Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 066

Belastingdienst

Nr. 132

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 7 juni 2012
Binnen de vaste commissie voor Financiën hebben enkele fracties de
behoefte om over twee brieven van de staatssecretaris van Financiën, d.d.
14 februari 2012 en 5 maart 2012 over de behandeling van bezwaarschriften door de Belastingdienst naar aanleiding van het artikel in De
Telegraaf «Fiscus buigt voor klagers» (Kamerstukken 31 066, nrs. 118 en
121) enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.
De vragen en opmerkingen zijn op 29 maart 2012 aan de staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 16 juni 2012 zijn ze door hem
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Aptroot
De adjunct-griffier van de commissie,
Giezen

kst-31066-132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

1

I VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van de
reactie van de staatssecretaris op de berichtgeving in De Telegraaf. Deze
leden zijn tevreden dat de staatssecretaris de Belastingdienst niet toestaat
de piek in het aantal bezwaarschriften af te handelen door ze ongezien
goed te keuren. De leden van de fractie van de PvdA hebben nog enkele
vragen en opmerkingen.
De berichtgeving in De Telegraaf ging over de Inkomensheffing, waarvoor
in februari een voorraad van 61 000 bezwaarschriften bij de Belastingdienst lag. Hoeveel onbeantwoorde bezwaarschriften liggen er op dit
moment? Lukt het nog om alles per 1 september 2012 te hebben
weggewerkt? Indien er over de periode januari tot september 2012 extra
capaciteit moet worden ingehuurd om deze bezwaarschriften weg te
werken, is er dan wel sprake van een tijdelijke piek? In de beantwoording
van schriftelijke vragen1 kwam eerder naar voren dat er in 2011 ruim 820
fte zijn ingezet voor de behandeling van alle bezwaarschriften. De
staatssecretaris schrijft nu in zijn brief dat er, naast het verbeteren van de
werkwijze van de Belastingdienst, extra capaciteit beschikbaar is gesteld
om soortgelijke tijdelijke bezwaarschriftpieken op te vangen. Om hoeveel
extra fte over heel het land gaat dit? Wordt er momenteel ook extra
capaciteit ingehuurd om de stijging van het aantal aanvragen tot uitstel
van terugvordering – een gevolg van de economische recessie – op te
vangen? De laatste berichtgeving was dat het aantal aanvragen tot uitstel
is opgelopen tot 230 000. Hoeveel zijn dit er nu? Ook is het aantal
bezoekers bij de balie van de Belastingdienst en het aantal bezwaarschriften het afgelopen jaar met ongeveer 10% toegenomen. Indien voor
deze zaken nu extra capaciteit nodig is, is een bezuiniging van € 400
miljoen op de Belastingdienst dan verstandig?
De leden van de fractie van de PvdA willen graag weten waarom
specifieke categorieën van bezwaarschriften tot veel problemen leiden. De
berichtgeving in De Telegraaf ging over de Inkomensheffing, maar de
staatssecretaris noemt in zijn brief ook de omzetbelasting, dividendbelasting en kansspelbelasting als belastingen waar veel bezwaren op
binnenkomen. Vooral de BPM vraagt om veel capaciteit, er zijn enkele
duizenden bezwaren. Waarom zijn er zoveel bezwaren bij die belastingmiddelen? Zijn dit jaarlijks terugkerende problemen? Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris om het aantal bezwaren terug te dringen,
wellicht door verduidelijking van de belastingwetgeving?
De leden van de fractie van de PvdA krijgen berichten van mensen die een
brief van de Belastingdienst ontvangen met de mededeling dat, indien
hun inkomenssituatie ten opzichte van vorig jaar niet is gewijzigd, er geen
aangifte hoeft te worden gedaan. Maar als zij wel aangifte doen, blijken ze
bedragen terug te ontvangen die oplopen tot honderden euro’s. Waarom
adviseert de Belastingdienst geen aangifte te doen? Heeft dit te maken
met het feit dat in 2011 al slechts 3% van de totale IB-aangiften van
particulieren door de teruglopende capaciteit van de Belastingdienst werd
gecontroleerd en afzien van aangifte daarom wenselijk is? Klopt het dat er
mensen zijn die onterecht geld mislopen of juist onterecht geconfronteerd
worden met terugbetalingen omdat hen wordt geadviseerd geen aangifte
te doen?

1

Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr.
1731.

In de ogen van de leden van de fractie van de PvdA vraagt ook de
zorgtoeslag om extra capaciteit bij de Belastingdienst. In 2010 werden
bijvoorbeeld 4,5 mln. definitieve zorgtoeslagen toegekend, terwijl er 0,8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

2

mln. huurtoeslagen waren. De nabetaling zorgtoeslag bedroeg € 134 mln.
en de terugvordering € 341 mln., grote bedragen die niet vergelijkbaar
zijn met de andere toeslagen. Er waren 0,8 miljoen nabetalingen
zorgtoeslag en 1,5 miljoen terugvorderingen. Weer komen de andere
toeslagen niet in de buurt van deze aantallen. De terugvorderingen van de
zorgtoeslag zijn vaak lager dan € 500, relatief kleine bedragen, maar
waarom komt terugvordering zo vaak voor? Hoeveel bezwaarschriften in
het kader van de zorgtoeslag komen er bij de Belastingdienst binnen? De
leden van de fractie van de PvdA vragen de staatssecretaris welke
oplossingen hij voor dit probleem ziet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de PVV hebben kennisgenomen van de brief
van de staatssecretaris over het artikel in De Telegraaf. De reactie van de
staatssecretaris kan de ontstane verbazing en verontwaardiging niet
wegnemen. De leden van de fractie van de PVV hebben ten aanzien van
dit onderwerp dan ook nog een aantal vragen en aan- en opmerkingen.
Het gaat de leden van de PVV-fractie er bij de overheidsfinanciën
principieel om dat een ieder zijn bijdrage, meestal gemeten naar
draagkracht, levert. Maar uit krantenberichten, en niet alleen uit die bron,
is gebleken dat het met het beginsel «gelijke monniken, gelijke kappen»
soms bedroevend gesteld is. De pijn zit in het bijzonder bij de bezwarenafhandeling en de invordering door de belastingdeurwaarder.
Bij de behandeling van een bezwaar vindt een integrale bestuurlijke
heroverweging plaats, mede op grond van de inhoud van het bezwaarschrift, van het bestreden besluit. De wetgever heeft de bezwaarprocedure
met de nodige waarborgen omkleed. De bezwaarprocedure is immers het
voorportaal naar de bestuursrechter. Maar de bezwaarprocedure kan ook
gezien worden als een advies van de burger aan de overheid, dat er
mogelijk iets mis is. Net als alle besluiten die de overheid neemt, dient het
besluit op bezwaar ook genomen te worden met in achtneming van de
wet en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Bij een integrale
bestuurlijke heroverweging hoort dan ook een inhoudelijke behandeling.
Op een dergelijke inhoudelijke behandeling heeft niet alleen de belanghebbende die bezwaar maakt recht, maar ook de samenleving, meer
specifiek de belastingbetaler. Met bezwaarafhandeling zijn natuurlijk
kosten gemoeid. Onlangs bleek uit een interne memo dat werd voorgesteld om een bezwarenpiek op te vangen door de bezwaren ongezien
gegrond te verklaren. Deze handelswijze is in strijd met de wettelijke
bezwaarprocedure die gestoeld is op een individuele behandeling met een
integrale heroverweging. De leden van de fractie van de PVV achten dit
dan ook een verwerpelijke gang van zaken. Graag een reactie van de
staatssecretaris op dit punt.
Bij niet-betaling van een belastingaanslag krijgt een belastingschuldige
eerst een betalingsherinnering. Daarna ontvangt de belastingschuldige en
aanmaning om binnen 14 dagen te betalen. Wordt er niet aan de
aanmaning voldaan dan volgt een per post betekend dwangbevel om
binnen twee dagen te betalen. Bij niet betaling van het postdwangbevel
wordt er overgegaan tot een vordering of verkort beslag op loon of
banksaldo. Is de belastingschuld dan nog niet voldaan, dan volgt een
«klassiek» door de deurwaarder betekend dwangbevel en ligt de weg
open naar de beslaglegging op roerende- en onroerende zaken. Met de
invordering zijn natuurlijk kosten gemoeid en deze kosten lopen op
naarmate het traject vordert van betalingsherinnering naar beslaglegging
op roerende- en onroerende zaken. Uit uitlatingen in «Verhaal», het blad
van de Algemene vereniging van belastingdeurwaarders, van maart 2012,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

3

blijkt dat er tussen regio’s verschillen bestaan in het bedrag waarvoor de
belastingdeurwaarder op pad gaat. Bij de ene regio is dat bedrag € 1 500
en bij de andere regio € 5 000. Het blijkt dat dit weer bepaald wordt door
de plaatselijke manager. Dat bedrag blijkt dan ook nog te fluctueren naar
gelang de werkdruk in de regio. Ook blijken er verschillen te zijn binnen
een regio, bij een ondernemer wordt vanaf € 5 000 beslag gelegd, bij een
particulier pas vanaf € 10 000. De leden van de fractie van de PVV achten
dit eveneens een verwerpelijke gang van zaken. Graag een reactie van de
staatssecretaris op dit punt.
Het beeld ontstaat dat belastingaanslagen uit doelmatigheidsoverwegingen worden verlaagd of niet meer worden ingevorderd door de
deurwaarder. Immers het kost allemaal tijd, en tijd is geld. Op begrotingen
en budgetten staan bedragen vermeld voor oninbaarlijden en verminderingen naar aanleiding van bezwaar. Net als iedere overheid/bureaucratie
doet, wordt ervoor gezorgd dat deze posten aan het eind van het jaar
afgevuld worden, anders gaan ze het jaar daarop van de begroting of het
budget af.
Met de bovenstaande handelswijzen wordt wel in strijd gehandeld met de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur, en in het bijzonder het
gelijkheidsbeginsel en het beginsel «égalite sur les charges publiques».
Net zo kwalijk is het gevolg, deze gaten moeten gevuld worden door
hogere tarieven voor de betalende, niet-bezwaar makende burger.
Henk en Ingrid vullen het gat wel weer op. Sommige mensen betalen wel.
Bezwaarmakers en sjoemelaars dat zijn de mensen die krijgen wat ze
willen bij de Belastingdienst: gelijk in bezwaar en ontslag van de
betalingsverplichting. De leden van de PVV-fractie vinden dit verwerpelijk.
Graag een reactie van de staatssecretaris.
Nu kan de staatsecretaris wel vertellen dat dit alles haaks staat op waar hij
voor staat. Het botte feite blijft dat het wel is gebeurd. Blijkbaar zijn de
managers bij de Belastingdienst meer bezig met afvullen van posten op
begrotingen en budgetten, met doelmatig- en doeltreffendheid, dan met
een juridische juiste uitvoering van bezwaarafhandeling en invordering.
Het lijkt er op dat het gelijkheidsbeginsel en het beginsel «égalite sur les
charges publiques» opgeofferd zijn aan bedrijfsmatig denken met
doelmatig- en doeltreffendheid als leidraad. De leden van de PVV-fractie
zijn dan ook zeer benieuwd hoe de staatsecretaris dit gaat aanpakken.
Deze leden zien uit naar duidelijk beleid, mogelijk in de vorm van een
leidraad, want daar blijkt het tot op heden aan te ontbreken.
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat in de jaarlijkse verslagen
van de Belastingdienst voortaan ook melding gemaakt moet worden van
de verminderingen op aanslagen naar aanleiding van bezwaar en het
oninbaarlijden van aanslagen. De leden van de PVV-fractie achten een
dergelijk inzicht op regioniveau gewenst, immers er zijn nogal wat
regionale verschillen. Bij een dergelijke rapportage hoort natuurlijk een
passend beleid bij ten aanzien van de hoogte van de daarmee gemoeide
bedragen. De leden van de PVV-fractie zijn er nieuwsgierig naar.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie zijn geschokt door het artikel in De Telegraaf
waarin vermeld staat dat de Belastingdienst heeft overwogen om 90% van
de bezwaarschriften ongezien goed te keuren. Deze leden hadden gehoopt
dat de staatssecretaris zou hebben geantwoord dat de memo niet
bestond, dat de memo verkeerd was begrepen of dat het voorstel in de
memo uit zijn verband was gehaald. Helaas blijkt uit de schriftelijke reactie
van de staatssecretaris dat de memo bestaat en dat er inderdaad een
voorstel in staat om vele bezwaarschriften ongezien goed te keuren. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

4

leden van de CDA-fractie zijn blij dat de staatssecretaris heeft geantwoord
dat hij dit voorstel niet zal uitvoeren. De leden van de CDA-fractie vinden
het wel onbegrijpelijk dat het voorstel in de interne memo is opgenomen.
Daarom is de belangrijkste vraag van deze leden hoe het kan dat bij de
Belastingdienst een notitie wordt gemaakt met voorstellen die lijnrecht
tegenover het beleid van de staatssecretaris staan.
De leden van de CDA-fractie begrijpen dan ook niet goed waarom intern
binnen de Belastingdienst wordt voorgesteld om bezwaarschriften
ongezien goed te keuren. Kan de staatssecretaris uitleggen waarom en
voor welk doel de interne memo is opgesteld en is voorgesteld om
bezwaarschriften ongezien goed te keuren? Klopt het dat in de memo het
voorstel staat om zelfs 90% van alle bezwaarschriften ongezien goed te
keuren? Waarom is dit als voorstel opgenomen? Waarom heeft de
staatssecretaris de memo niet aan de Kamer doen toekomen, desnoods
vertrouwelijk?
Deelt de staatssecretaris de mening van de leden van de CDA-fractie dat
het ongezien goedkeuren van bezwaren een aanslag is op de belastingmoraal en dat dit calculerend gedrag en fraude door middel van bezwaarschriften in de hand zal werken? Kan de staatssecretaris toezeggen dat het
nu en in de toekomst nooit zijn beleid zal zijn om bezwaarschriften
ongezien goed te keuren?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief. Net als de staatssecretaris zijn de leden van de SP-fractie
geschrokken van het artikel in De Telegraaf.
De leden van de SP-fractie valt op dat het percentage bezwaarschriften dat
is afgehandeld binnen de daarvoor gestelde termijn is toegenomen,
terwijl het aantal bezwaarschriften met 30% is gestegen in 2011. Hoe zijn
deze bezwarenteams gevormd? Kan er een overzicht worden gegeven van
het aantal fte waaruit de bezwarenteams bestaan bij een normale
belasting en tijdens piekbelastingen? Waar komen de extra fte vandaan
tijdens de piekbelastingen? Voor welke periode is deze extra capaciteit
ingezet? Kan na deze periode waarin er extra capaciteit beschikbaar is, de
afdeling die de bezwaarschriften behandelt, het aantal bezwaarschriften
aan? Of dient er continu extra capaciteit beschikbaar te zijn?
De leden van de SP-fractie vragen welke verbeteringen hebben plaatsgevonden in het performancemanagement. Kan de staatssecretaris hier
enkele concrete voorbeelden van geven?
De leden van de SP-fractie vrezen dat het controleren van meer bezwaarschriften in minder tijd leidt tot een lagere kwaliteit van de behandeling.
Kan de staatssecretaris garanderen dat dit niet het geval is? Zo ja, hoe?
Welke criteria worden er gebruikt bij het behandelen van bezwaarschriften? Op welke wijze wordt de hoogte van het bedrag waarover het
bezwaarschrift gaat meegenomen in de behandeling? Welke invloed heeft
het halen van de termijndoelstellingen uit de Algemene wet bestuursrecht
op de kwaliteit van de afhandeling van bezwaarschriften? Heeft de
dwangsomregeling een versterkend effect op het halen van deze
doelstellingen en welk effect heeft dit op de kwaliteit van afhandeling? Op
welke wijze wordt in de verschillende lagen van de organisatie gedacht
over de afhandeling van bezwaarschriften en daarmee gepaard gaande
doelstellingen? Kan de staatssecretaris de werking van het Aanslag
Belastingen Systeem (ABS) toelichten? Wordt in het systeem rekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

5

gehouden met de criteria, bijvoorbeeld afhandeling op datum of financieel
belang?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de reactie van de
staatssecretaris op het artikel in De Telegraaf «Fiscus buigt voor klagers».
Deze leden hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de D66-fractie vragen of de recente toename van het aantal
bezwaarschriften naar aanleiding van de aanslagen Inkomensheffing
inderdaad moet worden aangemerkt als een tijdelijke piek. De staatssecretaris stelt dat deze toename vooral wordt veroorzaakt door de campagne
Tijdige Aangifte, het ambtshalve opleggen van aanslagen en door een
verscherpt boetebeleid. Met welke frequentie worden ambtshalve
aanslagen opgelegd? Indien dit doorlopend of jaarlijks na het verstrijken
van de termijn voor belastingaangifte gebeurt, is het dan niet te
verwachten dat dit in combinatie met het verscherpte boetebeleid zorgt
voor een meer permanente toename van het aantal bezwaarschriften? Op
basis waarvan verwacht de staatssecretaris dat het aantal ingediende
bezwaarschriften zal dalen? Of is er op dit moment al een daling
zichtbaar?
De leden van de D66-fractie constateren dat de staatssecretaris in zijn brief
alleen ingaat op de bezwaren over aanslagen Inkomensheffing. Hierbij
wordt gemeld dat het aantal bezwaren dat binnen de termijn van de
Algemene wet bestuursrecht is afgehandeld, steeg van 84% in 2010 naar
93% in 2011. Bij overschrijding van deze termijn wordt de inkomstenbelasting opgeschort. Maar hoe zit het dan bij bezwaren op beschikkingen
Toeslagen? Wordt bij overschrijding van de termijn in die gevallen de
uitbetaling van een toeslag opgeschort? Omvatten de genoemde
percentages ook de bezwaren naar aanleiding van beschikkingen
Toeslagen? Zo niet, kan de staatssecretaris aangeven welk percentage van
die bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld?
De leden van de D66-fractie wijzen de staatssecretaris op het feit dat ook
het rapport van de Nationale ombudsman uit 2010 over de klachtenafhandeling bij de Belastingdienst ingaat op het belang van een spoedige
afhandeling van bezwaren. Tijdens het algemeen overleg Belastingdienst
van 9 februari 2012 vroeg de woordvoerder van de D66-fractie naar de
invulling van de aandachtspunten van de ombudsman. De staatssecretaris
verklaarde daarop dat de Belastingdienst en de Nationale ombudsman
samen een aantal thema’s aanpakken voor verdere verbetering van de
dienstverlening. De leden van de D66-fractie horen graag om welke
thema’s het precies gaat en wat daarbij de concrete stappen zijn die op dit
moment door de Belastingdienst worden ondernomen of al zijn ondernomen om een meer voorspoedige afwikkeling van klacht- en bezwaarprocedures te bewerkstelligen.

1

http://www.autoenfiscus.nl/hoge-raad-bpmwetgeving-bij-invoer-onjuist.html

De leden van de D66-fractie merken op dat de staatssecretaris expliciet
aandacht besteedt aan bezwaarschriften met betrekking tot BPM.
Daarnaast constateren deze leden dat de berekening van verschuldigde
BPM voor ingevoerde, gebruikte auto’s al enige tijd bron van discussie- en
inzet van procedures is. De nieuwe wettelijke regeling die sinds juli 2011
werd gehanteerd kwam via een cassatieberoep van de staatssecretaris bij
de Hoge Raad. AMD Automotive Fiscalisten meldde onlangs1 dat de
Belastingdienst het arrest niet wilde afwachten en dat belanghebbenden
een schikkingsvoorstel kregen onder voorwaarde dat het bezwaar werd
ingetrokken. Op 2 maart 2012 oordeelde de Hoge Raad dat het cassatieberoep ongegrond was en dat de wijze van berekening van rest-BPM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

6

deels in strijd is met Europese regelgeving. De leden van de D66-fractie
vragen of het klopt dat de Belastingdienst dergelijke schikkingsvoorstellen
heeft gedaan. Tevens vragen deze leden of- en in hoeverre er invulling zal
worden gegeven aan de implicaties van de uitspraak. Hoe wordt ervoor
gezorgd dat alle bezwaarschriften tijdig en in overeenstemming met deze
uitspraak zullen worden afgehandeld?
II REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS
De leden van de PvdA-fractie vragen naar aanleiding van de berichtgeving
in De Telegraaf over de Inkomensheffing hoeveel onbeantwoorde
bezwaarschriften er op dit moment liggen. Zij vragen zich af of het nog
lukt om alles per 1 september te hebben afgewerkt.
In mijn antwoord op de Kamervragen van het lid Groot over de behandeling van bezwaarschriften door de Belastingdienst heb ik op 5 maart
2012 uw Kamer bericht, dat op 16 februari 2012 de voorraad te behandelen bezwaarschriften 61 000 stuks bedroeg. Zoals ik heb aangegeven, is
het de bedoeling om per 1 september de tijdelijke piek in de voorraad
bezwaarschriften te hebben weggewerkt. De inzet is onveranderd om op
dat tijdstip op het niveau van de reguliere voorraad, die met normale
behandelcapaciteit kan worden afgehandeld.
Om de ontwikkeling van de voorraad bezwaarschriften Inkomensheffing in
het juiste perspectief te kunnen plaatsen, geef ik de volgende toelichting.
De huidige toename van de voorraad wordt veroorzaakt door de
campagne Tijdige aangifte, het binnen relatief korte tijd ambtshalve
opleggen van aanslagen Inkomensheffing en het verscherpte boetebeleid.
De campagne heeft tot doel de belastingplichtigen in toenemende mate te
bewegen tot het tijdig voldoen aan hun aangifteplicht. Deze actie in het
kader van werken in de actualiteit voorkomt dat de Belastingdienst in een
later stadium ingrijpendere en arbeidsintensievere maatregelen moet
treffen om aangiften binnen te krijgen en om ambtshalve aanslagen op te
leggen. In 2011 en de eerste maanden van 2012 zijn in dit kader de
ambtshalve aanslagen 2008, 2009 en 2010 opgelegd, tot nu toe in totaal
zo’n 500 000. Hiertegen zijn tot nu ongeveer 91 000 bezwaarschriften
(veelal in de vorm van een alsnog ingediend aangiftebiljet) binnengekomen.
Meer dan 70% van alle bezwaren betreft aanvullingen op de aangifte dan
wel aangiften die alsnog worden ingediend naar aanleiding van een
ambtshalve aanslag. Bij de overige 30% is veelal wel sprake van echte
bezwaren, in formele en materiële zin. Echte bezwaren en aanvullingen op
de aangifte kennen dezelfde arbeidsintensieve bezwaarbehandeling. Een
onderzoek loopt naar de mogelijkheden om aanvullingen op de aangifte
via een eenvoudigere, meer op een digitale werkwijze toegesneden
procedure, te behandelen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen zich voorts af of er wel sprake
is van een tijdelijke piek indien er over de periode januari tot september
extra capaciteit moet worden ingezet. Hoeveel extra fte is er beschikbaar
gesteld om soortgelijke tijdelijke bezwaarschriftenpieken op te vangen?
Zoals hiervoor is aangegeven, wordt de huidige piek veroorzaakt door de
campagne Tijdige aangifte, het binnen relatief korte tijd ambtshalve
opleggen van aanslagen Inkomensheffing en het verscherpte boetebeleid.
Daarom is inzet van extra capaciteit noodzakelijk. Zodra deze piek is
weggewerkt kunnen de bezwaarschriften weer met normale behandelcapaciteit worden verwerkt. Indien tijdelijke bezwaarschriftenpieken
ontstaan zullen deze in eerste instantie binnen de bestaande bezwarencapaciteit worden opgevangen. Pas in het geval de bezwarentoestroom niet
via interne herprioritering en herverdeling tussen de kantoren onderling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

7

kan worden opgevangen, komt extra capaciteitsinzet aan de orde. De
omvang daarvan is onder meer afhankelijk van de piek in het aantal
bezwaarschriften en de aard van de bezwaren.
De leden van de fractie van de PvdA stellen nog de volgende vragen.
Wordt er momenteel ook extra capaciteit ingehuurd om de stijging van
het aantal aanvragen tot uitstel van terugvordering – een gevolg van de
economische recessie – op te vangen?
De laatste berichtgeving was dat het aantal aanvragen tot uitstel is
opgelopen tot 230 000. Hoeveel zijn dit er nu?
Er wordt op dit moment geen extra capaciteit ingezet om het aantal
aanvragen tot uitstel van terugvordering op te vangen. De werkwijze bij
de afhandeling in geval van terugvorderingen toeslagen is als volgt. In
beginsel wordt uitstel aangeboden voor maximaal 24 maanden. Dit
gebeurt in een volledig geautomatiseerd en centraal uitgevoerd proces.
Indien de toeslaggerechtigde van mening is dat de aangeboden regeling
voor hem niet toereikend is, kan hij verzoeken om een betalingsregeling
op basis van betalingscapaciteit. Deze verzoeken worden op de regiokantoren behandeld. Op dit moment wordt gewerkt aan IT-ondersteuning,
met name om de beoordeling van het verzoek tot het treffen van een
betalingsregeling op basis van betalingscapaciteit efficiënter en minder
arbeidsintensief te maken. Er is inderdaad sprake van een toename van
het aantal aanvragen. Hierin speelt mee dat door invoering van het
Nieuwe Toeslagen Systeem de definitieve vaststelling van de tegemoetkoming waarop aanspraak bestaat, op een eerder tijdstip plaatsvindt dan
voorheen. Gezien het automatisme van het aanbod van de standaard
betalingsregeling, veroorzaakt deze versnelling op zichzelf reeds een
toename van het aantal betalingsregelingen. Over de vraag in hoeverre de
toename ook wordt veroorzaakt door de economische recessie kunnen
mede om die reden thans geen uitspraken worden gedaan.
Het aantal gevallen van uitstel van terugvordering bedraagt op dit
moment circa 170 000.
De leden van de fractie van PvdA constateren dat het aantal bezoekers bij
de balie van de Belastingdienst en het aantal bezwaarschriften het
afgelopen jaar met ongeveer 10% is toegenomen. Indien voor deze zaken
nu extra capaciteit nodig is, is een bezuiniging van € 400 miljoen op de
Belastingdienst dan verstandig?
Het klopt dat het aantal bezoekers bij de balie en het aantal bezwaarschriften vorig jaar zijn toegenomen. Voor de vraag of de bezuiniging van
€ 400 mln. op de Belastingdienst verstandig is verwijs ik naar het
onderdeel «Taakstelling» in mijn op 16 april 2012 aan de Tweede Kamer
gezonden antwoorden op «Enkele vragen over het rapport van AbvaKabo
FNV over de Belastingdienst».
Waarom zijn er zoveel andere bezwaren, zo vragen de leden van de PvdA
zich af. Zijn dit jaarlijks terugkerende problemen en welke mogelijkheden
ziet de Staatssecretaris om het aantal bezwaren terug te dringen?
De achtergronden voor de grote aantallen andere bezwaarschriften zijn
divers. Hierna licht ik de belangrijkste groepen bezwaarschriften toe.
Actie Buitenlands vermogen (zwartsparen)
Regelmatig duiken gegevens op over verzwegen vermogens van
Nederlandse ingezetenen in het buitenland. De Belastingdienst legt op
basis van deze gegevens in het kader van de actie Buitenlands vermogen
belastingaanslagen op. Dit is mogelijk over een periode van maximaal 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

8

belastingjaren. Deze belastingaanslagen zijn voor een groep belanghebbenden aanleiding om in bezwaar te komen.
Omzetbelasting
Bij de omzetbelasting wordt massaal bezwaar gemaakt tegen de nieuwe
regelgeving voor de btw-correctie in verband met privégebruik auto.
Onder meer wordt de heffing bestreden omdat op grond van het
gelijkheidsbeginsel geen onderscheid mag worden gemaakt tussen
milieuonvriendelijke auto’s en milieuvriendelijke elektrische auto’s
waarvoor geen omzetbelasting over privégebruik hoeft te worden
voldaan. Ook wordt bestreden dat leaseauto’s onder de fictieve omzetbelasting vallen. Uit een oogpunt van terugdringing van het aantal bezwaarschriften en zo efficiënt mogelijk werken zijn proefprocedures afgesproken
met (brancheorganisaties van) belastingadvieskantoren. Door deze zo snel
mogelijk af te ronden worden de duur van de procedures en het aantal
bezwaarschriften zoveel mogelijk ingeperkt.
Dividendbelasting
De bezwaarschriften over de dividendbelasting betreffen onder meer
buitenlandse aandeelhouders van Nederlandse vennootschappen, die
stellen dat Nederland in strijd handelt met het EU-recht bij de inhouding
van dividendbelasting. Hier worden momenteel verschillende procedures
over gevoerd. De uitkomsten van deze procedures zullen leidend zijn voor
de afhandeling van de vergelijkbare verzoeken om teruggaaf van
dividendbelasting. Eventuele vervolgmaatregelen zijn afhankelijk van de
uitkomsten van de procedures.
BPM
Voor de BPM houdt een groot aantal bezwaar- en beroepzaken verband
met de registratie van gebruikte auto’s (parallelimport). Een deel daarvan
betreft verschil van inzicht over de waardebepaling van de auto.
Daarnaast betreffen veel bezwaarschriften de berekening van afschrijving
op auto’s (in procenten van de inkoopwaarde). De Hoge Raad heeft in zijn
arrest van 2 maart 2012 geoordeeld dat het wetsartikel (artikel 10, lid 2,
Wet BPM) in strijd is met het EU-recht. Deze bezwaren worden momenteel
afgehandeld. De bezwaarschriften BPM bij aangiften waarbij de
afschrijving is gebaseerd op de werkelijke waarde van de gebruikte auto
blijven bestaan. Conflictgevoelig zijn de aangiften op basis van een
taxatierapport (Zie ook de antwoorden op de Kamervragen van het lid
Nepperus over taxatierapporten bij import van auto’s 22 december 2010.)
Een hierop volgende naheffing leidt vrijwel altijd tot bezwaar. De inzet van
de Belastingdienst is gericht op het terugdringen van aangiften met een
taxatierapport. Met grotere (parallel)importeurs lopen pilots om alleen bij
auto’s met aanzienlijke schade nog te werken met taxatierapporten. Voor
de overige auto’s wordt de waarde bepaald met behulp van de koerslijst
of de afschrijvingstabel.
Kansspelbelasting
Oorzaak voor het grote aantal bezwaren Kansspelbelasting is, dat
exploitanten van speelautomaten zich massaal tegen de heffing verzetten.
Zij dienen daartoe voor elk aangiftetijdvak van een maand een bezwaarschrift in, waardoor de voorraad flink oploopt. De behandeling van de
bezwaarschriften wacht op de uitkomst van een enkele nog lopende
proefprocedures. Het kan nog geruime tijd duren voor in deze procedures
een onherroepelijk oordeel voorhanden is. In het vervolg daarop kan de
behandeling van de bezwaren ter hand worden genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

9

De leden van de fractie van de PvdA krijgen berichten van mensen die een
brief van de Belastingdienst ontvangen met de mededeling dat, indien
hun inkomenssituatie ten opzichte van vorig jaar niet is gewijzigd, er geen
aangifte hoeft te worden gedaan. Maar als zij wel aangifte doen, blijken ze
bedragen terug te ontvangen die oplopen tot honderden euro’s. Waarom
adviseert de Belastingdienst geen aangifte te doen? Heeft dit te maken
met het feit dat in 2011 al slechts 3% van de totale IB-aangiften van
particulieren door de teruglopende capaciteit van de Belastingdienst werd
gecontroleerd en afzien van aangifte daarom wenselijk is? Klopt het dat er
mensen zijn die onterecht geld mislopen of juist onterecht geconfronteerd
worden met terugbetalingen omdat hen wordt geadviseerd geen aangifte
te doen?
De Belastingdienst wil voorkomen dat belastingplichtigen onnodig
worden lastiggevallen met de verplichting om aangifte te doen. Uit dit
oogpunt stuurt de dienst burgers een brief wanneer zij op basis van hun
aangifte van het voorgaande jaar vermoedelijk geen inkomstenbelasting
hoeven te betalen. In die brief wordt aangegeven dat zij geen aangifte
hoeven te doen, tenzij hun situatie is gewijzigd of recht bestaat op
teruggaaf van belasting. Is hun situatie gewijzigd waardoor zij toch
belasting moeten betalen, dan moeten zij alsnog uit eigen beweging
aangifte doen. Of belastingplichtigen recht hebben op een teruggaaf
kunnen zij berekenen met het aangifteprogramma op de website van de
Belastingdienst. In de brief wordt hiernaar verwezen. Het kan zijn dat een
belastingplichtige recht heeft op een teruggaaf, maar zich daar niet van
bewust is. Om te voorkomen dat zij geld mislopen selecteert de Belastingdienst na afronding van de aangiftecampagne de belastingplichtigen die
op basis van de beschikbare gegevens kennelijk in aanmerking komen
voor een teruggaaf. Deze belastingplichtigen ontvangen een brief waarin
hierop wordt gewezen. Deze werkwijze wordt thans bezien en mogelijk
heroverwogen, mede in verband met de ontwikkelingen rond mijnbelastingdienst.nl en het elektronisch berichtenverkeer.
Over de notie dat slechts 3% van de aangiften van particulieren wordt
gecontroleerd hecht ik er aan op te merken dat alle IB-aangiften in een
geautomatiseerd proces aan cijferanalyses worden onderworpen en aan
de hand van de aanwezige contra-informatie worden gecontroleerd. Aan
de hand van de uitkomsten van dit geautomatiseerde proces wordt
bepaald welke aangiften voor nadere behandeling door de inspecteur in
aanmerking komen. In 2011 is 3% van het totale aantal IB-aangiften van
particulieren door de inspecteur behandeld.
In de ogen van de leden van de fractie van de PvdA vraagt ook de
zorgtoeslag om extra capaciteit bij de Belastingdienst. In 2010 werden
bijvoorbeeld 4,5 mln. definitieve zorgtoeslagen toegekend, terwijl er 0,8
mln. huurtoeslagen waren. De nabetaling zorgtoeslag bedroeg € 134 mln.
en de terugvordering € 341 mln., grote bedragen die niet vergelijkbaar
zijn met de andere toeslagen. Er waren 0,8 miljoen nabetalingen
zorgtoeslag en 1,5 miljoen terugvorderingen. Weer komen de andere
toeslagen niet in de buurt van deze aantallen. De terugvorderingen van de
zorgtoeslag zijn vaak lager dan € 500, relatief kleine bedragen, maar
waarom komt terugvordering zo vaak voor? Welke oplossingen zijn er
voor de problemen ?
De hoogte van de toeslag wordt gebaseerd op het actuele inkomen van de
aanvrager. De toeslagaanvrager bepaalt door middel van een schatting
van het inkomen de hoogte van het voorschot in het toeslagjaar. Na
afloop van het toeslagjaar wordt aan de hand van het daadwerkelijk
genoten inkomen het uiteindelijke recht op toeslag bepaald. Indien de
inschatting van de burger niet overeenkomt met het uiteindelijk genoten
inkomen vindt terugvordering plaats. Dit is inherent aan de toeslagsyste-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

10

matiek van werken met actuele gegevens in het toeslagjaar. Om terugvordering te voorkomen is het van belang dat de aanvrager een zo goed
mogelijke schatting doet van het verwachte inkomen in het toeslagjaar.
Belastingdienst/Toeslagen beschikt namelijk niet over de gegevens om dit
op dat moment te kunnen verifiëren.
Aangezien de zorgtoeslag veruit de meest aanvragers heeft, kent deze
toeslag het hoogste bedrag aan terugvordering. Relatief gezien komt
terugvordering bij de zorgtoeslag echter niet meer voor dan bij de andere
toeslagen; bij alle toeslagen wordt bij ongeveer een derde van de
aanvragers teruggevorderd. Terugvorderingen worden veroorzaakt door
onjuiste schattingen van bijvoorbeeld inkomen door toeslagaanvragers of
door het niet doorgeven van gewijzigde omstandigheden door toeslagaanvragers. Door de invoering van het Nieuwe Toeslagen Systeem wordt
het voor de aanvrager eenvoudiger om gegevens te muteren en daarmee
terugvorderingen te voorkomen. Daarnaast is er bij Toeslagen een proef
bij de huurtoeslag om notoire schatters van een te laag inkomen (die
daarmee een te hoge toeslag ontvangen) op te sporen en aan te schrijven.
Om terugvorderingen structureel aan te pakken zijn echter verdergaande
maatregelen nodig. Te denken valt aan het normeren van toeslagelementen en het werken met reeds vastgelegde inkomensgegevens (t-2).
Om dergelijke maatregelen op hun merites te kunnen beoordelen is nader
onderzoek noodzakelijk.
Hoeveel bezwaarschriften in het kader van de zorgtoeslag komen er bij de
Belastingdienst binnen, zo vragen de leden van de PvdA-fractie zich af?
In 2011 zijn er 11 500 bezwaarschriften tegen de definitieve beschikking
zorgtoeslag ingediend.
De leden van de PVV achten de handelwijze zoals bleek uit het interne
memo van de Belastingdienst in strijd met de wettelijke bezwaarprocedure die gestoeld is op een individuele behandeling met een integrale
en inhoudelijke heroverweging. Zij vragen de staatssecretaris een reactie
op dit punt. De PVV-fractie acht het verwerpelijk als bezwaarmakers uit
doelmatigheidsoverwegingen ten onrechte gelijk krijgen en sjoemelaars
daardoor worden ontslagen van hun betalingsverplichting. Het lijkt erop
dat het gelijkheidsbeginsel en het beginsel «égalite sur les charges
publiques» opgeofferd zijn aan bedrijfsmatig denken met doelmatig- en
doeltreffendheid als leidraad.
Met de leden van de PVV ben ik het eens, dat bezwaren een inhoudelijke
beoordeling vergen. In mijn brief van 14 februari heb ik daarom aangegeven dat het ongezien goedkeuren van bezwaren haaks staat op het
beleid waar ik voor sta. Het voorstel in het interne memo daartoe is dan
ook niet aan de orde. Naast recente maatregelen om het bezwaarproces
binnen de Belastingdienst efficiënter in te richten, bezwaren te voorkomen
en sneller af te handelen is tevens extra capaciteit ter beschikking gesteld
om de tijdelijke piek weg te werken.
De leden van de PVV-fractie geven verder een principiële beschouwing
over het grote belang dat belastingschulden ook daadwerkelijk worden
geïnd door de Belastingdienst. Zij zijn benieuwd hoe dit wordt aangepakt.
In dit verband verwijs ik naar de op 16 april 2012 aan de Tweede Kamer
gestuurde beantwoording van de Kamervragen van het lid Van Vliet over
het jaarlijks mislopen van € 2 miljard aan belastinginkomsten. Voor het
betoog van de leden van de PVV-fractie zijn met name de antwoorden op
de vragen 2, 8 (ad 3 en ad 4) en 11 van belang. Voor mijn ambities op het
terrein van invordering verwijs ik voorts naar het onderdeel «Invordering»
in mijn op 16 april 2012 aan de Tweede Kamer gezonden antwoorden op
«Enkele vragen over het rapport van AbvaKabo FNV over de Belastingdienst».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

11

Bij niet-betaling van een belastingaanslag krijgt een belastingschuldige
eerst een betalingsherinnering. Daarna ontvangt de belastingschuldige en
aanmaning om binnen 14 dagen te betalen. Wordt er niet aan de
aanmaning voldaan dan volgt een per post betekend dwangbevel om
binnen twee dagen te betalen. Bij niet betaling van het postdwangbevel
wordt er overgegaan tot een vordering of verkort beslag op loon of
banksaldo. Is de belastingschuld dan nog niet voldaan, dan volgt een
«klassiek» door de deurwaarder betekend dwangbevel en ligt de weg
open naar de beslaglegging op roerende- en onroerende zaken. Met de
invordering zijn natuurlijk kosten gemoeid en deze kosten lopen op
naarmate het traject vordert van betalingsherinnering naar beslaglegging
op roerende- en onroerende zaken. Uit uitlatingen in «Verhaal», het blad
van de Algemene vereniging van belastingdeurwaarders, van maart 2012,
blijkt dat er tussen regio’s verschillen bestaan in het bedrag waarvoor de
belastingdeurwaarder op pad gaat. Bij de ene regio is dat bedrag € 1 500
en bij de andere regio € 5 000. Het blijkt dat dit weer bepaald wordt door
de plaatselijke manager. Dat bedrag fluctueert naar gelang de werkdruk in
de regio. Ook zijn er verschillen binnen een regio, bij een ondernemer
wordt vanaf € 5 000 beslag gelegd, bij een particulier pas vanaf € 10 000.
De leden van de fractie van de PVV achten dit eveneens een verwerpelijke
gang van zaken. Graag een reactie van de staatssecretaris op dit punt.
Als reactie op deze vragen verwijs ik naar de eerder genoemde beantwoording van de Kamervragen van het lid Van Vliet. Voor het betoog van
de leden van de PVV-fractie zijn met name de antwoorden op de vragen 8
ad 1, 17 en 18 van belang. Voorts verwijs ik naar de door mijn ambtsvoorganger op 22 februari 2010 gestuurde antwoorden op de Kamervragen
van het lid Remkes over het invorderingsbeleid van de Belastingdienst. In
de antwoorden van 16 april 2012 heb ik aangegeven dat de genoemde
indicatieve kwantitatieve grenzen worden heroverwogen.
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat in de jaarlijkse verslagen
van de Belastingdienst voortaan ook melding gemaakt moet worden van
de verminderingen op aanslagen naar aanleiding van bezwaar en het
oninbaarlijden van aanslagen. De leden van de PVV-fractie achten een
dergelijk inzicht op regioniveau gewenst, immers er zijn nogal wat
regionale verschillen. Bij een dergelijke rapportage hoort natuurlijk een
passend beleid ten aanzien van de hoogte van de daarmee gemoeide
bedragen. De leden van de PVV-fractie zijn er nieuwsgierig naar.
Het is in technische zin mogelijk de afgeschreven belastingbedragen te
verbijzonderen per regio. Inderdaad zijn er verschillen tussen de belastingregio’s. Deze vloeien voort uit verschillen in werkpakket per regio en
verschillen in economische omstandigheden. Zo hebben regio’s met veel
MGO- en ZGO-ondernemingen een relatief grote component ingehouden
en afgedragen loonheffingen, waarvoor een zeer gering invorderingsverlies bestaat. Verschillen in afgeschreven belastingen per regio zijn op
zich zelf dan ook geen juiste prestatie-indicator. Het melding maken van
de regionale verschillen heeft naar mijn oordeel dan ook geen toegevoegde waarde om opname in de jaarlijkse rapportages te rechtvaardigen.
De leden van de CDA-fractie zijn blij dat de staatssecretaris naar
aanleiding van het Telegraafartikel in zijn brief van 14 februari heeft
geantwoord, dat hij het voorstel in het interne memo niet zal uitvoeren.
Deze leden vinden het onbegrijpelijk dat voorstel in het memo is
opgenomen. Daarom is de belangrijkste vraag van deze leden waarom en
voor welk doel het interne memo is opgesteld en is voorgesteld om
bezwaarschriften goed te keuren. Klopt het dat in de memo het voorstel
staat om zelfs 90% van alle bezwaarschriften ongezien goed te keuren?
Waarom is dit als voorstel opgenomen? Waarom heeft de staatssecretaris
de memo niet aan de Kamer doen toekomen, desnoods vertrouwelijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

12

Het doel van het interne memo is geweest om het probleem van de
oplopende voorraden bezwaarschriften inkomensheffing het hoofd te
bieden. Los van dit op zich lovenswaardige streven is de voorgestelde
oplossing niet in lijn met mijn beleid om alle bezwaarschriften inhoudelijk
te behandelen. De voorstellen in het interne memo hebben het bestuur
van de Belastingdienst, noch mij ter advisering of ter goedkeuring bereikt.
Ik beschouw het memo dan ook als een non-paper. In het verlengde
daarvan acht ik de inhoud en de diepere achtergronden als niet ter zake
doende. De status van non-paper is tevens mijn belangrijkste drijfveer om
het memo niet aan uw Kamer ter inzage te verstrekken.
Deelt de staatssecretaris de mening van de leden van de CDA-fractie dat
het ongezien goedkeuren van bezwaren een aanslag is op de belastingmoraal en dat dit calculerend gedrag en fraude door middel van bezwaarschriften in de hand zal werken? Kan de staatssecretaris toezeggen dat het
nu en in de toekomst nooit zijn beleid zal zijn om bezwaarschriften
ongezien goed te keuren?
Met de leden van de CDA-fractie deel ik de stelling, dat het ongezien
goedkeuren van bezwaren ongewenst gedrag in de hand kan werken. In
de lijn van de vraag van deze leden doe ik de toezegging dat het mijn
beleid is en ook zal blijven om alle bezwaarschriften inhoudelijk te
beoordelen.
De leden van de SP-fractie valt op dat het percentage bezwaarschriften dat
is afgehandeld binnen de daarvoor gestelde termijn is toegenomen,
terwijl het aantal bezwaarschriften met 30% is gestegen in 2011. Zij
vragen zich af hoe de bezwarenteams zijn gevormd? Kan er een overzicht
worden gegeven van het aantal fte waaruit de bezwarenteams bestaan bij
een normale belasting en tijdens piekbelastingen? Waar komen de extra
fte vandaan tijdens piekbelastingen? Voor welke periode is deze extra
capaciteit ingezet? Kan na deze periode waarin er extra capaciteit
beschikbaar is, de afdeling die de bezwaarschriften behandelt, het aantal
bezwaarschriften aan?
In 2011 zijn in het kader van de verbetering van het bezwaarproces binnen
de belastingregio’s bezwarenteams gevormd. Deze teams bestaan uit
deskundigen voor de verschillende belastingmiddelen, die zich volledig
richten op de bezwaarafhandeling. Het doel van de teams is efficiëntere
behandeling van bezwaren en verbetering van de kwaliteit van het
bezwaarproces.
De normale behandelcapaciteit van de bezwarenteams fluctueert en is
afhankelijk van het aanbod aan bezwaarschriften. Om een beeld te geven
van de capaciteitsinzet: in 2011 zijn ruim 820 fte ingezet op de bezwaarbehandeling. Bij pieken kan een beroep worden gedaan op capaciteit uit
andere behandelteams of van andere kantoren. De extra inzet bij
piekbelastingen is niet statisch, maar afhankelijk van het aantal extra
bezwaarschriften, de doelgroep (particulieren of ondernemers), en de aard
van de bezwaren. Eenvoudige bezwaren als aanvullingen op de aangifte
vergen minder capaciteit dan bezwaren die bij voorbeeld berusten op een
verschil van inzicht in de feiten, omstandigheden of wetstoepassing.
Uitgangspunt is een zodanige capaciteitsinzet, dat het aantal bezwaarschriften binnen de bandbreedte van de reguliere voorraad blijft.
De benodigde extra inzet voor het wegwerken van de huidige piek
(gecalculeerd op 200 fte) is vooral afkomstig uit het MKB-segment,
aangevuld met medewerkers die zich bezighouden met bij voorbeeld
startersbezoeken. Deze extra inzet loopt in beginsel tot 1 juni, indien nodig
tot 1 september. Het is de bedoeling dat op 1 september het aantal
bezwaren inkomensheffing tot het niveau van de reguliere voorraad is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

13

teruggebracht. Met dit voorraadniveau is de Belastingdienst in staat om
bezwaren met de normale bezetting af te doen.
De leden van de SP-fractie vragen welke verbeteringen hebben plaatsgevonden in het performancemanagement. Kan de staatssecretaris hier
enkele concrete voorbeelden van geven?
De belastingregio’s zijn in het kader van performancemanagement enkele
jaren geleden gestart om de werkprocessen te analyseren. Een belangrijk
onderdeel van dit traject was het onderling delen van best practices en
adoptie van de meest belovende initiatieven door de regio’s. Dit heeft
bijvoorbeeld geleid tot actief telefonisch contact met belastingplichtigen
die de aangifte verzuimden in te dienen en de inschakeling van een fiscaal
surveillant indien de aangifte alsnog uitbleef. Deze werkwijze heeft
bezwaarschriften voorkomen.
In 2011 heeft de Belastingdienst de gehele bezwaarketen van ontvangst
van bezwaarschriften tot en met de afdoening doorgelicht en de afhankelijkheden in kaart gebracht. Een systeem van bestuurlijke informatie is
ontwikkeld om de stand en de voortgang van het proces beter te kunnen
monitoren. Dit maakt een betere sturing van het proces mogelijk. Het
systeem is onlangs in gebruik genomen. Met het performancemanagement zijn de werkprocessen structureel verbeterd, is grotere
eenduidigheid in werkprocessen tussen regio’s onderling gerealiseerd en
is grotere efficiency bereikt.
De leden van de SP-fractie vrezen dat het controleren van meer bezwaarschriften in minder tijd leidt tot een lagere kwaliteit van de behandeling.
Kan de staatssecretaris garanderen dat dit niet het geval is? Zo ja, hoe?
Welke criteria worden er gebruikt bij het behandelen van bezwaarschriften? Op welke wijze wordt de hoogte van het bedrag waarover het
bezwaarschrift gaat meegenomen in de behandeling?
Het controleren van meer bezwaarschriften in minder tijd betekent niet dat
er minder aandacht besteed wordt aan de kwaliteit. Om de kwaliteit van
de behandeling te borgen zet de Belastingdienst extra capaciteit voor de
afdoening in. Om een beeld te krijgen hoe het proces van beoordeling
verloopt het volgende. Na binnenkomst en centrale registratie worden de
bezwaarschriften aan de belastingregio’s overgedragen. Om te zorgen dat
de bezwaarschriften de gewenste kwaliteit van behandeling krijgen,
worden de bezwaren onderworpen aan professional judgement. Hiervoor
worden voor de inkomstenbelasting medewerkers op MBO/HBO-niveau
ingezet. Op basis van dit professional judgement worden de bezwaren
onderverdeeld in bijvoorbeeld de categorieën «het bezwaar kan worden
gevolgd», «er moeten nog enkele eenvoudige aspecten bekeken worden»
en «er dient intensieve beoordeling plaats te vinden». Op basis van deze
indeling vindt verdere behandeling van de bezwaren plaats, waarbij elk
bezwaar de aandacht krijgt die het verdient. Dit gebeurt op grond van
risico-analyse. Als het gaat om een rechtsvraag zal het bezwaar een
andere behandeling krijgen dan als het gaat om een aanvulling van de
aangifte, waarvan de gegevens bekend zijn bij de Belastingdienst. Om de
tot nu toe ontvangen bezwaarschriften in het juiste perspectief te
plaatsen: 70% van de bezwaren betreft aanvullingen op de aangifte, dan
wel bezwaren die in feite te laat ingediende aangiften zelf zijn. In de
overige 30% van de bezwaarschriften is sprake van een verschil van
inzicht met de inspecteur over de feiten en omstandigheden dan wel de
toepassing van het recht.
Welke invloed, vragen de leden van de SP, heeft het halen van de
termijndoelstellingen uit de Algemene wet bestuursrecht op de kwaliteit
van de afhandeling van bezwaarschriften? Heeft de dwangsomregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

14

een versterkend effect op het halen van deze doelstellingen en welk effect
heeft dit op de kwaliteit van afhandeling?
Het halen van de termijndoelstelling uit de Algemene wet bestuursrecht is
voor de Belastingdienst een gegeven. Langs de lijn van deze doelstelling
voert de Belastingdienst zijn processen uit, ook bij piekbelastingen zoals
bij de bezwaarschriften. In nagenoeg alle gevallen wordt Awb-conform
gewerkt. De dwangsomregeling als zodanig heeft niet zozeer een
versterkend effect op het behalen van de doelstelling. Dit wordt veeleer
ingegeven door het interne streven van de Belastingdienst zelf om
burgers en bedrijven binnen een redelijke termijn duidelijkheid te geven
over de fiscale positie.
De leden van de SP zijn benieuwd op welke wijze in de verschillende
lagen van de organisatie wordt gedacht over de afhandeling van
bezwaarschriften en daarmee gepaard gaande doelstellingen? Daarnaast
vragen zij de staatssecretaris om de werking van het Aanslag Belastingen
Systeem (ABS) toe te lichten? Wordt in het systeem rekening gehouden
met de criteria, bijvoorbeeld afhandeling op datum of financieel belang?
Bezwaarbehandeling wordt als één van de belangrijkste processen binnen
de Belastingdienst gezien. Naast het afhandelen van geschillen heeft het
bezwaarproces ook een belangrijke rol in het versterken van vertrouwen
in de Belastingdienst, doordat burgers en ondernemers zien dat de
Belastingdienst bij bezwaar kritisch naar de eigen besluiten kijkt.
Daarnaast kan de aard van de bezwaren een belangrijke graadmeter zijn
voor de kwaliteit van de eigen processen of de onderliggende wetgeving.
Dit biedt handvatten om de kwaliteit van de eigen processen te verbeteren
of wetgeving aan te passen.
Het Aanslag Belastingen Systeem (ABS) is het geautomatiseerde systeem
waarbinnen het gehele werkproces van de inkomensheffing plaatsvindt.
Na ontvangst van de aangiften worden de gegevens in dit systeem
ingelezen en opgeslagen. Vervolgens vindt weging plaats welke aangiften
extra aandacht verdienen. Daarbij wordt met een veelheid aan criteria
gewerkt. De uitgeworpen aangiften worden opgeleverd aan de belastingregio’s, die zorg dragen voor een nadere beoordeling. ABS zorgt er voor
dat voor elke aangifte een voorlopige en definitieve aanslag wordt
opgelegd. Ook bijvoorbeeld verminderingen van aanslagen en navorderingen worden afgehandeld en opgeslagen door middel van dit systeem.
Naast de handelingen op basis van de aangifte draagt ABS ook zorg voor
het opleggen van de voorlopige teruggaven en aanslagen in het belastingjaar zelf.
De leden van de D66-fractie vragen of de recente toename van het aantal
bezwaarschriften naar aanleiding van de aanslagen Inkomensheffing
inderdaad moeten worden aangemerkt als een tijdelijke piek? De
staatssecretaris stelt dat de toenamen vooral wordt veroorzaakt door de
campagne Tijdige aangifte, het ambtshalve opleggen van aanslagen en
een verscherpt boetebeleid. Met welke frequentie worden ambtshalve
aanslagen opgelegd? Indien dit doorlopend of jaarlijks na het verstrijken
van de termijn voor de belastingaangifte gebeurt, is het dan niet te
verwachten dat dit in combinatie met het verscherpte boetebeleid zorgt
voor een meer permanente toename van het aantal bezwaarschriften? Op
basis waarvan verwacht de staatssecretaris dat het aantal ingediende
bezwaarschriften zal dalen? Of is er op dit moment al een daling
zichtbaar?
Zoals ik in mijn brief van 14 februari 2012 heb gemeld, wordt de huidige
toename veroorzaakt door de campagne Tijdige aangifte, het binnen
relatief korte tijd ambtshalve opleggen van aanslagen Inkomensheffing en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

15

het verscherpte boetebeleid. Gebruikelijk is om in één kalenderjaar voor
één belastingjaar ambtshalve aanslagen op te leggen . In 2011 en de
eerste maanden van 2012 zijn de ambtshalve aanslagen 2008, 2009 en
2010 opgelegd. Deze samenloop is uitzonderlijk en kan niet anders dan als
tijdelijke piek worden gezien. In het najaar van 2012 worden de ambtshalve aanslagen 2011 opgelegd, vanaf 2013 jaarlijks gevolgd door één
jaarmoot. De bezwarenteams binnen de Belastingdienst zijn erop ingericht
om de hieruit voortvloeiende bezwaarstroom regulier af te handelen. Van
een piekbelasting die een meer dan normale capaciteitsinzet vergt is
daarbij dan ook geen sprake.
Het aantal ingediende bezwaarschriften zal naar verwachting dalen nadat
alle ambtshalve aanslagen 2010 zijn opgelegd. De campagne Tijdige
aangifte laat thans reeds een daling van het aantal ambtshalve op te
leggen aanslagen inclusief boetebeschikking zien. Hieruit volgt logischerwijze een afname van het aantal bezwaarschriften.
De leden van de D66-fractie constateren dat de staatssecretaris in zijn brief
alleen ingaat op de bezwaren over aanslagen Inkomensheffing. Bij
overschrijding van de AWB-termijn wordt de inkomstenbelasting
opgeschort. Deze leden vragen zich af hoe het zit bij bezwaren op
beschikkingen Toeslagen? Wordt bij overschrijding van de termijn in die
gevallen de uitbetaling van een toeslag opgeschort?
In het geval de toeslagaanvrager een teruggaaf krijgt als gevolg van het
definitief toekennen van de toeslag vindt bij bezwaar geen opschorting
van de uitbetaling plaats. Bij terugvordering van de toeslag als gevolg van
het definitief vaststellen, gevolgd door een bezwaar van de burger, wordt
uitstel van betaling verleend tot de uitspraak op het bezwaarschrift.
Omvatten de percentages in de brief over de bezwaren Inkomensheffing,
zo vragen de leden van D66, ook de bezwaren naar aanleiding van
beschikkingen Toeslagen? Zo niet, kan de staatssecretaris aangeven welk
percentage van die bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn wordt
afgehandeld?
De in de brief genoemde percentages bezwaren binnen de Awb-termijn
zien niet op de toeslagen. Het percentage bezwaarschriften toeslagen dat
binnen de wettelijke termijn is afgehandeld bedraagt voor 2010 98% en
voor 2011 99%.
Tijdens het algemeen overleg van 9 februari 2012 heb ik aangegeven dat
de Belastingdienst en de Nationale ombudsman samen een aantal
thema’s aanpakken voor verdere verbetering van de dienstverlening. De
leden van de D66-fractie willen graag weten welke thema’s dat zijn en of
er al concrete stappen zijn gezet.
In 2010 heeft de Nationale ombudsman een rapport uitgebracht over de
interventiepraktijk bij de Belastingdienst: Lessen uit de praktijk van de
Nationale ombudsman (rapportnr. 2010/015). Dit rapport heeft geleid tot
enkele structurele verbeteringen bij de Belastingdienst. Als vervolg
daarop heeft de Belastingdienst in 2011 in samenwerking met de
Nationale ombudsman een viertal thema’s opgepakt ter verbetering van
dienstverlening. Die thema’s zijn: Klachtherkenning, Stella-teams (voor
belastingplichtigen met een problematiek die extra aandacht verdient),
Telefonische Dienstverlening en NTS, de portal voor Toeslagen.
Zodra het vermoeden bestaat dat een beller naar de BelastingTelefoon
eigenlijk een klacht heeft over de Belastingdienst wijst de BelastingTelefoon op de mogelijkheid om een klacht in te dienen. Deze extra aandacht
voor klachtherkenning heeft er toe geleid dat het aantal telefonische
klachten vooral bij de BelastingTelefoon aanzienlijk is toegenomen. Als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

16

vervolg daarop wordt op basis van gegevens van de ombudsman
onderzocht hoe de klachtherkenning per regio is en waarom sommige
burgers eerst naar de Nationale ombudsman bellen en niet naar de
Belastingdienst.
De Nationale ombudsman is positief over de Stella-teams. De werkwijze
wordt besproken en toegelicht en de ervaringen met deze handelwijze
worden gedeeld.
In de negende halfjaarsrapportage van de Belastingdienst is uitgebreid
stilgestaan bij de telefonische dienstverlening. De veranderingen in de
telefonische dienstverlening worden eveneens aan de hand van signalen
van de Nationale ombudsman besproken. Dit gesprek moet nog plaatsvinden.
«Mijn Toeslagen.nl» is eind vorig jaar van start gegaan. De Nationale
ombudsman is positief over dit portal en volgt dit met aandacht. De
(substituut)Nationale ombudsman en haar medewerkers hebben
periodiek overleg over het functioneren van «Mijn Toeslagen». Klachten
kunnen daardoor snel en pro-actief worden opgelost.
Met de leden van de D66-fractie ben ik het eens, dat de berekening van
verschuldigde BPM bij de parallelimport een bron is van discussie en inzet
van procedures. Zij vragen zich af of het klopt dat de Belastingdienst
schikkingsvoorstellen aan belanghebbenden heeft gedaan. In hoeverre zal
er invulling worden gegeven aan de implicaties van het arrest van de
Hoge Raad van 2 maart 2012 en wordt ervoor gezorgd dat alle bezwaarschriften tijdig en in overeenstemming met de uitspraak zullen worden
afgehandeld?
Zoals de leden van de D66-fractie veronderstellen heeft de Belastingdienst
inderdaad een schikkingsvoorstel aan belastingplichtigen gedaan die een
bezwaarschrift BPM hadden ingediend in de periode voor 1 juli 2011. Een
belangrijk onderdeel van deze bezwaarschriften was van formeelrechtelijke aard en betrof het proces «afgifte fiscaal akkoord». Inmiddels wordt
na de betaling op aangifte direct een fiscaal akkoord verleend.
In het arrest van 2 maart 2012 heeft De HR geoordeeld dat de reparatiewetgeving in artikel 10, lid 2, van de Wet BPM in strijd is met het EU-recht.
Het arrest heeft tot gevolg dat de afschrijving op een ingevoerde gebruikte
auto niet langer uitgedrukt mag worden in procenten van de inkoopwaarde van de auto op het tijdstip waarop deze voor het eerst in gebruik
is genomen maar van de catalogusprijs in nieuwstaat van de auto op dat
tijdstip. Dit leidt tot een hoger afschrijvingspercentage. Hierdoor is voor
ingevoerde gebruikte auto’s voortaan minder BPM verschuldigd. Artikel
10, lid 2 van de wet BPM zal in deze zin worden aangepast.
Tijdig ingediende bezwaarschriften tegen toepassing van artikel 10,
tweede lid, van de wet BPM, die nog niet zijn behandeld worden op de
reguliere wijze, in overeenstemming met de uitspraak en binnen redelijke
termijn afgedaan. Het bezwaar op dit punt wordt toegewezen en de op
aangifte teveel betaalde BPM wordt terugbetaald. In daarvoor in
aanmerking komende gevallen inclusief vergoeding van de kosten
bezwaarfase.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 132

17