Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3272
Vragen van de leden Boswijk (CDA) en Bromet (GroenLinks) aan de Ministers
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en voor Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening over het bericht «Is de vezelhennepteelt ten dode
opgeschreven?» (ingezonden 20 mei 2022).
Antwoord van Minister Staghouwer (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
(ontvangen 27 juni 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 3051.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Is de vezelhennepteelt ten dode opgeschreven?»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat u voornemens bent om de vergroeningssubsidie van 150 euro
per hectare in 2023 stop te zetten? Zo ja, wat is daar de reden voor?
Antwoord 2
De vergroeningspremie komt op Europees niveau te vervallen in de nieuwe
GLB-periode vanaf januari 2023 (dat gaat dus voor alle lidstaten gelden), en
de ecoregeling wordt geïntroduceerd. Het blijft dan mogelijk om subsidie te
ontvangen voor ecosysteemdiensten.
Vraag 3
Klopt het dat de vergroeningssubsidie bedoeld is ter bescherming van milieu
en natuur? Zo ja, waarom bent u voornemens deze subsidie stop te zetten? Is
de subsidie niet meer nodig voor de te behalen doelen, of zijn de doelen
reeds behaald? Zo nee, worden de doelen ondanks de subsidie niet behaald
en is deze dus ineffectief? Welke andere beleidsmiddelen gaat u inzetten om
de doelen alsnog te behalen?

1

ah-tk-20212022-3272
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

RTV Noord, 17 mei 2022, «Is de vezelhennepteelt ten dode opgeschreven?»
(https://www.rtvnoord.nl/nieuws/923874/is-de-vezelhennepteelt-ten-dode-opgeschreven).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De vergroeningspremie vervalt op Europees niveau. In de nieuwe GLBperiode zet ik in op verdere verduurzaming van de landbouw en behalen van
deze doelen, o.a. middels de conditionaliteiten en de ecoregeling, zoals
uiteengezet in het Nederlandse GLB-NSP, dat in december is ingediend bij de
Europese Commissie. Om in aanmerking te komen voor de basisbetaling,
moeten boeren voldoen aan de conditionaliteiten. In deze conditionaliteiten
zijn enkele van de vergroeningseisen overgenomen. Met de ecoregeling
kunnen boeren een aanvullende subsidie ontvangen, als zij voldoende
bijdragen aan de vijf ecodoelen (klimaat, biodiversiteit, bodem en lucht,
landschap, water). Voor verdere uitleg van de systematiek verwijs ik u naar
het NSP. Op dit moment legt mijn ministerie de laatste hand aan het NSP,
zodat het definitief aan de Europese Commissie aangeboden kan worden.
Hier zal ik uw Kamer uiteraard over informeren.
De ecoregeling blijft in ontwikkeling. In 2023 zullen er 21 eco-activiteiten
opengesteld worden, de jaren daarna worden meer activiteiten toegevoegd
en worden activiteiten mogelijk specifieker gemaakt (bijvoorbeeld op een
specifiekere groep gewassen of regio gericht). Hierbij heb ik ook vezelhennep
op mijn netvlies en zal in dat verband ook de motie Bisschop (Kamerstuk
21 501-32, nr. 1446) betrekken. Mijn ministerie werkt al jaren samen met
boeren, brancheorganisaties, natuurorganisaties, mede-overheden, en
wetenschappers aan de ontwikkeling van de ecoregeling (o.a. in meerdere
pilots en praktijktoetsen) en zal dit de komende jaren blijven doen, om de
ecoregeling steeds doelgerichter en gebruiksvriendelijker te maken.
Jaarlijks rapporteer ik aan uw Kamer de resultaten van de vergroening, zie
voor de meest recente rapportage («Feiten en cijfers vergroening GLB 2020»)
Kamerstuk 21 501-32, nr. 1356, d.d. 3 november 2021.
Vraag 4
Heeft u in beeld wat het stopzetten van deze subsidie voor gevolg heeft voor
boeren die hier nu dankbaar gebruik van maken? Zou het zo kunnen zijn dat
het stopzetten van deze subsidie ertoe leidt dat boeren juist gedemotiveerd
raken om te investeren in verduurzaming en natuurinclusiviteit? Wat vindt u
daarvan? Is er een alternatief voor deze boeren?
Antwoord 4
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 2 heb aangegeven is het niet mogelijk om
de vergroeningspremie door te laten lopen in de nieuwe GLB-periode. Echter
met de ecoregeling is een systeem ontworpen waarbij agrariërs die vergroenen, zorgen voor het landschap en ecosysteemdiensten leveren, beter
beloond worden in termen van vergoedingen. Een agrariër kan een set aan
ecoactiviteiten kiezen die bij zijn of haar bedrijfsvoering past én die gelijkwaardig bijdraagt aan vijf doelen: klimaat, biodiversiteit, bodem en lucht,
landschap, water.
Hennepteelt valt onder «rustgewas», één van de 21 eco-activiteiten die kan
worden toegepast in de ecoregeling. Dat betekent voor henneptelers dat zij
niet meer op basis van deze teelt alleen in aanmerking komen voor een
ecopremie. Zij zullen ook activiteiten moeten doen die bijdragen aan doelen
als biodiversiteit. Verschillende boeren voeren overigens al meer dan een
activiteit uit (ze hebben bijvoorbeeld bomen op en rond het bedrijf staan).
Vraag 5
In hoeverre klopt het dat met het vervallen van de vergroeningssubsidie
indirect ook de beloning voor boeren met blijvend grasland komt te vervallen,
terwijl blijvend grasland juist van zeer groot belang is voor de koolstofvastlegging? In hoeverre brengt dit het behalen van de klimaatdoelen in de
landbouw in gevaar? Wat zijn de te verwachten gevolgen voor de landbouwpraktijk als deze subsidies vervallen en wat zijn daar de economische en
ecologische gevolgen van?
Antwoord 5
Blijvend grasland is één van de eco-activiteiten die in de ecoregeling ingezet
kan worden door boeren. Hiermee blijft er een beloning voor boeren met
blijvend grasland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 6
Klopt het dat de nieuwe landbouwregels, waarop gedoeld wordt in het artikel,
de uitvoerbaarheid van de landbouwpraktijk in gevaar brengt, bijvoorbeeld
door de maatregel die boeren verplicht om de gewassen voor 1 oktober van
het land te halen? En dat dit er mogelijk toe leidt dat bepaalde duurzame
teelten juist niet meer mogelijk zijn? Is de 1 oktober-maatregel van toepassing
op alle gewassen? Is het mogelijk en zinvol om per gewas en regio een
optimale datum vast te stellen, die tegemoet komt aan de ecologische
doelen, de eisen van bodem en gewas en fluctuaties in weer en seizoen?
Antwoord 6
In het artikel wordt gesteld dat de verplichting gaat gelden dat gewassen
voor 1 oktober van het land moeten zijn. Ik ga ervan uit dat hiermee gedoeld
wordt op een maatregel uit het 7e actieprogramma Nitraatrichtlijn (hierna:
7e AP) (Kamerstuk33 037, nr. 431) ten aanzien van de inzaai van een vanggewas na de teelt op zand- en lössgronden.
Momenteel werk ik aan de implementatie van deze maatregel. De maatregel
houdt in dat op zand- en lössgrond gestimuleerd wordt om na de teelt tijdig,
te weten voor 1 oktober, een vanggewas in te zaaien ter bevordering van de
waterkwaliteit en bodemkwaliteit. Indien na deze datum inzaai plaatsvindt,
levert dat een korting op de stikstofgebruiksnorm op voor het volgende jaar.
Bij inzaai na 1 oktober ontwikkelt een vanggewas zich minder goed en neemt
navenant minder stikstof op.2 Het verder differentiëren van deze datum
(verlaten) per regio van de inzaaidatum zal daarmee direct effect hebben op
de opnamecapaciteit van het vanggewas. Dat heeft ertoe bijgedragen dat
hiervoor niet is gekozen in het 7e AP.
Voor de vanggewassen geldt een uitzondering op deze datum voor winterteelten. Dit betreft teelten die meerjarig zijn, gedurende de winter op het land
staan of effectiever zijn in de opname van stikstof in het najaar dan een
vanggewas. Op basis van een advies van de Commissie Deskundigen
Meststoffenwet zal een lijst met wintergewassen worden opgesteld die zijn
uitgezonderd van deze verplichting. Voor implementatie hiervan is een
wijziging van de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet nodig die ik momenteel
voorbereid. Aansluitend zal de ontwerpregelgeving voor internetconsultatie
worden voorgelegd, dit is voorzien voor dit najaar. Hierop kan eenieder
inbreng leveren. Daarna stel ik de uiteindelijke lijst vast.
Het blijft mogelijk dat gewassen na 1 oktober op het land staan, hierbij
moeten boeren wel rekening met de hierboven beschreven maatregelen.
Hierop geldt één uitzondering, namelijk vanuit het 6e AP geldt voor de teelt
van maïs op zand- en lössgronden reeds de datum van 1 oktober voor de
inzaai van een vanggewas als geen onderzaai of gelijkzaai van het vanggewas
is toegepast.
Vraag 7
Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de verwerkende industrie als de teelt
van vezelhennep afneemt of verdwijnt? Wat doet dit met de verduurzamingsdoelstellingen van bijvoorbeeld de bouw of andere afnemers? Raakt Biobased
bouwen hierdoor mogelijk verder achterop?
Antwoord 7
De gevolgen van de nieuwe regelingen van het NSP-GLB verschillen per
bedrijf afhankelijk van de bedrijfsvoering en zijn daarom niet direct te
vertalen naar de gevolgen voor de teelt van vezelhennep. Mocht de Nederlandse teelt van vezelhennep afnemen, dan zou dit wel gevolgen kunnen
hebben voor de waardeketen waarin deze deelnemen. Het zou ertoe kunnen
leiden dat de waardeketens die bijdragen aan biobased bouwen afhankelijker
worden van import. Dit verandert echter niet de verduurzamingsdoelstelling
zoals opgenomen in het coalitie akkoord.
Biobased bouwen blijft daarnaast gestimuleerd worden. Zo is half april de
Kamer geïnformeerd over de beleidsinzet op biogrondstoffen. Biogrondstoffen zijn van groot belang om een klimaatneutrale en circulaire economie te
bereiken in 2050 en zijn bovendien van belang voor de transitie van de

2

CDM advies, Groenbemesters, 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

landbouw.3 Biogrondstoffen moeten zo hoogwaardig mogelijk worden ingezet
en dat betekent inzet in sectoren zoals de bouw, chemie en grond-, weg- en
waterbouw. Daarnaast blijft biobased bouwen gestimuleerd worden zoals met
de City Deal circulair en conceptueel bouwen, met daarin de werklijn
biobased (ver)bouwen en de biobased Campus op de Floriade4 en de buyer
groups voor meer duurzaam aanbesteden, zoals die voor biobased bouwmaterialen5. Om de beschikbaarheid van biogrondstoffen te vergroten is het
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aan de slag met de
uitwerking van de Routekaart Nationale Biogrondstoffen. Vezelhennep is hier
ook onderdeel van.

3

Beleidsinzet biogrondstoffen | Tweede Kamer der Staten-Generaal:
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/
detail?id=2022Z08300&did=2022D16747.
4
Circulair en conceptueel bouwen (citydealccb.nl): https://citydealccb.nl/.
5
Buyer groups duurzaamheid | PIANOo – Expertisecentrum Aanbesteden:
https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen/buyer-groupsduurzaamheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4