Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2668
Vragen van de leden Geurts (CDA) en Dik-Faber (ChristenUnie) aan de
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over opkoop van diverse
veehouderijen in andere provincies door de provincie Noord-Brabant
(ingezonden 31 maart 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 24 april 2020).
Vraag 1
Bent u ervan op de hoogte dat de Brabantse gedeputeerde staten aan hun
provinciale staten voorstellen om het inpassingsplan voor Logistiek Park
Moerdijk gewijzigd vast te stellen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Op basis van welke regelgeving kan de provincie Noord-Brabant extern
salderen? Is hier een afspraak over gemaakt tussen de provincie en het
ministerie?
Antwoord 2
Extern salderen is mogelijk op grond van de Provinciale Beleidsregels intern
en extern salderen. Deze beleidsregels zijn in samenspraak met de rijksoverheid tot stand gekomen. De beleidsregels zijn op 13 december 2019 in
werking getreden.2 In de Provinciale Beleidsregels is vastgelegd dat de
gedeputeerde staten, tot vaststelling van de landelijke wetgeving betreffende
het extern salderen met dier- en fosfaatrechten, geen definitieve natuurvergunning verlenen op basis van extern salderen met een bedrijf dat op
4 oktober 2019 beschikte over dier- of fosfaatrechten. Gedeputeerde staten
kunnen wel aanvragen met extern salderen met deze bedrijven in behandeling nemen.
De provincie Noord-Brabant heeft met zes veehouderijen aankoopovereenkomsten gesloten, waarvan vier buiten de provincie Noord-Brabant, om te

1

Noordhollands Dagblad, 30 maart 2020 – «Provincie Noord-Brabant aast op stikstof NoordHollandse boeren voor industriedoeleinden»
2
In de provincie Friesland zijn deze beleidsregels per 1 februari 2020 van kracht geworden.

ah-tk-20192020-2668
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

kunnen voldoen aan de tussenuitspraak van de Raad van State dat het
inpassingsplan voor Logistiek Park Moerdijk met een passende beoordeling
gewijzigd vastgesteld dient te worden. Daarmee treffen zij de voorbereidingen om te kunnen salderen wanneer de Raad van State het gewijzigde
inpassingsplan heeft beoordeeld en wanneer het extern salderen met
veehouderijbedrijven wordt opengesteld. De provincie Noord-Brabant heeft
een risico genomen om vooruitlopend op de openstelling van extern salderen
met veehouderijbedrijven de betreffende aankoopovereenkomsten te sluiten.
Het feitelijke salderen vindt plaats bij de vergunningverlening. Dat is op dit
moment nog niet aan de orde. Op basis van de huidige Provinciale Beleidsregels kan nog geen definitieve vergunning worden verleend, maar aanvragen
met extern salderen met veehouderijbedrijven kunnen wel al in behandeling
worden genomen. De voorbereidingen die Noord-Brabant heeft getroffen zijn
zodanig niet in strijd met de Provinciale Beleidsregels. Wel moet worden
opgemerkt dat de provincie een eigen afweging heeft gemaakt om vooruitlopend op de openstelling van extern salderen met veehouderijbedrijven de
betreffende aankoopovereenkomsten te sluiten. Gezien de beperkte afstemming met de andere provincies over deze opkoop, is dit hier niet goed
verlopen en heeft dit veel onrust veroorzaakt waarvoor de provincie excuses
heeft aangeboden.
Vraag 3
Kunt u aangeven waarom de rekenafstand (binnen het programma AERIUS)
voor scheepvaarroutes niet meer is begrensd op 5 kilometer?
Antwoord 3
Middels verschillende releases wordt de rekentool AERIUS Calculator continu
verbeterd. Zo is sinds maart 2017 de rekenafstand voor zee- en binnenscheepvaart niet meer begrensd tot op 5 kilometer van een scheepvaart-bron
in AERIUS. De depositiebijdrage van scheepvaart wordt sinds dat moment
met AERIUS Calculator dus ook op meer dan 5 kilometer uitgerekend.
Vraag 4
Klopt het dat dit betekent dat de stikstofdepositie ten gevolge van o.a.
scheepvaartroutes erg ver, over vrijwel geheel Nederland, gaat? Voor welke
activiteiten geldt dat deze ook over heel Nederland gaan?
Antwoord 4
Omdat scheepvaartroutes direct langs de Nederlandse kust en door het hele
land lopen, heeft de zee- en binnenscheepvaart inderdaad op vrijwel alle
Natura 2000-gebieden een bijdrage aan de stikstofdepositie. Voor alle
sectoren geldt dat deze bijdragen aan de depositiedeken in heel Nederland.
Vraag 5
Klopt het dat dit gaat om geringe deposities, op grotere afstand in de orde
van grootte van 0,02 mol/ha/jaar, en dat bij deze lage deposities niet overal
met zekerheid gesteld kan worden dat er geen sprake is van significant
negatieve effecten en dat deze dan ook gesaldeerd moeten worden?
Antwoord 5
Op grotere afstand van de bron kan de berekende depositiebijdrage van
activiteiten net meer dan 0,00 mol/ha/jaar zijn. Als significant negatieve
effecten niet op voorhand op basis van objectieve gegevens kunnen worden
uitgesloten, dient op basis van een passende beoordeling zekerheid te
worden verkregen dat de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-gebied
niet worden aangetast. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar de
afzonderlijke effecten van het voorliggende plan of project, maar ook naar de
cumulatie van deze effecten met die van andere projecten of plannen.
Uit de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State blijkt dat het uitgangspunt is dat als een plan of project een toename
van stikstofdepositie in een Natura 2000-gebied veroorzaakt op een reeds
door stikstof overbelast stikstofgevoelig habitat, een significant negatief effect
op voorhand niet kan worden uitgesloten. Daarbij is niet relevant hoe gering
de depositie is die door het voorliggende plan of project wordt veroorzaakt.
Dat betekent dat er over het algemeen – tenzij er in concreet geval wel
objectieve gegevens zijn die op voorhand significante gevolgen uitsluiten –

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

ook bij kleine deposities een vergunning zal moeten worden aangevraagd op
basis van een passende beoordeling. Die vergunning kan worden verleend
als:
op basis van de specifieke omstandigheden in het gebied zonder redelijke
wetenschappelijke twijfel kan worden geconcludeerd dat de geringe depositie
niet leidt tot een aantasting van de natuurlijk kenmerken;
door interne of externe saldering wordt voorkomen dat de depositie op het
betrokken habitat toeneemt;
sprake is van woningbouw (of een van de zeven tracébesluiten) en gebruik
wordt gemaakt van depositieruimte uit het stikstofregistratiesysteem; of
sprake is van dwingende redenen van groot openbaar belang en voor het
project geen reële alternatieven zijn en in adequate compensatie is voorzien
(uitzondering van artikel 6, vierde lid, van de Habitatrichtlijn – ADC-spoor).
Vraag 6
Is het extern salderen afgebakend per provincie (c.q. omliggende provincies
indien Natura 2000-gebied daar ook in de buurt ligt) en per Natura 2000gebied met omliggende ontwikkelingen? Zo nee, hoe denkt u dit wel te gaan
bereiken?
Antwoord 6
Extern salderen is een optie voor overheden of bedrijven die de veroorzaakte
stikstofdepositie niet binnen het project of op de locatie kunnen oplossen
door stikstofemissie over te nemen van bedrijven die (deels) stoppen. Dit is
niet afgebakend per provincie of per Natura 2000-gebied, omdat deze
bedrijven soms ook geringe deposities veroorzaken op grotere afstand. Ook
bij deze lage deposities kan niet worden uitgesloten dat er sprake is van
significant negatieve effecten, zoals aangegeven bij de beantwoording van
vraag 5.
Met de provincies maak ik afspraken over de manier van samenwerken bij
effecten die de provinciegrenzen overschrijden. Ik ben voornemens om met
de provincies af te spreken dat bij extern salderen een initiatiefnemer (zowel
publiek als privaat) zich vooraf meldt bij de provincie over een voorgenomen
aankoop. Zo kunnen provincies op transparante wijze een aankoop afwegen
in het licht van de gebiedsgerichte aanpak. Bovendien wordt met de
provincies besproken of, en zo ja hoe, de op de realisatie van de natuurdoelen gerichte gebiedsplannen op termijn het afwegingskader gaan vormen op
basis waarvan een bevoegd gezag in het kader van de gebiedsgerichte
aanpak een vergunningaanvraag met extern salderen kan toekennen of
afwijzen.
Vraag 7, 8
Hoe is, aangezien de provincie Noord-Brabant meerdere veehouderijen buiten
hun provincie heeft opgekocht, gewaarborgd dat de vrijkomende agrarische
grond ook ingezet wordt ter versterking van de omliggende agrarische
bedrijven?
Hoe gaat voorkomen worden dat voormalige agrarische bebouwing leeg
komt te staan (er is immers geen vergunning meer voor activiteiten), met
mogelijk ondermijnende activiteit tot gevolg, aangezien in het Statenvoorstel
wordt aangegeven dat de opstallen doorverkocht worden?
Antwoord 7, 8
Ik maak met de provincies afspraken om bij het openstellen van extern
salderen met veehouderijbedrijven ook beheersmaatregelen te treffen die
leegstand en verloedering tegengaan. Voor deze specifieke casus geldt dat bij
drie van de vier veehouderijbedrijven die de provincie Noord-Brabant buiten
hun provincie heeft opgekocht, is afgesproken om alleen de stikstofruimte op
te kopen. Bij twee veehouderijbedrijven was al een ontwikkelaar in beeld voor
herontwikkeling van de grond; bij een veehouderij was ook een landbouwtak
en boerderijcamping en blijft de agrarische bestemming derhalve (gedeeltelijk) behouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 9
Voorziet u problemen in andere provincies nu stikstofruimte door NoordBrabant bij hen is gekocht, terwijl deze stikstofruimte wellicht nodig is om bij
hen starterswoningen te bouwen of lokale werkgelegenheid te behouden? Zo
nee, kunt u dit uitgebreid toelichten?
Antwoord 9
De provincie Noord-Brabant heeft aangegeven van de aangekochte veehouderijen maar een beperkt deel van de beschikbare ruimte nodig te hebben, en
dat zij de overige stikstofruimte ten gunste willen laten komen van publieke
doelen in desbetreffende provincies. Ik ben voornemens om met de
provincies te bekijken welke mogelijkheden er zijn om onbenutte stikstofruimte die vrijkomt bij extern salderen op die manier in te zetten.
Desalniettemin onderschrijf ik het belang om de effecten van de openstelling
van extern salderen met veehouderijbedrijven goed in de gaten te houden,
zodat eventuele ongewenste effecten tijdig kunnen worden voorkomen. Ik
heb met de provincies afgesproken dat zij het voornemen om extern salderen
open te stellen voor veehouderijbedrijven eerst bespreken met stakeholders
en daarna een definitief besluit nemen over openstelling en beheersmaatregelen. Ook zijn de bevoegde gezagen voornemens om de effecten in de
praktijk op maandbasis onderling te delen en te bespreken en na een half jaar
een tussenbalans op te maken. Na een jaar kan de regeling dan worden
geëvalueerd.
Daarnaast maak ik voor de zomer afspraken met de medeoverheden over de
gebiedsgerichte aanpak. De ervaringen die we tot die tijd opdoen bij onder
andere extern salderen worden daarbij gebruikt.
Vraag 10
Deelt u de mening dat dit gedrag van de provincie Noord-Brabant als
cowboygedrag te benoemen is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op
vraag 2.
Vraag 11
Bent u bereid, gezien de tijdsdruk op het dossier, de antwoorden begin
volgende week aan de Kamer te sturen?
Antwoord 11
Ja, alleen gezien de tijd die een gedegen beantwoording in beslag nam, is dit
niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4