Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 465

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 september 2012
Graag informeer ik uw Kamer over mijn bezoek op 23 en 24 augustus aan
Afghanistan. Dit bezoek was een gezamenlijke reis met mijn Duitse
collega minister Dirk Niebel en had tot doel een indruk te krijgen van de
voortgang van de Nederlands-Duitse samenwerking op het gebied van
rechtstaatsontwikkeling in Kunduz. Daarnaast hebben we gezamenlijk
gesprekken gevoerd over de follow up van de Tokio conferentie (TK
27 925, nr. 462), corruptiebestrijding, rule of law en mensenrechten in
Kaboel. Ook was ik in de gelegenheid enige Nederlandse projecten te
bezoeken waaronder een opleidingsinstituut voor de landbouwsector dat
is opgezet in samenwerking met Wageningen University. Ik bezocht de
vrouwenvleugel van de gevangenis van Kunduz-stad, en ik heb me
bilateraal laten informeren door de civiel vertegenwoordiger van de NAVO
over het transitieproces.
Het bezoek vond plaats tegen de achtergrond van een stijging van het
aantal aanslagen van Afghaanse agenten en militairen op hun eigen en
internationale collega’s («green on blue» incidenten), het vacuüm dat is
ontstaan na het aftreden van de Afghaanse Ministers van Defensie en van
Binnenlandse Zaken en de toegenomen spanning tussen Afghanistan en
Pakistan. Hierover zult u in de eerstvolgende stand van zakenbrief over de
geïntegreerde politietrainingsmissie nader worden geïnformeerd.
Kaboel
Tijdens de gesprekken in Kaboel heb ik met collega Niebel veel aandacht
geschonken aan de onderwerpen corruptiebestrijding, mensenrechten,
rechtsstaatsontwikkeling en de positie van vrouwen. In het onderhoud
met President Karzai hebben we de stappen op het gebied van corruptiebestrijding van de Afghaanse regering verwelkomd die zijn genomen na
de Tokio conferentie van deze zomer. Ik heb daarbij benadrukt dat
concrete resultaten nodig zijn, niet alleen omdat dat in het belang is van
Afghanistan zelf, maar ook om aan de Nederlandse belastingbetaler
duidelijk te maken dat onze gezamenlijke inspanningen vruchten

kst-27925-465
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 465

1

afwerpen. President Karzai heeft zijn dank uitgesproken voor de Duitse en
Nederlandse steun en erkende dat nog lange weg te gaan is. In
gesprekken met vertegenwoordigers van internationale organisaties werd
bevestigd dat de bestrijding van corruptie een proces van lange adem is.
Slechts met kleine stapjes zijn vorderingen te boeken.
In alle gesprekken kwam naar voren dat het naast elkaar bestaan van
formele en informele rechtsstelsels tot veel discussie leidt. Waar de een
de voorkeur uitspreekt voor het traditionele rechtssysteem was bijvoorbeeld het Afghaanse maatschappelijk middenveld fel als het ging om de
bescherming van vrouwenrechten. Deze zijn niet goed geborgd binnen
het traditionele systeem, aldus mijn gesprekspartners. Het rechtsstaatsontwikkelingsprogramma tracht een brug te slaan tussen beide systemen
door veel aandacht te geven aan mensenrechten binnen het informele
rechtssysteem en tegelijkertijd het formele systeem aan kennis en gezag
te laten winnen. Vertegenwoordigers van internationale organisaties zijn
van mening dat aan beide systemen gewerkt zal moeten worden en dat
een mentaliteitsverandering decennia tijd zal nemen.
In Kaboel heb ik het National Agriculture Education Centre (NAEC)
bezocht. Het NAEC is een bilateraal project van Nederland waar docenten
voor de landbouwsector worden opgeleid. Daarnaast worden er voor
landbouwscholen in geheel Afghanistan relevante curricula en lesmethoden ontwikkeld. Wageningen University en Research (WUR) is de
uitvoerder van het programma. Ik sprak met de projectmanager en met de
Afghaanse docenten die vorig jaar in Wageningen een masters hebben
gehaald. Zij toonden zich enthousiast over het instituut, het ontwikkelen
van lesmateriaal, het doceren en het opzetten van een grote proefkas. Ik
vond het indrukwekkend deze jonge mensen bezig te zien met onderwijs
in deze voor Afghanistan zo belangrijke sector.
Kunduz
In Kunduz lag de nadruk op het Rule of Law programma, en de samenwerking tussen Nederland en Duitsland daarin. Mijn collega Niebel en ik
werden daarnaast breed geïnformeerd over de inspanningen op het
terrein van ontwikkeling, politietraining, gender en ontwikkelingsprogramma’s. We spraken veel lokale Afghanen die betrokken zijn bij de
uitvoering van het Rule of Law programma en kregen zodoende een goed
beeld van de vooruitgang. Een vrouwelijke Afghaanse advocate vertelde
veel te hebben aan de praktische steun en trainingen die Nederland in
Kunduz aanbiedt via de Afghaanse Orde van Advocaten in Kunduz.
GIZ (Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit) bouwt in opdracht
van Nederland en Duitsland een dertiental justitiegebouwen in de
provincie Kunduz. Ik legde samen met collega Niebel en districtsgouverneur Saidi van Aliabad symbolisch de eerste steen van een van de
bouwplaatsen in het district Aliabad. Districtsgouverneur Saidi sprak zijn
waardering uit voor de Duits- Nederlandse inspanningen. Op het gebied
van veiligheid zijn er belangrijke stappen gezet. Van onze zijde verzekerden wij hem dat de betrokkenheid van de internationale gemeenschap
ook na 2014 zou blijven. Deze boodschap werd ook overgebracht aan
gouverneur Jegdalek van Kunduz.
Tijdens een gesprek met directeur van Departement van Vrouwenzaken en
een groep invloedrijke vrouwen in de provincie Kunduz werd aangehaald
dat er op het gebied van vrouwenzaken veel is gebeurd de laatste tien
jaar, maar dat het onderwijsaanbod nog verder kan worden uitgebreid.
Men was positief over de stijging van het aantal vrouwen binnen de
politie, maar benadrukte dat deze vrouwen wel als volwaardige politiefunctionarissen hun werk moeten kunnen doen. De start van de eerste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 465

2

volwaardige Initial Police Training Course (IPTC) voor vrouwen werd
daarom positief ontvangen. Deze training wordt door de Nederlandse
geïntegreerde politietrainingsmissie verzorgd.
Ik bezocht de nieuwe vrouwenvleugel van de gevangenis in Kunduz en
sprak daar met vrouwelijke gedetineerden. Een groot deel van de 37
vrouwen zit gevangen vanwege «morele misdaden» op basis van
Afghaans traditioneel recht. Met Nederlandse hulp is rechtsbijstand voor
vrouwelijke gevangenen mogelijk gemaakt. De vrouwen gaven aan blij te
zijn dat zij gratis juridisch advies kunnen krijgen. Dankzij Nederlandse
steun komt er een gespreksruimte waar vrouwelijke gevangenen met hun
advocaat kunnen overleggen. Bovendien komen er ruimtes waar de
kinderen van gevangenen worden opgevangen en vrouwelijke bewakers
taalcursussen krijgen. Deze faciliteiten worden in september geïnstalleerd.
Deze gezamenlijke reis met mijn Duitse collega Niebel bevestigde ook het
inzicht dat in een land, dat zoveel donoren kent als Afghanistan, donorharmonisatie en daadwerkelijke samenwerking in het veld een absolute
noodzaak is. Samenwerking voorkomt doublures en stelt ons in staat
gezamenlijk boodschappen over te brengen aan onze Afghaanse
counterparts. Samen zijn we meer dan de som der delen. Onder meer in
het kader van de uitkomsten van de Tokio conferentie trekken we samen
op. Samenwerking biedt ook de gelegenheid om van elkaar te leren. Het
uitgebreide netwerk van Duitsland in Kunduz biedt ons toegang en stelt
ons in staat snel vorderingen te boeken. Van Duitse zijde werd herhaaldelijk met lof gesproken over, en interesse getoond in, de geïntegreerde
aanpak van Nederland.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 465

3