Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1314
Vragen van de leden Knops (CDA) en Van Nieuwenhuizen (VVD) aan de
minister voor Immigratie en Asiel over de Iraakse regering die niet langer wil
meewerken aan gedwongen terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers uit
Nederland en andere Europese landen (ingezonden 1 december 2011).
Antwoord van minister Leers (Immigratie, Integratie en Asiel) (ontvangen
24 januari 2012) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr.
1041.
Inleiding
Antwoorden van de minister voor Immigratie, Integratie en Asiel op vragen
van de leden Knops (CDA) en Van Nieuwenhuizen (VVD) over de Iraakse
regering die niet langer wil meewerken aan gedwongen terugkeer van
uitgeprocedeerde asielzoekers uit Nederland en andere Europese landen.
(ingezonden 1 december 2011)
Vraag 1
Waarom wil de Iraakse regering niet langer meewerken aan gedwongen
terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers uit Nederland en andere
Europese landen?
Antwoord 1
Irak accepteert in het algemeen nog steeds gedwongen terugkeer van Iraakse
onderdanen, maar heeft de voorwaarden waaronder dit plaatsvindt,
aangepast. Ik ben in gesprek met de Iraakse autoriteiten over de reden van
het niet langer terugnemen van Irakezen op basis van een zogenaamde
EU-staat.
Vraag 2
Welke (nieuwe) eisen stelt de Iraakse regering thans aan gedwongen
terugkeer? Zijn die eisen voor Nederland acceptabel?
Antwoord 2
Gedwongen terugkeer kan alleen plaatsvinden met behulp van een reisdocument (paspoort of een laissez-passer). Gedwongen terugkeer van Irakezen die
niet in het bezit zijn van een paspoort of laissez-passer kan op dit moment
niet plaatsvinden. Nederland is hierover met Irak in gesprek, omdat dit
betekent dat Nederland, als vreemdelingen niet zelfstandig vertrekken, een
groot deel van de Iraakse vreemdelingen niet kan uitzetten omdat veel

ah-tk-20112012-1314
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Irakezen geen paspoort hebben en Irak tot op heden geen (vervangende)
reisdocumenten verstrekt ten behoeve van gedwongen terugkeer.
Vraag 3
Is er naar uw oordeel een rechtvaardiging voor een andere behandeling van
vrijwillig ten opzichte van gedwongen terugkerende Iraakse asielzoekers?
Antwoord 3
Nee, het is een volkenrechtelijk uitgangspunt dat landen hun eigen onderdanen terugnemen, ook bij gedwongen terugkeer. Dat neemt niet weg dat van
Iraakse vreemdelingen verwacht mag worden dat ze zelfstandig terugkeren,
omdat vrijwillige terugkeer mogelijk is.
Vraag 4
In geval de Iraakse autoriteiten thans stellen dat terugkerende Iraakse
asielzoekers moeten beschikken over een paspoort of een laissez-passer, is de
Iraakse diplomatieke vertegenwoordiging dan bereid om aan het verstrekken
van laissez-passers voortvarend, met zo min mogelijk bureaucratie en
tijdverlies, mee te werken?
Antwoord 4
De Iraakse vertegenwoordiging verstrekt vooralsnog uitsluitend laissezpassers aan Irakezen die aangeven vrijwillig te willen terugkeren. Ik voer
intensief overleg met de Iraakse autoriteiten over de mogelijkheden van
gedwongen terugkeer.
Vraag 5, 6 en 7
Klopt het dat Zweden, Denemarken, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk
destijds een Memorandum of Understanding (MoU) over terugkeer van
Iraakse asielzoekers met de Iraakse federale regering zijn overeengekomen?
Zien deze MoU’s ook op gedwongen terugkeer?
Heeft op basis van deze MoU’s (gedwongen) terugkeer naar Irak plaats gehad
en gebeurt dit thans niet meer?
Antwoord 5, 6 en 7
Denemarken heeft met de Iraakse autoriteiten een MoU gesloten over
terugkeer dat ziet op zowel zelfstandige als gedwongen terugkeer. Op basis
van het MoU heeft terugkeer plaatsgevonden. Ook het Verenigd Koninkrijk en
Noorwegen hebben een MoU op basis waarvan gedwongen terugkeer
plaatsvond. Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk hebben laten
weten dat nog niet duidelijk is welke gevolgen het bericht van de Iraakse
immigratieautoriteiten heeft voor de bepalingen in het MoU. Van Noorwegen
is op dit punt geen nadere informatie ontvangen.
Vraag 8
Herinnert u zich de door de Kamer aangenomen motie Knops c.s.1, waarin
onder andere werd gevraagd om sancties tegen landen die onvoldoende
meewerken aan het terugnemen van hun onderdanen?
Antwoord 8
Ja. Uw Kamer is over de uitvoering van deze motie geïnformeerd in de
kamerbrief «Moties aangenomen bij Vaststelling van de begrotingsstaten van
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het
jaar 2012 (inclusief de onderdelen integratie en volkshuisvesting)» d.d.
15 december 2011.2
Vraag 9
Welke contacten, middelen, waaronder eventuele sancties, gaat Nederland, al
dan niet in gezamenlijk Europees verband, inzetten om ervoor te zorgen dat
Irak ook bij gedwongen terugkeer zal voldoen aan de verplichting om eigen
onderdanen terug te nemen?

1
2

Kamerstuk 33 000-VII, nr. 42.
Kamerstukken II, 2011/12, 33 000-VII, nr. 108.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 9
Ik heb met de Iraakse ambassadeur in Nederland gesproken over de ontstane
situatie en over mogelijkheden om de gedwongen terugkeer van ongedocumenteerde vreemdelingen te effectueren. Daarbij heb ik benadrukt dat
Nederland de samenwerking met Irak op het gebied van terugkeer beschouwt
als integraal onderdeel van de bilaterale betrekkingen. Nederland is daarom
bereid om met Irak afspraken te maken over terugkeer in breder verband.
Hierbij zal welwillend worden gekeken naar eventuele wensen van Iraakse
zijde. De ambassadeur heeft toegezegd zich met deze boodschap tot zijn
autoriteiten in Bagdad te wenden en zich in te spannen om tot een oplossing
te komen. Ook de Nederlandse ambassadeur in Bagdad heeft de urgentie om
tot een oplossing te komen onder de aandacht gebracht van de Iraakse
autoriteiten. Als resultaat uitblijft, is Nederland ook bereid om te bezien of
sancties effectief zijn.
Verder heeft de Raad van de Europese Unie op 22 december 2011 ingestemd
met ondertekening van de Partnerschaps- en Samenwerkingovereenkomst
met Irak. Deze overeenkomst zal afspraken bevatten over de samenwerking
inzake migratie en asiel. Onderdeel daarvan zijn bepalingen waarin de
verdragspartijen overeenkomen hun illegaal verblijvende onderdanen terug te
nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3