Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

30 420

Emancipatiebeleid

Nr. 222

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 april 2015
In het VAO Emancipatie van 2 april jl. heeft afgevaardigde mevrouw Van
Ark een motie (Kamerstuk 30 420, nr. 221) ingediend (Handelingen II
2014/15, nr. 71, VAO emancipatie). De motie is door uw Kamer aanvaard.
In deze brief geef ik u mijn reactie op deze motie.
Allereerst ben ik verheugd met de brede steun die er is voor diversiteit in
de top van bedrijven en organisaties. De motie benoemt dit belang
expliciet. Sinds ik in de afgelopen maanden afspraken met werkgeversorganisatie VNO-NCW heb gemaakt, heb ik van veel kanten mogen
ervaren hoe belangrijk men meer diversiteit in de top van het bedrijfsleven vindt.
De Tweede Kamer heeft bij amendement van PvdA, CDA, VVD (Kalma,
Vroonhoven-Kok en Weekers). (TK. vergaderjaar 2009–2010, 31 763, nr. 14,
ondersteund door een brede meerderheid in de Tweede Kamer van CDA,
PvdA, SP, VVD, GL, D66, PvdD, Verdonk) in de Wet bestuur en toezicht op
laten nemen dat bedrijven moeten streven naar een aandeel van
tenminste 30% vrouwen in raden van bestuur en raden van toezicht.
Ditzelfde amendement bevat een horizonbepaling, waarmee deze regeling
per 1 januari 2016 komt te vervallen. Eind 2015 zal dus de balans
opgemaakt moeten worden en moet bepaald worden welk vervolg nodig
is.
Laat ik voorop stellen dat ik het met de indiener van de motie eens ben,
dat er een aantal bedrijven reeds actief is op het gebied van werving en
selectie van vrouwen voor posities in raden van bestuur, raden van
commissarissen en raden van toezicht. Veel van deze werving- en
selectiebureaus hebben recent ook de code van Talent naar de Top
ondertekend waarmee zij hun betrokkenheid bij het streven naar
diversiteit vastleggen. Uit de feiten blijkt dat deze betrokkenheid echter tot
op heden onvoldoende effect gesorteerd heeft. In 2013 zat in 77% van de
Nederlandse raden van bestuur (RvB) en in 64% van de raden van
commissarissen (RvC) geen enkele vrouw. In Nederland is gemiddeld

kst-30420-222
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 420, nr. 222

1

8,9% van de leden van een Raad van Bestuur vrouw en 11,2% van de
commissarissen. Slechts 5,3% van de bedrijven die vallen onder de Wet
hebben de streefcijfers uit de wet voor zowel de RvB als de RvC gerealiseerd.
Nederland wordt binnen Europa links en rechts ingehaald. Zonder extra
inzet zal het nog tot 2027 duren voor het wettelijk streefcijfer van een
aandeel vrouwen in topposities van dertig procent wordt gehaald.
De top van ons Nederlandse bedrijfsleven heeft hiermee een groot
probleem. Niet alleen omdat Nederland, de gelijkwaardigheid van
mannen en vrouwen hoog in het vaandel heeft en dit niet over zijn kant
kan laten gaan. Maar vooral ook omdat we geen recht doen aan veel
potentieel talent, in een tijd dat we het harder nodig hebben dan ooit. Een
diverse organisatie maakt je vitaal, creatief en duurzaam. De top van een
organisatie heeft daarbij een belangrijke voorbeeldfunctie. Ik ben ervan
overtuigd dat er echt alléén iets verandert als ondernemers hun nek
uitsteken, buiten de gebaande paden denken. En alternatieven bedenken
om, ook buiten hun eigen netwerk, talentvolle vrouwen aan zich te
binden. De diversiteit in topfuncties neemt echter zo langzaam toe dat de
voorzitter van VNO-NCW, Hans de Boer, en ik het nodig achten om dit
actief te blijven agenderen bij het bedrijfsleven. Zo hebben wij eind vorig
jaar een bijeenkomst georganiseerd met werving- selectiebureaus en een
aantal grote beursgenoteerde bedrijven over het geringe aantal vrouwen
aan de top van organisaties. Een van de belangrijkste thema’s dat tijdens
die sessie naar voren kwam was de noodzaak tot het zichtbaarder maken
van vrouwelijk potentieel voor topfuncties. Daarom hebben we besloten
een databank op te zetten.
Dat meer aandacht nodig is blijkt uit de cijfers maar blijkt ook uit de
reacties die wij ontvingen: bedrijven die zeggen «de topvrouwen zijn niet
te vinden» en topvrouwen die aangeven «we worden niet benaderd».
Aanleiding voor de voorzitter van VNO-NCW en voor mij om zelf onze nek
uit te steken en buiten gebaande paden, die tenslotte tot op heden te
weinig effectief bleken, te treden. Met als uitgangspunt het zichtbaarder
maken van talentvolle vrouwen om zo een breder bewustzijn te creëren en
blinde vlekken weg te nemen. Belangrijk om daarbij te benadrukken is dat
de rol van bedrijven of van de werving- en selectiebureaus niet wordt
overgenomen.
In mijn brief van 5 februari jl. heb ik reeds toegelicht dat het programma
zich eveneens richt op de rol van de werving- en selectiebureaus. Die
hebben een essentiële schakelfunctie bij het vervullen van de vacatures
waar het hier om gaat. Het gaat er om de effectiviteit van de werving van
vrouwen en het invullen van vacatures door vrouwen te vergroten.
Wervingsbureaus die toezeggen bij hun long list zeker 50% vrouwen op te
nemen krijgen toegang tot het bestand met namen. De databank biedt hen
dan toegang tot een rijk bestand aan vrouwen die vanuit het bedrijfsleven
zelf als «board ready» zijn aangemerkt. De topvrouwendatabase vergroot
de mogelijkheid dat hun inspanningen op het gebied van diversiteit aan
de top ook daadwerkelijk slagen.
Ik heb dus samen met het bedrijfsleven het initiatief genomen om
talentvolle vrouwen zichtbaarder te maken. Om een einde te maken aan
de discussie dat er niet genoeg geschikte vrouwen voor deze functies
zouden zijn en het bedrijfsleven op weg te helpen bij de worsteling met de
vraag hoe het aantal vrouwen in topfuncties te verhogen. Leidend bij deze
gezamenlijke inzet is dat we niet afwachtend achterover willen leunen. Dat
zou tenslotte kunnen leiden tot de conclusie later dit jaar dat de resultaten
ten aanzien van diversiteit in topfuncties te zeer achterblijven waardoor de
druk om te komen met verdergaande maatregelen zal toenemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 420, nr. 222

2

Uit het debat en de motie leid ik af dat er veel onduidelijkheid bestaat over
de organisatie van de databank en de rol van de overheid daarbij. Daarom
wil ik u in deze brief precies uiteenzetten wat we wel en niet doen. De kern
van mijn betoog daarbij is dat de overheid géén headhunter is en dat
evenmin marktverstoring optreedt. Wij hebben wel actief het onderwerp
van diversiteit geagendeerd. In mijn brief aan uw Kamer d.d. 5 februari
2015 heb ik deze aanpak toegelicht en geschetst dat een van de hoofdlijnen van die aanpak het verzamelen is, van een bestand met namen van
potentieel geschikte vrouwen via een beroep op zittende commissarissen
(zowel mannen als vrouwen). De voorzitter van VNO-NCW en ik hebben
de commissarissen van de top 200 van het bedrijfsleven opgeroepen om
in hun netwerk «board ready» vrouwen te identificeren die nog geen
zitting hebben in een raad van commissarissen of raad van bestuur, met
hen het gesprek aan te gaan en – indien zij daarmee instemden – hen aan
te melden voor de topvrouwendatabank. Het doel daarbij is om buiten de
kleine kring van bekende namen van topvrouwen nieuw talent zichtbaar te
maken.
Er is vanuit het bedrijfsleven door veel commissarissen positief gereageerd. Dat wordt zichtbaar in het grote aantal namen van vrouwen dat zij
hebben aangemeld die geschikt zijn voor de top van ons bedrijfsleven
(«board ready» vrouwen). Ook hebben veel (top)vrouwen positief
gereageerd. De positieve respons is daarmee groot. De afgelopen vier
maanden zijn ruim 700 vrouwen aangemeld. Dat zijn vrouwen die willen,
kunnen en niet meer gemist mogen worden in een wervingstraject.
Om deze opbrengst aan namen veilig te stellen ten behoeve van het
wervingsproces door bedrijven is door mij – na een offerte proces – de
opdracht verleend aan het Nationaal Register tot het beheer van de
databank. Bij het Nationaal Register is de databank apart gepositioneerd
als Topvrouwen.nl. Voor het Nationaal Register als wervings- en selectiebureau gelden precies dezelfde voorwaarden als voor andere wervingsen selectiebureaus. Er is hierbij vanaf het begin kritisch gestuurd op
rolzuiverheid (waartoe het voorkomen van marktverstoring kan worden
gerekend) en privacyaspecten. Daar zijn goede afspraken over gemaakt,
die mij het vertrouwen geven dat deze aspecten zijn gewaarborgd. De
afgesproken werkwijze houdt in dat het werving- en selectieproces een
zaak is van het bedrijfsleven zelf. Van werving- en selectiebureaus wordt
gevraagd dat zij zich bij een vacature committeren aan een long list
waarop vijftig procent vrouwen staan. Als zij zich daaraan committeren,
dan krijgen zij toegang tot de databank. Daarnaast is er een klankbordgroep gevormd waarin werving- en selectiebureaus en onafhankelijke
experts zitting hebben. Deze klankbordgroep fungeert als forum van
«kritische vrienden». Alle aspecten die relevant zijn met betrekking tot de
databank worden besproken. Natuurlijk zijn de leden van de klankbordgroep erop gespitst om marktverstoring uit te sluiten. Ik heb er daarom
het volste vertrouwen in dat de databank niet leidt tot marktverstoring. Dit
wordt ook zorgvuldig gemonitord.
Voor een aantal werving- en selectiebureaus dat zich specifiek toelegt op
het bemiddelen van vrouwen naar topfuncties, zie ik dit als belangrijke
erkenning en waardering voor het werk dat zij doen. Zij hebben op dit
gebied ervaring en expertise die hen op dit onderwerp een belangrijke
voorsprong geven. Ik verwacht dat de databank ook voor hen nieuwe
namen zal toevoegen zodat dit initiatief ook voor hen bijdraagt aan een
vergroting van de opties om goede vrouwen voor te dragen.
De privacy van de vrouwen in de databank is voor mij een belangrijk punt.
Een vrouw die aangemeld wordt of zichzelf aanmeldt bij de databank
krijgt daarom het verzoek om door middel van een inlogcode zelf haar
gegevens te uploaden. Op die manier is zeker gesteld dat de databank

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 420, nr. 222

3

alleen die namen en gegevens bevat die vrouwen zelf daar inzetten.
Vrouwen met een endorsement van een zittend commissaris worden
opgenomen in de databank als «board ready». Vrouwen die wel de
ambitie hebben maar nog niet beschikken over een endorsement krijgen
het verzoek zich te wenden tot een zittend commissaris om een dergelijk
endorsement te verkrijgen. Indien aan de orde krijgen zij ook informatie
over hoe zij hun ambitie kunnen verwezenlijken door middel van
bijvoorbeeld het volgen van een opleiding en wordt hen soms geadviseerd eerst nog meer aanvullende ervaring op te doen voor zij echt board
ready zijn. Zodra zij als board ready in de databank zijn opgenomen zijn zij
voor werving- en selectiebureaus die voor een concrete vacature op zoek
zijn naar kandidaten voor een topfunctie in een RvB of RvC vindbaar, als
dat bureau zich committeert aan een long list van 50% vrouwen.
Met deze nadere informatie hoop ik dat ik de misverstanden, waarop naar
mijn idee het dictum van de motie is gebaseerd, heb kunnen wegnemen.
Een stopzetting per direct is bovendien in praktische zin problematisch en
is zeker ook naar de vrouwen in de databank toe ongewenst. Ook wil ik de
goodwill die het programma tot nog toe heeft opgeleverd bij het
bedrijfsleven en bij veel vrouwen niet tenietdoen.
In oktober zal ik de balans opmaken en uw Kamer daarover berichten.
Daarin komt in elk geval aan de orde welke opbrengsten het programma
heeft opgeleverd en welke voortgang is waar te nemen. Tevens is dat naar
mijn idee het moment met u van gedachten te wisselen over de toekomst
van de databank. Dit in samenhang met het aflopen van de bepaling in de
Wet bestuur en toezicht.
Zoals u weet ben ik voor maatwerk en zelfregulering waar het gaat om het
streven naar meer vrouwen naar de top. Ik hoop daarom dat met deze
impuls echt een stap in de goede richting wordt gezet. Zoals ik eerder heb
aangegeven zie ik dwingende maatregelen als een paardenmiddel. Maar
als er niets verbetert, dan sluit ik niet uit dat de druk op dwingende
bepalingen toeneemt. Mede op basis van de bereikte resultaten van het
programma zal de discussie gevoerd kunnen worden of continuering of
aanpassing van de Wet bestuur en toezicht wenselijk is.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 30 420, nr. 222

4