Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2952
Vragen van het lid Van Campen (VVD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het bericht dat de natuur in het Korenburgerveen bij
Winterswijk zich beter ontwikkelt dan voorspeld op basis van theoretische
stikstofmodellen (ingezonden 19 april 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 28 mei 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2499.
Vraag 1
Bent u bekend met het onderzoek van ECONU, waaruit blijkt dat de natuur
zich beter ontwikkelt dan verwacht op basis van theoretische stikstofmodellen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is er van andere Natura 2000-gebieden een soortgelijke inventarisatie
beschikbaar en is hierbij ook inzicht in de waterhuishouding van dit betreffende gebied, zowel natuurlijke waterstromen als onttrekking ten behoeve
van de drinkwatervoorziening?
Antwoord 2
Ja, dit is en wordt per gebied geïnventariseerd in het kader van de bestaande
cyclus van beheerplannen en het wordt nader geïnventariseerd voor het
programmeren van herstelmaatregelen (Uitvoeringsprogramma Natuur).
Vraag 3
Wat is uw reactie op de oproep van de onderzoekers die pleiten om niet
alleen te kijken naar de theoretische kritische depositiewaarden (KDW) maar
bijvoorbeeld ook naar gerichte herstelmaatregelen in de praktijk, zoals
hydrologische maatregelen?

1

ah-tk-20202021-2952
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Nieuwe Oogst, 15 april 2021, «Ecoloog: «Korenburgerveen ontwikkelt zich goed ondanks
stikstofdepositie»» (https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2021/04/15/ecoloog-korenburgerveenontwikkelt-zich-goed-ondanks-stikstofdepositie)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Die oproep sluit naadloos aan bij het door mij en mijn voorgangers gevoerde
beleid.
Vraag 4
Bent u bereid deze maatregelen op andere plekken toe te passen? Zo ja, waar
en op welke manier? Zo nee, kunt u toelichten waarom niet?
Antwoord 4
Deze maatregelen worden in hoogvenen al sinds circa 1950 genomen en zijn
met name de laatste decennia sterk geïntensiveerd. er valt op dit vlak echter
nog veel winst te behalen. De noodzaak tot het nemen van deze maatregelen
is heel duidelijk, niet alleen vanwege stikstof maar ook vanwege de klimaatproblematiek. Daarom vormen ze een prominent onderdeel van het Programma Natuur, waarvoor provincies momenteel plannen indienen.
Vraag 5
Deelt u de mening dat ieder natuurgebied zijn eigen verschillende, bijzondere
en karakteristieke soorten en habitattypen bevat en dat ieder gebied dus een
eigen gebiedsgerichte aanpak vraagt en dat alleen kijken naar KDWs en
stikstof te beperkt is en beperkend werkt? Zo ja, op welke wijze gaat u ruimte
bieden voor dit gebiedsgerichte maatwerk in de structurele aanpak stikstof?
Zo nee, kunt u toelichten waarom niet?
Antwoord 5
Inderdaad vraagt ieder gebied een eigen gebiedsgerichte, integrale aanpak.
Daarom is het Programma Natuur, naast maatregelen gericht op het
reduceren van stikstofdepositie, onderdeel van de uitwerking van de Wsn. In
de Wsn is daarom in artikel 1.12af opgenomen dat gedeputeerde staten een
gebiedsplan opstellen met een gebiedsgerichte uitwerking van de landelijke
omgevingswaarde en het programma stikstofreductie en natuurverbetering.
Dit betekent echter niet dat het ene probleem (stikstofeffecten) weggestreept
kan worden tegen het andere (verdroging). Het betekent wel dat de oplossing
van het verdrogingsprobleem ons de tijd geeft om ook het stikstofprobleem
op te lossen, voor zover het waterafhankelijke natuur betreft.
Vraag 6
Bent u bereid om een reactie te geven op de conclusies en aanbevelingen
van het rapport van ECONU en deze aan de Kamer te doen toekomen?
Antwoord 6
Uit het antwoord op vraag 3 blijkt dat ik de aanbeveling van de heer Smeets
onderschrijf. Ook de conclusies uit de notitie kan ik op hoofdlijnen onderschrijven: ze vormen in zijn algemeenheid een goede samenvatting van de
evaluatierapporten van de provincie Gelderland en van de beheerders van het
gebied.
Ik plaats daarbij wel een kanttekening. Dat sprake is van een «minimalisering» van het effect van stikstofdepositie is niet juist; zo blijkt bijvoorbeeld dat
het habitattype Actieve hoogvenen zich heeft uitgebreid, maar dat wel
degelijk effecten van stikstof zichtbaar zijn in dat habitattype, zoals een
grotere bedekking van grassen dan van nature het geval is. Bij de Blauwgraslanden is dat nog veel duidelijker, omdat hier het positieve effect van de
maatregelen nog onvoldoende is. En het positieve effect van waterhuishoudkundige maatregelen is eindig, wat betekent dat de negatieve effecten van
stikstof op termijn niet meer opgevangen zullen worden door de verbetering
als gevolg van de genomen waterhuishoudkundige maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2