Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 201

Herziening van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid

Nr. 20

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 september 2011
Ik heb uw Kamer voor het zomerreces op haar verzoek geïnformeerd1
over de Nederlandse inzet bij de onderhandelingen over de hervorming
van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB). Op dat moment waren
de voorstellen van de Europese Commissie nog niet verschenen. Ik heb
toegezegd dat uw Kamer in september een nader uitgewerkte inzet van
het kabinet voor de onderhandelingen zou ontvangen, zodra de
Commissie haar voorstellen gepresenteerd zou hebben. Met deze brief
informeer ik u over de Commissievoorstellen en de standpunten die het
kabinet wil innemen tijdens de discussie over de hervorming van het GVB
De Commissievoorstellen
De voorstellen van de Commissie voor een nieuw GVB zijn ambitieus. Zij
staat een meer duurzaam, efficiënt en coherent visserijbeleid voor.
Hoewel de situatie van de visbestanden in de EU-wateren verbetert, wordt
een te groot deel nog niet duurzaam bevist. Voor een daadwerkelijk
duurzaam beheer van de visserij zijn nog grote stappen nodig. De
Commissievoorstellen zijn daarop gericht, bijvoorbeeld door het beheer
van visbestanden op MSY-niveau2 in 2015 en een aanlandingsplicht.
Visbestanden moeten weer op duurzaam niveau worden gebracht. Niet
alleen uit ecologisch oogpunt maar ook om de visserijsector weer gezond
en winstgevend te maken, een toekomstperspectief te bieden en nieuwe
kansen voor werkgelegenheid te scheppen.

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 201, nr. 17.
In de MSY-benadering (MSY = Maximum
Sustainable Yield)is sprake van een optimaal
evenwicht tussen de oogst en de aanwas van
een visbestand.

2

kst-32201-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De belangrijkste punten uit de Commissievoorstellen zijn:
– de introductie van een verbod op het teruggooien van vis uit commercieel beviste bestanden door middel van een aanlandingsplicht
(discardban),
– regionalisering in het GVB bij visstandbeheer en technische
maatregelen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

1

–
–
–

een verplichting voor lidstaten om hun visserijmogelijkheden op basis
van overdraagbare visserijconcessies te beheren,
aanpassingen in het beheer van de vlootcapaciteit,
aanpassingen ten aanzien van de visserij buiten de EU-wateren.

Een aantal andere onderdelen van het visserijbeleid wordt vrijwel
ongewijzigd voortgezet. Het gaat hier om het behoud van de relatieve
stabiliteit, de handhaving van de 12 mijlszone (met beperkte toegang voor
andere lidstaten), de mogelijkheid voor de lidstaten om binnen de 12
mijlszone (nood-)maatregelen te nemen en voor de Commissie om
autonoom (nood-)maatregelen te nemen.
Nieuw is verder dat de basisverordening voor een aantal onderdelen van
het GVB de kaders stelt. Dit geldt voor de gemeenschappelijke marktorganisatie, de externe dimensie van het visserijbeleid, aquacultuur en de
wetenschappelijke basis voor het visserijbeheer.
Voor een beknopt overzicht van de Commissievoorstellen COM (2011)
416, 417, 424, 425 en 426 d.d. 13 juli 2011 zij verwezen naar de bijlage bij
deze brief. Voor de complete Commissievoorstellen naar
http://ec.europa.eu/fisheries/reform/index_nl.htm.
De Commissievoorstellen bevatten nu geen financiële paragraaf. Deze
voorstellen komen in het najaar. Het kabinet zal dan een reactie daarop
geven.
Reactie van het kabinet
Het kabinet ondersteunt de doelstelling van de Europese Commissie die is
gericht op duurzaam gebruik en instandhouding van natuurlijke hulpbronnen en ecosystemen in zee. Niet alleen in de EU-wateren overigens,
maar ook daarbuiten. Voor het kabinet is het van groot belang dat er
toekomstperspectief wordt geboden aan de visserijsector, die duurzaam,
rendabel en maatschappelijk geaccepteerd opereert. Ook dient het nieuwe
visserijbeleid eenvoudig, doeltreffend, uitvoerbaar en handhaafbaar te
zijn. Het nieuwe GVB zal dan ook een oplossing moeten bieden voor een
aantal structurele problemen in de Europese en Nederlandse visserij.
Het perspectief is dat in 2020 kwetsbare en waardevolle ecosystemen in
zee zijn beschermd en de visbestanden gezond zijn en een diverse
soortensamenstelling en evenwichtige leeftijdsopbouw hebben. De
visserij maakt gebruik van de meest duurzame technieken en de sector
laat de samenleving zien waar hij voor staat. Het uitgangspunt moet zijn
dat de visserij voedsel produceert zonder verspilling. Een andere
randvoorwaarde is dat de visserij zich zal moeten richten op de best
beschikbare technieken.
De visserijsector zal meer marktgericht moeten werken, en zich ontwikkelen tot een innovatieve, duurzame en economisch zelfstandige sector.
Meer marktwerking en op verduurzaming gerichte overheidssteun zullen
een beroep doen op het maritieme ondernemerschap van de visser.
Het kabinet steunt de inzet van de Commissie om het beheer van
visbestanden op MSY-niveauin 2015 te brengen. Daarbij is een versterking
van de wetenschappelijke basis van het beleid noodzakelijk. Daarnaast is
een doeltreffende aanpak van de bijvangstproblematiek cruciaal voor een
duurzame visserij. Als eerste stap past daarbij de visserij meer selectief te
maken met de modernste visserijtechnieken. Het kabinet is voorstander
van introductie van een aanlandingsplicht, gedifferentieerd naar visserij
en met realistische overgangstermijnen, als sluitstuk hierop. Het is van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

2

belang dat er voor de nadere invulling en uitwerking van dergelijke
aanlandingsplicht een werkbare oplossing komt.
Ook de visserij buiten EU-wateren is een belangrijk onderdeel van de
hervorming. De voorstellen op dat vlak stroken in hoge mate met de
ambities en ideeën van het kabinet daarover. De voorstellen van de
Commissie over de marktordening tenslotte, ziet het kabinet op hoofdlijnen als positief.
Op een aantal onderdelen zou de hervorming echter verder moeten gaan
dan wat de Commissie voorstelt. Zo acht het kabinet het beter betrekken
van direct belanghebbenden van groot belang voor het draagvlak voor het
visserijbeleid. Regionalisering van het visserijbeleid moet daaraan
bijdragen. De ambitie die nu uit de voorstellen over het besluitvormingsproces spreekt kan en moet wat het kabinet betreft hoger.
Ook de noodzakelijke verbinding tussen de doelstellingen van het GVB en
ander Europees natuur- en milieubeleid dient ambitieuzer en meer
geconcretiseerd te worden. Het GVB biedt nu de mogelijkheid en instrumenten om gebiedsgerichte maatregelen te kunnen nemen om het
mariene milieu te beschermen tegen negatieve effecten van de visserij op
het mariene milieu. Dit beoordeelt het kabinet als positief. Deze visserijmaatregelen om de mariene natuur te beschermen zouden van gelijke
toepassing moeten zijn op alle burgers en vissers, binnen en buiten de 12
mijl zone. Hier dient een oplossing voor gezocht te worden. Een Europese
aanpak is bij uitstek de weg om dit te realiseren, zo wordt ook een level
playing field geschapen.
Het kabinet staat sympathiek tegenover de invoering van individueel
overdraagbare visserijconcessies. Wel heeft het kabinet enkele kritische
kanttekeningen bij de wijze waarop de Commissie dat nu voorstelt.
Het kabinet is positief over de handhaving van het beleid t.a.v. de relatieve
stabiliteit en de 12 mijlszone. Het kabinet is eveneens positief over een
aantal andere voornemens van de Commissie. Zo wordt het werken met
meerjarige beheerplannen voortgezet. De voorzorgsbenadering wordt
toegepast en de ecosysteem-benadering wordt in het visserijbeheer
geïmplementeerd. Meerjarenplannen dienen gebaseerd te zijn op
wetenschappelijke advisering en worden waar mogelijk niet per visbestand maar per groep bestanden opgesteld.
Het kabinet wil bij het opstellen van meerjarenplannen prioriteit geven
aan die (groep van) bestanden die zich buiten veilige biologische grenzen
bevinden. Evenals in het huidige GVB worden overigens enkele uitzonderingen voor kleine vaartuigen toegestaan. Er is echter geen sprake van
differentiatie van het GVB tussen grootschalige en kleinschalige visserij.
Tenslotte is het kabinet positief over het feit dat de basisverordening voor
een aantal onderdelen van het GVB nu de kaders stelt.
De Nederlandse inzet zal in lijn zijn met de Nederlandse inzet in de
onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader voor 2014–2020.
Dit is een substantiële vermindering van de Nederlandse afdrachten aan
de EU en een hervormde begroting die is toegespitst op de prioriteiten
van dit decennium. Binnen dit kader is er ruimte om inhoudelijk actief in
te spelen op het verloop van de onderhandelingen.
In het vervolg van deze brief wordt meer specifiek ingegaan op een aantal
specifieke onderdelen van de hervormingsvoorstellen.
Aanlandingsplicht
De Commissie wil een aanlandingsplicht instellen voor alle gequoteerde
vissoorten. Het kabinet wil inzetten op het voorkomen van ongewenste
bijvangst door meer selectief te gaan vissen met de modernste visserijtechnieken (hiermee wordt uitvoering gegeven aan de motie van Van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

3

Veldhoven c.s.1 ). Een aanlandingplicht is daarbij het sluitstuk (uitvoering
van motie Ouwehand2). Het kabinet is van mening dat de nieuwe aanpak
uitvoerbaar moet zijn voor zowel de visserijsector als voor de overheid.
Daarvoor is een gedifferentieerde en gefaseerde aanpak nodig, zodat de
aanlandingsplicht toegesneden op de soort visserij en visserijpraktijk in
lidstaten kan worden ingevoerd. Het tijdpad moet realistisch zijn. Bij de
invoering van een aanlandingsplicht moet bovendien rekening worden
gehouden met de biologische situatie van de visbestanden en het
gemengde karakter van de (Nederlandse) visserij. Dit mede conform de
motie Koopmans c.s.3 om quota beter te laten aansluiten op de gemengde
visserij. Daarnaast is handhaafbaarheid en controleerbaarheid van de
aanlandingsplicht essentieel. De aanlandingsplicht moet niet alleen
betrekking hebben op de bijgevangen gereguleerde soorten. Nadere
uitwerking moet leiden tot een eenvoudig controleerbaar en
handhaafbaar systeem. Hierbij betrek ik de uitkomsten van het onderzoek
in het kader van de motie Slob c.s.4 waarover ik u voor de begrotingsbehandeling zal informeren. Over de uitvoering van de motie Koppejan c.s.5
kan ik melden dat ik IMARES heb gevraagd om de beschikbare cijfers op
een rij te zetten en te beoordelen of de onderzoeksresultaten nog actueel
zijn.
Het LEI heeft opdracht gekregen om de ecologische en economische
consequenties in kaart te brengen. Hierover zal ik vervolgens met de
sector overleg voeren. Datzelfde geldt voor het zoeken naar oplossingen
door innovatie en de aanpassing van regelgeving.
Introductie van een aanlandingsverplichting betekent dat het huidige
systeem van aanlandingsquota wordt vervangen door een systeem van
vangstquota.
Het kabinet acht het tenslotte van belang dat de nieuwe technische
maatregelen van kracht worden vóór de inwerking treding van de
aanlandingsplicht. Doorgaan met de huidige verordening voor technische
maatregelen verplicht vissers immers ondermaatse vis over boord te
zetten. De nieuwe verordening voor technische maatregelen moet verder
de pulsvisserij als reguliere visserijtechniek toestaan.
Regionalisering
Met betrekking tot de Commissievoorstellen op het terrein van regionalisering is het kabinet van mening dat deze met dit voorstel van de grond
kan komen. Een uitwerking om dit regionale spoor zo optimaal mogelijk te
gebruiken ontbreekt echter.
Het kabinet staat een model voor ogen waarbij de Raad van ministers en
het EP eerst algemene uitgangspunten, randvoorwaarden en de lange
termijn doelen vaststellen. De uitwerking van de plannen kan dan op
regionaal niveau plaatsvinden. Vervolgens zijn het de lidstaten die – op
regionaal niveau – over deze plannen besluiten. Daarbij moeten de
Regionale Advies Raden een belangrijke adviserende rol krijgen bij het
uitwerken van de regionale plannen en qua samenstelling (sector,
maatschappelijke organisaties en onderzoek) en financiering voldoende
worden toegerust.
De uiteindelijke plannen moeten ter goedkeuring aan de Raad worden
voorgelegd, zodat deze eindverantwoordelijke kan blijven. Dit is vooral
vanwege het borgen van de kwaliteit van de plannen en het Europese
level playing field belangrijk.
Toegang tot de bestanden/overdraagbare visconcessies
1

Kamerstukken 2010/2011, 32 500 XIII, nr. 57.
Kamerstukken 2009/2010, 32 201, nr. 5.
3
Kamerstukken 2010/2011, 21 501-32, nr. 462.
4
Kamerstukken 2010/2011, 29 675, nr. 111.
5
Kamerstukken 2010/2011, 29 675, nr. 126.
2

Het kabinet staat waar het gaat om een duurzaam beheer van de
visbestanden sympathiek tegenover de invoering van het principe van
individueel overdraagbare visserijconcessies. Met de introductie van
dergelijke visserijconcessies is sprake van meer marktwerking in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

4

beheer van de visserijmogelijkheden. Ook leidt een dergelijk systeem tot
grotere uniformiteit in de uitvoering van het beleid en meer transparantie
in het beheer door de lidstaten. Een belangrijke randvoorwaarde voor een
goed functioneren is dat deze visserijconcessies in comanagement
worden beheerd.
Het kabinet is wel van oordeel dat de invulling en uitwerking van het
systeem van overdraagbare visserijconcessies aan de lidstaten moet zijn.
Het kabinet is geen voorstander van een op Europees niveau ingevuld
systeem van individueel overdraagbare visserijconcessies (ITQ’s).
Met betrekking tot overdracht van visserijconcessies tussen lidstaten
onderling is het kabinet van mening dat deze alleen van tijdelijke aard
kunnen zijn.
Een permanente overdracht van visserijconcessies tussen lidstaten kan
immers leiden tot wijziging van de relatieve stabiliteit, de vaste verdeling
van de quota over de lidstaten. Relatieve stabiliteit is één van de pijlers
onder het GVB. Het is voor Nederland van belang deze te handhaven.
In het voorstel vallen naast quota ook zeedagen onder dit systeem. Het
kabinet is tegenstander van opeenstapeling van verschillende beheersystemen.
Waar het kabinet ook aandacht voor wil is dat het voorstel onder meer
betekent datalle gereguleerde bestanden gecontingenteerd moeten
worden, dus ook soorten waarvoor Nederland relatief kleine quota heeft.
Dit is niet alleen niet noodzakelijk, maar leidt to lastenverzwaring en
vergaande uitvoerings- en administratieve lasten. Bovendien mag een
vaartuig pas de visserij uitoefenen als het beschikt over voldoende
vangstmogelijkheden om de verwachte vangsten af te dekken. Dit
noodzaakt tot gedwongen herschikking van quota en kan gevolgen
hebben voor de vermogensopbouw van bedrijven. Bovendien zal een
dergelijke herschikking leiden tot bezwaar- en beroepsprocedures.
Nederlandse vissers hebben immers veel geïnvesteerd in individueel
overdraagbare quota.
Beheer van vlootcapaciteit
Evenals de Commissie acht het kabinet beheersing van de vlootcapaciteit
essentieel. Het nieuwe GVB zal dan ook voldoende waarborgen moeten
bevatten om uitbreiding van de vlootcapaciteit te voorkomen. De
Commissie gaat ervan uit dat het werken met overdraagbare visserijconcessies leidt tot reductie van de vlootcapaciteit. Het kabinet wil een
onderbouwing daarvan door de Commissie.
In het voorstel is geen entry/exit-regime opgenomen. Hierdoor vreest het
kabinet dat dit in combinatie met uitzonderingsregels voor capaciteitsplafonds kan leiden tot uitbreiding van de capaciteit. Vooralsnog gaat het
kabinet ervan uit dat dit niet de bedoeling van de Commissie is, maar het
kabinet acht een toelichting van de Commissie noodzakelijk.
De Commissie kiest niet voor sanering. Het kabinet steunt dit en kiest voor
de blijvers in plaats van de wijkers. Wel is het kabinet van mening dat bij
sommige Europese visserijen de overcapaciteit dusdanig groot is dat ze
verduurzaming in de weg staat.
Visserij buiten de EU-wateren
Het kabinet ondersteunt de ambities van de Commissie met betrekking tot
de visserij buiten de Europese wateren. Regionale Visserijbeheerorganisaties (RVO’s) en partnerschapsovereenkomsten tussen EU en derde
landen moeten het platform en de instrumenten bieden voor verduurzaming van het mondiale visserijbeheer en voedselzekerheid. Versterking
van het functioneren van de RVO’s, met een actieve rol van de EU daarin,
moet helpen om de visserij wereldwijd verder te verduurzamen. Dit om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

5

een balans te creëren tussen economische doelen, toekomstperspectieven
voor de mensen die afhankelijk zijn van de visserij en bescherming van
waardevolle, kwetsbare ecosystemen. Visserijpartnerschappen moeten
een belangrijk kader bieden voor een verantwoorde en duurzame visserij
in gebieden buiten de EU waar EU-vaartuigen actief zijn.
Zij moeten bijdragen aan het in stand houden van visbestanden, bescherming van de voedselzekerheid en werkgelegenheid van de lokale
beroepsbevolking en verdere ontwikkeling van de locale visserijsector. Zij
dienen gebaseerd te zijn op het MSY-principe en rekening te houden met
het ecosysteem. EU-vaartuigen zouden alleen mogen vissen op een
surplusgedeelte binnen de bestanden (het gedeelte waarop het
partnerland niet zelf wil vissen). Hiermee wordt uitvoering gegeven aan
de motie Polderman en Irrgang1.
Het kabinet is van mening dat de doelstellingen die voor de EU-wateren
worden afgesproken, ook moeten gelden voor de wateren daarbuiten. Dat
is in het Commissievoorstel niet helder. Het kabinet zal zich ervoor
inzetten dat het voorstel van de Commissie om op basis van de
uitkomsten van wetenschappelijke audits te besluiten om afspraken in
visserijakkoorden te focussen op bestanden, waar de wetenschappelijke
kennis voldoende is en de totale visserijinspanning bekend is, wordt
overgenomen.
Ook zal het kabinet erop aandringen dat het externe EU-beleid derde
landen helpt bij het opzetten van een eigen duurzaam visserijbeleid en
daarmee het creëren van perspectief voor voedselvoorziening, werkgelegenheid, duurzame bevissing en toegang tot belangrijke markten. Daarom
dient bij toekomstige onderhandelingen over partnerschappen voldoende
informatie beschikbaar te zijn over de mate waarin partnerschappen ten
gunste komen van de betreffende landen en hun plaatselijke bevolking. Zij
dienen regelmatig te worden geëvalueerd.
Het kabinet wil zich er ook voor inzetten dat de voorstellen inzake de
exclusiviteitclausule en de grotere bijdrage van de private sector in de
kosten voor toegang overeind blijven. Het uitgangspunt voor financiering
van visserijpartnerschappen is: publieke financiering voor publieke taken
en private financiering voor private activiteiten. De samenwerking tussen
overheid en bedrijfsleven bij visserijpartnerschappen en de kansen die
publiekprivate samenwerking kan bieden, is onderbelicht.
Koppeling milieu en visserij

1
2

Kamerstukken 2009/2010, 21 501-32, nr. 392.
Kaderrichtlijn Mariene Strategie.

Het is voor het kabinet van belang dat het GVB adequate instrumenten
bevat om de visserijgerelateerde doelen in andere beleidsvelden te
realiseren. Het gaat dan bijvoorbeeld om de relevante beleids- en
beheerelementen ter bereiking van de Goede Milieu Toestand onder de
KRM2 en die voor Natura 2000-gebieden. Het voorstel van de Commissie
strookt maar ten dele met de Nederlandse visie. Positief is dat integratie
van de eisen uit de EU-milieuwetgeving in het visserijbeleid als algemene
doelstelling is opgenomen. Nadeel is dat deze doelstelling in algemene
termen is geformuleerd. Ook is de koppeling met milieuwetgeving niet
meegenomen als algemeen beginsel van goed bestuur. Het voorstel
beperkt zich tot visserijmaatregelen in beschermde gebieden, terwijl de
KRM en de VHR het noodzakelijk maken om ook buiten die gebieden
generieke maatregelen ten aanzien van de visserij te kunnen treffen.
Over de visserijactiviteiten in de beschermde gebieden zegt het voorstel
dat de impact van visserijactiviteiten op deze gebieden «gematigd» dient
te worden. Voor het kabinet is het van belang dat het GVB ook bijdraagt
aan het realiseren van de natuur- en milieudoelstellingen.
Het spanningsveld als gevolg van het Europese karakter van de GVB
gerelateerde maatregelen en de nationale werking van de natuur- en
milieuwetgeving leidt tot verschillen in behandeling tussen de eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

6

onderdanen en die van de andere EU lidstaten. Daar moet een oplossing
voor worden gevonden.
Marktordening
Met het afschaffen van doordraai komt de Commissie aan een belangrijk
punt van Nederland tegemoet. Aan de wens van Nederland om minimumcriteria voor duurzaamheidlabels op te stellen heeft de Commissie
vooralsnog geen gehoor gegeven. Zij heeft echter wel een opening
geboden. Het marktinformatiesysteem zal marktgegevens gaan verzamelen. Vraag voor het kabinet is of dit een taak van de overheid is.
Opvallend is dat het instrument van tariefcontingenten niet is opgenomen
in de nieuwe marktordening. Het kabinet wil de Commissie om toelichting
vragen waarom dit niet is gebeurd, gezien de gevolgen voor de verwerkende industrie en mogelijk ook voor ontwikkelingslanden.
Het kabinet zal de Commissie verder vragen te verhelderen of met het
collectieve fonds voor opslag, waarmee zij de rol van producentenorganisaties wil versterken ook publieke middelen zijn gemoeid. Het kabinet zet
vraagtekens bij een opslagregeling met publieke financiering, maar
realiseert zich dat het onder strikte voorwaarden – tijdelijkheid, alleen in
crisissituaties en in cofinanciering – wenselijk kan zijn een dergelijk
marktreguleringmechanisme voorhanden te hebben. Hiervoor zal dan
binnen de kaders van de EU-begroting financiering gezocht dienen te
worden.
Het vastleggen van ruimere doelen voor producentenorganisaties stemt
overeen met de Nederlandse wens. Probleem is dat de Commissie geen
instrumentarium biedt om producentenorganisaties aan te zetten
duurzaamheiddoelen te bevorderen. Het kabinet is van mening dat dit
concreter moet worden ingevuld.
Wetenschappelijke basis visserijbeheer
Het kabinet vindt dat het beheer van visbestanden zoveel mogelijk
gebaseerd moet zijn op deugdelijk wetenschappelijk onderzoek en
bestandsopnamen. Het kabinet kan instemmen met het voorgestelde
kader, maar wil een verduidelijking op het intrekken van de datacollectie
verordening.
Het ontbreekt in het voorstel aan argumentatie voor de overdracht van
bepaalde bevoegdheden naar de Commissie. Het kabinet wil hier een
nadere toelichting van de Commissie. Het voorstel om wetenschappelijk
onderzoek- en innovatieprogramma’s op elkaar af te stemmen mag niet
leiden tot overdracht aan de Commissie van nationale bevoegdheden met
betrekking tot het visserijonderzoek en financiële middelen.
Aquacultuur
Het kabinet steunt de voorgestelde aanpak van de Commissie. Nederland
heeft onlangs een actieplan visteelt opgesteld met daarin de meest
kansrijke ontwikkelingsrichting voor viskweek in Nederland. Dit actieplan
zal in het licht van de Europese vereisten in 2014 moeten worden herijkt.
Tot slot
We staan aan het begin van een onderhandelings- en besluitvormingsproces om het GVB te hervormen. De voorstellen van de Commissie zijn
een goed vertrekpunt om de discussie aan te gaan. Ik zal mij met kracht
inzetten langs de hiervoor geschetste lijnen en in nauwe samenspraak uw
Kamer en in nauw overleg met direct betrokkenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

7

Deze kabinetsreactie gaat in op de Commissievoorstellen COM (2011) 416,
417, 424, 425 en 426 d.d. 13 juli 2011. Derhalve zal er geen BNC fiche
worden opgesteld.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

8

Bijlage

Beknopt overzicht Commissievoorstellen
Commissaris Damanaki heeft de Commissievoorstellen op 13 juli jl.
gepresenteerd en in de Landbouw- en Visserijraad van 19 juli jl. toegelicht. Zij is van mening dat een radicale hervorming noodzakelijk is. Er is
sprake van overbevissing en afname van de vangsten. Grote delen van de
sector zijn niet rendabel. Door de afname van bestanden zal de economische situatie verder verslechteren en zullen banen verdwijnen.
Duurzaamheid is, naast doeltreffendheid en coherentie, één van de drie
pijlers van het nieuwe beleid dat de Commissie voorstaat.
Het pakket voorstellen van de Commissie bevat een overkoepelende
mededeling, een basisverordening, een mededeling over de externe
dimensie van het GVB en een verordening voor het marktbeleid.
Voorstellen ten aanzien van het financiële instrumentarium volgen in het
najaar vanwege de relatie met de totstandkoming van het Meerjarig
Financieel Kader van de EU voor de periode 2014–2020.
De Commissie stelt op een aantal onderdelen van het visserijbeleid grote
en ambitieuze veranderingen voor.
Aanlandingsplicht/discardban
Het Commissievoorstel maakt een beperkt deel van de visbestanden
aanlandingsplichtig. Deze verplichting geldt ook voor visserij buiten
EU-wateren. De Commissie wil de verplichting in fasen invoeren:
– per 1 januari 2014 pelagische bestanden (bijvoorbeeld haring, makreel)
inclusief tonijn,
– per 1 januari 2015 kabeljauw, heek en tong,
– per 1 januari 2016 overige rond- en platvisbestanden (waaronder
schol) en een aantal diepzeebestanden.
De Raad van ministers en het Europees Parlement (EP) kunnen het aantal
vissoorten dat onder de aanlandingsplicht valt uitbreiden. Bij de
toewijzing van visserijmogelijkheden mogen lidstaten vissers stimuleren
selectief vistuig gebruiken om zo ongewenste bijvangsten te voorkomen.
Verder wil de Commissie minimummaten voor vis invoeren. Vis onder
deze maat mag alleen in vismeel of huisdiervoedsel worden verwerkt.
Regionalisering
In het voorstel van de Commissie kunnen lidstaten gemachtigd worden
om in het kader van de meerjarenplannen en/of het technische maatregelenkader maatregelen te nemen voor hun eigen vloot. Deze mogen niet
minder beperkend zijn dan de EU-regelgeving. Lidstaten moeten de
maatregelen binnen drie maanden na inwerkingtreden van bijvoorbeeld
een meerjarenplan melden bij de Commissie. Na deze periode is er geen
inbreng meer mogelijk en is de Commissie bevoegd zelf maatregelen te
nemen. De Commissie zal de effectiviteit van regionale maatregelen
periodiek evalueren. Bij twijfels kan zij lidstaten vragen maatregelen te
schorsen en zelf maatregelen nemen. De Raad en het EP hebben hier geen
rol.
Voor de Regionale Advies Raden , zogenoemde RACs (Regional Adivsory
Councils) en de wijze waarop zij worden ingeschakeld bij het besluitvormingsproces verandert er in de voorstellen niet veel.
Toegang tot de bestanden/overdraagbare visconcessies
De Commissie wil dat de lidstaten hun nationale visserijmogelijkheden op
nationaal niveau beheren en dat zij dit doen op basis van overdraagbare
visconcessies (Individual Transferable Quota, ITQ-systeem). Zij is van
oordeel dat het voorgestelde beheersysteem leidt tot vermindering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

9

vlootcapaciteit. Deze betreffen procentuele aandelen in quota, maar ook
aandelen in visserijinspanning (zeedagen). Het voorstel is van toepassing
op vaartuigen groter dan 12 meter en vaartuigen kleiner dan 12 meter met
getrokken tuig. Visserijmogelijkheden in het kader van partnerschapsakkoorden met derde landen zijn uitgezonderd. Toedeling zal moeten
geschieden op basis van transparante criteria, waarbij rekening wordt
gehouden met de verwachte vangstsamenstelling van vaartuigen.
Concessies kunnen worden ingetrokken als daar drie jaar geen gebruik
van is gemaakt. Collectieve vormen van beheer van deze concessies door
producentenorganisaties bijvoorbeeld, zijn mogelijk. Lidstaten mogen de
concessies op tijdelijke basis verlenen (minimaal 15 jaar). Een vaartuig
mag pas de visserij uitoefenen als het beschikt over voldoende visserijmogelijkheden om daarmee de verwachte vangsten af te dekken. De
visserijconcessies mogen in elk geval binnen lidstaten worden overgedragen (op basis van transparante en objectieve criteria) en binnen en
tussen lidstaten onderling geleased. Niet duidelijk is of overdracht tussen
lidstaten ook permanent van aard mag zijn.
Beheer van vlootcapaciteit
In het voorstel van de Commissie moeten lidstaten zorgen dat de
capaciteit van hun vissersvloot in overeenstemming is met de visserijmogelijkheden. De bestaande capaciteitsplafonds (in kiloWatts en Bruto
Register Tonnen) blijven bestaan. Deze plafonds worden verlaagd met
publiek gefinancierde sanering.
Het bestaande entry/exit-regime, waarbij een vaartuig alleen aan de vloot
mag worden toegevoegd op voorwaarde dat dezelfde capaciteit wordt
onttrokken, wordt niet voortgezet. De Commissie kan op verzoek van
lidstaten vaartuigen, die onder een systeem van verhandelbare visrechten
vallen, uitzonderen van de capaciteitsplafonds.
Visserij buiten de EU-wateren
Bilaterale visserijakkoorden met derde landen blijven wat de Commissie
betreft het kader voor visserijactiviteiten buiten de EU-wateren. In de
akkoorden wordt de exclusiviteit voor EU-vaartuigen expliciet vastgelegd.
Daarmee wordt het afsluiten van private akkoorden naast EU-akkoorden
onmogelijk.
Visserijpartnerschappen moeten een belangrijk kader zijn voor een
verantwoorde en duurzame visserij buiten de EU-wateren. De Commissaris wil een nieuwe generatie partnerschappen onder de noemer
Sustainable Fisheries Agreements. Deze moeten bijdragen aan het in
stand houden van visbestanden en bescherming van de voedselzekerheid
en werkgelegenheid van de lokale beroepsbevolking. Beheer van
visbestanden dient gebaseerd te zijn op het MSY-principe en rekening te
houden met het ecosysteem. EU-vaartuigen zouden alleen mogen vissen
op een surplusgedeelte in de bestanden (het gedeelte waarop het
partnerland niet zelf wil vissen). Ook wil de Commissie de coherentie met
andere beleidsterreinen versterken. Daarom stelt zij voor interne regionale
strategieën voor duurzame visserij en een juridisch kader (inclusief
handelssancties) ter verzekering van de duurzaamheid van visbestanden
te ontwikkelen.
De Commissie wil verder het functioneren van de regionale visserijorganisaties (RVO’s) versterken. Voor de RVO’s streeft de Commissie enerzijds
naar bevordering van duurzame visserij door wereldwijd de aandacht te
richten op bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde
visserij (IUU visserij) en het verminderen van de overcapaciteit. Anderzijds
wil zij RVO’s in staat stellen bestanden beter te beheren op basis van meer
betrouwbare wetenschappelijke gegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

10

Andere punten van belang, die de Commissie voorstelt, zijn:
– meer solide wetenschappelijke adviezen en informatie over de totale
visserijinspanning in betrokken wateren en wetenschappelijke audits
bij akkoorden waarbij meerdere vissoorten betrokken zijn.
– respectering van mensenrechten als essentiële voorwaarde voor
sluiting en voortzetting van akkoorden,
– een grotere bijdrage van de reders in de kosten voor toegang,
– versterking van het EU-sanctieregime voor vissers, die afspraken in
RVO’s en bilaterale akkoorden niet naleven,
– betere integratie van het visserij-, ontwikkelings- en handelsbeleid,
– betere organisatie in het partnerland op het terrein van monitoring,
inspectie, administratieve en wetenschappelijke capaciteit,
– gezond, efficiënt financieel beheer (met intrekking van steun als
resultaten niet worden bereikt) van de sectorale steunprogramma’s.
Koppeling milieu en visserij
De integratie van het visserijbeleid met de EU-milieuwetgeving is één van
de vier hoofddoelstellingen in het Commissievoorstel. In de verdere
specificatie van de koppeling van milieu en visserij gaat de Commissie
alleen in op beschermde mariene gebieden in het kader van de Kaderrichtlijn Marien (KRM) en Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en benoemt zij
het bereiken van een Goede Milieu Toestand, zoals opgenomen in de
KRM, niet specifiek. Lidstaten moeten visserijactiviteiten hier zodanig
uitvoeren dat de impact ervan wordt «gematigd». De Commissie kan zelf
maatregelen nemen die dat effect hebben. Daarbij hebben de lidstaten
geen rol of betrokkenheid.
Marktordening
De Commissie wil een opslagregeling introduceren en het prijs- en
interventiemechanisme (doordraai) afschaffen. PO’s mogen een collectief
gefinancierd fonds oprichten ter financiering van marktplannen en het
opslagmechanisme. Ook is er bij een aanlandingsverplichting een rol voor
de PO’s weggelegd (het administreren van bijvangsten). Ten slotte wil de
Commissie een marktinformatiesysteem oprichten dat data verzamelt en
analyseert.
Verder wil de Commissie dat deconsument op visserijproducten informatie moet kunnen vinden over onder meer soort, herkomst en productiemethode. Ook dient de vangst- of oogstdatum op de verpakking te
worden vermeld. Daarnaast mag op visproducten vrijwillige informatie
worden gegeven. Hieraan kan de Commissie minimumeisen stellen.
Nieuw is dat de Commissiede rol van PO’s wil uitbreiden met bevordering
van duurzame visserij en dat er aparte producentenorganisaties voor de
aquacultuur sector komen.
Wetenschappelijke basis visserijbeheer
In de huidige situatie wordt de wetenschappelijke gegevensverzameling in
zijn geheel geregeld in specifieke datacollectie verordeningen. De
Commissie stelt voor de kapstokverordening hiervoor met ingang van
2014 in te trekken en in de basisverordening een aantal globale verplichtingen voor lidstaten met betrekking tot data op te nemen. Met ingang van
2014 komt er een meerjarenprogramma met voorschriften voor de
wetenschappelijke uitwerking hiervan. De Commissie zal bepalen hoe dit
eruit moet komen te zien. Lidstaten moeten vervolgens nationale
datacollectie, innovatie en wetenschappelijke onderzoeksprogramma’s
opzetten en op elkaar afstemmen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

11

Aquacultuur
De Commissie wil de lidstaten verplichten nationale strategische plannen
op te stellen voor de aquacultuur die de concurrentiepositie, de duurzame
ontwikkeling, de innovatie en de diversificatie van de sector stimuleren.
Financiële instrumenten
De onderhandelingen over het GVB maken voor de financiële aspecten
integraal deel uit van de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel
Kader 2014–2020. Eventuele afspraken over het toekomstig GVB dienen
dan ook niet vooruit te lopen op deze onderhandelingen. De Commissie
komt later dit jaar met aparte voorstellen voor het financiële instrumentarium voor de visserij.
De Commissie legt in haar voorstel een verband tussen financiële steun
en naleving van het GVB, zowel door de lidstaten als ondernemers.
Niet-naleving kan leiden tot schorsing of uitsluiting van subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 201, nr. 20

12