Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 246

Wijziging van de Wet op de internationale
bijstandverlening bij de heffing van belastingen

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
INHOUDSOPGAVE
I.
1.
2.
3.

4.
5.
6.
II.

ALGEMEEN
Samenvatting
Aanleiding
Opzet en inhoud van de richtlijn
2.1. Wederzijdse administratieve bijstand
2.2. Nieuwe elementen
Wijziging van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen
3.1. Algemeen
3.2. Opzet WIB
Organisatorische inbedding
Uitvoeringskosten, administratieve lasten en opbrengsten
Transponeringstabel
ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

blz.
1
1
2
2
2
3
4
4
5
5
6
7
9

I. ALGEMEEN
Samenvatting

1

PbEU 2011, L 64.
Richtlijn 77/799/EEG van de Raad van
19 december 1977 betreffende de wederzijdse
bijstand van de bevoegde autoriteiten van de
Lid-Staten op het gebied van de directe
belastingen (PbEG 1977, L 336).
2

kst-33246-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Dit voorstel van wet regelt de implementatie in de Nederlandse wetgeving
van Richtlijn 2011/16/EU van de Raad van 15 februari 2011 betreffende de
administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen en tot
intrekking van Richtlijn 77/799/EEG1 (hierna: Richtlijn 2011/16/EU). De
administratieve samenwerking op belastinggebied in Richtlijn 2011/16/EU
is op een aantal punten versterkt en verruimd ten opzichte van Richtlijn
77/799/EEG2 (hierna: Richtlijn 77/799/EEG), waarbij wel de structuur van
Richtlijn 77/799/EEG is gevolgd. Zo is onder andere de werking van de
automatische gegevensuitwisseling versterkt. Ook zijn procedures
vereenvoudigd en zijn de lokale heffingen onder het bereik van Richtlijn
2011/16/EU gebracht. Gezien het belang van de wijzigingen zou een
aanpassing van Richtlijn 77/799/EEG niet volstaan. Daarom is ervoor
gekozen om deze richtlijn in te trekken en te vervangen door een geheel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

1

nieuwe richtlijn. In de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de
heffing van belastingen (WIB) zijn de bepalingen opgenomen die nodig
zijn om uitvoering te kunnen geven aan de internationale verplichtingen
en mogelijkheden die Nederland heeft op het gebied van de wederzijdse
bijstand bij de heffing van belastingen. Nu de WIB behalve aan richtlijnen
ook uitvoering geeft aan de administratieve samenwerking die is
opgenomen in andere internationale overeenkomsten, is ervoor gekozen
de WIB te wijzigen en niet in zijn geheel te vervangen. Dit voorstel van wet
betreft uitsluitend de implementatie van wijzigingen die voortvloeien uit
Richtlijn 2011/16/EU, er worden geen andere onderwerpen geregeld. Het
onderhavige wetsvoorstel maakt onderdeel uit van het pakket Fiscale
verzamelwet 2012.
1. Aanleiding
Bij Richtlijn 77/799/EEG is een Europese regeling getroffen voor samenwerking op het gebied van de heffing van belastingen. Deze richtlijn is
herhaaldelijk aangepast, maar altijd binnen de context van de oorspronkelijke richtlijn. Door de toenemende mobiliteit van belastingplichtigen, het
toenemende aantal grensoverschrijdende transacties en de internationalisering van de financiële instrumenten wordt het voor lidstaten steeds
moeilijker om een juiste belastinggrondslag vast te stellen. Dit belemmert
een goed werkend belastingstelsel, hetgeen kan leiden tot dubbele heffing
en belastingontwijking. De uitwisseling van informatie tussen lidstaten is
een belangrijk instrument in het tegengaan van de negatieve gevolgen
van een almaar toenemende globalisering. Richtlijn 77/799/EEG voldoet in
het licht van de geschetste ontwikkelingen niet langer aan de eisen die
gesteld worden aan een goed werkende interne markt. De Europese
Commissie heeft daarom een voorstel gedaan om tot een nieuwe richtlijn
te komen. Op 15 februari 2011 is Richtlijn 2011/16/EU betreffende de
administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen tot stand
gekomen. Deze nieuwe richtlijn is door de daarin opgenomen uitbreidingen en versterkingen van de wederzijdse bijstand een passend
instrument voor een doeltreffende administratieve samenwerking op het
gebied van de belastingheffing.
2. Opzet en inhoud van de richtlijn
§ 2.1. Wederzijdse administratieve bijstand
De administratieve samenwerking op het gebied van de belastingheffing
omvat drie vormen van inlichtingenuitwisseling: op verzoek, automatisch
en spontaan. Ten eerste kan een lidstaat een verzoek doen aan een andere
lidstaat om inlichtingen die naar verwachting van belang zijn voor de
heffing van zijn belastingen. Ten tweede kan er automatische gegevensuitwisseling plaatsvinden tussen lidstaten. Tot slot kan informatie-uitwisseling ook spontaan gebeuren. Een lidstaat verstrekt dan informatie
waarvan het vermoeden bestaat dat die informatie relevant is voor de
belastingheffing in een andere lidstaat.
In sommige gevallen kan het ook nodig zijn dat ambtenaren uit de ene
staat bij een onderzoek aanwezig kunnen zijn in een andere lidstaat, of dat
er een gelijktijdig onderzoek plaatsvindt op het grondgebied van
meerdere lidstaten. Dit kan zowel om ambtenaren van de rijksbelastingdienst gaan als om ambtenaren van lokale overheden, zoals de gemeenteambtenaar, belast met de heffing van gemeentelijke belastingen. Een
effectieve informatie-uitwisseling, ook op lokaal niveau, wordt op die
manier verzekerd.
Voor al deze vormen van wederzijdse bijstand zijn in Richtlijn 2011/16/EU
voorwaarden en procedures opgenomen. Zo is voorzien in het gebruik
van standaardformulieren en het elektronische netwerk van de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

2

Commissie. Deze hulpmiddelen garanderen een effectieve uitwisseling
van informatie en een veilige omgeving om de gegevens in te versturen.
Ook geldt op grond van Richtlijn 2011/16/EU een geheimhoudingsplicht in
de lidstaat die de gegevens ontvangt en wordt precies aangegeven voor
welke doeleinden de gegevens in die andere lidstaat gebruikt mogen
worden. Zo wordt de rechtsbescherming van de belastingplichtigen over
wie de informatie uitgewisseld wordt, gewaarborgd.
§ 2.2. Nieuwe elementen

1
Richtlijn 2010/24/EU van de Raad van
16 maart 2010 betreffende de wederzijdse
bijstand inzake de invordering van schuldvorderingen die voortvloeien uit belastingen,
rechten en andere maatregelen (PbEU 2010,
L 84).

Richtlijn 2011/16/EU bouwt voort op Richtlijn 77/799/EEG, maar is ten
opzichte van laatstgenoemde richtlijn op een aantal punten verruimd.
Een eerste wijziging ziet op de automatische gegevensuitwisseling. In
Richtlijn 2011/16/EU zijn specifieke categorieën gegevens opgenomen die,
indien lidstaten over de betreffende gegevens beschikken, automatisch
uitgewisseld moeten worden tussen de lidstaten. Automatische gegevensuitwisseling is een belangrijk instrument om in grensoverschrijdende
situaties belastingschulden correct te kunnen vaststellen en fraude tegen
te gaan. Dit instrument kan de Minister van Financiën tot dusverre alleen
inzetten in overleg met de bevoegde autoriteit van een staat. Voor
lidstaten wordt nu vastgelegd welke categorieën gegevens in ieder geval
automatisch uitgewisseld moeten worden. Deze categorieën betreffen de
gegevens over arbeidsinkomen, directiehonoraria, levensverzekeringsproducten, pensioenen en eigendom van en inkomsten uit onroerende zaken.
Voorwaarde voor de automatische uitwisseling van gegevens is dat de
informatie beschikbaar is bij de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. De
mogelijkheid om in overleg met een bevoegde autoriteit van een andere
(lid)staat categorieën gegevens aan te wijzen die automatisch uitgewisseld kunnen worden, blijft overigens bestaan.
In de tweede plaats zijn in Richtlijn 2011/16/EU voor alle vormen van te
verlenen bijstand termijnen opgenomen waarbinnen de bijstand geleverd
moet worden. Deze termijnen zijn opgenomen met het oog op een tijdige
en effectieve inlichtingenuitwisseling. Zo dient bijvoorbeeld de ontvangst
van een verzoek om inlichtingen binnen zeven dagen te worden
bevestigd. Bij een verzoek om inlichtingen moeten deze inlichtingen zo
spoedig mogelijk, doch uiterlijk zes maanden na ontvangst van het
verzoek, worden verstrekt. Bij spontane inlichtingenuitwisseling dienen de
inlichtingen binnen een maand nadat zij beschikbaar zijn gekomen te
worden verstrekt aan de bevoegde autoriteit die daar belang bij heeft.
In de derde plaats is een uitgebreide definitie opgenomen van het begrip
persoon. Deze definitie is nieuw en heeft tot doel alle denkbare samenwerkingsvormen onder de werking van Richtlijn 2011/16/EU te brengen.
In de vierde plaats zijn de procedures vereenvoudigd door het gebruik van
standaardformulieren voor te schrijven. Ook dienen deze formulieren
langs elektronische weg verzonden te worden.
Als laatste is het bereik van Richtlijn 2011/16/EU, net als bij de richtlijn
betreffende de wederzijdse bij bijstand bij de invordering1, uitgebreid met
de belastingen en heffingen van lokale overheden. Het vaststellen van de
hoogte van lokale heffingen is in de meeste gevallen verbonden aan een
feit dat zich voordoet binnen dat lokale gebied, zoals bijvoorbeeld het
heffen van de onroerende-zaakbelastingen. In deze gevallen zal de lokale
overheid veelal over voldoende informatie beschikken om de hoogte van
de belasting vast te stellen. Wederzijdse bijstand kan in die gevallen wel
nodig zijn om de ontstane belastingschulden daadwerkelijk in te vorderen.
Verzoeken om wederzijdse bijstand in het kader van de invordering zullen
niet gedaan worden op basis van Richtlijn 2011/16/EU, maar op basis van
de richtlijn betreffende de wederzijdse bijstand bij invordering. Voor de
Nederlandse lokale overheden zal de uitbreiding van Richtlijn 2011/16/EU
naar verwachting dan ook geen grote betekenis hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

3

Naast de nieuwe elementen zijn een aantal bepalingen van Richtlijn
77/799/EEG ook uitgebreid en versterkt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de
aanwezigheid van buitenlandse ambtenaren. Op dit moment is de
aanwezigheid van ambtenaren uit de ene staat beperkt tot het onderzoek
dat wordt uitgevoerd op het grondgebied van een andere staat. Op grond
van Richtlijn 2011/16/EU kunnen ambtenaren uit de ene staat onder
andere ook aanwezig zijn op de kantoren van ambtenaren van de andere
staat. Ook het gebruik van de uit het buitenland verkregen inlichtingen is
verruimd. Waar het nu altijd nodig is om toestemming te krijgen van de
bevoegde autoriteit van een lidstaat om inlichtingen voor andere
doeleinden te gebruiken dan de heffing van belastingen, kunnen straks de
inlichtingen ook zonder toestemming vooraf voor enkele limitatief
opgesomde andere doeleinden worden gebruikt.
3. Wijziging van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij
de heffing van belastingen
§ 3.1. Algemeen
In de WIB zijn de bepalingen opgenomen die nodig zijn om uitvoering te
kunnen geven aan richtlijnen van de Raad van de Europese Unie en aan
andere internationale regelingen inzake wederzijdse bijstand. Naast
Richtlijn 77/799/EEG zijn dat bijvoorbeeld het multilaterale Verdrag inzake
wederzijdse administratieve bijstand in belastingzaken (WABB-verdrag) en
de bilaterale verdragen op het gebied van de wederzijdse bijstand bij de
heffing van belastingen. Ook Richtlijn 2011/16/EU wordt per 1 januari 2013
geïmplementeerd in de WIB.
Dit voorstel van wet betreft uitsluitend de implementatie van wijzigingen
die voortvloeien uit Richtlijn 2011/16/EU in de Nederlandse wetgeving, er
worden geen andere onderwerpen geregeld. De transponeringstabel is
opgenomen in hoofdstuk 6 van het algemeen deel van deze toelichting.

1
Richtlijn nr. 2003/48/EG van de Raad van de
Europese Unie van 3 juni 2003 betreffende
belastingen op inkomsten uit spaargelden in
de vorm van rentebetalingen (PB EU L 157).

Omdat in de WIB de afspraken zijn geïmplementeerd die Nederland is
aangegaan in zowel het WABB-verdrag, als in EU- en bilateraal verband, is
het bereik van de WIB, in tegenstelling tot Richtlijn 2011/16/EU, niet
beperkt tot de lidstaten van de Europese Unie. Artikelen waar gesproken
wordt over staten zijn dan ook op alle bij de verdragen en richtlijnen
betrokken landen van toepassing. Indien de reikwijdte van een bepaling
beperkt blijft tot de lidstaten van de Europese Unie, wordt dit expliciet tot
uitdrukking gebracht in de wettekst door te spreken over lidstaten. Dit
volgt de huidige systematiek van de WIB, waarin dit onderscheid op
dezelfde wijze tot uitdrukking wordt gebracht. Wanneer een bepaling
zowel op staten als lidstaten kan zien, heeft de ruimere bepaling betekenis
in de relatie tot (derde) staten. De wijzigingen die voortvloeien uit Richtlijn
2011/16/EU zullen in ieder geval, net als de bepalingen die zien op de
Spaarrenterichtlijn1 (de artikelen 4a tot en met 4p), gaan gelden voor
lidstaten. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de termijnen uit Richtlijn
2011/16/EU. Verdragen en andere internationale regelingen bevatten
doorgaans geen of andersluidende bepalingen over termijnen waarbinnen
de wederzijdse bijstand moet worden verleend. Indien een verdrag of
andere internationale regeling geen termijn bevat, zal Nederland ernaar
streven om verzoeken om bijstand binnen de in Richtlijn 2011/16/EU
gestelde termijn af te doen. De verplichting tot automatische gegevensuitwisseling van specifiek omschreven categorieën in Richtlijn 2011/16/EU
blijft eveneens beperkt tot lidstaten. Automatische gegevensuitwisseling
van die categorieën vindt derhalve niet per definitie plaats met derde
staten. Wel kunnen uiteraard specifieke afspraken gemaakt worden met
derde staten over de automatische uitwisseling van categorieën
gegevens, indien die derde staat een verdragspartner is, hetzij op grond
van het WABB-verdrag, hetzij op grond van een bilateraal belasting-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

4

verdrag of een zogenoemd tax information exchange agreement (TIEA).
Nederland heeft reeds een (groeiend) aantal overeenkomsten over
automatische uitwisseling met landen buiten de EU. Overigens is het
verstrekken van inlichtingen op grond van de WIB beperkt tot situaties
waarin dit rechtstreeks voortvloeit uit internationale verplichtingen. De
WIB zelf creëert geen zelfstandige verplichtingen tot inlichtingenuitwisseling.
De Minister van Financiën blijft, ondanks de uitbreiding van het bereik van
Richtlijn 2011/16/EU naar de lokale heffingen, belast met de uitvoering van
de WIB. Dit zorgt voor een duidelijke en uniforme toepassing van de
wederzijdse bijstand. Indien de wederzijdse bijstand op het gebied van de
lokale heffingen ligt, verlenen de colleges van gedeputeerde staten, de
colleges van burgemeester en wethouders en de dagelijkse besturen van
waterschappen desgevraagd hun medewerking aan de Minister van
Financiën. De Minister van Financiën kan ook op verzoek van één van hen
een verzoek om bijstand aan andere (lid)staten doen. Door de benodigde
bepalingen in de WIB op te nemen is aanpassing van de Gemeentewet, de
Provinciewet en de Waterschapswet niet nodig.
§ 3.2. Opzet WIB
Met het onderhavige voorstel van wet wordt een wijziging aangebracht in
de opzet van de WIB. In de nieuwe opzet wordt een onderscheid gemaakt
tussen enerzijds de situatie dat Nederland om wederzijdse bijstand
verzoekt en anderzijds de situatie dat Nederland wederzijdse bijstand
ontvangt. Daarbinnen wordt een onderverdeling gemaakt naar de soorten
wederzijdse bijstand, namelijk op verzoek, automatisch en spontaan.
In deze nieuwe opzet staan in hoofdstuk I de inleidende bepalingen en de
definities en wordt de Minister van Financiën aangewezen als bevoegde
autoriteit en centraal verbindingsbureau. Hoofdstuk II ziet op door
Nederland te verlenen bijstand en hoofdstuk III op door Nederland te
ontvangen bijstand. In hoofdstuk IV komen de slotbepalingen. Het huidige
hoofdstuk IA, waarin de bepalingen uit de Spaarrenterichtlijn zijn
geïmplementeerd, wordt niet veranderd.
4. Organisatorische inbedding
Op grond van Richtlijn 2011/16/EU moeten lidstaten een centraal
verbindingsbureau aanwijzen dat primair verantwoordelijk wordt voor de
contacten met de andere lidstaten op het gebied van de wederzijdse
bijstand bij de heffing van belastingen. Lidstaten mogen ook verbindingsdiensten en bevoegde ambtenaren aanwijzen. Voor Nederland wordt de
Minister van Financiën aangewezen als centraal verbindingsbureau en
onderhoudt hij als bevoegde autoriteit eveneens contacten met de
Europese Commissie. Namens de Minister van Financiën kunnen
instanties of ambtenaren worden gemandateerd om uitvoering te geven
aan de wederzijdse bijstand. De Belastingdienst/Central Liaison Office
(CLO) in Almelo wordt gemandateerd om uitvoering te geven aan de
wederzijdse bijstand bij de heffing van belastingen. De werkzaamheden
die het CLO al doet ter uitvoering van de huidige bepalingen van de WIB
zal het CLO blijven doen, de implementatie van Richtlijn 2011/16/EU
verandert hieraan niets. Het CLO communiceert met de andere lidstaten
en de Europese Commissie via het gemeenschappelijke communicatienetwerk, het «Common Communication network» (CCN). Het CLO zorgt
ervoor dat de informatie naar de bevoegde belastingregio wordt
verstuurd.
De reikwijdte van Richtlijn 2011/16/EU strekt zich ook uit tot de lokale
overheden. Zoals ook aangegeven in § 2.2 is de verwachting dat het
aantal verzoeken om bijstand aan en door de lokale overheden op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

5

gebied van de wederzijdse bijstand bij de heffing van belastingen beperkt
zal zijn. De lokale overheden hebben er daarom voor gekozen om, net als
bij de Wet wederzijdse bijstand in de Europese Unie bij de invordering van
belastingschulden 2012 (WWB 2012), geen aparte verbindingsdienst op te
zetten, maar gebruik te maken van het CLO van de Belastingdienst. Voor
de praktische uitwerking zal worden aangesloten bij de werkwijze zoals
die geldt voor de wederzijdse bijstand bij de invordering van belastingschulden. Dat betekent dat verzoeken om bijstand voor de provincies en
waterschappen door het CLO zullen worden afgehandeld. Het CLO zal
voor de gemeenten de functie van intermediair vervullen, waardoor de
verzoeken op dezelfde wijze zullen worden afgedaan als verzoeken aan de
rijksbelastingdienst. Buitenlandse verzoeken om informatie zullen door
het CLO naar de individuele gemeenten worden verstuurd, die vervolgens
zelf zorg dragen voor het achterhalen van de informatie. Het CLO stuurt
vervolgens de informatie die het krijgt van gemeenten door aan de
buitenlandse bevoegde autoriteit. Maximaal vier jaar na inwerkingtreding
van dit voorstel van wet zal een evaluatie plaatsvinden van de gekozen
werkwijze.
5. Uitvoeringskosten, administratieve lasten en opbrengsten
De uitwisseling van inlichtingen tussen lidstaten zal toenemen als gevolg
van Richtlijn 2011/16/EU. Dit zal mogelijk leiden tot extra opbrengsten
voor de schatkist. De omvang van de opbrengst zal onder andere
afhankelijk zijn van het aantal verzoeken en het bedrag dat met het
verzoek is gemoeid. Over belastingtijdvakken vanaf 1 januari 2014 dienen
de nieuwe bepalingen inzake automatisch uit te wisselen gegevenscategorieën te worden toegepast. De omvang van de hierdoor extra te genereren
opbrengst is met name afhankelijk van de participatie van de lidstaten in
deze vorm van inlichtingenuitwisseling. Daar is op dit moment nog geen
zicht op. Een inschatting van de opbrengsten is dan ook niet op voorhand
te geven.
Voor de uitvoeringskosten geldt dat de kosten verbonden aan het
behandelen van informatieverzoeken door de Belastingdienst niet
substantieel zullen toenemen. De kosten die worden opgeroepen door de
nieuwe bepalingen inzake de automatisch uit te wisselen gegevenscategorieën zijn op dit moment nog niet te begroten. De richtlijn noemt 5
hoofdstromen. De nadere inhoudelijke en automatiseringstechnische
invulling van de binnen die hoofdstromen aan te leveren en te verwerken
gegevens vindt plaats onder leiding van de Europese Commissie door het
in artikel 26 van Richtlijn 2011/16/EU vermelde administratieve comité. De
nadere invulling van de hoofdstroom levensverzekeringsprodukten is
tevens afhankelijk van de eventuele herziening van de Spaarrenterichtlijn.
De omvang van de kosten voor de uitvoering van de automatische
inlichtingenuitwisseling en de daaraan gekoppelde bestuurlijke informatieverplichtingen is afhankelijk van de hiervoor vermelde nadere invulling.
Een inschatting van de uitvoeringskosten is dan ook niet op voorhand te
geven.
De lokale overheden verwachten dat het aantal verzoeken om bijstand aan
en door de lokale overheden op het gebied van de wederzijdse bijstand bij
de heffing van belastingen beperkt zal zijn. Daarom wordt voorgesteld
voor de lokale heffingen aan te sluiten bij de structuur zoals die tot stand
is gekomen voor verzoeken om wederzijdse bijstand bij de invordering
van belastingschulden. Aan de uitvoering van Richtlijn 2011/16/EU zijn
voor de lokale overheden op dit moment dan ook geen kosten verbonden.
Maximaal vier jaar na inwerkingtreding van dit voorstel van wet zal een
evaluatie plaatsvinden van de gekozen kostenverdeling.
De administratieve lasten voor burgers en bedrijfsleven zullen niet
beïnvloed worden door dit voorstel van wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

6

6. Transponeringstabel
Bepaling Richtlijn
2011/16/EU

Bepaling in implementatieregeling Hfd 2

Bepaling in implementatieregeling Hfd 3

Artikel 1
1, lid 1
1, lid 2
1, lid 3

Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Reeds geïmplementeerd in
artikel 1, lid 1 en artikel 1, lid 2
(nw)
Reeds geïmplementeerd in
artikel 1, lid 3
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Reeds geïmplementeerd in
artikel 1, lid 1 en artikel 1, lid 2
(nw)
Reeds geïmplementeerd in
artikel 1, lid 3
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Artikel 2, lid 1, onderdeel i
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Artikel 2, lid 1, onderdeel j
Artikel 2, lid 1, onderdeel k
Artikel 2, lid 1, onderdeel l

3, lid 10
3, lid 11
3, lid 12
3, lid 13

Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Artikel 2, lid 1, onderdeel i
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Reeds geïmplementeerd in
artikel 2, lid 1, onderdeel f
Artikel 2, lid 1, onderdeel j
Artikel 2, lid 1, onderdeel k
Artikel 2, lid 1, onderdeel l en
artikel 6b, lid 2
Artikel 2, lid 1, onderdeel m
Artikel 2, lid 1, onderdeel n
Artikel 2, lid 1, onderdeel o
Artikel 2, lid 1, onderdeel p

Artikel 4
4, lid 1
4, lid 2
4, lid 3
4, lid 4
4, lid 5
4, lid 6
4, lid 7

Behoeft geen implementatie
Artikel 3
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Behoeft geen implementatie
Artikel 3
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Artikel 5
5

Artikel 5, lid 1

artikel 23, lid 1

n.v.t.

6, lid 4

Reeds geïmplementeerd in
artikel 8, lid 1
Artikel 8, lid 2
Reeds geïmplementeerd via
het tot derde t/m vijfde lid
vernummerde tweede t/m
vierde lid van artikel 8
Behoeft geen implementatie

Artikel 7
7, lid 1
7, lid 2
7, lid 3
7, lid 4
7, lid 5
7, lid 6

Artikel 5a, lid 1
Artikel 5a, lid 2
Artikel 5a, lid 3
Artikel 5a, lid 4
Artikel 5a, lid 5
Artikel 5a, lid 6

n.v.t.
Artikel 23, lid 4
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.

Artikel 2
2, lid 1

2, lid 2, eerste volzin
2, lid 2, tweede volzin
2, lid 3
2, lid 4
Artikel 3
3, lid 1
3, lid 2
3, lid 3
3, lid 4
3, lid 5
3, lid 6
3, lid 7
3, lid 8
3, lid 9

Artikel 6
6, lid 1
6, lid 2
6, lid 3

Omschrijving
beleidsruimte

Toelichting op de
keuze(n) bij de invulling
van beleidsruimte

Artikel 2, lid 1, onderdeel m
Artikel 2, lid 1, onderdeel n
Artikel 2, lid 1, onderdeel o
Artikel 2, lid 1, onderdeel p

Artikel 23, lid 2
n.v.t.

Artikel 23, lid 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

7

Bepaling Richtlijn
2011/16/EU

Bepaling in implementatieregeling Hfd 2

Bepaling in implementatieregeling Hfd 3

Artikel 8
8, lid 1, onderdelen a
t/m e
8, lid 2
8, lid 3
8, lid 4
8, lid 5
8, lid 6
8, lid 7

Artikel 6b, lid 1,
onderdelen a t/m e
Behoeft geen implementatie
Artikel 6b, lid 3
Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie
Artikel 6b, lid 4
Artikel 22

n.v.t.

8, lid 8

Behoeft geen implementatie

Behoeft geen implementatie

n.v.t.

9, lid 2

Reeds geïmplementeerd in
artikel 7, lid 1, onderdelen a
t/m d
Artikel 7, lid 2

Artikel 10
artikel 10
10, lid 1
10, lid 2

Artikel 7a
n.v.t.

n.v.t.
Artikel 26

Artikel 27, lid 1
Artikel 27, lid 2
n.v.t.

11, lid 3

Artikel 9, lid 1
Artikel 9, lid 2
reeds geïmplementeerd in
artikelen 10 en 11
Artikel 9, lid 3

Artikel 12
12, lid 1
12, lid 2
12, lid 3
12, lid 4

Artikel 8a, lid 1
Artikel 8a, lid 2
Artikel 8a, lid 3
Artikel 8a, lid 4

n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.

n.v.t.

13, lid 2

Reeds geïmplementeerd in het
tot artikel 12, leden 1 en 2
vernummerde artikel 7a, leden
1 en 2
Artikel 22

13, lid 3
13, lid 4

Artikel 12, lid 3
Behoeft geen implementatie

n.v.t.
Behoeft geen implementatie

Artikel 14
14, lid 1

Artikel 15 en artikel 22

Artikel 29 en artikel 34

14, lid 2

n.v.t

Artikel 29, lid 2

Artikel 15
15, lid 1
15, lid 2

Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Behoeft geen implementatie
Behoeft geen implementatie

Reeds geïmplementeerd in het
tot artikel 16 vernummerde
artikel 14, lid 2
Artikel 17, lid 1
Artikel 17, lid 1

Reeds geïmplementeerd in het
tot artikel 28 vernummerde
artikel 14, lid 1
Artikel 30, lid 1
Artikel 30, lid 3

Artikel 17, lid 2
Artikel 17, lid 3
Artikel 17, lid 4
n.v.t.

Artikel 30, lid 2
Artikel 30, leden 4 en 5
n.v.t.
Artikel 30, lid 6

Artikel 9
9, lid 1, onderdelen a
t/m e

Artikel 11
11, lid 1
11, lid 2, eerste volzin
11, lid 2, tweede volzin

Artikel 13
13, lid 1

Artikel 16
16, lid 1, eerste volzin

16, lid 1, tweede volzin
16, lid 1, derde volzin
e.v.
16, lid 2
16, lid 3
16, lid 4
16, lid 5

Behoeft geen implementatie
Artikel 25
Behoeft geen implementatie
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.

Omschrijving
beleidsruimte

Toelichting op de
keuze(n) bij de invulling
van beleidsruimte

Uitwerking in lagere
regelgeving

Ziet op uitvoering

Uitwerking in lagere
regelgeving

Ziet op uitvoering

Uitwerking in lagere
regelgeving

Ziet op uitvoering

n.v.t.

Artikel 27, lid 3

n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

8

Bepaling Richtlijn
2011/16/EU

Bepaling in implementatieregeling Hfd 2

Bepaling in implementatieregeling Hfd 3

Reeds geïmplementeerd in het
tot artikel 14, lid 2, onderdelen
a t/m f vernummerde artikel 13
lid 2, onderdelen a t/m f
Artikel 14, lid 4

n.v.t.

n.v.t.

18, lid 2
18, lid 3

Reeds geïmplementeerd in
artikel 8
Artikel 14, lid 3
Behoeft geen implementatie

Artikel 19
19

Artikel 18

N.v.t

Artikel 19, leden 1 en 4
Artikel 19, leden 1 t/m 3 en
artikel 22
Artikel 19, lid 2
Artikel 19, lid 3

Artikel 32, lid 1
Artikel 32, leden 1 en 2 en
artikel 34
Artikel 32, lid 2
n.v.t.

Artikel 19, leden 1 t/m 3
Behoeft geen implementatie

Artikel 32, leden 1 en 2
Behoeft geen implementatie

Artikel 20, lid 1
Behoeft geen implementatie
Artikel 21

n.v.t.
Behoeft geen implementatie
Artikel 33

Artikel 22
22

Behoeft geen implementatie

Behoeft geen implementatie

Artikel 23
23

Behoeft geen implementatie

Behoeft geen implementatie

Artikel 24
24, lid 1
24, lid 2

n.v.t.
Artikel 17, lid 6

Artikel 31, lid 1
Artikel 31, lid 2

Artikelen 25 t/m 28
eerste volzin

Behoeven geen implementatie

Behoeven geen implementatie

Artikel 28, tweede
volzin

Artikel 35

Artikel 35

Artikel 29
29, lid 1
29, lid 2

Artikel II
Behoeft geen implementatie

Artikel II
Behoeft geen implementatie

Artikelen 30 en 31

Behoeven geen implementatie

Behoeven geen implementatie

Artikel 17
17, leden 1 t/m 4

17, lid 5
Artikel 18
18, lid 1

Artikel 20
20, lid 1
20, lid 2
20, lid 3
20, lid 4
Artikel 21
21, lid 1
21, lid 2, eerste en
tweede volzin
21, lid 2, derde volzin
21, lid 3
21, lid 4

Omschrijving
beleidsruimte

Toelichting op de
keuze(n) bij de invulling
van beleidsruimte

Uitwerking in lagere
regelgeving

Betreft uitvoering

n.v.t.

n.v.t.
Behoeft geen implementatie

II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel I
Artikel I, onderdeel A (artikel 1 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In artikel 1 van de WIB wordt een nieuw tweede lid voorgesteld om
expliciet aan te geven dat de bepalingen van deze wet zien op de
wederzijdse bijstand met betrekking tot alle belastingen die door een staat
worden geheven, met inbegrip van de belastingen van lokale overheden.
De andere leden van dit artikel behoeven geen wijziging op grond van de
te implementeren Richtlijn 2011/16/EU. Wel dient een verwijzing te
worden aangepast. In Richtlijn 2011/16/EU is nadrukkelijk opgenomen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

9

leges en retributies niet behoren tot de belastingen waarop de richtlijn
ziet. Dit is niet overgenomen in het wetsvoorstel, aangezien vanuit
Nederlands perspectief duidelijk is dat leges en retributies niet als
belastingen zijn aan te merken. Andere lidstaten kunnen echter een
andere definitie hanteren van hetgeen onder het begrip «belastingen»
valt, maar wanneer zij een verzoek om inlichtingen doen aan Nederland,
wordt in Nederland beoordeeld of het verzoek ziet op belastingen die
vallen onder de reikwijdte van de wederzijdse bijstand waarop de richtlijn
en de WIB zien. Daarbij hoeft Nederland niet de in de andere lidstaat
gehanteerde definitie van hetgeen onder belastingen valt, te erkennen en
te volgen. Nederland hoeft die lidstaat geen inlichtingen te verstrekken
indien de verstrekking niet strekt tot uitvoering van de richtlijn.
Artikel I, onderdeel B (artikel 2 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Voorgesteld wordt aan de definities van artikel 2, eerste lid, van de WIB
een aantal definities toe te voegen. Deze definities zijn gebaseerd op
definities en begrippen uit Richtlijn 2011/16/EU. Omdat de WIB niet alleen
uitvoering geeft aan EU-richtlijnen, maar ook aan verdragen, en de
reikwijdte van de WIB zich dus kan uitstrekken tot derde landen, wordt in
de definities waar mogelijk gesproken over «staten». Indien een bepaling
alleen ziet op lidstaten van de Europese Unie wordt ook expliciet over
«lidstaten» gesproken.
In het voorgestelde artikel 2, eerste lid, onderdeel i, van de WIB wordt
«centraal verbindingsbureau» omschreven. De omschrijving van dit
begrip wordt ontleend aan artikel 3 van Richtlijn 2011/16/EU. Nederland
zal geen verbindingsdiensten en bevoegde ambtenaren aanwijzen. Deze
definities worden dan ook niet overgenomen uit Richtlijn 2011/16/EU.
Verbindingsdiensten en bevoegde ambtenaren die door een andere staat
zijn aangewezen en waarmee Nederland (dus) als aangezochte staat te
maken kan krijgen, vallen onder het begrip «bevoegde autoriteit». De
begrippen «verzoekende autoriteit» en «aangezochte autoriteit» vallen
eveneens onder dat begrip en zijn ook niet opgenomen in de definities.
In de voorgestelde onderdelen j, k, l en m worden definities opgenomen
van administratief onderzoek en van de verschillende vormen van
uitwisseling van inlichtingen, namelijk op verzoek, automatisch en
spontaan.
In het voorgestelde onderdeel n wordt de definitie van persoon uit
Richtlijn 2011/16/EU opgenomen. Met deze definitie wordt beoogd alle
mogelijke samenwerkingsvormen te vatten.
In de voorgestelde onderdelen o en p worden de begrippen «langs
elektronische weg» en «CCN-netwerk» opgenomen. Het betreft hier de
technische en praktische vormgeving van de wijze van communicatie
binnen de Europese Unie.
Aan het tweede lid wordt een verwijzing naar Richtlijn 2011/16/EU
toegevoegd zodat ook (latere) wijzigingen van deze richtlijn automatisch
gaan doorwerken in de WIB met ingang van de dag waarop aan de
wijzigingsrichtlijn uitvoering moet zijn gegeven.
Artikel I, onderdeel C (artikel 3 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Op grond van Richtlijn 2011/16/EU wordt de aanwijzing en de inrichting
van het centraal verbindingsbureau, de verbindingsdienst en de bevoegde
ambtenaar aan de lidstaten zelf overgelaten. In Nederland zal de Minister
van Financiën worden aangewezen als de bevoegde autoriteit en hij wordt
in het voorgestelde artikel 3 van de WIB tevens aangewezen als het
centrale verbindingsbureau. In die hoedanigheid is de Minister van
Financiën ook verantwoordelijk voor de contacten met de Europese
Commissie. Bij de uitwerking is ervoor gekozen geen verbindingsdiensten
en bevoegde ambtenaren aan te (gaan) wijzen, maar het Central Liaison

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

10

Office (CLO) in Almelo te (blijven) mandateren om namens de Minister
van Financiën de uit de WIB voortvloeiende taken en bevoegdheden
inzake de wederzijdse bijstand bij de heffing van belastingen uit te
oefenen. Ook wordt het mogelijk ambtenaren te mandateren om
specifieke taken uit te voeren. Dit is dezelfde vormgeving als die gekozen
is voor de uitoefening van de taken en bevoegdheden op het gebied van
de wederzijdse bijstand bij de invordering van belastingschulden in de
WWB 2012.
Artikel I, onderdeel D (artikel 5 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Voorgesteld wordt om artikel 5, eerste lid, van de WIB opnieuw te
redigeren, waarbij expliciet wordt aangegeven dat informatie niet alleen
op verzoek wordt verstrekt indien de informatie reeds in het bezit is van
de Belastingdienst, maar dat het ook kan gaan om informatie waarvoor
eerst een administratief onderzoek ingesteld moet worden. Het moet dan
gaan om informatie die naar verwachting van belang is voor de administratie en de handhaving van de nationale belastingwetgeving van de
verzoekende staat. Richtlijn 2011/16/EU heeft tot doel een zo effectief
mogelijke uitwisseling van inlichtingen te bewerkstelligen. Het begrip
«naar verwachting van belang» moet dan ook ruim worden uitgelegd. Dit
betekent echter niet dat er zonder enige aanleiding inlichtingen kunnen
worden gevraagd.
Artikel I, onderdeel E (artikel 5a van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In Richtlijn 2011/16/EU zijn verschillende termijnen opgenomen die de
lidstaten in acht moeten nemen bij het uitvoering geven aan hun
wederzijdse verzoeken (zie ook paragraaf 2.2 van het algemeen deel van
de toelichting). De termijnen zijn opgenomen in het voorgestelde
artikel 5a van de WIB.
De informatie die reeds voorhanden is moet binnen twee maanden
verstrekt worden. Indien het CLO een onderzoek moet instellen, kost dit
meer tijd en gaat een zesmaandstermijn gelden voor de verstrekking van
de inlichtingen (eerste lid). Op grond van het tweede lid kunnen ook
andere termijnen overeengekomen worden. Dit kan bijvoorbeeld het geval
zijn indien het gaat om zeer complexe en/of tijdrovende zaken. In ieder
geval zal binnen zeven werkdagen een ontvangstbevestiging worden
gestuurd aan de lidstaat die het verzoek om inlichtingen doet (derde lid).
Indien niet aan het verzoek om inlichtingen kan worden voldaan, of
aanvullende informatie nodig is, wordt de verzoekende autoriteit hiervan
op de hoogte gesteld. Het verzoek om aanvullende informatie verlengt de
termijn waarbinnen aan het verzoek om inlichtingen moet worden
voldaan.
Artikel I, onderdeel F (artikel 6b van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Op grond van het huidige artikel 6 van de WIB kan de Minister van
Financiën afspreken met de bevoegde autoriteiten van andere staten om
automatisch inlichtingen uit te wisselen over specifieke gegevenscategorieën. Echter, op grond van Richtlijn 2011/16/EU is een bevoegde autoriteit
van een lidstaat vanaf 1 januari 2014 verplicht ten aanzien van een aantal
specifieke inkomsten- en vermogenscategorieën automatisch de
inlichtingen te verstrekken waarover zij beschikt. In het voorgestelde
artikel 6b van de WIB is daarom een – aan Richtlijn 2011/16/EU ontleende
– lijst van inkomens- en vermogenscategorieën opgenomen waarbij de
Minister van Financiën automatisch gegevens verstrekt aan de bevoegde
autoriteiten van andere lidstaten. Op grond van genoemd artikel 6 blijft
het mogelijk om afspraken te maken over gegevensuitwisseling met derde
staten. Ook blijft het mogelijk met lidstaten afspraken te maken over het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

11

automatisch uitwisselen van gegevens die niet zijn opgenomen in het
voorgestelde artikel 6b van de WIB.
Nederland wordt geacht over gegevens te beschikken indien deze zich in
de belastingdossiers van belastingplichtigen in Nederland bevinden en
deze opvraagbaar zijn overeenkomstig de Nederlandse procedures voor
het verzamelen en verwerken van inlichtingen. Er vindt op grond van het
voorgestelde artikel 6b, derde lid, van de WIB geen automatische
uitwisseling plaats met een lidstaat die heeft aangegeven geen inlichtingen te willen ontvangen inzake één of meer categorieën of die zelf over
geen enkele categorie gegevens beschikt. In het vierde lid wordt de
termijn opgenomen waarbinnen automatisch inlichtingen moeten worden
verstrekt.
Artikel I, onderdeel G (artikel 7 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Voorgesteld wordt om de aanhef van het eerste lid van artikel 7 van de
WIB zodanig te herformuleren, dat er met ingang van 1 januari 2013
sprake zal zijn van een verplichting om in de in dat artikel genoemde
gevallen uit eigen beweging inlichtingen te verstrekken aan lidstaten. Dit
in tegenstelling tot de huidige tekst van artikel 7 van de WIB die geen
verplichting, maar alleen een mogelijkheid inhoudt om spontaan
inlichtingen te verstrekken. Deze optionele mogelijkheid tot het spontaan
verstrekken van inlichtingen wordt in het voorgestelde artikel 7, tweede
lid, van de WIB wel gehandhaafd voor staten. Zoals aangegeven in het
algemeen deel heeft een bepaling, wanneer die zowel op staten als
lidstaten kan zien, betekenis in de relatie tot (derde) staten.
Artikel I, onderdeel H (afdeling 3a van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In verband met een herindeling van de hoofdstukken en afdelingen van de
WIB komt afdeling 3a van die wet te vervallen. De regels met betrekking
tot notificatie zullen worden opgenomen in afdeling 4 «Onderzoek in het
kader van te verlenen bijstand».
Artikel I, onderdeel I (artikel 7a van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In het voorgestelde artikel 7a van de WIB wordt met betrekking tot de
spontane uitwisseling van inlichtingen bepaald dat de informatie uiterlijk
binnen één maand nadat de inlichtingen beschikbaar zijn, uitgewisseld
moeten worden. Deze termijn is, net als bij de informatieverstrekking op
verzoek, opgenomen om een effectieve uitwisseling van informatie
mogelijk te maken.
Artikel I, onderdeel J (artikel 8 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In artikel 8 van de WIB zijn de mogelijkheden voor een onderzoek in het
kader van de wederzijdse bijstand geregeld. In het voorgestelde nieuwe
tweede lid van dit artikel wordt bepaald dat een dergelijk onderzoek ook
kan plaatsvinden op verzoek van de bevoegde autoriteit van een verzoekende staat. Indien de Minister van Financiën een dergelijk verzoek niet
noodzakelijk acht, bijvoorbeeld omdat er efficiëntere manieren zijn om de
gevraagde informatie te verstrekken dan het specifieke onderzoek waar
door de verzoekende autoriteit van een andere lidstaat om is verzocht,
deelt hij de redenen hiervoor mee aan die verzoekende autoriteit. Tijdens
het onderzoek kunnen documenten worden ingezien en kunnen kopieën
worden gemaakt. Op grond van artikel 49, tweede lid, van de Algemene
wet inzake rijksbelastingen (AWR) is het echter niet mogelijk de originele
documenten mee te nemen, maar slechts een kopie hiervan te maken.
Artikel 6, vierde lid, van Richtlijn 2011/16/EU is dan ook niet geïmplementeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

12

Artikel I, onderdeel K (artikel 8a van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Het voorgestelde artikel 8a, eerste lid, van de WIB is ten opzichte van het
huidige artikel 8a, eerste lid, geherformuleerd teneinde dit meer aan te
laten sluiten bij de tekst van Richtlijn 2011/16/EU. Door de herformulering
wordt het begrip gelijktijdig onderzoek verduidelijkt. Hiervan is namelijk
sprake als één of meer staten, elk op hun eigen grondgebied, controles
uitvoeren ten behoeve van een gezamenlijk of complementair belang. De
inlichtingen die worden verkregen door deze controles kunnen vervolgens
worden uitgewisseld tussen de staten. De in het voorgestelde artikel 8a,
tweede tot en met vierde lid, van de WIB opgenomen regels ten aanzien
van de gelijktijdige controles zijn thans nog opgenomen in de Uitvoeringsregeling internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen.
Door deze in het voorgestelde artikel 8a van de WIB op te nemen, komen
alle bepalingen over gelijktijdige controles in één artikel te staan.
Artikel I, onderdeel L (artikel 9 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In sommige gevallen kan het voor een effectieve uitwisseling van
informatie van belang zijn dat ambtenaren uit een andere staat aanwezig
zijn bij een onderzoek dat in Nederland wordt uitgevoerd door ambtenaren van de rijksbelastingdienst of andere ambtenaren die zijn belast
met de heffing van belastingen. Een bevoegde autoriteit van een staat kan
hiertoe een verzoek doen bij de Minister van Financiën. De Minister van
Financiën of de instelling of persoon aan wie hij deze taak gemandateerd
heeft kan op grond van zo’n verzoek besluiten dat bevoegde ambtenaren
uit die andere staat aanwezig mogen zijn bij het onderzoek of op kantoren
van de betreffende ambtenaren (voorgestelde eerste lid). Door deze
bepaling wordt het mogelijk dat ambtenaren van een andere staat ook
toegang hebben tot kantoren van ambtenaren van gemeenten of
waterschappen. Het is dan ook niet nodig een bepaling op te nemen in de
Gemeentewet, de Provinciewet of de Waterschapswet. Tevens kan
overeengekomen worden dat de buitenlandse ambtenaren personen
kunnen ondervragen en dat zij toegang krijgen tot documenten, boeken
en andere bescheiden, waaronder digitale gegevens (voorgestelde tweede
lid). Indien nodig kunnen door de Minister van Financiën voorwaarden
worden gesteld aan de aanwezigheid van de buitenlandse ambtenaren.
Buitenlandse ambtenaren die in Nederland aanwezig zijn, moeten altijd
papieren kunnen overleggen waaruit hun identiteit en hun bevoegdheid
blijkt (voorgestelde derde lid).
Artikel I, onderdeel M (artikel 12 van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Het voorgestelde artikel 12 van de WIB correspondeert met het huidige
artikel 7a van die wet en ziet op de notificatie van stukken. Alleen het
derde lid van genoemd artikel 7a wordt niet overgenomen in het
voorgestelde artikel 12. Aan deze bepaling bestaat in het voorgestelde
artikel 12 geen behoefte meer omdat met het eveneens in dit wetsvoorstel
opgenomen artikel 22 van de WIB al een bepaling wordt opgenomen op
basis waarvan bij ministeriële regeling nadere regels kunnen worden
gesteld ter uitvoering van hoofdstuk II. Het voorgestelde artikel 12, derde
lid, van de WIB ziet op het informeren van de bevoegde autoriteit die een
verzoek tot notificatie heeft gedaan over het gevolg dat aan het verzoek is
gegeven.
De spiegelbeeldsituatie, namelijk dat Nederland aan een buitenlandse
belastingautoriteit een verzoek tot betekening doet, is niet opgenomen in
dit voorstel van wet. In Nederland speelt de betekening van stukken alleen
bij de invordering van belastingschulden. Verzoeken om wederzijdse
bijstand die zien op de invordering worden gedaan op grond van de WWB
2012 en niet op grond van de WIB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

13

Artikel I, onderdeel N (afdeling 5 van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In verband met een herindeling van de hoofdstukken en afdelingen van de
WIB worden de aanduiding en het opschrift van hoofdstuk III van die wet
op deze plaats vervangen door de aanduiding en het opschrift van
afdeling 5.
Artikel I, onderdeel O (artikel 13 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen )
Het voorgestelde artikel 13 van de WIB is het enige artikel in de nieuwe
afdeling 5 van hoofdstuk III van die wet . Op grond van dit artikel verlenen
de colleges van gedeputeerde staten, de colleges van burgemeester en
wethouders en de dagelijkse besturen van de waterschappen desgevraagd hun medewerking aan de Minister van Financiën in zijn hoedanigheid als centraal verbindingsbureau bij een verzoek om bijstand.
Artikel I, onderdeel P (afdeling 6 van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In een nieuwe afdeling 6 van hoofdstuk III van de WIB worden de
– bestaande – algemene bepalingen opgenomen. Deze bepalingen zien op
alle door Nederland te verlenen vormen van bijstand.
Artikel I, onderdeel Q (artikel 14 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Het huidige artikel 13 van de WIB, waarin de redenen zijn opgenomen op
grond waarvan de Minister van Financiën een verzoek om bijstand kan
weigeren, wordt in artikel I, onderdeel O, van dit wetsvoorstel
vernummerd tot artikel 14. Met betrekking tot dit artikel worden twee
nieuwe leden voorgesteld. In het voorgestelde artikel 14, derde lid, van de
WIB wordt geregeld dat de verstrekking van inlichtingen niet mag worden
geweigerd louter omdat de inlichtingen bij een bank, een andere
financiële instelling of degene die voor die financiële instelling optreedt,
berusten, of omdat de inlichtingen betrekking hebben op eigendomsbelangen van een persoon. Hoewel deze omstandigheden ook zonder
nadere bepaling voor Nederland geen reden zullen zijn om een verzoek
om inlichtingen te weigeren, wordt artikel 18, tweede lid, van Richtlijn
2011/16/EU, teneinde elke twijfel uit te sluiten, toch expliciet opgenomen
in artikel 14, derde lid, van de WIB. De verstrekking van inlichtingen mag
op grond van artikel 18, eerste lid, van de Richtlijn 2011/16/EU ook niet
worden geweigerd uitsluitend omdat Nederland geen binnenlands belang
bij de inlichtingen heeft. Deze weigeringsgrond wordt niet opgenomen in
artikel 14 van de WIB. De WIB geeft namelijk juist een wettelijk kader voor
het uitwisselen van inlichtingen in het geval er geen direct Nederlands
heffingsbelang is. Het voorgestelde artikel 14, vierde lid, van de WIB
bepaalt dat de verzoekende staat geïnformeerd moet worden op welke
gronden het verzoek om inlichtingen wordt afgewezen.
Artikel I, onderdeel R (hoofdstuk IV van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In verband met een herindeling van de hoofdstukken en afdelingen van de
WIB komen de aanduiding en het opschrift van hoofdstuk IV van die wet
op deze plaats te vervallen.
Artikel I, onderdeel S (artikel 15 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In het voorgestelde artikel 15 van de WIB wordt opgenomen dat indien op
verzoek of spontaan inlichtingen worden verstrekt aan een andere staat,
de Minister van Financiën kan vragen wat het effect van de verstrekte
inlichtingen is geweest in die andere staat. Op die wijze kan een staat
inzicht krijgen in de resultaten van verleende wederzijdse bijstand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

14

Artikel I, onderdeel T (artikel 16 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Het voorgestelde artikel 16 van de WIB ziet op de geheimhouding van de
aan andere staten verstrekte gegevens. Eenzelfde regeling is opgenomen
in het huidige artikel 14, tweede lid, van de WIB. Op grond van deze
bepaling worden geen inlichtingen verstrekt indien de geheimhouding in
de andere staten niet is gewaarborgd.
Artikel I, onderdeel U (artikelen 17 tot en met 22 van de Wet op de
internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
Verstrekte inlichtingen mogen door de ontvangende staat in beginsel
alleen worden gebruikt voor de heffing van belastingen. Met het oog op
een efficiënte administratieve samenwerking mogen de krachtens Richtlijn
2011/16/EU verkregen inlichtingen door lidstaten ook voor andere
doeleinden worden gebruikt. Deze doeleinden worden limitatief
opgesomd in de onderdelen a, b en c van het voorgestelde artikel 17,
eerste lid, van de WIB. Voor gebruik buiten deze doeleinden moet
toestemming worden verleend door de Minister van Financiën. Deze
toestemming verleent hij aan andere lidstaten in ieder geval indien de
inlichtingen in Nederland ook voor soortgelijke andere doeleinden
gebruikt kunnen worden. Indien landen die niet deel uitmaken van de EU,
verkregen inlichtingen voor andere doeleinden willen gebruiken dan voor
de heffing van belastingen, moet de Minister van Financiën daarvoor
toestemming verlenen.
Indien de Minister van Financiën een samenwerking aangaat met een
staat die verder reikt dan de mogelijkheden die Richtlijn 2011/16/EU biedt,
zal hij deze verdere samenwerking ook aangaan met lidstaten die daarom
verzoeken (het voorgestelde artikel 18 van de WIB).
Het gebruik van standaardformulieren en de communicatie via elektronische weg, zijn opgenomen in het voorgestelde artikel 19 van de WIB.
De Minister van Financiën brengt op grond van Richtlijn 2011/16/EU geen
kosten in rekening aan een andere lidstaat bij het verlenen van wederzijdse bijstand, tenzij het kosten betreft die betaald zijn aan deskundigen.
Daar staat tegenover dat andere lidstaten ook geen kosten in rekening
zullen brengen voor de bijstand die verleend wordt aan Nederland. Wel
kunnen staten in individuele gevallen afspraken maken over een kostenvergoeding (het voorgestelde artikel 20 van de WIB).
Verzoeken om bijstand worden in een onderling overeengekomen taal
gedaan. In bijzondere gevallen kan om een vertaling in het Nederlands
verzocht worden van het verzoek om bijstand (het voorgestelde artikel 21
van de WIB).
De Europese Commissie houdt in Richtlijn 2011/16/EU in verschillende
bepalingen ruimte open om nadere regels te stellen om zo op een later
moment een praktische invulling te kunnen geven aan die bepalingen. Het
kan daarbij alleen gaan om uitvoeringskwesties, er kunnen geen nieuwe
verplichtingen worden gecreëerd. Het betreft bijvoorbeeld bepalingen
over de inhoud van de formulieren en het gebruik van het digitale
netwerk. Ook richting derde staten kan de behoefte bestaan om bepaalde
uitvoeringskwesties in lagere regelgeving neer te leggen. Daartoe is in
artikel 22 van de WIB een algemene delegatiegrondslag voor de
toepassing van hoofdstuk II van die wet opgenomen. Hierdoor wordt het
mogelijk om, indien nodig, snel uitvoering te kunnen geven aan de nadere
regels van de Europese Commissie. Dergelijke nadere regels zullen
worden opgenomen in de al bestaande Uitvoeringsregeling internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

15

Artikel I, onderdeel V (artikelen 23 tot en met 34 van de Wet op de
internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In verband met de herindeling van de hoofdstukken van de WIB wordt op
deze plaats een nieuw hoofdstuk III in die wet ingevoegd waarin alle
bepalingen worden opgenomen die zien op de door Nederland te
ontvangen bijstand. Afdeling 1 van dat hoofdstuk bevat de bepalingen
over de verzoeken om bijstand.
De Minister van Financiën kan verzoeken om inlichtingen (voorgestelde
artikel 23, eerste lid, van de WIB), of om een administratief onderzoek
(voorgestelde artikel 23, tweede lid, van de WIB) indien de gevraagde
informatie naar verwachting van belang is voor de heffing van belastingen. Dit kan hij zowel eigener beweging doen, als op verzoek van de
lokale overheden. In dat laatste geval zullen de lokale overheden alle
informatie moeten verstrekken die nuttig kan zijn voor het doen van zo’n
verzoek. Ingevolge het voorgestelde artikel 24 van de WIB worden de
lokale overheden op de hoogte gesteld van de reactie op een verzoek om
bijstand. Op grond van het voorgestelde artikel 23, vierde lid, van de WIB
kunnen termijnen in overleg worden overeengekomen waarbinnen de
gevraagde inlichtingen verstrekt worden.
De nieuwe afdeling 2 van hoofdstuk III van de WIB ziet op automatisch en
spontaan verkregen inlichtingen. Het voorgestelde artikel 25 van de WIB
biedt de mogelijkheid om aan een andere lidstaat aan te geven dat
Nederland niet automatisch inlichtingen wenst te ontvangen inzake
bepaalde vermogenscategorieën of onder een minimumbedrag.
Efficiencyoverwegingen kunnen hierbij een rol spelen. Nederland maakt
op dit moment geen gebruik van deze mogelijkheid.
Het voorgestelde artikel 26 van de WIB regelt de termijn waarbinnen de
ontvangst van spontaan ontvangen inlichtingen moet worden bevestigd.
In de nieuwe afdeling 3 van hoofdstuk III van de WIB wordt de bepaling
opgenomen dat ambtenaren die belast zijn met de heffing van belastingen
aanwezig kunnen zijn bij een administratief onderzoek dat wordt
uitgevoerd in een andere staat. De hierbij geldende voorwaarden, over
bijvoorbeeld het door de Nederlandse ambtenaren kunnen ondervragen
van personen en kunnen onderzoeken van documenten worden gesteld
door de andere staat (het voorgestelde artikel 27 van de WIB).
In de nieuwe afdeling 4 van hoofdstuk III van de WIB komen de algemene
bepalingen. Deze algemene bepalingen zijn het spiegelbeeld van de
algemene bepalingen die worden opgenomen in hoofdstuk II, afdeling 6,
van die wet. Zo wordt ook in genoemd hoofdstuk III, afdeling 4, een
bepaling opgenomen over de geheimhouding. Het voorgestelde artikel 28
van de WIB regelt dat artikel 67 van de AWR van overeenkomstige
toepassing is op inlichtingen die worden verkregen in het kader van de
wederzijdse bijstand. Deze bepaling komt overeen met het huidige
artikel 14, eerste lid, van de WIB.
Op verzoek van een lidstaat doet de Minister van Financiën een melding
over het resultaat van het gebruik van de op verzoek of spontaan
ontvangen inlichtingen (voorgestelde artikel 29, eerste lid van de WIB).
Daarbij zal uiteraard de geheimhouding van artikel 67 van de AWR in acht
worden genomen. In het tweede lid van het voorgestelde artikel 29 van de
WIB is een terugmelding opgenomen die ziet op de automatische
uitwisseling van inlichtingen.
Het voorgestelde artikel 30 van de WIB komt inhoudelijk overeen met het
eveneens in dit wetsvoorstel voorgestelde artikel 17 van die wet waarin de
opsomming staat voor welke doeleinden verkregen inlichtingen mogen
worden gebruikt. In beginsel is dit doel beperkt tot de heffing van
belastingen. Inlichtingen die worden verkregen op grond van Richtlijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

16

2011/16/EU mogen verder nog voor enkele limitatief opgesomde
doeleinden worden gebruikt. Voor het gebruik van inlichtingen voor
andere doeleinden zal toestemming moeten worden verkregen van de
staat die de inlichtingen verstrekt. Het vierde lid van genoemd artikel 30
zorgt ervoor dat inlichtingen en andere bescheiden die zijn verkregen ter
uitvoering van Richtlijn 2011/16/EU op dezelfde wijze als bewijs kunnen
worden aangevoerd als soortgelijke inlichtingen die worden verkregen in
Nederland zelf.
Het voorgestelde artikel 31 van de WIB geeft regels over de doorlevering
aan lidstaten van inlichtingen die Nederland heeft ontvangen van staten
en omgekeerd. Indien inlichtingen worden ontvangen van een staat kan
alleen doorlevering plaatsvinden aan een lidstaat als dat is overeengekomen met die staat (eerste lid). Inlichtingen die ontvangen zijn van een
lidstaat mogen alleen worden doorgeleverd als de lidstaat daarvoor
toestemming heeft verleend en de betrokken staat alles doet om
belastingfraude tegen te gaan.
De voorgestelde artikelen 32 en 33 van de WIB bevatten bepalingen over
het gebruik van standaardformulieren en over de te gebruiken taal. Een
verzoek om inlichtingen wordt in beginsel gedaan in een overeengekomen taal. Nederland kan in bijzondere gevallen op verzoek van de
aangezochte lidstaat het verzoek om inlichtingen doen in één van de
officiële talen van die aangezochte lidstaat.
In het voorgestelde artikel 34 van de WIB is, net als in het voorgestelde
artikel 22, een delegatiegrondslag gecreëerd om nadere regels van de
Europese Commissie bij lagere regelgeving te stellen. De nadere regels
van de Europese Commissie kunnen alleen zien op uitvoeringskwesties, er
kunnen geen nieuwe verplichtingen worden gecreëerd.
Het betreft bijvoorbeeld bepalingen over de inhoud van de formulieren en
het gebruik van het digitale netwerk. Ook richting derde staten kan de
behoefte bestaan om bepaalde uitvoeringskwesties in lagere regelgeving
neer te leggen.
Artikel I, onderdeel W (hoofdstuk IV van de Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In verband met een herindeling van de hoofdstukken en afdelingen wordt
hoofdstuk V vernummerd tot hoofdstuk IV.
Artikel I, onderdeel X (artikel 35 van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen)
In Richtlijn 2011/16/EU is een bepaling opgenomen op basis waarvan
verwijzingen naar de ingetrokken Richtlijn 77/799/EEG gelden als
verwijzing naar Richtlijn 2011/16/EU. Deze bepaling kent een praktische
achtergrond en wordt geïmplementeerd in het voorgestelde artikel 35 van
de WIB.
Artikel II (inwerkingtreding)
Deze wet treedt ingevolge artikel II in werking met ingang van 1 januari
2013. De wijzigingen die zijn opgenomen in deze wet gelden alleen voor
verzoeken die zijn gedaan op of na 1 januari 2013. De bepaling die ziet op
de automatische gegevensuitwisseling treedt in 2015 in werking en vindt
voor het eerst toepassing op gegevens en inlichtingen die betrekking
hebben op tijdstippen die zijn gelegen of belastingtijdvakken die
aanvangen op of na 1 januari 2014.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 246, nr. 3

17