2020D23387

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over het
ontwerp van de ministeriële regeling ter implementatie van de Kaderrichtlijn afvalstoffen (Kamerstuk 35 267, nr. 19).
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Schuurkamp

nds-tk-2020D23387

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave
Inleiding
VVD-fractie
PVV-fractie
CDA-fractie
D66-fractie
GroenLinks-fractie
SP-fractie
ChristenUnie-fractie

2
2
3
4
4
5
6
7

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerp van
de ministeriële regeling ter implementatie van de Kaderrichtlijn afvalstoffen en hebben hierover nog enkele opmerkingen en vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het betreffende voorstel en willen de Staatssecretaris nog enkele
vragen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de ontwerp
ministeriële regeling ter implementatie van de Kaderrichtlijn afvalstoffen.
Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
documenten horende bij het schriftelijk overleg ontwerp van de ministeriële regeling ter implementatie van de Kaderrichtlijn afvalstoffen van
11 juni 2020. Deze leden willen de Staatssecretaris een aantal vragen
stellen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
stukken en hebben hier vragen en opmerkingen bij.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
voorstel. Zij stellen hierbij de volgende vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van
ministeriële regeling ter implementatie van de Kaderrichtlijn afvalstoffen.
Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie zien het belang in van goede milieumaatregelen. Hierin moet echter vooropstaan dat de maatregelen een duidelijke
bijdrage leveren aan de bestaande doelstellingen. Tevens zijn deze leden
van mening dat maatregelen in verhouding moeten staan tot de daarmee
gemoeide kosten en dat deze niet leiden tot het onnodig belasten van
bedrijven en consumenten.
De leden van de VVD-fractie hebben vragen over de concurrentie tussen
producentenorganisaties bij de invoering van deze regeling. Kan de
Staatssecretaris toelichten of bestaande eerlijke concurrentie tussen
producentenorganisaties kan blijven bestaan? Deelt de Staatssecretaris de
van mening dat concurrentie tot meer werkgelegenheid, innovatie en
duurzame uitvoering leidt? Kan een aanvraag van een algemeen
verbindendverklaring (avv) leiden tot een monopolie, waarbij andere

2

producentenorganisaties van de markt gestoten worden? Is dit gelet op
het (Europees) mededingingsrecht toegestaan? Kan de Staatssecretaris
toelichten hoe de uitsluiting van concurrentie door toepassing van de
regeling zal worden tegengegaan?
De leden van de VVD-fractie constateren dat de in de regeling geschetste
mededingingsrechtelijke afwegingen onvoldoende zijn uitgewerkt. Wordt
de marktwerking tussen producentenorganisaties in de beoordeling
meegenomen? Welke bestuurlijke parameter wordt er gebruikt om tot een
juiste afweging te komen? Is de Staatssecretaris bereid dit beter uit te
werken in de regeling?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de avv-aanvrager normadressaat
wordt. Hoe kijkt de Staatssecretaris aan tegen het feit dat producentenorganisaties volledig verantwoordelijk worden voor het gedrag van andere
ketenpartners, zonder de mogelijkheid te hebben om deze partijen te
dwingen tot medewerking? Hoe kunnen producentenorganisaties
voldoende invloed uitoefenen op ketenpartners bij problemen, zonder dat
dit leidt tot meerkosten, welke weer leiden tot doorbelasting aan de
consument? Wat zijn de gevolgen als een producentenorganisatie niet aan
zijn verplichtingen kan voldoen door het gedrag van een ketenpartner?
Hoe verhoudt een en ander zich tot jurisprudentie waaruit blijkt dat een
last onder dwangsom alleen kan worden opgelegd aan een overtreder? Is
de Staatssecretaris ervan op de hoogte dat een overtreder wordt
gekenmerkt als degene die het in zijn macht heeft de overtreding te
beëindigen? Hoe ziet de Staatssecretaris hierin de rol van de producentenorganisatie, welke normadressaat is van een avv?
De leden van de VVD-fractie lezen summier iets terug over de consultatie
en ingediende reacties. Kan de Staatssecretaris in een overzicht aangeven
wie een reactie hebben gegeven, wat deze reactie was en of en hoe deze
reactie verwerkt is in de regeling?
PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie vragen waarom de Staatssecretaris producenten zo graag verantwoordelijk wil houden voor hoe de consument
vervolgens met het product omgaat. Als het product is verkocht, ligt de
verantwoordelijkheid daarvoor niet meer bij de producent. De
zogenoemde afvalbeheerbijdrage jaagt producenten weer op kosten, wat
zal leiden tot duurdere producten voor de burgers. Ziet de Staatssecretaris
dat in?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris waarom zij het
zo leuk vindt onze ondernemers nog meer regelgeving op te leggen, in de
vorm van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Is zij het met
deze leden eens dat een enorme berg aan extra verantwoordelijkheden en
regelgeving ondernemers juist afschrikt, in plaats van dat het ze helpt en
stimuleert om te ondernemen?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris hoe zij denkt
de richtlijn (EU) 2018/851 uiterlijk op 5 juli 2020 in de Nederlandse
wetgeving te kunnen implementeren. En als dat niet lukt, dreigt Brussel
dan al met boetes? Zo ja, gaat Nederland die dan braaf betalen of laat de
Staatssecretaris dan een keer wat lef zien en vertelt zij dat Brussel kan
fluiten naar het geld?
De leden van de PVV-fractie vragen aan de Staatssecretaris of zij de zin
«het besluit tot het algemeen verbindend verklaren is een overheidsmaatregel die ervoor zorgt dat alle producenten een financiële of financieel-

3

organisatorische verantwoordelijkheid dragen voor het beheer van de
afvalfase in de levenscyclus van het betrokken product» ook niet heel
communistisch vindt klinken.
CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie vragen of een beeld geschetst kan worden
van de nieuwe concurrentieverhoudingen als overgegaan wordt tot
invoering van de Regeling AVV overeenkomst afvalbeheerbijdrage. Zal de
toekenning van een avv-verzoek tot gevolg hebben dat de bestaande
producentencollectieven zullen moeten stoppen met hun werkzaamheden,
aangezien op die wijze door het ministerie een monopolie op producentenvertegenwoordiging wordt afgegeven aan één instelling ten koste van
deze kleinere collectieven?
De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de concurrentie tussen de
marktpartijen Weee Nederland en NVMP/Wecycle (nu: stichting Open) de
afgelopen jaren tot meer inzameling, meer participatie, werkgelegenheid
en een meer duurzame uitvoering heeft geleid. Gaat dat bij de toepassing
van een avv verloren? Deze leden vragen of een dergelijk besluit strookt
met de Europese mededingingsregels.
De leden van de CDA-fractie vragen of de mededingingsrechtelijke
afwegingen voldoende zijn uitgewerkt zoals de marktwerking tussen
collectieve producentenorganisaties.
De leden van de CDA-fractie vernemen graag wat de bestuurlijke criteria
zijn voor de belangenafweging om te oordelen of de doelmatigheid en de
betrokken milieu of gezondheidsbelangen van de afvalbeheerstructuur
opwegen tegen een mogelijke inbreuk op de vrije mededinging.
De leden van de CDA-fractie menen dat alle partijen bij dienen te dragen
aan het realiseren van de wettelijke doelstellingen van afvalbeheersing.
Worden producenten en producentenorganisaties door de nu gekozen
aanpak niet volledig verantwoordelijk voor het gedrag van andere partijen
in de keten, zonder de mogelijkheid te hebben om deze partijen tot
medewerking te dwingen?
De leden van de CDA-fractie vragen wat de gevolgen zijn als een
producentenorganisatie niet aan haar verplichtingen kan voldoen, door
het gedrag van een onwillige derde en welke acties dan ondernomen
dienen te worden.
De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat het risico bestaat dat
producenten de consumentenbijdrage wel innen, maar deze niet afdragen
aan de avv-houder. Vaak betreft dit producenten die vanuit het buitenland
producten op de Nederlandse markt brengen via onder meer webwinkels
waarvoor noch een beheerbijdrage is betaald, noch een inzamelsysteem
bestaat. Graag vernemen deze leden hoe daarmee om gegaan wordt.
D66-fractie
De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat de regeling de verantwoordelijkheid legt bij de producenten om hun producten zo veel en duurzaam
mogelijk te hergebruiken of, indien ze zijn beland in de afvalfase, nuttig te
worden toegepast. Tegelijkertijd realiseren deze leden zich dat sommige
verantwoordelijkheden voor producenten, zoals genoemd in artikel 8 bis,
in de praktijk lastig zijn te beïnvloeden door de producent, aangezien dit
zich afspeelt buiten de eigen organisatie en niet alle producenten
voldoende kennis hebben van hun downstream productieketen. Daarom

4

vinden deze leden het goed om de taken en verantwoordelijkheden
afhankelijk te maken van de omstandigheden in de markt voor een
bepaald product. Tegelijkertijd vragen deze leden zich af of er manieren
zijn om producenten te helpen bij het uitvoeren van verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld door het delen van kennis. Deze leden vragen de
Staatssecretaris daarom toe te lichten of er plannen zijn om producenten
te ondersteunen bij het uitvoeren van hun uitgebreide verantwoordelijkheden.
De leden van de D66-fractie realiseren zich dat er veel online wordt
gekocht door bedrijven en consumenten, vaak ook bij webwinkels buiten
Europa. Kan de Staatssecretaris toelichten of deze richtlijn daarvoor ook
geldt, en zo ja, hoe deze richtlijn werkt voor producenten buiten Europa
die direct aan bedrijven of consument producten verkopen?
De leden van de D66-fractie snappen de extra aandacht voor gevaarlijke
afvalstoffen. De Staatssecretaris geeft in haar brief aan dat op termijn
voor gevaarlijke afvalstoffen, in de maandelijkse ontvangstmelding, moet
worden aangegeven wie de vervoerder, handelaar of bemiddelaar was
van de betreffende vracht afvalstoffen. Deze leden vragen de Staatssecretaris toe te lichten waarom nu nog niet mogelijk is om dit te melden en op
welke termijn de Staatssecretaris verwacht dat dit mee wordt genomen in
de maandelijkse ontvangstmelding.
De leden van de D66-fractie benadrukken dat de informatie over gevaarlijke stoffen en zeer zorgwekkende stoffen in ontwikkeling is. De Staatssecretaris geeft aan dat voor het punt van zeer zorgwekkende stoffen in
afvalstoffen later dit jaar meer informatie volgt. Deze leden vragen de
Staatssecretaris nader te specificeren wanneer dit verwacht wordt. Tevens
vragen deze leden hoe toekomstige nieuwe inzichten op het gebied van
gevaarlijke stoffen en zeer zorgwekkende stoffen worden meegenomen in
deze richtlijn.
De leden van de D66-fractie begrijpen dat de overeenkomst afvalbeheerbijdrage of een besluit tot avv niet in strijd mag zijn met de Mededingingswet en het op grond daarvan te voeren mededingingsbeleid. In de
praktijk leidt dit tot een belangenafweging of een maatregel zoals een avv
die geschikt, noodzakelijk en evenredig is met betrekking tot het behalen
van bepaalde milieudoelen. Deze leden benadrukken dat deze afweging
zorgvuldig wordt gemaakt en vragen de Staatssecretaris na inwerkingtreding van deze ministeriële regeling, de Kamer periodiek te informeren
hoe deze afweging in de praktijk werkt.
De leden van de D66-fractie benadrukken dat direct bij de invoering van
deze nieuwe regeling de handhaving goed moet worden gewaarborgd.
Deze leden vragen de Staatssecretaris daarom toe te lichten hoe de
betrokken medewerkers bij het ministerie en de Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT) worden ingelicht over en meegenomen met deze
nieuwe regeling en de handhaving hierop.
GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie steunen van harte de doelstellingen
van de regeling. Een harmonisatie van Europese regels ter bevordering
van de circulaire economie is nuttig en hard nodig. Deze leden zijn van
mening dat een circulaire economie zonder uitgebreide producentverantwoordelijkheid niet mogelijk is. Wie een product maakt en dus grondstoffen verbruikt, moet ervoor verantwoordelijk worden gesteld dat zijn
product, met die grondstoffen, na gebruik weer terugkeert in de grond-

5

stofketen. Dat uitgangspunt moet de basis zijn en dat beoogt ook de
Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen en deze regeling.
De leden van de GroenLinks-fractie missen wel sterk de middelen die
moeten leiden tot een succesvolle uitvoering van de regeling. Het avv en
de brancheorganisaties verantwoordelijk maken, is onvoldoende, als er
geen (wettelijke) middelen zijn om hier uitvoering aan te geven. Lang niet
alle producenten, importeurs, winkels en handelaren zijn lid van een
dergelijke koepel en dit is ook niet verplicht. Brancheorganisaties hebben
vaak geen wettelijke middelen, kunnen moeilijk of niet controleren en niet
handhaven. Sancties opleggen aan niet-leden is ook geen optie. Hoe
voorkomen we freeriders? Hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich aan de
afspraken houdt? Wat doen we met de import via buitenlandse
webwinkels, die niet onder Nederlandse of Europese regels vallen?
Buitenlandse webwinkels mogen volgens de regeling als producent
worden aangemerkt, maar hoe dwingen we ze om mee te werken als ze
geen vestiging hebben in Nederland of Europa?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het zeer terecht dat de
verantwoordelijkheid bij de producenten komt te liggen. Deze zouden ook
geacht en desnoods verplicht moeten worden zichzelf te organiseren en
de praktijk van inzameling en hergebruik te organiseren. Maar dan
moeten ze ook de (wettelijke) middelen krijgen dit te doen. Deze leden
vragen de Staatssecretaris daarom om dit gebrek in de huidige regeling
aan te vullen.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn ook benieuwd hoe een avv te
organiseren is, als er geen organisatie is die deze kan uitvoeren. Wat als er
geen brancheorganisatie is? Of twee? Kan de Staatssecretaris producenten dwingen zich te organiseren en verantwoordelijkheid te nemen?
Zou het opheffen van de eigen organisatie een manier kunnen zijn om
zich aan de verantwoordelijkheid te onttrekken? Is de vrijblijvendheid en
vrijwilligheid van de regeling niet veel te kwetsbaar?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben vragen met betrekking tot de
afvalhiërarchie en een verwijderingsbijdrage. Hoe waarborgt de regeling
dat de opbrengst van een verwijderingsbijdrage niet wordt ingezet om het
afval zo voordelig mogelijk (binnen de regels) te verwijderen, maar om
ervoor te zorgen dat het een zo hoog mogelijke toepassing krijgt; dus dat
de verwijderbijdrage in de cascadering zoveel mogelijk wordt ingezet om
een mogelijk onrendabele kop in scheiding, upcycling en hergebruik
mogelijk te maken? Hoe wordt een goede afvalhiërarchie gewaarborgd en
zorgen we ervoor dat verbranding voor energie niet als volwaardig
gebruik wordt gezien? Wie bepaalt welke techniek of welke bestemming
de eerste voorkeur heeft?
SP-fractie
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze een verzoek tot het avv
van een vrijwillige overeenkomst de producentenverantwoordelijkheid
vergroot. Deze leden verwijzen hierbij naar de meerderheidsvereiste die
door de Staatssecretaris zal worden beoordeeld. Deze leden vragen of
verder toegelicht kan worden in hoeverre dit een objectieve of subjectieve
toets betreft. Hoe wordt omgegaan met producenten die niet willen
ondertekenen? Zijn er handhavingsmogelijkheden, of volgen hieruit
andere maatregelen, ten aanzien van eventuele onwelwillende producenten?

6

De leden van de SP-fractie vragen verder welke concrete eisen er worden
gesteld vóór een overeenkomst algemeen verbindend verklaard kan
worden. Deze leden krijgen de indruk dat ook hier ruimte is voor een
zekere mate van subjectiviteit en ruimte wordt gelaten voor interpretatie
door de beoordelend Staatssecretaris. Kan op dit punt een verduidelijking
worden gegeven?
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat ook maatregelen die
aan de afnemers (lees: de consument) gesteld kunnen worden, zoals inzet
op afvalpreventie en tariefdifferentiatie, onder een overeenkomst kunnen
vallen. Of gelden deze eisen alleen op het niveau van de producent? Deze
leden vragen in het eerste geval hoe dit dan onder producentverantwoordelijkheid valt en in het tweede geval of, en in hoeverre, dit effect kan
hebben op consumentenprijzen.
De leden van de SP-fractie vragen of ook producenten die niet onder de
wettelijke uitbreiding producentverantwoordelijkheid (upv) vallen een
verzoek tot avv van een overeenkomst kunnen indienen. Zo ja, hoe wordt
dan invulling gegeven aan de minimumvereisten die onder de upv
worden gesteld? Zo nee, hoe kan dan invulling worden gegeven aan de
wens van deze producenten om tot een bindende overeenkomst te
komen?
De leden van de SP-fractie vragen wie betalen aan de afvalbeheerbijdrage.
Welk effect kan de opbouw van het genoemde fonds hebben op consumentenprijzen?
De leden van de SP-fractie constateren dat er met de wijziging Regeling
melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen bestaande
uitzonderingen op de meld- en registratieplicht worden geschrapt. Dit
vinden deze leden een positieve stap. Zij vragen of er na implementatie
nog uitzonderingen op deze registratieplicht blijven bestaan, en zo ja,
welke dat zijn.
ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in hoeverre de Staatssecretaris bij het opstellen van de regeling rekening heeft gehouden met het
feit dat er bij de inzameling, refurbishment, hergebruik en verwerking van
afgedankte elektrische en elektronische apparatuur sprake is van een
markt met marktpartijen die een recycling bevorderende rol vervullen en
zich nog volop aan het ontwikkelen zijn. Dit ten gunste van de recyclingdoelstellingen van de overheid en onze maatschappij. Hoe uit zich dat in
deze regeling? Hoe garandeert de regeling dat bestaande efficiencybevorderende concurrentie tussen de huidige, zich nog volop innovatief
ontwikkelende, producentencollectieven mogelijk blijft?
De leden van de ChristenUnie-fractie vrezen dat de regeling monopolisering in de hand werkt: een dominante partij kan op basis van de huidige
tekst een kleinere partij door de overheid uit de markt laten verwijderen.
Erkent de Staatssecretaris dit risico en welke maatregelen gaat zij treffen
om dit risico te minimaliseren? Wie beoordeelt het aspect doelmatigheid
nu hier geen parameters voor zijn opgesteld?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de Staatssecretaris de zorg
van deze leden deelt dat de regeling onvoldoende gebruik dreigt te maken
maakt van de efficiëntie en de doelmatigheid in het bereiken van de
milieudoelstellingen in de markt. Dit doordat gespecialiseerde collectieven, die dichter bij de individuele producent staan en gerichter en
innovatiever kunnen opereren, met minder overhead uitkunnen en ook

7

directer gecontroleerd en geauditeerd kunnen worden, zowel door de
deelnemende producenten als door de overheid. Zo nee, waarom niet? Zo
ja, hoe kan de Staatssecretaris deze zorg wegnemen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de regeling zich
verhoudt tot Europese regelgeving die producenten expliciet vrijlaat om te
kiezen op welke collectieve wijze zij invulling geven aan hun producentenverantwoordelijkheid en op geen enkele wijze voorschrijft dat er (per land)
één collectief dient te zijn waar alle producenten zich bij aan zouden
dienen te sluiten.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op basis van welke
argumenten en criteria de Staatssecretaris komt tot de vaststelling van
percentages die zouden bepalen dat een producentencollectief representatief zou kunnen zijn voor alle producenten en dus andere collectieven
overbodig zou maken. Deze leden vragen verder hoe deze vaststelling
rechtdoet aan de eigenheid van bepaalde specifieke segmenten van de
markt van elektro- en elektronische apparatuur, consumentelektronica,
wasmachines, koelkasten en mobiele telefoons, versus professionele
medische, laboratorium en industriële apparatuur dan wel grote
dominante producenten versus kleine en middelgrote bedrijven.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de Staatssecretaris
omgaat met het feit dat met name in de categorie professionele
apparatuur de doelmatigheid richting circulaire economie enorm is gebaat
bij de zich ontwikkelende markt van reburbishement en hergebruik die per
definitie internationaal opereert. Op welke manier gaat de Staatssecretaris
de digitale webshops van producten van buiten Nederland verplichten te
voldoen aan de regeling?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Staatssecretaris of zij de
mening van de sector deelt, dat het nuttig en noodzakelijk is dat kleinere
bedrijven zich kunnen organiseren los van organisaties die worden
gedomineerd door grote producenten die, om commerciële redenen op
korte termijn, minder tot geen belang hebben bij hergebruik.

8