Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 138

NADER VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 12 april 2012
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake de brief van
31 augustus 2011 over de stand van zaken inzake de beleidsagenda
openbaar onderwijs in het primair onderwijs en het verslag schriftelijk
overleg hierover (Kamerstuk 31 293, nrs. 112 en 131). Bij brief van 12 april
2012 heeft de minister deze beantwoord. Vragen en antwoorden zijn
hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie,
Bošnjaković-van Bemmel

kst-31293-138
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 293, nr. 138

1

Inhoudsopgave
Blz.
I

II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
–
Aangekondigd wetsvoorstel
–
Verkenning bestuursvormen
–
Samenvattend
Reactie van de minister

2
2
2
2
3

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het verslag van het schriftelijk overleg over de stand van zaken inzake
de beleidsagenda openbaar onderwijs in het primair onderwijs en de brief
van de minister van 31 augustus 2011. Zij hebben echter nog wel de
behoefte om enkele vragen te stellen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het verslag van
het schriftelijk overleg over de stand van zaken inzake de beleidsagenda
openbaar onderwijs in het primair onderwijs en de voorliggende brief van
de minister.
Aangekondigd wetsvoorstel
De leden van de PvdA-fractie hebben enkele vragen over het aangekondigde wetsvoorstel inzake stichting en opheffing van openbare basisscholen. De leden hechten aan een genoegzaam aanbod van openbaar
onderwijs, zoals ook in artikel 23 van de Grondwet wordt genoemd. Zij
vinden dat er ook bij een juridisch zelfstandig bestuur niet lichtzinnig mag
worden overgegaan tot vrijwillige opheffing van openbare scholen, zeker
niet als het de laatste openbare school in een woonkern betreft. Een
school hoeft naar de mening van deze leden niet te worden opgeheven als
de gemeenteraad de school toch in stand wil houden. Hoe wil de minister
straks met haar wetsvoorstel nader gestalte geven aan de grondwettelijke
eis dat de gemeenteraad verantwoordelijk is voor «een genoegzaam
aantal openbare scholen» in de gemeente?
Kunnen de ouders bij opheffing met instemming van de gemeenteraad
weer een verzoek tot opneming van een openbare school op het gemeentelijk plan van scholen doen, zo vragen de voornoemde leden.
Verkenning bestuursvormen
De leden van de PVV-fractie kunnen zich niet volledig vinden in de
toelichting met betrekking tot een mogelijke nadere verkenning van
bestuursvormen voor verzelfstandigd onderwijs en het toezicht door de
gemeente. Voor de introductie van de vereniging als bestuursvorm voor
het openbaar onderwijs voelt de minister weinig, aangezien VOS/ABB
(besturenorganisatie voor het openbaar onderwijs) en VOO (oudervereniging) geen voorstanders zijn en de bereidheid van ouders om actief
deel te nemen in verenigingen toch al terugloopt. De leden vragen of er
juist niet sprake hoort te zijn van aansporing van ouders omtrent
deelname in verenigingen in plaats van de terugloop van ouders te
accepteren.
Samenvattend
De leden van de PVV-fractie merken op dat in de beleidsreactie naar
aanleiding van de adviezen van de Onderwijsraad en de bijzonder
hoogleraren ingegaan zal worden op het meten van de belangstelling van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 293, nr. 138

2

ouders. Toegezegd is deze reactie begin 2012 toe te zenden. De leden
vragen wanneer deze reactie aan de Kamer wordt toegezonden.
II Reactie van de minister
Aangekondigd wetsvoorstel
Met de leden van de PvdA-fractie ben ik van mening dat de gemeente
haar verantwoordelijkheid voor voldoende openbaar onderwijs altijd moet
kunnen waarmaken. Ook onderschrijf ik het standpunt dat een zelfstandig
bestuur niet te lichtzinnig mag omgaan met de vrijwillige opheffing. Dit
punt kwam ook naar voren in de onlangs gehouden internetconsultatie bij
het wetsvoorstel stichten en opheffen openbare scholen en verlenging
opheffingstermijn in het primair onderwijs. Naar aanleiding hiervan is het
conceptwetsvoorstel aangepast. In eerste instantie zou één overlegmoment tussen gemeente en bevoegd gezag plaatsvinden over de
mogelijkheid om de openbare school over te kunnen nemen. In plaats
daarvan wordt nu voorgesteld dat een voorgenomen vrijwillige opheffing
een (school)jaar van te voren bij de gemeente wordt gemeld. Hierdoor kan
de gemeente bezien of zij de school wil overnemen. Als de gemeente
uiterlijk 1 februari voorafgaand aan de beoogde sluitingsdatum beslist dat
zij de school overneemt, wordt de school aan de gemeente overgedragen.
Als de gemeente de school niet wil overnemen of geen besluit neemt dan
sluit de school.
Met betrekking tot uw laatste vraag, staat het ouders in alle gevallen vrij
om een initiatief in te dienen met als doel een openbare school voor
bekostiging in aanmerking te laten brengen.
Verkenning bestuursvormen
Tijdens het overleg heb ik aangegeven bezwaar te hebben tegen de
introductie van de vereniging als bestuursvorm voor het openbaar
onderwijs in het bestel. Belangrijkste reden is dat de introductie van de
vereniging als bestuursvorm op gespannen voet staat met de rol van de
overheid ten aanzien van het openbaar onderwijs.
In het verenigingsrecht is vastgelegd dat de algemene ledenvergadering
het laatste woord heeft. De wet op het primair onderwijs kent een aantal
voorschriften op het punt van bestuur en toezicht op openbaar onderwijs
die erop zijn gericht om de overwegende invloed van de overheid op het
openbaar onderwijs te garanderen. In de praktijk zal er dus een
spanningsveld ontstaan tussen de vereniging, haar leden en de lokale
overheid. Het wordt een complexe aangelegenheid om dit in praktische en
statutaire zin binnen een vereniging voor openbaar onderwijs goed te
regelen. De vraag is of door de vele voorschriften die noodzakelijk zijn om
de overwegende overheidsinvloed te waarborgen het doel van een
dergelijke maatregel, namelijk het verkleinen van de gepercipieerde
afstand tussen bestuur, school en ouders, daadwerkelijk wordt gehaald.
De betrokkenheid van ouders bij de school is van wezenlijk belang voor de
brede ontwikkeling van kinderen, én voor de versterking van de gemeenschapsfunctie van de school. Ik ben van mening dat dit nog meer tot
uiting komt door de persoonlijke betrokkenheid van ouders bij hun
kinderen en het onderwijs dan in formele bestuurlijke verbanden. Zoals u
weet zal ik de komende tijd sterk inzetten op versterking van ouderbetrokkenheid. In de brief aan uw Kamer van 3 april 2012 over ouderbetrokkenheid heb ik u geïnformeerd over de voortgang hiervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 293, nr. 138

3

Samenvattend
Zoals u ook zult hebben vernomen, heeft de Onderwijsraad op 5 april 2012
haar advies over artikel 23 van de Grondwet uitgebracht. In de beleidsreactie hierop zal ik ook ingaan op het advies van de bijzonder hoogleraren
en het meten van de belangstelling van ouders. Mijn voornemen is om in
het najaar van 2012 een uitgebreide beleidsreactie naar de Kamer te
sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 293, nr. 138

4