Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-20

Europese Raad

Nr. 455

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2009
Graag bied ik u hierbij het verslag aan van de Begrotingsraad, die plaatsvond op 18 november.
Tijdens deze Raad is ook de Kamermotie uitgevoerd over unanimiteit bij
de vaststelling van de verordening voor de financiële perspectieven
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 445). Dit verslag dient tevens als antwoord op
deze motie.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST137937
0910tkkst21501-20-455
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-20, nr. 455

1

VERSLAG BEGROTINGSRAAD 18 NOVEMBER 2009
1. Samenvatting van de Raad
De Begrotingsraad heeft een akkoord bereikt over de tweede lezing van de
Raad van de EU-begroting 2010, met daarin volledige financiering voor
het economisch herstelpakket.
Het akkoord voldoet aan uw verzoek tijdens het AO op 12 november, om
de financing gap in het economisch herstelpakket te dichten zonder
gebruik te maken van de EU-begroting in 2011.
De Raad en het Europees Parlement hebben in de conciliatie afgesproken
dat het betalingsniveau in 2010 € 122,9 miljard zal bedragen. Dat is
aanzienlijk lager dan de door het EP voorgestelde bedrag van € 127,5
miljard1. Het EP zal in december, binnen deze kaders, de finale begroting
2010 vaststellen na zijn tweede lezing (middels een verklaring is afgesproken dat de huidige procedure zal worden afgerond). Verder zijn er
enkele verklaringen afgesproken tussen de Raad en het EP.
Tevens werd door de Europese Rekenkamer een toelichting gegeven op
hun rapport over EU-uitgaven in 2008. Daarin werd benadrukt dat de
Commissieboekhouding op orde is, dat het aantal fouten afneemt (met
name bij landbouw) maar bij structuurfondsen nog hoog is, en dat
vereenvoudiging van EU-regelgeving nodig is. De Commissie onderstreepte het belang van beter management van middelen in gedeeld
beheer en van verantwoording door lidstaten. Verdere behandeling van
dit onderwerp zal plaatsvinden in de Ecofin Raad.
2. Nederlandse inzet in de Raad en uitvoering motie over
financiële perspectieven
Nederland heeft ingestemd met het compromis voor de EU-begroting
2010, inclusief de financiering van het herstelpakket. Nederland heeft
daarbij met succes aangedrongen op het oplossen van de financing gap in
het herstelpakket, zonder dat financiering nodig is vanuit de EU-begroting
2011, conform uw verzoek. Ook heeft Nederland aangedrongen op een
realistisch en stringent betalingsniveau in 2010, mede met het oog op de
overheidstekorten in lidstaten wegens de crisis.

1

Het betalingsniveau is wel hoger dan in 2008
en 2009, met name 1. door de extra initiatieven die de EU genomen heeft ter bestrijding
van de economische crisis, zoals het economisch herstelpakket en versnelling van structuurfondsbetalingen, 2. door verwachte hogere betalingen bij landbouw en 3. omdat de
EU-programma’s die in 2007 gestart zijn na
enkele jaren voorspoediger lopen dan in het
begin (en er dus nu meer betalingen plaatsvinden).
2
Dit verslag dient als antwoord op dit verzoek.
3
Er is nog geen Commissievoorstel verschenen voor deze verordening.

Tijdens de Begrotingsraad is ook uw Kamermotie uitgevoerd. De Kamer
had in het plenaire debat «terugblik ER» op 3 november een motie ingediend over unanimiteit bij de vaststelling van de verordening voor de
financiële perspectieven (kamerstuk 21 505-20, nr. 445). Het lid Wilders
heeft daarna verzocht om onmiddellijke uitvoering van deze motie
(verzoek 2009Z20441)2. In de Raad is daarom door Nederland gesteld dat
besluitvorming over de verordening3 voor de financiële perspectieven,
evenals voorheen, dient te geschieden met unanimiteit.
Ook heeft Nederland aangegeven dat de huidige omvang en einddatum
van de financiële perspectieven moeten worden gerespecteerd bij omzetting in een verordening.
3. Toelichting
Voorafgaand aan de Raad was een compromis bereikt tussen lidstaten
over de tweede lezing van de Raad voor de EU-begroting 2010, met een
bedrag van € 140,6 miljard voor vastleggingen en € 121,5 miljard voor
betalingen. Daarin was ook financiering voorzien voor de tweede helft van
het economisch herstelpakket. Die tweede helft bestond uit € 420 miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-20, nr. 455

2

voor breedband en GLB-uitdagingen (wat via het budget voor plattelandsontwikkeling zal worden gefinancierd) en € 1980 miljoen voor energieprojecten.
Voor de financiering van energieprojecten had de Commissie een voorstel
ingediend dat gebruik maakte van ongebruikte middelen uit 2009 (marge
en onderuitputting in diverse uitgaven-categorieën) en marges in 2010.
Hiervoor is een verschuiving nodig binnen de financiële perspectieven
tussen categorieën en jaren, waarbij het huidige totaalplafond voor 2007–
2013 gerespecteerd wordt. Wegens de beperkte omvang van deze
FP-verschuiving geschiedt besluitvorming met QMV. Er resteerde echter
nog een financing gap, die voor aanvang van de Raad € 258 miljoen
bedroeg (door een extra meevaller in 2009 was het tekort al verkleind).
Tijdens de Raad is lang gesproken over het oplossen van deze financing
gap. De meeste lidstaten steunden inzet van de marge van categorie 1a
(concurrentievermogen, waartoe energie behoort), en diverse lidstaten
pleitten daarnaast voor gebruik van de flexibiliteitsreserve. Het Voorzitterschap stelde voor om tevens € 50 miljoen extra over te hevelen van de
landbouwmarge naar energie. Volgens de Commissie zou dit goed mogelijk zijn, maar diverse lidstaten waren bezorgd dat de marge voor onvoorziene uitgaven bij landbouw daardoor te klein zou worden.
Uiteindelijk is tussen de Raad, het EP en de Commissie het volgende
compromis bereikt voor de financiering van de € 1980 miljoen voor energieprojecten:
• Gebruik van resterende marges en onderbesteding in 2009 vanuit
diverse uitgaven-categorieën: € 1306 miljoen van landbouw (het landbouwjaar is medio oktober afgelopen en dit bedrag was niet gebruikt),
€ 173,5 vanuit administratie (inclusief een meevaller in het Raadsbudget), € 5 miljoen vanuit JBZ, € 3 miljoen vanuit concurrentiekracht
en € 1 miljoen uit cohesie/structuurfondsen.
• Gebruik van marges in 2010: € 158 vanuit landbouw (waarna er € 0,5
miljard aan marge resteert voor onvoorziene landbouwuitgaven in
2010), € 126,5 miljoen vanuit administratie, € 120 miljoen vanuit de
flexibiliteitsreserve, € 81 miljoen vanuit categorie 1a (door grotendeels
terug te gaan naar de 1e lezing van de Raad) en € 6 miljoen vanuit
cohesie/structuurfondsen.
In de EU-begroting 2010 zijn ook middelen voorzien voor de zuivelsector
(€ 280 miljoen, plus een verschuiving van € 20 miljoen vanuit melkexportrestituties naar het zuivelfonds) en voor ontmanteling van een Bulgaarse
kerncentrale (€ 75 miljoen vanuit de flexibiliteitsreserve).
Omdat over de achterliggende voorstellen nog geen Raadsbesluit is
genomen, is in een verklaring van de Raad vastgelegd dat opname van
deze middelen in de EU-begroting 2010 niet vooruitloopt op besluitvorming over de rechtsgrondslag.
Verder is € 23,5 miljoen extra voorzien voor het Raadsbudget in 2010,
omdat de Europese Raad nu een instelling wordt. Een groot deel hiervan
is nodig voor Europese Raden en toppen met derde landen; deze zullen
voortaan via de EU-begroting worden gefinancierd in plaats van door het
Voorzitterschap. In 2009 was er onderuitputting van het Raadsbudget;
daarvan zal € 40 miljoen worden ingezet voor energieprojecten.
4. Follow-up AO Begrotingsraad mbt. controle op agentschappen
Tijdens het AO op 12 november vroeg het CDA om betere controle op
agentschappen door de nationale rekenkamer en de Europese Rekenkamer. Er is toegezegd om hierop terug te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-20, nr. 455

3

Agentschappen vallen onder de directe verantwoordelijkheid van de
Commissie. Er is geen sprake van «gedeeld beheer met lidstaten». Dat
houdt ook in dat nationale rekenkamers niet zomaar controles kunnen
verrichten bij Europese agentschappen die in hun land gevestigd zijn. Zij
hebben wel de bevoegdheid om eventuele nationale bijdragen aan die
agentschappen te controleren, maar geen bevoegdheid ten aanzien van
de EU-bijdragen. Nederland zal daarom tijdens de behandeling van het
dechargeadvies voor Agentschappen het belang van goed toezicht door
de Commissie en controle door de Europese Rekenkamer benadrukken.
De Europese Rekenkamer heeft een belangrijke rol bij de controle op
agentschappen. De Europese Rekenkamer onderzoekt jaarlijks de verschillende agentschappen op dezelfde wijze als de EU-begroting als geheel, en
stelt over ieder agentschap een rapport op. In november 2009 ontvingen
28 van de 29 agentschappen een goedkeurende verklaring over de
betrouwbaarheid van de rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid
van de onderliggende betalingen. Een uitzondering hierop was de Europese Politieacademie (gevestigd in het VK). De Rekenkamerrapporten over
agentschappen worden ook gebruikt in de jaarlijkse dechargeprocedure;
het Europees Parlement verleent decharge per agentschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-20, nr. 455

4

Bijlage
Vastleggingen
in miljoenen euro

Overzicht bedragen per uitgavencategorie
Financiële
perspectieven
2010

Commissie
-voorstel 2010

Eerste lezing
Raad

Eerste lezing EP

Tweede lezing
Raad

1a concurrentie-kracht

12 388

12 269 (exclusief 1980 energie)

12 169 (exclusief
energie)

14 367 (inclusief
energie)

13 852 (inclusief
energie)

1b Structuur/cohesie

49 394

49 382

49 382

49 388

49 382

2 landbouw en natuur

60 113

59 004 (exclusief 420 breedband/GLB
uitdagingen)

58 640 (exclusief
breedband/GLB
uitdagingen)

59 808 (inclusief
breedband/GLB
en 300 zuivel)

59 450 (inclusief
breedband / GLB
en zuivel)

3a vrijheid, veiligheid en recht

1 025

980

974

1 006

974

3b burgerschap

668

649

634

668

634

4 extern beleid

7 893

7 672

7 583

7 892

7 685

5 administratie

8 008

7 852

7 812

7 866

7 829

0

0

0

0

0

139 489

137 808

137 195

140 966

140 555

134,2 miljard

122,3 miljard

120,5 miljard

127,5 miljard

121,5 miljard

6 compensatie Bulgarije en Roemenië
Totaal vastleggingen
betalingen

Noot:
– bedragen exclusief reserves. De Commissie en het EP rekenen de globaliseringsfondsreserve van € 500 miljoen en de noodhulpreserve (extern
beleid) van € 249 miljoen wel mee in hun cijfers; in deze tabel zijn deze reserves er buiten gelaten.
– de finale begroting voor 2010 zal door het EP worden vastgesteld in december, na de tweede lezing van het EP. Met het EP is een betalingsbedrag
van € 122,9 miljard afgesproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-20, nr. 455

5