Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-08

Milieuraad

Nr. 870

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2022
Met deze brief doe ik uw Kamer het verslag toekomen van de Raad
Algemene Zaken (RAZ) voor de EU-ministers verantwoordelijk voor het
Cohesiebeleid, die plaatsvond in Luxemburg op 2 juni.
Tijdens de Raad is gesproken over de toekomst van het cohesiebeleid en
zijn de Raadsconclusies over het 8e cohesieverslag van de Europese
Commissie aangenomen. Daarnaast werd er een informele lunch
georganiseerd waar werd gesproken over een gezamenlijke brief d.d.
29 april jl. van 10 EU-lidstaten1 aan de Commissie, die oproept tot
(verdere) flexibilisering binnen het Cohesiebeleid om de gevolgen van de
oorlog in Oekraïne te adresseren.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

1

kst-21501-08-870
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Ondertekenaars zijn Bulgarije, Kroatië, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen,
Roemenië, en Slowakije.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-08, nr. 870

1

Verslag Raad Algemene Zaken (RAZ) voor de Ministers verantwoordelijk voor Cohesiebeleid dd. 02-06-2022
Tijdens de RAZ is gesproken over het aannemen van de Raadsconclusies
over het 8e cohesieverslag. Om deze discussie richting te geven had het
Franse voorzitterschap (hierna: voorzitterschap) een discussienotitie
opgesteld met als hoofdvraag: Moeten we de methodiek heroverwegen?
De notitie focust zich voornamelijk op de vraag of meer hetero- of
homogeniteit in het cohesiebeleid gewenst is. Na afloop van de vergadering vond er een informele lunch plaats waar gesproken is over
eventueel extra flexibiliteit binnen het cohesiebeleid om de gevolgen van
de oorlog in Oekraïne te adresseren.
Uw Kamer is over de agenda van deze informele RAZ geïnformeerd in de
geannoteerde agenda die op 23 mei 2022 aan uw Kamer is verzonden2.
De vergadering werd geopend door het voorzitterschap dat kort inging op
het 8e cohesieverslag en de vraag naar eventuele aanpassingen aan het
cohesiebeleid nogmaals op tafel legde. Hierna gaf commissaris Elisa
Ferreira aan veel te herkennen in het discussiepaper dat de voorzitter had
opgesteld. Ook gaf ze een korte tussenstand van de implementatie van het
cohesiebeleid: de Commissie heeft inmiddels van 9 lidstaten de partnerschapsovereenkomsten goedgekeurd en heeft de ambitie dit aantal snel te
verhogen. Tot slot ging de commissaris kort in op de behaalde successen
met het cohesiebeleid: het gemiddelde BNP per capita van de 13 lidstaten
die sinds 2004 bij de EU kwamen bedroeg destijds minder dan 60% van
het EU-gemiddelde BNP per hoofd van de bevolking. Mede dankzij
cohesiebeleid is dat nu gegroeid naar 79%.
Hierna volgde een tafelronde waarbij iedere lidstaat inging op de
toekomst van het cohesiebeleid. Bijna alle lidstaten benadrukten het
belang van het verminderen van administratieve lasten en het versimpelen van het cohesiebeleid. Ook de commissaris noemde dit en gaf
daarbij aan dat soms «stabiliteit van beleid de belangrijkste simplificering
is». Naast simplificering noemden tevens veel lidstaten het belang van de
digitale en groene transities als de meest prominente transities die
aandacht verdienen vanuit het cohesiebeleid.
Minder overeenstemming was er over de vraag of het cohesiebeleid meer
ruimte zou moeten laten voor heterogeniteit in haar opgaven of aanpak.
Zuid- en Oost-Europese lidstaten gaven vrijwel eenduidig aan dat er
binnen het cohesiebeleid meer aandacht zou moeten worden besteed aan
de zogenaamde «territoriale eigenschappen» van de verschillende regio’s.
Deze lidstaten zouden graag zien dat er meer vrijheid is in de manier
waarop regio’s de middelen kunnen inzetten om het beleid beter te richten
op de uitdagingen van de specifieke regio.
Met een aantal gelijkgestemde lidstaten gaf Nederland aan juist veel
belang te hechten aan het toewerken naar gemeenschappelijke doelen
met gemeenschappelijke regels. Voor Nederland zijn die doelen gelegen
in de groene en digitale transities en dienen de gemeenschappelijke
regels ervoor dat die doelen bereikt worden. Nederland noemde specifiek
een duidelijke koppeling met de landenspecifieke aanbevelingen en
prudente controle- en managementsystemen als essentieel onderdeel van
een goed functionerend cohesiebeleid. Ook heeft Nederland in haar
bijdrage aangegeven dat de lange-termijndoelen van het cohesiebeleid
niet uit het oog moeten worden verloren. Andere lidstaten bepleitten het

2

Kamerstuk 21 501-08, nr. 865.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-08, nr. 870

2

belang van goede data om de toegevoegde waarde van het cohesiebeleid
te kunnen meten.
Veel aandacht tijdens de vergadering en informele lunch ging uit naar de
oorlog in Oekraïne en de gevolgen voor het cohesiebeleid. Er werd door
sommige lidstaten aangehaald dat het 8e cohesieverslag laat zien dat deze
crises een grotere impact hebben in die regio’s die over het algemeen een
slechtere sociaaleconomische positie hebben in de EU. De opstellers van
de gezamenlijke brief over de gevolgen van de oorlog in Oekraïne voor
het cohesiebeleid lichtten de verschillende gevolgen toe en pleitten voor
voldoende flexibiliteit in de uitvoering van de plannen.3
De commissaris herinnerde in haar afsluitende reactie de lidstaten aan de
crisismechanismes die na vorige en huidige crises, waaronder Covid-19,
zijn opgesteld en succesvol bijdragen en hebben bijgedragen aan de
bestrijding ervan. Ze gaf aan dat de huidige flexibiliteit die mogelijk is
binnen het cohesiebeleid nog niet gebruikt is. Zij riep dan ook op om eerst
de bestaande mogelijkheden binnen de huidige wetgeving te verkennen,
voordat er aanpassingen gedaan moeten worden. Tot slot ging zij kort in
op het zogenaamde do no harm to cohesion-principe. Zij gaf aan dat dit
wat haar betreft belangrijk blijft.
Aan het eind van de Raad zijn de Raadsconclusies over het 8e cohesieverslag van de Europese Commissie unaniem aangenomen4 en heeft de
Tsjechische Minister van Regionale Ontwikkeling een korte update
gegeven over de Tsjechische prioriteiten voor het cohesiebeleid wanneer
zij voorzitter van de Raad van de Europese Unie zullen zijn, de tweede
helft van 2022. Dit betrof voornamelijk een spoedige implementatie van
de fondsen van de 2021–2027-programmaperiode alsook een voortgaand
gesprek over de toekomst van het cohesiebeleid.

3
4

Zie Kamerstuk 21 501-07, nr. 1862 voor een korte appreciatie van die brief.
Zie voor deze Raadsconclusies de website van de Raad van de Europese Unie: https://
data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-8980–2022-INIT/nl/pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-08, nr. 870

3