REIZIGERSGEMAK
UITGANGSPUNT ?
MAAK HET WAAR!



De problemen die reizigers ondervinden bij de intro-

2. Aflezer defect? Chipkaarthouder mag altijd mee

ductie van de OV-chipkaart worden nogal eens afge-

Het komt voor dat reizigers met een OV-chipkaart in de bus

daan als kinderziekten. Als dat waar is, heeft de OV-

met kapotte apparatuur geconfronteerd worden en de

chipkaart de bof, de mazelen en de waterpokken

chauffeur hen weigert als ze niet toevallig een strippenkaart

tegelijk.

of contant geld op zak hebben.

GroenLinks is geen tegenstander van slimme technolo-

Met een opgeladen OV-studentenkaart wilde een student de

gie om reizen gemakkelijker te maken. Los van het te

bus richting Zandvoort nemen. In de bus bleek het aflees-

grote risico dat de bestaande (en slecht beveiligde chip)

apparaat niet te functioneren. De chauffeur vroeg de student of

gekraakt wordt, levert de invoering van de huidige OV-

hij contant geld bij zich had. Dat was niet zo: hij had aan alle

chipkaart nog teveel ongemak voor reizigers.

kanten gehoor gegeven aan de oproep van overheid en
bedrijfsleven om geheel digitaal door het leven te gaan. Het

GroenLinks heeft altijd bepleit de strippenkaart voor-

antwoord van de chauffeur was even simpel als schokkend:

lopig naast de OV-chipkaart te laten bestaan, zodat

Of hij de bus dan maar wilde verlaten. Hij mocht proberen of de

reizigers een keus houden. Omdat de staatssecretaris

volgende buschauffeur hier ‘wel in zou trappen’.

ondanks alle problemen echter op volle kracht doorgaat met de OV-chipkaart, doet GroenLinks nu tien

Oplossing: leg het risico neer bij het vervoersbedrijf.

voorstellen om de OV-chipkaart voor reizigers echt

Als een aflezer in de bus kapot is, mag de

aantrekkelijk te maken.

chipkaarthouder gratis mee.

Laat service aan de reiziger dus het uitgangspunt zijn.
Vervoerders moeten zich steeds realiseren dat de

3. Afschaffen dubbel opstaptarief

reiziger niet om het nieuwe systeem heeft gevraagd en

Wie een treinreis maakt en gebruik maakt van twee vervoer-

dus niet de dupe mag worden bij het oplossen van

ders, bijvoorbeeld NS en Veolia, betaalt op dit moment twee

problemen.

keer het zogenaamde opstaptarief. Dat is gek, want een
reiziger is helemaal niet geïnteresseerd in de vraag wie hem

Alle verbetervoorstellen zijn antwoorden op reële

van A naar B vervoert. Staatssecretaris Huizinga gaf aan

klachten van reizigers, die deze hebben gemeld op de

moeite te hebben met situaties waarin er een dubbel

site www.ov-chipklacht.nl die door GroenLinks wordt

instaptarief geldt. Maar hield het bij het doen van een beroep

gehost. Sinds de eerste proef met de OV-chipkaart in

op de vervoerders om geen dubbel opstaptarief te rekenen.

Rotterdam, hebben duizenden reizigers hun klachten
en ervaringen op deze site gemeld. Deze notitie biedt

Oplossing: de staatssecretaris moet de spoorbedrijven

oplossingen voor de meest genoteerde klachten.

voorschrijven één treintarief te hanteren voor
doorgaande reizigers, dus reizigers die van NS en van

GroenLinks denkt dat alleen via veel betere service,

een regionale trein gebruik maken. Zo was het voor de

juist als er dingen mis gaan rond de chipkaart,

decentralisatie van het spoor, en biedt prima garanties

reizigers enthousiast te krijgen zijn.

voor de opbrengstverdeling tussen NS en andere
spoorbedrijven.

Staatssecretaris Huizinga hanteert steeds het credo:
“Reizigersgemak is het uitgangspunt bij de OVchipkaart”. Maar maak dat dan ook waar. Tien reële

4. Invoering maximumtarief

problemen met tien reële oplossingen

In verschillende regio’s waar de OV-chipkaart werd geïntroduceerd, werden de gebruikelijke ‘enkeltjes’ ingewisseld voor
veel duurderde wegwerkchipkaarten. Sowieso verschillen de

1. Meer afleespaaltjes

kilometertarieven en de prijzen voor enkeltjes tussen de ver-

Hoewel de OV-chipkaart in Rotterdam al een flinke tijd ver-

voersbedrijven aanzienlijk. Dat past volgens staatssecretaris

plicht is, gaat nog altijd vier procent van de transacties mis.

Huizinga allemaal binnen de tariefsvrijheid die regio’s met

Dat gebeurt vooral bij het uitchecken bij bus en tram. Niet zo

de OV-chipkaart gekregen hebben.

gek, want vooral op drukke tijden is het dringen geblazen bij
de deuropening op drukke haltes.

Oplossing: enige tariefsvrijheid is tot daar aan toe.
Maar er moet wel een grens aan zitten. Stel dus een

Oplossing: zet op de drukste haltes ook op het

maximumtarief in voor verschillende typen ritten,

opstapperron in- en uit-checkpaaltjes neer, zodat

zodat de reizigers niet de dupe worden van de

reizigers ook buiten de bus of de tram kunnen in- en

tariefsvrijheid die aanbieders van openbaar vervoer nu

uitchecken.

hebben.

2 I REIZIGERSGEMAK HET UITGANGSPUNT? MAAK HET WAAR! I JANUARI 2010

5. Desgewenst papieren factuur met overzicht

Oplossing: zorg voor een dekking van oplaadautoma-

Wie wil weten of de afgeschreven bedragen op zijn kaart

ten, die vergelijkbaar is met de kaartautomaten van

kloppen, kan dat checken bij de automaat of via een website.

NS. Die zijn door de bankgenomen zo ruim beschikbaar

Maar de dichtstbijzijnde automaat kan kilometers verderop

dat er nauwelijks rijen staan. Dat moet ook de norm

staan en vooral ouderen zijn lang niet allemaal in staat om

zijn voor de OV-chipkaart-automaten. Ook kan er meer

te gaan met de vrij ingewikkelde site www.ov-chipkaart.nl.

gedaan worden om opladen via internet te bevorderen,

Digitalisering is mooi, maar mag geen mensen uitsluiten.

bijvoorbeeld door een kleine korting te geven. Dat kan
bekostigd worden uit een besparing op extra

Alhoewel Nederland een hoog percentage internetaansluitingen

automaten.

kent, heeft nog lang niet iedereen toegang tot het net.
Bovendien zijn er nog wel de nodige vaardigheden nodig om
via www.ov-chipkaart.nl je eigen reisgegevens te checken.

8. Oude OV-studentenkaart blijft voorlopig geldig

Professor Jan van Dijk van de Universiteit Twente schat dat in

Begin november waarschuwde GroenLinks in een Kamerdebat

een stad als Rotterdam hooguit de helft van de senioren de

over de wijziging op de wet Studiefinan-ciering voor de pro-

digitale vaardigheden heeft zelf zijn of haar reisgegevens via

blemen die de LSVb en ROVER voor-zagen bij de invoering

internet te checken.

van de OV-chipkaart voor stu-denten. GroenLinks drong aan
op uitstel. Inderdaad liep de introductie niet soepel. Begin

Oplossing: stuur mensen die daar prijs op stellen eens

januari waren er nog 18.000 studenten die geen kaart had-

in de maand factuur op papier, zodat ze rustig kunnen

den ontvangen. Met het activeren van de kaarten schiet het

kijken of alles klopt.

evenmin op.
Oplossing: te vrezen valt dat de problemen op 1

6. Foute uitcheck? Mailtje aan chipkaarthouder

februari nog niet opgelost zijn. Voorlopig moet de

Wie vergeet of er niet in slaagt uit te checken, betaalt in het

‘oude’ ov-studentenkaart geldig blijven als

stads- en streekvervoer het volle bedrag van vier euro. Veel

vervoersbewijs in het stads- en streekvervoer.

mensen houden dat niet eens in de gaten en maken er geen
werk van het teveel betaalde bedrag terug te vragen.
9. Zorg voor één klachtenloket
Oplossing: stuur OV-chipkaarthouders die een zoge-

Er zijn nogal wat partijen betrokken bij de OV-chipkaart,

naamde onvolledige transactie hebben uitgevoerd een

bijvoorbeeld Trans Link Systems, de Openbaar Vervoers-

mailtje waarin ze erop geattendeerd worden dat er iets

bedrijven, de Informatie Beheer Groep en de OV-chipkaart

mis ging en waarin wordt aangegeven hoe het teveel

BV. Reizigers worden met hun klachten dikwijls van het

betaalde bedrag te declareren is. Dan kan de reiziger

kastje naar de muur gestuurd.

het makkelijk recht zetten. Zo zet je technologie in ten
bate van reizigers en niet ten kosten van hen.

Oplossing: zorg dat er één loket komt voor reizigers in
het openbaar vervoer, waarbij de verschillende partijen
achter de schermen met elkaar samenwerken om het

7. Meer automaten

gemak van de klant te dienen en klacht af te handelen.

Zeker nu studenten allemaal hun kaart activeren en steeds
meer regio’s meedoen met de kaart, neemt het aantal reizigers dat hun kaart wil opladen of zijn of haar reisgegevens

10. Baseer de tarieven op hemelsbrede afstanden

wil checken snel toe. Dat leidt tot flinke rijen bij de oplaad-

Met de OV-chipkaart gaat de reiziger betalen per afgelegde

automaten. Vervelend voor wie haast heeft en snel zijn bus

kilometer. Dat lijkt alleszins redelijk, want je rekent dan zo

of trein wil halen.

precies mogelijk af voor de reis die je maakt, preciezer dan in
het zone-systeem. Maar bussen en trams rijden vaak om,

Een reiziger uit Velzerbroek twijfelde of een reis goed was

soms flinke stukken. Dat is vanwege het lijnennetwerk niet

verlopen en wilde dat via www.ov-chipkaart.nl checken.

altijd te vermijden, maar het is niet redelijk de reiziger voor

Gelukkig is die site na maandenlange ellende weer in de lucht,

de omweg te laten betalen.

maar deze geeft alleen informatie over reizen die langer dan
zeven dagen geleden zijn gemaakt. Hij werd doorverwezen

Oplossing: baseer de tarieven op de hemelsbrede

naar een automaat. Die staat er echter niet in Velzerbroek. De

afstand die een reiziger wil afleggen.

dichtstbijzijnde automaat waar deze reiziger zijn reis kon
checken stond op Amsterdam Sloterdijk, drie kwartier reizen
verderop.

Ineke van Gent,
GroenLinks

10 VERBETERPUNTEN VOOR DE OV-CHIPKAART I 3