Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2625

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 maart 2023
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Algemene Zaken van
21 maart 2023.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-21501-02-2625
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2625

1

VERSLAG VAN DE RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 21 MAART
2023
Op dinsdag 21 maart jl. vond in Brussel de Raad Algemene Zaken (RAZ)
plaats. Op de agenda stond de voorbereiding van de Europese Raad (ER)
van 23 en 24 maart, de relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk
(VK), het Europees Semester 2023 en de landenspecifieke rechtsstaatdialogen. De Minister van Buitenlandse Zaken nam deel aan deze Raad.
In dit verslag wordt tevens ingegaan op het bereikte akkoord in de
triloog-onderhandelingen tussen de Europese Commissie, de Raad en het
Europees Parlement over de verordening besluitvormingsprocedure
Europese Unie bij instellen autonome maatregelen onder de Handels- en
Samenwerkingsovereenkomst en het Terugtrekkingsakkoord tussen de EU
en het VK.
Voorbereiding Europese Raad 23 en 24 maart 2023
Russische agressie tegen Oekraïne
De Raad sprak kort over de Russische agressie tegen Oekraïne en
onderstreepte het belang van accountability. De arrestatiebevelen die het
Internationaal Strafhof op vrijdag 17 maart jl. uitvaardigde voor president
Poetin en mevrouw Lvova-Belova werden verwelkomd als stap richting
accountability. Ook sprak de RAZ over het verder vergroten van de druk
op Rusland om zijn agressie tegen Oekraïne te beëindigen. In dat kader
riepen meerdere lidstaten op om aanvullende sanctiemaatregelen tegen
Rusland voor te bereiden.
Nederland verwelkomde het politiek akkoord dat de jumbo-RBZ op
20 maart jl. heeft bereikt over de voorstellen van de Hoge Vertegenwoordiger Borrell (HV) en de Commissie om de levering van met name
artilleriemunitie aan Oekraïne te vergroten en te versnellen, en de
productiecapaciteit van de Europese defensie-industrie op te schalen. Met
de munitievoorstellen staat het totaalbudget van de Europese Vredesfaciliteit (EPF) zeer onder druk. Hierover zal uw Kamer separaat geïnformeerd
worden, wanneer er door de HV een concreet voorstel aan de Raad wordt
voorgelegd.
Concurrentievermogen, interne markt en de economie
Tijdens de bespreking over het Europese concurrentievermogen gaven
lidstaten hun aandachtspunten aan. Nederland benoemde het belang van
een sterk economisch fundament, de noodzaak voor meer ambitie en
concrete voorstellen om de interne markt te versterken en een actief
EU-handelsbeleid. In dat kader heeft Nederland gepleit voor het opnemen
in de ER conclusies van een jaarlijkse interne markt beleidscyclus, waarbij
de Raad op jaarlijkse basis de voortgang en prioriteiten bespreekt. Enkele
lidstaten legden in hun interventie de nadruk op meer ambitie over
EU-handelsbeleid in de ER conclusies. Ook noemde een enkele lidstaat het
door de Commissie aangekondigde soevereiniteitsfonds dat aanstaande
zomer wordt verwacht. Een aantal lidstaten noemde tevens het belang
van demografische uitdagingen als gevolg van vergrijzing en de gevolgen
voor de Europese concurrentiekracht. Naar verwachting zal tijdens de ER
van 29 en 30 juni a.s. het Europese concurrentievermogen en de
voortgang van de verschillende Commissievoorstellen zoals gepresenteerd in het Green Deal Industrial Plan1 aan de orde komen, waaronder de

1

Kamerstuk 22 112, nr. 3607 d.d. 8 februari.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2625

2

Commissievoorstellen voor een Net-Zero Industry Act 2 en een Critical
Raw Materials Act 3. De BNC-fiches over deze voorstellen zullen eind april
de Kamer toekomen.
Voor wat betreft het Europees Semester werd overeengekomen dat de ER
zowel de beleidsprioriteiten uit de Annual Sustainable Growth Survey
(ASGS)4 2023 als de raadsaanbevelingen over het economisch beleid voor
de eurozone5 zal bekrachtigen. Daarnaast zal de ER de lidstaten uitnodigen om de prioriteiten uit de ASGS mee te nemen in de REPowerEUhoofdstukken die zij kunnen toevoegen aan nationale herstel- en
veerkrachtplannen.
Energie
Tijdens de bespreking waren de lidstaten het eens dat de energiesituatie
in de EU is verbeterd. Tegelijkertijd werd het belang van gedegen
voorbereiding voor de komende winter en versnelling van de groene
transitie onderkend. Nederland heeft daarbij steun uitgesproken voor de
oproep van de Commissie om goed gebruik te maken van het platform
voor gezamenlijke gasinkoop AggregateEU, om beschikbaarheid van
voldoende gas tegen redelijke prijzen te bevorderen. Ook heeft Nederland
opgeroepen tot voortgang met de hervorming van de elektriciteitsmarkt,
maar daarbij gewezen op het belang van zorgvuldigheid boven snelheid.
Diversen
Migratie
Nederland heeft tijdens de bespreking, net als enkele andere lidstaten,
sterk aangedrongen op de spoedige implementatie van de ER-conclusies
van 9 februari jl. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1926) op het gebied van
migratie, en het belang benadrukt dat daar goed toezicht op wordt
gehouden. In dat kader heeft Nederland de inventarisatie van de
voortgang tijdens de ER op 22-23 maart a.s. verwelkomd en ervoor gepleit
dat migratie opnieuw wordt besproken tijdens de ER van juni a.s.
Kort voor de bespreking in de RAZ en in aanloop naar de bespreking
tijdens de ER, heeft de voorzitter van de Commissie op 20 maart jl. een
brief gestuurd aan de lidstaten met een overzicht van de voortgang van de
implementatie van de ER-conclusies van 9 februari jl.6 Nederland
verwelkomt de voortgang op verschillende elementen, zoals waar het gaat
om een actieve rol van de Commissie bij de implementatie van de
Dublin-Roadmap, grensprocedurepilots, Frontex-samenwerking met
landen in de Westelijke Balkan, en intensivering van outreach naar en
samenwerking met derde landen.
Externe betrekkingen
Onder externe betrekkingen sprak de RAZ in voorbereiding op de ER over
de donorconferentie voor de steun aan mensen in de door aardbeving
getroffen gebieden in Turkije en Syrië en de relatie tussen Kosovo en
Servië. Het verslag van deze twee onderdelen is de Kamer met het verslag
van de Raad Buitenlandse Zaken van 20 maart jl. toegekomen.

2

Net-Zero Industry Act (europa.eu).
European Critical Raw Materials Act (europa.eu).
2023 European Semester: Annual sustainable growth survey (europa.eu).
5
2023 European Semester draft recommendation on economic policy of the euro area.
6
Deze brief is als bijlage aan het RAZ verslag toegevoegd.
3
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2625

3

Relatie tussen de EU en het VK
Vicepresident van de Europese Commissie Maroš Šefčovič gaf een
toelichting op het principeakkoord over de implementatie van het Protocol
Ierland/ Noord-Ierland (hierna: Protocol) genaamd het Windsor Raamwerk
dat de Europese Commissie en het VK op 27 februari jl. overeenkwamen,
en waar uw Kamer recentelijk een kabinetsappreciatie over ontving7. De
leden van de RAZ hebben het Windsor Raamwerk verwelkomd en de
eerste stappen genomen om het principeakkoord aan EU-zijde te
formaliseren. Dit houdt in dat de Raad heeft ingestemd met twee
voorliggende Raadsbesluiten over standpuntinname van de Unie in het
gemengd comité (het politiek orgaan waarin de EU en het VK onder
andere toezicht houden op de implementatie van het Terugtrekkingsakkoord). Eén Raadsbesluit maakt de aanpassingen aan het Protocol en aan
de uitvoering daarvan mogelijk, onder andere op het gebied van douane,
staatssteun, BTW/accijnzen en governance 8. Het andere Raadsbesluit
voorziet in de aanpassing van het reglement van orde van de Joint
Consultative Working Party (JCWG), zodat de oprichting van thematische
subgroepen onder de JCWG mogelijk wordt gemaakt9. Het Britse
Lagerhuis heeft tevens op 22 maart jl. ingestemd met de eerste wetgevende handeling om de implementatie van het Windsor Raamwerk aan
VK-zijde mogelijk te maken10. De andere benodigde Britse wetgevingsonderdelen van het Windsor Raamwerk zullen de komende periode verder
behandeld en geformaliseerd worden. Tijdens de bijeenkomst van het
gemengd comité van 24 maart a.s. worden de aanpassingen aan het
Protocol formeel vastgesteld door de Commissie en het VK11. Vanaf dat
moment zal de gefaseerde implementatie van het Windsor Raamwerk van
start gaan. Het kabinet zal uw Kamer op de gebruikelijke wijze, via
geannoteerde agenda’s en verslagen van Raden waar de betrekkingen
tussen EU en VK besproken worden, informeren over de voortgang van
de formalisatie en implementatie van het Windsor Raamwerk.
De Raad sprak waardering uit voor het werk van de Commissie en
onderstreepte daarbij dat de afspraken nu voortvarend en te goeder trouw
geïmplementeerd dienen te worden door beide partijen. De Raad riep de
Commissie op om de komende periode nauwgezet te monitoren of het VK
de benodigde (praktische) stappen zet, onder andere ten aanzien van de
noodzakelijke waarborgen om de integriteit van de EU interne markt te
garanderen en het gelijk speelveld tussen de EU en het VK te beschermen.
De Raad en de Commissie onderstreepten tevens de wens en noodzaak
voor een positief en stabiel partnerschap met het VK om mondiale
uitdagingen in gezamenlijkheid aan te gaan. Het kabinet onderschrijft deze
boodschap en zal zich hier actief voor blijven inzetten. De Commissie en
het VK komen op 24 maart a.s. tevens bijeen in de partnerschapsraad (het
politiek orgaan waarin de EU en het VK onder andere toezicht houden op
de implementatie van de Handels- en Samenwerkingsovereenkomst) om
nader van gedachten te wisselen over de verdere implementatie van de
HSO12. Het kabinet steunt dit initiatief om een positieve impuls aan de
betrekkingen te geven, gelet op de vertrouwenwekkende stap die met het
bereiken van het Windsor Raamwerk genomen is.

7

Zie Kabinetsappreciatie Windsor Raamwerk Kamerstuk 35 393, nr. 51 d.d. 17 maart 2023.
Zie via Delegates Portal ST 7199/23 INIT + ADD1.
9
Zie via Delegates Portal ST 7196/23 INIT + ADD1.
10
The Windsor Framework (Democratic Scrutiny) Regulations 2023 (legislation.gov.uk).
11
Zie agenda via Delegates Portal WK 3618/2023 REV1.
12
Zie agenda via Delegates Portal WK 3620 2023 REV2.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2625

4

Europees Semester 2023
De Commissie lichtte het syntheserapport13 over de bijdragen van de
verschillende raadsformaties binnen het Europees Semester 2023 toe. Er
vond geen discussie over plaats. Vervolgens gaf het Zweeds voorzitterschap een presentatie over de verdere bespreking van het Europees
Semester in de relevante vakraden. Hierbij heeft Nederland benadrukt dat
het belangrijk is dat het Europees Semester bestaande en nieuwe
structurele beleidsuitdagingen van lidstaten moet blijven identificeren en
dat het monitoren van de uitvoering van structurele hervormingen een
prioriteit moet blijven.
Tenslotte heeft de RAZ de Raadsaanbevelingen voor het economisch
beleid in de eurozone in 2023, zoals die aan de orde kwam in de
Eurogroep van 16 januari14, doorgeleid naar de aankomende ER om die te
bekrachtigen. Daarna zal de Raad de aanbevelingen formeel aannemen.
Landenspecifieke rechtsstaatdialogen
Tijdens de Raad vond voor de zesde keer de landenspecifieke rechtsstaatsdialoog plaats op basis van de landenhoofdstukken uit het Commissie
rechtsstaatrapport.15 Met de bespreking van de landenhoofdstukken van
Slowakije en Finland werd de eerste cyclus afgerond, en de tweede ronde
gestart met de bespreking van de landenhoofdstukken van België,
Bulgarije en Tsjechië. De Commissie leidde de afzonderlijke dialogen zoals
gebruikelijk in met een korte samenvatting van haar bevindingen, waarna
de betreffende lidstaat een korte presentatie gaf van de staat van de
rechtsstaat in het eigen land. Negen lidstaten namen actief deel aan de
constructieve discussie die volgde, waarin goede praktijken werden
gedeeld en een aantal bilaterale initiatieven werden genoemd. Eén
lidstaat liet zich kritisch uit over het rechtsstaatmechanisme en verweet de
Commissie dubbele standaarden te hanteren.
Nederland sprak namens de Benelux steun uit voor het rechtsstaatsmechanisme en benadrukte het belang van het volledige engagement van de
Raad. Tijdens de bespreking van het Bulgaarse landenhoofdstuk riep
Nederland Bulgarije op nationale titel op om snel voortgang te boeken
met de hervormingen die nodig zijn om de rechtsstaatsproblematiek in
het land te adresseren. Het betreft onder andere de positie van de
procureur-generaal, de procedure voor rechterlijke toetsing van besluiten
van openbare aanklagers tot het niet vervolgen van bepaalde corruptiezaken en het functioneren van de Raad voor de Rechtspraak. Deze
problemen komen tevens aan de orde in het Coöperatie- en Verificatiemechanisme (CVM). Nederland benadrukte hierbij het belang van
zorgvuldige rapportage. Bij de bespreking van het Slowaakse landenhoofdstuk sprak Nederland waardering uit voor de recente oprichting van
het Press Safe platform, gebaseerd op het Nederlandse Persveilig initiatief
en vroeg naar de voortgang ten aanzien van de hervorming van de
procedure voor vernietiging van vervolgingsbesluiten door de
procureur-generaal.

13

Syntheserapport Europees Semester 2023.
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1920 d.d. 30 januari 2023.
15
Zie report – Communication and country chapters (europa.eu) en voor de Kabinetsappreciatie
zie Kamerstukken 21 501-02 en 29 279, nr. 2534 d.d. 9 september 2022.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2625

5

Overig: Verordening besluitvormingsprocedure Europese Unie bij
instellen autonome maatregelen onder de Handels- en Samenwerkingsovereenkomst en het Terugtrekkingsakkoord
Het kabinet informeert uw Kamer via deze weg over het bereikte akkoord
in de triloog-onderhandelingen tussen de Commissie, de Raad en het
Europees Parlement (EP) over de verordening tot vaststelling van regels
voor de uitoefening van de rechten van de Unie bij de uitvoering en
handhaving van het Terugtrekkingsakkoord (hierna: TA) en de Handels- en
Samenwerkingsovereenkomst (hierna: HSO) tussen de EU en het VK. Deze
verordening legt de interne EU-besluitvormingsprocedure vast voor het
nemen van evenwichtsherstellende-, compenserende- en corrigerende
(tegen)maatregelen tegen het VK bij schendingen van de HSO of bepaalde
onderdelen van het TA door het VK. Uw Kamer werd op 8 april 2022
geïnformeerd over de inhoud van dit Commissievoorstel16 en de
appreciatie van het kabinet middels een BNC-fiche17. De definitieve
verordening is inmiddels vastgesteld, nadat het EP zijn standpunt in
februari had aangenomen en de Raad Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuur
dit op 7 maart jl. heeft goedgekeurd18.
De verordening stelt vast dat de Commissie de bevoegdheid krijgt
voornoemde maatregelen als uitvoeringshandelingen vast te stellen via
de onderzoeksprocedure (Comitologie) zoals bedoeld in artikel 5 van de
Comitologieverordening (182/2011). De Commissie zal worden bijgestaan
door een op te richten VK-comité, welke zal worden aangemerkt als
comité zoals gedefinieerd in de Comitologieverordening. Vóór vaststelling
van deze verordening was de beslissingsbevoegdheid en besluitvormingsprocedure voor het nemen van maatregelen bij schendingen van
onderdelen van de HSO en het TA door het VK vastgelegd in Artikel 3 van
het Raadsbesluit betreffende de sluiting van de HSO.19 In het Raadsbesluit
tot sluiting van de HSO had de Raad de Commissie tijdelijk gemachtigd
om eigenstandig namens de EU een groot deel van bovengenoemde
maatregelen vast te stellen. De aangenomen verordening vervangt de
procedure zoals beschreven in het betreffende artikel van het
Raadsbesluit.
De uitkomst van de triloog is in lijn met de inzet van het kabinet. De
verordening biedt een duurzame oplossing voor de tijdelijk bedoelde
machtiging aan de Commissie om deze maatregelen eigenstandig in te
stellen. Het kabinet kan zich vinden in de inhoud van de verordening
waarbij de rol van de lidstaten wordt geborgd bij het interne besluitvormingsproces over het instellen van autonome maatregelen bij geconstateerde niet-naleving van de HSO of bepaalde onderdelen van het TA door
het VK middels de onderzoeksprocedure (Comitologie). Het kabinet is van
mening dat met deze procedure snel, effectief en flexibel kan worden
opgetreden tegen het VK bij niet-naleving van de HSO en het TA. Voorts
sluit de procedure aan bij de staande praktijk voor interne besluitvorming
voor het instellen van maatregelen door de EU op handelspolitiek terrein.

16

Voor het Commissie voorstel COM(2022)89 zie https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/
HTML/?uri=COM:2022:89:FIN.
17
Kamerstuk 22 112, nr. 3414 d.d. 8 april 2022.
18
Zie https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=uriserv:OJ.L_.2023.083.01.0001.
01.ENG.
19
Besluit (EU) 2021/689 van de Raad van 29 april 2021 betreffende de sluiting, namens de Unie,
van de Handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese
Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië
en Noord-Ierland, anderzijds, en van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en het
Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland inzake beveiligingsprocedures voor
de uitwisseling en bescherming van gerubriceerde gegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2625

6