2010D09151

Cultuursubsidies 2009–2012
Verslag van een schriftelijk overleg
Vastgesteld d.d. ..
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 15 december 2009 ter aanbieding van «de Monitor inzake de
staat van het gebouwd erfgoed 2009» (Kamerstuk 31 482, nr. 54). Bij brief
van ... heeft de minister deze beantwoord. Vragen en antwoorden zijn
hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie
Arends

NDS16467
0910tknds2010D09151

1

Inhoudsopgave
I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
2. Nulmeting
3. Restauratieachterstand
II Reactie van de minister
I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de CDA-fractie hebben met gezonde argwaan in de
conclusie van de monitor gelezen dat de restauratieachterstand naar het
vastgestelde aanvaardbare niveau van 10% is teruggebracht. Zij hebben
nog een aantal vragen over de wijze waarop deze peiling tot stand is
gekomen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het rapport «Monitor inzake de staat van het gebouwd erfgoed 2009.»
Zij hebben hierover een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de monitor inzake de staat van het gebouwd erfgoed 2009. Zij hebben
aanleiding gezien tot het stellen van een aantal vragen.
2. Nulmeting
De leden van de CDA-fractie vragen of het juist is dat dit rapport enkel is
gebaseerd op de inspectierapporten van Monumentenwacht. De voornoemde leden vragen of het klopt dat nog geen kwart van de eigenaren
van rijksmonumenten lid is van Monumentenwacht. Zij vragen of het
waar is dat het ledenbestand van Monumentenwacht met name bestaat
uit eigenaren die zich bovengemiddeld inzetten voor instandhouding van
hun monument. Kan, mede gezien de toezegging van de minister dat er
nog vervolgonderzoek zal plaatsvinden, worden geconcludeerd dat het
huidige onderzoek onvoldoende representatief is, zo vragen zij. De
voornoemde leden vragen of de minister zich dat niet vooraf had kunnen
realiseren. Op basis van welke argumenten meent de minister dat op
grond van deze monitor beleidsconclusies getrokken kunnen worden, zo
vragen de aan het woord zijnde leden. Zij vragen waarom tot 2014 moet
worden gewacht tot vervolgonderzoek beschikbaar is. Kan dit vervolgonderzoek niet met tenminste drie jaar worden versneld, zo vragen de
voornoemde leden.
De leden van de PvdA-fractie vragen in welke mate de huidige meting
inzicht geeft in de staat van het gehele rijksmonumentenbestand en
wijzen in dit opzicht op het feit dat bij een groot aantal categorieën slechts
een klein deel van het werkelijke aantal monumenten geïnspecteerd is,
omdat eigenaren veelal geen abonnement hebben bij de Rijksmonumentenwacht. In welke mate maakt dit het volgens de minister moeilijk om op
basis van de huidige meting conclusies te trekken voor het gehele rijksmonumentenbestand? De leden hebben behoefte aan een uitgebreidere
inhoudelijke reactie van de minister op de resultaten van het onderzoek en
over de context waarin deze geplaatst dienen te worden. In welke mate
komen de uitkomsten overeen met de verwachtingen van de minister
vooraf? Is de minister al dan niet tevreden met de resultaten? In welke
mate kan volgens hem geconcludeerd worden dat er sprake is van

2

verbetering of verslechtering van de staat van het monumentenbestand?
Heeft het onderzoek invloed op het toekomstige monumentenbeleid? Zo
ja, op welke wijze, zo vragen deze leden.
De beschikbaar gestelde gegevens zijn volgens de minister niet zonder
meer vergelijkbaar met de gegevens in het monumentenregister. Dit als
gevolg van de manier van aanwijzing en opname in het register in het
verleden. Uit de steekproef zou zijn gebleken dat de benodigde vertaalslag
van de gegevens nauwelijks invloed heeft op het uiteindelijke resultaat.
Kan de minister nader toelichten waarom dit volgens hem niet zo is?
Uit de nulmeting blijkt dat er sprake is van onderlinge verschillen tussen
de provincies. Deze verschillen hebben mogelijk te maken met de wijze
van beoordeling, die per provincie kan verschillen. Is de minister bereid
om landelijke «ijkronden» in te stellen waar hij in zijn brief naar verwijst
om de opvallendste verschillen te nivelleren?
De leden hebben eerder bij de minister aangedrongen op maatregelen om
een beter beeld te krijgen van de staat van het monumentenbestand. De
huidige monitor is in dit opzicht slechts een eerste stap. Nader onderzoek
is, zoals de minister zelf ook aangeeft, noodzakelijk om een representatief
beeld van het gehele rijksmonumentenbestand te krijgen.
De leden ondersteunen het voornemen om de huidige gegevens te
vergelijken met de staat van de objecten van eigenaren die geen
abonnement bij de Monumentenwacht hebben. Zij kunnen zich ook
vinden in het voorstel om de staat van objecten waarvan de eigenaren
een beroep doen op de instandhoudingregeling te vergelijken met de
staat van objecten waarvoor dit niet het geval is. Een dergelijke vergelijking kan volgens deze leden inzicht scheppen in het functioneren van
het BRIM1 en of de regeling heeft geleid tot een verbetering van de staat
van het monumentenbestand.
De leden van voornoemde fractie vragen de minister of hij nader toe kan
lichten hoe de vergelijkingen in de praktijk uitgevoerd zullen worden. Op
welke termijn kan de Kamer de resultaten van de vergelijkingen verwachten?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de monitor geen betrekking
heeft op monumenten waarvoor geen abonnement is afgesloten. Waarom
is ervoor gekozen dit later alsnog in overleg met Monumentenwacht
Nederland te doen en is het niet meteen meegenomen, zo vragen de
voornoemde leden.
3. Restauratieachterstand

1

Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding
Monumenten.

De leden van de CDA-fractie delen het gevoelen onder de provinciale en
lokale bestuurders dat de restauratieachterstand op een veel hoger
percentage lijkt te zitten. Deze bestuurders bereiken zoveel geluiden van
monumenteigenaren, die nog geen subsidietoekenning hebben mogen
ontvangen, dat de indruk wordt gewekt dat het percentage hoger zou
moeten liggen dan 10%. De voornoemde leden vragen of de minister deze
geluiden herkent. Hoe valt dat te rijmen met de geruststellende conclusie
van de Erfgoedmonitor, zo vragen de aan het woord zijnde leden. Zij
zouden voorts graag van de minister willen weten hoe het zit met de
doorstroming in deze groep van 10%. Gaat het om een hardnekkige groep
waar het moeilijk voor is een oplossing te vinden of zit er een zekere mate
van verversing in de groep? Graag vernemen deze leden een reactie van
de minister hierop. Tenslotte vragen zij wat de overwegingen zijn geweest
om de aanvaardbare norm op 10% te stellen en wanneer dat gebeurd is. Is
er zo onderhand geen reden tot het bijstellen van deze aanvaardbare
norm? Genoemde leden zouden graag willen weten wat het budgettaire
beslag zou zijn als de huidige aanvaardbare norm zou worden teruggeschroefd naar 9% of 8%.

3

De leden van de PvdA-fractie willen een nadere toelichting van de
minister waarom het onderzoek volgens hem demonstreert dat de
restauratieachterstand tot een aanvaardbaar niveau is ingelopen. Is het
niet mogelijk dat de geïnspecteerde monumenten, waarvan de eigenaren
geabonneerd zijn op de Monumentenwacht, doorgaans in een betere
staat verkeren dan de monumenten waarvan de eigenaren niet geabonneerd zijn op de monumentenwacht? Kan de minister verder inzicht geven
in de doorstroom van monumenten waarbij sprake is van een restauratieachterstand. Zijn dit steeds nieuwe monumenten of is er in grote mate
sprake van een groep waar tot op heden nog nooit een oplossing voor is
gevonden?
De leden hebben er met enige zorg kennis van genomen dat bij de
categorie Verdedigingswerken de helft van de geïnspecteerde monumenten is aan te merken als matig of slecht. Ook de categorieën weg- en
waterwerken en de zogenaamde «losse objecten» komen niet goed naar
voren. Wat is hier volgens de minister de oorzaak van? Acht hij aanvullende maatregelen noodzakelijk om de situatie binnen deze categorieën te
verbeteren, zo vragen deze leden.
De leden van de VVD-fractie vragen wat de oorzaak is van het feit dat de
categorie kerkgebouwen de meest geïnspecteerde categorie is. Is de
relatief goede staat van de kerkgebouwen aanleiding om niet langer
exclusief voor deze categorie extra middelen uit te trekken? Zo nee,
waarom niet? De leden brengen in herinnering dat dit de afgelopen jaren
wel gebeurd is: in 2006 en 2007 is 46,5 miljoen euro uitgetrokken voor de
restauratie van kerkelijke gebouwen via de regelingen rijkssubsidiering
wegwerken restauratieachterstand. Ook noemen zij de ophoging van de
BRIM-gelden bij de afgelopen begroting voor de categorie kerken met
2 miljoen euro, oplopend tot structureel 4 miljoen euro in 2011 en de
financiële meevaller in de Voorjaarsnota 2008, waardoor op initiatief van
het CDA nog eens 50 miljoen euro beschikbaar is gekomen voor restauratie van 23 met name genoemde gebouwde monumenten, waaronder
veel kerkelijke gebouwen. Zij vragen wat de oorzaak is van het feit dat
bepaalde categorieën, zoals verdedigingswerken, woonhuizen en
gebouwen zo weinig geïnspecteerd zijn. Hoe kan een uitspraak worden
gedaan over de staat van het onderhoud van een categorie, als zoals bij
verdedigingswerken bijvoorbeeld maar 8% van alle objecten is geïnspecteerd? In hoeverre is een dergelijk oordeel representatief voor de
volledige categorie, zo vragen de leden van deze fractie.
II Reactie van de minister

4