Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3254
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het onderzoeksrapport van Investico over stalbranden
(ingezonden 20 maart 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 23 juni 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 2488.
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het onderzoeksrapport van Investico «Toename
stalbranden: sinds 2012 één miljoen dieren in vlammen op»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het van groot belang is dat stalbranden structureel
moeten worden aangepakt, opdat duizenden dierenlevens gespaard kunnen
worden?
Antwoord 2
Iedere stalbrand met dierlijke slachtoffers is er één te veel en raakt mensen,
ook mij. De gevolgen voor de dieren, veehouders en hulpverleners zijn groot,
vandaar dat ik een structurele aanpak van stalbranden, die is gericht op het
verminderen van de kans op een stalbrand en op het beperken van het aantal
dierlijke slachtoffers daarbij, van groot belang acht. Het Actieplan brandveilige veestallen 2018–2022 (hierna: Actieplan) voorziet in deze structurele
aanpak.
Vraag 3
Kunt u toelichten hoe het volgens u kan dat, ondanks dat er in 2012 en 2018
actieplannen zijn gekomen voor het aanpakken van stalbranden, in 2018 een
nieuw Actieplan brandveilige veestallen is gestart, er in 2019 een verdubbe-

1

ah-tk-20192020-3254
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Platform Investico, 18 maart 2020 – «Toename stalbranden: sinds 2012 één miljoen dieren in
vlammen op» (https://www.platform-investico.nl/artikel/toename-stalbranden/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

ling heeft plaatsgevonden van het aantal stalbranden ten opzichte van 2012,
en dat ook het aantal slachtoffers bij dergelijke branden explosief is gestegen?
Antwoord 3
De aanpak van stalbranden volgens het huidige Actieplan is gebaseerd op de
bevindingen van het Actieplan stalbranden 2012–2016, de evaluatie ervan
door Wageningen Livestock Research (WLR) en het Instituut Fysieke
Veiligheid (IFV) en het rapport van het Economisch Instituut voor de Bouw
(EIB), waarin is gekeken naar de mate waarin schadebeperkende en preventieve maatregelen het aantal dierlijke slachtoffers verminderen en welke
financiële kosten hiermee gemoeid zijn. Als prioritaire schadebeperkende
maatregel is in het kader van deze aanpak het Bouwbesluit gewijzigd en
moeten vanaf 2014 nieuw te bouwen stallen en stallen die verbouwd worden
voldoen aan strengere eisen rond de brandveiligheid. Als prioritaire
preventieve maatregel is een periodieke elektrakeuring van stallen verplicht in
de private kwaliteitssystemen van de varkens-, kalver- en pluimveehouderijen.
Als gevolg hebben in 2018 en 2019 alle varkens-, kalver- en pluimveehouderijen in Nederland die zijn aangesloten bij een kwaliteitssysteem, een
elektrakeuring gehad die periodiek herhaald gaat worden. Deze elektrakeuringen dringen het risico op problemen met elektra en kortsluiting, de belangrijkste vastgestelde oorzaak van stalbranden, terug. Naast deze maatregelen
worden in de aanpak van stalbranden andere maatregelen genomen en
verkend om de kans op een stalbrand te verkleinen en het aantal dierlijke
slachtoffers te verminderen. In mijn brief Stalbranden van 14 januari 2019
(Kamerstuk 35 000, nr. 71) ben ik hierop uitvoerig ingegaan.
Na enige jaren van stijging van het totaal aantal stalbranden is in 2019 een
daling te zien, zo vonden in 2018 ruim 60 stalbranden en in 2019 41 stalbranden plaats. Indien men bij de analyse van deze cijfers de brandstichting in het
Groningse Kiel-Windeweer in 2019 buiten beschouwing laat is tevens te zien
dat sinds 2017 sprake is van een lager aantal dierlijke slachtoffers. Zo waren
er in 2017 ruim 232.000 dierlijke slachtoffers te betreuren als gevolg van 28
stalbranden. In 2018 waren er 122.000 dierlijke slachtoffers als gevolg van 28
stalbranden en in 2019 waren ruim 75.000 dierlijke slachtoffers als gevolg van
17 stalbranden te betreuren, de slachtoffers van bovengenoemde brandstichting niet meegerekend. De cijfers zijn na te lezen in de publicatie «registratie
van stalbranden en dierlijke slachtoffers»2 Dit motiveert de partners van het
Actieplan om de geschetste aanpak gericht op het verminderen van stalbranden en dierlijke slachtoffers onverminderd voort te zetten. Binnenkort
informeer ik uw Kamer met mijn brief stalbranden over aanvullende
maatregelen in de aanpak van stalbranden en ontvangt de Kamer tevens de
tweede voortgangsrapportage van het Actieplan brandveilige veestallen 2018
– 2022.
Vraag 4
Klopt het dat in megastallen vaker dodelijke branden plaatsvinden dan in
andere stallen en kunt u dit toelichten? Zo ja, hoe gaat u deze problematiek
aanpakken?
Antwoord 4
Uit de geregistreerde gegevens van Brandweer Nederland en het Verbond
van Verzekeraars van het aantal stalbranden, dierlijke slachtoffers en de
oorzaak van stalbranden kan geen statistisch significante relatie worden
afgeleid tussen de grootte van veestallen en de kans op een stalbrand.
Kortom, de aantallen zijn zodanig dat hier geen uitspraak over kan worden
gedaan. Grotere stallen moeten wel meer maatregelen treffen om een gelijk
niveau van brandveiligheid te realiseren. Uiteraard is het zo dat bij een brand
in een grote stal de kans dat er meer dieren sterven groter is.

2

https://www.lto.nl/registratie-van-stalbranden-en-dierlijke-slachtoffers-2019/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 5
Bent u van mening dat de huidige maatregelen ver genoeg gaan in het
voorkomen van stalbranden, gezien de huidige data, en daarmee in het
beschermen van dierenlevens? Zo nee, welke stappen bent u bereid te nemen
om stalbranden effectiever aan te pakken?
Antwoord 5
In de huidige aanpak staat het benutten van nieuwe inzichten, kennis en
innovaties centraal. Zo is in het Actieplan het accent verlegd naar een
risicogerichte aanpak, waarbij op basis van het risicoprofiel van stallen
gekozen wordt voor aanvullende maatregelen. Bij deze aanpak worden de
maatregelen met name gericht op grote pluimvee- en varkensstallen, omdat
bij brand daar meer dierlijke slachtoffers kunnen vallen. Op deze wijze
worden stalbranden mede op basis van kennis over oorzaken en risico’s
effectiever aangepakt. Om het aantal stalbranden en dierlijke slachtoffers
verder te beperken heb ik de partners van het Actieplan gevraagd om na te
gaan welke aanvullende maatregelen mogelijk zijn en welke bestaande
maatregelen versneld kunnen worden. Hierover informeer ik u binnenkort
nader over aanvullende maatregelen in de aanpak van stalbranden.
Vraag 6
Herkent u zich in het beeld dat door dit onderzoek wordt geschetst dat de
huidige brandveiligheidseisen voor megastallen achterblijven bij de intensivering van de veehouderij en zo een risico vormen met betrekking tot stalbranden? Zo ja, bent u bereid om de brandveiligheidseisen aan te scherpen?
Antwoord 6
Volgens het Bouwbesluit mogen brandcompartimenten maximaal 2.500 m2
groot zijn. Veestallen die bestaan uit een brandcompartiment groter dan 2.500
m2 zijn alleen toegestaan als de brandveiligheid gelijkwaardig is aan de
brandveiligheid van een brandcompartiment kleiner dan 2.500 m2. In de
praktijk betekent dit dat in het geval van een groter brandcompartiment dan
2.500 m2 aanvullende brandveiligheidsmaatregelen genomen dienen te
worden om een gelijkwaardige brandveiligheidsniveau te bereiken. Het is aan
de initiatiefnemer om deze gelijkwaardigheid te onderbouwen ter beoordeling
van het bevoegde gezag (gemeente). In 2018 zijn door het Nederlandse
Normalisatie Instituut twee NEN-normen gepubliceerd die hierbij kunnen
worden gebruikt.3 Dit is gedaan in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en was één van de acties uit het Actieplan
Stalbranden 2012–2016. Op deze wijze is de brandveiligheid van stallen die
bestaan uit een brandcompartiment groter dan 2.500 m2 geborgd.
Vraag 7
Kunt u toelichten waarom er in het Actieplan brandveilige veestallen voor is
gekozen om maar een deel van de aanbevelingen die voortvloeiden uit het
onderzoeksrapport van Wageningen Universiteit, op te volgen, terwijl andere
adviezen, zoals het opnemen van vluchtdeuren in verblijven, het verbieden
van oude cv-ketels en geisers in stallen of het verplichten van een brandhaspel met voldoende lengte, niet zijn opgevolgd? Bent u bereid om dergelijke
aanbevelingen te heroverwegen naar aanleiding van dit rapport? Zo ja, kunt u
uw overwegingen hierover delen met de Kamer?4
Antwoord 7
In het antwoord op vraag 3 heb ik toegelicht dat de huidige aanpak is
gebaseerd op de resultaten van het Actieplan stalbranden 2012–2016, de
evaluatie ervan door Wageningen Livestock Research (WLR) en het Instituut
Fysieke Veiligheid (IFV) en het rapport van het Economisch Instituut voor de
Bouw (EIB). In mijn brief Stalbranden van 14 januari 2019 (Kamerstuk 35 000,
nr. 71) ben ik uitvoerig ingegaan op de preventieve en schadebeperkende
maatregelen die mede op basis van de evaluatie door WLR-IFV en het
EIB-onderzoek als prioritair naar voren kwamen en die als maatregel zijn

3
4

Dit zijn bijlage J bij NEN 6060 en bijlage I en J bij NEN 6079.
Actieplan brandveilige veestallen, Kamerstuk 28 286, nr. 988.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

overgenomen. Verder zal ik u binnenkort nader informeren over aanvullende
maatregelen in het kader van de aanpak van stalbranden.
Vraag 8
Bent u bereid om de correlatie tussen stalgrootte en het aantal stalbranden,
en daarmee slachtoffers, die in dit artikel geschetst wordt opnieuw te
onderzoeken? Zo ja, kunt u dit onderzoek delen met de Kamer?
Antwoord 8
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 4.
Vraag 9
Kunt u aangeven of en op welke wijze de ontwikkeling naar steeds grotere
stallen en houderijsystemen op gespannen voet staat met uw visie op de
toekomst van de landbouw in Nederland?
Antwoord 9
De afweging of iets past binnen de toekomst van de landbouw baseer ik op
de meetlat zoals opgenomen in de Kabinetsvisie «waardevol en verbonden».
Daarin staan negen toetsingscriteria, waaronder het sluiten van kringlopen,
het terugdringen van emissies, de aantrekkelijkheid en vitaliteit van het
platteland bevorderen en het meewegen van dierenwelzijn, het versterken
van de relatie tussen boer en burger en het versterken van Nederland als
ontwikkelaar en exporteur van integrale oplossingen voor klimaatslimme en
ecologisch duurzame voedselsystemen. Er is niet één manier waarop dit kan,
boeren en anderen kunnen dit op basis van hun eigen ondernemerschap
invullen. Zo wordt het verbeteren van het dierenwelzijn en de brandveiligheid
van stallen in de Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en
managementmaatregelen meegewogen als criterium. Op deze wijze wordt
ook de toepassing van maatregelen door boeren en andere ondernemers die
bijdragen aan het verbeteren van de brandveiligheid gestimuleerd.
Vraag 10
Kunt u deze vragen elk afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 10
Ja, om herhaling van mijn antwoorden te voorkómen heb ik echter de
antwoorden op twee vragen samengevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4