2021D48104

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd over de Geannoteerde agenda JBZ-Raad
9-10 december 2021 (Kamerstuk 32 317, nr. 723), Verslag van de formele
JBZ-raad van 7-8 oktober 2021 (Kamerstuk 32 317, nr. 722), Negende editie
van het door de Europese Commissie jaarlijks gepubliceerde Europees
Justitie Scorebord (EJS) (Kamerstuk 22 112, nr. 3199) en Fiche: Commissie
aanbeveling inzake de bescherming van journalisten (Kamerstuk 22 112,
nr. 3233).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Van Meenen
Adjunct-griffier van de commissie,
Burger

nds-tk-2021D48104

1

Inhoudsopgave
I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1.
Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie
2.
Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie
3.
Vragen en opmerkingen vanuit de SP-fractie
4.
Vragen en opmerkingen vanuit de Volt-fractie

2
2
3
4
6

II.

Reactie van de bewindspersonen

8

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Vragen en opmerkingen vanuit de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de JBZ-raad van 9 en 10 december 2021. Zij
stellen graag nog enkele vragen over deze agenda.
Geannoteerde agenda JBZ-Raad 9-10 december 2021
NextGeneration EU – voorkomen van infiltratie door georganiseerde
criminaliteit
De leden van de VVD-fractie vinden het een zorgelijke ontwikkeling dat
criminelen misbruik maken van Europese fondsen die bedoeld zijn om de
schade van de coronacrisis te herstellen. Kunt u nader duiden op wat voor
manier zij dit doen? Heeft u signalen ontvangen dat dit in Nederland ook
gebeurt en zo ja, op welke schaal?
Voornoemde leden vinden het positief dat deze problematiek tot een
integrale aanpak noopt. Zij lezen onder andere over onderlinge gegevensdeling tussen EU-organen maar ook tussen bevoegde nationale autoriteiten. In hoeverre belemmert nationale wetgeving deze gegevensdeling?
Zijn er andere lidstaten die hier tegenaan lopen?
Is de aanpak op dit moment sluitend? Zo nee, welke EU-lidstaten
bemoeilijken die sluitende aanpak? Betekent dit voorts dat Operatie
Sentinel niet actief is in die lidstaten? Wat wordt er in dat geval gedaan
om de aanpak wel sluitend te maken, opdat alle EU-lidstaten fraude met
Europees belastinggeld gaan aanpakken?
Verslag van de formele JBZ-raad van 7-8 oktober 2021
De leden van de VVD-fractie hebben de antwoorden van de bewindspersonen met interesse gelezen en hebben daarover nog enkele vragen.
Deze leden lezen dat de Europese Commissie (EC) zorgen heeft over het
feit dat nog niet alle lidstaten wetgeving hebben aangenomen om hun
nationale justitiële systemen aan te passen voor de implementatie van de
verordening inzake het Europees Openbaar Ministerie (EOM-verordening).
Hoe verloopt de implementatie van de EOM-verordening in Nederland?
Welke lidstaten lopen achter met deze implementatie? Wat wordt er
gedaan om deze lidstaten te activeren deze wetgeving wel aan te nemen?
Voornoemde leden lezen over de Europese inzet in de strijd tegen
(seksueel) kindermisbruik en verwelkomen deze inzet. Is de aangekondigde wetgeving inmiddels gepresenteerd? Hoe sluit de Europese inzet
aan op de Nederlandse inzet in de strijd tegen seksueel kindermisbruik?
Maakt Europese wetgeving het beter mogelijk om in Nederland gevestigde hostingbedrijven aan te pakken?

2

2. Vragen en opmerkingen vanuit de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de JBZ-Raad op 9 en 10 december 2021 te
Brussel. Zij hebben hierover nog enkele kritische vragen.
Geannoteerde agenda JBZ-Raad 9-10 december 2021
Samenwerking tussen de contraterrorisme autoriteiten
De leden van de D66-fractie lezen dat de EU contraterrorisme coördinator
(EUCTC) Ilkka Salmi tijdens een bezoek aan Nederland op 15 en
16 november jl. zijn prioriteiten heeft toegelicht. Kunt u toelichten in
hoeverre de genoemde prioriteiten overeenkomen met de prioriteiten in
het Nederlandse contra-terrorisme beleid?
Deze leden merken op dat drie ideologieën in de geannoteerde agenda
genoemd worden: jihadisme, rechts- en links extremisme. Zijn deze drie
ideologieën genoemd door de EUCTC als zijnde de drie grootste
dreigingen? Zo ja, verschilt de dreiging in Europa daarin van die in
Nederland, waar de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en
Veiligheid (NCTV) het jihadisme en het rechts-extremisme als grootste
dreigingen aanduidt? Hoe verklaart u dat?
Ministeriële conferentie over het tegengaan van seksueel kindermisbruik
De leden van de D66-fractie onderschrijven dat internetdiensten een grote
verantwoordelijkheid dragen in de strijd tegen online seksueel kindermisbruik. Hoe zou die verantwoordelijkheid volgens u vorm moeten krijgen?
Hoe zou een gezamenlijke Europese aanpak daaraan bij kunnen dragen?
EU toetreding tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(EVRM)
De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat de onderhandelingen inzake
de toetreding van de EU tot het EVRM zijn hervat en er inmiddels
meerdere onderhandelingsronden hebben plaatsgevonden. Zij lezen dat
er over het algemeen een constructieve houding is en de meeste
niet-EU-leden van de Raad van Europa (RvE) bereidheid tonen om mee te
denken. Kunt u aangeven welke EU-leden en welke niet-EU leden van de
RvE in deze onderhandelingen minder constructief zijn? Wat zijn hun
bezwaren? Wat gaat u doen om bij deze staten een bereidwillige houding
te creëren? Voorts lezen deze leden dat de EU parallel aan de onderhandelingsronden op raadswerkgroepniveau aan de uitwerking van interne
regels werkt die de lidstaten en de EU onderling moeten vaststellen.
Waarover gaan deze interne regels? Kunt u aangeven wat hierbij de inzet
van het kabinet is?
Geleerde lessen Covid-19 noodwetgeving
De leden van de D66-fractie steunen de gedachtewisseling over geleerde
lessen ten aanzien van de Covid-19-noodwetgeving. Zij lezen dat u tijdens
de Raad het belang en de noodzaak van parlementaire en rechterlijke
controle bij noodwetgeving zal onderstrepen. Zij vragen welke lessen u
namens Nederland bij deze gedachtewisseling zal inbrengen en op welke
gebieden/onderwerpen u denkt te kunnen leren van andere lidstaten.
Tegengaan haatmisdrijven en haatzaaien
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voornemen van de EC om de lijst met eurocrimes uit artikel 83

3

VWEU uit te breiden met haatmisdrijven en haatzaaien. Zij lezen dat
Nederland vanwege gebrek aan haalbaarheid van dit voorstel graag
alternatieve of aanvullende voorstellen ziet.
Aan welke voorstellen wordt daarbij gedacht? Wat maakt dat die
voorstellen wel haalbaar zouden zijn? Op welke wijze zoekt Nederland
daarbij de samenwerking op met Frankrijk, gegeven dat het tegengaan
van haatmisdrijven en haatzaaien een prioriteit is van het inkomende
Franse Voorzitterschap?
Stand van zaken Europees Openbaar Ministerie
De leden van de D66-fractie zijn verheugd te lezen dat het EOM afgaande
op de eerste berichten een voortvarende start lijkt te maken. Kunt u
aangeven hoeveel geld de rechtszaken bij het EOM de EU zullen
opleveren? Bent u bereid de Kamer elk kwartaal te informeren over dit
bedrag? Deze leden lezen voorts dat er nog trajecten voltooid moeten
worden voor het EOM volledig operationeel kan zijn. Kunt u aangeven
welke trajecten dit zijn? Kunt u aangeven hoe het – na het vonnis van de
Sloveense bestuursrechter van 5 oktober – staat met de voordracht van
Slovenië voor het EOM? Kunt u bij de aankomende JBZ-raad wederom
aandacht vragen voor deze kwestie bij zijn Sloveense evenknie?
Toekomstige justitie-onderwerpen
De leden van de D66-fractie lezen dat de EC in het voorjaar van 2022 zal
beoordelen in hoeverre de convergentie op het terrein van voorlopige
hechtenis en detentieomstandigheden kan bijdragen aan de verbetering
van betere grensoverschrijdende justitiële samenwerking. Zij lezen dat er
steun is van de lidstaten om goede praktijken uit te wisselen, maar geen
draagvlak voor convergentie van standaarden. Deze leden vragen of u
naar aanleiding van de presentatie van de EC hierover expliciet aandacht
wil vragen voor het naleven van minimumstandaarden voor detentieomstandigheden door andere lidstaten. Dat is van belang voor de effectieve
uitvaardiging en uitvoering van het Europees arrestatiebevel (EAB).
Daarvoor is ook van belang dat de nationale instantie die beslist over het
EAB onafhankelijk is. Deze leden wijzen u erop dat de instantie die daartoe
in Nederland is aangewezen, het Openbaar Ministerie, daar niet aan
voldoet, omdat u in concrete strafzaken een aanwijzingsbevoegdheid
heeft. Deze leden wijzen erop dat deze aanwijzingsbevoegdheid dient te
vervallen om te voldoen aan de EU-vereisten. Graag vragen zij u hierop te
reageren.
Jaarlijkse rapportage EU-Handvest van de grondrechten
De leden van de D66-fractie kijken met belangstelling uit naar het rapport
over de toepassing van het EU-Handvest van de grondrechten in een
digitaal tijdperk in lidstaten en de toelichting daarop van de EC. Deze
leden zijn van mening dat het Handvest alleen haar potentieel kan
benutten als dit document voldoende bekendheid geniet binnen de
lidstaten. Zij constateren dat de bekendheid nog altijd kan verbeteren.
Deze leden vragen u daarom of u aandacht kunt vragen voor de
bekendheid van het Handvest als het rapport over de toepassing van het
EU-Handvest besproken wordt.
3. Vragen en opmerkingen vanuit de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda. Dit leidt tot enkele vragen bij deze leden. Daarnaast
hebben zij nog enkele vragen over andere Europese aangelegenheden op
het terrein van binnenlandse zaken en justitie.

4

Geannoteerde agenda JBZ-Raad 9-10 december 2021
De leden van de SP-fractie lezen dat de EC een nieuwe Prüm-verordening
zal presenteren. Daarover hebben zij de volgende vragen. Het kabinet
geeft in de geannoteerde agenda aan dat Prüm voortaan met een centrale
router gaat werken. Wat houdt dat in? Daarnaast lezen deze leden dat de
EC voornemens is om Europol rechtstreeks toegang te geven tot de
Prüm-gegevens. In de consultatie van de EC gaf het kabinet nog aan te
onderzoeken wat het betekent om Europol toegang te geven tot deze
gegevens. Bent u inmiddels tot een standpunt gekomen hieromtrent en zo
ja, wat is dat standpunt? Vindt u het wenselijk wanneer Europol op eigen
houtje deze gevoelige, justitiële gegevens kan inzien? Als laatste zijn de
leden van de SP-fractie bijzonder gefascineerd door het toevoegen van
politiegegevens aan Prüm. Om welke gegevens gaat het hier precies en
wat vindt u hiervan? Gaat dit er uiteindelijk tot leiden dat de Letse
autoriteiten precies weten wanneer iedere Nederlander met de politie in
aanraking is geweest?
Dan hebben de aan het woord zijnde leden nog vragen over het
tegengaan van haatmisdrijven en haatzaaien. Met de toenemende
polarisatie in de maatschappij onderstrepen deze leden het belang van
deze strijd. Maar de leden van de SP-fractie lezen in de geannoteerde
agenda dat de EC voornemens is om artikel 83 van het VWEU uit te
breiden met haatmisdrijven en haatzaaien. Voornoemde leden merken op
dat dit een ingrijpend besluit is dat de EU competenties geeft om zich in te
spannen tegen deze misdrijven. U spreekt uw teleurstelling uit over de
verwachting dat het voorstel om haatmisdrijven en haatzaaien niet op de
benodigde unanimiteit van de Europese Raad kan rekenen. Kunt u
toelichten waarom zij het nodig acht en het subsidiair en proportioneel
vindt om haatmisdrijven en haatzaaien toe te voegen aan artikel 83
VWEU? Kunt u toelichten waarom Nederland in de strijd tegen haatmisdrijven en haatzaaien samenwerking met andere lidstaten nodig acht?
Kunt u een overzicht geven van welke verordeningen en richtlijnen op het
terrein van binnenlandse zaken en justitie gebaseerd zijn op artikel 83
VWEU?
Verslag van de formele JBZ-raad van 7-8 oktober 2021
De leden van de SP-fractie lezen in het verslag van de vorige JBZ-Raad dat
er geen minimumstandaarden voor detentie vast zijn gesteld. Daarentegen heeft de EC wel aangekondigd financiering beschikbaar te stellen
voor detentie. Voornoemde leden hebben daarover de volgende vragen.
Uit welk fonds of potje gaat de EC dit bekostigen? Welke voorwaarden
worden er aan dit geld gesteld? Waarom zijn lidstaten eigenlijk niet in
staat om de detentieomstandigheden in hun eigen land op orde te stellen?
Kunnen enkele lidstaten de financiële verantwoordelijkheid niet aan om
voor degelijke detentie te betalen waardoor de EC nu bij moet schieten?
Gaat Nederland nu meebetalen aan de gevangenissen in Roemenië terwijl
de werkdruk bij onze eigen Dienst Justitiële Instellingen al te hoog is? Of
gaat Nederland hier ook geld uit putten? Zo nee, waarom niet? Als
Slowakije hier geld voor vraagt dan kan u wellicht ook een bijdrage
krijgen voor uw plannen in Vlissingen, Lelystad en Vught. Deze leden
ontvangen op dit punt graag een reactie.
Negende editie van het door de Europese Commissie jaarlijks gepubliceerde Europees Justitie Scorebord (EJS)
De leden van de SP-fractie hebben, zoals inmiddels gebruikelijk, aandacht
voor de staat van de rechtsstaat in de diverse lidstaten. Lidstaten zijn daar
zelf primair voor verantwoordelijk. Toch lijken diverse lidstaten er een

5

loopje mee te nemen. Voornoemde leden constateren dat in Nederland
landen zoals Hongarije en Polen het publieke debat domineren. Maar deze
leden merken op dat ook andere lidstaten het minder nauw nemen met de
rechtstaat, zij denken onder andere aan Roemenië, Malta en Tsjechië. Kunt
u toelichten over welke lidstaten u zorgen heeft over de situatie van de
rechtsstaat en hoe u daar aandacht voor vraagt in de diverse gremia?
De leden van de SP-fractie ontkomen er niet aan om opnieuw stil te staan
bij Polen.
Het Poolse Constitutionele Hof heeft Artikel 6 van het Europese Verdrag
voor de Rechten van de Mens in strijd met de Poolse Grondwet
verklaard.1 Kunt u op dit nieuwe dieptepunt reageren? Vindt u nog altijd
dat er sprake is van «wederzijds vertrouwen» in de rechtsstaat van Polen?
Zo nee, welke conclusies verbindt u hier aan?
4. Vragen en opmerkingen vanuit de Volt-fractie
Geannoteerde agenda JBZ-Raad 9-10 december 2021
Richtlijn kritieke entiteiten (CER-richtlijn)
De leden van de Volt-fractie constateren dat een voor het kabinet
belangrijk punt ten aanzien van de Richtlijn kritieke entiteiten een
uitzonderingsclausule voor nationale veiligheid is. Waarom houdt u vast
aan een algemeen geformuleerde uitzonderingsclausule? Ziet u ruimte
voor andere vormen van uitzonderingsclausules? Zoals een specifieke
uitzonderingsclausule? Zo nee, waarom niet?
Hoe kan Europese samenwerking bijdragen aan het vergroten van
nationale veiligheid?
Uitvoering interoperabiliteit
Ten aanzien van de uitvoering interoperabiliteit vragen de leden van de
Volt-fractie of het mogelijk is dat u niet instemt met de aangepaste
planning omtrent de uitvoering interoperabiliteit. Zo ja, waar hangt dit van
af? Onder welke voorwaarden bestaat die mogelijkheid?
Samenwerking tussen de contraterrorisme autoriteiten
Hoewel u geen discussie verwacht ten aanzien van de EU contraterrorisme coördinator (EUCTC), vragen de leden van de Volt-fractie wat de
voornaamste prioriteiten van Nederland zijn voor de komende periode
van de EUCTC. Spreekt u hierover met andere EU-lidstaten? Zo ja, met
welke lidstaten? Voor zover er de mogelijkheid bestaat om vragen te
stellen aan de Counter Terrorism Group (CTG), welke vragen zal u dan
stellen?
Politiesamenwerkingscode
De leden van de Volt-fractie lezen dat u verwacht dat de politiesamenwerkingscode naar verwachting zal zien op de modernisering van informatieuitwisseling en communicatie. Welke belemmeringen in de informatieuitwisseling en communicatie tussen de lidstaten en
grensoverschrijdende operationele samenwerking op het gebied van
rechtshandhaving ervaart Nederland op dit moment? Heeft u ideeën over
hoe de politiesamenwerkingscode verbeterd kan worden? Zo ja, welke?

1

Trouw, «Pools Constitutioneel Hof zet mensenrechtenverdrag opzij», 25 november 2021

6

Prüm
Hoe staat u tegenover de van de EC verwachtte uitbreiding van de
gegevenscategorieën die kunnen worden uitgewisseld, met gezichtsbeelden en politiebestanden? Hoe oordeelt u over dit voorstel in het kader
van mensenrechten, met name het recht op bescherming van persoonsgegevens en het recht op bescherming van het privéleven, en de
Europese privacywetgeving? Onder welke voorwaarden acht u het gebruik
van deze gegevenscategorieën toelaatbaar? Welke criteria worden daarbij
afgewogen?
Verordening e-evidence
De leden van de Volt-fractie lezen dat los van de onderhandelingen over
de e-evidence verordening internationaal wordt onderhandeld over een
overeenkomst tussen de EU en de VS inzake de overlevering van
elektronisch bewijsmateriaal. Onder meer het ontbreken van een akkoord
over de e-evidence verordening is een complicerende factor in deze
onderhandelingen. In hoeverre spelen AVG-regels omtrent doorgifte van
persoonsgegevens een rol in het bereiken van een overeenkomst tussen
de EU en de VS? Welke waarborgen worden getroffen om eventuele
risico’s zoveel mogelijk te mitigeren? Ziet u daar risico’s? Wordt daar
tussen de lidstaten op dit moment nog over gesproken? Zo ja, waarover
precies?
EU toetreding tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(EVRM)
U spreekt uit voorstander te zijn van een zo snel mogelijke toetreding van
de EU tot het EVRM. De leden van de Volt-fractie sluiten zich daarbij aan.
Daarom de vraag: hoe zet u zich actief in voor het werk aan de EU-interne
regels parallel aan de onderhandelingen in Straatsburg? Welke politieke
en juridische belemmeringen zijn er op dit moment?
Geleerde lessen Covid-19 noodwetgeving
Ten aanzien van de geleerde lessen Covid-19 noodwetgeving geeft u aan
in te zetten op het belang van een goed functionerende rechtsstaat en de
noodzaak van parlementaire en rechterlijke controle bij noodwetgeving.
Volgens de leden van de Volt-fractie hoort daar ook bij dat (vrijheidsbeperkende) maatregelen worden ingetrokken zodra zij niet langer proportioneel zijn. Onderstreept u dit?
Tegengaan haatmisdrijven en haatzaaien
Ten aanzien van het bestrijden van haatmisdrijven en haatzaaien vragen
de leden van de Volt-fractie welke aanvullende of alternatieve voorstellen
om het probleem aan te pakken Nederland zelf zou voorstellen. Daarnaast
de vraag of, en zo ja, hoe u zich inzet om tot een gezamenlijk besluit te
komen op het gebied van seksuele gerichtheid en bredere LHBTIQproblematiek. Bent u daarover in dialoog met andere lidstaten? Zo ja, met
welke lidstaten en wat is daarbij de Nederlandse inzet?
Stand van zaken Europees Openbaar Ministerie
Ten aanzien van het EOM vragen de leden van de Volt-fractie wat de
eerste ervaringen zijn met het functioneren van het EOM en of u kunt
toelichten of u de ruimte ziet voor een eventuele uitbreiding van het
mandaat van het EOM.

7

II. Reactie van de bewindspersonen

8