Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 349

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 mei 2015
Hierbij bied ik u, mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap, de geannoteerde agenda aan voor de Raad voor
Concurrentievermogen (RvC) van 28 en 29 mei 2015 te Brussel. De Raad
bestaat uit een deel over de interne markt en industrie (28 mei) en een
deel over onderzoek (29 mei).
Tijdens het deel over interne markt en industrie streeft het voorzitterschap
ernaar om algemene oriëntaties aan te nemen over het productveiligheiden markttoezichtpakket en de richtlijn eenpersoonsvennootschappen.
Daarnaast is de Raad voornemens een politiek akkoord te bereiken over
de richtlijn pakketreizen en gelinkte reisarrangementen. De Raad zal
verder van gedachten wisselen over de recent gepresenteerde strategie
voor de digitale interne markt en is voornemens conclusies aan te nemen
over de digitale transformatie van de industrie.
In het onderzoeksdeel is de Raad voornemens conclusies aan te nemen
over ERA Roadmap 2015–2020, de adviesstructuur van de Europese
Onderzoeksruimte en open, data-intensief en in netwerken verbonden
onderzoek als motor voor snellere en bredere innovatie. Daarnaast zal de
Raad debatteren over Science 2.0.
Onder het agendapunt diversen zal het voorzitterschap de Raad op 28 mei
informeren over het merkenrechtpakket. De Commissie zal de Raad
informeren over het actieplan om de Europese defensie- en veiligheidsindustrie te stimuleren en de voortgang van de Small Business Act
toelichten. Daarnaast zal de stand van zaken over de implementatie van
het Unitair Octrooi worden toegelicht.
Verder zal vanuit de High Level Working Group on Competitiveness and
Growth (HLG COMPCRO) informatie worden gegeven over het resultaat
van de inventarisatie van de Raadsconclusies van december 2013 (over de

kst-21501-30-349
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

1

interne markt, regeldruk en industriebeleid). Op beide dagen van de Raad
zal Luxemburg, als aankomend voorzitter, het programma van de Raad in
de tweede helft van 2015 toelichten.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

2

INDUSTRIE EN INTERNE MARKT
Pakket productveiligheid en markttoezicht
Algemene oriëntatie
De Raad is voornemens tot een algemene oriëntatie te komen over het
pakket voor productveiligheid en markttoezicht op producten. Het pakket
bevat twee voorstellen voor nieuwe Europese regelgeving: enerzijds een
voorstel voor een nieuwe horizontale verordening op het gebied van
markttoezicht op producten en anderzijds een voorstel voor een nieuwe
verordening voor productveiligheid van consumentenproducten. Beide
voorstellen dienen ter vervanging en verbetering van bestaande Europese
regelgeving voor deze onderwerpen.
Over beide voorstellen zijn onderhandelingen gevoerd waarin diverse
zorgpunten van Nederland, zoals het schrappen van bepaalde onnodige
informatieverplichtingen voor toezichthouders, zijn opgelost. In de Raad is
nog één majeur punt waarover het tot nu toe niet mogelijk is gebleken
overeenstemming te vinden. Het voorstel voor de veiligheid van consumentenproducten bevat een bepaling die het verplicht stelt om op alle
consumentenproducten aan te geven wat het land van oorsprong is.
Ongeveer de helft van de lidstaten, waaronder Nederland, heeft grote
bezwaren tegen deze bepaling, terwijl de andere helft van de lidstaten
juist voorstander van deze bepaling is. De kern van het bezwaar van de
lidstaten die tegen zijn, is het feit dat de verplichte markering een
aanzienlijke lastenverzwaring met zich meebrengt, terwijl er geen
toegevoegde waarde voor de veiligheid van de producten zal zijn. Ook
speelt mee dat de bepaling moeilijk uitvoerbaar is gezien de wereldwijde
ketens waarin veel producten worden vervaardigd. De bepaling was niet
meegenomen in het impact assessment van de Europese Commissie. De
Commissie heeft daarop eind 2014 opdracht gegeven voor een studie om
de kosten en baten van verplichte oorsprongsmarkering in kaart te
brengen.
Het Europees parlement heeft ondertussen voor beide voorstellen
amendementen aangenomen, waaruit blijkt dat het parlement
voorstander is van de verplichte oorsprongsmarkering. Zolang de Raad
niet tot overeenstemming is gekomen, zal de onderhandeling met het
Europees parlement niet kunnen starten.
De inzet van Nederland in de Raad blijft dat de verplichte oorsprongsmarkering uit het voorstel verwijderd moet worden. De resultaten van de
bovengenoemde studie geven geen aanleiding om dit standpunt aan te
passen. Nederland is van mening dat de uitkomst van de studie het
Nederlandse standpunt onderbouwt. Voor de zes onderzochte productgroepen (speelgoed, huishoudelijke apparaten, consumentenelektronica,
textiel, schoenen en keramiek) is geconcludeerd dat er door het
verplichten van oorsprongsmarkering geen meerwaarde zal zijn voor de
traceerbaarheid van producten en dus voor de veiligheid. Daarnaast
komen uit de studie ook andere door Nederland geïdentificeerde
bezwaren naar voren, zoals het feit dat oorsprongsmarkering de
consument kan misleiden. Producten kunnen namelijk in wereldwijde
ketens zijn samengesteld en de melding van het land van oorsprong
conform het systeem van de verordening kan dan juist een misleidend
beeld geven van de plaats van productie.
Ondanks dat Nederland voorstander is van beide verordeningen in het
pakket is Nederland van mening dat als de verplichte oorsprongsmarkering in het pakket blijft de nadelen van het totale pakket zwaarder
wegen dan de voordelen van beide nieuwe verordeningen. Verbetering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

3

van de productveiligheid is namelijk niet alleen afhankelijk van een nieuw
juridisch kader, ook met het bestaande juridische kader kan daar aan
gewerkt worden.
Richtlijn voor pakketreizen en gelinkte reisarrangementen
Politiek Akkoord
Het Lets voorzitterschap heeft dit onderwerp tijdens de Raad geagendeerd
om zo de overeenstemming tussen Raad, Commissie en Europees
parlement formeel vast te stellen. Het voorzitterschap heeft op 5 mei
jongsleden een akkoord bereikt met het Europees parlement en weet zich
daarin zeer waarschijnlijk gesteund door een meerderheid van de
lidstaten. De voorgestelde richtlijn moderniseert de huidige Europese
regelgeving voor pakketreizen. Daarnaast wordt de reikwijdte van de
richtlijn uitgebreid. Naast de «klassieke pakketreizen» vallen ook online
geboekte «klassieke pakketreizen», «pakketreizen op maat» en
zogenaamde «gelinkte reisarrangementen (Linked Travel Arrangements,
LTA)» onder het nieuwe toepassingsbereik. Deze LTA’s bestaan uit
afzonderlijke overeenkomsten met verschillende dienstverleners die voor
de consument één reis vormen. Ook wordt de verplichting tot het treffen
van garantiemaatregelen tegen de gevolgen van insolventie verbreed
naar een grotere groep ondernemers. Ten slotte wordt voorgesteld in
iedere lidstaat een nationaal contactpunt in te richten voor de administratieve samenwerking bij het toezicht op de naleving van de insolventiemaatregelen. Uw Kamer is over dit onderwerp geïnformeerd via een
BNC-fiche [Kamerstuk 22 112, nr. 1695], als ook via de geannoteerde
agenda en het verslag van de Raad van Concurrentievermogen van 4 en
5 december 2014 [Kamerstuk 21 501-30, nrs. 338 en 340]. De Raad stemde
onder Italiaans voorzitterschap in met een algemene oriëntatie. Tien
landen, waaronder Nederland, stemden tegen.
Onder het Lets voorzitterschap is vanaf januari de triloog met het
Europees parlement begonnen. Voor alle lidstaten, de Commissie en het
Europees parlement staat de wenselijkheid van een aanpassing van de
oude richtlijn uit 1990 niet ter discussie. De huidige ontwikkelingen op de
reismarkt en vooral de komst van internet maken dat noodzakelijk.
Nederland vindt dat de richtlijn ten opzichte van de algemene oriëntatie
van december 2014 verder is verslechterd, onder meer ten aanzien van de
definitie van een pakketreis en het onderscheid met een gelinkt reisarrangement en zal daarom tegenstemmen. De belangrijkste bezwaren van
Nederland richten zich op de handhaafbaarheid, toekomstbestendigheid
en administratieve lasten voor (kleine en middelgrote) ondernemers. Ook
vindt Nederland dat de uitbreiding van het bereik van de richtlijn met
gelinkte reisarrangementen zal leiden tot hoge administratieve lasten.
Daarnaast denkt Nederland dat de keuzemogelijkheden van de consument
mogelijk zullen worden beperkt als gevolg van deze richtlijn, omdat
bepaalde innovatieve ontwikkelingen in de reisbranche, zoals het
doorlinken van consumenten, die het makkelijker maken voor consumenten om een reis zelf samen te stellen, zullen worden aangepast of
stopgezet. Naast Nederland zijn nog vijf andere, kleinere landen, zeer
kritisch op het resultaat zoals dat er op het moment van schrijven ligt.
Hoewel ook andere lidstaten op onderdelen vragen blijven houden bij de
voorliggende tekst zullen zij naar verwachting toch instemmen.
Richtlijn eenpersoonsvennootschappen (SUP)
Algemene oriëntatie / voortgangsrapportage
Het Lets voorzitterschap wil in de Raad tot een algemene oriëntatie of,
wanneer dit niet mogelijk blijkt, tot een voortgangsrapportage komen over
de richtlijn over de eenpersoonsvennootschappen. Indien er een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

4

algemene oriëntatie wordt bereikt, kan de informele triloog met het
Europees parlement en de Commissie worden gestart. In het Europees
parlement is het voorstel kritisch ontvangen.
Het voorstel over de eenpersoonsvennootschappen beoogt de oprichting
van bedrijven in het buitenland te vereenvoudigen, met name voor het
mkb. Voor het mkb is het oprichten van een buitenlandse vennootschap
een belangrijke hindernis om grensoverschrijdend handel te drijven en
diensten te verlenen. Met het voorstel worden lidstaten verplicht om in
hun nationale recht een rechtsvorm op te nemen, die in alle lidstaten
dezelfde regels volgt en een EU-brede afkorting krijgt, de SUP (Societas
Unius Personae).
De SUP kan worden opgericht of kan ontstaan door omzetting van een BV
of Europese vennootschapsequivalent. Het voorstel bevat een geharmoniseerde inschrijvingsprocedure en de mogelijkheid van online-registratie
met een uniform model voor statutaire bepalingen. Het vereist
maatschappelijk kapitaal bij oprichting bedraagt 1 euro. De crediteuren
worden beschermd door uitkeringen aan aandeelhouder slechts toe te
staan voor zover de vennootschap in staat is haar lopende schulden af te
lossen (solvabiliteitstest).
Hoewel er onder het Lets voorzitterschap voortgang is geboekt, is er nog
discussie over een aantal onderdelen van de richtlijn. Door het voorzitterschap is ervoor gekozen om het voorstel toch te agenderen, ondanks het
feit dat er in de aanloop naar de Raad sprake was van een blokkerende
minderheid. Er is nog discussie over het feit dat de statutaire zetel van een
SUP in het ene land kan worden gevestigd, maar dat de plaats waar de
SUP feitelijk is gevestigd buiten dat land ligt. Nederland kent dit incorporatiestelsel reeds en heeft dan ook geen moeite met scheiding van de
statutaire zetel en de vestigingsplaats. Verder speelt ook een discussie
over de online-registratie. De verplichte mogelijkheid om online een SUP
te kunnen registreren, is vanaf het begin zowel de kern van het voorstel
als een heikel punt geweest. Nederland vindt de identificatie van
oprichters in geval van 100% online-registratie een aandachtspunt in het
kader van het tegengaan van misbruik van rechtspersonen. Inmiddels is
de tekst op dit punt aangepast, lidstaten zullen zelf eisen stellen dienaangaande. Nog niet alle lidstaten zijn hierdoor overtuigd.
Het voorliggende voorstel is voor Nederland acceptabel. Ten opzichte van
het oorspronkelijke Commissievoorstel worden in het voorstel alleen de
kernzaken geregeld, overige kwesties blijven bij de lidstaten. Dit maakt het
eenvoudiger om het voorstel in het Nederlandse vennootschapsrecht in te
passen.
Digitale Interne Markt Strategie
Gedachtewisseling
De Raad wisselt van gedachten over de digitale interne markt strategie,
die de Europese Commissie op 6 mei heeft gepubliceerd. Het doel van de
strategie is om de digitale interne markt te versterken. Dit betreft één van
de topprioriteiten van de nieuwe Commissie, die eind vorig jaar is
aangetreden. Door op Europees niveau optimale randvoorwaarden te
creëren, kan het volledig potentieel van de Europese digitale economie
ontsloten worden. Dit zal volgens de Commissie een belangrijke bijdrage
leveren aan meer groei en banen.
De strategie is gebaseerd op drie kernpijlers:
1. betere toegang tot digitale goederen en diensten voor consumenten
en bedrijven;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

5

2. voorwaarden creëren die bevorderlijk zijn voor digitale netwerken en
diensten;
3. een Europese digitale economie en samenleving met maximaal
groeipotentieel op de lange termijn tot stand brengen.
De Commissie geeft daarbij aan dat de eerste pijler prioritaire actiepunten
bevat, waarmee de belangrijkste obstakels voor de e-commerce sector
moeten worden beslecht. De Commissie stelt hiertoe maatregelen voor op
het gebied van grensoverschrijdende overeenkomsten voor consumenten
en bedrijven, ongerechtvaardigde geo-blocking door online handelaren,
pakketbezorging, auteursrecht en btw-aangifte. Onder de tweede pijler
voorziet de Commissie acties om de beschikbaarheid van netwerken en
diensten te bevorderen. De Commissie kondigt hiertoe aan om het
regelgevingskader voor telecommunicatie te herzien. Ook wordt beoogd
om de richtlijn voor audiovisuele mediadiensten te herzien. Daarnaast zal
de Commissie eind 2015 een onderzoek presenteren naar de economische
en maatschappelijke rol van online platforms. Verder wil de Commissie
maatregelen treffen op het gebied van privacy en cybersecurity. Met de
derde pijler beoogt de Commissie het optimaal benutten van data en
digitalisering door bedrijfsleven, wetenschap, overheden en burgers te
bevorderen. Om een vrij verkeer van data te realiseren dienen barrières in
dataverkeer aangepakt te worden. Hiertoe is de Commissie voornemens
om in 2016 een Europees initiatief voor een vrij gegevensverkeer te
lanceren. Verder is de Commissie voornemens om voorstellen te doen op
het gebied van het aanjagen van ict-standaardisatie/interoperabiliteit. Ook
is de Commissie voornemens om in 2016 een actieplan te presenteren op
het gebied van verdere digitalisering van publieke diensten.
Voor Nederland is versterking van de digitale interne markt één van de
prioriteiten om economische groei en werkgelegenheid in Europa te
stimuleren. Juist Nederland, met zijn open economie en state of the art
digitale infrastructuur, profiteert in grote mate van het realiseren van een
digitale interne markt. Nederland is dan ook verheugd over de ambities
van de Commissie om dit potentieel te ontsluiten. Nederland zal de
strategie tijdens de Raad verwelkomen en tijdens het debat pleiten voor
ambitieuze en concrete stappen richting een digitale interne markt met
aandacht voor het versterken van grensoverschrijdende e-commerce, het
moderniseren van het auteursrecht en herziening van het regelgevend
kader voor de telecommarkt. Daarbij is het van groot belang dat zowel
bestaande als toekomstige regelgeving ruimte biedt aan innovatie.
Nederland wacht de uitwerking van de voorstellen die voortvloeien uit de
strategie met veel belangstelling af. Uw Kamer zal middels een BNC-fiche
nader geïnformeerd worden over de Nederlandse positie.
Digitale transformatie van de industrie
Raadsconclusies
De Raad is voornemens conclusies aan te nemen over de digitale
transformatie van de industrie. Alle lidstaten onderkennen het belang
hiervan voor het versterken van de Europese werkgelegenheid, arbeidsproductiviteit en mondiale concurrentiepositie. De Commissie wordt in
deze conceptconclusies verzocht een actieplan op te stellen voor de
digitalisering van de industrie. De conceptconclusies en vooral de oproep
van het EU-actieplan sluiten goed aan bij de Nederlandse ambitie en inzet
op Smart Industry. Uw Kamer is hier eerder over geïnformeerd
[Kamerstuk 29 826, nr. 63, Kamerstuk 21 501-30, nr. 343 en nr. 348].
Nederland kan de conceptconclusies dan ook steunen.
In de conceptconclusies worden de lidstaten opgeroepen om digitale
vaardigheden in hun onderwijscurricula te introduceren alsook om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

6

ict-beroepskwalificaties wederzijds te erkennen, zodat een mogelijk tekort
aan 825.000 ict-deskundigen in 2020 wordt teruggedrongen. De
Commissie en lidstaten worden opgeroepen om toegang tot financiering,
met name voor het mkb, te verbeteren door onder andere alternatieve
financieringsvormen en een gunstiger klimaat voor durfkapitaal te
realiseren. Voorts wordt het belang benadrukt van meer Europese
coördinatie door de Commissie, lidstaten en industrie op het gebied van
digitaal onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie.
In de conceptconclusies wordt de Commissie verzocht om een duidelijk en
voorspelbaar wetgevingsklimaat te bevorderen, waarbij bestaande en
nieuwe wet- en regelgeving beter aansluit op het digitale tijdperk en op
nieuwe verdienmodellen, bijvoorbeeld via het REFIT programma en het
doen van fitness checks [Kamerstuk 29 362, nr. 242]. Tot slot wordt zij
opgeroepen om, in samenwerking met de industrie en normaliseringsorganisaties, de belangrijkste digitale standaarden te identificeren en een
plan te presenteren om deze internationaal te stimuleren. De Commissie
wordt gevraagd aan de Raad over de voortgang te rapporteren.
ONDERZOEK
ERA Roadmap 2015–2020
Raadsconclusies
De Raad beoogt conclusies aan te nemen waarmee de ERA Roadmap
2015–2020 wordt aangenomen. De Raad heeft middels eerdere conclusies
begin 2014 zelf om deze Roadmap gevraagd om zo een prioritering en
versnelling aan te brengen in de acties voor de verdere ontwikkeling en
totstandkoming van de Europese Onderzoeksruimte (ERA). De conceptconclusies herbevestigen het belang van de ontwikkeling van de Europese
Onderzoeksruimte en de prioriteiten die de Commissie daarvoor in 2012
gedefinieerd heeft.
De Roadmap is opgesteld door het European Research Area and
innovation Committee (ERAC). In de ERA Roadmap worden geen nieuwe
acties benoemd, maar wordt geprioriteerd in de eerder geïdentificeerde
acties om de prioriteiten van de ERA te ontwikkelen. De zes huidige
prioriteiten zijn: effectieve nationale onderzoekssystemen; grensoverschrijdende onderzoekssamenwerking gericht op grote maatschappelijke
uitdagingen en grootschalige onderzoeksinfrastructuren; een open
arbeidsmarkt voor onderzoekers; gendergelijkheid en de integratie van de
genderdimensie in onderzoek; optimale uitwisseling en overdracht van
wetenschappelijke informatie; en de aan de ERA toegevoegde prioriteit,
samenwerking van de EU met derde landen. De conclusies onderschrijven
de inhoud van de Roadmap. Daarnaast vragen ze om een effectieve
monitoring van de Roadmap-acties passend binnen de totale ERA
monitoring die, net als een goede adviesstructuur, onmisbaar is om de
ERA ook daadwerkelijk verder te ontwikkelen. De Raad stelt ten slotte dat
de Roadmap een levend document is dat evolueert met de prioriteiten en
acties.
Nederland stemt in met de voorliggende conclusies. Voor Nederland is
het belangrijk dat de diverse lidstaten nu daadwerkelijk werk gaan maken
van de ontwikkeling van de Europese Onderzoeksruimte, bijvoorbeeld als
het gaat om het aanpassen van hun onderzoekssystemen, het gezamenlijk
opzetten van onderzoeksfaciliteiten of de realisatie van open access tot
publicaties en onderzoeksdata. In de conclusies is ook een passage
opgenomen die, evenals voorgaande Raadsconclusies over de ERA, de
lidstaten er toe oproept om de acties die nu in de Roadmap zijn
opgenomen te implementeren via hun nationale beleidsinitiatieven.
Nederland doet dat onder meer met de Wetenschapsvisie 2025, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

7

opstellen van de Nationale Wetenschapsagenda, het Nederlandse beleid
op open access tot wetenschappelijke publicaties en het bedrijfslevenbeleid met de kennis- en innovatieagenda’s van de Topsectoren.
Adviesstructuur Europese Onderzoeksruimte
Raadsconclusies
De Raad beoogt conclusies aan te nemen over de adviesstructuur voor de
ontwikkeling van de Europese Onderzoeksruimte (ERA).
De adviesstructuur voor de Europese Onderzoeksruimte is in de afgelopen
tien jaar ontstaan en bestaat inmiddels uit zeven verschillende (formele)
adviesorganen met vertegenwoordigers uit de lidstaten met daaromheen
ook nog een aantal informele groepen. Zij adviseren ieder de Raad, de
Europese Commissie en de lidstaten over een specifiek beleidsterrein van
de Europese Onderzoeksruimte. Zo zijn er bijvoorbeeld werkgroepen die
zich bezighouden met Europese grootschalige onderzoeksinfrastructuren,
met het vergemakkelijken van mobiliteit van onderzoekers of internationale samenwerking. Sinds het ontstaan van de structuur zijn er
prioriteiten gesteld en acties voorgesteld voor de realisatie van de ERA,
met de Mededeling van de Commissie in 2012 en de nu aan te nemen
ERA Roadmap. In het verlengde hiervan is het wenselijk de gegroeide
adviesstructuur te herzien om zo effectiever en efficiënter te kunnen
adviseren.
De voorliggende conclusies benadrukken het belang van de herziening
van de adviesstructuur en de noodzaak om ervoor te zorgen dat die alle
ERA-prioriteiten afdekt. De gremia moeten proactief adviseren en
gecoördineerd samenwerken om impact te hebben. De Commissie wordt
gevraagd in kaart te brengen hoe de (informele) structuur er nu precies
uitziet en het European Research Area and innovation Committee (ERAC),
één van de adviesorganen, wordt gevraagd een voorstel voor te bereiden
voor de nog openstaande punten voor de Raad in december.
Nederland steunt de conceptconclusies. Nederland heeft in deze discussie
de inhoud voorop gesteld: de verdere ontwikkeling van de Europese
Onderzoeksruimte moet centraal staan en de advisering daarover moet zo
snel mogelijk geoptimaliseerd worden. Het is dan ook belangrijk dat de
gremia zo snel mogelijk – en zoveel als mogelijk – worden gestructureerd
langs de zes in de Roadmap gedefinieerde prioriteiten. Ze moeten
daarnaast zo effectief mogelijk werken en de Raad, Commissie en
lidstaten van strategisch advies voorzien. Een aantal grotere lidstaten
wilde deze conclusies vooral gebruiken om de rol van de Commissie in de
verdere ontwikkeling van de ERA te verkleinen, en/of om hun eigen rol te
vergroten. Door deze discussie kan de adviesstructuur nog niet volledig
worden aangepast aan de nieuwe situatie. In de voorliggende tekst is wel
een aantal stappen gezet en bovendien is vastgelegd dat de openstaande
punten dit jaar nog opgelost moeten worden.
Science 2.0
Beleidsdebat
De Raad zal debatteren over Science 2.0 naar aanleiding van de
uitkomsten van de vorig jaar door de Commissie gehouden publieke
consultatie over dit onderwerp. Die uitkomsten zijn tijdens de Raad in
maart 2015 toegelicht door Commissaris Moedas. Een belangrijk deel van
de ondervraagden pleitte voor een andere benaming en de Commissie
spreekt zelf inmiddels dan ook niet meer van Science 2.0, maar van Open
Science. Die term zal vanaf nu dan ook gehanteerd worden in de
communicatie over dit onderwerp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

8

Open Science is een concept van de Europese Commissie om de manier
waarop de wetenschap verandert te beschrijven. Het faciliteren van deze
verandering zal ook consequenties hebben voor het beleid. De Europese
Commissie verstaat onder Open Science de veranderingen in de
wetenschap door de digitalisering (o.a. groei van dataproductie en het feit
dat steeds meer mensen geboren zijn in het digitale tijdperk), globalisering en het toenemende belang van het oplossen van maatschappelijke
uitdagingen (waaronder hogere verwachtingen ten aanzien van de
wetenschap en de vraag naar transparantie en verantwoording door de
wetenschap). Open access tot wetenschappelijke publicaties en tot
onderzoeksdata behoort tot één van de grootste en belangrijkste
beleidsprioriteiten van Open Science.
Voor het Nederlandse standpunt over Open Science verwijs ik u naar de
Nederlandse reactie op de consultatie van de Europese Commissie
[Kamerstuk 22 112, nr. 1925]. Nederland vindt vooral open access (tot
publicaties, maar ook tot onderzoeksdata), het onderwerp waaraan op
beleidsniveau aandacht besteed moet worden. Nederland zal dit dan ook
in de discussie opnieuw benadrukken met een verwijzing naar het
aankomend Nederlandse voorzitterschap, waarvoor Open Science als
prioriteit is aangemerkt [Kamerstuk 34 139, nr. 1, Kamerstuk 31 288,
nr. 414]. Daarnaast zal Nederland in deze context nogmaals de aandacht
vestigen op het gezamenlijk met het Verenigd Koninkrijk geschreven
non-paper over «Open Science: open access tot publicaties en onderzoeksdata» [Kamerstuk 21 501-30, nr. 345], dat tijdens de vorige Raad
verspreid is.
Open, data-intensief en in netwerken verbonden onderzoek als
motor voor snellere en bredere innovatie
Raadsconclusies
De Raad is voornemens om door het Letse voorzitterschap geïnitieerde
conclusies aan te nemen over het belang van open en data-gedreven
onderzoek voor innovatie en slimme economische groei. Uit de gedachtewisseling tijdens de vorige vergadering van de Raad op 3 maart jongstleden, is gebleken dat een meerderheid van de lidstaten waarde hecht aan
de ontwikkeling van gemeenschappelijke kaders en standaarden voor
toegang tot en het gebruik van onderzoeksdata. Mede daardoor onderschrijft de Raad in de conceptconclusies dat het onderzoeksperspectief
moet worden meegenomen in de context van de digitale interne markt.
Nederland steunt de voorliggende Raadsconclusies, omdat hiermee wordt
bevestigd dat open toegang tot onderzoeksresultaten en -data een
belangrijke randvoorwaarde is voor de digitale economie en een
innovatief Europa. Bovendien kan deze openheid bijdragen aan een
efficiëntere besteding van publieke middelen. Daarnaast wordt benadrukt
dat wetenschapsfinanciers, bedrijven, onderzoekers en andere relevante
belanghebbenden samen met e-infrastructuren een belangrijke rol spelen
in het tot stand brengen van een sterk data-ecosysteem. Verder wordt
onderstreept dat er afspraken gemaakt moeten worden over datamanagement om te garanderen dat onderzoeksdata doorzoekbaar, vindbaar,
herbruikbaar, toegankelijk en controleerbaar zijn. In een zogenaamde
datamanagementplannen wordt door de deelnemers aan een onderzoeksproject vooraf vastgelegd hoe ze zullen omgaan met de verschillende
soorten data in een onderzoek. Nederland ziet deze datamanagementplannen dan ook als een belangrijk instrument op het gebied van open
onderzoeksdata.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-30, nr. 349

9