Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2020

Nr. 72

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 mei 2020
Tijdens het VAO op 18 februari heb ik uw Kamer toegezegd om voor 1 juni
2020 een besluit te nemen over de toekomst van de Linkroute-10A
(laagvliegroute voor jachtvliegtuigen door Noord- en Oost-Nederland die
in zuidelijke richting achtereenvolgens door de provincies Friesland,
Drenthe, Overijsel en Gelderland loopt) (Handelingen II 2019/20, nr. 55,
item 31). Dit heb ik nader toegelicht in Kamerbrieven Aanhangsel
Handelingen II 2019/20, nrs. 2298 en 2068. Hoewel de Linkroute 10A sinds
2002 niet meer wordt gebruikt heeft de aanwezigheid van de route
planologische beperkingen voor de provincies en gemeenten waarboven
deze route loopt. Zowel uw Kamer als de betrokken provincies en
gemeenten hebben verzocht om duidelijkheid te scheppen over de
toekomst van deze laagvliegroute. Met deze brief informeer ik u over mijn
besluit.
Als eerste wil ik opmerken dat een inzetbare krijgsmacht een goed
geoefende krijgsmacht is. Maar om te kunnen oefenen heeft Defensie de
beschikking nodig over adequate oefengebieden. Om de overlast te
beperken in een dichtbevolkt en klein land als Nederland oefenen we veel
in het buitenland. Maar ook in Nederland zijn oefengebieden nodig.
Daarbij proberen we altijd in samenspraak met de omwonenden de
overlast tot een minimum te beperken.
In 2002 is door toenmalig Staatssecretaris Van der Knaap besloten om het
gebruik van de Linkroute-10A op te schorten. De redenen hiervoor, zoals
destijds gemeld in de Kamerbrief, waren geluidshinder en een potentieel
gevaarlijke situatie door de ligging van luchtvaartterrein Drachten ten
opzichte van de Linkroute-10A (Kamerbrief 28 114, nr. 3, d.d. 23 oktober
2002).
In 2008 is door toenmalig Staatssecretaris De Vries aan uw Kamer
toegezegd dat voor alle militaire vliegactiviteiten een vergunning in het
kader van de Wet natuurbescherming zal worden aangevraagd

kst-35300-X-72
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 X, nr. 72

1

(Aanhangsel Handelingen II 2007/08, nr. 1569). Hierbij is de Linkroute 10A
meegenomen ondanks het feit dat deze is opgeschort. Het aanvragen van
de verschillende vergunningen is in twee fases gesplitst. Tijdens de eerste
fase is in 2012 het laagvliegen met militaire helikopters in de helikopter
laagvlieggebieden in Nederland vergund. U bent hierover geïnformeerd
op 13 februari 2012 (Kamerbrief 33 000 X, nr. 70). In de tweede fase wordt
voor de resterende activiteiten een vergunning aangevraagd. Hiervoor
heeft in 2018 voor een elftal activiteiten een voortoets plaatsgevonden om
te bepalen of er een vergunning noodzakelijk is. Voor zeven van deze
activiteiten, waaronder de laagvliegroutes, is dit het geval. Vervolgens
heeft de Koninklijke Luchtmacht hiervoor haar laagvliegbehoefte in kaart
gebracht.
Op dit moment wordt het grootste deel van de laagvliegbehoefte van de
F-16 in de Verenigde Staten ingevuld. Met de komst van de F-35 houdt de
Koninklijke Luchtmacht nog steeds een behoefte aan laagvliegtraining.
Omdat de oefenlocatie in Tucson wordt afgestoten kan hier voor de F-35
in de toekomst geen gebruik worden gemaakt. Om deze reden heeft de
Koninklijke Luchtmacht breed gekeken naar de behoefte aan oefengebieden. Hierin is ook de Linkroute-10A meegenomen. Echter de bezwaren
tegen het gebruik van Linkroute-10A uit 2002 zijn nog steeds van kracht.
Het veiligheidsrisico rond luchtvaartterrein Drachten is niet weggenomen
en veroorzaken jachtvliegtuigen in de laagvliegroute meer geluidsoverlast
dan op gebruikelijke hoogtes.
Vervolgens heb ik een afweging gemaakt tussen de planologische wensen
van de betrokken provincies en gemeenten en het opgeschort aanhouden
van de laagvliegroute. Het aanhouden van de Linkroute-10A in
opgeschorte toestand heeft als voordeel dat de Koninklijke Luchtmacht,
indien de noodzaak zich voordoet en na overleg met de betrokken lokale
overheden, weer gebruik zou kunnen maken van het oefengebied. Dit
heeft echter als nadeel dat er geen hoogbouw, zoals windmolens, kan
plaatsvinden in het gebied onder de route. Ook als deze nooit meer
gebruikt zou worden. Alles overwegend heb ik besloten om de
Linkroute-10A op te heffen, de datum hiervoor wordt nog nader bepaald.
Dit betekent dat wij voor het vullen van de laagvliegbehoefte meer en
meer zijn aangewezen op alternatieven in het buitenland.
Tenslotte wil ik opmerken dat de Linkroute-10A onderdeel vormde van de
beperkte oefenmogelijkheden binnen Nederland. Met het definitief
opheffen van dit oefengebied levert Defensie een deel van haar schaarse
oefencapaciteit in. Bij de afwegingen over oefengebieden moet ik mij
terdege rekenschap geven van de blijvende, bredere behoefte van de
Koninklijke Luchtmacht aan oefenruimte voor het trainen met jachtvliegtuigen, transportvliegtuigen en helikopters. Om een goed geoefende en
daarmee volledig inzetbare krijgsmacht blijvend te garanderen kan het
noodzakelijk zijn om in de toekomst nieuwe gebieden in Nederland aan te
wijzen als oefengebied. Uiteraard gebeurt dit met alle wettelijke
waarborgen die van toepassing zijn, inclusief overleg met de betrokken
overheden en bewoners.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 X, nr. 72

2