Rapportage
Vreemdelingenketen
Periode januari-juni 2014

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

1

Rapportage
Vreemdelingenketen
Periode januari-juni 2014

September 2014

Foto omslag: Pieter Kolff, COA

Inhoudsopgave
1

Inleiding
1.1
Methodologie
1.2 De organisaties die bijdragen aan de Vreemdelingenketen
1.3 Managementinformatie IND

4
5
6
8

2

Werk, studie en gezin
2.1 Hoe verloopt een reguliere aanvraag
2.2 Kerncijfers
2.2.1 Aanvragen en beslissingen
2.2.2 Wettelijke beslistermijnen reguliere procedures
2.2.3 Definitieve Regeling langdurig verblijvende kinderen
2.2.4 (Hoger) beroepen

10
11
12
13
20
20
21

3

Asiel
3.1 Hoe verloopt een asielaanvraag?
3.2 Kerncijfers
3.2.1 Aanvragen en beslissingen
3.2.2 (Hoger) beroepen
3.2.2 Opvang
3.2.4 Asielinstroom in de Europese Unie van oktober 2013 tot en met april 2014
3.3 Instroompiek Eritreeërs

22
23
23
23
26
27
28
30

4

Geweigerd aan de grens
4.1 Wat gebeurt er met toegangsgeweigerden?
4.2 Kerncijfers

32
33
34

5

Toezicht op legaal verblijf
5.1 Hoe verloopt het proces van toezicht tot vertrek?
5.2 Kerncijfers
5.2.1 Mobiel Toezicht Veiligheid
5.2.2 Toezichtstaak Nationale Politie ten aanzien van vreemdelingen
5.2.3 Toezichtsmaatregelen

36
37
38
38
39
40

6

Vertrek
6.1 Vertrek in beeld
6.2 Kerncijfers
6.2.1 Ketenbreed vertrek
6.2.3 Zelfstandig aantoonbaar vertrek met behulp van IOM
6.2.4 Onderdak
6.3 De DT&V en de vreemdeling in de Strafrechtketen (VRIS)

42
43
44
44
45
46
46

Bijlage 1
Afkortingenlijst

48
49

Bijlage 2
Toelichting bij het hoofdstuk Werk, studie en gezin

50
51

1
Inleiding

4

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Voor u ligt de Rapportage Vreemdelingenketen (RVK) over de periode januari-juni 2014. Deze
rapportage beschrijft op hoofdlijnen de resultaten van de vreemdelingenketen in de eerste
helft van 2014 in vergelijking met dezelfde periode in het voorafgaande jaar of jaren, aan de
hand van de volgende vijf doelen van de vreemdelingenketen:
Werk, studie en gezin
Vreemdelingen die kort of lang naar Nederland willen komen of in Nederland willen blijven
voor onder andere werk, studie of gezin zo snel mogelijk, goed geïnformeerd en zorgvuldig
getoetst, laten weten of ze mogen komen, mogen blijven of Nederland moeten verlaten,
waarbij fraude en misbruik wordt bestreden.
Asiel
Asielzoekers snel en zorgvuldig identificeren, opvangen en begeleiden, duidelijkheid geven
over hun verblijf of laten terugkeren.
Toegang/grensbewaking
Personen Schengen-conform en gericht gecontroleerd de grens laten passeren of weigeren,
en personen die geen toegang krijgen tot Nederland zorgvuldig en zo snel mogelijk
gecontroleerd terug laten keren.
Toezicht
Gericht en zorgvuldig toezicht op legaal en illegaal verblijf om de niet-naleving van voorwaarden omtrent verblijf tegen te gaan en vreemdelingen die zonder rechtmatig verblijf
worden aangetroffen zorgvuldig en zo snel mogelijk gecontroleerd terug te laten keren.
Terugkeer
Vreemdelingen die niet in Nederland mogen verblijven, laten we zo snel mogelijk en zo veel
mogelijk zelfstandig op zorgvuldige wijze gecontroleerd vertrekken.

1.1

Methodologie

Net als in de vorige edities van de RVK, is in deze editie op tientallen afgerond. Omdat deze
afronding standaard is, zijn ten behoeve van de leesbaarheid de termen ‘circa’ en ‘ongeveer’
bij de cijfers weggelaten. De aantallen van nul tot vier worden wegens eventuele herleidbaarheid tot een persoon weergegeven als ‘<10’ en de aantallen van vijf tot tien worden naar
boven afgerond tot tien. De afronding op tientallen geldt overigens niet voor de Europese
cijfers, omdat de leverancier van deze cijfers, Eurostat, afrondt op vijftallen.
Bij een afgeronde opsomming, bijvoorbeeld in een tabel, kan het voorkomen dat de
(afgeronde) delen niet optellen tot de (afgeronde) som. De opsomming is in dat geval niet
kloppend gemaakt om zo dicht mogelijk bij de niet-afgeronde aantallen te blijven. Om
dezelfde reden zijn percentages berekend op basis van de desbetreffende niet-afgeronde
aantallen.
Bij het opstellen van de RVK wordt gestreefd naar maximale vergelijkbaarheid, zowel tussen
de RVK en andere rapportages als tussen de onderlinge edities van de RVK. Het komt echter
voor dat een klein deel van de registraties van een bepaalde rapportageperiode pas na het
verstrijken van die periode plaatsvindt. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan tussen
rapportages en/of edities. Als dit leidt tot opvallende veranderingen is dat opgemerkt in een
voetnoot. Waar relevant wordt de peildatum genoemd; voor de lezer is dan duidelijk dat het
cijfer in kwestie de stand van zaken op een specifieke datum weergeeft.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

5

Tot slot moet de kanttekening worden geplaatst dat in de RVK hoofdzakelijk over aantallen
procedures wordt gerapporteerd maar dat de aantallen en eventuele verbanden tussen de
aantallen binnen een proces en tussen de processen niet als cohort kunnen worden
benaderd. Waar bijvoorbeeld wordt gerapporteerd over aantallen ingediende toelatingsaanvragen en aantallen afgehandelde toelatingsaanvragen, zal het niet altijd om dezelfde
procedures gaan. Een aanvraag kan net voor het verstrijken van de rapportageperiode
worden ingediend of de behandeling van een aanvraag kan langer duren dan de tijdspanne
van de rapportageperiode. Om die reden worden de aantallen aanvragen en de
aantallen afgehandelde aanvragen binnen dezelfde periode niet rechtstreeks met elkaar in
verband gebracht.

1.2

De organisaties die bijdragen aan de
Vreemdelingenketen

De Rapportage Vreemdelingenketen beschrijft de resultaten behaald binnen de
Vreemdelingenketen. Onderstaande organisaties dragen bij aan het behalen van de
doelstellingen in de keten.
Organisaties vallende onder het Ministerie van Veiligheid en Justitie
Immigratie- en Naturalisatiedienst
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is verantwoordelijk voor de uitvoering van het
toelatingsbeleid in Nederland. Dat houdt in dat de IND alle aanvragen beoordeelt van
vreemdelingen die in Nederland willen verblijven of Nederlander willen worden.
Centraal Orgaan opvang asielzoekers
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is de organisatie die zorgt voor opvang en
begeleiding van vreemdelingen. In opdracht van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
biedt het COA mensen in een kwetsbare positie (tijdelijke) huisvesting en ondersteunt hen in
de voorbereiding op hun toekomst, in Nederland of elders.
Dienst Terugkeer en Vertrek
De Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) zorgt voor de uitvoering van het terugkeerbeleid en de
aanpak van illegaal verblijf in Nederland. Dit houdt in dat de DT&V verantwoordelijk is voor
zelfstandig en/of gedwongen vertrek van vreemdelingen die niet in Nederland mogen blijven
of geen toegang tot Nederland hebben gekregen. De DT&V richt zich op de volgende
vreemdelingen:
• vreemdelingen van wie de asielaanvraag is afgewezen door de IND;
• illegaal verblijvende vreemdelingen aan wie (vanuit het proces Toezicht) een toezichtsmaatregel is opgelegd;
• niet rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen in straf-detentie (VRIS);
• vreemdelingen die aan de DT&V het verzoek doen om namens hen bij hun autoriteiten te
bemiddelen bij afgifte van een vervangend reisdocument.
Korps Nationale Politie
Sinds 1 januari 2013 is er één Korps Nationale Politie met tien regionale eenheden. De politie
heeft op grond van de Vreemdelingenwet 2000 taken ten behoeve van de uitvoering van de
vreemdelingenwet en van de Schengen-Grenscode. De politiële vreemdelingentaak betreft
handhaving en toezicht, identificatie en opsporing migratiecriminaliteit/mensenhandel. De
uitvoering van de vreemdelingentaak is binnen de regionale eenheden belegd bij de
Vreemdelingenpolitie (VP), ondergebracht bij de Regionale Recherche. Vanuit de basisteams
wordt bijgedragen aan de uitvoering van deze taak.

6

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Zeehavenpolitie
De Zeehavenpolitie (ZHP) is een onderdeel van de eenheid Rotterdam. De taken van de ZHP
zijn het uitvoeren van grenscontroles (inclusief het beoordelen van visumaanvragen) en het
uitvoeren van grensbewaking. De Rotterdamse haven is een maritieme buitengrens van het
Schengengebied. De ZHP is verantwoordelijk voor het controleren van mensen die deze
grens overschrijden.
Dienst Justitiële Inrichtingen
De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) zorgt namens de minister van Veiligheid en Justitie
voor de tenuitvoerlegging van straffen en vrijheidsbenemende maatregelen, zoals de
bewaring van vreemdelingen die Nederland moeten verlaten.
Raad voor de rechtspraak
De Raad voor de rechtspraak (Rvdr) is het overkoepelende bestuur van de Rechtspraak, die
verder bestaat uit de elf rechtbanken, de vier gerechtshoven, de Centrale Raad van Beroep en
het College van Beroep voor het Bedrijfsleven. Ondersteuning bij de bedrijfsvoering van de
gerechten is één van de taken van de Rvdr. In dat kader levert de Rvdr gegevens over de
beroepszaken van vreemdelingen.
Organisaties vallende onder andere ministeries
Koninklijke Marechaussee
De Koninklijke Marechaussee (KMar) is een politieorganisatie met een militaire status die
waakt over de veiligheid van de staat, in Nederland en ver daarbuiten. De KMar is als
grensautoriteit verantwoordelijk voor de bewaking van de Nederlandse grenzen en fungeert
als grenspolitie. Hiervoor is de KMar in Nederland (aan de binnen- en buitengrenzen) en aan
de buitengrenzen van Europa actief. Relevante thema’s zijn: grenstoezicht, terugkeer en
verwijderingen, mobiel toezicht veiligheid en de aanpak van identiteitsfraude.
Ministerie van Buitenlandse Zaken
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het visumbeleid. De
Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland toetsen visumaanvragen (‘kort
verblijf’, minder dan 90 dagen, zogenoemde Schengen-visa) en bepalen of de vreemdeling
in aanmerking komt voor een visum. Verder voert het Ministerie van Buitenlandse Zaken
werkzaamheden uit in het kader van de MVV-procedure (machtiging tot voorlopig verblijf )
en de inburgeringstaak en is betrokken bij de terugkeerproblematiek. Tot slot stelt het
ministerie op verzoek van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (algemene, thematische
en individuele) ambtsberichten op.
Onafhankelijke organisatie
Raad van State
De Raad van State (RvS) is onder meer de hoogste nationale rechter in het vreemdelingenrecht (Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State) en vervult tevens een belangrijke
adviserende functie in de vreemdelingenketen. Voor de rapportage levert de RvS gegevens
over de zaken in hoger beroep van vreemdelingen.
Non-gouvernementele organisatie
Internationale Organisatie voor Migratie
De Nederlandse overheid heeft een overeenkomst met de Internationale Organisatie voor
Migratie (IOM) ter ondersteuning bij het zelfstandig vertrek van vreemdelingen uit
Nederland. IOM heeft als intergouvernementele organisatie een onafhankelijke positie en is
geen ketenpartner maar een partner die met de vreemdelingenketen samenwerkt. IOM richt

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

7

zich op vreemdelingen die vrijwillig willen terugkeren naar het land van herkomst of die zich
kunnen hervestigen in een derde land.

1.3

Managementinformatie IND

Medio 2014 is het nieuwe datawarehouse van de IND in gebruik genomen. Hiermee is een
managementinformatiesysteem beschikbaar dat beter aansluit op INDiGO en waarmee ook
in de toekomst de informatievoorziening kan worden geborgd. De verwachting is dat
daarmee de gegevens die nu aan de Tweede Kamer worden geleverd, in de loop van de tijd
steeds verder kunnen worden uitgebreid. De gegevens voor deze Rapportage
Vreemdelingenketen zijn echter nog vanuit het oude datawarehouse gegenereerd. Enkele
verbeteringen met betrekking tot gegevens in het bronsysteem zullen in de eerstvolgende
release van INDiGO worden meegenomen. Hierdoor is gegevenslevering vanuit het nieuwe
datawarehouse naar verwachting vanaf het najaar 2014 mogelijk. Omdat definities en
begrippenkader worden aangepast zullen de geleverde cijfers met terugwerkende kracht
worden aangepast.

8

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

9

2
Werk, studie en gezin

10

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

2.1

Hoe verloopt een reguliere aanvraag

In het reguliere toelatingsbeleid zijn de verblijfsdoelen en toelatingsvoorwaarden vastgelegd. Zo is het voor vreemdelingen die voor bijvoorbeeld werk, studie of gezinsleven naar
Nederland willen komen duidelijk aan welke voorwaarden ze moeten voldoen. De ambitie is
om evenwicht te houden tussen enerzijds de draagkracht van de samenleving en anderzijds
de snelle en eenvoudige toelating voor wie een bijdrage levert aan de (kennis-)economie,
wetenschap en cultuur.
Vreemdelingen die onder het reguliere toelatingsbeleid in Nederland willen verblijven,
hebben een verblijfsvergunning regulier (VVR) nodig. Het merendeel van de vreemdelingen
heeft eerst een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) nodig om Nederland in te reizen.1 De
aanvragen voor MVV en VVR zijn samengevoegd in de procedure voor Toegang en Verblijf
(TEV). De vreemdeling of de referent start de TEV-procedure door het indienen van een
MVV-aanvraag bij de diplomatieke post in het land van herkomst (de vreemdeling) of bij de
IND (de referent). Als de MVV wordt afgegeven, stelt de IND de vreemdeling na inreis in
Nederland ambtshalve (zonder aanvraag) in het bezit van een VVR. Niet-MVV-plichtige
vreemdelingen kunnen Nederland zonder MVV inreizen en hier bij de IND een VVR aanvragen (dus zonder MVV) of de referent kan de aanvraag voor hen indienen voordat de vreemdelingen inreizen.
Dit hoofdstuk behandelt ook het verblijf van vreemdelingen die een beroep kunnen doen op
het vrij verkeer van personen. Dit zijn EU-burgers en eventueel derdelander gezinsleden van
EU-burgers2. Voor de derdelanders is een EU-document verplicht. Het is het bewijs van
verblijfsrecht in Nederland. Voor EU-burgers is het niet verplicht. Zij vragen het alleen aan als
zij nog niet vrij zijn op de Nederlandse arbeidsmarkt. Zij kunnen ermee aantonen dat zij in
Nederland mogen werken en verblijven. Op het EU-document staat een aantekening dat hun
werkgever in het bezit moet zijn van een tewerkstellingsvergunning (TWV) of deze niet nodig
heeft.
Bij afwijzing van een reguliere aanvraag kan bezwaar worden aangetekend bij de IND, en
(hoger) beroep bij de rechtbank of de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

De landen die zijn uitgezonderd van de MVV-plicht zijn de landen van de Europese Economische Ruimte,
Australië, Canada, Japan, Monaco, Nieuw-Zeeland, de Verenigde Staten, Zuid-Korea en Zwitserland.
Tevens bestaan er beleidsmatige uitzonderingen op de MVV-plicht.
2
Deze EU-burgers met derdelander gezinsleden kunnen ook Nederlanders betreffen die gebruik hebben
gemaakt van hun recht op vrij verkeer.
1

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

11

2.2 Kerncijfers3
In de vorige editie van deze rapportage is de overstap gemaakt naar de
weergave van de procedures volgens de systematiek van de wet Modern
Migratiebeleid (MoMi): TEV, VVR (zonder MVV) en MVV-nareis. Met ingang
van deze editie wordt in de cijfermatige weergave nog meer aangesloten bij
de Wet MoMi door de verblijfsclustering te hanteren zoals die met MoMi is
geïntroduceerd. Dit leidt tot twee belangrijke verschillen ten opzichte van de
vorige editie van de RVK.
Ten eerste worden de reguliere toelatingsaantallen niet meer in de oude
clustering getoond, te weten Gezinshereniging, Gezinsvorming, Overige
gezinsmigratie, Arbeid, Studie, Kennismigrant en Overige verblijfsdoelen. In
plaats daarvan zijn de cijfers ingedeeld in een nieuwe standaard clustering
van verblijfsdoelen zoals ook in de Wet MoMi is gedaan, zie het kader
hieronder.
Met de invoering van de nieuwe standaard clustering bestaat daarnaast geen
cluster ‘Overige verblijfsdoelen’ meer. Voor zover de aantallen in die
categorie zien op nationale procedures (TEV en VVR (zonder MVV)) zijn ze
verdeeld onder de nieuwe clusters, voor zover ze zien op vreemdelingen die
een beroep doen op verblijf op grond van het vrij verkeer van personen
(EU-document procedures), zijn ze onderscheiden in een aparte tabel.4
56

De negen nieuwe clusters bevatten verblijfsdoelen die zijn samen te vatten als:
Uitwisseling: au pairs, working holiday programmes en andere uitwisselingsprogramma’s voor
jongeren.
Studie: aan hoger onderwijs, voortgezet- of beroepsonderwijs of voor het doen van aanvullende
examens.
Arbeid tijdelijk: lerend werken (stages en praktikanten) en seizoensarbeid.
Arbeid regulier: arbeid in loondienst, grensoverschrijdende dienstverleners en arbeid als nietgeprivilegieerd militair of burgerpersoneel.
Kennis & Talent: kennismigratie, potentiële kennismigratie (zoekjaar voor afgestudeerden en
regeling Hoogopgeleiden), wetenschappelijk onderzoekers en zelfstandige ondernemers.
Familie & Gezin: gezinshereniging, gezinsvorming, in Nederland geboren kinderen, 8 EVRM
gezinsleven, adoptie en pleegkinderen.
Humanitair tijdelijk: verwesterde minderjarige vrouwen en hun ouders, afwachting van een
beslissing op grond van de Rijkswet op het Nederlanderschap, wedertoelating tot Nederland,
slachtoffers mensenhandel, eergerelateerd en huiselijk geweld, buiten schuld niet uit Nederland
kunnen vertrekken, alleenstaande minderjarige vreemdeling (AMV, cijfers tot 1 juni 2013),
medische behandeling en overige tijdelijke humanitaire verblijfsdoelen.
Humanitair niet-tijdelijk: voortgezet verblijf, wedertoelating tot Nederland, speciaal beleid als
pardonregelingen, 8 EVRM privéleven en ‘Algemene niet-tijdelijke humanitaire’ verblijfsdoelen
(waaronder individueel schrijnende zaken5).
Bijzonder verblijf: hieronder vallen bijzondere groepen zoals langdurig ingezeten derdelanders die
niet economisch actief zijn, vermogende vreemdelingen en onvoorziene zaken die conform
beschikking van de Staatssecretaris worden beslist.6

In deze paragraaf worden de ingediende en de afgehandelde aanvragen behandeld. De
aantallen kunnen niet als cohort worden benaderd, omdat aanvragen niet per se in
dezelfde rapportageperiode worden ingediend dan waarin ze worden afgehandeld. Zie
ook paragraaf 1.1 van de inleiding.
4
De EU-documentprocedures maakten in de oude standaard clustering deel uit van de
tabel VVR-procedures waar ze zich bevonden in het cluster Overige verblijfsdoelen.
5
Op grond van artikel 3.51, eerste lid, onder k Vb. Zie ook onder de kop ‘Definitie en
selectie van de cijfers’ in bijlage 2.
6
Op grond van artikel 3. 4, derde lid Vb. Zie ook onder de kop ‘Definitie en selectie van
de cijfers’ in bijlage 2.
3

12

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Een ander verschil met de vorige RVK is dat in dit hoofdstuk de procedure
MVV-nareis niet meer wordt behandeld. De toelatingsprocedure voor nareis
wijkt af van de reguliere toelatingsprocedure. Nareis is gezinshereniging met
een vreemdeling die in het bezit is van een verblijfsvergunning asiel. Met het
oog daarop kan een MVV worden aangevraagd maar dit is niet verplicht. Een
ingewilligde MVV-nareis leidt tot een asielvergunning en niet tot een
aanvraag voor een reguliere verblijfsvergunning. De procedures van
nareizigers maakten in voorgaande edities zowel deel uit van zowel de
asielcijfers als van de reguliere cijfers. Vanaf deze editie van de RVK worden
de nareiscijfers behandeld in het hoofdstuk Asiel (paragraaf 3.2.1).
Deze wijzigingen leiden ertoe dat in de reguliere cijfers in de RVK onderscheid wordt gemaakt naar:
• TEV-procedures (MVV-plichtige vreemdelingen) en VVR (zonder MVV)procedures in de nieuwe standaard clustering van verblijfsdoelen;
• EU-documentprocedures (verblijf op grond van het vrij verkeer van
personen) met onderscheid naar nationaliteit (EU-burger / derdelander).
De nieuwe weergave geeft sneller inzicht in bepaalde ontwikkelingen en
trends die uit de aantallen naar voren komen. Zo zijn de fluctuaties in het
aantal EU-documenten de afgelopen tijd sterk. Nu de cijfers niet meer zijn
samengenomen, beïnvloeden deze significante ontwikkelingen het totaal
aan procedures voor reguliere toelating en verblijf niet meer en kan
specifieker worden ingegaan op die ontwikkelingen. Dit geeft aanleiding om
uitgebreider in te gaan op de ontwikkelingen dan in de laatste paar edities
van de RVK.
Ten behoeve van de vergelijkbaarheid zijn niet alleen de aantallen van deze
rapportageperiode in de nieuwe standaard clustering ingedeeld, maar ook de
aantallen van het eerste halfjaar van 2013. Daarnaast worden in deze editie
met terugwerkende kracht grafieken per verblijfsdoel getoond om de
ontwikkeling in de afgelopen jaren te kunnen zien.

40.000
35.460

35.000
30.000

34.450
30.840

29.770

26.920

25.000
20.000
15.000
10.000
5.000
0

2012-1

2012-2

2013-1

2013-2

2014-1

EU-documenten
Ingediende aanvragen VVR (zonder MVV)
Ingediende aanvragen TEV

Figuur 2.1 Aantal gestarte procedures reguliere toelating en/ of verblijf per
half jaar (Bron: IND)

Een aantal verblijfsclusters bevat slechts een gering aantal verblijfsdoelen
waardoor het aantal procedures in zo’n cluster in de regel ook laag zal zijn.
Bij kleine aantallen doen zich procentueel gezien eerder grote fluctuaties
voor. In veel gevallen is de stijging of daling in absolute aantallen, ondanks
een aanzienlijke procentuele stijging of daling, niet substantieel.
In bijlage 2 is een nadere toelichting gegeven op de wijzingen samenhangend met de nieuwe clustering van de reguliere procedures.

2.2.1 Aanvragen en beslissingen
In nevenstaand figuur worden de reguliere aanvragen weergegeven sinds de
eerste helft van 2012, onderverdeeld in de procedures TEV, VVR (zonder MVV)
en EU-documenten, zoals hierboven toegelicht.
Sinds het tweede halfjaar van 2012 laat het aantal aanvragen voor reguliere
toelating en verblijf per halfjaar een gestaag dalende trend zien (behalve de
jaarlijks terugkerende piek in het aantal aanvragen voor Studie in de zomer7).

7

De pieken en dalen die te zien zijn in de ontwikkeling van het aantal aanvragen voor
Studie is een jaarlijkse trend die is gelegen in het moment in het studiejaar waarop
studenten een aanvraag indienen.
Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

13

Het aantal aanvragen voor reguliere verblijfsvergunningen (dus zonder de
EU-documenten) vanaf 2012 is stabiel. Dit geldt zowel voor de TEV- als de
VVR-procedures. In het eerste halfjaar van 2014 is ten opzichte van het eerste
halfjaar van 2013 een afname van 8 procent zichtbaar. Het aantal aanvragen
voor het EU-document daalde vanaf 2012. In onderstaande paragrafen
worden de ontwikkelingen voor achtereenvolgens TEV-procedures, VVR
(zonder MVV)-procedures en de procedures voor het EU-document nader
toegelicht.
Voor reguliere toelating kunnen organisaties, bedrijven en instellingen
worden erkend als referent en vervolgens als zodanig vermeld worden in een
openbaar register. Daarmee kunnen ze voor vreemdelingen die ze naar
Nederland willen laten komen gebruik maken van een versnelde toelatingsprocedure. In het eerste halfjaar van 2014 zijn circa 490 aanvragen om
erkenning als referent ingediend. In deze periode zijn circa 490 erkend
referentschapsprocedures afgerond. Daarvan werden er ruim 400 ingewilligd
en ruim 50 afgewezen. Daarnaast zijn ook bijna 40 aanvragen ingetrokken
door de klant, buiten behandeling gesteld, of anderszins niet inhoudelijk
afgedaan. Op 31 juni 2014 komt het totaal aantal erkende referenten daarmee
op bijna 3.800.

25.000
20.000

TEV-procedures per verblijfscluster
De IND behandelt toelatingsaanvragen van MVV-plichtige vreemdelingen in
de TEV-procedure (hierna genoemd: aanvragen).

21.300

21.070
18.690

17.640

16.470

15.000
10.000

Figuur 2.2 toont de ontwikkeling in de afgelopen vijf perioden van zes
maanden per verblijfscluster. Daaruit blijkt dat de ontwikkeling bij de meeste
verblijfsdoelen stabiel is en dat de daling in het totaal aantal aanvragen met
name komt door het gedaalde aantal aanvragen Familie & Gezin. Bij Studie
(onverlet de studiepieken) en Kennis & Talent is zelfs een lichte groei te
constateren.
In tabel 2.1 is het totaal aantal aanvragen naar verblijfscluster uitgesplitst en
per cluster afgezet tegen de vergelijkbare periode een jaar eerder. De tabel
laat zien dat de afname van het totaal aantal ingediende aanvragen als geheel
12 procent bedraagt en in het eerste half jaar van 2014 uitkomt op 16.470.

Uitwisseling

2013-1

2014-1

% verschil

770

530

↓ 31%

3.140

4.060

↑ 29%

Arbeid tijdelijk

220

210

↓ 4%

Arbeid regulier

800

240

↓ 69%

Kennis & Talent

3.550

3.660

↑ 3%

Familie & Gezin

10.090

7.740

↓ 23%

Humanitair tijdelijk

<10

<10

↓ 75%

Humanitair niet-tijdelijk

80

20

↓ 75%

Bijzonder verblijf

50

10

↓ 76%

18.690

16.470

↓ 12%

Studie

Totaal

Tabel 2.1: Aantal opgestarte TEV-procedures per verblijfscluster (Bron: IND)

14

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

5.000
0

2012-1

2012-2

2013-1

Bijzonder verblijf
Humanitair niet-tijdelijk
Humanitair tijdelijk
Familie & Gezin
Kennis & Talent

2013-2

2014-1

Arbeid regulier
Arbeid tijdelijk
Studie
Uitwisseling

Figuur 2.2 Aantal opgestarte TEV-procedures per verblijfsdoel per half jaar
(Bron: IND)

Een belangrijk deel van de afname van 12 procent is gelegen in de afschaffing
van de gratis MVV-adviesaanvraag (MVV-REF) met de inwerkingtreding van de
wet MoMi. Veel van de MVV-adviesaanvragen waren niet compleet of niet
kansrijk en werden om die reden meerdere keren door dezelfde aanvrager
ingediend. Na een positief advies op de MVV-adviesaanvraag kon de
vreemdeling daarna op de diplomatieke post in het buitenland de daadwerkelijke MVV-aanvraag indienen voor de afgifte van de MVV. Met de afschaffing van de gratis adviesprocedure komt het minder vaak voor dat ten
behoeve van dezelfde vreemdeling meerdere aanvragen worden
geregistreerd.
Uit tabel 2.1 blijkt verder dat de afname van het aantal TEV-aanvragen zich
over de hele linie van verblijfsclusters voordeed, met Studie en Kennis &
Talent als uitzondering. De daling wordt met name veroorzaakt door de
afname van 23 procent bij het verblijfscluster Familie & Gezin, in absolute
aantallen de grootste daling met 2.350 aanvragen.
Hieronder worden alle verblijfsdoelen kort behandeld.
• Bij het cluster Uitwisseling wordt de daling met name veroorzaakt doordat
minder aanvragen worden ingediend voor au pairs. Dit kan meerdere
oorzaken hebben maar één van de redenen zou kunnen zijn dat met
ingang van het Modern Migratiebeleid een au pair alleen nog naar
Nederland kan komen door tussenkomst van een au-pairbureau dat is
erkend als referent. Voorafgaand aan MoMi konden ook gastgezinnen als
referent optreden.
• Het aantal aanvragen in het verblijfscluster Studie laat de afgelopen jaren
een stijgende lijn zien. Ook in deze rapportageperiode stijgt het, met 29
procent. Nederland wil aantrekkelijk zijn voor buitenlandse studenten en
zet in op een verdere internationalisering van het hoger onderwijs.
• Het aantal aanvragen in het cluster Arbeid tijdelijk is relatief klein. Dit
cluster bevat naast ‘lerend werken’ (stagiaires en praktikanten) ook
seizoenarbeid. Voor seizoenarbeid worden nauwelijks aanvragen gedaan
omdat dit segment van de arbeidsmarkt kan worden gevuld met arbeidskrachten van binnen de EU.
• Bij het verblijfscluster Arbeid regulier blijkt dat de daling van het aantal
aanvragen zich sinds de tweede helft van 2013 voortzet. Sinds 1 januari
2014 is de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) aangescherpt.
• In het aanbod aan aanvragen is bij het cluster Kennis & Talent een geringe
groei waarneembaar. Nederland wil aantrekkelijk blijven voor kennismigranten. Het moet voor bedrijven mogelijk blijven om die werknemers die
zij nodig hebben en die bijdragen aan de kenniseconomie op een
eenvoudige manier naar Nederland te laten komen.
• De daling in het aantal aanvragen in het cluster Familie & Gezin in het
eerste half jaar van 2014 doet zich bij nagenoeg alle onderliggende
verblijfsdoelen voor zonder dat daar een aanwijsbare beleidswijziging aan
ten grondslag ligt.
• Het aantal aanvragen voor het cluster Humanitair tijdelijk is nihil.
Humanitair verblijf voor tijdelijke duur is met name bedoeld om vreemdelingen die in Nederland in de problemen zijn geraakt, een mogelijkheid te
bieden hier op rechtmatige gronden te verblijven. Daarnaast valt het
verblijfsdoel Medische behandeling ook in dit cluster. De eerste groep
vreemdelingen bevindt zich op het moment dat ze de aanvraag voor een
tijdelijk humanitair verblijfsdoel wil doen vrijwel altijd al in Nederland.
Het kleine aantal aanvragen Humanitair tijdelijk betreft dan ook met

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

15

name aanvragen voor toelating in verband met een medische
behandeling.
• Het aantal aanvragen voor niet-tijdelijke humanitaire verblijfsdoelen
schommelt per halfjaar tussen de vijftien en twintig aanvragen die over
het algemeen gelijkmatig verdeeld zijn over de verschillende verblijfsdoelen die onder het cluster Humanitair niet-tijdelijk vallen, met een nadruk
op wedertoelating. Het aantal voor de huidige rapportageperiode wijkt
daar niet van af. Toch toont tabel 2.1 een daling van 75 procent ten
opzichte van het eerste halfjaar van 2013. Dit komt omdat, na de afschaffing van het partnerbeleid en het verruimde gezinsherenigingsbeleid per 1
oktober 2012, het verblijfsdoel 8 EVRM privéleven tijdelijk is gebruikt om
de alsnog binnengekomen aanvragen voor deze verblijfsdoelen via een
‘workaround’ op te kunnen voeren in INDiGO, ten behoeve van cijferlevering aan de Tweede Kamer. Op 1 juni 2013 is het partnerbeleid weer
ingevoerd.
• Het cluster Bijzonder verblijf bevat verblijfsdoelen waar ook niet vaak
vanuit het buitenland een beroep op wordt gedaan. Het aantal aanvragen
is relatief laag waardoor zich procentueel eerder grote schommelingen
voordoen.

Uitwisseling

2013-1

2014-1

verschil

Inwilligingspercentage
2014-1

750

460

↓ 39%

99%

2.900

2.690

↓ 7%

99%

Arbeid tijdelijk

200

140

↓ 32%

88%

Arbeid regulier

890

260

↓ 71%

52%

Kennis & Talent

3.480

3.430

↓ 2%

97%

Familie & Gezin

9.660

7.460

↓ 23%

82%

Humanitair tijdelijk

10

<10

↓ 80%

0%

Humanitair
niet-tijdelijk

150

20

↓ 86%

50%

Bijzonder verblijf

70

20

↓ 78%

100%

18.100

14.470

↓ 20%

89%

Studie

Totaal

Tabel 2.2 Aantal afgehandelde TEV-procedures en inwilligingspercentage per verblijfscluster
(Bron: IND)

Uit tabel 2.2 blijkt dat het aantal afgehandelde aanvragen in de eerste helft
van 2014 met 20 procent afnam. Ook blijkt dat in de huidige rapportageperiode 89 procent van het totaal aantal afgehandelde aanvragen werd ingewilligd. Het inwilligingspercentage laat per cluster een wisselend beeld zien. Bij
Bijzonder verblijf, Uitwisseling, Studie en Kennis & Talent voldeden bijna alle
aanvragen aan de voorwaarden. In het cluster Humanitair tijdelijk geen
enkele, maar gezien het kleine aantal afhandelingen in dat cluster kunnen
daar geen conclusies aan worden verbonden. Hiermee kan voorzichtig
worden gesteld dat de invoering van de TEV-procedure waarbij de gratis
adviesprocedure voor de MVV is afgeschaft, het beoogde effect heeft.
Doordat een vreemdeling of referent pas een aanvraag indient op het
moment dat hij of zij (vrijwel zeker) weet dat aan de voorwaarden wordt
voldaan, daalt het aantal aanvragen en stijgt het inwilligingspercentage.

16

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

VVR (zonder MVV)-procedures per verblijfscluster
De IND behandelt toelatingsaanvragen van niet-MVV-plichtige vreemdelingen in de VVR-procedure (hierna genoemd: aanvragen).
Figuur 2.3 toont de ontwikkeling in de afgelopen vijf rapportageperioden per
verblijfscluster. Hieruit blijkt dat het stabiele beeld in het aantal aanvragen
geldt voor alle onderliggende verblijfsclusters.
In tabel 2.3 is het totaal aantal aanvragen naar verblijfscluster uitgesplitst en
per cluster afgezet tegen de vergelijkbare periode een jaar eerder.

25.000
20.000

% verschil

Uitwisseling

400

580

44%

Studie

730

730

0%

Arbeid tijdelijk

70

80

26%

Arbeid regulier

350

270

↓ 24%

Kennis & Talent

1.480

1.470

↓ 1%

Familie & Gezin

4.540

4.660

3%

Humanitair tijdelijk

550

650

18%

Humanitair niet-tijdelijk

640

550

↓ 15%

Bijzonder verblijf

230

90

↓ 59%

8.990

9.080

1%

Tabel 2.3: Aantal ingediende VVR (zonder MVV)-aanvragen per verblijfscluster (Bron: IND)
9.080

10.520

10.670
8.990

9.080

5.000
0

2014-1

Totaal

15.000
10.000

2013-1

2012-1

2012-2

2013-1

Bijzonder verblijf
Humanitair niet-tijdelijk
Humanitair tijdelijk
Familie & Gezin
Kennis & Talent

2013-2

2014-1

Arbeid regulier
Arbeid tijdelijk
Studie
Uitwisseling

Figuur 2.3 aantal ingediende aanvragen VVR (zonder MVV) per
verblijfsdoel en per half jaar (Bron: IND)

De tabel laat zien dat de toename van het aantal ingediende aanvragen als
geheel 1 procent bedraagt en met dat minieme percentage steeg naar 9.080.
Hieronder worden alle verblijfsdoelen kort behandeld.
• Het grootste verschil in absolute aantallen tekent zich af bij Uitwisseling
waar 180 aanvragen meer werden gedaan dan in de eerste helft van 2013.
Binnen dit cluster liep het aantal aanvragen voor au pair terug maar werd
de stijging van het totale cluster met name veroorzaakt door een toename
van het aantal aanvragen in het kader van uitwisselingsprogramma’s die
Nederland met Canada, Australië en Nieuw Zeeland heeft gesloten. Het
aantal aanvragen in de volgende rapportageperiode zal uitsluitsel geven of
deze toename zich zal voortzetten.
• Het aantal aanvragen steeg ook bij het cluster Arbeid tijdelijk wat bijna
geheel is toe te schrijven aan een stijging van het aantal aanvragen voor
Lerend werken.
• Het aantal aanvragen voor de verblijfsdoelen binnen het cluster Arbeid
regulier laat een wisselend beeld zien en resulteert al met al in een daling.
• De aantallen aanvragen voor de clusters Studie, Kennis & Talent en Familie
& Gezin bleven nagenoeg gelijk. Bij Familie & Gezin valt op dat het aantal
aanvragen Gezinsvorming bij partner aanmerkelijk steeg maar dit is toe te
schrijven aan het feit dat het aantal in de eerste helft van 2013 onevenredig
laag was doordat het partnerbeleid onder het vorige kabinet tijdelijk was
afgeschaft.
• De humanitaire clusters laten een wisselend beeld zien. Aanvragen
Humanitair tijdelijk namen toe, wat vooral is terug te voeren naar een
stijgend aantal aanvragen voor wedertoelating voor remigratie. De
aanvragen voor toelating op grond van niet-tijdelijke gronden nam af. Dit
is voor een belangrijk deel te verklaren door de hoge aantallen aanvragen
in het kader van de regeling Langdurig verblijvende kinderen in het eerste
Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

17

halfjaar van 2013. Het aantal aanvragen voor de regeling is in het eerste
jaar van 2014 aanmerkelijk lager (zie ook paragraaf 2.2.38). De daling van
het aantal aanvragen in het cluster Humanitair niet-tijdelijk doet zich voor
hoewel de aanvragen voor toelating van vreemdelingen die zich in een
schrijnende situatie bevinden sinds de inwerkingtreding van MoMi onder
het cluster Humanitair niet-tijdelijk worden geclusterd. Voordat MoMi in
werking trad werden ze samengepakt onder de noemer ‘Discretionaire
bevoegdheid’. In de nieuwe clustering is de noemer ‘Discretionaire
bevoegdheid’ gesplitst in humanitair verblijf voor schrijnende gevallen en
in bijzonder verblijf voor de onvoorziene niet schrijnende gevallen. Dit is
ook meteen de reden dat het aantal aanvragen voor de verblijfsdoelen
onder Bijzonder verblijf in het eerste halfjaar van 2014 is afgenomen ten
opzichte van datzelfde halfjaar in 2013.
Afgehandelde
aanvragen VVR
(zonder MVV)

2013-1

2014-1

% verschil

Inwilligingspercentage
2014-1

Uitwisseling

680

520

↓ 23

94%

Studie

760

600

↓ 21

99%

Arbeid tijdelijk

70

70

0

90%

Arbeid regulier

320

220

↓ 30

70%

Kennis & Talent

1.230

1.640

33

66%

Familie & Gezin

4.090

4.540

11

85%

Humanitair tijdelijk

540

590

9

74%

Humanitair niettijdelijk

310

500

64

26%

Bijzonder verblijf

260

110

↓ 58

52%

8.250

8.800

7%

78%

Totaal

Tabel 2.4: Aantal afgehandelde procedures VVR (zonder MVV) en inwilligingspercentage per
verblijfscluster (Bron: IND)

Uit tabel 2.4 blijkt dat de afhandeling van de aanvragen in de eerste helft van
2014 met 7 procent steeg ten opzichte van de vergelijkbare periode in 2013. In
deze rapportageperiode werd 78 procent van het totaal aantal afgehandelde
aanvragen ingewilligd. Het inwilligingspercentage laat per cluster een
wisselend beeld zien. De inwilligingspercentages voor de clusters Studie,
Uitwisseling en Arbeid tijdelijk zijn hoog. Bij de clusters Humanitair tijdelijk,
Bijzonder verblijf en Kennis & Talent was dat percentage in de rapportageperiode lager. Bij het cluster Kennis & Talent tekent zich een lager inwilligingspercentage af dan bij de oude registratie van Kennismigranten. Een reden
hiervoor is dat het verblijfsdoel arbeid als zelfstandige onder het cluster
Kennis & Talent valt. In eerdere rapportages viel dit verblijfsdoel onder de
categorie Arbeid. Het inwilligingspercentage bij arbeid als zelfstandige ligt
lager waardoor het inwilligingspercentage voor het hele cluster lager is.

8

In paragraaf 2.2.3 wordt een analyse van het aantal aanvragen voor de regeling
Langdurig verblijvende kinderen gegeven waarbij aanvragen die voor zowel de
overgangs- als voor de definitieve regeling zijn ontdubbeld. De constatering in deze
paragraaf is gebaseerd op alle geregistreerde aanvragen.

18

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

EU-document procedures
EU-burgers die nog niet vrij zijn op de Nederlandse arbeidsmarkt
(EU-document niet verplicht) en derdelander gezinsleden van EU-burgers
(EU-document verplicht) kunnen een EU-document aanvragen. Het is geen
toelatingsaanvraag maar een bewijs van het verblijfsrecht op grond van het
vrij verkeer van personen en van het recht om in Nederland te werken. De
cijfers over de EU-documenten geven geen inzicht in het totaal aantal
EU-burgers dat in Nederland verblijft omdat de aanvraag voor een
EU-document voor hen vrijwillig is.9
In figuur 2.4 is onderscheid gemaakt naar de beide nationaliteitsgroepen die
een EU-document kunnen aanvragen. De figuur maakt inzichtelijk dat het
aantal EU-burgers dat een EU-document aanvraagt zeer sterk daalt. Uit tabel
2.5 blijkt dat het in het eerste halfjaar van 2014 gaat om een daling van 96
procent afgezet tegen dezelfde periode in 2013. Deze ontwikkeling is
grotendeels gelegen in het feit dat Bulgaren en Roemenen sinds 1 januari
2014 geen TWV meer nodig hebben. Zij hoeven dus niet meer aan te tonen
dat ze in Nederland mogen werken (en zij hoeven hiervoor nu ook geen
EU-document meer aan te vragen). Burgers van Kroatië zijn niet vrij op de
arbeidsmarkt en kunnen daarom nog een EU-document aanvragen.

25.000

2013-1

2014-1

% verschil

EU-burgers

1.690

70

↓ 96%

derdelanders

1.460

1.300

↓ 11%

20.000

Totaal

3.150

1.380

↓ 56%

15.000

Tabel 2.5: Aantal ingediende aanvragen voor EU-document naar nationaliteitsgroep (Bron:
IND)

10.000
5.000
0

3.050

3.630

3.150

2.710

1.380

2012-1

2012-2

2013-1

2013-2

2014-1

Derdelander
EU-burger

Figuur 2.4: Aantal ingediende aanvragen EU-document naar nationaliteitsgroep en per halfjaar (Bron: IND).

Tabel 2.5 maakt duidelijk dat het aantal aanvragen van derdelanders voor het
EU-document een afnemende trend lijkt te zijn. Het gaat om een afname van
11 procent ten opzichte van het eerste half jaar van 2013. Het inwilligingspercentage van aanvragen om een EU-document was 66 procent in het eerste
halfjaar van 2014. Daarvan was het percentage bij derdelanders 73 procent en
bij EU-burgers 29 procent.

2.2.2 Wettelijke beslistermijnen reguliere procedures
In het eerste half jaar van 2014 is 95 procent van de TEV-procedures binnen de
wettelijke termijn beslist, 85 procent van de VVR (zonder MVV)-procedures,
92 procent van de MVV-nareisprocedures en 83 procent van de EU-documentprocedures.
Het percentage reguliere vreemdelingenprocedures waarop binnen de
wettelijke termijn is beslist was in 2012 89%. In 2013 was dit percentage licht
gedaald tot 87% als gevolg van het wegwerken van oude bezwaarzaken en
reguliere aanvragen die buiten de wettelijke termijn vallen. Hierdoor viel het
percentage dat binnen de wettelijke termijn is afgedaan lager uit en werd de
doorlooptijd negatief beïnvloed. Wel zijn hierdoor de voorraden gedaald en
zijn er in 2013 meer aanvragen afgehandeld. Eind juni 2014 is het tijdigheidspercentage gestegen tot 90%. De voorraad reguliere vreemdelingenprocedures bedroeg eind juni 2014 31.110 procedures.
9

Statistieken over EU-burgers die zich hebben laten inschrijven in de BRP in Nederland
zijn beschikbaar bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

19

2013-1

2013-2

2014-1

TEV

90%

95%

95%

VVR (zonder MVV)

90%

90%

85%

MVV-nareis

54%

68%

92%

EU-documenten

83%

89%

83%

Tabel 2.6: Percentages binnen wettelijke termijn beslist (Bron: IND)

2.2.3 Definitieve Regeling langdurig verblijvende kinderen
In deze editie van de Rapportage Vreemdelingenketen wordt wederom
specifiek aandacht besteed aan de regeling langdurig verblijvende kinderen,
die op 1 februari 2013 in werking is getreden. De regeling bestaat uit een
overgangsregeling (“het kinderpardon”), die tot 1 mei 2013 geldig was, en
een definitieve regeling. In deze paragraaf wordt gerapporteerd over de
definitieve regeling. In de eerste helft van 2014 zijn daarvoor 220 aanvragen
ingediend. Er werden 280 aanvragen in eerste aanleg afgehandeld. Daarvan
zijn er enkele ingewilligd en bijna 280 aanvragen afgewezen. Aanvragen die
samen met een aanvraag op de overgangsregeling werden ingediend, zijn
hierbij niet meegeteld.
Instroom

Afgehandeld

Ingewilligd
VVR

Afgewezen

2013 vanaf
1 feb

400

170

10

160

1e helft
2014

220

280

<10

280

Totaal

620

450

10

440

Tabel 2.7 Instroom en uitstroom aanvragen voor de Regeling langdurig verblijvende
kinderen10 (bron: IND)

De afwijzingsgrond voor de meeste van de aanvragen die in de eerste zes
maanden van 2014 werden afgehandeld is “geen medewerking aan vertrek”.11

2.2.4 (Hoger) beroepen12
De Vreemdelingenkamers doen de beroepen af die worden ingediend naar
aanleiding van een beslissing in een reguliere procedure. De Afdeling
Bestuursrechtspraak van de Raad van State doet dit voor de ingediende hoger
beroepen.
Tabel 2.8 geeft de aantallen weer van de binnengekomen en afgehandelde
(hoger) beroepszaken inclusief voorlopige voorzieningen.

De aantallen in de tabel maken onderdeel uit van de aantallen VVR die in paragraaf
2.2.1 zijn toegelicht.
11
Bij de registratie is steeds de voornaamste afwijzingsgrond opgenomen. Er kunnen in
één zaak echter meerdere afwijzingsgronden van toepassing zijn.
12
De cijfers over de eerste helft 2013 wijken af van de cijfers zoals gerapporteerd in de
RVK over de eerste helft van 2013 omdat sinds de RVK over geheel 2013 wordt
gerapporteerd over in- en uitstroom en doorlooptijden inclusief voorlopige
voorzieningen.
10

20

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Beroep

Hoger beroep

Instroom

Afgehandeld

Instroom

Afgehandeld

1e helft
2013

6.800

7.200

1.040

1.170

1e helft
2014

6.620

5.840

890

1.180

% verschil

↓ 3%

↓ 19%

↓ 15%

↑ 1%

Tabel 2.8 In- en uitstroom (hoger) beroepszaken (inclusief voorlopige voorzieningen) (bron:
Rvdr/RvS)

In juni 2014 bedroeg de gemiddelde doorlooptijd in beroepszaken 20 weken.
De gemiddelde doorlooptijd van hoger beroepszaken was over de eerste helft
van 2014 19 weken. In dezelfde periode vorig jaar was dit nog respectievelijk
23 en 32 weken.
De doorlooptijden van beroep en hoger beroep zijn in de eerste helft van
2014 gedaald ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dit is voornamelijk
het gevolg van een sterk dalende voorraad, waardoor er minder oude zaken
uitstromen die de doorlooptijd negatief beïnvloeden. Inmiddels is, mede
door de lagere instroom dan geprognosticeerd, sprake van een stabielere
werkvoorraad. Dit zorgt ook voor een verbetering van de doorlooptijden.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

21

3
Asiel

22

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

3.1

Hoe verloopt een asielaanvraag?

Een vreemdeling die asiel wil aanvragen vanwege de algemene of zijn of haar persoonlijke
situatie in het land van herkomst, kan hiervoor een aanvraag indienen bij de IND. Wanneer
de IND de aanvraag afwijst kan hij of zij hiertegen (hoger) beroep aantekenen bij de
rechtbank of de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Een vreemdeling kan
na afwijzing van zijn asielaanvraag redenen hebben om een nieuwe aanvraag in te dienen.
Nadat de vreemdeling de IND hier schriftelijk van in kennis heeft gesteld, kan hij een tweede
of volgende asielaanvraag indienen. Die wordt in beginsel behandeld in de eendagstoets
asiel. Gedurende de asielprocedure verzorgt het COA de opvang van de vreemdeling. Als de
IND de aanvraag inwilligt, ontvangt een vreemdeling een verblijfsvergunning asiel. Hij of zij
verruilt de opvang dan voor een huis dat een van de Nederlandse gemeenten aan hem
toewijst. Op het moment dat een vreemdeling een afwijzing ontvangt op zijn aanvraag, start
DT&V een traject dat zal moeten leiden tot het vertrek van de vreemdeling uit Nederland. Met
de afwijzing vervalt het recht op opvang.

3.2 Kerncijfers
3.2.1 Aanvragen en beslissingen
De asielinstroom in Nederland bestaat uit het aantal in behandeling genomen asielaanvragen. Dit betreft zowel eerste aanvragen (inclusief geboorten) als tweede en volgende
aanvragen. De IND behandelt de asielaanvragen in eerste instantie in de algemene asielprocedure (AA) van 8 dagen. Als meer tijd nodig blijkt wordt de aanvraag verder behandeld in de
verlengde asielprocedure (VA). Tweede en volgende asielaanvragen behandelt de IND in
beginsel in de eendagstoets asiel, nadat de asielzoeker zich eerst schriftelijk heeft gemeld.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

23

Tweede en volgende
aanvragen

1e helft 2013

7.730

6.220

1.510

1e helft 2014

13.220

12.280

940

% verschil

↑ 71%

↑ 97%

↓ 38%

Tabel 3.1 Asielinstroom totaal en uitgesplitst naar type aanvraag (bron: IND)

Er is de afgelopen twee jaar sprake van een stijgende trend in het aantal
asielaanvragen. De instroompiek van Eritreeërs in de maanden april en mei
is de belangrijkste oorzaak van de toename van het aantal eerste aanvragen
in de eerste helft van 2014 (zie ook paragraaf 3.3). Daarnaast is ook het aantal
asielaanvragen van Syriërs deze rapportageperiode hoger dan in de eerste
helft van 2013.
Doordat er enige tijd overheen gaat totdat de IND de instroompiek van
aanvragen van Eritreeërs heeft afgehandeld, zal deze verhoogde instroom
voor de keten pas later gevolgen hebben. De plotseling hoge asielinstroom
van voornamelijk eerste aanvragen van Eritreeërs en de gestadig hoge
instroom van eerste aanvragen en ambtshalve nareisaanvragen van Syriërs,
heeft ertoe geleid dat het aantal te behandelen zaken is opgelopen. Naar
verwachting zal een groot deel van deze zaken ingewilligd worden vanwege
het relatief soepele beleid ten aanzien Syrië en Eritrea. Procentueel zullen
daardoor minder zaken doorstromen naar de Raad voor de rechtspraak en
de Raad van State. Hier gaan we nader op in in paragraaf 3.3.
Het aantal tweede en volgende aanvragen is sterk gedaald ten opzichte van
dezelfde periode in 2013. De oorzaak zou onder meer gelegen kunnen zijn
in het hoge inwilligingspercentage en de maatregelen die op 1 januari 2014
zijn ingevoerd in het kader van het Programma Stroomlijning Toelatingsprocedures (PST), waaronder de schriftelijke aanmelding/eendagstoets voor
tweede en volgende asielaanvragen.
Een deel van de asielprocedures betreft procedures van gezinsleden die
verblijf vragen bij een houder van een zelfstandige asielvergunning. De
hoeveelheid (ambtshalve) verleende afgeleide asielvergunningen is in
belangrijke mate afhankelijk van de hoeveelheid ingewilligde MVVnareisaanvragen. Er kan een niet-verplichte MVV worden aangevraagd (dit
kan de hoofdpersoon t.b.v. het gezinslid doen, of het gezinslid kan dit bij
een ambassade in het land van herkomst doen). Nadat de MVV-nareisaanvraag is ingewilligd kan het gezinslid Nederland inreizen. Tot 1 januari
2014 moest er vervolgens een aanvraag voor een afgeleide asielvergunning
worden ingediend. Na 1 januari 2014 is dit niet meer mogelijk en wordt de
afgeleide asielvergunning (na een inwilliging op de MVV-nareisaanvraag)
ambtshalve verleend. In de eerste helft van 2014, vanaf maart 2014, werden
470 ambtshalve verleende afgeleide vergunningen geregistreerd. Voor maart
2014 werden de aanvragen voor een afgeleide asielvergunning niet onderscheiden in de asielinstroom.
13

Een toenemend deel van de asielinstroom (aanvragen van hoofdpersonen
maar ook aanvragen van nareizende gezinsleden) bestaat uit aanvragen van
13

Ten aanzien van de selectie van de cijfers: met de inwerkingtreding van de Wet MoMi
per 1 juni 2013 bestaat de gratis adviesprocedure (die ten behoeve van dezelfde
vreemdeling meerdere malen kon worden ingediend) niet meer. Ten behoeve van de
vergelijkbaarheid zijn deze adviesprocedures in figuur 3.4 ook uit de cijfers van vóór
MoMi gefilterd.

24

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

14.000
940

12.000
10.000
8.000

1.280 12.280

610
890

6.000
4.000
2.000

920

1.410 1.630

1.510
1.890 1.560
8.180

7.810
6.400

6.930

5.710 5.880

6.220
4.600 5.110

0

92
20
10
20 1
10
-2
20
11
-1
20
11
-2
20
12
20 1
12
-2
20
13
20 1
13
-2
20
14
-1

Eerste aanvragen

20
0

Totaal

Aantal tweede en volgende asielaanvragen
Aantal eerste asielaanvragen

Figuur 3.1 Aantal asielaanvragen 2009-2 t/m 2014 1e helft in halve jaren
(bron: IND)

Somalische 6%

Overig 26%
Syrische 30%
Staatloos 6%
Iraakse 3%
Eritrese 28%

Figuur 3.2 Top-5 nationaliteiten 1e asielaanvragen 2014 (bron: IND)

14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0

3.460
2.010

1.690

1.820

2012-1

2012-2

2013-1

2013-2

4.480

2014-1

Ingediende aanvragen MVV-nareis

Figuur 3.3: Aantal ingediende aanvragen MVV-nareis per half jaar
(Bron: IND13)

vreemdelingen met de Syrische en Eritrese nationaliteit. Naast het feit dat
hun absolute aantal toenam, kwamen de hoofdpersonen ook nog eens
relatief vaak voor een zelfstandige asielvergunning in aanmerking. Met de
inwilliging van de zelfstandige asielaanvraag konden zij hun gezin laten
nareizen. De sterke stijging van het aantal ingediende MVV-nareisaanvragen
betreft dan ook met name deze twee nationaliteiten. Het effect is in figuur
3.3 te zien vanaf de eerste helft van 2013. Het aantal ingediende aanvragen
MVV-nareis steeg hierdoor in de huidige rapportageperiode met 146 procent
ten opzichte van dezelfde periode in 2013.
60 procent van de afgehandelde MVV-nareisaanvragen voldeed, in eerste
aanleg, in het eerste half jaar van 2014 aan de voorwaarden en werd
ingewilligd. Nadat de MVV is ingewilligd heeft het gezinslid drie maanden de
tijd om de MVV op de diplomatieke post op te halen en daarna drie maanden
de tijd om Nederland in te reizen. Het totaal aantal inwilligingen (voor de
volledigheid inclusief het aantal MVV’s dat na een gegrond bezwaar is
verleend) geeft daarmee een indicatie van het aantal gezinsleden van
asielvergunninghouders dat naar Nederland komt. Tabel 3.2 laat zien dat dat
aantal in het eerste half jaar van 2014 met 27 procent steeg ten opzichte van
de vergelijkbare periode in 2013.
Aantal ingewilligde aanvragen
MVV-nareis, eerste aanleg + bezwaar
1e helft 2013

1.990

1e helft 2014

2.520

% verschil

↑ 27%

Tabel 3.2: Aantal ingewilligde MVV-nareisaanvragen (eerste aanleg en bezwaar) (Bron: IND)

Een bijzondere categorie vluchtelingen vormt de groep die binnen het
hervestigingsbeleid is geaccepteerd (voorheen ook wel uitgenodigde
vluchtelingen genoemd). Het aantal gehervestigde vluchtelingen is niet
inbegrepen in de asielinstroom. Tabel 3.3 geeft de aantallen vluchtelingen
weer die in de eerste helft van 2013 en 2014 in Nederland zijn gehervestigd.
Totaal gehervestigd
1e helft 2013

130

1e helft 2014

370

Tabel 3.3: Aantal gehervestigde vluchtelingen (bron: IND)

Als de IND een asielaanvraag inwilligt, krijgt de vreemdeling een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd (VVA-bep). Na vijf jaar kan de vreemdeling een VVA voor onbepaalde tijd aanvragen. Daarnaast kan de IND een
verleende VVA voor bepaalde tijd opnieuw beoordelen indien daar ingevolge
beleid, de situatie in het herkomstland of de individuele zaak aanleiding toe
is.
Totaal
afgehandeld VVA

Afgehandeld
VVA-bep

Afgehandeld Asiel
vervolg

1e helft 2013

11.510

8.580

2.930

1e helft 2014

15.450

10.000

5.440

% verschil

↑ 34%

↑ 17%

↑ 86%

Tabel 3.4: Aantallen afgehandelde zaken, totaal en uitgesplitst naar soort (bron: IND)
Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

25

In de eerste helft van 2014 zijn 5.990 asielaanvragen ingewilligd, waarvan
4.670 in de AA-procedure. Het percentage asielprocedures waarop binnen de
wettelijke termijn is beslist was in 2012 88%. In 2013 was dit percentage licht
gedaald tot 85%. Als gevolg van de verleende bijstand op reguliere werksoorten en de inzet op de Regeling langdurig verblijvende kinderen was er
minder capaciteit beschikbaar voor het beslissen op asielverzoeken.
Hierdoor zijn de voorraden tijdelijk opgelopen en is de tijdigheid onder druk
komen te staan. Tot medio 2013 nam de tijdigheid van de uitstroom af. Met
het inzetten van extra ingehuurde capaciteit en maatregelen in stroomlijnen
van het proces (Programma Stroomlijning Toelatingsprocedures) verbeterde
de tijdigheid in de 2e helft van 2013. Eind juni 2014 is het tijdigheidspercentage gestegen tot 90%. De voorraad asielprocedures bedroeg eind juni 2014
16.800 procedures.

3.2.2 (Hoger) beroepen14
De Vreemdelingenkamers behandelen de ingediende beroepen en de
Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State de hoger beroepen.
Tabel 3.5 geeft de aantallen weer van de binnengekomen en afgehandelde
(hoger) beroepszaken inclusief voorlopige voorzieningen.
Beroep
Instroom
1e helft
2013

1e helft
2014

% verschil

Hoger
beroep
Afgehandeld

Instroom

Afgehandeld

Totaal

5.200

5.720

1.700

2.010

AA

2.590

2.600

760

860

VA

1.720

2.320

930

1.150

Dublin

900

810

*

*

Totaal

5.480

5.830

1.620

1.900

AA

2.600

2.560

770

850

VA

1.630

1.870

850

1040

Dublin

1.240

1.400

*

*

↑ 5%

↑ 2%

↓ 5%

↓ 6%

Tabel 3.5 In- en uitstroom (hoger) beroepszaken (inclusief voorlopige voorzieningen)(bron:
Rvdr/RvS)
* De Dublin-zaken in hoger beroep worden niet apart weergegeven maar maken
onderdeel uit van de VA- en AA-zaken in hoger beroep.

In juni 2014 bedroeg de gerealiseerde doorlooptijd in beroep voor AA-zaken
6 weken en voor VA-zaken 27 weken. In dezelfde periode het jaar ervoor was
dit respectievelijk 7 en 33 weken. Voor de hoger beroepszaken gold over de
eerste helft van 2014 een gemiddelde doorlooptijd van 10 weken voor
AA-zaken en 17 weken voor VA-zaken. De eerste helft van 2013 was dit
respectievelijk 23 en 31 weken.

14

De cijfers over de eerste helft 2014 wijken af van de cijfers zoals gerapporteerd in
de RVK over de eerste helft van 2013 omdat sinds de RVK over geheel 2013 wordt
gerapporteerd over in-en uitstroom en doorlooptijden inclusief voorlopige
voorzieningen.

26

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

De doorlooptijden van beroep en hoger beroep zijn in de eerste helft van
2014 gedaald ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dit is voornamelijk
het gevolg van een sterk dalende voorraad, waardoor er minder oude zaken
uitstromen die de doorlooptijd negatief beïnvloeden.

3.2.2 Opvang
Gedurende de behandeling van de asielaanvraag heeft de asielzoeker recht
op opvang. Het COA verzorgt deze opvang. De duur van de opvang is
gekoppeld aan de duur van de behandeling van de asielaanvraag, waardoor
de bezetting ook afhankelijk is van de duur van de afhandeling van de
asielaanvraag. De duur van de opvang en daarmee ook de bezetting hangen
daarnaast ook af van de mogelijkheden om vergunninghouders uit te
plaatsen naar gemeenten.
Ontvangen in
opvang

Uitgestroomd
uit opvang

Bezetting
opvang

Waarvan
AMV’s

1e helft
2013

6.830

6.930

14.380

490

1e helft
2014

13.260

9.400

19.280

860

% verschil

↑ 94%

↑ 36%

↑ 34%

↑ 76%

Tabel 3.6 Instroom, uitstroom en bezetting van de centrale opvang (bron: COA; peildatum 1
juli 2013 en 2014)
Verblijfsduur

< 1 jaar

1-2 jaar

2-3 jaar

3-4 jaar

4-5 jaar

> 5 jaar

1e helft
2013

54%

18%

11%

8%

4%

4%

1e helft
2014

72%

10%

6%

5%

4%

3%

Tabel 3.7 Percentage personen in de centrale opvang (inclusief gezinslocaties en vrijheidsbeperkende locaties) naar verblijfsduur in juni 2014 (bron: COA; peildatum 1 juli 2013
en 2014)

Vergunninghouders in opvang
1e helft 2013

4.160

1e helft 2014

5.600

% verschil

­ 35%

Tabel 3.8 Bezetting vergunninghouders in de centrale opvang (bron: COA; peildatum 1 juli
2013 en 2014)

De instroom in de opvang is in de eerste helft van 2014 bijna verdubbeld ten
opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dit is verklaarbaar gezien de sterk
gestegen asielinstroom. Ook de bezetting is gestegen, met name de laatste
twee maanden van het afgelopen half jaar. Maar ook daarvoor was de
bezetting al stijgende. Op 1 juli 2014 betrof de bezetting 19.280 tegen 15.340
op 1 januari 2014 en 14.380 op 1 juli 2013. Om de capaciteit op peil te houden
heeft het COA het afgelopen halfjaar een aantal opvanglocaties, deels
tijdelijk, (opnieuw) geopend.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

27

Het relatief hoge percentage inwilligingen leidt tot druk op de uitplaatsing
van vergunninghouders. De taakstellingen voor de tweede helft van 2013 en
de eerste helft van 2014 zijn om die reden tussentijds verhoogd. In verband
met de verhoogde taakstellingen zijn maatregelen genomen om het
uitplaatsingsproces te bespoedigen. Desondanks is het niveau van de
uitstroom van vergunninghouders nog niet op het niveau van het aantal
vergunningen dat wordt verleend. Hierdoor stijgt het aantal vergunninghouders in de opvang.

3.2.4 Asielinstroom in de Europese Unie van oktober 2013 tot
en met april 2014
In de bestemmingslanden van de Europese Unie (EU) is al meerdere jaren
sprake van een stijgende asielinstroom.15 Zo was in 2013 het totale aantal
asielaanvragen in de EU 92 procent hoger dan in 2008. In 2014 heeft deze
stijgende trend zich doorgezet. In de periode van oktober 2013 tot en met
april 2014 steeg de totale asielinstroom van de EU met 20% in vergelijking
met dezelfde periode een jaar eerder.
De stijgende tendens van de Nederlandse asielinstroom uit 2013 heeft zich
ook in 2014 doorgezet. Ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder
steeg Nederland (in de periode van oktober 2013 tot en met april 2014) van de
achtste naar de zesde plek in de top tien van populaire bestemmingslanden
van de EU (tabel 3.9). Net zoals een jaar eerder voeren Duitsland, Frankrijk en
Zweden deze lijst van bestemmingslanden aan.
De stijging van de asielinstroom in de EU wordt in de periode van oktober
2013 tot en met april 2014 vooral veroorzaakt door de stijging van het aantal
asielaanvragen uit Syrië, Eritrea en Albanië (in vergelijking met dezelfde
periode een jaar eerder). De meest voorkomende herkomstlanden in de
periode van oktober 2013 tot en met april 2014 voor de gehele EU zijn: Syrië
(15%), Afghanistan (7%), Servië (6%), Rusland (4%) en Eritrea (4%).
In Nederland werden in de periode van oktober 2013 tot en met april 2014 de
meeste asielaanvragen ingediend door vreemdelingen uit Syrië (26%), Eritrea
(15%) en Somalië (13%). Vanuit EU-perspectief kan het volgende over de
asielinstroom van deze herkomstlanden worden geconcludeerd in de
periode van oktober 2013 tot en met april 2014:
• Nederland ontving 8% van de 41.580 Syrische asielaanvragen in de EU. De
asielinstroom vanuit Syrië vertoont sinds 2012 een stijgende trend in de
EU. Deze stijgende tendens zet zich in 2014 onverminderd voort. Het
meestvoorkomende bestemmingsland voor Syrische asielzoekers is
Zweden (32%), gevolgd door Duitsland (28%), Bulgarije (9%) en Nederland
(8%).
• Nederland ontving 16% van de 11.475 Eritrese asielaanvragen in de EU. De
asielinstroom vanuit Eritrea vertoont sinds de zomer van 2013 een
stijgende trend in de EU. De populaire bestemmingslanden voor Eritrese
asielzoekers zijn Duitsland (32%), Zweden (28%) en Nederland (16%). In
vergelijking met deze landen, vertoont Nederland een minder stabiele
(hoge) instroom van Eritrese asielaanvragen. Nederland heeft in de EU
15

Met de term asielinstroom wordt in deze paragraaf gedoeld op de totale asielinstroom
van derdelanders (eerste, tweede en volgende aanvragen). Er wordt niet apart over
eerste en tweede en volgende aanvragen gerapporteerd omdat een aantal EU-lidstaten
daartoe nog niet in staat is. In deze paragraaf is gebruik gemaakt van de Eurostatdatabase (volgens de definities van de EU Verordening Migratiestatistiek 862/2007).
Dit kan kleine verschillen opleveren ten opzichte van de nationale cijfers, aangezien
Eurostat gebruik maakt van afgeronde cijfers (op vijftallen). De Europese cijfers lopen
altijd enige maanden achter bij de nationaal beschikbare gegevens, daarom kan alleen
nog tot en met april 2014 gerapporteerd worden.

28

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Overig 9%
Nederland 5%

Duitsland 28%

Griekenland 2%
Hongarije 2%
Bulgarijë 2%
België 4%
Italië 9%
Verenigd
Koninkrijk 7%

toch een groot aandeel van Eritrese asielaanvragen door een extreme piek
van Eritrese asielzoekers in april 2014 (1.080).
• Nederland ontving 16% van de 10.290 Somalische asielaanvragen in de EU.
De asielinstroom vanuit Somalië vertoont sinds het laatste kwartaal van
2013 een dalende trend in de EU. De populaire bestemmingslanden voor
Somalische asielzoekers zijn Duitsland (34%), Zweden (23%) en Nederland
(16%).
Van oktober 2013 tot en met april 2014 ontving Zweden de meeste asielaanvragen per 1.000 inwoners (3,8). In dezelfde periode ontving Nederland 0,8
asielaanvragen per 1.000 inwoners.

Frankrijk 15%
EU-lidstaat

aantal
asielaanvragen

% asiel
v/h totaal

inwoners
(miljoen)

%
inwoners
v/h totaal

asielaanvragen
per 1.000
inwoners

Duitsland

89.435

33,3%

82,0

16,2%

1,1

Frankrijk

38.595

14,4%

65,6

12,9%

0,6

Zweden

36.555

13,6%

9,6

1,9%

3,8

Italië

23.785

8,8%

59,7

11,8%

0,4

Verenigd
Koninkrijk

17.440

6,5%

63,9

12,6%

0,3

Nederland

12.645

4,7%

16,8

3,3%

0,8

België

11.275

4,2%

11,2

2,2%

1,0

Hongarije

6.215

2,3%

9,9

2,0%

0,6

Bulgarijë

5.515

2,1%

7,3

1,4%

0,8

Griekenland

5.505

2,0%

11,1

2,2%

0,5

Oostenrijk*

4.765

1,8%

8,5

1,7%

0,6

Denemarken

3.990

1,5%

5,6

1,1%

0,7

Polen

3.845

1,4%

38,5

7,6%

0,1

Spanje

2.340

0,9%

46,7

9,2%

0,1

Finland

1.790

0,7%

5,4

1,1%

0,3

Cyprus**

790

0,3%

0,9

0,2%

0,9

Roemenië

755

0,3%

20,0

3,9%

0,0

Malta

645

0,2%

0,4

0,1%

1,5

Ierland

620

0,2%

4,6

0,9%

0,1

Luxemburg

605

0,2%

0,5

0,1%

1,1

Tsjechië

450

0,2%

10,5

2,1%

0,0

Kroatië

350

0,1%

4,3

0,8%

0,1

Portugal**

245

0,1%

10,5

2,1%

0,0

Litouwen

220

0,1%

3,0

0,6%

0,1

Slovakije

215

0,1%

5,4

1,1%

0,0

Slovenië

155

0,1%

2,1

0,4%

0,1

Letland

120

0,0%

2,0

0,4%

0,1

Estland

55

0,0%

1,3

0,3%

0,0

Totaal

268.920

100%

507,2

100%

0,5

Zweden 11%
Figuur 3.4: Top-10 lidstaten asielaanvragen in de EU, (september
2013- april 2014) Bron: Eurostat

Tabel 3.9: Totaal aantal door derdelanders ingediende asielaanvragen in de EU
(Q4 2013 tot en met april 2014) Bron: Eurostat 04/08/2014
* data over januari 2014 tot en met april 2014 is nog niet beschikbaar bij dit land
** data over april 2014 is nog niet beschikbaar bij dit land

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

29

3.3 Instroompiek Eritreeërs
In april 2014 begon de asielinstroom van Eritreeërs in Nederland onvoorzien
sterk op te lopen, bovenop de reeds hoge instroom van met name Syrieërs.
Er zijn geen aanwijzingen dat zich in Eritrea gebeurtenissen hadden
voorgedaan die een dergelijk plotselinge verhoogde instroom konden
verklaren. Ook in andere Europese landen is – al eerder maar ook na april
2014 – een sterk verhoogde instroom van asielzoekers uit Eritrea waargenomen, zoals blijkt uit paragraaf 3.2.1.
Om deze onvoorziene verhoging van de instroom in de keten op te vangen is
intensief samengewerkt tussen alle betrokken ketenpartners.
Het COA heeft de opvangcapaciteit uitgebreid om aan deze onverwachte
instroom onderdak en begeleiding te kunnen bieden. In eerste instantie
werden de uitbreidings- en verlengingsmogelijkheden op en van de huidige
locaties benut. In verband met de omvang van de instroom werd tegelijkertijd extra opvangcapaciteit geworven. Voor het opschalen van de opvangcapaciteit is de medewerking gevraagd van en verleend door gemeenten.
De IND blijft er naar streven de asielprocedures binnen de hiervoor vastgelegde termijnen te behandelen en heeft hiertoe haar capaciteit uitgebreid. Er
is doorlopend aandacht of de vreemdelingen die stellen de Eritrese nationaliteit te hebben, daadwerkelijk deze nationaliteit hebben. Verder wordt in
alle zaken bekeken of er aanknopingspunten zijn voor toepassing van de
Dublin Verordening. Eritrese zaken worden voor nader onderzoek over
bijvoorbeeld de reisroute behandeld in de verlengde asielprocedure (VA). Dit
gebeurt onder meer vanwege signalen van mensensmokkel.
IND, COA en andere ketenpartners werken zo samen om de verhoogde
instroom zo zorgvuldig, effectief en efficiënt mogelijk te kunnen
behandelen.
Omdat er signalen waren dat er bij de instroom van Eritrese asielzoekers
sprake was van georganiseerde mensensmokkel, zijn de ketenpartners alert
op mogelijke signalen van mensensmokkel en -handel. In dit verband zijn
ook extra maatregelen genomen in het kader van het toezicht. Signalen
wijzen erop dat de Eritrese asielzoekers via de zuidelijke lidstaten het
Schengengebied zijn ingereisd en van daaruit over land of door de lucht naar
Nederland zijn gekomen. De Koninklijke Marechaussee en de politie hebben
op basis van de beschikbare informatie gerichtere controles op vervoersmiddelen uitgevoerd om een beter beeld te krijgen van deze secundaire
migratiestroom naar Nederland.
Verder is de Europese agentschappen Frontex en Europol gevraagd om de
laatste informatie met betrekking tot de reisbewegingen van Eritreeërs naar
en binnen de Europese lidstaten in kaart te brengen. Op basis van deze
informatie zijn aanvullende maatregelen genomen om de secundaire
migratiestroom naar Nederland nog effectiever en efficiënter aan te pakken.
Eind mei was de instroom van Eritreeërs weer ongeveer op het niveau van
vóór de instroompiek. De instroom van Syrische asielzoekers blijft echter
onverminderd hoog.

30

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

31

4
Geweigerd
aan de grens

32

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

4.1 Wat gebeurt er met toegangsgeweigerden?
Personen die het Schengengebied via Nederland willen in- of uitreizen passeren een
grensdoorlaatpost en ondergaan een persoonscontrole. Deze grenscontrole wordt uitgevoerd door de KMar of, in het havengebied Rotterdam, door de Zeehavenpolitie (ZHP).
Naast het uitvoeren van persoonscontroles op de doorlaatposten bewaken de KMar en de
ZHP het gehele Schengen-buitengrensgebied, dat bestaat uit de maritieme kuststrook,
haventerreinen en luchthavens, dit om illegale grensoverschrijding en criminaliteit buiten
de doorlaatposten te voorkomen en te bestrijden. Als een persoon de toegang wordt
geweigerd, heeft hij in beginsel de verplichting direct terug te keren naar het land van
vertrek, het land van herkomst of een ander land waar de toegang is gewaarborgd.
De groep toegangsgeweigerden valt uiteen in de volgende categorieën:
• Vreemdelingen die direct na weigering terugreizen op een claim bij de aanvoerende
luchtvaartmaatschappij.
• Vreemdelingen die terugkeren na afhandeling van een strafrechttraject. Indien sprake is
van een straf van langer dan vier maanden, dan draagt de KMar de zaak over aan de DT&V.
• Vreemdelingen die aansluitend aan toegangsweigering te kennen geven een asielaanvraag
in te willen dienen. De KMar draagt hun zaak over aan de IND. Voor hen blijft de toegang
geweigerd totdat er een positieve beslissing is over de asielaanvraag.
• Vreemdelingen voor wie directe terugkeer niet mogelijk is. De KMar draagt hun zaak over
aan de DT&V. De KMar en de DT&V hebben specifieke afspraken gemaakt over onder
andere vreemdelingen zonder geldige reispapieren, vreemdelingen met medische
problematiek of alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) (niet opgenomen in
tabel 4.1).

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

33

4.2 Kerncijfers
Instroom

Surinaamse 9%

Afhandeling

Toegangsgeweigerden

Direct terug

Asielaanvraag

1e helft
2013

1.420

980

340

1e helft
2014

1.910

1.070

600

% verschil

↑ 34%

↑ 9%

↑ 79%

Chinees 5%
Nigeriaans 5%
Turks 4%

Tabel 4.1 Aantallen afgehandelde zaken, totaal en uitgesplitst naar soort (bron: KMar/ZHP)

Het eerste halfjaar van 2014 laat een aanzienlijke stijging zien in het aantal
personen dat na toegangsweigering asiel aanvraagt. Asielzoekers worden aan
de grens administratief geweigerd met het oog op terugkeer bij een negatief
besluit. De stijging in deze groep werd in de tweede helft van 2013 ingezet en
hangt samen met de situatie in Syrië, zoals ook beschreven in hoofdstuk 3.
Uit figuur 4.2 blijkt dat de Syrische nationaliteit veruit het grootste aandeel
vormt in de groep toegangsgeweigerden die aansluitend asiel aanvragen. De
hoge asielinstroom van Eritreeërs is in deze cijfers minder opvallend omdat
deze groep Nederland over het algemeen niet via de buitengrenzen
binnenkomt.
Figuur 4.1 geeft de top-5 nationaliteiten weer voor de categorie ‘reguliere
weigering’. Dit zijn alle geweigerde vreemdelingen, uitgezonderd die
vreemdelingen die direct aansluitend asiel aanvragen. Figuur 4.2 geeft deze
groep apart weer omdat de samenstelling van deze categorieën van elkaar
verschilt.

Indiaas 4%

Overig 74%

Figuur 4.1 Top-5 nationaliteiten toegangsgeweigerden 2014-1 (exclusief
personen die asiel aanvragen) (bron: KMar/ZHP)

Syrisch 34%

Overig 48%

Afghaans 7%
Eritrees 3%

Egyptisch 4%
Iraans 4%

Figuur 4.2 Top-5 nationaliteiten asielaanvragen na toegangsweigering
2014-1 (bron: KMar/ZHP)

34

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

35

5
Toezicht op legaal
verblijf

36

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

5.1

Hoe verloopt het proces van toezicht tot vertrek?

De Politie en de KMar voeren toezichtstaken uit in het kader van het bestrijden van illegaliteit
in de vorm van binnenlands toezicht, dit betreft ook (mobiel) toezicht nabij de binnengrenzen en (mobiel) toezicht in en op de haventerreinen. Binnenlands vreemdelingentoezicht is
bedoeld om (on)rechtmatigheid van een verblijf vast te stellen. Hiertoe kunnen personen
worden staande gehouden en kan een identiteitsonderzoek worden verricht.
Als een persoon onrechtmatig in Nederland verblijft, dan moet hij vertrekken. Dat kan direct
na het vaststellen van het onrechtmatig verblijf, maar vreemdelingen kunnen ook een
toezichtsmaatregel opgelegd krijgen. In het uiterste geval kan de vreemdeling in bewaring
gesteld worden. DJI draagt zorg voor de personen in vreemdelingenbewaring en draagt de
dossiers van deze personen over aan DT&V. De vreemdelingen in bewaring kunnen beroep
aantekenen bij de rechtbank tegen hun inbewaringstelling en hoger beroep bij de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

37

5.2 Kerncijfers
5.2.1 Mobiel Toezicht Veiligheid

830

Ten aanzien van het MTV zijn twee gebeurtenissen relevant. In de eerste
plaats vond in maart 2014 de Nuclear Security Summit plaats. Tijdens en
rondom de top, van 14 tot en met 28 maart, was grenstoezicht aan de
binnengrenzen toegestaan. In deze periode is het MTV vervangen door
grenstoezicht. Een logisch gevolg hiervan is dat het aantal persoonscontroles
in de maand maart een daling vertoonde.
Een tweede ontwikkeling die van invloed was op het MTV was de sterk
verhoogde asielinstroom die zich vanaf april voordeed. Vanaf dat moment
zijn de MTV-controles gerichter ingezet. Bepaalde zuidelijke MTV-locaties
werden aangemerkt als de belangrijkste aanvoerroutes voor Eritreeërs en
daar werd intensiever gecontroleerd. Dit resulteerde in een stijging van het
aantal persoonscontroles op die locaties.
Omdat de eerste gebeurtenis een daling tot gevolg heeft en de tweede een
stijging, is de invloed op het MTV maar beperkt af te leiden uit de cijfers van
het aantal persoonscontroles in tabel 5.1, die een daling laat zien. Het aantal
aangetroffen personen zonder rechtmatig verblijf laat een sterkere daling
zien. Deze daling heeft waarschijnlijk te maken met de toename van het
aantal asielaanvragen in het MTV-proces, 620 in de eerste zes maanden van
2014 ten opzichte van 50 in dezelfde periode vorig jaar. De focus van de
MTV-controles lag in de rapportageperiode voor een groot deel op Eritreeërs
en later ook op Syriërs. Deze doelgroepen vroegen bij aantreffen direct asiel
aan in Nederland, waarmee hun verblijf rechtmatig werd.
Vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf die de KMar in het kader van MTV
aantreft krijgen een aanzegging Nederland zelfstandig te verlaten, reizen
onder toezicht terug naar Duitsland of België of worden in voorkomende
gevallen in vreemdelingenbewaring gesteld ten behoeve van hun vertrek (zie
paragraaf 5.2.2).

38

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

830

700

580

0

10
20

10
20

Tabel 5.1 Persoonscontroles in het kader van Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV)(bron: KMar)

800

12
-1
12
-2
20
13
-1
20
13
-2
20
14
-1

↓ 31%

930

20

↓ 12%

-2

% verschil

11

580

-1

104.320

11

1e helft
2014

-2

118.840

820

780

-1

1e helft
2013

1.000

20

Aangetroffen personen zonder
rechtmatig verblijf

1.710
1.520

20

Aantal persoonscontroles

2.000

20

De KMar controleert steekproefsgewijs, op basis van informatie of ervaringsgegevens, personen nabij de binnengrenzen van het Schengengebied
(Mobiel Toezicht Veiligheid oftewel MTV).

Figuur 5.1 Aantal aangetroffen vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf
in het kader van MTV per half jaar 2010-2014 (bron: KMar)

Niet aantoonbaar vertrek
(aanzegging tot vertrek na
MTV)

Aantoonbaar gedwongen
vertrek (directe verwijdering
naar België en Duitsland)

1e helft
2013

280

300

1e helft
2014

190

210

↓ 34%

↓ 30%

% verschil

Tabel 5.2 Vertrek na aantreffen zonder rechtmatig verblijf (bron: KMar)

5.2.2 Toezichtstaak Nationale Politie ten aanzien van
vreemdelingen
De politie houdt toezicht door het uitvoeren van persoons- en objectgerichte
controles. Voor deze controles geldt de volgende prioritering:
• criminele vreemdelingen (al dan niet illegaal)
• vreemdelingen die de openbare orde verstoren of anderszins overlast
veroorzaken
• uitgeprocedeerde en/of illegaal verblijvende vreemdelingen die geen
overlast veroorzaken en/of crimineel zijn
De persoons- en objectgerichte controles kunnen aanleiding geven om een
identiteitsonderzoek uit te voeren. De Politie kan naar aanleiding daarvan de
vreemdeling een toezichtmaatregel opleggen ter fine van zijn of haar vertrek
indien na een identiteitsonderzoek blijkt dat een vreemdeling geen
rechtmatig verblijf in Nederland heeft, of dat de identiteit en/of nationaliteit
van de vreemdeling nog niet vastgesteld kan worden.
Aantal persoonscontroles

Aantal objectgerichte controles

Aantal
identiteitsonderzoeken

1e helft
2013

3.710

3.260

6.430

1e helft
2014

2.410

2.260

5.560

% verschil

↓ 35%

↓ 31%

↓ 14%

Tabel 5.3 Persoonscontroles, objectgerichte controles en identiteitsonderzoeken door de
Vreemdelingenpolitie (bron: NP)

Het aantal persoons- en objectgerichte controles is afgenomen. Dit komt
onder meer doordat de beschikbare capaciteit ingezet moest worden op
andere werkzaamheden, waaronder identiteitsonderzoek bij het grote aantal
Eritreeërs dat asiel aanvroeg in april. Deze identiteitsonderzoeken vallen niet
onder de toezichtstaak van de Politie en zijn daarom als zodanig niet
geregistreerd in tabel 5.3.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

39

5.2.3 Toezichtsmaatregelen

5.000

3.220

3.000

In de eerste zes maanden van 2014 heeft de Politie 1.720 dossiers met
toezichtsmaatregelen opgeleverd, waarvan:
• 1.090 maatregelen van bewaring (inclusief VRIS) met een overdrachts			 dossier aan de DT&V
• 220		 periodieke meldplichten met een overdrachtsdossier aan DT&V
• 90		 overdrachtsdossiers aan DT&V zonder meldplicht16
• 320		 terugkeerbesluiten zonder overdrachtsdossier aan DT&V17

2.050

2.000

1.620

Vreemdelingenbewaring vindt plaats op basis van artikel 6 Vw2000, bij
toegangsweigering van een vreemdeling aan de grens (grensdetentie), of op
basis van artikel 59 Vw2000, wanneer een vreemdeling in Nederland wordt
aangetroffen zonder rechtmatig verblijf. De laatste groep is het grootst.
Instroom
vreemdelingenbewaring

Inbewaringstelling
na ID-onderzoeken NP

Inbewaringstelling na
MTVcontrole18

Instroom
AMV’s (JJI)

1e helft
2013

2.050

1.730

250

20

1e helft
2014

1.420

1.090

180

10

% verschil

↓ 31%

↓ 37%

↓ 27%

↓ 63%

Tabel 5.4 Instroom vreemdelingenbewaring (bron: DJI/NP/KMar)
18

Hieronder vallen bijvoorbeeld gezinnen met schoolgaande kinderen en vaste
verblijfplaats die de politie goed in beeld heeft. Door de overdracht aan DT&V kunnen
vertrekgesprekken worden gestart. Indien betrokkenen zich onttrekken aan terugkeergesprekken dan kan alsnog een meldplicht worden opgelegd.
17
Dit betreft de doelgroep die reisdocumenten heeft en die vrijwillig terug kan keren.
Deze categorie omvat zowel aantoonbaar vertrek (via de luchthaven) als niet-aantoonbaar vertrek (via de oostelijke en zuidelijke landsgrenzen), in de cijfers van de politie is
daarin geen onderscheid te zien.
18
Dit betreft het resultaat van MTV en is dus exclusief toegangsweigering.
40

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

1.420

1.000

-1
14

-2
13

20

13

-1

20

-2

20

-1
12

12
20

-2
11

20

11

-1

20

-2

20

10

10

-1

0

Figuur 5.2 Instroom vreemdelingenbewaring per half jaar 2010-2014
(bron: DJI)

Het aantal van 1.720 dossiers blijft iets achter bij de verwachtingen. Voor heel
2014 is namelijk afgesproken dat de Politie 4.000 overdrachtsdossiers
oplevert in het kader van het vreemdelingentoezicht. De achterblijvende
realisatie van de resultaatafspraak hangt mede samen met de lagere inzet van
de Politie op toezicht zoals ook blijkt uit tabel 5.3.

16

2.890 3.000
2.420

20

Een belangrijke indicator voor de opbrengst van het vreemdelingentoezicht
is onder andere het aantal van daaruit gestarte terugkeertrajecten. De Politie
registreerde in de eerste helft van 2014 onderstaande toezichtsmaatregelen.
Omdat pas eind 2013 is gestart met de registratie is het niet mogelijk een
vergelijking te maken met de eerste zes maanden van 2013.

4.000 3.980 3.840

20

De Politie legt toezichtsmaatregelen op aan vreemdelingen die onrechtmatig
in Nederland verblijven. Van de toezichtsmaatregelen is vreemdelingenbewaring het ultimum remedium; lichtere maatregelen worden opgelegd
indien mogelijk.

Uitstroom
vreemdelingenbewaring

Gemiddelde bezetting (incl.
uitzetcentra)

1e helft
2013

2.230

750

1e helft
2014

1.450

480

% verschil

↓ 35%

↓ 35%

Tabel 5.5 Uitstroom en bezetting vreemdelingenbewaring (bron: DJI)
Bewaring o.b.v. artikel 59

Bewaring o.b.v. artikel 6

< 3 maanden

980

100

3-6 maanden

170

20

> 6 maanden

190

<10

Tabel 5.6 Periode in bewaring van vreemdelingen uitgestroomd uit bewaring 1e helft
2014(bron: DJI)

De cijfers over vreemdelingenbewaring laten wederom een sterke daling
zien. Deze daling hangt samen met de ingezette lijn dat bewaring slechts
wordt toegepast als ultimum remedium.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

41

6
Vertrek

42

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

6.1 Vertrek in beeld
Wanneer een vreemdeling geen rechtmatig verblijf in Nederland (meer) heeft, is vertrek de
volgende stap. In het vertrekproces komen toegang, toezicht, en toelating (regulier en asiel)
samen.
Onder ‘vertrek’ verstaat de Vreemdelingenketen het volgende.
• Aantoonbaar vertrek: de vreemdeling is daadwerkelijk vertrokken Hieronder valt zowel
zelfstandig vertrek onder toezicht als gedwongen vertrek.
-- Zelfstandig vertrek onder toezicht is het zelfstandig ondersteund vertrek van een
vreemdeling, al dan niet vanuit de alternatieve toezichtmaatregelen of vreemdelingenbewaring, naar het land van herkomst dan wel een derde land.
-- Gedwongen vertrek is het vertrek van niet (meer) rechtmatig in Nederland verblijvende
vreemdelingen met behulp van de sterke arm.
• Zelfstandig vertrek zonder toezicht: De vreemdeling is niet meer aanwezig op het laatst
bekende adres, maar het daadwerkelijke vertrek is niet aantoonbaar. Gedacht kan worden
aan een asielzoeker die zich niet meer beschikbaar houdt voor de meldplicht, een
vreemdeling waarvan bij een adrescontrole blijkt dat hij of zij daar niet meer verblijft of
een vreemdeling die een aanzegging heeft gehad Nederland te verlaten.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

43

6.2 Kerncijfers
6.2.1 Ketenbreed vertrek
Het ketenbreed vertrek betreft het totaal aantal geregistreerde vertrokken
vreemdelingen. Deze uitstroom bestaat onder meer uit de afgehandelde
vertrekzaken door de DT&V, vreemdelingen die met hulp van IOM vertrekken
zonder dat ze bij de DT&V zijn geregistreerd en vreemdelingen die na een
weigering aan de grens of nadat ze zijn aangetroffen in het kader van
vreemdelingentoezicht Nederland direct verlaten.
Aantoonbaar

Zelfstandig
zonder
toezicht
Waarvan
zelfstandig

Braziliaanse 3%

Marokkaanse 3%
Turkse 5%
Surinaamse 4%
Chinese 5%

Overig 83%

Waarvan
gedwongen

1e helft
2013

4.360

1.860

2.500

3.740

1e helft
2014

4.070

1.920

2.150

3.820

% verschil

↓ 7%

↑ 3%

↓ 14%

↑ 2%

Figuur 6.1 Top-5 ketenbreed aantoonbaar vertrek
(bron: KMI peildatum 1 juli 2014)

Tabel 6.1: Overzicht ketenbrede uitstroom uit terugkeerproces naar categorie
(bron: KMI peildatum 1 juli 2014)

Afghaanse 5%

De verhouding tussen aantoonbaar vertrek en zelfstandig vertrek zonder
toezicht was in de eerste helft van 2014 52 procent tegenover 48 procent.

Iraakse 8%
Somalische 6%

6.2.2 Vertrekcijfers DT&V

Iraanse 4%

De Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) is verantwoordelijk voor zelfstandig
en gedwongen vertrek van vreemdelingen die niet in Nederland mogen
blijven. De DT&V krijgt met name zaken aangeleverd van de KMar, de Politie
en de IND voor het realiseren van vertrek.
Instroom
totaal

Waaronder
zaken van
KMar

Waaronder
zaken van
politie

Waaronder
zaken van IND

1e helft
2013

6.900

640

1.430

4.660

1e helft
2014

6.820

630

1.390

4.320

% verschil

↓ 1%

↓ 1%

↓ 3%

↓ 7%

Tabel 6.2: Instroom DT&V (bron: DT&V)
19

19

Een deel van de uitstroom uit het vertrekproces van de DT&V stroomt opnieuw het
toelatingsproces in omdat de betreffende vreemdeling een herhaalde aanvraag
indient. Dit is niet opgenomen in tabel 6.3.

44

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Syrische 4%

Overig 72%

Figuur 6.2 Top-5 ketenbreed niet-aantoonbaar vertrek
(bron: KMI, peildatum 1 juli 2014)

Vertrek
totaal19

Waaronder aantoonbaar

Gedwongen

Waaronder
zelfstandig
zonder
toezicht

Zelfstandig

1e helft
2013

4.960

1.510

1.110

2.340

1e helft
2014

4.860

1.070

1.220

2.570

% verschil

↓ 2%

↓ 29%

↑ 10%

↑ 10%

Tabel 6.3: Uitstroom vertrekzaken DT&V (bron: DT&V)

Hoewel sprake is geweest van een sterk verhoogde asielinstroom, is – vanwege de aard van de asielinstroom – de instroom in het terugkeerproces van
de DT&V in de rapportageperiode nagenoeg stabiel gebleven ten opzichte
van dezelfde periode vorig jaar. Ditzelfde geldt voor de uitstroom van
vertrekzaken in deze periode. Binnen de categorie aantoonbaar vertrek is een
duidelijke verschuiving zichtbaar van gedwongen vertrek naar zelfstandig
vertrek.
Een belangrijke oorzaak van de daling van het aantoonbaar vertrek is dat er
minder vreemdelingen in bewaring worden gesteld ingevolge de inwerkingtreding van Dublin Verordening III. Deze categorie vreemdelingen kende
voorheen een zeer hoog uitzettingspercentage. Thans is bij deze categorie
sprake van meer zelfstandig vertrek zonder toezicht. Deze ontwikkeling
vormt ook een verklaring voor een beperkte daling van aantoonbaar vertrek
vanuit bewaring van 68 procent in de eerste helft van 2013, naar 65 procent in
de eerste helft van 2014.

6.2.3 Zelfstandig aantoonbaar vertrek met behulp van IOM

Irak 8%
Afghanistan 4%
Georgië 5%
Armenië 8%

Overig 58%

Mongolië 16%

Figuur 6.3 Top-5 nationaliteiten zelfstandig vertrek met behulp van IOM
1e helft 2014 (bron: IOM)

De DT&V wijst vreemdelingen op de mogelijkheid tot vrijwillig vertrek
gefaciliteerd door IOM en de herintegratieondersteuning die IOM of andere
NGO’s na aankomst in het land van herkomst kunnen bieden. Het overgrote
deel van het zelfstandig vertrek uit Nederland van de DT&V (circa 70%) betreft
zelfstandig vertrek met behulp van IOM en/of andere NGO’s.
IOM voert op dit moment herintegratieprojecten uit voor individuen en
gezinnen met een asielachtergrond, migranten met gezondheidsproblemen,
slachtoffers van mensenhandel, niet-begeleide minderjarigen, migranten in
een kwetsbare situatie vanwege illegaal verblijf en migranten in
vreemdelingenbewaring.
In de eerste helft van 2014 heeft IOM aan 2.140 vreemdelingen informatie
verstrekt over de ondersteuning bij vrijwillig vertrek. Het aantal nieuwe
aanvragen bij IOM in de eerste helft van 2014 bedroeg 1.550.
In de eerste helft van 2014 zijn 1.160 personen met behulp van IOM vertrokken. Van het totaal aantal vreemdelingen dat vertrok, had 64 procent een
asielachtergrond, 8 procent een reguliere verblijfsachtergrond en 28 procent
een illegale verblijfsachtergrond. In de eerste helft van 2013 zijn 1.320
personen vertrokken.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

45

In de top vijf nationaliteiten in het IOM-vertrek van de eerste helft van 2014,
is Irak niet langer het sterkst vertegenwoordigd. Ook is het vertrekaantal naar
de Russische Federatie, dat in 2013 een tweede plaats innam, blijven dalen.
Het lagere vertrekaantal in de eerste helft van 2014 is mede te verklaren door
de instroom van vreemdelingen uit landen met een hoog inwilligingspercentage, de nasleep van de Regeling langdurig verblijvende kinderen,
maatregelen ter voorkoming van illegaal verblijf in Nederland en een
verminderde instroom in vreemdelingenbewaring.

6.2.4 Onderdak
De vrijheidsbeperkende locatie (VBL) is een onderdaklocatie waar met
vertrekplichtige vreemdelingen (op grond van een vrijheidsbeperkende
maatregel) gewerkt kan worden aan vertrek. Voor (vertrekplichtige) gezinnen
met minderjarige kinderen geldt dat zij in een gezinslocatie (GL) geplaatst
kunnen worden totdat het vertrek is geëffectueerd.

1 jan 2014

Gezinslocaties

Vrijheidsbeperkende locatie

2.050

210

1 juni 2014

2.060

210

% verschil

↑ 1%

↑↓ 0%

tabel 6.4 Aantal personen in gezinslocaties en vrijheidsbeperkende locatie per 1 januari
2014/1 juli 2014 (bron: COA)

De bezetting in de gezinslocaties en de vrijheidsbeperkende locatie is in de
rapportageperiode (nagenoeg) gelijk gebleven.

6.3 De DT&V en de vreemdeling in de
Strafrechtketen (VRIS)
VRIS staat voor vreemdeling in de strafrechtketen. Het landelijk ketenprotocol VRIS beschrijft de werkafspraken die tussen de verschillende betrokken
partijen gemaakt zijn met het oog op de afstemming tussen de vreemdelingen- en de strafrechtketen.
De DT&V is onder andere belast met de terugkeer van vreemdelingen die
veroordeeld zijn vanwege het plegen van een misdrijf. Uitgangspunt is dat
criminele, illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen, na het uitzitten
van hun straf Nederland aantoonbaar verlaten, bij voorkeur vertrekkend
vanuit de strafrechtelijke detentie. Indien dit meer tijd vergt dan de
beschikbare tijd binnen het strafrecht dan kan de vreemdeling in vreemdelingenbewaring worden gesteld aan het einde van zijn voorarrest of
gevangenisstraf.
Sinds eind 2012 draagt de Nationale Politie het dossier van een VRISvreemdeling al over aan de DT&V tijdens het voorarrest. Voor die tijd
gebeurde dit pas na een vonnis in eerste aanleg of een onherroepelijk
vonnis. De preventief gehechte vreemdelingen worden zoveel mogelijk
centraal gehuisvest door DJI. De meesten verblijven in Ter Apel en een deel
van de preventieven verblijft in Justitieel Complex Schiphol, alwaar ook de
DT&V met een afdeling is gehuisvest.

46

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Vanaf april 2013 overhandigt de KMar in het kader van grensbewaking een
overdrachtsdossier aan de DT&V van vreemdeling aan wie de toegang tot het
grondgebied is geweigerd en die tot een gevangenisstraf van meer dan vier
maanden is veroordeeld.
Door middel van veel gesprekken met vreemdelingen, allerlei onderzoeken
(vaak in samenwerking met Politie en Koninklijke Marechaussee) en het
verzorgen van een (vervangend) reisdocument bij niet-gedocumenteerde
vreemdelingen zet DT&V in op het vertrek uit Nederland. Het intensieve
werkproces van de DT&V en de samenwerking binnen de keten op dit terrein
heeft in de laatste jaren tot stijgende terugkeercijfers geleid, zowel getalsmatig als procentueel zoals uit onderstaande tabel blijkt.
2009

2010

2011

2012

2013

1e helft
2014

Aantal
VRIS
vertrokken

870

780

800

910

1120

620

Waarvan
aantoonbaar

70%

70%

72%

76%

77%

79%

Tabel 6.5: Aantal vertrokken VRIS-ers (bron: DT&V)

Sinds 1 april 2012 is de SOB-regeling (Strafonderbreking vreemdelingen
zonder rechtmatig verblijf in Nederland) van kracht, die het mogelijk maakt
om onherroepelijk veroordeelde vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf
strafonderbreking te verlenen wanneer zij vertrekken naar hun land van
herkomst. Bij straffen tot 3 jaar kan straf halverwege onderbroken worden,
bij vreemdelingen die langer gestraft zijn na tweederde van hun straftijd. Als
de vreemdeling na een gecontroleerd vertrek wederom in Nederland wordt
aangetroffen wordt de ten uitvoering van de resterende straf onmiddellijk
hervat. De SOB-regeling geldt niet voor vreemdelingen aan wie een
vrijheidsbenemende maatregel is opgelegd zoals TBS.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

47

Bijlage 1

48

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Afkortingenlijst
AA
ACZ
AMV
BVV
BZK
CBS
CO
COA
DGVz
DJI
DT&V
EHRM
EU
GCA
HOvJ
HRT
IND
IOM
JJI
KMar
KMI
MoMi
MTV
MVV
NGO
NP
REAN
Rvdr
RvS
SZW
TEV
TK
TWV
UC
VA
Vb2000
VBL
Vovo
VP
VRIS
VV2000
VVA
VVR
Vw2000
ZHP

Algemene Asielprocedure
Asielzoekerscentrum
Alleenstaande Minderjarige Vreemdeling
Basisvoorziening vreemdelingen
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Centraal Bureau voor Statistiek
Centrale Opvang
Centraal Orgaan opvang asielzoekers
Directeur-generaal Vreemdelingenzaken
Dienst Justitiële Inrichtingen
Dienst Terugkeer en Vertrek
Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Europese Unie
Gezondheidscentrum Asielzoekers
Hulpofficier van Justitie
Herintegratie Regeling Terugkeer
Immigratie- en Naturalisatiedienst
Internationale Organisatie voor Migratie
Justitiële Jeugdinrichting
Koninklijke Marechaussee
Ketenmanagementinformatie
Modern Migratiebeleid
Mobiel Toezicht Veiligheid
Machtiging voorlopig verblijf
Niet-gouvernementele organisatie
Nationale Politie
Return and Emigration of Aliens from the Netherlands
Raad voor de rechtspraak
Raad van State (de Afdeling)
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Toegang en Verblijf
Tweede Kamer
Tewerkstellingsvergunning
Uitzetcentra
Verlengde Asielprocedure
Vreemdelingenbesluit 2000
Vrijheidsbeperkende Locatie
Voorlopige voorziening
Vreemdelingenpolitie
Vreemdelingen In de Strafrechtketen
Voorschrift Vreemdelingen 2000
Verblijfsvergunning Asiel (Bepaalde en Onbepaalde tijd)
Verblijfsvergunning Regulier (Bepaalde en Onbepaalde tijd)
Vreemdelingenwet 2000
Zeehavenpolitie

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

49

Bijlage 2

50

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

Toelichting bij het hoofdstuk Werk, studie en gezin
Definitie en selectie van de cijfers:
Aantal procedures, niet aantal vreemdelingen

Belangrijk bij de interpretatie van de cijfers is dat vreemdelingen meerdere aanvragen
kunnen doen. Na een onherroepelijk afwijzing van hun aanvraag kunnen zij een herhaalde
aanvraag doen. En daarnaast kunnen zij na eerste verblijfsaanvaarding een aanvraag doen
voor een ander verblijfsdoel (bijv. van Studie naar een Zoekjaar, van Humanitair tijdelijk naar
Humanitair niet-tijdelijk). De tabellen tonen altijd het aantal procedures, niet te verwarren
met het aantal vreemdelingen dat voor een eerste verblijfsaanvaarding naar Nederland komt.
Zo worden bijvoorbeeld ook de toelatingsprocedures van in Nederland geboren kinderen in
de cijfers weergegeven. Vanuit vreemdelingenrechtelijk perspectief zijn dat vreemdelingen
die nog niet tot Nederland zijn toegelaten als ze worden geboren.
Cijfers over TEV-procedures

De TEV-procedure bestaat uit een MVV-aanvraag en als deze wordt ingewilligd, uit een
ambtshalve verlening van de VVR. Deze procedure moet gevolgd worden door de vreemdeling met een MVV-plichtige nationaliteit. De vreemdeling die is uitgezonderd van de
MVV-plicht, doorloopt geen TEV-procedure maar hij of zij (of diens referent in Nederland)
dient direct een VVR-aanvraag in Nederland. Deze procedures, waarin een uitzondering op de
MVV-plicht geldt, behoort niet tot de TEV-cijfers.
Verder behoort de MVV-nareisprocedure niet tot TEV.
Cijfers over VVR (zonder MVV)-procedures

De VVR (zonder MVV)-aanvraag wordt in Nederland gedaan door de vreemdeling die niet de
nationaliteit heeft van een MVV-plichtig land of door de vreemdeling die om beleidsmatige
of incidentele redenen is uitgezonderd van de MVV-plicht. Tot de uitzonderingen kunnen
bijvoorbeeld MVV-plichtige vreemdelingen behoren die in Nederland in de problemen zijn
gekomen en van wie niet verlangd kan worden dat ze naar hun land van herkomst reizen om
een MVV aan te vragen. Een zelfde redenering geldt voor in Nederland geboren kinderen met
een MVV-plichtige nationaliteit.
De selectie van de VVR (zonder MVV)-procedures bevat m.i.v. publicatie van deze RVK niet
meer de aanvragen voor EU-documenten die worden gedaan op grond van het vrij verkeer
van personen.
Cijfers over procedures voor een EU-document

Het EU-document is geen verblijfsvergunning20. Voor EU-burgers die nog niet vrij zijn op de
arbeidsmarkt in Nederland is het een bewijs van het recht in Nederland te mogen verblijven
en te werken indien de werkgever in het bezit is van een TWV. Voor derdelander gezinsleden
van EU-burgers is het een bewijs van het verblijfsrecht in Nederland. Dit kunnen ook
derdelander gezinsleden zijn van Nederlanders die gebruik hebben gemaakt van hun recht
op vrij verkeer.
Individueel schrijnende en andere onvoorziene zaken

De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie kan met toepassing van zijn discretionaire
bevoegdheid een uitzondering maken voor vreemdelingen die niet aan het beleid voldoen.
Bijvoorbeeld als een vreemdeling in een schrijnende situatie verkeert. Maar ook in andere
bijzondere gevallen waarvoor geen beleid bestaat (bijvoorbeeld een vreemdeling die in
Nederland moet blijven om te getuigen in een strafzaak) kan de bewindspersoon deze
bevoegdheid toepassen. Sinds de inwerkingtreding van Modern Migratiebeleid worden de
vreemdelingen die in een schrijnende situatie verkeren in het cluster Humanitair niet-tijde20

Overigens staat het elke EU-burger en zijn of haar gezinsleden vrij op grond van het nationale recht
toelating aan te vragen (middels een VVR (zonder MVV) aanvraag). Zo nu en dan gebeurt dat. Indien aan
alle voorwaarden wordt voldaan, wordt dan ook een VVR afgegeven.
Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

51

lijk geregistreerd. Zij krijgen een reguliere verblijfsvergunning op niet-tijdelijke humanitaire gronden. Immers, de reden om een uitzondering te maken
is humanitair van aard. Deze zaken hebben daarom een plek gekregen in het
humanitaire cluster. De inhoudelijke beoordeling van deze zaken en de
procedure zijn niet gewijzigd. De andere onvoorziene zaken worden
geregistreerd onder Bijzonder verblijf. Zij krijgen een reguliere verblijfsvergunning ‘cf. beschikking Staatssecretaris’.
Verschillen in clusters

De nieuwe standaard clustering bestaat uit de verblijfsclusters Uitwisseling,
Studie, Arbeid tijdelijk, Arbeid regulier, Kennis & Talent, Familie & Gezin,
Humanitair tijdelijk, Humanitair niet-tijdelijk en Bijzonder verblijf. In
paragraaf 2.2.1 is samengevat welke verblijfdoelen onder deze negen
verblijfsclusters vallen.
Er zijn enkele belangrijkste verschillen ten opzichte van de oude standaard
clustering. Het relatief grote oude cluster Overige verblijfsdoelen wordt niet
meer gebruikt. De verblijfsdoelen die daarin samen waren genomen, zijn
verdeeld onder de nieuwe verblijfsclusters (alleen het verblijfscluster Studie
is ongewijzigd gebleven).
De nieuwe clusters Uitwisseling, Humanitair tijdelijk, Humanitair niet-tijdelijk en Bijzonder verblijf zijn ieder geheel samengesteld uit verblijfdoelen die
in de oude clustering onder Overige verblijfsdoelen vielen.
Procedures in het kader van een stage programma voor Canadese jongeren is
vanuit Overige verblijfsdoelen naar het nieuwe cluster Arbeid tijdelijk
gegaan, dat al tijdelijke verblijfsdoelen bevatte die in de oude clustering
onder Arbeid waren gebracht. De toelatingsaanvragen van vreemdelingen
die voor de NAVO werken, die voor de internationale organisaties ICC en STL
werken en van Turkse werknemers die verblijf zoeken op grond van het
Associatieakkoord verhuisden van Overige verblijfsdoelen naar Arbeid
regulier (om toegevoegd te worden aan niet-tijdelijke verblijfsdoelen die
eerder in het cluster Arbeid zaten).
Het nieuwe cluster Kennis & Talent bestaat uit het oude cluster
Kennismigratie aangevuld met de procedures Europese Blauwe kaart,
procedures van Turkse zelfstandigen die onder het Associatieakkoord vallen,
van Japanse en Amerikaanse zelfstandigen die een beroep doen op vriendschapsverdragen die Nederland met beide landen heeft, en van wetenschappelijk onderzoekers die verblijf aanvragen op grond van de richtlijn EG
2005-71. En naar het cluster Kennis & Talent zijn ook enkele verblijfsdoelen
overgeheveld van het vroegere cluster Arbeid. Hiermee wordt beter aangesloten bij het type vreemdeling dat als werknemer, talent, onderzoeker of
zelfstandige ondernemer een bijdrage kan leveren aan de Nederlandse
kenniseconomie. Het gaat om de verblijfsdoelen Arbeid als zelfstandige en
Wetenschappelijk onderzoeker.
Het oude cluster Gezinsmigratie (dat bestond uit de drie categorieën
Gezinshereniging, Gezinsvorming en Overige Gezinsmigratie) is opgegaan in
het nieuwe cluster Familie & Gezin. Het is aangevuld met verblijfsdoelen uit
het oude cluster Overige verblijfsdoele die zien op adoptie, gezinsleden van
vreemdelingen die een medische behandeling ondergaan, gezinsleden van
NAVO-vreemdelingen en gezinsleden van ex-geprivilegieerden.

52

| Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014

De rest van de verblijfsdoelen in het oude cluster Overige verblijfsdoelen zag
op de aanvragen voor het EU-document van vreemdelingen die een beroep
doen op het vrij verkeer van personen (VVP). Deze groep ziet zowel op
EU-burgers als op derdelander gezinsleden van EU-burgers. Deze procedures
zijn niet ondergebracht in een van de nieuwe clusters (die alleen zien op
toelatingsaanvragen onder het nationale recht) maar worden met ingang
van deze editie van de RVK apart getoond.

Rapportage Vreemdelingenketen periode januari-juni 2014 |

53

Dit is een uitgave van:
Ministerie van Veiligheid en Justitie
Postbus 20301 | 2500 eh Den Haag
www.rijksoverheid.nl/venj
September 2014 | Publicatienr: j-24657