Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 746

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 januari 2021
In februari 2019 zijn gezamenlijk met de decentrale overheden en
OV-partijen de contouren en doelen van het Toekomstbeeld OV neergezet
(Kamerstuk 23 645, nr. 685). Na grondig onderzoek door ProRail en
vervoerders is hier nu een Ontwikkelagenda aan gekoppeld die de keuzes
inzichtelijk maakt en een perspectief biedt richting 20401. Openbaar
vervoer is onmisbaar voor onze maatschappij: voor mensen om te reizen
van en naar werk, onderwijs of recreatie. De essentiële rol is – ondanks de
beperkingen – des te meer gebleken tijdens de voorbije periode. We
moeten voorbij de huidige crisis kijken waar het de lange termijn betreft.
Ik ben dan ook content om – zoals uw Kamer mij ook heeft verzocht – dit
streefbeeld voor een hoogwaardig openbaar vervoer aan uw Kamer aan
te bieden.
De ontwikkelagenda laat zien wat nodig en mogelijk is om in stappen naar
2040 toe te werken. Ook met de huidige onzekerheid vanwege de
COVID-19 pandemie blijft dit vanwege de samenhang met de grote
woningbouwopgave en lange doorlooptijd van infrastructuurprojecten
nodig. Met de afspraken in de bestuurlijke overleggen MIRT van het najaar
van 2020 zijn hier dan ook al de eerste stappen voor gezet. Met name de
benodigde extra woningen richting 2030 en 2040 vragen om slimme
oplossingen op het gebied van bereikbaarheid. OV kan dat ruimte-efficiënt
en duurzaam invullen. De ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV biedt het
nieuwe kabinet daarmee inzicht ten behoeve van te maken keuzes en
oplossingsrichtingen.
Vanuit het programma Toekomstbeeld OV, waarin wordt samengewerkt
met decentrale overheden en de OV-sector, is separaat een gezamenlijke

1

kst-23645-746
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 23 645, nr. 746

1

duiding van de ontwikkelagenda toegevoegd2. De diverse achterliggende
onderzoeksrapporten en de marktvisie op het netwerk vanuit de spoorgoederensector worden gepubliceerd op rijksoverheid.nl.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 23 645, nr. 746

2

Achtergrond: Moties en toezeggingen
De ontwikkelagenda van het Toekomstbeeld OV bevat een antwoord op
diverse moties en toezeggingen. Onderstaande tabel geeft hiervan een
overzicht.
Moties/toezeggingen

Onderwerp

Toelichting

Moties:
Amhaouch c.s. (Kamerstuk
29 984, nr. 819), Amhaouch en
Ziengs (Kamerstuk 29 984,
nr. 835),
Amhaouch en Schonis
(Kamerstuk 35 000 A, nr. 41)

Verbeteren
internationale
verbindingen

In het kader van Toekomstbeeld OV zijn verschillende
opties onderzocht om de grensoverschrijdende
verbindingen te verbeteren en aan te sluiten op de
plannen van onze buurlanden. De ontwikkelagenda
laat in de menukaart «internationaal verbinden» de
diverse mogelijkheden zien. Deze opties vragen ook
om concrete investeringen en in sommige gevallen
exploitatievergoedingen. Voor de rechtstreekse
verbinding Den Haag/Rotterdam - Eindhoven Düsseldorf is de benodigde investering nog niet
bekend. Op basis van de ontwikkelagenda en
achterliggende onderzoekresultaten is een verdere
verdieping op de internationale corridors mogelijk.

Moties:
Amhaouch en Drost (Kamerstuk 29 984, nr. 834), Drost en
Ziengs (Kamerstuk 29 984,
nr. 841)

Verbinding met de
steden in regio’s en
landsdelen

De snelle verbinding met de landsdelen is nadrukkelijk onderzocht. De Ontwikkelagenda Toekomstbeeld
OV laat in menukaart «versnellen naar de landsdelen» de opties zien om de verbinding met de
landsdelen te verbeteren.

Motie:
Drost en Schonis (Kamerstuk
29 984, nr. 842)

Witte vlekken in
OV-netwerk

De potentie voor OV is met name groot op plekken
waar grote groepen reizigers zich verplaatsten – zoals
tussen de steden. De kansen om hierin te verbeteren
zijn opgenomen in de ontwikkelagenda (bijv. door
extra treinen of snellere verbindingen). Daarnaast is
in de ontwikkelagenda het concept Bus Rapid Transit
(hoogwaardig busproduct) nader in beeld gebracht.
Dat biedt vooral uitkomst op relaties waar OV nu
ontbreekt. Kansrijke casussen zijn hiervoor in beeld
gebracht: van en naar Groningen/Drenthe, netwerk
Eindhoven - Meijerij en Utrecht-Amstelveen-Haarlem.

Motie:
van der Graaf c.s. (Kamerstuk
35 300 A, nr. 51)

Haalbaarheid
Nedersaksenlijn

De Nedersaksenlijn is zowel regionaal als in
Toekomstbeeld OV onderzocht. De resultaten laten
zien dat de verbinding nieuwe reizigers oplevert
maar dat de infrastructuur- en exploitatiekosten hoog
zijn, ook zijn er nog verschillende mogelijkheden om
de oplossing te optimaliseren of een alternatief met
Bus Rapid Transit (hoogwaardig busproduct) te
onderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 23 645, nr. 746

3

Moties/toezeggingen

Onderwerp

Toelichting

Toezegging:
AO Spoorveiligheid en ERTMS
– 4 maart 2020 (Kamerstuk
29 984, nr. 892) (Kroger)

Uitbreiding spoor
Arnhem-Utrecht

Het lid Kroger heeft in het AO Spoorveiligheid en
ERTMS gevraagd naar de mogelijkheden voor
verdubbelingen van het spoor tussen Utrecht en
Arnhem. Toegezegd is dat hier in het kader van het
Toekomstbeeld OV op zal worden gereageerd. Deze
corridor is in het Toekomstbeeld OV uitgebreid
onderzocht. Uit het onderzoek volgt dat op deze
corridor veel ambities leven op het gebied van
internationaal, nationaal en regionaal vervoer. De
samenhang tussen deze ambities en het landelijke
netwerk is daarbij groot. Het combineren van de
verschillende ambities heeft als gevolg dat de kosten
voor de aanpassingen aan de infrastructuur erg hoog
zijn. Dit vraagt om nadere uitwerking en optimalisatie. Gezien het belang van deze corridor voor alle
schaalniveaus zal vervolgonderzoek nodig zijn.

Toezegging:
AO Spoorveiligheid en ERTMS
– 4 maart 2020 (Kamerstuk
29 984, nr. 892) (Ziengs)

Coevorden Bad-Bentheim Neuenhaus en
Rheine

Het lid Ziengs heeft in het AO Spoorveiligheid en
ERTMS gevraagd naar de verbinding Coevorden Bad-Bentheim - Neuenhaus en Rheine (en de inzet
voor TEN-T). Het onderzoek van het Toekomstbeeld
OV laat zien dat de verbinding nieuwe reizigers
oplevert en dat de infrastructuurkosten beperkt zijn.
In BO MIRT van najaar 2020 zijn over het internationale project Emmen-Rheine reeds afspraken
gemaakt met de regio.

Toezegging: NO MIRT
25 november 2019 (Kamerstuk
35 300 A, nr. 73) (Ziengs)

Mogelijkheden
station BerkelEnschot

In het NO MIRT van 25 november 2019 is door het lid
Ziengs aandacht gevraagd voor een nieuw station
Berkel-Enschot. Toegezegd is dat de mogelijkheden
voor station Berkel-Enschot worden meegenomen in
de
nadere uitwerking van het Toekomstbeeld OV. Het
onderzoek laat zien dat station Berkel-Enschot
inpasbaar is in het netwerk maar tevens afhangen
van keuzes en investeringen die op de verschillende
corridors worden gemaakt. In het vervolgproces
dienen keuzes afgewogen te worden op basis van
baten en kosten.

Motie:
Amhaouch c.s. (Kamerstuk
35 000 A, nr. 75)

Mogelijkheden
station Barneveld
Noord

In de ontwikkelagenda is uitgebreid aandacht voor de
ontwikkeling van stations en knooppunten. Het
onderzoek laat zien ook zien dat de station Barneveld
Noord inpasbaar is in het netwerk maar tevens
afhangen van keuzes en investeringen die op de
verschillende corridors worden gemaakt. In het
vervolgproces dienen keuzes afgewogen te worden
op basis van baten en kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 23 645, nr. 746

4