bedrijven.
De eerste besmetting betrof een kalkoenenbedrijf in Kelpen Oler
en de tweede een biologisch legkippenbedrijf in Hagestein.
De besmette bedrijven zijn geruimd en vervoersverboden zijn
ingesteld. Na tracerings- en screeningsonderzoek van contact- en
omliggende bedrijven bleek dat het virus zich niet verder heeft
verspreid.

Bovine Tuberculose
In oktober 2012 werden bij de post-mortem (PM) keuring van een
rund in het slachthuis van Amsterdam uitgebreide tuberculeuze
haarden aangetroffen. Het rund was afkomstig van een bedrijf in
Hengelo (Gld) maar was het jaar daarvoor geïmporteerd uit
België. De 13 runderen van het bedrijf in Hengelo bleken allemaal
positief bij tuberculinatie en zijn overgenomen en afgevoerd naar
het Central Veterinary Institute (CVI).

Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

30

2

Er is samengewerkt met de GGD die de contactpersonen in kaart
heeft gebracht en onderzocht. Zo zijn alle personen die in het
slachthuis aanwezig waren op de dag dat het besmette rund werd
geslacht door de GGD onderzocht.

3

Diergeneesmiddelen

1

De minister van VWS en de staatssecretaris van EZ hebben
mede naar aanleiding van het NVWA onderzoek een pakket van
stringente maatregelen afgekondigd dat moet leiden tot minder
en zorgvuldiger gebruik van antibiotica in de veehouderij.
Handhaving en toezicht door de NVWA en een stevige aanpak
van illegaal gebruik en illegale handel zijn voor de uitvoering
van deze maatregelen nodig.

Toezicht aandeel 1,7%

44
5
6
7

8

9
10

Resistente bacteriën leveren een gevaar op voor de volksgezondheid,
evenals het achterblijven van residuen in voedingsmiddelen van
dierlijke oorsprong. Grootschalig en onzorgvuldig gebruik van
antibiotica in de veehouderij hebben er toe bijgedragen dat het
voorkomen van antibioticaresistente bacteriën bij zowel mensen als
dieren in de afgelopen jaren is toegenomen. Daarom wordt binnen
het domein diergeneesmiddelen de grootste prioriteit gegeven aan
het toezicht op een zorgvuldig, selectief en restrictief gebruik van
antibiotica bij dieren.
Het toezicht op antibioticagebruik is in 2012 geïntensiveerd.
In 2012 zijn onder meer toezicht- en onderzoeksprojecten
uitgevoerd in de vleeskuikensector (2), de blankvleeskalver­
sector (2) en de vleeskalkoensector. Hierbij bleek dat de
dierenarts niet altijd voldoende zorgvuldig en restrictief was
bij het voorschrijven van antibiotica. De NVWA heeft
29 rapportages, die betrekking hebben op even zovele dierenartsen, aangeboden bij de klachtambtenaar voor het Veterinair
Tucht College (VTC). In 2012 is ook een project in de varkens­
sector gestart.



Gelet op de fraudedruk en risico’s is opsporing van illegale
handel in en gebruik van antibiotica ook een prioriteit voor de
NVWA-IOD. Hierbij is in 2012 onder andere internetrecherche,
inlichtingenverzameling en opsporing ingezet. Ook zijn analyses
uitgevoerd gericht op de pluimveesector. Begin 2012 is een
meerjarig en grootschalig onderzoek afgerond naar een groep
verdachten die zich vermoedelijk in georganiseerd verband
bezighoudt met de ongecontroleerde handel, aflevering en
gebruik van niet geregistreerde antibiotica in de vleeskuikensector. Bij de actie zijn enkele duizenden kilo’s illegale
antibiotica in beslag genomen. Om ervoor te zorgen dat
misdaad niet loont, is ook een berekening van het vermoedelijk
illegaal verdiende crimineel vermogen gemaakt met als doel dit
na veroordeling af te pakken.

Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

31

1
2
3

Dierenwelzijn

Welzijnsregels op veehouderijbedrijven

Toezicht aandeel 5,9%
Dierenwelzijn richt zich op het welzijn van dieren op 80.000 primaire
bedrijven, op hun transport en op hun bedwelming en doding in
slachthuizen.

Begin 2012 stond in het teken van het Legbatterijverbod dat op
1 januari inging. Een aantal bedrijven bleek niet op tijd klaar.
In het geval van overmacht kon een bedrijf beroep doen op een
gedoogregeling tot maximaal 1 juli. De NVWA hield toezicht op
het verbod inclusief de gedoogregeling. Uiteindelijk is in
september de laatste legbatterij ‘gesloten’.

Dierverwaarlozing

44
5
6
7

8

9
10

Door een grote stroom aan meldingen bleef ook in 2012 de inzet
van de NVWA op dierverwaarlozing groot. Daarnaast heeft de
NVWA een aantal bedrijven in beeld dat zeer intensief wordt
gevolgd. Gevallen van verwaarlozing werden pro-actief
opgespoord door analyse van verschillende databronnen.
Ook is een Afsprakenkader signalering dierverwaarlozing
gesloten met een aantal erfbetreders waaronder de KNMvD
(dierenartsen) en NEVEDI (veevoederindustrie).

Samenwerking dierenpolitie, LID en NVWA
De politie is volop actief op het gebied van dierenwelzijn. Ook
na de totstandkoming van de nationale politie per 1 januari 2013
blijft dierenwelzijn bij de politie een aandachtsgebied. De NVWA
komt de dierenpolitie ook steeds vaker tegen in het veld. Om de
samenwerking te verbeteren zijn er regionale en landelijke
overlegstructuren in het leven geroepen. Ook met de LID werkt
de NVWA samen. Onder andere bij het invullen van de open
normen die gaan gelden in het Besluit gezelschapsdieren.



In 2012 is gestart met een handhavingstraject ten aanzien van
de regels voor de groepshuisvesting van zeugen, die per
1 januari 2013 in werking zijn getreden. Om die reden is een
hand­havingstraject gestart. Aan alle zeugenhouders is gevraagd
een eigen verklaring in te vullen. Meer dan 95% van de houders
heeft daarop gereageerd. Op basis van die verklaringen is in
2012 risicogericht gehandhaafd. Aan bedrijven die mogelijkerwijs niet op tijd aan de regels voldoen, is een aankondiging Last
onder dwangsom gestuurd. Een aantal van die bedrijven is
geïnspecteerd waarbij is beoordeeld hoe groot de kans is dat die
bedrijven vanaf 1 januari wel voldoen.

Illegale hondenhandel
De NVWA werkt samen met de dierenpolitie en de Landelijke
Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) om illegale en
malafide hondenhandel aan te pakken. Verschillende trans­
porten uit Oost-Europese landen voldeden niet aan de regels en
zijn geverbaliseerd. Ook zijn er processenverbaal uitgeschreven
bij hondenhandelaren.

Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

32

1
2
3

44
5
6
7

8

9

Diertransporten
In 2012 is een pilot uitgevoerd op het gebied van internationaal
transport. Alle GPS-data van transporten langer dan 21 uur
werden opgevraagd en steekproefsgewijs gecontroleerd.
Besloten is dat GPS-data voortaan deel gaan uitmaken van de
reguliere controlesystematiek.
Ook is een begin gemaakt met administratieve controles bij
transporteurs. Deze inspecties vergroten de efficiëntie in het
toezicht en dragen bij aan een gerichtere uitvoering van de
wegcontroles.
In 2012 zijn er bij wegcontroles ruim 2100 transporten van
dieren gecontroleerd. In ongeveer 360 gevallen werd een
overtreding geconstateerd. Bij een deel van de overtredingen
was het dierenwelzijn in het geding. De andere overtredingen
waren van administratieve aard of betroffen een lichte
overtreding zonder gevolgen voor het dierenwelzijn.
Bij de controles uitgevoerd op transporten van vleeskalveren
werd vooral gecontroleerd op beladingsgraad en stahoogte.
Op pluimveetransporten zijn 190 controles uitgevoerd. In 25%
van de gevallen was er sprake van een overtreding. Het toezicht
wordt uitgevoerd op de gehele transportketen: van primair
bedrijf, inclusief het vangen van de dieren, tot en met het
slachthuis.

In tijden van economische krimp en stevige buitenlandse
concurrentie neemt de kans op verminderde naleving toe. Waar
niet-naleving overgaat in regelrechte fraude is de NVWA-IOD
aan zet. Ook in 2012 is prioriteit gegeven aan dierenwelzijn, met
name waar het diertransporten betreft. Zo zijn opsporings­
onderzoeken uitgevoerd naar fraude rond transporten van
varkens en pluimvee.
Met assistentie van de NVWA-IOD is voor vele honderd­
duizenden euro’s aan illegaal verdiend geld berekend, dit om
het criminele vermogen weer af te pakken en ervoor te zorgen
dat ook deze vorm van misdaad niet loont.
Om de informatiepositie te verbeteren zijn analyses verricht op
(transport in) de pluimveesector en lange afstandstransporten
van varkens.

Dierenwelzijn op slachthuis
Op pluimveeslachthuizen is de controle op voetzoollaesies en
andere welzijnsgerelateerde afwijkingen bij vleeskuikens
gestart. Hoge scores bij deze controle zijn aanleiding om
houders van vleeskuikens te manen tot het nemen van
maatregelen om het dierenwelzijn op hun bedrijf te verbeteren.

10



Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

33

1

Controle vanuit Europa (Europese commissie)

3

In mei onderzocht een FVO missie het Nederlandse toezicht op
welzijnsnormen, met name die voor vleeskuikens. De FVO is
tevreden over de manier waarop de NVWA het toezicht op
welzijnsregels heeft georganiseerd en over de follow-up die aan
een eerdere missie met betrekking tot dierwelzijn bij transport
is gegeven.

44

Dierproeven

2

Toezicht aandeel 0,3%

5
6

Proefdierbedrijven en onderzoeksinstellingen die proefdieren
gebruiken, laten een zeer hoog niveau van naleving zien.
De NVWA rapporteert hierover jaarlijks in het rapport
‘Zodoende’.

7

8

9
10



Hoofddomein diergezondheid, dierenwelzijn | NVWA Jaarverslag 2012

34

1

5. H oofddomein plantgezondheid

2
3
4

55
6

Bomen en planten in de problemen
Zware regenval in Friesland zorgt voor ondergelopen aardappelvelden, en dus voor bruinrot-gevaar. Op Goeree-Overflakkee
wordt ringrot geconstateerd. In het Westland maken paprikasnuitkevers kassen onveilig. De Aziatische boktor duikt opnieuw op.
Dit keer in een woonwijk in Winterswijk. Siertelers staan negatief in de belangstelling omdat zij teveel gewasbeschermingsmiddelen gebruiken. Bij maïstelers wordt gecontroleerd of zij wel direct na de oogst een vanggewas telen om te voorkomen dat
stikstof uitspoelt naar het grondwater. Tijdens een grote opsporingszaak naar mestfraude vinden in binnen- en buitenland
doorzoekingen plaats en zijn, naast de administratie, auto’s, motoren en quads in beslag genomen.

7

8

9
10

Hoofddomein plantgezondheid | NVWA Jaarverslag 2012

35

Hoofddomein plantgezondheid | NVWA Jaarverslag 2012

36

Meststoffen (4,2%)

Fytosanitair (6,7%)

Gewasbescherming (2,6%)

Hoofddomein plantgezondheid | NVWA Jaarverslag 2012

37

1
2
3
4

55
6
7

8

9
10

Gewasbescherming
Toezicht aandeel 2,6%

Bij het toepassen van gewasbescherming moeten zo min mogelijk
chemische middelen worden ingezet. Gewasbeschermingsmiddelen
die worden gebruikt moeten in Nederland zijn toegelaten.
Uitspoeling naar bodem en water of verwaaien van middelen moet zo
min mogelijk plaatsvinden. Aan de toelating, het verhandelen en het
gebruik van middelen zijn daarom strenge eisen gesteld. De NVWA
voert controles uit bij telers en kwekers, agrarische bedrijven,
importeurs, (semi-)overheden, detailhandel en groothandel.

Snijrozenteelt
De afgelopen jaren is het toezicht op de snijrozenteelt geïntensiveerd. Bij de nalevingsmeting van eind 2011, begin 2012 lag het
nalevingspercentage bij de rozenteelt beneden de 40%. In bijna
alle gevallen ging het bij overtredingen om het illegaal of
verkeerd gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
Om het gebruik van illegale middelen te stoppen is in 2012
gestart met strenger optreden. Als regelmatig geconstateerd
wordt dat telers de regels overtreden, kunnen zij hun spuit­
licentie kwijtraken en een boete krijgen tot 10% van de vorige
jaaromzet.

Een belangrijk onderdeel is de inzet van een Rapid Alert
Systeem waarmee landen elkaar snel kunnen informeren over
mogelijk illegale activiteiten.
In 2012 is door de NVWA-IOD een analyse uitgevoerd naar de
handel in namaak (counterfeit) gewasbeschermingsmiddelen in
Nederland. Uit de analyse komt naar voren dat er 3 verschijningvormen bekend zijn: namaak of vervalste producten, illegale
parallelle importen en nepproducten. Het belangrijkste motief
voor de handel in nagemaakte gewasbeschermingsmiddelen is
de hoge winstgevendheid. De NVWA richt de komende tijd,
samen met andere handhavingspartners, haar aandacht op
deze handel.
In het najaar van 2012 is een grote partij gewasbeschermingsmiddelen uit China in beslag genomen terwijl die omgepakt
werd voor de Engelse markt. Administratief onderzoek wijst uit
dat over de periode 1 januari 2011 tot het controlemoment in
totaal ruim 1 miljoen kg/ltr product is afgenomen van 15 Chinese
leveranciers. De producten zijn vervolgens omgepakt en op
grond van parallelhandel op de Europese markt afgezet.
Gewasbeschermingsmiddelen die op deze manier op de
Europese markt komen, zijn op geen enkele wijze door de
daartoe bevoegde instanties getoetst.

Illegale handel
Onder de vlag van de Organisation for Economic Co-operation
and Development (OECD) zijn 2 projecten gestart die moeten
leiden tot inzicht in illegale internationale handelsstromen van
gewasbeschermingsmiddelen en een betere samenwerking.

Hoofddomein plantgezondheid | NVWA Jaarverslag 2012

38

1
2
3
4

55
6
7

8

9
10

Adviezen
De NVWA is actief binnen het Expert Centre Speciality Crops.
Dit is een netwerk van overheid, bedrijfsleven, onderzoek en
Ctgb met als doel efficiënte aanpak voor knelpunten in de
gewas­bescherming in kleine teelten.
De NVWA beoordeelt de landbouwkundige noodzaak voor de
vrijstelling van gewasbeschermingsmiddelen bij een nood­
situatie. Op basis hiervan besluit de minister al dan niet tot
vrijstelling van het gebruik van een niet-toegelaten middel of
toepassing.

Nationaal Actieplan Duurzame gewasbescherming
In 2012 kwam het Nationale actieplan duurzame gewas­
bescherming tot stand: een verplichting vanuit Europese
wetgeving. De NVWA leverde kennis en advies voor de te nemen
maatregelen. Het Nationaal Actieplan is eind 2012 naar Brussel
gestuurd.

Fytosanitair

Toezichtaandeel 6,7%
De werkzaamheden in het fytosanitaire domein zijn er op gericht
plantenziekten en -plagen zo veel mogelijk te voorkomen of te
beheersen. De andere belangrijke pijler is het borgen van
fytosanitaire garanties bij export.

Fytosanitaire garanties
Bij de export van leliebollen naar China zijn virussen aangetroffen waardoor er aanvullende toetsingen moesten plaatsvinden.
In samenwerking met het Nationaal Referentie Centrum van de
NVWA is er een nieuwe toetsmethode gevalideerd.
Bij importinspecties zijn aanpassingen doorgevoerd die de
insleep van organisme moeten voorkomen. Met name in de
sierteelt heeft dit geleid tot een uitgebreider inspectieregime.

Paprikasnuitkever
In 2012 is een aantal vondsten gedaan van quarantaine of
quarantainewaardige organisme. Een goed voorbeeld is de
uitbraak van de paprikasnuitkever bij 6 paprikatelers in het
Westland. Voor zover bekend is het de eerste uitbraak in Europa
van dit organisme dat bijzonder schadelijk is voor de paprikateelt. Na een eerste risicoanalyse door het Bureau Risico­
beoordeling en Onderzoeks­programmering van de NVWA is dan
ook besloten tot ingrijpende maatregelen op de getroffen
bedrijven en intensieve monitoring in een bufferzone in het
gebied. Het beschikbaar hebben van voldoende kennis op
organismeniveau, zoals bij de specialisten van het Nationaal

Hoofddomein plantgezondheid | NVWA Jaarverslag 2012

39

1
2

Referentie Centrum (NRC), kennis van de sector en slagkracht en
kennis bij de uitvoering, hebben in belangrijke mate bijgedragen
aan een effectieve uitroeiing van dit organisme.

Boktor

55

In Winterswijk is een kleine populatie van de Aziatische Boktor
vastgesteld. Deze specifieke boktor is een belangrijk gereguleerd organisme in de EU en elke uitbraak dient rigoureus
uitgeroeid te worden. Vermoedelijk is de boktor meegekomen
in verpakkingshout van natuursteen uit China. Bomen en
struiken in een cirkel van 100 meter om de besmette boom zijn
gerooid. De komende jaren wordt de omgeving jaarlijks
geïnspecteerd.

6

Verpakkings- en stuwhout

3
4

7

8

9

Schors uit Portugal
In 2012 is schors uit Portugal systematisch gecontroleerd. Een
groot aantal zendingen is onderschept vanwege de aanwezigheid van aaltjes. Aaltjes kunnen een indicator zijn voor onvoldoende behandeling van de schors. Dergelijke schors is bestemd
voor de orchideeënteelt in Nederland en is gereguleerd in de EU
vanwege het dennenhoutaaltje dat een gevaar vormt voor
bijvoorbeeld naaldbossen.

Aardappelmoeheid en ringrot
In 2012 heeft de FVO van de EU de werkzaamheden in het
fytosanitaire domein op het gebied van aardappelmoeheid en
ringrot onder de loep genomen. De missie is positief afgesloten.

In het voorjaar van 2012 troffen inspecteurs tijdens monitoringsinspecties van verpakkingshout voor natuursteen uit China
regelmatig besmettingen met boktorlarven aan, waaronder de
Aziatische Boktor. De NVWA heeft ingezet op verscherpte
controles van dit hoog risico materiaal en samen met het
ministerie van EZ heeft de NVWA gezorgd voor uitbreiding van
Europese maatregelen voor verpakkingshout. Deze maat­
regelen hebben betrekking op natuursteenproducten uit China
en pakken het probleem in heel Europa aan.

10

Hoofddomein plantgezondheid | NVWA Jaarverslag 2012

40

1
2
3
4

55
6
7

8

9
10

Meststoffen

Toezichtaandeel 4,2%
De NVWA houdt toezicht op het verhandelen, vervoeren en toepassen
van meststoffen, op de dierrechten voor pluimvee en varkens en de
derogatievoorwaarden. In Nederland is, door de intensieve vee­
houderij, de mestproductie hoog en het oppervlak waar de mest kan
worden aangewend zonder schadelijke milieueffecten klein.
De naleving in dit subdomein is matig tot voldoende.
Een kleine groep niet-nalevers heeft een flinke invloed op het
subdomein meststoffen. Dit wordt duidelijk uit het onderzoek
van de NVWA-IOD dat in september tot een voorlopig hoogtepunt kwam. Op 25 september werd met ongeveer 200 personen
een inval gedaan op diverse locaties in vijf landen in een
onderzoek naar vermoedelijke grootschalige fraude met
meststromen. Deze vorm van fraude is een overtreding van de
Nitraatrichtlijn. Diverse personen worden verdacht van het
witwassen van geld, valsheid in geschrift en deelname aan een
criminele organisatie. Door vele BV’s in verschillende landen
te gebruiken wordt het criminele handelen vermoedelijk
versluierd. Dit levert de verdachten veel illegale winsten op.
Daarom werd bij de actie ook beslag gelegd op bankrekeningen,
onroerende en roerende goederen zoals luxe auto’s, motoren,
quads, tractoren en mestscheiders. Hierbij is handhavings­
communicatie ingezet en de actie heeft ruime aandacht
gekregen in de media.

Europese mestregels
Waar de concentraties dieren het grootst zijn, blijft Nederland
achter bij de in de Europese Nitraatrichtlijn vastgestelde norm.
In 2012 heeft het toezicht van de NVWA zich gericht op deze
concentratiegebieden. De controle op het telen van een
vanggewas, om zo nitraatuitspoeling te voorkomen, is hier
een onderdeel van.
Het door de EU vastgestelde percentage verplichte fysieke
controles op de derogatievoorwaarden is door de NVWA
uitgevoerd. Hiermee is door Nederland voldaan aan een
belangrijke voorwaarde van de derogatiebeschikking. Hierdoor
is het mogelijk dat de Nederlandse melkveehouders gebruik
kunnen blijven maken van de verruimde regels rond de
toepassing van dierlijke mest.

Convenant
Een gedeelte van de in Nederland geproduceerde mest wordt
geëxporteerd naar Duitsland en België. Nederland en Duitsland
werken met verschillende systemen voor het vaststellen van de
fosfaatgehaltes van de mest. Dit biedt mogelijkheid tot misbruik.
In Nederland wordt mest met een schijnbaar hoog gehalte
afgevoerd wat een positief effect heeft op de mestboekhouding.
Duitsland werkt met vaste forfaits waardoor de in Nederland
opgegeven gehaltes niet van belang zijn voor de Duitse ont­
vanger. Het verschil in systemen veroorzaakte een grote
meststroom naar Duitsland. De NVWA heeft daarom een
convenant afgesloten met Duitsland over het uitwisselen van
gegevens waardoor mogelijk misbruik wordt tegengegaan.

Hoofddomein plantgezondheid | NVWA Jaarverslag 2012

41

1

6. H oofddomein natuur

2
3
4

5

66
7

8

Ongewenste exoten en beschermde dieren
De bloeiperiode van hooikoortsplant Ambrosia kan niemand zijn ontgaan. Het videopersbericht over de iPhone app ‘Ambrosia
Melder’ wordt duizenden keren bekeken en goed gebruikt. In Montfoort, Oss, Weert en Heijningen zorgt een andere ongewenste
exoot; de Aziatische tijgermug, voor overlast. In Limburg worden Pallas eekhoorns ondergebracht in Kasteelpark Born omdat ze
een bedreiging zijn voor de inheemse rode eekhoorn. Sinds 1 juli geldt er voor deze en twee andere soorten eekhoorns een
bezit- en handelsverbod. Beschermde diersoorten zijn ook aangetroffen. Bij een particulier worden beschermde vogels
weggehaald en een man uit Wittem in Limburg wordt op heterdaad betrapt bij het vangen van beschermde vogels. Op Schiphol
zijn 2578 dode zeepaardjes en 42 levende vogeltjes in een koffer aangetroffen. Een internationale organisatie wordt opgerold op
verdenking van illegale dierenhandel. Bij een veilinghuis nemen inspecteurs neushoornhoorns in beslag. De NVWA geeft de
makers van het tv-programma Wildlife crime een kijkje achter de schermen op Schiphol. Bezoekers van de vakantiebeurs
worden geïnformeerd over en gewaarschuwd voor het meenemen van beschermde planten en dieren uit verre oorden.

9
10

Hoofddomein natuur | NVWA Jaarverslag 2012

42

Hoofddomein natuur | NVWA Jaarverslag 2012

43

Natuur (2,3%)

Hoofddomein natuur | NVWA Jaarverslag 2012

44

1
2
3
4

5

66
7

8

9
10

Natuur

Toezicht aandeel 2,3%
De NVWA inspecteert hoofdzakelijk de handel in en het bezit van
beschermde uitheemse (CITES) en inheemse soorten. De inter­
nationaal georiënteerde illegale handel schaadt de biodiversiteit in
binnen- en buitenland. De NVWA houdt daarnaast – zij het in
mindere mate – toezicht op de naleving van de Natuurbeschermingswet. De naleving bij de meeste handelaren en hobbyhouders wordt weliswaar hoog geschat, maar bij inspecties ziet de
NVWA nog veel kleinere administratieve omissies. De omvang van
illegale handel laat zich lastig inschatten.

In november werden vier personen aangehouden in een
grootschalig onderzoek van de politie dat in nauwe samen­
werking met inspecteurs van de NVWA en de NVWA-IOD werd
uitgevoerd. De personen worden ervan verdacht een criminele
organisatie te vormen die zich op grote schaal bezighoudt met
wereldwijde illegale dierenhandel, witwassen en valsheid in
geschrift.
In het laatste kwartaal van 2012 werden verschillende illegale
zendingen van Surinaamse zangvogels op Schiphol onderschept
door Douane en NVWA. Bij handelaren in beschermde soorten
zijn administratieve controles uitgevoerd. Dat heeft meer kennis
opgeleverd over de omvang van de totale handel in Nederland.

Beschermde diersoorten (CITES)
De opsporingscapaciteit richt zich voornamelijk op grotere
CITES fraudezaken met een internationale dimensie. Daarbij
wordt zo veel mogelijk samenwerking gezocht met andere
handhavers als Douane, Dienst Regelingen, Functioneel Parket
en Politie. Eind 2012 startte de NVWA met deze handhavingpartners een project genaamd “Proeftuin CITES”. Doel van dit
project is de aanpak van de internationaal georiënteerde
criminaliteit op CITES terrein te verbeteren door een betere
samenwerking. Deze samenwerking levert inzicht op in de
naleving van regelgeving en zicht op criminele activiteiten.
De aandacht gaat onder andere uit naar de smokkel van koraal,
ivoor en traditionele medicijnen.

Invasieve exoten
In 2012 heeft de NVWA goede vooruitgang geboekt in het
voorkomen van de verspreiding van invasieve exoten. Deze
exoten kunnen schadelijk zijn voor de volksgezondheid of voor
inheemse soorten. In Montfort, Oss, Weert en Heiningen
bestreed de NVWA succesvol de tijgermug die was aangetroffen
bij autobandenhandelaren. De Zoogdiervereniging ving in
opdracht van de NVWA in het gebied rond Weert ruim 200
Pallas’ eekhoorns. Deze eekhoorn dreigt inheemse soorten te
verdringen. Bezit en handel in deze eekhoorn is sinds 1 juli 2012
verboden. Een actie om een kleine populatie huiskraaien in
Hoek van Holland uit de natuur te verwijderen werd vlak voor
de jaarwisseling door de rechter geschorst.

Hoofddomein natuur | NVWA Jaarverslag 2012

45

1
2
3

Inspecteur Natuur op Twitter
De NWA is in 2012 begonnen met het inzetten van het sociale
media instrument Twitter. Sinds augustus is de Inspecteur
Natuur actief via het account @NVWANatuur. De inspecteur
twittert over zaken die hij tegenkomt in zijn dagelijks werk.
Zo wil de NVWA dit kleine landelijk opererende team meer
zichtbaarheid geven en het mogelijk maken om laagdrempelig
nalevingshulp te bieden of signalen op te vangen.

4

5

66
7

8

9
10

Hoofddomein natuur | NVWA Jaarverslag 2012

46

1

7. O verige domeinen

2
3
4

Roken en drinken

5

Het rookverbod houdt ook in 2012 de gemoederen bezig. In Den Helder spreken enkele ondernemers met elkaar af
dat zij roken niet langer toestaan. Een onderzoek gehouden in het voorjaar wijst uit dat de naleving in cafés
onveranderd is ten opzichte van 2011. Uit een vergelijkbaar onderzoek in het najaar blijkt dat het aantal cafés waar
wordt gerookt enigszins afneemt.

6

7

2012 is het laatste jaar waarin inspecteurs van de NVWA contoleren op het verstrekken van alcohol aan jongeren.
Tijdens carnaval houden ondernemers zich onvoldoende aan de leeftijdsgrenzen voor alcohol.
De jongeren zelf die nog geen 16 zijn, doen minder vaak dan voorheen een
poging om zwak alcoholhoudende drank te kopen of bestellen.

8

9
10

Overige domeinen | NVWA Jaarverslag 2012

47

Overige domeinen | NVWA Jaarverslag 2012

48

EU-subsidieregelingen (1,7%)
Grondgebonden subsidies (1,8%)
Cross Compliance (1,1%)
Alcohol en tabak (3,1%)
Export (2,5%)
Import (6,9%)

Overige domeinen | NVWA Jaarverslag 2012

49

1
2
3
4

5
6

7
8

9
10

Import en export

Toezicht aandeel import en export 9,4%
Elektronische certificering
In 2012 zijn verdere stappen gezet die uiteindelijk moeten leiden
tot een totaal papierloos systeem voor certificering van
veterinaire producten en levende dieren. Om te komen tot
elektronische certificering heeft internationale data-uitwisseling
plaatsgevonden. Dit gebeurde naast het afgeven van papieren
certificaten. Met China is bereikt dat in de loop van 2013 voor
een groot deel geen papieren certificaten meer worden afgeven
maar alleen nog elektronisch wordt gecertificeerd. In 2014 vindt
certificering naar China volledig papierloos plaats.
Daarnaast zijn als gevolg van de elektronische data-uitwisseling
stappen gezet om te komen tot een geautomatiseerde
documentencontrole bij import. Hierdoor hoeven grote
aantallen documenten niet meer individueel te worden
beoordeeld.

CLIENT-Export
In 2012 is CLIENT-Export volledig ingevoerd in de visserijsector.
Hiermee ligt de weg open om het certificeringsproces verder te
verbeteren en efficiënter in te richten.

Steekproeven bij exporteurs
De systematiek van exportcertificering is de afgelopen jaren
veranderd, mede doordat Europese wetgeving de producent of
leverancier als verantwoordelijke aanwijst als het om veilige
producten gaat of om dieren die getransporteerd kunnen
worden. Dat heeft ertoe geleid dat de certificeringsystematiek
in een aantal sectoren is veranderd. Zo hoeft niet meer bij het
begin van elk transport of elke verlading een medewerker van
de NVWA aanwezig te zijn. Om toch een beeld te krijgen van de
naleving van de regels is in 2012 steekproefsgewijs naar
bijvoorbeeld dierenwelzijn bij de verlading gekeken.

Alcohol en Tabak
Toezicht aandeel 3,1%
Drank- en Horecawet
Sinds 1 januari 2013 is het merendeel van het toezicht gedecentraliseerd naar de gemeenten. De NVWA heeft een expertise­
centrum ingericht dat in 2012 gemeenten geholpen heeft bij de
voorbereiding op de overgang. Onder andere via het actueel
houden van de website handhaving DHW, met een telefonisch
spreekuur en met presentaties voor betrokken ambtenaren.
Het expertisecentrum blijft nog tot 1 januari 2015 in bedrijf.
De examencommissie toezichthouder Drank- en Horecawet
maakt deel uit van het expertisecentrum. Deze commissie stelt
de examens vast waaraan de gemeentelijke toezichthouders
moeten voldoen. Op 14 en 21 december 2012 vonden de eerste
examens plaats. Van de 54 deelnemers zijn er 47 geslaagd.

50

1
2
3
4

5
6

7
8

9
10

Tabakswet

Cross Compliance

In 2012 zijn 17.228 rookinspecties uitgevoerd. Daarvan waren er
3.154 speciaal gericht op de circa 10.000 cafés en discotheken.
In 1.869 gevallen is een maatregel genomen (schriftelijke
waarschuwing of bestuurlijke boete) voor overtreding van het
rookverbod.
Uit onderzoek bleek dat er in het najaar in cafés minder werd
gerookt dan in het voorjaar. In het voorjaar werd gemeten dat
51% van de cafés rookvrij was. In het najaar was dat 57%.
Bij eetcafés lag in het najaar het percentage op 88 en bij disco­
theken bleek 61% rookvrij. Bij de overige sectoren binnen de
horeca blijft de naleving met minimaal 98% onverminderd hoog.

De NVWA heeft 645 controles uitgevoerd op randvoorwaarden
waaraan een landbouwer moet voldoen. Als Controle
Coördinatie Autoriteit (CCA) heeft de NVWA de meldingen van
medehandhavers beoordeeld en verwerkt. Daarmee is voldaan
aan het minimum aantal controles van tenminste 1% bij de
aanvragers van inkomenssteun en agromilieubetalingen. Deze
controles zijn conform de EU regelingeving tijdig uitgevoerd.
Waar mogelijk zijn Cross Compliance controles gecombineerd
met regulier toezicht op het gebied van milieu, diergezondheid
en dierenwelzijn.
Bij 75 van de 645 controles op basis van de verplichte 1%
controles zijn in totaal 113 niet-nalevingen vastgesteld. Bij een
gedeelte van deze controles zijn dus meerdere niet-nalevingen
geconstateerd. Bij de reguliere controles zijn 511 niet-nalevingen
geconstateerd en gemeld aan Dienst Regelingen voor korting op
de subsidie.

Uitvoeringstaken
Toezicht aandeel 4,6%

Jaarlijks ontvangen veel landbouwbedrijven toeslagen en subsidies.
Op basis van Europese regelgeving inspecteert de NVWA een gedeelte
van de aanvragers met als doel misbruik en oneigenlijk gebruik van
gemeenschapsgelden te voorkomen.

Grondgebonden subsidies
De NVWA heeft voor de regelingen met betrekking tot de
directe inkomenssteun (BTR) 848 controles uitgevoerd.
De opdrachten hiervoor komen van de Dienst Regelingen die
uiteindelijk bepaalt of er sprake is van een afwijking. Voor de
regelingen met betrekking tot de natuurbeheersubsidies zijn
door de NVWA 1500 controles uitgevoerd.

EU-subsidieregelingen
In 2012 zijn bijna 6.000 verificaties uitgevoerd voor subsidies uit
het Europese Landbouwgarantiefonds (ELGF), het Europese
Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) en het
Europese Visserijfonds (EVF). Hierbij zijn 63 onregelmatigheden
geconstateerd voor een bedrag van ongeveer 2,4 miljoen euro.
Op basis van een risicoanalyse zijn 52 boekhoudkundige
nacontroles uitgevoerd voor subsidies uit het ELGF en het
ELFPO. Bij 10 van de 49 afgeronde controles zijn onregelmatigheden geconstateerd.

Overige domeinen | NVWA Jaarverslag 2012

51

1
2

Fraude met financiële geldstromen zoals subsidies en toelagen
is een van de meerjarige beleidsprioriteiten. Ook de NVWA-IOD
besteedt hier extra aandacht aan. In 2012 heeft de NVWA-IOD
geïnvesteerd in de intelligencepositie op het gebied van
EU-subsidies.

3
4

5
6

7
8

9
10

Overige domeinen | NVWA Jaarverslag 2012

52

1
2

8. Inlichtingen- & opsporingsdienst
(NVWA-IOD)

3
4

5
6
7

88
9
10

De NVWA gaat uit van ‘vertrouwen, tenzij…’. In geval van voedselfraude, fraude met producten en documenten en illegale handel in
beschermde dieren is een harde aanpak vereist. De inzet van de
Inlichtingen- & opsporingsdienst van de NVWA (NVWA-IOD) maakt
hier deel van uit. De NVWA-IOD is de bijzondere opsporingsdienst
(BOD) binnen de NVWA en richt zich op complexe, ketengerelateerde,
georganiseerde en internationaal georiënteerde criminaliteit.
Voor 2012 lagen de prioriteiten voor opsporing bij diervoeders,
voedselveiligheid vlees, antibiotica, dierenwelzijn transporten,
covergisting meststoffen en visserij. Vanuit de eigen taakaccenten besteedt de NVWA-IOD extra aandacht aan de thema’s van
de beleidsbrief BOD’en. Deze thema’ zijn:
• afpakken van criminele vermogens;
• aanpak van facilitators die de schakel zijn tussen legale en
illegale praktijken;
• tegengaan van misbruik van uitgaande financiële stromen
zoals subsidies en toeslagen;
• aanpak van integriteitsschendingen en het bevorderen van de
veiligheidscultuur.



Afpakken van crimineel vermogen
Misdaad mag niet lonen. Daarom krijgt het afpakken van
crimineel vermogen speciale aandacht. Bij elk zich daarvoor
lenend opsporingsonderzoek wordt gestreefd wederrechtelijk
verkregen voordeel af te pakken. Bovendien verlenen de
financieel rechercheurs en forensisch accountants assistentie
aan de NVWA inspecteurs bij het berekenen van wederrechtelijk
verkregen voordeel.
In 2012 zijn in elf afgeronde onderzoeken financiële ont­
nemingsrapportages opgesteld met een totaal bedrag van
€ 6,58 miljoen. Hierin zit een bedrag van bijna € 1,4 miljoen in
ontnemingsrapportages voor ondersteuning bij de toezichtstaak van de NVWA. De rapportages betreffen de domeinen
DGM/diervoeder, gewasbescherming, bijzondere eet- en
drinkwaren, dierenwelzijn en visserij.

Analyse
In 2012 zijn 2 strategische analyses uitgevoerd: pluimvee en vis,
en 6 tactische analyses: pluimvee transport, visstroperij,
antibiotica pluimvee, covergisting meststoffen, lange afstand

Inlichtingen- & opsporingsdienst (NVWA-IOD) | NVWA Jaarverslag 2012

53

1
2
3
4

5
6
7

88

transporten varkens en counterfeit gewasbeschermings­
middelen. Daarnaast zijn 2 verkorte analyses uitgevoerd:
dierenartsen en antibiotica 2012 en signalen met eieren 2012.
Voor het tegengaan van fraude met subsidies en toelagen heeft
de NVWA-IOD een verkenning naar EU-subsidies uitgevoerd.
Deze analyses bevatten aanbevelingen en informatie voor het
beleid en de uitvoering van toezicht. Ze dienen daarnaast als
input voor de selectie van opsporingsonderzoeken.

Opsporingsonderzoeken
Conform de algemene kwaliteitseisen opsporing worden
opsporingsonderzoeken geselecteerd en gestart vanuit
preweegdocumenten. In 2012 zijn 50 preweegdocumenten
afgerond. De NVWA-IOD heeft in 2012 in totaal dertien (middel)
lange onderzoeken afgerond met een eindproces-verbaal voor
het Openbaar Ministerie op het gebied van diervoeders, levende
dieren en diergezondheid, fytosanitair, dierlijke bijproducten,
dierenwelzijn, industriële productie en meststoffen.
Daarnaast is ingezet op rechtshulp (3), korte onderzoeken (13)
en assistentie, begeleiding en coaching bij opsporing in de
domeinen.

De BOD-brede thema’s facilitators, integriteitsschendingen en
veiligheidscultuur kregen speciale aandacht. Evenals de formele
uitbreiding van het werkveld van de NVWA-IOD met domeinen
die vallen onder de verantwoordelijkheid van VWS.
Deze uitbreiding heeft een aantal opsporingsonderzoeken
opgeleverd. Zo is een onderzoek afgerond naar het op grote
schaal vervalsen van de houdbaarheidsdatum van gekoelde
producten. Dit onderzoek is mede gebaseerd op gepleegde
strafbare feiten die zijn omschreven in de Warenwet. Daarnaast
is een onderzoek gestart naar de mogelijk fraude met keuringscertificaten van attracties op kermissen en pretparken.
In de kaderteksten bij de verschillende domeinen wordt
aandacht besteed aan acties van de NVWA-IOD.

9
10



Inlichtingen- & opsporingsdienst (NVWA-IOD) | NVWA Jaarverslag 2012

54

1

9. M
 aatregelen

2
Wet

3
4

5

Warenwet
Tabakswet
Drankwet
Wet gewasbeschermingsmiddelen
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
Geneesmiddelenwet
Wet BIG
Totaal

boetebeschikkingen
2951
1788
291
420
170
26
6
5652

6
7

8

99
10

Via het bestuursrecht zijn naast de 5652 opgelegde boetebeschikkingen
1081 maatregelen genomen in de vorm van bijvoorbeeld een last onder
dwangsom of (tijdelijke) sluiting van het bedrijf.

Bestuurlijke maatregelen bij slachthuizen en veehouderijen
Bij 27 slachthuizen en veehouderijen zijn maatregelen opgelegd
nadat inspecteurs een overtreding constateerden. Voorbeelden
van overtredingen zijn kippen in een legbatterij, waterbadbedwelming bij het doden van dieren en runderen die niet op
de juiste manier werden afgevoerd van een verzamelcentrum.
In 13 gevallen is eerst het voornemen voor het nemen van een
maatregel opgelegd. Dat leidde 8 keer tot opheffing van de
overtreding. Wanneer de overtreding niet werd opgeheven en
in de overige 14 gevallen werden maatregelen genomen die

variëren van het schorsen of intrekken van de erkenning,
last onder dwangsom, bestuursdwang of het stilleggen van
werkzaamheden.
In verband met de jaarlijks verplichte Q-koorts vaccinatie werd
340 keer een voornemen tot last onder bestuursdwang
opgelegd. 76 keer was het nodig de beschikking ook werkelijk
op te leggen. Uiteindelijk is in geen enkel geval bestuursdwang
uitgevoerd.
Vanaf 1 januari 2013 gelden nieuwe regels voor de huisvesting van
drachtige zeugen. Aan 2600 zeugenhouders is gevraagd een
zogenaamde ‘eigen verklaring’ in te sturen waarin wordt aan­
gegeven of per 1 januari aan de regelgeving wordt voldaan.
Bedrijven die aangaven niet te voldoen of die niet hebben
gereageerd, ontvingen een brief met het voornemen tot het
opleggen van een last onder dwangsom. Het ging om
600 bedrijven.

Bestuurlijke maatregelen bij horeca, levensmiddelen, diervoeders
Bij 114 bedrijven werkzaam binnen de sectoren horeca, levens­­­
middelen en diervoeders zijn maatregelen genomen in de vorm
van sluiting, het opleggen van een last onder dwangsom of
schorsing van de erkenning.

Maatregelen | NVWA Jaarverslag 2012

55

1
2
3
4

De grootste groep overtreders zijn de notoire overtreders
binnen de horeca. Nadat drie keer binnen twee jaar een
boeterapport is opgemaakt, start de procedure die moet leiden
tot verbetering of sluiting. In 2012 ontvingen 107 horeca- en
ambachtelijke bedrijven een voornemen tot sluiting,
40 bedrijven zijn daadwerkelijk gesloten. Vijf bedrijven die zich
niet aan de sluiting hielden, kregen een dwangsom opgelegd.
Dit zorgde ervoor dat de bedrijven alsnog dicht gingen.
Bij de 7 overige bedrijven varieerden de overtredingen van het
niet meewerken aan verplichte terugroepactie tot de export van
dierlijke bijproducten die niet mogen worden uitgevoerd.

5
6
7

8

99
10

Maatregelen | NVWA Jaarverslag 2012

56

1

10. M
 eldingen en vragen

2
3
4

5
6
7

8

9
10
10

Het Klantcontactcentrum (KCC) van de NVWA is 24 uur per dag en
7 dagen per week bereikbaar voor meldingen over bijvoorbeeld
voedselvergiftigingen, onveilig speelgoed, roken in de horeca en
verwaarlozing van landbouwhuisdieren. Ook beroepsmatige
meldingen in verband met wetgeving komen binnen bij het KCC.
In totaal ging het in 2012 om ongeveer 140.000 telefoontjes en mails
van burgers/consumenten, bedrijven, mede handhavers en overige
organisaties. Het KCC is bereikbaar via info@nvwa.nl of telefonisch
via (0800) 0488.

Top 10 burgers/consumenten meldingen
1.		 Welzijn/verwaarlozing landbouwhuisdieren
2. 		 Roken in de horeca
3. 		 Ziek geworden van eten
4. 		 Hygiëne in horeca en winkels
5.		Meldingen over planten en dieren
(bv boomkap, verstoring leefgebied)
6. 		 Ongedierte in horeca en winkels
7. 		 Ondeugdelijke advertentie/aanprijzing
8. 		 Roken op de werkplek of in openbare gebouwen
9. 		 Smaak- of geurafwijking in levensmiddelen
10. Vreemd voorwerp in levensmiddel

1821
1556
835
793
615
504
489
472
456
391

Meldpunt voor burgers en organisaties
Het KCC ontving in 2012 12.958 meldingen van burgers en
organisaties. Daarnaast heeft het KCC 4.366 vragen beantwoord.
De meeste meldingen hadden betrekking op dierverwaarlozing
en roken in de horeca.

Meldpunt voor bedrijven en organisaties
Het KCC beheert het landelijk meldpunt voor meldplichtige
dierziekten en zoönosen. Dit zijn bijvoorbeeld gevallen van
hondsdolheid en papegaaienziekte die worden gemeld door
veehouders en dierenartsen. In 2012 waren dit 2192 meldingen.
Verder komen bij het KCC de meldingen van de beroepsvisserij
in verband met visserijwetgeving binnen. In 2012 ging het om
61.682 meldingen.

Twitter
Het corporate Twitteraccount, @_NVWA, is in 2012 gegroeid
naar zo’n 3500 volgers. Via Twitter worden maandelijks
gemiddeld 4 vragen rechtstreeks aan de NVWA gesteld.
Ook worden signalen via twitter opgevangen en binnen de
organisatie doorgeleid.

Meldingen en vragen | NVWA Jaarverslag 2012

57

Dit is een uitgave van:
Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit
Bezoekadres
Catharijnesingel 59
3511 GG Utrecht
Postadres
Postbus 43006
3540 AA Utrecht
t (088) 223 33 33
f (088) 223 33 34
info@vwa.nl
www.nvwa.nl

juni 2013

NVWA Jaarverslag 2012