Bijlage 1 – Tabellen van DNB

In Tabel 2.1 is de ontwikkeling van het aantal bfi’s weergegeven. De tabel laat
tevens het gevolg zien van een definitieverandering die DNB toepast en vanaf
volgend jaar effect zal hebben op de getoonde aantallen en bedragen. Als gevolg
daarvan wordt een deel van de bfi’s geclassificeerd als “niet-financiële
onderneming”. Het gaat om vennootschappen met meer dan vijf werknemers die
ook dienstverlening verzorgen aan groepsmaatschappijen, ook wel mengvormen
genoemd.1 DNB geeft hierbij het volgende aan:

Per 2015 zijn de macro-economische cijfers van de nationale rekening en
betalingsbalans herzien. Door middel van deze revisie zijn de cijfers
aangepast aan de laatste statistische richtlijnen van Eurostat en het IMF.2
Als gevolg van deze gewijzigde richtlijnen is een deel van de populatie bfi’s
verschoven naar de sector niet-financiële vennootschappen. Het betreft
eenheden die een functie als holdingmaatschappij combineren met
reguliere (niet-financiële) productieactiviteiten.3

Tabel 2.1 Aantallen bfi’s exclusief en inclusief mengvormen
2015

2016

2017

2018

Bfi’s excl. mengvormen

14.885

14.424

13.756

12.716

Bfi’s incl. mengvormen

15.605

15.147

14.456

13.286

Door deze definitieverandering zullen vanaf volgend jaar alleen gegevens
beschikbaar zijn over de bfi’s exclusief de mengvormen. Desalniettemin kan de
trend over de jaren en dus het effect van bijvoorbeeld de bronbelasting gevolgd
blijven worden. Voor de duidelijkheid en voor de aansluiting bij het hiervoor
genoemde SEO-onderzoek van 2018 is in de volgende tabellen nog aangesloten bij
de oude definitie. DNB publiceert de overeenkomstige tabellen volgens de nieuwe
definitie.4 Het blijkt bij vergelijking van de verschillende tabellen dat de
inkomensstroom naar laagbelastende landen voor meer dan 98% gedekt wordt
door de bfi’s volgens de nieuwe definitie.5

Voor meer toelichting, zie rapport SEO, pagina 3.
European System of Accounts 2010 (Eurostat), Balance of Payments Manual (IMF) 6th edition, en (specifiek
aangaande de definitie van bfi’s) het Final Report of the Task Force on Special Purpose Entities (IMF 2018).
3
Mededeling DNB.
4
Zie onderdeel statistiek op www.dnb.nl, specifiek tabellen 15.1 en 15.4 tot 15.6.
5
Vergelijk tabel 1 in paragraaf 3 met tabel 15.6 op www.dnb.nl. Gemiddeld over de jaren 2015-2018.
1
2

In Tabel 1 in paragraaf 3 van deze brief en in Tabel 2.2 hieronder wordt de totale
inkomensstroom door bfi’s volgens de inkomensdefinitie van DNB getoond. Deze
definitie wijkt op het punt van de dividendstroom af van de definitie van fiscaal
relevante stromen zoals die in 2018 in het SEO-rapport is gebruikt. Uit overleg met
DNB is ons namelijk recent duidelijk geworden dat de per jaar gerapporteerde
uitgekeerde winst die DNB registreert niet gelijk is aan de daadwerkelijk per jaar
uitgekeerde dividenden. De uitgekeerde winst volgens de definitie van DNB betreft
namelijk uitsluitend de winst die in een bepaald jaar is verdiend uit operationele
activiteiten (waarbij ook de winst van de dochters wordt meegenomen) en in
datzelfde jaar als dividend aan de aandeelhouders is uitgekeerd. In het rapport van
SEO van 2018 is deze uitgekeerde winst volgens definitie van DNB gepresenteerd
als de volledige dividendstroom. Het deel van de dividendstroom dat betrekking
heeft op ingehouden winsten uit voorgaande jaren is hier dus echter niet in
meegenomen en uit de bij DNB beschikbare gegevens is dit ook niet meer te
achterhalen. Dit was in 2018 niet duidelijk.6

Om te voorkomen dat een deel van de dividendstromen onbedoeld buiten beeld
zou raken, is er in overleg met DNB voor gekozen volledig en consistent aan te
sluiten bij de inkomensdefinitie van DNB.7 In deze definitie wordt in de
inkomensstroom van een bepaald jaar, naast de renten en de royalty’s die de bfi
ontvangt en betaalt, het totale inkomen uit kapitaaldeelnemingen (dat is de
operationele winst van de dochters die onder de bfi hangen) meegenomen, dus
zowel het deel dat in hetzelfde jaar wordt uitgekeerd (als dividend) als het deel dat
in dat jaar nog niet wordt uitgekeerd maar wordt ingehouden en mogelijk in een
volgend jaar wordt uitgekeerd (ingehouden winst, hierna ook wel potentieel
dividend genoemd). Hierbij past wel de kanttekening dat het mogelijk is dat een
deel van de ingehouden winst nooit zal worden uitgekeerd of uiteindelijk wordt
uitgekeerd aan een aandeelhouder in een ander land dan waar de ingehouden
winst oorspronkelijk aan was toegerekend. Om ook voor het overige bij de DNBdefinitie aan te sluiten zijn de betalingen voor overige diensten ook meegenomen,
hoewel zij geen onderdeel van de grondslag van de dividendbelasting of de
bronbelasting vormen. Bij overige diensten moet gedacht worden aan
managementvergoedingen of vergoedingen voor juridische diensten en dergelijke.

De € 22 miljard aan uitgaande inkomensstroom naar de laagbelastende landen werd bepaald vanuit de
steekproefgegevens waar SEO mee werkte (voor details, zie het SEO-rapport). In deze steekproefgegevens
ontbrak de ingehouden winst. De vaak genoemde € 199 miljard aan totale uitgaande inkomensstroom door bfi’s
vanuit Nederland kwam daarentegen uit een tabel (SEO-rapport, pagina 39) die juist niet gebaseerd was op de
steekproefgegevens, maar waarvoor direct gebruik werd gemaakt van een DNB-tabel volgens de
inkomensdefinitie van DNB, waarin de ingehouden winst wel was meegenomen. Het verschil tussen de € 199 en
de huidige € 211 miljard aan uitgaande inkomensstroom in Tabel 1 wordt veroorzaakt door correcties in de data.
7
Dit sluit tevens zoveel mogelijk aan bij de internationale definitie van de instellingen waar DNB aan rapporteert,
zoals bijvoorbeeld de OESO.
6

Tabel 2.2 Totale inkomensstromen bfi’s inclusief mengvormen naar soort (van en
naar buitenland, bedragen per jaar in miljoenen euro’s)
2015

2016

2017

2018

116.385

125.239

121.720

118.687

Potentieel dividend (ingehouden winst)

-5.840

1.270

-9.912

1.301

Rente

41.513

33.800

32.201

32.374

Royalty’s

26.135

26.317

30.621

33.571

Overige diensten

11.134

7.871

7.506

7.883

Totaal inkomend

189.327

194.497

182.136

193.816

Dividend (uitgekeerde winst)

84.413

89.736

84.908

93.454

Potentieel dividend (ingehouden winst)

33.158

58.666

26.103

31.015

Rente

36.990

31.544

34.926

35.405

Royalty’s

29.167

26.808

28.798

31.076

Overige diensten

4.808

4.269

6.972

8.976

Totaal uitgaand

188.536

211.023

181.707

199.926

Inkomend
Dividend (uitgekeerde winst)

Uitgaand

Tabel 2.3 laat het balanstotaal zien van de bfi’s. Er kan voorzichtig van een
trendbreuk sinds 2016 gesproken worden, aangezien het totaal niet verder stijgt
maar met zo’n € 300 miljard gedaald is sinds het hoogtepunt van 2016. Met name
in 2018 is een scherpe daling te zien. Dit is een weerspiegeling van de in paragraaf
2 van deze brief beschreven daling van de voorraad directe buitenlandse
investeringen die volgens DNB en IMF samenhangt met de wereldwijde aanpak van
belastingontwijking.

Tabel 2.3 Balans van bfi’s inclusief mengvormen (ultimobedragen in miljoenen
euro’s)
2015

2016

2017

2018

2.083

1.949

1.878

1.878

2.698.336

2.909.932

2.885.269

2.596.939

63.422

67.349

70.343

48.265

2.634.914

2.842.583

2.814.926

2.548.674

Activa
Onroerend goed
Kapitaaldeelnemingen
in Nederland
in het buitenland

Leningen en ov. vorderingen

1.306.029

1.356.092

1.306.993

1.364.601

binnen concernverband

1.207.127

1.241.817

1.195.108

1.257.865

36.975

34.723

44.131

51.333

1.170.152

1.207.094

1.150.977

1.206.532

buiten concernverband

98.902

114.275

111.885

106.736

Effecten

26.925

49.198

50.688

50.595

Financiële derivaten

51.451

56.651

60.614

71.047

Immat. niet-fin. vorderingen

1.426

1.656

909

591

4.086.250

4.375.478

4.306.351

4.085.651

2.450.799

2.777.685

2.730.303

2.530.270

6.841

5.029

8.976

8.604

in het buitenland

2.443.958

2.772.656

2.721.327

2.521.666

Leningen en ov. verplichtingen

1.102.690

1.102.492

1.099.712

1.053.026

binnen concernverband

938.043

932.991

938.534

890.509

in Nederland

15.512

15.212

15.926

18.297

in het buitenland

922.531

917.779

922.608

872.212

buiten concernverband

164.647

169.501

161.178

162.517

Effecten

481.287

443.822

422.736

441.048

7.748

7.771

7.409

7.012

in het buitenland

473.539

436.051

415.327

434.036

Financiële derivaten

51.474

51.479

53.600

61.307

4.086.250

4.375.478

4.306.351

4.085.651

in Nederland
in het buitenland

Totaal activa

Passiva
Kapitaaldeelnemingen
in Nederland

in Nederland

Totaal passiva

Tabel 2.4 laat de geografische verdeling van het buitenlandse balanstotaal van de
bfi’s zien. Uit de tabel blijkt dat bovengenoemde trendbreuk voor een belangrijk
deel wordt veroorzaakt door een afname van investeringen vanuit de Verenigde
Staten in Nederland: het aandeel van de Verenigde Staten in de passiva is sinds
2016 afgenomen met € 263 miljard. Een verklaring hiervoor kan zijn dat
multinationals onder meer naar aanleiding van ATAD2 bepaalde cv/bv-structuren
hebben opgeheven. Cv/bv-structuren hebben namelijk vrijwel uitsluitend
relevantie in relatie tot de Verenigde Staten (zie ook onderdeel C van paragraaf 4
hiervoor).

Tabel 2.4 Buitenlands balanstotaal van bfi’s inclusief mengvormen naar geografiea
(ultimobedragen in miljoenen euro’s)
2015

2016

2017

2018

Europa

2.055.072

2.033.182

2.008.364

1.842.946

Eurogebied

1.558.361

1.452.482

1.438.401

1.299.461

Luxemburg

384.444

351.335

351.221

212.425

Verenigd Koninkrijk

343.274

405.092

409.423

412.742

Verenigde Staten

425.523

529.238

634.933

590.174

Ierland

151.202

160.154

167.378

148.521

Zwitserland

189.297

254.944

246.153

251.204

Opkomende economieën

417.755

421.065

368.189

378.021

Ontwikkelingslanden

117.513

104.908

96.273

109.934

Offshore financial centers

139.207

164.818

125.861

79.285

Laagbelastende jurisdicties

237.082

259.844

256.957

217.579

3.984.426

4.271.750

4.190.968

3.985.463

Europa

2.088.820

2.072.751

2.189.299

2.183.559

Eurogebied

1.588.922

1.521.607

1.658.452

1.614.118

Luxemburg

587.062

629.777

642.130

535.761

Verenigd Koninkrijk

451.749

490.885

466.535

494.160

Verenigde Staten

725.262

904.883

844.326

641.583

Ierland

130.918

139.225

269.228

232.577

Zwitserland

199.370

189.878

174.522

173.655

Opkomende economieën

167.766

162.999

156.473

145.608

Ontwikkelingslanden

33.637

21.113

14.067

16.386

Offshore financial centers

129.901

163.765

211.184

192.812

Laagbelastende jurisdicties

356.428

391.772

304.762

223.713

Totaal passiva (excl. NL)

4.004.675

4.295.987

4.220.439

3.990.432

Activa

Totaal activa (excl. NL)

Passiva

a Landengroepen sluiten elkaar niet uit. Categorie offshore financial centers is exclusief laagbelastende jurisdicties.

Voor indeling, zie toelichting bij tabel 15.4 van DNB.