2020D15928

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs
en Media d.d. 7 april 2020 inzake de Steun tijdens de coronacrisis voor de
mediasector (Kamerstuk 32 827, nr. 186).
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Verouden

nds-tk-2020D15928

1

Inhoud

blz.

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de CDA-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
• Inbreng van de leden van de SP-fractie
• Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
• Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
• Inbreng van de leden van de 50PLUS-fractie

2
2
3
4
5
7
8
9
9

II

Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media

10

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief van de Minister over de steunmaatregelen voor de mediasector en
hebben hierover nog enkele vragen.
Deze leden onderschrijven de inleiding van de brief en spreken ook hun
grote waardering en bewondering uit voor iedereen in alle vitale sectoren,
inclusief de mediasector die momenteel keihard aan het werk zijn om ons
te voorzien van belangrijke informatie. De leden zijn dan ook blij om te
lezen dat er momenteel extra gelden beschikbaar komen voor lokale
media, die nu zo onder druk komen te staan aangezien ze sterk afhankelijk
zijn van reclame-inkomsten vanuit het lokale midden- en kleinbedrijf, die
op hun beurt ook een zware tijd tegemoet gaan. Voornoemde leden
vragen de Minister dan ook welke kabinetsbrede maatregelen er
momenteel beschikbaar zijn voor bedrijven en zzp’ers1 in de mediasector
waarvan ze nu gebruik kunnen maken? Hoeveel bedrijven en zzp’ers uit de
mediasector maken naar schatting al gebruik van de huidige maatregelen,
die geschetst zijn in onderhavige brief?
De aan het woord zijnde leden zijn blij om te lezen dat er extra maatregelen zijn genomen om de lokale nieuwsvoorziening extra te ondersteunen. Daarbij handelt de rijksoverheid niet alleen, maar ook in nauw
overleg met andere overheden. Ziet de Minister mogelijkheden om best
practices van lokale gemeenten met elkaar te delen, zodat niet elke
gemeente het wiel opnieuw hoeft uit te vinden en ze elkaar versterken met
goede ideeën? Is daar binnen de VNG2 ook structureel overleg over? Zo
niet, ziet de Minister hierin een rol voor zichzelf om dit verder aan te
jagen?
Deze leden lezen dat er ook met het IPO3 gesproken wordt om proactief te
zijn en waar mogelijk media vanuit de provincies te steunen. Kan de
Minister hier explicieter op ingaan? Welke mogelijkheden hebben
provincies om lokale media beter te ondersteunen? Kan ook hier het IPO
aangemoedigd worden om best practices vanuit provinciaal beleid zo
goed als mogelijk met elkaar te delen, zo vragen deze leden.

1

Zzp’er: zelfstandige zonder personeel
VNG: Vereniging van Nederlandse Gemeenten
3
IPO: Interprovinciaal Overleg
2

2

Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de maatregelen die het kabinet heeft genomen voor de mediasector.
Deze leden hebben hierover de volgende vragen.
Deze leden zijn blij dat de Minister, naast de kabinetsbrede maatregelen,
de mediasector wil ondersteunen middels coulancemaatregelen en de
huis-aan-huiskranten en lokale publieke omroepen middels het Tijdelijke
Steunfonds voor Lokale Informatievoorziening (hierna: het Steunfonds).
Deze leden vinden de continuïteit van lokale informatievoorziening in
Nederland namelijk van groot belang. Deze leden vinden het positief dat
het Steunfonds het doel heeft om lokale publieke omroepen en huis-aanhuiskranten tijdelijk te ondersteunen zodat zij hun informatievoorziening
kunnen continueren tijdens deze crisis. Zo tonen huis-aan-huiskranten
juist tijdens deze coronacrisis hun toegevoegde waarde aan. Kan de
Minister een indicatie geven van de aantal inschrijvingen op het Steunfonds? Kan de Minister aangeven of al duidelijk is of het steunfonds
volledig zal worden benut? Hoe wil de Minister schrijnende randgevallen
voorkomen? Kan de Minister aangeven of het klopt dat de kranten die
maandelijks verschijnen en kranten met een abonnementenbestand niet
onder de regeling vallen? Zo ja, ziet de Minister mogelijkheden om deze
randgevallen binnen de beschikbare middelen alsnog onder de regeling te
laten vallen? Kan de Minister bevestigen dat deze steunmaatregelen ook
betekenis hebben voor de lokale kranten én de lokale publieke omroepen
op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba? Is de regeling ook daar actief onder
de aandacht gebracht? Kan de Minister verder aangeven welke effecten hij
verwacht nu de reeds voor 2020 gereserveerde middelen niet meer
ingezet kunnen worden voor waar het oorspronkelijk voor gereserveerd
was, zo vragen deze leden.
De Minister geeft aan dat hij overtuigd is dat het effect van de aanvullende
maatregelen die hij voor de mediasector treft nog groter zullen zijn indien
provincies en gemeenten tevens een bijdrage leveren. Kan de Minister
aangeven of, en in welke mate provincies en gemeenten tevens een
bijdrage leveren? Welke rol vervullen de VNG en het IPO hierbij? Deze
leden lezen verder dat om misbruik tegen te gaan de bijdrage in de vorm
van een krediet wordt toegekend. Achteraf zal door het SvdJ4 worden
beoordeeld of het geld op de juiste manier besteed is. Voor zover dit zo is,
zal het krediet omgezet worden in een subsidie die niet terugbetaald hoeft
te worden. Kan de Minister aangeven hoe SvdJ zal beoordelen of het geld
op de juiste manier is besteed? Bij de coulanceregeling voor de mediasector geeft de Minister aan dat indien de deadline van 15 september 2020
voor media-instellingen voor het indienen van de begroting voor 2021 te
krap blijkt te zijn als gevolg van de coronacrisis, hij bereid is in overleg te
treden over eventueel uitstel. Wat zouden de gevolgen zijn indien het
indienen van de begroting van 2021 naar achteren verschuift?
De Minister geeft verder aan met de RPO5 te hebben afgesproken dat
eenmalig 2 miljoen euro uit de «Subsidieregeling innovatie en samenwerking regionale publieke media-instellingen» op korte termijn ingezet
wordt om vanuit de regionale publieke omroepen de regionale en lokale
journalistiek een impuls te geven. Kan de Minister aangeven hoe deze
impuls er precies uit gaat zien?
De Minister geeft verder aan dat de NLPO6 een waardevolle bijdrage
levert door in 2020 de jaarlijkse ledenbijdrage voor de lokale publieke
omroepen te verlagen. Kan de Minister het effect van deze maatregel
schetsen? Kan de Minister verder toezeggen dat er goed contact blijft
tussen het Ministerie van OCW en verschillende mediaorganisaties over
4

SvdJ: Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
RPO: Regionale Publieke Omroep
6
NLPO: Nederlandse Lokale Publieke Omroep
5

3

de gevolgen van de coronacrisis voor hen en de effecten van deze
ondersteuning?
De Minister geeft aan dat hij de situatie in de mediasector nauwgezet zal
blijven volgen. Kan de Minister aangeven hoe de Kamer hierbij wordt
betrokken, zo vragen deze leden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
steunmaatregelen voor de mediasector die door de Minister zijn ingesteld
ten tijde van de coronacrisis. Zij zijn de Minister erkentelijk voor deze inzet
naar aanleiding van de schriftelijke vragen die onder andere namens deze
leden aan de Minister zijn gesteld.7 Het feit dat beroepen in media en
communicatie zijn aangemerkt als cruciale beroepen ten tijde van de
coronacrisis onderstreept wat deze leden betreft het belang dat we
moeten hechten aan gedegen en onafhankelijke journalistiek in tijden van
crisis. Meer dan ooit is behoefte aan informatievoorziening over de crisis
en kritische controle van (lokaal) bestuur. Desondanks zien deze leden de
kwetsbaarheid van een veelal op freelancers en advertentie-inkomsten
gebaseerde sector, waarmee die broodnodige informatievoorziening
onder druk komt te staan. Zij hebben daarover meerdere vragen aan de
Minister.
Allereerst lezen voornoemde leden dat ook de mediasector gebruik kan
maken van de generieke economische steunmaatregelen, zoals de NOW8
en de Tozo9. Kan de Minister aangeven in hoeverre door de mediasector,
onder andere de NPO, maar ook freelance journalisten, gebruik maken
van deze regelingen? Kan een overzicht gegeven worden van de relevante
SBI-codes10? Is er zicht op het percentage per doelgroep dat gebruik
maakt van deze regeling? Is de Minister het er mee eens dat deze crisis
meer structurele problemen, namelijk het grote aandeel freelancers waar
de sector op bouwt, blootlegt? Op welke wijze wordt door grote mediabedrijven steun verleend aan de vele freelancers van wiens diensten
doorgaans gebruikt werd gemaakt door deze grote concerns?
De aan het woord zijnde leden zijn positief over de maatregelen die de
Minister ter ondersteuning van de lokale mediasector heeft ingesteld.
Deze leden begrijpen dat de financiële steunmaatregelen per (lokale en
streek)omroep gebaseerd is op het inwonersaantal van de regio waartoe
de omroep bereik heeft. Klopt het dat hiermee de compensatie niet
gebaseerd is op de volledige omzet van de omroep, omdat geen rekening
wordt gehouden met commerciële inkomsten die voor deze omroepen
wegvallen? Waarom heeft de Minister deze keuze gemaakt? Juist die
afhankelijkheid van commerciële inkomsten valt in deze crisis immers
weg. Ziet de Minister aanleiding hiertoe meer maatwerk te leveren en de
volledige omzet van omroepen mee te nemen in de afweging om te
voorzien in financiële compensatie?
Voornoemde leden zien dat de Minister uit eigen middelen 11 miljoen
euro vrijmaakt ter ondersteuning van de lokale informatievoorziening
door huis-aan-huiskranten en lokale omroepen op peil te houden. Hiertoe
zet de Minister onder andere 3 miljoen euro in die geoormerkt was voor
de pilot uit de motie van het lid Sneller c.s.11, wat oorspronkelijk was
bedoeld voor het tweede en laatste pilotjaar van de versterking van lokale
publieke omroepen. In welke mate vindt deze pilot gewoon voortgang? De
leden begrijpen dat de Minister dit geld voor de acute huidige crisis inzet,
maar vragen wel of de Minister voornemens is het tweede pilotjaar op
7

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nrs. 2390 en 2391
NOW: Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid
Tozo: Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
10
SBI-code: Standaard Bedrijfsindeling code
11
Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 132
8
9

4

een andere wijze te financieren om deze desondanks door te zetten. De
pilot is immers al gestart en om de effecten te kunnen meten van het
eerste jaar, is voortzetting in het tweede jaar noodzakelijk. Deze leden
vragen daarom om het tweede pilotjaar, inclusief de benodigde financiering, voort te zetten.
Hetzelfde geldt voor de versterking van de lokale journalistiek door de
samenwerking tussen de publieke omroepen. Hoewel dit nog in de
ontwerpfase zat, zien deze leden er – zeker in deze tijd waar ook lokale
nieuwsvoorziening een essentiële taak blijft – alle reden toe om deze
impuls te behouden. Ziet de Minister mogelijkheden om deze plannen
voortgang te laten vinden? Hoe gaat de Minister dit realiseren?
Ten slotte constateren de aan het woord zijnde leden dat ook 3,5 miljoen
euro gereserveerd voor versterking van onderzoeksjournalistiek wordt
ingezet. De leden zien minder logica om het geld voor steunmaatregelen
weg te halen uit dit budget, aangezien juist onderzoeksjournalistiek in
deze crisisperiode niet aan belang inboet. Zeker niet gezien de kritische
controletaak die de media ook richting bestuur in deze tijd moet kunnen
uitvoeren. Is de Minister het hiermee eens? Zo ja, waarom dekt de
Minister het geld hieruit? Is de Minister bereid op een andere wijze deze
3,5 miljoen euro opnieuw aan te vullen ter versterking van onderzoeksjournalistiek?
Tevens lezen deze leden dat de Minister in nauw overleg staat met andere
overheden om ook hen te stimuleren steun te verlenen aan (lokale)
nieuwsvoorzieningen, zoals de VNG en het IPO. Welke inspanningen
worden door deze lagere overheden op dit punt al concreet geleverd?
Deze leden begrijpen vanuit de sector dat de advertentie-inkomsten voor
mediabedrijven sterk teruglopen. Kan de Minister de advertentieinkomsten van de afgelopen vier maanden voor de STER12 weergeven?
Wat zijn de geactualiseerde ramingen, ook voor de komende zomer nu
grote sportevenementen en de voetbalwedstrijden zijn weggevallen?
Verwacht de Minister dat de AMr13 moet worden gebruikt? Zo ja, welke
ruimte? Welke impact heeft dit op de AMr in het algemeen? Kan de
Minister cijfers doen toekomen over de vrijgevallen advertentieruimte die
nu door de STER met kortingen worden aangeboden? Hoe duidt de
Minister deze acties van de STER? In hoeverre gaat hier een marktverstorende werking vanuit? Kan de Minister tot slot op dit punt ingaan op de
programmering van de NPO deze zomer, wanneer mensen thuis zullen
zitten en evenementen en festivals zijn afgelast. In hoeverre heeft dit
effect op het programmeerbudget?
Ten slotte zijn voornoemde leden benieuwd hoe de Minister de voortgang
ziet van de hervorming van het mediabeleid zoals in de visiebrief over de
toekomst van het publieke omroepbestel14 eind 2019 is gepresenteerd. Op
welke wijze gaat de Minister de voornemens in deze visiebrief voortzetten,
wetgeving hiertoe ontwikkelen en de zaken die nog verdere uitwerking
behoefden voortzetten, zo vragen deze leden.
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben de brief van de Minister inzake
«steun tijdens de coronacrisis voor de mediasector» tot zich genomen.
Deze leden hebben nog enkele vragen hierover.
Deze leden zijn blij dat de Minister erkent dat juist nu in crisistijd goede
betrouwbare en toegankelijke informatie voor iedereen van levensbelang
is. De vraag naar informatie neemt alleen maar toe, terwijl de inkomsten
tegelijk teruglopen. Het is dan ook goed dat de Minister snel met het
Steunfonds is gekomen. Deze leden constateren echter dat het eenmalige
12

STER: Stichting Ether Reclame
AMr: Algemene Mediareserve
14
Kamerstuk 32 827, nr. 157
13

5

budget van 11 miljoen euro afkomstig is uit voor 2020 reeds gereserveerde middelen, namelijk: 4,5 miljoen euro gereserveerd voor
versterking van lokale journalistiek via samenwerking tussen publieke
omroepen; 3 miljoen euro gereserveerd op basis van de motie van het lid
Sneller c.s.15 voor het tweede pilotjaar van de versterking van lokale
publieke omroepen; 3,5 miljoen euro gereserveerd voor de versterking
van onderzoeksjournalistiek door het SvdJ, als onderdeel van de
structurele middelen voor onderzoeksjournalistiek die op basis van het
regeerakkoord beschikbaar zijn.
De Minister noemt het gerechtvaardigd om deze gelden te gebruiken
vanwege de acute en uitzonderlijke gevolgen van de coronacrisis, maar
schrijft niets over of dit geld later opnieuw beschikbaar komt voor de
doelen waarvoor het oorspronkelijk bedoeld en gereserveerd was.
Voornoemde leden vragen dan ook of de Minister hier duidelijkheid over
kan geven? Komen deze gelden opnieuw beschikbaar na de crisis of krijgt
de sector hier eigenlijk een sigaar uit eigen doos? Waarom heeft de
Minister er niet voor gekozen om extra geld beschikbaar te stellen in
plaats van al gereserveerd geld? De Minister schrijft dat de inzet van het
geld toch al aansluit bij de oorspronkelijke overkoepelende doelstelling
van de middelen: het versterken van de (lokale) journalistiek. Toch
concluderen deze leden dat versterking van de onderzoeksjournalistiek
toch echt een andere doelstelling is dan het overeind houden van lokale
journalistiek. Deelt de Minister dit oordeel? Ook vragen de leden op wat
voor manier de Minister vervolg gaat geven aan de motie Sneller c.s.16,
als het budget nu voor iets anders gebruikt is.
De aan het woord zijnde leden lezen dat de huis-aan-huiskranten en lokale
publieke omroepen een eenmalige bijdrage kunnen aanvragen bij het
Steunfonds voor een periode van drie maanden, maar wat gebeurt er na
die drie maanden als de noodmaatregelen nog van kracht zijn en de
economie nog niet hersteld is? Is de Minister bereid om het Steunfonds
na drie maanden te verlengen? Zo ja, met hoeveel geld en waar komt dat
geld vandaan? Heeft de Minister een plan voor structurele ondersteuning
van deze vitale sector zolang de crisis nog duurt?
Naast het Steunfonds wijst de Minister naar de kabinetsbrede maatregelen die mediaorganisaties ook steun kunnen bieden. Deze leden vragen
of de Minister een beeld kan geven over hoeveel mediaorganisaties al een
beroep hebben moeten doen op een regeling als NOW? Zijn er signalen
van (lokale) mediaorganisaties van wie de liquiditeit al zo slecht is dat zij
op omvallen staan? De Minister schrijft in de brief dat het effect van de
maatregelen groter zullen zijn indien provincies en gemeenten tevens een
bijdrage leveren. Kan de Minister aangeven of dit ook echt gebeurd? Zo
niet, op welke manier wil de Minister provincies en gemeenten stimuleren
om ook te investeren in het overeind houden van de (lokale) mediasector?
Hoe ziet de Minister de bijdrage van decentrale overheden voor de
structurele langere termijn? Hebben gemeenten hier wel de ruimte voor?
Voornoemde leden constateren dat veel freelance (foto)journalisten hard
getroffen worden door de crisis. Zij worden aan de kant gezet of niet meer
ingehuurd omdat de (lokale) opdrachtgever door de crisis weinig
inkomsten heeft of omdat het veld waarin zij werken (buitenland/sport/
cultuur-journalistiek) nu niet werkbaar is. Vanwege het ontbreken van de
juiste SBI-code en/of het niet hebben van een externe werkruimte kunnen
veel daarvan geen beroep doen op het door het kabinet ingestelde
TOGS-regeling17. Heeft de Minister zicht op hoeveel freelance (foto)journalisten buiten de maatregelen vallen? Kan de Minister iets doen om ook
deze groep waardevolle journalisten te steunen in deze crisis? Kan de
Minister ze bijvoorbeeld toegang geven tot de TOGS-regeling, ook als ze
15

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 132
Idem
17
TOGS: Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19
16

6

niet in het bezit zijn van een externe werkruimte, zoals dat bijvoorbeeld
ook bij taxichauffeurs is gedaan, zo vragen deze leden.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over de media. Waar aan de
ene kant megabedrijven steeds meer media in handen krijgen, zoals De
Persgroep die nu ook Sanoma heeft overgenomen, vallen steeds meer
kleine spelers om. Deze concentratie van macht kan door de coronacrisis
dieper worden, waar deze leden voor willen waken. Immers, kwetsbare
spelers kunnen vanuit het perspectief van de grote jongens relatief
eenvoudig weggeconcurreerd of overgenomen worden. Is het kabinet hier
scherp op? Deze leden zijn tevreden dat het kabinet inziet dat deze kleine
spelers ondersteuning verdienen. De leden hebben hierover nog wel
enkele vragen en opmerkingen.
Zo lezen de voornoemde leden dat onder de generieke maatregelen ook
extra leencapaciteit valt. Deelt de Minister de mening dat hoewel op de
korte termijn misschien een oplossing, het extra lenen, in de toekomst
juist voor grotere problemen kan zorgen? Hoe ziet de Minister het voor
zich de kwalijke gevolgen hiervan tegen te gaan?
Onder de algemene regelingen vallen ook freelancers. Heeft de Minister in
beeld wie buiten deze regeling valt, bijvoorbeeld als het gaat om mensen
die hun bedrijf aan huis hebben?
Voornoemde leden lezen dat de Minister ook andere overheden oproept
om lokale media te ondersteunen. Deze leden ondersteunen dit maar
vragen tegelijkertijd hoe lokale overheden dat moeten vormgeven omdat
zij zelf weinig mogelijkheden hebben om inkomsten te kunnen genereren,
er jarenlang door kabinetten is bezuinigd op het gemeentefonds en ook
gemeenten grote onverwachte uitgaven moeten doen vanwege de
coronacrisis.
De aan het woord zijnde leden lezen over een tijdelijk Steunfonds van 11
miljoen euro. Het geld daarvoor is echter al eerder toegezegd. Kent de
Minister de uitdrukking een sigaar uit eigen doos? Is de Minister het met
genoemde leden eens dat wanneer deze middelen voor de coronacrisis
gebruikt worden de media daarmee op langere termijn niet geholpen is?
Was het niet beter geweest te zoeken naar middelen die niet direct de
onderzoeksjournalistiek en regionale nieuwsvoorziening raken, die juist in
deze periode zo belangrijk zijn in het controleren van de democratische
besluitvorming? Kent deze regeling ook voorwaarden zodat het geld
terechtkomt waar het hoort? Hoe verhoudt dit steunpakket zich bijvoorbeeld tot de miljoenenwinsten van De Persgroep terwijl journalisten
stelselmatig onderbetaald worden? Is de Minister bereid eisen te stellen
aan de bedrijven die een beroep doen op het Steunfonds, zoals het
verbieden van winstuitkeringen, het onderbetalen van personeel en
uitkeren van bonussen of salarissen boven de WNT18? Is de Minister
bereid deze eisen te stellen bij het eventueel verlengen van het Steunfonds? Wil de Minister erop aandringen dat de betaling van freelancers
juist in deze tijd conform de uitspraak van de rechter in de zaak Van
Uem/Rogier geschiedt? Op welke grond is de beslissing genomen dat
zelfstandige fotojournalisten wel aanspraak kunnen maken op de
TOGS-regeling, maar bijvoorbeeld schrijvende journalisten of kleine
persbureaus niet?
Voornoemde leden begrijpen dat het Steunfonds gebaseerd is op een
bedrag per huishouden. Hoe gaat dat bij streekomroepen die in landelijke
gebieden opereren met relatief weinig huishoudens? Waarom heeft de
Minister hiervoor gekozen? Sluit dit aan bij de werkelijke kosten van lokale
omroepen? In hoeverre worden subsidiebedragen voor bijvoorbeeld
pilots bij streekomroepen meegeteld in de omzetcijfers? Vindt de Minister
18

WNT: Wet normering topinkomens

7

dat eerlijk? Betekent dit niet dat de streekomroepen die geld zouden
ontvangen voor de pilot door dit steunfonds juist minder geld krijgen?
Hoe gaat de Minister er zorg voor dragen dat juist deze streekomroepen,
maar ook lokale en regionale media deze tijd overleven? Hoe verloopt het
overleg met de gemeenten en provincies hierover, zeker in het licht van de
toenemende uitgaven die vooral gemeenten in deze tijd hebben, terwijl
die er financieel toch al niet heel erg florissant voorstonden.
Deze leden onderschrijven dat juist nu de toegang tot media belangrijk is
voor mensen, uiteraard om op de hoogte te blijven van de crisismaatregelen, maar ook om bijvoorbeeld de eenzaamheid tegen te gaan. Heeft de
Minister in beeld of mensen niet buiten de boot vallen om toegang te
hebben tot media, nu bijvoorbeeld de bibliotheken dicht zijn? Is de
Minister bereid, nu de leesvaardigheid nog steeds verder terugloopt en
mensen niet naar de bibliotheek kunnen, te kijken of het mogelijk is gratis
e-books uit te lenen of een bezorgservice voor leenboeken mogelijk te
maken? Is de Minister bereid om in overleg met de NPO de NPO Start-app
voor iedereen tijdelijk gratis toegankelijk te maken?
Klopt het dat bijvoorbeeld mediapartijen op de Antillen zelfs buiten de
brede steunmaatregelen vallen? Deelt de Minister de mening van deze
leden dat ook hier een journalistieke waakhond van essentieel belang is
voor de controle van de democratie? Wat is de Minister voornemens te
doen om ook hier te investeren in een gezondere journalistiek, zo vragen
deze leden.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de maatregelen die het kabinet treft om de mediasector tegemoet te
komen gedurende de coronacrisis. Deze leden delen het positieve oordeel
van de Minister over het waardevolle werk dat gedurende deze crisis
wordt verricht door iedereen werkzaam in het medialandschap. Zij zijn
ook positief over de voortvarendheid waarmee via drie pijlers de
mediasector tegemoet wordt getreden. Kan de Minister aangeven of,
naast de genoemde organisaties, ook werknemers(organisaties) zijn
betrokken bij de totstandkoming van dit «pakket»? Indien zij niet zijn
betrokken, ontvangen de leden graag een toelichting waarom niet.
Voornoemde leden herkennen de zorgen van de Minister over de effecten
die de coronacrisis heeft op met name de lokale publieke omroepen en de
huis-aan-huisbladen. De leden zijn in beginsel positief over de voorgestelde steun, maar begrijpen dat dit geen extra middelen zijn. Kan de
Minister in dat licht aangeven wat het nu uitgetrokken bedrag van 11
miljoen euro betekent voor de lopende begroting en daarmee de
consequenties op langere termijn? Op basis waarvan acht hij dit
eenmalige bedrag voldoende? De leden lezen dat het bedrag wordt
verdeeld op basis van onder meer het aantal huishoudens. Wat betekent
dit voor dunbevolkte gebieden? Erkent de Minister dat ook daar lokale
media een belangrijke rol spelen en hoe voorkomt hij dat deze gebieden
achterblijven bij de rest van Nederland? Wordt er bij het ondersteunen
van lokale en regionale media ook een beroep gedaan op provincies en
gemeenten? Zo ja, op welke wijze?
Deze leden hebben waardering voor de flexibiliteit die de publieke
omroep heeft laten zien. In rap tempo is zij erin geslaagd tientallen nieuwe
en aangepaste programma’s te ontwikkelen die tegemoet komen aan
nieuwe informatiebehoefte over (de gevolgen van) COVID-19. Kan de
Minister aangeven wat de financiële consequenties zijn van deze
aangepaste programmering? Wat betekent, ook financieel, het wegvallen
van de inkomsten uit evenementen zoals het EK herenvoetbal, de
Olympische Spelen en het Songfestival? Deelt de Minister de zorg van
deze leden dat de (voorspelde) economische recessie onverkort zal leiden
tot nog verder dalende STER-inkomsten? Tot slot op dit punt vragen de

8

leden op welke termijn de Minister een schatting kan maken van wat de
gevolgen van de coronacrisis zijn op de AMr.
De aan het woord zijnde leden achten het terecht dat de sectoren media
en communicatie zijn opgenomen in de kabinetsbrede lijst van cruciale
beroepen. Zij zijn in dit licht benieuwd hoe dit zich in de praktijk vertaalt.
Heeft de Minister zicht op de mate waarin de media – en dan met name de
publiek bekostigde – kampt met een oplopende werkdruk als gevolg van
eventueel uitvallende krachten? Zijn er signalen van mensen binnen deze
sectoren die zich niet vrij voelen om thuis te blijven indien zij zich
onvoldoende beschermd wanen tegen COVID-19?
Tot slot hechten deze leden eraan te benoemen dat zij zorgen hebben over
de ogenschijnlijk toename van nepnieuws dat de ronde doen over (de
oorzaken van) het coronavirus. Herkent de Minister deze trend en in welke
mate baart dit hem zorgen? Hoe beoordeelt de Minister de wijze waarop
online en analoge mediaorganisaties hier momenteel mee omgaan? Is de
Minister hierover in gesprek met de mediasector en ziet de Minister in het
bestrijden van nepnieuws rondom COVID-19 ook een rol voor het kabinet
weggelegd, zo vragen deze leden.
Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie spreken hun waardering uit voor het
steunpakket dat het kabinet beschikbaar heeft gesteld voor de mediasector. Juist in deze crisistijd is goede, betrouwbare en toegankelijke
informatie van groot belang. Huis-aan-huiskranten en lokale publieke
omroepen hebben daar een belangrijke rol in, maar zij worden op dit
moment hard geraakt door teruglopende advertentie-inkomsten. Daarom
zijn deze leden positief over de maatregelen die het kabinet heeft
genomen.
Deze leden vragen naar de inschatting van de Minister in hoeverre de
aangekondigde steunmaatregelen soelaas bieden aan huis-aanhuiskranten en lokale publieke omroepen. Deze leden krijgen signalen dat
lang niet alle media in aanmerking komen voor het Steunfonds en dat er
diverse kleine bedrijven en ook zzp’ers zijn die tussen wal en schip vallen.
Wat is de stand van zaken ten aanzien van de steunaanvragen en wat is
het bereik van het Steunfonds?
Voornoemde leden vragen aandacht voor de betaalde nieuwsbladen die
een sterke lokale focus hebben. Zij lijken niet in aanmerking te komen
voor het Steunfonds, terwijl ook zij zwaar getroffen worden door het
wegvallen van advertenties. Is de Minister hiermee bekend en is hij bereid
om te bezien of deze nieuwsbladen toch ook gesteund kunnen worden?
Deze leden vragen aandacht voor media in het Caribische deel van het
Koninkrijk. Zij kunnen geen beroep doen op het noodfonds dat het kabinet
heeft ingesteld, terwijl zij wel stevig geraakt worden door de huidige
situatie. Is de Minister bereid om te bezien wat er voor de media in het
Caribische deel van het Koninkrijk mogelijk is en waar nodig in overleg te
treden met de bestuurders aldaar?
De aan het woord zijnde leden vragen of de Minister de opvatting deelt
dat er een duurzame aanpak nodig is ten aanzien van lokale media, ook
voor de langere termijn. Want deze crisis maakt eens te meer duidelijk dat
veel lokale media een kwetsbare positie hebben. Is de Minister bereid om,
in overleg met provincies en gemeenten, ook voor de langere termijn te
werken aan duurzaam beleid voor de lokale mediasector, zo vragen deze
leden.
Inbreng van de leden van de 50PLUS-fractie
De leden van de 50PLUS-fractie hebben enkele vragen inzake de maatregelen met betrekking tot de steun tijdens de coronacrisis voor de
mediasector. Ten eerste kunnen bedrijven die door de coronacrisis

9

omzetverlies lijden een vergoeding krijgen van maximaal 90 procent van
de loonkosten. Mogen bedrijven zelf bepalen hoe zij de 90 procent
verdelen, of is het bedrijf verplicht elke medewerker 90 procent van het
loon te vergoeden?
Ten tweede hebben deze leden nog een vraag over de leningen voor
mediaproducenten. De maatregelen zorgen ervoor dat mediaproducenten
eerder en meer geld kunnen lenen om hun liquiditeit op peil te houden.
Op welke manier worden de mediaproducenten ondersteund, zodat de
lening op lange termijn geen schulden oplevert?
Tot slot kunnen huis-aan-huiskranten en lokale publieke omroepen vanaf
11 april tot en met 19 april 2020 in het kader van het Steunfonds bij het
SvdJ een eenmalige bijdrage aanvragen voor een periode van drie
maanden. Zijn er mogelijkheden om na 15 juni 2020 waar nodig nog een
bijdrage te verlenen, zo vragen deze leden.
II Reactie van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media

10