Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 210

Voorjaarsnota 2015

Nr. 2

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 19 juni 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Minister van Financiën over de Voorjaarsnota 2015 (Kamerstuk
34 210, nr. 1).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 18 juni 2015.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

kst-34210-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

1

Vraag 1
Op welke wijze en voor welke doelen wordt de € 170 miljoen uit het
noodhulpfonds ingezet in 2015? Welk bedrag is inmiddels al uitgekeerd in
2015 van deze € 170 miljoen en voor welke doelen?
Antwoord op vraag 1
De 170 mln. euro betreft de voor 2015 geplande besteding uit het
noodhulpfonds (570 mln. euro voor de periode september 2014 t/m
december 2017). Het noodhulpfonds is bestemd voor extra noodhulpbijdragen in de diverse humanitaire crises wereldwijd, en katalyserende
activiteiten ter bevordering van opvang van vluchtelingen in de regio,
innovatie, hulp aan kwetsbare groepen en verbetering van de veiligheid
van hulpverleners. Een omschrijving van deze prioriteiten vindt u in een
brief van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking aan de Tweede Kamer van 18 september 2014 (Kamerstuk 32 605,
nr. 150). Het noodhulpfonds komt bovenop de bestaande begroting voor
humanitaire hulp die in 2015 205 mln. euro omvat.
Tot dusverre (per 12 juni) is in 2015 97 mln. euro besteed van het
noodhulpfonds. Het betreft hier o.a. noodhulpuitgaven voor de bestrijding
van ebola, hulp in Syrië via het WFP, de UNHCR en ZOA, de cycloon in
Vanatu, de aardbeving in Nepal en aan Unicef t.b.v. Irak. Een gedetailleerd
overzicht van de uitgaven voor Ontwikkelingssamenwerking (Noodhulp is
hierin artikel 17.4.4) is ook terug te vinden op de open-data website van de
rijksoverheid (http://www.rijksoverheid.nl/opendata/
ontwikkelingssamenwerking).
Vraag 2
Is de € 375 miljoen die in 2014 eenmalig vanuit de ODA is toegerekend
voor opvang van asielzoekers uitgeput?
Antwoord op vraag 2
Bij Miljoenennota 2015 is 375 mln. euro extra budget vrijgemaakt voor de
eerstejaarsopvang van asielzoekers in 2014 en 2015. Dit bedrag is
toegevoegd aan het budget voor 2014. Uiteindelijk is 340 mln. euro van dit
bedrag aangewend voor de opvang van asielzoekers ingestroomd in 2014.
Het resterende bedrag is aangewend voor de opvang van asielzoekers
ingestroomd in 2015.
Vraag 3
Waarom wordt bij de aardgasbaten gerekend met een winningsplafond
van 39,4 mld Nm3, terwijl het kabinet naar aanleiding van de uitspraak
van de Raad van State de winning bij Loppersum heeft stopgezet en het
winningsplafond naar 36,4 mld Nm3 is verlaagd?
Antwoord op vraag 3
Bij de budgettaire verwerking van de aardgasbatenraming wordt niet
vooruitgelopen op toekomstige besluitvorming. Op 1 juli neemt de
Minister van Economische Zaken een nieuw besluit over de gaswinning.
Overigens hield de uitspraak van de voorzieningenrechter niet in dat de
winning uit Loppersum moet worden stilgelegd; de hoeveelheid die nodig
is om de clusters open te houden mag nog steeds worden geproduceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

2

Vraag 4
Waarom wordt in de suppletoire wet gerekend met een plafond van 35
mld Nm3, terwijl de Voorjaarsnota rekent met een plafond van 39,4 mld
Nm3? Beschouwt u 35 mld Nm3 als het winningsplafond, ook in
budgettair opzicht? Rekent u zich niet te rijk met het budgettair
vasthouden aan het winningsplafond van 39,4 mld Nm3?
Antwoord op vraag 4
In zowel de Voorjaarsnota als de 1e suppletoire EZ-begroting 2015 is de
volumebeperking van de gaswinning van het Groningerveld tot 39,4 mld.
Nm3 in 2015 en 2016 (waartoe het kabinet in december 2014 heeft
besloten) budgettair verwerkt. In deze suppletoire begroting zijn tevens de
budgettaire effecten van een alternatief scenario van 35 mld. Nm3
inzichtelijk gemaakt. Hiermee is beoogd te voorkomen dat er alleen naar
39,4 mld. Nm3 wordt gekeken.
Vraag 5
Wat zijn de budgettaire effecten van het hanteren van 30 mld Nm3 als
winningsplafond voor 2015?
Antwoord op vraag 5
Een teruggang van 39,4 mld. Nm3 naar 30 mld. Nm3 heeft tegen de
huidige gasprijzen een budgettair effect van 1,6 mld. euro in 2015 (op
transactiebasis, exclusief belasting).
Vraag 6
Waarom wordt ook voor 2016 en verder gerekend met het winningsplafond van 39,4 mld Nm3? Moet dit winningsplafond niet fors naar
beneden worden bijgesteld, gezien de wenselijkheid van vermindering
van de gaswinning op korte en lange termijn?
Antwoord op vraag 6
In aardgasbatenraming wordt rekening gehouden met een voorziene
afname in de winning zonder dat daarbij vooruit wordt gelopen op
toekomstige besluitvorming (zie ook het antwoord op vraag 3).
Vraag 7
Hoeveel gezinnen die een pleegkind met een beperking hebben,
ontvangen sinds 1 januari 2015 geen Tegemoetkoming onderhoudskosten
gehandicapte kinderen (TOG) meer, en ontvangen de compensatie via de
kindbijslag niet omdat zij geen recht hebben op kinderbijslag?
Antwoord op vraag 7
Exacte gegevens hierover zijn niet voorhanden. Het aantal wordt geschat
op zo’n 150 pleeggezinnen. Deze pleegouders kunnen een toeslag op hun
pleegvergoeding ontvangen.
Vraag 8
Hoe groot is het financiële beslag als pleegouders met gehandicapte
kinderen via de pleegzorgvergoeding worden gecompenseerd voor het
afschaffen van de Tegemoetkoming onderhoudskosten gehandicapte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

3

kinderen (TOG), uitgaande van een bedrag dat vergelijkbaar is aan de
compensatie via de kinderbijslag?
Antwoord op vraag 8
Deze pleegouders kunnen bij hun pleegzorgaanbieder een verzoek
indienen voor een toeslag. De maximale toeslag die een pleegouder op
zijn pleegvergoeding kan krijgen is ca. 400 euro per jaar hoger dan
voorheen de TOG.
Vraag 9
De tabellen 2, 3, 4, 5 en 6 zijn in miljarden. Doordat de in die tabellen
vermelde cijfers relatief klein zijn en slechts een decimaal hebben, zijn zij
niet inzichtelijk. Er is slechts een decimaal achter de komma en dat ene
cijfer is ook bepalend voor de significantie van het getal. De verticale
toelichting is in miljoenen en is beter inzichtelijk. Zou u voormelde
tabellen in miljoenen kunnen geven?
Vraag 10
De tabellen 9 en 10 worden in percentages van het BBP gegeven. Met
name tabel 9 geeft een beperkt inzicht om dat de significatie van de
getallen achter de komma wezenlijk is. De meeste getallen in die tabellen
bestaan slechts uit een cijfer achter de komma. Zou u deze twee tabellen
kunnen presenteren met 2 decimalen achter de komma?
Antwoord op vraag 9, 10
De hoofdtekst van de Voorjaarsnota geeft op hoofdlijnen een overzicht
van de uitvoering van de begroting van 2015. Met het oog op de overzichtelijkheid en begrijpelijkheid worden de tabellen in de hoofdtekst op één
decimaal afgerond.
In onderstaande tabellen worden de tabellen uit de Voorjaarsnota in
miljoenen euro gepresenteerd. Daarnaast bevat de Verticale Toelichting,
bijlage 2 bij de Voorjaarsnota, een gedetailleerd cijferoverzicht waarbij alle
bedragen worden weergegeven in miljoenen euro.
Tabel 2: Toetsing totaalkader
(+ = tegenvaller in miljoenen euro)

20151

Miljoenennota 2015
Voorjaarsnota 2015

– 881
– 32

Kader RBG-eng Miljoenennota 2015
Besluitvorming Voorjaarsnota
Kader RBG-eng Voorjaarsnota 2015

– 677
962
285

Kader SZA Miljoenennota 2015
Besluitvorming Voorjaarsnota
Kader SZA Voorjaarsnota 2015

– 146
89
– 57

Kader zorg Miljoenennota 2015
Besluitvorming Voorjaarsnota
Kader zorg Voorjaarsnota 2015

– 58
– 202
– 260

1

Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

4

Tabel 3: Kadertoets Rijksbegroting in enge zin (RBG-eng)
(+ = tegenvaller, in miljoenen euro)

20151

Miljoenennota 2015

– 677

Macro-economische mutaties
Ruilvoet
GF, PF en BCF
Winstafdracht DNB
Dividenden staatsbedrijven
HGIS
Beleidsmatige mutaties
EU-afdrachten – Vertraging ratificatie Eigen Middelenbesluit
EU-afdrachten – Terugontvangst naheffing
EU-afdrachten – Overig
EU-afdrachten – Bni-revisies CBS
Besparingsverliezen wetstrajecten en eigen vermogen DJI
Schikking SBM-Offshore
Studiefinanciering en leerlingenaantallen
Uitvoeringsproblematiek Financiën
Exportkredietverzekeringen
Huurtoeslag
Eerstejaarsopvang asielzoekers 2015
HGIS
Rijksgebouwendienst
Kasschuiven
Overig
Voorjaarsnota 2015
1

266
– 550
117
– 265
29
1.816
– 461
– 183
–2
129
– 56
190
111
– 90
196
400
67
– 82
– 736
64
285

Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal.

Tabel 4: Kasschuiven RBG-eng
(+ = tegenvaller, in miljoenen euro)

20151

Infrastructuurfonds
Deltafonds
Defensie: IS-missie
Defensie: herijking DIP
SZW: sectorplannen
Overig
Totaal

– 250
– 75
– 100
– 97
– 135
– 79
– 736

1

Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal.

Tabel 5: Kadertoets SZA
(+ = tegenvaller in miljoenen euro)

20151

Miljoenennota 2015

– 146

Macromutaties
Werkloosheidsuitgaven
Ruilvoet
Uitvoeringsmutaties
Kinderopvangtoeslag
Arbeidsongeschiktheid
AOW
Overig
Voorjaarsnota 2015
1

– 299
604
– 334
122
41
– 45
– 57

Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal.

Tabel 6: Kadertoets BKZ
(+ = tegenvaller in miljoenen euro)
Miljoenennota 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

20151
– 58

5

(+ = tegenvaller in miljoenen euro)

20151

Ruilvoet
Geneesmiddelen
Overige meevallers curatieve zorg
Groeiruimte cure
Overig ruimte
Extramuraliseren
Overig tegenvallers en intensiveringen

312
– 420
– 94
– 165
– 382
150
398

Voorjaarsnota 2015

– 260

1

Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal.

Tabel 9: Verticale toelichting EMU-saldo
(in percentage bbp, + is verbetering saldo)

20151

EMU-saldo Miljoenennota 2015

– 2,19

Uitgaven
Uitgaven RBG-eng
Sociale zekerheid
Zorg
Rentelasten
Inkomsten
Gasbaten
Overig
EMU saldo lokale overheden
Noemereffect

– 0,09
0,10
0,14
0,10
0,24
– 0,22
– 0,16
0,04
0,02

EMU-saldo Voorjaarsnota 2015

– 2,05

1

Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal.

Tabel 10: Verticale toelichting EMU-schuld
(in percentage bbp)

20151

EMU-schuld Miljoenennota 2015

70,01

Doorwerking schuld 2014
Noemereffect
Mutatie EMU-saldo
Kas/transverschillen
Overig

– 0,47
– 0,48
– 0,13
– 0,16
– 0,12

EMU-schuld Voorjaarsnota 2015

68,61

1

Wegens afronding wijkt de som der delen af van het totaal.

Vraag 10
De tabellen 9 en 10 worden in percentages van het BBP gegeven. Met
name tabel 9 geeft een beperkt inzicht om dat de significatie van de
getallen achter de komma wezenlijk is. De meeste getallen in die tabellen
bestaan slechts uit een cijfer achter de komma. Zou u deze twee tabellen
kunnen presenteren met 2 decimalen achter de komma?
Antwoord op vraag 10
Zie het antwoord op vraag 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

6

Vraag 11
Uit tabel 1 blijkt dat de eurokoers ten opzichte van de Miljoenennota is
bijgesteld van 1,35 naar 1,13 dollar per euro, ofwel een koersmutatie van
16%. Welk effect heeft dit gehad op de rijksbegroting?
Vraag 12
Kunt u een overzicht geven van alle posten op de rijksbegroting die
gevoelig zijn voor de koers van de dollar? Kunt u daarbij per budget
aangeven welk bijstelling er – in euro’s en in procenten – heeft plaatsgevonden in de Voorjaarsnota als gevolg van de hogere dollarkoers?
Vraag 94
De waardedaling van de euro leidt tot meerkosten voor 2015 en verder.
Kan de Minister of de dalende eurokoers ook elders tot bijstellingen heeft
geleid?
Antwoord op vraag 11, 12, 94
Naast verschillende andere factoren heeft de dollarkoers via macroeconomische effecten invloed op verschillende aspecten van de rijksbegroting. Een depreciatie van de uitvoer leidt tot een toename van de
uitvoer naar landen buiten de euro. Dit heeft positieve effecten op de
productie van bedrijven en werkgelegenheid en daarmee op de winsten
van bedrijven en consumptie van huishoudens. Hogere winsten, hogere
consumptie en een toename van de werkgelegenheid zal ceteris paribus
leiden tot hogere overheidsinkomsten.
Een direct effect is er op die posten van de begroting waar uitgaven in
dollars plaatsvinden. Een wisselkoersmutatie leidt niet altijd tot een
bijstelling van het budget in euro’s. Wanneer het budget in euro’s leidend
is, wordt de wisselkoersmutatie binnen het budget zelf opgevangen.
Hieronder worden de grootste uitgavenposten (incl.
niet-belastingontvangsten) genoemd waar naar aanleiding van de koers
van de dollar bijstellingen plaatsvinden.
De uitgaven in het Caribische deel van Nederland worden in dollars
gedaan. Deze uitgaven staan verspreid over verschillende begrotingen. De
begroting van BZK bevat een overzicht van de rijksuitgaven Caribisch
Nederland.
De dollarkoers heeft effect op de aardgasbaten. In de raming van de baten
wordt rekening gehouden met de olieprijs die in dollars luidt. Hierdoor
hebben koersmutaties effect op de verwachte opbrengsten.
Een deel van de kosten die het Ministerie van Buitenlandse Zaken maakt
voor huisvesting en personeel van posten worden beïnvloed door de
dollarkoers. Uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking in het buitenland
alsmede bijdragen aan internationale organisaties worden soms ook
beïnvloed door een verandering in de dollarkoers. De begroting van
Buitenlandse Zaken bevat hiertoe een centrale post koersverschillen.
De uitgaven van VWS aan grensoverschrijdende zorg zijn deels
dollarkoersgevoelig.
De Nederlandse staat heeft garanties afgegeven aan Internationale
Financiële Instellingen (IFI’s). Deze garantie bedragen voor de IBRD, IFC en
MIGA totaal ongeveer 4,2 miljard dollar en voor het IMF 28,4 miljard SDR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

7

(special drawing rights, o.a. afhankelijk van de dollarkoers). Koersschommelingen van de dollar zijn hiermee van invloed op het risico dat
Nederland loopt op deze instellingen. Overigens is de kans op trekking
van deze garantie uiterst gering wegens de goede rating van de IFI’s.
Het moment waarop effecten van de dollarkoers verwerkt worden,
verschilt per begroting. Daardoor is het niet mogelijk om het effect van
deze specifieke koersmutatie tussen Miljoenennota en Voorjaarsnota te
laten zien.
Vraag 12
Kunt u een overzicht geven van alle posten op de rijksbegroting die
gevoelig zijn voor de koers van de dollar? Kunt u daarbij per budget
aangeven welk bijstelling er – in euro’s en in procenten – heeft plaatsgevonden in de Voorjaarsnota als gevolg van de hogere dollarkoers?
Antwoord op vraag 12
Zie het antwoord op vraag 11.
Vraag 13
Waarom zijn de dividenden van Tennet, Gasunie en NS hoger dan
verwacht? Zit hier geen lucht in de raming? Kunt u een meerjarig
overzicht geven van de dividenden staatsdeelnemingen bij ontwerpbegroting en slotwet voor de periode 2011–2015?
Antwoord op vraag 13
De dividendontvangsten bij Gasunie zijn hoger dan oorspronkelijk
geraamd vanwege een hoger dan geraamde winst voor Gasunie over
2014. De winst van Gasunie is hoger uitgevallen vanwege o.a. toenemende inkomsten uit nieuwe infrastructuur, lagere energiekosten en
lagere financieringslasten. De dividendontvangsten bij TenneT zijn hoger
dan oorspronkelijk geraamd vanwege een hoger dan geraamde winst
voor TenneT over 2014. De winst van TenneT is hoger uitgevallen met
name vanwege toenemende inkomsten uit nieuwe infrastructuur en is
met name ook afkomstig van de Duitse activiteiten. Het resultaat van NS
over 2014 was hoger dan verwacht mede te danken aan incidentele
effecten, zoals het vrijvallen van eerder gevormde voorzieningen. Als
gevolg daarvan was het dividend in 2015 ook beter dan verwacht.
Daarnaast wordt op portefeuilleniveau rekening gehouden met risico’s bij
de verschillende staatsdeelnemingen. Deze risico’s hebben zich niet
voorgedaan waardoor de dividendontvangsten hoger zijn dan geraamd.
Dividenden en afdrachten

2010
2011
2012
2013
2014

Raming Rijksbegroting

Realisatie Jaarverslag

493.555
357.060
326.460
355.322
493.497

735.920
525.649
412.510
689.786
764.637

Vraag 14
Heeft de ontwikkeling van de gasbaten consequenties voor de omvang
van het gemeente- en provinciefonds?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

8

Antwoord op vraag 14
De gasbaten zijn niet kaderrelevant en zijn ook geen onderdeel van de
netto gecorrigeerde uitgaven (NGRU) die de basis vormen voor de
accresontwikkeling van het gemeente- en provinciefonds. De ontwikkeling
van de aardgasbaten heeft derhalve dan ook geen budgettair effect voor
de medeoverheden.
Vraag 15
Kunt u een beschrijving geven van de voor- en nadelen dat de
EU-afdrachten onder het uitgavenkader vallen (tegen de achtergrond dat
deze flink muteren als gevolg van het vertraagde ratificatieproces)?
Antwoord op vraag 15
Het uitgangspunt is dat het uitgavenkader alle voor het EMU-saldo
relevante uitgaven en niet belastingontvangsten bevat. De EU-afdrachten
zijn EMU-saldo relevant en zijn daarmee integraal onderdeel van het
uitgavenkader. Ook de uitgaven aan een van de andere overheidslagen
(gemeenten en provincies) zijn onderdeel van het uitgavenkader en
worden dus gelijk behandeld. Normering via de uitgavenkaders draagt bij
aan een betere beheersing van het EMU saldo. Het gegeven dat de
EU-afdrachten kunnen fluctueren is geen reden om ze buiten het
uitgavenkader te plaatsen. Er zijn immers meer uitgaven binnen het
uitgavenkader die flink kunnen fluctueren (zoals werkloosheidsuitgaven).
Vraag 16
Kunt u (in een meerjarige tabel met toelichting) een onderbouwing geven
van de mutatie op de aanvullende post algemeen bij de post BNI-revisie
en daarbij een aansluiting maken bij de toelichting in de hoofdtekst van de
Voorjaarsnota?
Vraag 17
Hoe groot was de (meerjarige) reservering voor de EU-afdrachten ten tijde
van de Miljoenennota 2015 op de aanvullende post algemeen, en hoe
hoog is deze in de Voorjaarsnota 2015?
Vraag 18
Kunt u de stand van de reservering voor de EU-afdrachten in de
Voorjaarsnota in miljoenen euro’s uitsplitsen (reservering n.a.v. de
nationale rekeningen, nieuwe reservering als gevolg van de recente
vooraankondiging)?
Vraag 28
Kunt u voor de komende jaren aangeven welke bedragen nu gereserveerd
zijn voor ESA2010 (graag per onderdeel aangeven)?
Antwoord op vraag 16, 17, 18, 28
Onderstaande tabel geeft de Voorjaarsnotamutatie op de aanvullende
post weer, voor de mutatie in de BNI-reservering. De stand voorafgaand
aan de Voorjaarsnota (stand Miljoenennota 2015) is eveneens
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

9

Mutatie BNI-reservering Voorjaarsnota 2015 (miljoenen euro)
Omschrijving

2015

2016

2017

2018

2019

Stand Miljoenennota 2015
Mutatie Voorjaarsnota BNI-reservering
wv. reservering BNI-revisie
wv. reservering vooraankondiging CBS
Stand Voorjaarsnota 2015
wv. reservering BNI-revisie
wv. reservering vooraankondiging CBS

600
–2
– 220
218
598
380
218

300
– 48
– 110
62
252
190
62

300
– 79
– 110
31
221
190
31

300
– 79
– 110
31
221
190
31

300
– 79
– 110
31
221
190
31

In bovenstaande tabel is de stand van de BNI-reservering bij
Voorjaarsnota uitgesplitst naar de reservering voor de BNI-revisie en de
reservering voor de vooraankondiging van het CBS van eerder dit jaar. De
eerstgenoemde reservering is opgenomen voor de budgettaire effecten
van de herziening van de grondslagen en van de invoering van ESA2010.
Deze reservering is in deze Voorjaarsnota aangevuld met een reservering
voor de recent aangekondigde herziening van het BNI, zoals blijkt uit het
persbericht van het CBS van 29 april van dit jaar.
In de BNI-reservering vinden twee mutaties plaats. In eerste instantie is de
reservering voor de BNI-revisie verlaagd; dit is vermeld in de Kamerbrief
over de naheffing (28 oktober 2014).1 De verlaging betreft 110 mln. euro
structureel, op basis van de door Eurostat gepresenteerde
BNI-aanpassingen. Omdat de reservering voor 2014 vorig jaar is doorgeschoven naar 2015, wordt de reservering in 2015 met cumulatief 220 mln.
euro verlaagd.
Vervolgens is de reservering opgehoogd naar aanleiding van de aankondiging van het CBS over de tussentijdse bijstelling van het Nederlandse
BNI, naar aanleiding van onderzoek met De Nederlandsche Bank (DNB)
naar de omvang van geldstromen van en naar het buitenland. Op basis
van dit onderzoek is het BNI in de jaren 2011–2012 opwaarts bijgesteld.
Het CBS heeft eveneens een reguliere herberekening verwerkt van het
bruto binnenlands product, waardoor het BNI in 2012 opwaarts is
bijgesteld (2011 ongewijzigd). Volgens de huidige inzichten wordt het bni
voor 2011 met 1,8% opwaarts bijgesteld; het bni voor 2012 wordt met
1,5% opwaarts bijgesteld. De opwaartse bijstellingen van het bni voor de
jaren 2011 en 2012 leiden op basis van de huidige inzichten tot een bruto
nabetaling van 218 mln. euro in de EU-afdrachten. Het structurele effect
bedraagt 31 mln. euro waarvan het effect in 2015 neerslaat in 2016. Het
structurele effect is het gevolg van de herberekening van het BNI, die
structureel doorwerkt in de omvang van het Nederlandse BNI. Het
netto-effect is afhankelijk van de ontwikkeling van het bni in de andere
EU-lidstaten en zal bekend worden in het najaar als ook de meest actuele
cijfers van het bni in de andere EU-lidstaten bekend zijn.
Vraag 17
Hoe groot was de (meerjarige) reservering voor de EU-afdrachten ten tijde
van de Miljoenennota 2015 op de aanvullende post algemeen, en hoe
hoog is deze in de Voorjaarsnota 2015?
Antwoord op vraag 17
Zie het antwoord op vraag 16.

1

Kamerstuk 21 501-03, nr. 79

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

10

Vraag 18
Kunt u de stand van de reservering voor de EU-afdrachten in de
Voorjaarsnota in miljoenen euro’s uitsplitsen (reservering n.a.v. de
nationale rekeningen, nieuwe reservering als gevolg van de recente
vooraankondiging)?
Antwoord op vraag 18
Zie het antwoord op vraag 16.
Vraag 19
Kunt u toelichten waarom de ratificatie van het Eigen Middelenbesluit in
alle lidstaten niet meer voorzien wordt voor het einde van 2015?
Antwoord op vraag 19
Het Eigen Middelenbesluit is op 26 mei 2014 definitief tot stand gekomen.
Vervolgens diende het door alle lidstaten geratificeerd te worden. Voor
veel lidstaten geldt een uitgebreid parlementair proces van ratificatie en
dit vergt meer tijd dan eerder werd voorzien. Ik heb geen signalen dat er
politieke bezwaren zouden zijn tegen het Eigen Middelenbesluit en dat dit
de reden is van de vertraging.
Vraag 20
Kunt u toelichten waar de meevaller van € 1,8 miljard in 2016 als gevolg
van de vertraagde ratificatie van het Eigen Middelenbesluit precies uit op
is gebouwd?
Antwoord op vraag 20
Zoals in de toelichting bij de Voorjaarsnota is vermeld, wordt de ratificatie
van het Eigen Middelenbesluit in alle lidstaten niet meer voorzien voor het
einde van 2015. De jaarlijkse Nederlandse korting, die deel uitmaakt van
het Eigen Middelenbesluit, slaat daardoor in 2016 voor drie jaren neer
(2014 t/m 2016).
In het Eigen Middelenbesluit is de Nederlandse korting beschreven: een
lumpsumkorting van 695 mln. euro per jaar (prijzen 2011) en een lagere
call rate op de geharmoniseerde BTW-grondslag (0,15% in plaats van
0,3%). Tevens is de perceptiekostenvergoeding voor het innen van
douanerechten voor alle lidstaten aangepast van 25% naar 20%. Deze drie
effecten zorgen voor een tegenvaller van 1,8 mld. in 2015 en een
meevaller van 1,8 mld. in 2016.
Vraag 21
Kunt een compleet overzicht geven van alle naheffingen die Nederland in
de periode 2014–2016 van de EU heeft gekregen en zal krijgen en dit
tevens kort toelichten (graag per onderdeel uitsplitsen)? Kunt u tevens een
compleet overzicht geven van alle extra afdrachten in de periode
2014–2016 die door Nederland betaald moe(s)ten worden (graag per
onderdeel uitsplitsen)?
Antwoord op vraag 21
De systematiek voor het vaststellen van de grondslagen voor de
berekening van de afdrachten aan de Europese Unie is opgenomen in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

11

Eigen Middelenbesluit. In dit besluit is opgenomen dat de BNI- en
BTW-grondslagen uiterlijk vier jaar na dato definitief worden vastgesteld –
mogelijke voorbehouden uitgezonderd. Bijstellingen in de realisaties, nog
voor dat deze realisaties definitief worden vastgesteld, worden eenmaal
per jaar samengevoegd en vastgesteld door Eurostat. De Europese
Commissie verrekent vervolgens eenmaal per jaar de budgettaire effecten
voor de afdrachten van de afzonderlijke lidstaten – dit is de jaarlijkse
nacalculatie. De nacalculatie vindt eind oktober plaats en wordt doorgaans
meegenomen in de maandelijkse betaling van de afdrachten voor de
maand december.
In 2014 heeft deze nacalculatie geleid tot een naheffing van 642,7 mln.
euro. De omvang van de nacalculatie in 2015 zal in oktober van dit jaar
door de Europese Commissie bekend worden gemaakt; hetzelfde geldt
uiteraard voor 2016.
Vervolgens wordt gevraagd naar een overzicht van de mutaties in de
Nederlandse afdrachten voor de periode 2014–2016. Onderstaande tabel
geeft een overzicht van de omvang van de netto EU-afdrachten in 2014 bij
de afzonderlijke budgettaire nota’s; de mutaties tussen de afzonderlijke
nota’s zijn opgenomen. Met netto EU-afdrachten wordt bedoeld de
uitgaven aan de EU bestaande uit landbouwheffingen/invoerrechten,
BTW-afdracht en BNI-afdracht gesaldeerd met de ontvangsten van de EU
uit hoofde van de inningskostenvergoeding voor de invoerrechten.
De standen en mutaties in onderstaande tabel zijn terug te vinden in de
verticale toelichtingen, die worden gepubliceerd bij de budgettaire nota’s.
Het overzicht van de mutaties in 2014 is eveneens gegeven in de
beantwoording van de Kamervragen bij het Financieel Jaarverslag van het
Rijk 2014.
In de Voorjaarsnota is een overzicht opgenomen van alle mutaties voor
het jaar 2015. Voor mogelijke toekomstige mutaties wordt verwezen naar
de komende budgettaire nota’s en de (suppletoire) begrotingen van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Standen en mutaties netto EU-afdrachten (miljoenen euro)
2014
Miljoenennota 2014
MFK en herfstraming 2013
Vertraagde ratificatie EMB
Voorjaarsnota 2014
Vierde aanvullende begroting 2014, surplus, lenteraming
Miljoenennota 2015
Naheffing grondslagen eigen middelen
Najaarsnota 2014
Begrotingsakkoord, realisaties
Financieel Jaarverslag van het Rijk 2014

6.951
– 286
890
7.554
– 165
7.389
1.1031
8.492
115
8.607

1

NB De terugontvangst uit hoofde van de herziening van de grondslagen voor de BTW- en
BNI-afdracht wordt in 2015 in de kas ontvangen. Het betreft een bedrag van 460,7 mln. euro.
Deze ontvangst is opgenomen in de Voorjaarsnota in de raming van de Nederlandse afdrachten
voor 2015 en toegelicht in de kadertoets RBG-eng op pagina 3 en 4.

Miljoenennota 2014 – ontwerpbegroting Buitenlandse Zaken 2014
In de ontwerpbegroting van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2014 is een
Nederlandse netto afdracht aan de Europese Unie opgenomen met een
omvang van 6.951 mln. euro. De eerste vier componenten zijn
opgenomen op artikel 3.1 van de begroting (samen 7.645 mln. euro); de
vergoeding voor de inningskosten is opgenomen op artikel 3.10 van de
begroting (minus 694 mln. euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

12

Voorjaarsnota 2014 – eerste suppletoire begroting Buitenlandse Zaken
2014
In de eerste suppletoire begroting van Buitenlandse Zaken is ten eerste de
vertraagde ratificatie van het Eigen Middelenbesluit (EMB) verwerkt. Het
EMB, waarin onder meer verlenging van de Nederlandse korting op de
EU-afdrachten is geregeld, treedt in werking na ratificatie door alle
lidstaten. Aangezien het in het voorjaar 2014 niet waarschijnlijk werd
geacht dat dit zou zijn afgerond voor het einde van 2014 zorgt de
vertraagde ratificatie voor hogere Nederlandse afdrachten van 890 mln.
euro in 2014 (en lagere Nederlandse afdrachten van 890 mln. euro in
2015). Daarnaast is een meevaller verwerkt als gevolg van gewijzigde
economische ramingen van de Europese Commissie, waardoor de
Nederlandse economie relatief minder snel groeit dan andere Europese
economieën. Verder is het definitieve resultaat van de onderhandelingen
over Meerjarig Financieel Kader ingeboekt. Samen verlagen deze mutaties
de Nederlandse afdrachten in 2014 met 286 mln. euro.
Miljoenennota 2015 – ontwerpbegroting Buitenlandse Zaken 2015
In de raming bij Miljoenennota 2015 zijn het surplus over de EU-begroting
van 2013, nieuwe economische inzichten van de Europese Commissie en
extra boete-inkomsten verwerkt. De totale mutatie betrof een meevaller
van 165 mln. euro.
Najaarsnota 2014 – tweede suppletoire begroting Buitenlandse Zaken
2014
Bij Najaarsnota 2014 is de naheffing op basis van de herziening van de
grondslagen van de btw- en bni-afdrachten verwerkt. De naheffing
bedroeg netto 642,7 mln. euro, waarvoor Nederland in 2014 een bruto
betaling van 1.103 mln. euro heeft voldaan (de terugontvangst vindt
plaats in 2015).
Financieel Jaarverslag van het Rijk 2014 – slotwet Buitenlandse Zaken
2014
In de Kamerbrief van 26 mei 2015 is de toelichting opgenomen bij de
mutaties in de Nederlandse afdrachten die bij Slotwet zijn verwerkt
(Kamerstuk 34 200 V, nr. 5). Het betreft naast het verwerken van enkele
realisaties het verwerken van het akkoord over de aanvullende begrotingen over 2014. Omdat de Raad en het Europees parlement pas begin
december een akkoord bereikten over de aanvullende begrotingen voor
2014, zijn de budgettaire effecten van dit akkoord doorgeschoven naar het
jaar 2015. Onderdeel van het pakket waren additionele inkomsten voor de
EU-begroting die leiden tot lagere afdrachten bij de lidstaten. Deze lagere
afdrachten waren reeds verwerkt in de raming van de Nederlandse
afdrachten voor 2014 en zijn doorgeschoven naar 2015.
Vraag 22
Hoeveel extra budget is er voor 2015 beschikbaar gesteld ten behoeve van
de eerstejaarsopvang van asielzoekers?
Antwoord op vraag 22
Er is voor 2015 vanuit het ODA-budget van de Minister voor BHOS 400
mln. extra beschikbaar gesteld t.b.v de eerstejaars opvang van
asielzoekers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

13

Vraag 23
Is de tegenvaller van € 393 miljoen volledig te wijten aan de verhoogde
instroom van asielzoekers en de bed-bad-brood voorziening? Zo nee, kunt
u dit nader specificeren?
Antwoord op vraag 23
Er is vanuit het ODA-budget van de Minister voor BHOS 400 mln. extra
beschikbaar gesteld t.b.v. de eerstejaars opvang van asielzoekers. Deze
400 mln. is toegevoegd aan het opvangbudget op de VenJ-begroting.
Vanuit dit opvangbudget is er 5,9 mln. overgeheveld naar Nidos vanwege
de verhoogde instroom van AMV’s. Daarnaast is er 0,8 mln. naar DJI
overgeheveld voor de gesloten gezinsvoorziening in Zeist. Per saldo gaat
het opvangbudget bij het COA in 2015 met 393 mln. omhoog als gevolg
van de verhoogde instroom van asielzoekers. De bed-bad-brood
voorziening wordt hier niet uit bekostigd.
Vraag 24
In hoeverre leidt de extra bijdrage tot een verhoging van de Nederlandse
ODA-bijdrage?
Antwoord op vraag 24
De extra bijdrage aan de eerstejaarsopvang van asielzoekers leidt in 2015
tot een verhoging van 400 mln. euro van de Nederlandse ODA-bijdrage
(naar verwachting naar 0,66% BNP). 376 mln. euro hiervan wordt middels
een kasschuif uit de Nederlandse ODA-bijdrage in de jaren 2016–2020
gehaald (345 mln. euro BNP-macromeevaller in 2016–2020 en 31 mln.
euro niet verplichte ODA in 2020). Dit betekent dat meerjarig gezien het
overgrote deel van de extra bijdrage aan de eerstejaarsopvang van
asielzoekers niet tot een verhoging van de Nederlandse ODA-bijdrage
leidt.
Vraag 25
Leidt de extra bijdrage voor de eerstejaarsopvang tot verdringing van
andere prioriteiten die aan ODA kunnen worden toegerekend? Zo ja, om
welke prioriteiten gaat het hier en om welke bedragen?
Antwoord op vraag 25
De extra bijdrage voor de eerstejaarsopvang leidt niet tot verdringing van
bestaande activiteiten die aan ODA worden toegerekend. De dekking voor
de extra bijdrage wordt gevonden in de CEP BNP-macromeevaller,
non-ODA eindejaarsmarge 2014 en de niet verplichte ODA-ruimte in 2020.
De inzet van deze middelen voor de eerstejaarsopvang van asielzoekers
betekent wel dat deze middelen niet meer ingezet kunnen worden op
andere beleidsterreinen binnen ODA.
Vraag 26
Op welke wijze worden de fluctuaties op het gebied van asielinstroom
berekend? Leidt de extra instroom van de afgelopen jaren tot een
herijking van de budgetreservering om eventuele budgetoverschrijdingen
te verkleinen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

14

Antwoord op vraag 26
Op meerdere momenten in het jaar worden samen met de ketenpartners
in de vreemdelingenketen ramingen gemaakt van de asielinstroom. Deze
zijn gebaseerd op realisaties van en verwachtingen over de instroom.
Indien nodig wordt in de ministerraad op de vaste begrotingsmomenten
een besluit genomen aangaande de aanpassing van de budgetten.
Vraag 27
Welke specifieke investeringen bij Defensie worden uitgesteld of komen te
vervallen nu het budget met € 177 miljoen afneemt? Kunt u dit tevens ook
aangeven voor de investeringen in materieel in 2015 die met € 103
miljoen worden bijgesteld? Heeft dit voor de korte termijn gevolgen voor
de inzetbaarheid van manschappen en/of materieel? Zo ja, welke? Heeft
dit op de (middel)lange termijn gevolgen voor de inzetbaarheid van
manschappen en/of materieel?
Vraag 78
Betekenen beide kasschuiven bij Defensie dat investeringen in materieel
worden uitgesteld? Om welk materieel gaat het?
Vraag 80
Wat betekent het voor de investeringen van Defensie dat een deel van het
investeringsbudget wordt doorgeschoven naar latere jaren, om ruimte te
maken voor uitgaven aan de IS-missie? Welke investeringen worden
hiervoor uitgesteld?
Antwoord op vraag 27, 78, 80
Defensie past de investeringsbegroting periodiek aan als de omstandigheden dat noodzakelijk maken. De aanpassing van de investeringsbegroting is een resultante van een groot aantal omstandigheden,
waaronder de IS-missie financiering, mutaties en herfaseringen ten
opzichte van de begroting 2015. De IS kasschuif en de jaarlijkse harmonisatie van het investeringsplan maken een integraal onderdeel uit van de
aanpassing. De aanpassing beïnvloedt een aantal projecten, waaronder
naast de in de 1e suppletoire begroting genoemde projecten ook VOSS,
Groot Pansterwielvoertuig «Boxer», special forces– voertuigen, F-16
«Zelfbescherming» en «langer doorvliegen», Apache «Zelfbescherming»
en «Upgrade», NH90 en de vervanger van de klein kaliberwapens. In het
geval er sprake is van een budgetverlaging in 2015, zal het naar 2016 en
verdere jaren doorgeschoven budget in latere jaren tot realisatie komen.
Immers, het niet gerealiseerde budget vloeit in latere jaren weer terug
naar het investeringsartikel.
Naast de verlaging van de uitgaven met 103 mln. euro in 2015 wordt
tevens de verwachting van de in 2015 aan te gane verplichtingen verlaagd
met 177 mln. euro.
Vraag 28
Kunt u voor de komende jaren aangeven welke bedragen nu gereserveerd
zijn voor ESA2010 (graag per onderdeel aangeven)?
Antwoord op vraag 28
Zie het antwoord op vraag 16.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

15

Vraag 29
Kunt u aangeven hoeveel we extra moeten betalen als gevolg van de
opwaartse bijstellingen van het bni en bbp voor de jaren 2013 en 2014?
Antwoord op vraag 29
Voor dit antwoord verwijs ik naar de Kamerbrief «CBS-bijstellingen bbp en
bni 2011 en 2012.»2
Op 24 juni publiceert het CBS, conform het reguliere proces, de nieuwe
cijfers voor de jaren 2013 en 2014. Dan kan ook het bruto effect op de
EU-afdrachten berekend worden. Zodra deze bekend worden, wordt de
Kamer hierover geïnformeerd.
Vraag 30
Overtreft de stijging van het aantal AOW-ers als gevolg van de gestegen
levensverwachting de vermindering van het aantal AOW-ers door de
stijging van de AOW-gerechtigde leeftijd?
Antwoord op vraag 30
Het CPB laat in haar laatste vergrijzingsstudie (CPB 2014, «Minder zorg om
vergrijzing») zien dat het houdbaarheidssaldo is omgebogen van een
tekort van 4,5% van het bruto binnenlands product (BBP) in 2010 naar een
overschot van 0,4% BBP. De Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd
speelt daarin een grote rol, omdat via deze wet de AOW-leeftijd wordt
gekoppeld aan de levensverwachting.
Onderstaande grafiek uit deze CPB-studie laat de effecten van de
koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting zien. In 2010
waren er 4 werkenden per AOW-gerechtigde (AOW-druk). Dit zou afnemen
tot 2 werkenden per AOW-gerechtigde in 2040. Door de verhoging van de
AOW-leeftijd en de koppeling aan de levensverwachting is deze stijging
veel minder groot (verschil tussen blauwe en roze lijn in figuur 1). Ook de
uitkeringslasten AOW stijgen dientengevolge minder sterk. In 2040 zijn er
naar verwachting zo’n 3 werkenden per AOW-gerechtigde. Na 2040 daalt
de AOW-druk.

2

Kamerstuk 34 000 IX, nr. 26

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

16

Vraag 31

Wat betekent het voor de arbeidsparticipatie dat de effecten van de
bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag groter zijn dan eerder gedacht?
Waarom heeft het kabinet er niet voor gekozen om de bezuinigingen dan
te matigen?
Vraag 32
Heeft de versobering van de kinderopvangtoeslag effecten op de
arbeidsparticipatie? Kan de Minister de effecten uiteenzetten?
Antwoord op vraag 31, 32
Een recent onderzoek van het CPB laat zien dat het totale arbeidsaanbod
door de bezuinigingen licht is gedaald, met name bij ouders van jonge
kinderen (van 0–3 jaar). Volgens het nieuwe model van het CPB zijn vooral
moeders met jonge kinderen relatief gevoelig voor financiële prikkels.
Hierbij gaat het om de participatiebeslissing en de arbeidsduur.
Het SCP heeft met het onderzoek «Krimp in de kinderopvang» gekeken
naar de gevolgen van de bezuinigingen op de kinderopvang voor de
arbeidsparticipatie van ouders met jonge kinderen. Hoewel het gebruik
van kinderopvang de afgelopen jaren is gedaald, leidt in de meeste
gevallen minder kinderopvang niet tot een vermindering van de
arbeidsduur bij ouders. De belangrijkste verklaring waarom ouders
minder zijn gaan werken, is de economische crisis. Ouders zijn werkloos
geworden of noodgedwongen minder uren gaan werken. Dit vertaalt zich
vervolgens door in minder gebruik van kinderopvang.
Vraag 32
Heeft de versobering van de kinderopvangtoeslag effecten op de
arbeidsparticipatie? Kan de Minister de effecten uiteenzetten?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 31.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

17

Vraag 33
Kunt u inzicht geven in de meest recente gegevens over het gebruik van
de kinderopvangtoeslag naar inkomensgroep?
Vraag 36
Kunt u inzicht geven in de meeste recente gegevens over het gebruik van
de Kinderopvangtoeslag naar inkomensgroep?
Antwoord op vraag 33, 36
Ja, dit inzicht kan ik geven. In de Kamerbrief «Cijfers kinderopvang 2014»
(Kamerstuk 31 322, nr. 274) van de Minister van SZW is uitvoerig ingegaan
op de ontwikkelingen in 2014. Op korte termijn kunt u de rapportage over
het eerste kwartaal van 2015 vinden op www.Rijksoverheid.nl.
Vraag 34
Waarom is het ruilvoetverlies binnen het kader Sociale Zekerheid twee
maal zo hoog als binnen het BKZ?
Vraag 51
Wat zijn de oorzaken van het ruilvoetverlies binnen het BKZ? Kan worden
toegelicht waarom in de Voorjaarsnota het ruilvoetverlies binnen het
kader Sociale Zekerheid (met 0,6 miljard) twee maal zo hoog is als binnen
het BKZ?
Antwoord op vraag 34, 51
De ruilvoet is de relatieve prijsontwikkeling van de collectieve sector ten
opzichte van de markt.
De reële uitgavenkaders worden vastgesteld door het uitgavenniveau bij
Regeerakkoord te defleren met de geraamde prijsontwikkeling van de
markt. Hiervoor wordt de prijs Nationale Bestedingen (pNB) gebruikt.
Daarna worden de reële uitgavenkaders geïndexeerd met de actuele
prijsontwikkeling (pNB) tot een nominaal uitgavenkader. Wanneer de prijs
nationale bestedingen harder stijgt dan eerder verwacht, wordt het
nominale uitgavenkader opwaarts aangepast.
De uitgaven die onder de uitgavenkaders vallen worden geïndexeerd met
de loon- en prijsontwikkelingen van de collectieve sector (loon- en
prijsbijstelling). Het karakter van de te indexeren uitgaven onder de kaders
(BKZ en Sociale Zekerheid) bepaalt welke specifieke loon- of prijsindex
toegepast wordt. Dit zodat de ontwikkeling van de betreffende index ook
representatief en passend is bij het karakter van de uitgaven. Doordat
verschillende indexen een verschillende ontwikkeling kennen en in
verschillende combinaties toegepast worden per uitgavenkader, verschilt
de omvang van de loon- en prijsindexatie en daarmee ook de ruilvoet per
kader.
Derhalve ontstaat de ruilvoetmutatie bij BKZ doordat het BKZ voor de
nominale ontwikkeling wordt aangepast op basis van de pNB en de
netto-BKZ-uitgaven anderzijds worden aangepast voor de nominale
ontwikkeling op basis van de voor zorg relevante loon- en prijsontwikkeling. In 2015 is de voor de zorg relevante mutatie in loon- en prijsontwikkeling lager uitgevallen dan de mutatie van de pNB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

18

Vraag 35
In hoeverre verwacht u dat de daling van de uitgaven aan de kinderopvangtoeslag zich de komende jaren zal voortzetten? Kunt u een actuele
inschatting geven de verwachte uitgaven per jaar aan de kinderopvangtoeslag voor de komende jaren?
Antwoord op vraag 35
De komende jaren zullen de uitgaven naar verwachting stabiel blijven.
Geabstraheerd van de effecten van nabetalingen en ontvangsten is er
sprake van een gemiddelde groei in de uitgaven van 0,6%. In de begroting
was rekening gehouden met een hogere groei van de uitgaven. Deze
wordt bijgesteld met de hieronder genoemde bedragen. In de begroting
voor 2016 worden de exacte bedragen conform de verwachting voor
komende jaren gepresenteerd, gebaseerd op de meest actuele
realisatiegegevens.
Tabel: bijstelling kinderopvangtoeslag (*mln. euro)
2015

2016

2017

2018

2019

– 237,3

– 291,5

– 349,2

– 401,2

– 452,8

Vraag 36
Kunt u inzicht geven in de meeste recente gegevens over het gebruik van
de Kinderopvangtoeslag naar inkomensgroep?
Antwoord op vraag 36
Zie het antwoord op vraag 33.
Vraag 37
Waarom wordt € 345 miljoen aan geraamde BNP-macromeevaller in de
periode 2016–2020 op de suppletoire begroting van Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking door middel van een kasschuif naar dit
jaar gehaald ter dekking van de sterk toegenomen kosten in 2015 van de
eerstejaarsopvang van asielzoekers uit DAC-landen? Wordt hiermee een
voorschot genomen op toekomstige macroramingen?
Antwoord op vraag 37
Meerdere keren per jaar wordt het meerjarige ODA-budget herijkt op basis
van nieuwe ramingen van het BNP. De CEP-raming van afgelopen maart
heeft geleid tot een BNP-macromeevaller van 345 mln. euro in de periode
2016–2020. Tijdens de voorjaarsbesluitvorming is besloten deze macromeevaller in te zetten voor de dekking van de toegenomen kosten voor de
eerstejaarsopvang van asielzoekers. Hiermee is dus geen voorschot
genomen op toekomstige macroramingen.
Vraag 38
Waarom kunnen de mutaties die deze kasschuif vanaf 2016 veroorzaakt
niet inzichtelijk gemaakt worden in de suppletoire begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, maar de mutatie die deze
kasschuif in 2015 veroorzaakt, namelijk een extra budget van C 345
miljoen, wel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

19

Antwoord op vraag 38
De macromeevaller voor 2016–2020 die in de 1e suppletoire begroting
verwerkt is, is middels een kasschuif naar 2015 gehaald. Per saldo vindt er
in de jaren 2016 en verder daarom geen mutatie plaats en daarom is in
deze jaren de kasschuif ook niet zichtbaar. In 2015 is er door deze
kasschuif per saldo 345 mln. euro aan extra middelen beschikbaar
gekomen. Deze zijn ingezet voor de toegenomen asieltoerekening in dat
jaar.
Vraag 39
Wat betekent het feit dat op het Infrastructuurfonds sinds 2012 tot heden,
exclusief 2013, ieder jaar tussen de € 230 en € 250 miljoen is doorgeschoven naar latere jaren door middel van een kasschuif? Duidt dit wat u
betreft op een structureel effect?
Vraag 115
Wat betekent het feit dat op het Infrastructuurfonds sinds 2012 tot heden,
exclusief 2013, ieder jaar tussen de € 230 en € 250 miljoen is doorgeschoven naar latere jaren door middel van een kasschuif? Duidt dit wat u
betreft aan een structureel effect?
Antwoord op vraag 39, 115
De in de vraag genoemde kasschuiven op het Infrastructuurfonds in 2012,
2014 en 2015 zijn incidenteel van karakter en kennen ook ieder een andere
aanleiding. Zo is in 2012 budget verschoven naar aanleiding van de
besluitvorming in Begrotingsakkoord en gedurende 2014 als onderdeel
van de mix aan maatregelen om de kasschaarste op het Infrastructuurfonds in 2016 op te lossen. De kasschuif die bij deze suppletoire begroting
2015 wordt voorgesteld kent weer een andere aanleiding. In 2015 zijn er
voor een drietal projecten versneld bijdragen van derden ontvangen. De
projectuitgaven zijn pas in latere jaren voorzien. Om het budget weer in
lijn te brengen met de programmering wordt er nu een kasschuif
toegepast via het generale beeld.
Vraag 40
Wat zijn de achterliggende oorzaken voor het feit dat dit jaar weer een
omvangrijk budget op het Infrastructuurfonds niet tot besteding komt?
Vraag 116
Wat zijn de achterliggende oorzaken voor het feit dat dit jaar weer een
omvangrijk budget op het Infrastructuurfonds niet tot besteding komt?
Antwoord op vraag 40, 116
Er zijn op het Infrastructuurfonds bijdragen van derden versneld
ontvangen. De projectuitgaven waar deze middelen voor zijn bedoeld, zijn
echter pas in latere jaren gepland. Via de kasschuif worden budget en
programmering weer met elkaar in lijn gebracht zodat de projecten
conform planning in uitvoering genomen kunnen worden.
Vraag 41
Welke implicaties heeft de kasschuif, om de Nederlandse bijdrage aan de
strijd tegen ISIS te bekostigen, op de korte termijn voor het investerings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

20

budget? In hoeverre levert dit een knelpunt op voor de financiering van
eventuele nieuwe militaire missies?
Vraag 42
Was de reden zoals gemeld door de Minister van Defensie in haar
suppletoire begroting om de ISIS-missie in Irak te kunnen financieren of
zoals uzelf (Minister van Financiën) in de Verticale Toelichting bij de
Voorjaarsnota aangeeft dat het geld kan worden doorgeschoven naar de
jaren 2017 t/m 2019 om het generale beeld in 2015 niet te belasten?
Vraag 43
Kunt u verklaren waarom het budget voor de missie ISIS voor de jaren
2017 t/m 2019 eerst op de HGIS begroting naar voren worden gehaald
(2015 en 2016), vervolgens wordt overgeheveld naar de begroting van het
Ministerie van Defensie en ten slotte op de Verticale Toelichting bij de
Voorjaarsnota (onderdeel Defensie) weer wordt doorgeschoven van 2015
en 2016 naar de jaren 2017 t/m 2019 zodat het gebruikt kan worden ter
dekking van generale problematiek?
Vraag 79
Komen deze kasschuiven bij Defensie ten goede aan missies en inzet?
Antwoord op vraag 41, 42, 43 en 79
De Nederlandse bijdrage in de strijd tegen ISIS is gefinancierd uit de
HGIS-onvoorzien. De dekking is middels een kasschuif in HGIS-onvoorzien
vanuit de jaren 2017 t/m 2019 naar 2015 en 2016 gebracht. In deze jaren is
het budget vervolgens overgebracht naar de Defensiebegroting ter
dekking van de uitgaven van de missie.
Door deze kasschuif zou er in de jaren 2015 en 2016 meer worden
uitgegeven dan het afgesproken budgettair kader. Om het generale beeld
in die jaren niet te belasten was er daarom een tegengestelde kasschuif
benodigd van gelijke omvang op de Defensiebegroting (Artikel 6).
Deze tegengestelde kasschuif heeft geen gevolgen voor de financiering
van eventuele nieuwe militaire missies.
Vraag 42
Was de reden zoals gemeld door de Minister van Defensie in haar
suppletoire begroting om de ISIS-missie in Irak te kunnen financieren of
zoals uzelf (Minister van Financiën) in de Verticale Toelichting bij de
Voorjaarsnota aangeeft dat het geld kan worden doorgeschoven naar de
jaren 2017 t/m 2019 om het generale beeld in 2015 niet te belasten?
Antwoord op vraag 42
Zie het antwoord op vraag 41.
Vraag 43
Kunt u verklaren waarom het budget voor de missie ISIS voor de jaren
2017 t/m 2019 eerst op de HGIS begroting naar voren worden gehaald
(2015 en 2016), vervolgens wordt overgeheveld naar de begroting van het
Ministerie van Defensie en ten slotte op de Verticale Toelichting bij de
Voorjaarsnota (onderdeel Defensie) weer wordt doorgeschoven van 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

21

en 2016 naar de jaren 2017 t/m 2019 zodat het gebruikt kan worden ter
dekking van generale problematiek?
Antwoord op vraag 43
Zie het antwoord op vraag 41.
Vraag 44
Aangegeven wordt dat er een meevaller te noteren is van bijna 0,1 miljard
die hoofdzakelijk toe te schrijven is aan grensoverschrijdende zorg en
geriatrische revalidatiezorg. Kunt u aangeven hoe de verdeling van deze
componenten binnen het genoemde bedrag is, en waar deze meevaller
naar uw oordeel aan toe te schrijven is?
Vraag 98
Aangegeven wordt dat er meevallers in een aantal sectoren binnen de
tweedelijns curatieve zorg te noteren zijn, waaronder de geriatrische
revalidatiezorg. Kunt u aangeven hoe hoog de meevaller op het gebied
van geriatrische revalidatiezorg binnen deze post is?
Antwoord op vraag 44, 98
De meevaller bij de grensoverschrijdende zorg bedraagt structureel 50
mln. euro. Dit betreft de structurele doorwerking van over 2014 geraamde
ontvangsten vanuit het buitenland voor zorg die in Nederland is verleend
aan verdragsgerechtigden. Deze ontvangsten worden hoger geraamd dan
eerder is verondersteld.
De meevaller bij de geriatrische revalidatiezorg betreft structureel 25 mln.
euro. Dit betreft structurele doorwerking van lagere uitgaven in 2014. Uit
actuele cijfers van het ZiNL komt naar voren dat de uitgaven in 2014 87,8
mln. euro lager waren dan geraamd. Gelet op een eerder ingeboekte
taakstelling van 50 mln. euro vanaf 2015 en aangezien de aanspraak met
ingang van 2015 enigszins is verruimd, worden de lagere uitgaven in 2014
voor een bedrag van 25 mln. euro structureel verondersteld.
Vraag 45
Waarom zijn er de laatste jaren bij vrijwel elke budgettaire nota
meevallers bij de geneesmiddelen, mede vanwege het preferentiebeleid?
Waarom wordt dit niet structureel beter geraamd?
Vraag 100
Kunt u aangeven in hoeverre in deze VJN cijfers voor de zorg, en in het
bijzonder de medicijnen, een structurele doorwerking van de meevallers
van 2013–2014 is opgenomen?
Antwoord op vraag 45, 100
De raming voor de uitgaven van geneesmiddelen is bij aanvang van de
kabinetsperiode zo nauwkeurig mogelijk bepaald, met inbegrip van de
groei die aan het begin van de kabinetsperiode verwacht werd en toen is
vastgesteld. Op basis van de realisatiecijfers van het Zorginstituut
Nederland worden de premiegefinancierde zorguitgaven, waaronder de
geneesmiddelen, geactualiseerd. Geconstateerd kan worden dat de
uitgaven zich ten opzichte van de raming in gunstige zin hebben
ontwikkeld, waarop de raming enkele malen is aangepast met een zo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

22

realistisch mogelijke inschatting van het structurele effect. Er zijn
meerdere factoren die hebben geleid tot ramingsbijstellingen en
meevallers bij de geneesmiddelenuitgaven. Naast het preferentiebeleid
speelt bijvoorbeeld ook patentverloop een rol. Het samengestelde effect
van deze factoren wordt ex ante zo goed mogelijk ingeschat, maar kan
niet precies berekend worden. De overheid heeft geen directe invloed op
het preferentiebeleid van de verzekeraars en kan ook de fabrikanten niet
aansturen waar het gaat om het beschikbaar komen van goedkopere
middelen na patentverloop. De voorlopige realisatiecijfers van de
zorguitgaven van het jaar 2014 kwamen in het eerste kwartaal van 2015
beschikbaar en zijn verwerkt in het jaarverslag 2014. Er is in het voorjaar
van 2015 beoordeeld of de meevallers structurele doorwerking hebben
naar het jaar 2015 en verder. Dit is vervolgens verwerkt in de
Voorjaarsnota 2015 en de 1ste suppletoire begrotingswet 2015.
Op bladzijde 40 en 41 in de verticale toelichting van het Budgettair Kader
Zorg bij de Voorjaarsnota treft u de structurele doorwerking aan van de
meevaller bij genees- en hulpmiddelen uit het jaarverslag 2014. De
doorwerking van de afrekening 2014 betreft bij de geneesmiddelen een
neerwaartse bijstelling van 188 mln.
Vraag 46
De tandheelkundige zorg (18 mln.) en vrijvallende uitvoeringskosten
AWBZ (40 mln.) verklaren slechts 1/8 deel van de post «overig ruimte».
Kunt u toelichten wat onder deze post wordt begrepen?
Antwoord op vraag 46
In de onderstaande tabel wordt deze post nader uitgesplitst:
Post ruimte overig (in miljoenen euro)

2015

Harmoniseren duur vervolgopleiding medisch specialist (AP)
Diverse ruimte Zvw (AP)
Ruimte subsidie capaciteitsopleidingen
Ruimte voorwaardelijke toelating onderzoeksgelden ZonMW
Ruimte subsidie kwaliteitsimpuls personeel zkhzorg
Vrijval CIZ
Groeiruimte Wmo 2015
Premie reservering AWBZ uitvoeringskosten
Kader beheerskosten
Ruimte abortusklinieken
Kasschuif groeiruimte care
Vrijval tandartskosten, orthodontie, chronische voedselweigering kinderen
Tarieven tandheelkunde
Dekking pgb-tekort (voorzien via kasschuif)
Saldo herverdeling langdurige zorg

– 20
– 17
– 21
0
– 37
– 23
–5
– 40
– 15
– 11
– 50
–6
– 18
– 80
– 38
– 382

De grootste ruimteposten zijn toegelicht in de verticale toelichting.
Vraag 47
Waarom is het verschil tussen de oorspronkelijke groeiruimte en de in de
verschillende akkoorden gemaakte afspraken over toegestane uitgavengroei niet eerder volledig in de begroting verwerkt? Zijn hiermee niet
bewust meevallers in de begroting ingebouwd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

23

Antwoord op vraag 47
De verschillen tussen de oorspronkelijke groeiruimte en de in de
verschillende akkoorden gemaakte uitgaven zijn eerder op de ramingen
afgeboekt en met inachtneming van enige behoedzaamheid ingezet voor
budgettaire knelpunten binnen het budgettaire kader zorg of rijksbreed.
Zo is bij de verlaging van de maximale toegestane groei van 1,5% naar 1%
voor de sectoren waarop een HLA van toepassing is een reeks oplopend
van 250 mln. euro tot 1 mld. euro afgeboekt. Zie tabel 6 op pagina 171 van
de VWS-begroting 2014.
Vraag 48
Kan de Minister de belastingen en premies volksverzekeringen uitsplitsen
naar de afzonderlijke belastingen en de afzonderlijke premies
werknemersverzekeringen? Kan de Minister vervolgens deze aangeven in
de periode 2005–2025?
Antwoord op vraag 48
De Voorjaarsnota 2015 betreft een actualisatie van de raming van de
belasting- en premieontvangsten 2015. Onderstaande tabel toont de
gerealiseerde ontvangsten 2005 tot en met 2014 en de Voorjaarsnotaraming van de ontvangsten in 2015.
Belasting- en premieontvangsten 2005–2015 op EMU basis (in miljard euro), deel 1
2005

2006

2007

2008

2009

2010

Kostprijsverhogende belastingen
Invoerrechten
Omzetbelasting
Belasting op personenauto’s en motorrijwielen
Accijnzen
– Accijns van lichte olie
– Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie
– Tabaksaccijns
– Alcoholaccijns
– Bieraccijns
– Wijnaccijns
Belastingen van rechtsverkeer
– Overdrachtsbelasting
– Assurantiebelasting
– Kapitaalsbelasting
Motorrijtuigenbelasting
Belastingen op een milieugrondslag
– Grondwaterbelasting (afgeschaft per 2012)
– Afvalstoffenbelasting
– Energiebelasting
– Waterbelasting
– Brandstoffenheffingen
Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en andere producten
Belasting op zware motorrijtuigen
Verpakkingenbelasting (ingevoerd 2008, afgeschaft per 2013)
Verhuurderheffing (ingevoerd 2013)
Bankbelasting (incl resolutieheffing in 2014)
Vliegbelasting (ingevoerd per 1 juli 2008, afgeschaft per 1 juli 2009)

64,7
1,7
38,6
3,1
9,3
3,8
2,6
2,0
0,4
0,3
0,2
5,2
4,3
0,7
0,2
2,4
4,1
0,2
0,1
3,7
0,1
0,0
0,2
0,1
–
–
–
–

68,0
1,9
39,9
3,5
9,9
4,0
2,8
2,1
0,3
0,3
0,2
5,4
4,6
0,8
0,1
2,7
4,5
0,2
0,2
4,1
0,1
0,0
0,2
0,1
–
–
–
–

71,3
2,2
42,8
3,6
10,0
4,0
3,0
2,1
0,3
0,3
0,3
5,8
4,9
0,8
0,0
2,8
3,8
0,2
0,2
3,3
0,1
0,0
0,2
0,1
–
–
–
–

72,7
2,4
43,2
3,2
10,5
4,1
3,2
2,4
0,3
0,3
0,3
5,2
4,4
0,8
0,0
3,1
4,5
0,2
0,1
4,1
0,1
0,0
0,2
0,1
0,2
–
–
0,1

66,9
1,9
40,1
2,1
10,7
4,0
3,4
2,3
0,3
0,4
0,3
3,6
2,7
0,8
0,0
3,4
4,5
0,2
0,0
4,1
0,1
0,0
0,2
0,1
0,3
–
–
0,1

70,6
2,2
42,7
2,1
11,1
4,1
3,6
2,4
0,3
0,4
0,3
3,6
2,8
0,9
0,0
3,6
4,6
0,2
0,0
4,2
0,1
0,0
0,2
0,2
0,3
–
–
–

Belastingen op inkomen, winst en vermogen
Loonheffing
Inkomensheffing
Dividendbelasting
Kansspelbelasting
Vennootschapsbelasting
Vermogensbelasting
Successierechten

92,0
70,6
– 4,2
4,3
0,2
19,4
0,0
1,7

91,9
73,8
– 6,1
4,2
0,2
17,9
0,0
1,8

96,3
78,6
– 6,8
3,8
0,2
18,6
0,0
1,9

102,5
83,0
– 5,4
4,0
0,3
18,8
0,0
1,8

95,9
86,9
– 7,0
2,1
0,4
11,6
0,0
1,8

99,3
88,5
– 6,6
2,4
0,4
12,8
0,0
1,7

Niet nader toe te rekenen belastingontvangsten

0,0

0,0

0,2

0,1

0,0

0,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

24

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Belastingen en premies volksverzekeringen

156,7

159,9

167,8

175,3

162,9

169,9

Premies werknemersverzekeringen

28,9

39,4

41,8

46,8

44,7

46,2

Totaal belastingen en premies

185,6

199,3

209,6

222,1

207,6

216,1

2011

2012

2013

2014

2015

Kostprijsverhogende belastingen
Invoerrechten
Omzetbelasting
Belasting op personenauto’s en motorrijwielen
Accijnzen
– Accijns van lichte olie
– Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie
– Tabaksaccijns
– Alcoholaccijns
– Bieraccijns
– Wijnaccijns
Belastingen van rechtsverkeer
– Overdrachtsbelasting
– Assurantiebelasting
– Kapitaalsbelasting
Motorrijtuigenbelasting
Belastingen op een milieugrondslag
– Grondwaterbelasting (afgeschaft per 2012)
– Afvalstoffenbelasting
– Energiebelasting
– Waterbelasting
– Brandstoffenheffingen
Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en andere producten
Belasting op zware motorrijtuigen
Verpakkingenbelasting (ingevoerd 2008, afgeschaft per 2013)
Verhuurderheffing (ingevoerd 2013)
Bankbelasting (incl resolutieheffing in 2014)
Vliegbelasting (ingevoerd per 1 juli 2008, afgeschaft per 1 juli 2009)

68,7
2,3
41,6
2,0
11,3
4,1
3,6
2,5
0,3
0,4
0,3
3,0
1,9
1,0
0,0
3,6
4,4
0,2
0,0
4,1
0,1
0,0
0,2
0,1
0,3
–
–
–

67,7
2,2
41,7
1,5
11,3
4,0
3,6
2,7
0,3
0,4
0,3
2,3
1,1
1,1
0,0
3,6
4,0
–
0,0
3,9
0,1
0,0
0,2
0,1
0,3
–
0,5
–

69,4
2,2
42,4
1,2
10,9
4,0
3,6
2,2
0,3
0,4
0,3
3,4
1,1
2,3
0,0
3,6
4,9
–
0,0
4,6
0,1
0,1
0,2
0,1
–
0,1
0,5
–

73,4
2,4
42,7
1,1
11,6
4,0
3,8
2,6
0,3
0,4
0,4
3,9
1,6
2,4
0,0
3,9
4,6
–
0,0
4,2
0,3
0,1
0,2
0,1
–
1,2
1,5
–

74,9
2,6
44,4
1,3
11,2
3,9
3,7
2,5
0,3
0,4
0,4
4,1
1,7
2,4
0,0
4,0
5,0
–
0,1
4,5
0,3
0,1
0,2
0,1
–
1,4
0,5
–

Belastingen op inkomen, winst en vermogen
Loonheffing
Inkomensheffing
Dividendbelasting
Kansspelbelasting
Vennootschapsbelasting
Vermogensbelasting
Successierechten

100,2
89,7
– 6,5
2,6
0,5
12,4
0,0
1,5

100,0
90,6
– 6,7
2,5
0,5
11,9
0,0
1,4

104,5
93,4
– 5,7
2,2
0,5
12,4
0,0
1,7

108,8
93,3
– 4,4
3,5
0,4
14,5
0,0
1,5

111,0
93,4
– 3,3
3,2
0,4
15,6
0,0
1,6

Niet nader toe te rekenen belastingontvangsten

0,1

0,1

0,2

0,2

0,2

Belastingen en premies volksverzekeringen

169,0

167,9

174,1

182,4

186,1

Premies werknemersverzekeringen

49,1

52,0

51,8

53,2

53,1

Totaal belastingen en premies

218,1

219,8

225,9

235,6

239,3

Belasting- en premieontvangsten 2005–2015 op EMU basis (in miljard euro), deel 2

Vraag 49
Wat zijn de oorzaken van het feit dat het tempo van de extramuralisering
achterblijft bij de verwachting? Kunt u nader specificeren met welke
aantallen en besparingsbedragen was geraamd en wat de feitelijke
ontwikkeling is? Worden er nog beleidsmaatregelen getroffen om dit
besparingsverlies van circa € 1,5 miljard in 5 jaar nog te verminderen?
Vraag 50
Om welke reden loopt deze tegenvaller ook na 2015 door?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

25

Vraag 58
Kunt u nader specificeren met welke aantallen en besparingsbedragen
werd geraamd en wat de feitelijke ontwikkeling is?
Vraag 59
Hoe kan het dat deze tegenvaller ook na 2015 doorloopt en verder
toeneemt?
Vraag 60
Worden er nog beleidsmaatregelen getroffen om dit besparingsverlies
van circa € 1,5 miljard in vijf jaar te verminderen?
Vraag 103
Uit realisatiecijfers blijkt dat de daling van het aantal lage ZZP’s in de V&V
minder snel gaat dan verwacht. Hoe verklaart u het verschil tussen de
realisatie en de raming? Hoe kan het dat dit niet is voorzien? Op welke
post worden de extra kosten verhaald?
Antwoord op vraag 49, 58, 59, 60, 103
Het kabinet heeft het tempo van de extramuralisering gebaseerd op de
uitgangspunten in de brief over de hervorming van de langdurige zorg3.
Daarbij werd uitgegaan van een lineaire afbouw van het aantal intramurale lage zzp’s in de V&V-sector (V&V1, V&V2 en V&V3). In 2013 en
begin 2014 ging de werkelijke afbouw wat sneller dan deze raming, terwijl
vanaf medio 2014 de afbouw wat langzamer verloopt dan dit lineaire pad.
Zoals gebruikelijk bij ramingen zijn hieraan onzekerheden verbonden. Dat
is ook de reden dat de afspraak is gemaakt om de volumeontwikkelingen
op het terrein van langer thuis wonen nauwgezet te monitoren.
Op grond van de lineaire afbouw werd in de Ontwerpbegroting 2015 een
halvering van het aantal intramurale lage zzp’s voorzien van 24 duizend in
2014 naar 12 duizend in 2015. Naar het huidige inzicht zal het gemiddelde
aantal lage zzp’s in 2015 uitkomen rond 15 á 16 duizend. In de ontwerpbegroting 2015 was in verband met extramuralisering een daling van de
uitgaven van de Wlz voorzien van 510 mln. euro. Dit bedrag is in de
Voorjaarsnota met 150 mln. euro verlaagd tot 360 mln. euro. Daarnaast
worden extra middelen beschikbaar gesteld om afbakeningsknelpunten
voor ouderen met V&V 4 in de Wlz op te lossen. Het kabinet houdt er
rekening mee dat ook na 2015 de extramuralisering langzamer verloopt
dan op grond van de lineaire afbouw werd verwacht. Hierdoor loopt het
besparingsverlies na 2015 op. Structureel leidt een lager afbouwtempo
overigens niet tot besparingsverliezen (het structurele effect wordt
immers enkele jaren later alsnog bereikt). De kosten hiervan zijn
budgettair gedekt binnen de financiële kaders van het BKZ in de
Voorjaarsnota. Dat geldt ook voor de extra middelen die beschikbaar
worden gesteld om het afbakeningsknelpunten voor ouderen met V&V 4
in de Wlz op te lossen. Er worden geen aanvullende maatregelen
genomen om het extramuraliseren te versnellen.
Vraag 50
Om welke reden loopt deze tegenvaller ook na 2015 door?
3

Bijlage bij brief aan Tweede Kamer over hervorming langdurige zorg, d.d. 25 april 2013,
raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

26

Antwoord op vraag 50
Zie het antwoord op vraag 49.
Vraag 51
Wat zijn de oorzaken van het ruilvoetverlies binnen het BKZ? Kan worden
toegelicht waarom in de Voorjaarsnota het ruilvoetverlies binnen het
kader Sociale Zekerheid (met 0,6 miljard) twee maal zo hoog is als binnen
het BKZ?
Antwoord op vraag 51
Zie het antwoord op vraag 34.
Vraag 52
Wat verklaart het verschil in omvang van de nominale ontwikkeling BKZ in
2015 die enerzijds in de verticale toelichting van de Voorjaarsnota 269
miljoen bedraagt en anderzijds in het Financieel Beeld Zorg waarin staat
dat het BKZ met 643 miljoen is verlaagd als gevolg van de nominale
ontwikkeling?
Vraag 102
Wat verklaart het verschil in omvang van de nominale ontwikkeling BKZ in
2015 die enerzijds in de verticale toelichting van de Voorjaarsnota 269
miljoen bedraagt en anderzijds in het Financieel Beeld Zorg waarin staat
dat het BKZ met 643 miljoen is verlaagd als gevolg van de nominale
ontwikkeling?
Antwoord op vraag 52, 102
Naar aanleiding van de nieuwe cijfers van het CPB (CEP 2015) worden de
kaders bijgesteld. De 643 mln. in het Financieel Beeld Zorg betreft de
neerwaartse bijstelling van het kader op basis van het prijsniveau
nationale bestedingen. De nominale ontwikkeling in de Voorjaarsnota van
269 mln. betreft de neerwaartse bijstelling van de uitgaven die behoren
tot het BKZ, op basis van de voor de zorg relevante loon- en prijsontwikkeling.
Vraag 53
Kunt u in een tabel uiteenzetten wat de budgettaire gevolgen zijn van het
bestuurlijk akkoord met de VNG d.d. 29 mei?
Vraag 54
Wat wordt in de Voorjaarsnota precies bedoeld met «het bestuurlijk
akkoord met de VNG is in deze cijfers verwerkt». Kunt u aangeven hoe dit
akkoord in de cijfers is verwerkt en waar dat in de stukken is terug te
vinden?
Antwoord op vraag 53 en 54
De budgettaire gevolgen van de afspraken van 29 mei 2015 die met de
VNG zijn gemaakt zijn verwerkt in de standen van de Voorjaarsnota en in
het Gemeentefonds. Een toelichting op de cijfers is gegeven in de 1e
suppletoire begroting en de Verticale toelichting van het Gemeentefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

27

Onderstaande tabel geeft de budgettaire gevolgen weer van het
bestuurlijk akkoord voor het gemeentefonds.
Budgettaire gevolgen bestuurlijk akkoord VNG1
+ = toegevoegd aan Gemeentefonds, – = uitname uit Gemeentefonds
Omschrijving

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Uitname gemeentefonds Wmo
Uitname gemeentefonds Jeugd
Woonplaatsbeginsel (kasschuif)
Huishoudelijke Hulp-Toelage
Additionele kosten overgang pgb’s gemeenten
Correctie realisatie 2015 Wmo en Jeugd
Doventolk
Volume-indexatie 2016 en 2017
Extramuraliseringsmiddelen 2016 en 2017
Capaciteitsreductie gesloten jeugdzorg
Over en onderfinanciering J-GGZ 2011
OVA 2015
Beschikbare volumeruimte jeugd 2016 en 2017
Bestuurafspraak: actualisatie budget J-GGZ
Intensieve Kindzorg
Zittend ziekenvervoer J-GGZ
Behandeling ADHD en psychische stoornissen
Totaal verwerkt in voorjaarsnota

0,0
0,0
20,0
13,5
20,0
– 24,0
2,4
0,0
0,0
0,0
13,0
1,0
0,0
– 3,3
– 12,0
8,3
0,0
38,9

– 255,6
– 133,0
– 20,0
66,0
0,0
4,6
0,6
23,4
170,0
25,0
0,0
1,0
5,0
– 3,3
– 12,0
8,3
11,7
– 108,2

– 287,6
– 136,0
0,0
0,0
0,0
8,4
0,6
119,4
292,0
0,0
0,0
1,0
19,0
– 3,3
– 12,0
8,3
11,7
21,5

– 316,2
– 136,9
0,0
0,0
0,0
9,9
0,6
119,4
292,0
0,0
0,0
1,0
19,0
– 3,3
– 12,0
8,3
11,7
– 6,5

– 305,2
– 136,9
0,0
0,0
0,0
9,9
0,6
119,4
292,0
0,0
0,0
1,0
19,0
– 3,3
– 12,0
8,3
11,7
4,5

– 299,2
– 136,9
0,0
0,0
0,0
9,9
0,6
119,4
292,0
0,0
0,0
1,0
19,0
– 3,3
– 12,0
8,3
11,7
10,5

1

Dit is exclusief de eerder gemaakte afspraak over de uitname voor de Wlz-indiceerbaren.

Vraag 54
Wat wordt in de Voorjaarsnota precies bedoeld met «het bestuurlijk
akkoord met de VNG is in deze cijfers verwerkt». Kunt u aangeven hoe dit
akkoord in de cijfers is verwerkt en waar dat in de stukken is terug te
vinden?
Antwoord op vraag 54
Zie het antwoord op vraag 53.
Vraag 55
Klopt de bewering van de VNG in aanloop naar het overleg dat indien er
wel een relatie met de Wlz-uitgavenontwikkeling 2014 zou zijn gelegd, er
een korting van € 270 miljoen in 2015 (€ 125 miljoen jeugdzorg en € 145
miljoen WMO) oplopend tot € 435 miljoen structureel zou zijn doorgevoerd? Zo ja, was dit bedrag aanvankelijk al ingeboekt in de cijfers? Zo
nee, waarom niet?
Vraag 56
Is ook meerjarig geen sprake meer van een korting op de middelen voor
jeugdzorg en Wmo als gevolg van het bestuurlijk akkoord met de VNG?
Vraag 57
Heeft u nog maatregelen genomen binnen het BKZ of elders binnen de
begroting om de gevolgen van het bestuurlijk akkoord met de VNG te
dekken? Zo ja, welke?
Antwoord op vraag 55, 56, 57
Dit voorjaar is aan de hand van de realisatiecijfers AWBZ over 2014
gebleken dat de raming en daarmee het vertrekpunt voor het gemeentelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

28

budget te hoog is. De VNG en het Rijk hebben in het overhedenoverleg
van 29 mei 2015 gezamenlijk vastgesteld dat het onwenselijk is dat dit
consequenties heeft voor het lopende jaar vanwege lopende contracten
jegens derden. Dit betekent dat het Rijk het budget 2015 niet neerwaarts
zal aanpassen. Voor 2016 en verder heeft het Rijk ruimte gezocht om de
budgettaire effecten van de aanpassing van de raming aan de hand van
de realisatiecijfers 2014 zoveel als mogelijk te mitigeren. De beschikbare
middelen voor extramuraliseren in 2016 en 2017 en de groeimiddelen tot
en met 2017 en de middelen voor loon- en prijsbijstelling zijn in 2015
meerjarig volledig toegekend. Er zijn naast de hierboven beschreven
ruimte geen maatregelen genomen binnen het BKZ om dit akkoord te
dekken. Voor de cijfers verwijzen wij naar het antwoord op vraag 53.
Vraag 56
Is ook meerjarig geen sprake meer van een korting op de middelen voor
jeugdzorg en Wmo als gevolg van het bestuurlijk akkoord met de VNG?
Antwoord op vraag 56
Zie het antwoord op vraag 55.
Vraag 57
Heeft u nog maatregelen genomen binnen het BKZ of elders binnen de
begroting om de gevolgen van het bestuurlijk akkoord met de VNG te
dekken? Zo ja, welke?
Antwoord op vraag 57
Zie het antwoord op vraag 55.
Vraag 58
Kunt u nader specificeren met welke aantallen en besparingsbedragen
werd geraamd en wat de feitelijke ontwikkeling is?
Antwoord op vraag 58
Zie het antwoord op vraag 49.
Vraag 59
Hoe kan het dat deze tegenvaller ook na 2015 doorloopt en verder
toeneemt?
Antwoord op vraag 59
Zie het antwoord op vraag 49.
Vraag 60
Worden er nog beleidsmaatregelen getroffen om dit besparingsverlies
van circa € 1,5 miljard in vijf jaar te verminderen?
Antwoord op vraag 60
Zie het antwoord op vraag 49.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

29

Vraag 61
Wat is het verschil tussen de in de Voorjaarsnota gebruikte termen
«beleidsmatige mutatie» en «technische mutatie».
Antwoord op vraag 61
De verticale toelichting per begrotingshoofdstuk onderscheidt drie
categorieën mutaties:
1. mee- en tegenvallers;
2. beleidsmatige mutaties;
3. technische mutaties.
Beleidsmatige mutaties laten budgettaire gevolgen zien van bepaalde
beleidsmatige keuzes. Een technische mutatie betreft een begrotingstechnische wijziging bij een bepaald budget. Dit betreffen bijvoorbeeld
overboekingen van het ene naar het andere begrotingshoofdstuk,
desalderingen, een mutatie tussen budgettaire kaders (ijklijnmutaties) en
statistische correcties.
Vraag 62
Waarom wordt de tegenvaller bij de SVB in het kader van pgb’s gezien als
een technische mutatie? Is deze overschrijding geen gevolg van
beleidskeuzes?
Antwoord op vraag 62
De tegenvaller bij de SVB staat als beleidsmatige mutatie weergegeven in
de verticale toelichting van het Budgettair Kader Zorg (BKZ). Op het
begrotingshoofdstuk XVI staat deze onder technische mutaties, omdat het
budget via een ijklijnmutatie van het BKZ naar de Rijksbegroting in enge
zin is overgeheveld.
Vraag 63
Kan het bedrag van de tegenvaller van € 43 miljoen nader onderbouwd
worden? Wat is de reden dat in 2016 en 2017 ook nog € 8 miljoen en
daarna € 6 miljoen per jaar nodig is?
Vraag 104
De SVB heeft aanvullende kosten voor de invoer trekkingsrechten en de
overgang voor PGB-houders. Er staat in de Voorjaarsnota € 42,7 miljoen
ingeboekt. De definitieve meerkosten zijn echter nog niet vastgesteld.
Waarop is het genoemde bedrag gebaseerd? Is het mogelijk dat dit
bedrag nog verder oploopt? Wanneer worden de definitieve meerkosten
bekend?
Antwoord op vraag 63, 104
Deze post bestaat enerzijds uit de extra kosten die de SVB moet maken
voor de overloop uit 2014 en anderzijds uit de aanvullende uitvoeringskosten die de SVB moet maken voor de invoering van de trekkingsrechten. De Staatssecretaris van VWS heeft de begroting op 20 mei jl. aan
u doen toekomen (bijlage bij Kamerstuk 25 657, nr. 173), en is in de
schriftelijke beantwoording nader ingegaan op de onderbouwing hiervan.
Daarbij wordt opgemerkt dat deze begroting nog niet definitief is en er
over deze begroting nog overleg met de SVB plaatsvindt. In 2016 en
verder zal VWS de uitvoeringskosten van het trekkingsrecht voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

30

persoonsgebonden budget in de Wlz blijven financieren. Deze kosten
bedragen volgens de huidige inzichten ongeveer 8,4 mln euro.
Vraag 64
Waarom heeft de begroting VWS een taakstellende onderuitputting?
Antwoord op vraag 64
Aan het begin van een begrotingsjaar is niet altijd te voorspellen waar
onderuitputting zich zal voordoen. Met de post taakstellende onderuitputting wordt de onderuitputting achteraf toebedeeld aan specifieke
begrotingsposten wanneer bekend is waar de onderuitputting zich
voordoet. De taakstellende onderuitputting wordt afgebouwd en is vanaf
2017 nul.
Vraag 65
Wat is de reden dat in de Voorjaarsnota die over 2015 gaat, besloten is de
begroting VWS in 2016 met € 19 miljoen te verlagen vanwege een
taakstellende onderuitputting?
Antwoord op vraag 65
De Voorjaarsnota heeft een meerjarige doorwerking. De taakstellende
onderuitputting is in 2016 verhoogd ter dekking van knelpunten. Dit is
zichtbaar als een negatieve mutatie in de Voorjaarsnota. Dat laat onverlet
dat de taakstellende onderuitputting wordt afgebouwd.
Vraag 66
Welke betrokkenheid heeft de Minister van Financiën bij deze taakstelling?
Antwoord op vraag 66
De taakstellende onderuitputting en mutaties op deze post worden als
onderdeel van het reguliere begrotingsproces afgestemd met het
Ministerie van Financiën.
Vraag 67
Kunt u een overzicht geven van alle begrotingen die op dit moment een
taakstellende onderuitputting hebben en wat daar de meerjarige omvang
van is?
Vraag 68
Welke begrotingen kennen nog meer taakstellende onderuitputting? Kan
per begroting de reden worden gegeven?
Antwoord op vraag 67, 68
Een taakstellende onderuitputting kenmerkt zich door het feit dat deze
jaarlijks dient te worden ingevuld met onderuitputting. In onderstaande
tabel is een overzicht opgenomen van de begrotingen waarop sprake is
van een taakstellende onderuitputting.

VWS

2015

2016

53

25

2017

2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

2019

2020

31

BH&OS

2015

2016

2017

2018

2019

2020

151

201

240

159

175

184

VWS
Zoals aangegeven bij vraag 64 en vraag 65 wordt de taakstellende
onderuitputting bij VWS afgebouwd. Deze is vanaf 2017 nul. De bedragen
in 2015 en 2016 zijn opgebouwd uit de taakstellende onderuitputting aan
de uitgavenkant (48 mln. in 2015 en 20 mln. in 2016) en de taakstellende
ontvangstenmeevaller aan de ontvangstenkant (5 mln. in 2015 en 5 mln.
in 2016).
BH&OS
Op de begroting van BH&OS worden wijzigingen van het totale
ODA-budget als gevolg van BNP-mutaties verwerkt evenals aanpassingen
in de toerekening voor eerstejaarsopvang van asielzoekers uit
DAC-landen. Deze verwerking kan leiden tot opwaartse en neerwaartse
bijstellingen van het totale budget. Indien sprake is van een per saldo
neerwaartse bijstelling dan dient deze in de loop van het jaar te worden
ingevuld met onderuitputting en verlaging van projectbudgetten.
Gedurende het jaar kan de reeks nog wijzigen als gevolg van verdere
BNP-mutaties.
Vraag 68
Welke begrotingen kennen nog meer taakstellende onderuitputting? Kan
per begroting de reden worden gegeven?
Antwoord op vraag 68
Zie het antwoord op vraag 67.
Vraag 69
Kunt u toelichten hoe de ophoging van de begroting VWS vanaf 2017
jaarlijks met € 16 miljoen wordt gedekt?
Antwoord op vraag 69
Met de genoemde 16 mln. euro wordt de taakstellende onderuitputting
afgebouwd (zie ook vraag 64). Het afbouwen van de taakstellende
onderuitputting wordt gedekt door meevallers elders binnen de
VWS-begroting.
Vraag 70
De belasting- en premieontvangsten 2015 zijn per saldo 1,6 miljard euro
opwaarts bijgesteld, waarvan 2,5 miljard euro is toe te schrijven aan
«endogene groei» gerelateerd aan de economische ontwikkeling. De
«meevaller» van 2,5 miljard euro is vooral toe te schrijven aan de
vennootschapsbelasting en de dividendbelasting. Bij welke andere
belastingen traden meevallers op?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

32

Antwoord op vraag 70
Andere belastingsoorten waarvan de ontvangsten ten opzichte van de
Miljoenennota opwaarts zijn bijgesteld zijn de loon- en inkomensheffing
en de overdrachtsbelasting.
Vraag 71
Bij de BTW-ontvangsten is ten opzichte van de miljoenennota sprake van
een «beperkte neerwaartse bijstelling». Hoe groot is deze neerwaartse
bijstelling, en in hoeverre is deze toe te schrijven aan het verlaagde
BTW-tarief voor het verbouwen en herstellen van bestaande woningen?
Antwoord op vraag 71
De neerwaartse bijstelling van de btw-ontvangsten ten opzichte van de
Miljoenennota 2015 bedraagt 0,3 mld. euro. Deze bijstelling volgt uit het
CEP 2015 waarbij de verwachtingen over de ontwikkeling van de
investeringen in woningen en de waardeontwikkeling van de particuliere
consumptie licht neerwaarts zijn bijgesteld.
Vraag 72
Kan aangegeven worden in hoeverre sinds de invoering tot nu toe
BTW-inkomsten zijn gedaald als gevolg van verlaging van het BTW-tarief
van 21% naar 6% voor het verbouwen en herstellen van bestaande
woningen? Welke financiële, economische, werkgelegenheids- en overige
maatschappelijke effecten staan hier tegenover?
Vraag 73
Kan toegelicht en beredeneerd worden waarom het kabinet het raadzaam
acht het verlaagde BTW-tarief voor het verbouwen en herstellen van
bestaande woningen na 1 juli niet te verlengen, en ook géén evaluatie uit
te voeren van deze maatregel?
Vraag 74
Heeft het kabinet kennisgenomen van recente argumenten uit brede
maatschappelijke kring, die pleiten voor het voortzetten van het verlaagde
BTW-tarief; waaronder de positieve bijdrage die het verlaagde tarief kan
blijven leveren aan werkgelegenheid in de bouw, het realiseren van méér
geschikte huisvesting voor studenten, minder validen en ouderen,
alsmede de bijdrage die het verlaagde BTW-tarief kan leveren aan de
realisatie van klimaat-, milieudoelstellingen, en de leefbaarheid in de
bebouwde omgeving? Is het kabinet bereid de nu steeds breder gehoorde
roep om verlenging van het verlaagde BTW-tarief te honoreren? Zo niet,
waarom niet?
Antwoord op vraag 72, 73, 74
Het kabinet is bekend met de argumenten van verschillende belangengroeperingen om het verlaagde btw-tarief voort te zetten. Met ingang van
1 oktober 2010 tot 1 juli 2011 is het verlaagde btw-tarief op arbeidskosten
toegepast op herstel en renovatie van woningen. Deze termijn is daarna
verlengd tot 1 oktober 2011. Van 1 maart 2013 tot 1 maart 2014 is het
verlaagde btw-tarief opnieuw toegepast, waarna deze termijn tot twee
keer toe is verlengd tot 1 juli 2015. Gecumuleerd bedraagt het budgettaire

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

33

beslag van het verlaagde btw-tarief op herstel en renovatie van woningen
in de toegepaste periodes tussen 1 oktober 2010 en 1 juli 2015 702 mln.
euro.
Met de toepassing van het verlaagde btw-tarief op arbeidskosten bij
herstel en renovatie van woningen werd beoogd de bouw- en woningmarkt te ondersteunen en de bouwsector een impuls te geven in een
moeilijke tijd. Deze maatregel is dan ook nadrukkelijk als een tijdelijke
(generieke) stimuleringsmaatregel in het leven geroepen. Het kabinet is –
nu het economische herstel doorzet – niet voornemens het tijdelijke
verlaagde btw-tarief nog verder te verlengen. Daarnaast zou met een
verdere verlenging van deze maatregel een jaarlijkse budgettaire derving
van 256 mln. euro gemoeid zijn, welke gedekt moet worden met een
lastenverzwaring elders.
Vraag 73
Kan toegelicht en beredeneerd worden waarom het kabinet het raadzaam
acht het verlaagde BTW-tarief voor het verbouwen en herstellen van
bestaande woningen na 1 juli niet te verlengen, en ook géén evaluatie uit
te voeren van deze maatregel?
Antwoord op vraag 73
Zie het antwoord op vraag 72.
Vraag 74
Heeft het kabinet kennisgenomen van recente argumenten uit brede
maatschappelijke kring, die pleiten voor het voortzetten van het verlaagde
BTWtarief; waaronder de positieve bijdrage die het verlaagde tarief kan
blijven leveren aan werkgelegenheid in de bouw, het realiseren van méér
geschikte huisvesting voor studenten, minder validen en ouderen,
alsmede de bijdrage die het verlaagde BTW-tarief kan leveren aan de
realisatie van klimaat-, milieudoelstellingen, en de leefbaarheid in de
bebouwde omgeving? Is het kabinet bereid de nu steeds breder gehoorde
roep om verlenging van het verlaagde BTW-tarief te honoreren? Zo niet,
waarom niet?
Antwoord op vraag 74
Zie het antwoord op vraag 72.
Vraag 75
Hoe hoog is het structurele saldo (MTO)?
Antwoord op vraag 75
De MTO voor Nederland is vastgelegd op – 0,5 procent bbp in termen van
het structurele saldo.
In het CEP 2015 (in maart) raamde het CPB voor 2015 een structureel
saldo van – 0,5 procent bbp, waarmee Nederland voldoet aan de MTO.
Het CPB publiceert geen update van het structurele saldo naar aanleiding
van de voorjaarsbesluitvorming. In september van dit jaar publiceert het
CPB in de MEV een nieuwe update van het structurele saldo.
Vraag 76
Hoe ontwikkelt de EMU-schuld zich de komende jaren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

34

Antwoord op vraag 76
De Miljoenennota is het jaarlijkse moment waarop het meerjarige
verwachte ontwikkeling van de EMU-schuld zichtbaar wordt. De Miljoenennota 2015 voorzag een stabilisatie van de EMU-schuld als percentage
van het bbp van rond de 70% bbp (zie hieronder). Tot op dit moment zijn
de realisaties voor 2014 en de verwachtingen voor de EMU-schuld voor
2015, zoals toegelicht in respectievelijk het Financieel Jaarverslag Rijk
2014 en de Voorjaarsnota 2015 beter. Een hoger dan verwacht bbp en een
lager dan verwacht EMU-tekort leiden ceteris paribus tot een verbetering
van de verwachte EMU-schuld als percentage van het bbp. Het nieuwe
meerjarige beeld ontvangt u in de Miljoenennota 2016.
Miljoenennota 2015: Tabel 4.2 Opbouw EMU-schuld collectieve sector (in miljoenen euro)

EMU-schuld primo
Financieringssaldo Rijk
EMU-saldo lokale overheden
ING back-up faciliteit
EFSF
Schatkistbankieren (onderling lenen)
SNS
Overig
EMU-schuld ultimo
EMU-schuldquote (in procenten bbp)

2013

2014

2015

2016

2017

426.145
11.525
1.905
– 4.779
2.351
0
5.000
– 1.021
441.126
68,6%

441.126
13.764
2.181
– 2.722
699
– 900
0
0
454.149
69,8%

454.149
12.175
1.805
0
0
– 900
0
0
467.229
70,0%

467.229
12.675
1.601
0
0
– 900
0
0
480.605
70,3%

480.605
12.343
1.301
0
0
– 900
0
0
493.349
70,3%

bron

zie tabel 4.1 in MN
zie tabel 3.5 in MN

Vraag 77
Er wordt gerapporteerd over spoor II; ligt de opbrengst van spoor III
(waarover niet gerapporteerd wordt) wel op schema?
Antwoord op vraag 77
De meeropbrengsten over 2014 van Spoor III, Intensivering Toezicht en
Invordering, werden geraamd op 533 mln. euro4. De maatregelen hiervoor
betreffen ondermeer de versnelling van de aanslagregeling particulieren,
uitvoering van boekenonderzoeken, uitvoering van controles voor de
omzetbelasting en het realiseren van structureel extra opbrengsten uit
invordering. De realisatie in 2014 bedroeg circa 413 mln. euro. Dit bedrag
kan nog oplopen doordat de kasopbrengsten van witwasonderzoeken nog
niet bepaald zijn. Het verschil tussen raming en realisatie wordt met name
veroorzaakt door een lager tempo van de kasstroom en vertraagde
werving en opleiding. De lagere kasstroom (70 mln. euro) betreft
voornamelijk aangebrachte correcties in de IH niet-winst, die naar
verwachting in 2015 worden ontvangen.
Vraag 78
Betekenen beide kasschuiven bij Defensie dat investeringen in materieel
worden uitgesteld? Om welk materieel gaat het?
Antwoord op vraag 78
Zie het antwoord op vraag 27.
Vraag 79
Komen deze kasschuiven bij Defensie ten goede aan missies en inzet?

4

Kamerstuk 31 066, nr. 149

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

35

Antwoord op vraag 79
Zie het antwoord op vraag 41.
Vraag 80
Wat betekent het voor de investeringen van Defensie dat een deel van het
investeringsbudget wordt doorgeschoven naar latere jaren, om ruimte te
maken voor uitgaven aan de IS-missie? Welke investeringen worden
hiervoor uitgesteld?
Antwoord op vraag 80
Zie het antwoord op vraag 27.
Vraag 81
Op de begroting EZ wordt de begrotingsreserve duurzame energie
leeggehaald om een gat in het generale beeld te dichten. Is een dergelijke
constructie ook op andere begrotingen toegepast?
Antwoord op vraag 81
Er was de afgelopen jaren onderuitputting op de MEP/SDE/ SDE+ raming.
Deze onderuitputting is zoals afgesproken in de begrotingsreserve
duurzame energie gestort. Aangezien deze middelen pas vanaf 2021 nodig
zullen zijn, worden deze in de periode 2021–2026 weer teruggestort in de
reserve duurzame energie. Dit leidt tot een min in de eerste jaren, hier
tegenover staan gelijke plussen in de jaren na 2020. Van een dergelijke
kasschuif binnen een begrotingsreserve is op andere begrotingen geen
sprake.
Vraag 82
Kunt u toelichten middels een uitsplitsing hoe de tegenvaller voor het
groene onderwijs voor 2015 en volgende jaren is gedekt?
Antwoord op vraag 82
De tegenvaller bij het Groen onderwijs is gedekt binnen het geheel van
mee- en tegenvallers op de EZ-begroting. Hierbij is een aantal tegenvallers (bestaande uit onder andere Groen onderwijs, extra middelen voor
de Overheidsdienst Groningen en de uitbreiding van Staatstoezicht op de
Mijnen) gedekt met een aantal meevallers (de TKI-toeslag en bij de
middelen voor ETS-compensatie). Er bestaat geen inhoudelijk relatie
tussen de betreffende mee- en tegenvallers.
Vraag 83
Kunt u toelichten of de versobering van het groene onderwijs van 2% ook
helemaal structureel gedekt is?
Antwoord op vraag 83
De eerder doorgevoerde versobering op het Groen onderwijs wordt bij 1e
suppletoire EZ-begroting 2015 structureel gecorrigeerd. De hiervoor
benodigde dekking is gevonden binnen het geheel van mee- en tegenvallers (zie ook het antwoord op vraag 82).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

36

Vraag 84
Klopt het dat er middelen voor duurzame energie worden gebruikt om
tegenvallers op te vangen?
Antwoord op vraag 84
Neen, dat is niet aan de orde. Bezien over de gehele periode 2015 t/m
2026 worden het uitgavenbudget voor duurzame energie noch middelen
uit de interne reserve (IR) Duurzame Energie ingezet om tegenvallers of
intensiveringen te financieren. Er is enkel sprake van een kasschuif:
tijdelijke «voorfinanciering» van knelpunten en intensiveringen met
middelen uit de IR Duurzame Energie in de periode 2015–2020 ter grootte
van 398 mln. In de periode 2021–2026 wordt dit bedrag weer teruggestort
in de IR Duurzame Energie.
In de 1e suppletoire EZ-begroting 2015 wordt een aantal intensiveringen
voorgesteld. Ter dekking hiervan wordt een gedeelte (398 mln. over de
periode 2015–2020) van de ruimte uit de interne reserve (IR) Duurzame
Energie ingezet. Deze financiering uit de IR vervangt de reeds in de
meerjarencijfers van EZ geraamde uitgaven duurzame energie voor de
overeenkomstige periode («voorfinancieren» uit de IR). Per saldo treedt
als gevolg van deze substitutie van financiering geen wijziging plaats in
de uitgavenraming voor duurzame energie, terwijl er meerjarig, als gevolg
van de onttrekking van 398 mln. uit de IR (ontvangst), wel een meevaller
voor het uitgavenkader van de Rijksbegroting optreedt in de periode
2015–2020. Deze per saldo meevaller wordt gebruikt ter dekking van een
aantal in de 1e suppletoire EZ-begroting genoemde uitgavenverhogingen
en voor het opvangen van tegenvallers in het generale beeld van de
Rijksbegroting.
De in de periode 2015–2020 aangebrachte verlaging van de bestaande
uitgavenraming en doorgevoerde onttrekking aan de IR, wordt in de jaren
2021–2026 gecompenseerd met een spiegelbeeldige verhoging van de
uitgavenraming en een storting in de IR van een gelijke omvang (398 mln.
euro). Daarom hebben de voorgestelde begrotingswijzingen geen
consequenties voor het uitgavenkader in de gehele periode 2015–2026 en
blijven de middelen in de uitgavenraming en in de IR Duurzame Energie
volledig beschikbaar voor duurzame energie.
Vraag 85
Klopt het dat de middelen voor duurzame energie, verkregen uit de ODE,
niet volledig voor duurzame energie worden ingezet?
Antwoord op vraag 85
Neen, dat klopt niet. De middelen die beschikbaar zijn gekomen uit de
«Opslag Duurzame Energie» (ODE) en die nog niet zijn uitbetaald, worden
in de interne begrotingsreserve voor de duurzame energieproductie
gestort. Via de begrotingsreserve blijven die middelen volledig
beschikbaar voor inzet ten behoeve van duurzame energie in latere jaren.
Vraag 86
De raming voor de Inkomensvoorziening Oudere Werklozen (IOW) is
opwaarts bijgesteld. Is deze raming geheel toe te schrijven aan de
groeiende en langer durende ouderenwerkloosheid, en moet gezien de
verhoogde raming ook in de komende jaren rekening worden gehouden
met hoge ouderenwerkloosheid? Is het kabinet voornemens de bestrijding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

37

van ouderenwerkloosheid te intensiveren? Zo ja, op welke wijze? Welke
aanvullende maatregelen worden genomen?
Antwoord op vraag 86
Naar aanleiding van uitvoeringsinformatie van het UWV zijn zowel de
volumes als de gemiddelde jaaruitkering van de IOW naar boven
bijgesteld. De IOW-uitgaven stijgen daarbij als gevolg van een oplopende
WW-instroom en verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd. Hierdoor
neemt het volume, ondanks de naar verwachting dalende werkloosheid
(CEP 2015), meerjarig toe.
Hoewel de werkgelegenheid aantrekt, is het onverminderd van belang
(langdurige) werkloosheid onder ouderen te bestrijden. Middels onder
meer de sectorplannen en het Actieplan 50plus werkt worden specifieke
maatregelen genomen om ouderen op de arbeidsmarkt meer perspectief
te bieden (zie Kamerstuk 29 544, nr. 617).
Vraag 87
De uitgaven aan de kinderbijslag zijn hoger door een stijging van het
aantal kinderen t.o.v. de vorige raming (van de SVB). Bij de begroting
VWS wordt juist aangegeven dat er sprake is van dalende geboortecijfers?
Hoe verhouden deze ramingen zich tot elkaar? Is het handiger dezelfde
ramingen te gebruiken voor verschillende begrotingen?
Antwoord op vraag 87
Bij de raming van de kinderbijslag wordt uitgegaan van de bevolkingsprognose van het CBS. Deze prognoses geven voor de komende jaren –
na jaren van daling – een stijging van het geboortecijfer.
Het budget voor de uitgaven voor de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma en de hielprik is in 2015 vanuit de AWBZ overgeheveld naar
de begroting van VWS. Daarbij is het budget naar beneden bijgesteld om
het in lijn te brengen met daadwerkelijke uitgaven. De daling van het
geboortecijfer in de afgelopen jaren is een van de redenen dat er meer
budget beschikbaar was dan de daadwerkelijke uitgaven.
Vraag 88
Kan nader toegelicht worden waarom de raming voor de Bijdrage in de
kosten van de heffingskortingen (BIKK) aan het Ouderdomsfonds voor
2016 en volgende jaren neerwaarts wordt bijgesteld?
Antwoord op vraag 88
De bijdrage aan het ouderdomsfonds is afhankelijk van het totale bedrag
van de heffingskortingen. Op basis van het CEP 2015 van het CPB is de
raming voor de bijdrage in de kosten van de heffingskortingen (BIKK) aan
het ouderdomsfonds voor 2016 en verder neerwaarts bijgesteld. Het totale
bedrag van de heffingskortingen komt in 2016 in het CEP lager uit dan
eerder geraamd.
Vraag 89
Kunt u inzichtelijk maken welke onderliggende factoren in realisatie
afwijken van de raming voor de kinderopvangtoeslag en in welke mate
dat het geval is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

38

Antwoord op vraag 89
We kunnen niet aangeven wat het geïsoleerde gedragseffect is van de
maatregelen i.v.m. de macro-economische en maatschappelijke ontwikkelingen. De afwijking van de raming wordt verklaard door een grotere
daling van het aantal kinderen en het aantal uren opvang per kind dan
verwacht. Dit geldt met name voor inkomens tot 1,5 modaal. In de
Voorjaarsnota staat een meevaller van 0,3 mld. euro gemeld. Vooral het
gedragseffect van de eerder doorgevoerde bezuinigingen lijkt sterker dan
verwacht, zoals ook blijkt uit een recente studie van het CPB (2014,
MICSIM – A behavioral microsimulation model for the anlysis of
tax-benefit reform in the Netherlands). Vanwege deze inzichten zijn de
aannames in het ramingsmodel aangepast en wordt nu rekening
gehouden met de nieuwe gedragseffecten conform de CBP studie.
Daarnaast heeft baanonzekerheid en baanverlies, mede vanwege de crisis,
er voor gezorgd dat ouders (noodgedwongen) minder gebruik zijn gaan
maken van kinderopvang. De daling van het aantal uren gebruik van
kinderopvang wordt daarnaast ook verklaard door de toenemende
flexibiliteit in contracten bij de kinderopvang en in het werk.
Vraag 90
Middels de aangenomen motie-Krol (Kamerstuk 31 765, nr. 135) is
vastgelegd dat de Kamer bij de Voorjaarsnota een financiële uitwerking en
dekking zou worden geleverd van het plan van aanpak kwaliteit verpleeghuizen «Waardigheid en trots. Liefdevolle zorg. Voor onze ouderen.» Kunt
u aangeven waarom deze uitwerking en dekking niet in de Voorjaarsnota
is verwerkt? Kunt u deze uitwerking en dekking voor 22 juni 2015 leveren?
Antwoord op vraag 90
Het kabinet is over de financiële uitwerking van het plan van aanpak
kwaliteit verpleeghuizen nog in gesprek. De Staatssecretaris van VWS zal
u hierover per brief in de zomer informeren.
Vraag 91
Wat betekent de hogere opbrengst van 15 mln bij wanbetaling voor het
aantal mensen met wanbetalingsproblematiek? Is sprake van uitstroom en
meer inning of van meer wanbetalers?
Antwoord op vraag 91
Dit betreft een ramingsbijstelling, gebaseerd op actuele realisatiecijfers
van het ZiNL. De meevaller is incidenteel verwerkt in de verwachting dat
de opbrengsten hetzij door een daling van het aantal wanbetalers, hetzij
door een aanpassing van de bestuursrechtelijke premie in latere jaren
zouden afnemen. Het aantal wanbetalers is ten opzichte van voorgaande
jaren niet fors toegenomen en de inning verloopt zoals gebruikelijk.
Vraag 92
Welke nieuwe investeringen bent u voornemens te doen in de zorgsector?
Antwoord op vraag 92
De Voorjaarsnota richt zich primair op de uitvoering van het lopende
begrotingsjaar. Het beleid en de budgettaire gevolgen worden waar nodig
bijgesteld. Ik verwijs voor een toelichting op de investeringen in 2016 en
verder daarom naar de komende begroting van VWS waarin Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

39

Schippers en staatsecretaris Van Rijn de voornemens voor de zorgsector
van het kabinet uiteenzetten.
Vraag 93
De uitgaven voor het Rijksvaccinatieprogramma en de hielprik zijn
structureel lager. Is er na uitbreiding van de screening hielprik overwogen
om het overblijvende budget in te zetten voor een mogelijke uitbreiding
op termijn van het Rijksvaccinatieprogramma, bijvoorbeeld met vaccinaties tegen gordelroos of longontsteking, zodra de Gezondheidsraad zich
hierover heeft uitgesproken?
Antwoord op vraag 93
Voor eventuele toekomstige uitbreiding van het Rijksvaccinatieprogramma na een advies van de Gezondheidsraad moet te zijner tijd
dekking worden gevonden op de VWS begroting.
Vraag 94
De waardedaling van de euro leidt tot meerkosten voor 2015 en verder.
Kan de Minister of de dalende eurokoers ook elders tot bijstellingen heeft
geleid?
Antwoord op vraag 94
Zie het antwoord op vraag 11.
Vraag 95
Waarom is er tot 2019 sprake van minder groeiruimte binnen de WMO?
Antwoord op vraag 95
De groeiruimte voor zover deze uit komt boven de groei als gevolg van
demografische ontwikkelingen is in mindering gebracht op het
beschikbare kader.
Vraag 96
Hoe verklaart u de forse herverdelingseffecten van met name WLZ, WMO
en Jeugdzorg? Hoe kan het dat het verschil tussen de oorspronkelijke
begroting en de realisatiecijfers van deze omvang is?
Antwoord op vraag 96
Er zijn meerdere oorzaken voor de herverdelingseffecten. Ten eerste bleek
dit voorjaar dat aan de hand van de realisatiecijfers AWBZ over 2014 de
raming en daarmee het vertrekpunt qua gemeentelijk budget te hoog is.
Daarnaast bleek dat het extramuraliseren langzamer ging dat eerder
verondersteld. In de nieuwe raming is nu rekening gehouden met het
verlagen van het tempo van extramuraliseren van V&V 1–3 en het in lijn
brengen van de geraamde effecten van V&V 4 aan de actuele situatie. Tot
slot is in de reeksen Wlz en Zvw ook het effect van de Wlz-indiceerbaren
verwerkt. Voor Wmo en Jeugdzorg zijn deze reeksen apart in de tabel
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

40

Vraag 97
Wat verklaart het verschil tussen de herverdelingseffecten in de
Jeugdzorg, WLZ, WMO en ZVW? Waarom tellen de verschillen niet op tot
0?
Antwoord op vraag 97
Voor de verschillende domeinen zijn de verschillen tussen de cijfers uit
2013 (het oude basisjaar) en de cijfers uit 2014 verschillend. Dit zorgt voor
het verschil in herverdelingseffecten. De cijfers tellen niet op tot nul. Per
saldo is op basis van de realisatiecijfers AWBZ over 2014 sprake van
minder uitgaven dan voorzien, welke doorwerkt naar latere jaren.
Daarnaast is in de domeinen Jeugdzorg en Wmo sprake van diverse
kortingspercentages. Deze gelden niet voor de Wlz.
Vraag 98
Aangegeven wordt dat er meevallers in een aantal sectoren binnen de
tweedelijns curatieve zorg te noteren zijn, waaronder de geriatrische
revalidatiezorg. Kunt u aangeven hoe hoog de meevaller op het gebied
van geriatrische revalidatiezorg binnen deze post is?
Antwoord op vraag 98
Zie het antwoord op vraag 44.
Vraag 99
Voor het tweedejaar op rij zijn er in 2014 forse meevallers opgetreden in
de zorg, in het bijzonder op de medicijnen. Kunt u aangeven hoe de
ramingssystematiek voor de zorguitgaven in elkaar steekt? Welke factoren
worden daarin meegenomen?
Vraag 101
Kunt u aangeven op welke manier in de raming van de zorguitgaven
wordt bepaald of sprake is van incidentele of structurele mee- en
tegenvallers?
Antwoord op vraag 99, 101
Aan het begin van een kabinetsperiode stelt het CPB een middellange
termijnraming voor de zorg (MLT) op. Hierin spelen verschillende
determinanten een rol, waaronder demografie, overheidsbeleid, technologie en de referentieperiode uit het verleden.
Gedurende de kabinetsperiode wordt de raming van de zorguitgaven
aangepast op basis van de realisatiecijfers die VWS ontvangt van het
Zorginstituut Nederland en de Nza. Deze aanpassingen worden doorgaans
structureel verwerkt, tenzij duidelijk sprake is van een incident. De
onderschrijdingen van het Budgettair Kader Zorg (BKZ) in de afgelopen
jaren hebben via structurele verwerking in de ramingen geleid tot een
bijstelling van het huidige groeipad van de zorguitgaven naar een lager
niveau. Het CPB gaat in het CEP 2015 (paragraaf 3.3) in op de afvlakkende
groei van de zorguitgaven, en merkt daarbij op dat door de hervormingen
in de zorg een terugkeer naar een beter houdbaar groeitempo van de
zorguitgaven binnen handbereik ligt. Zoals gebruikelijk zal het toekomstige groeipad van de zorguitgaven opnieuw worden bekeken in de MLT
van het CPB die voorafgaat aan de volgende kabinetsperiode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

41

Vraag 100
Kunt u aangeven in hoeverre in deze VJN cijfers voor de zorg, en in het
bijzonder de medicijnen, een structurele doorwerking van de meevallers
van 2013–2014 opgenomen?
Antwoord op vraag 100
Zie het antwoord op vraag 45.
Vraag 101
Kunt u aangeven op welke manier in de raming van de zorguitgaven
wordt bepaald of sprake is van incidentele of structurele mee- en
tegenvallers?
Antwoord op vraag 101
Zie het antwoord op vraag 99.
Vraag 102
Wat verklaart het verschil in omvang van de nominale ontwikkeling BKZ in
2015 die enerzijds in de verticale toelichting van de Voorjaarsnota 269
miljoen bedraagt en anderzijds in het Financieel Beeld Zorg waarin staat
dat het BKZ met 643 miljoen is verlaagd als gevolg van de nominale
ontwikkeling?
Antwoord op vraag 102
Zie het antwoord op vraag 52.
Vraag 103
Uit realisatiecijfers blijkt dat de daling van het aantal lage ZZP’s in de V&V
minder snel gaat dan verwacht. Hoe verklaart u het verschil tussen de
realisatie en de raming? Hoe kan het dat dit niet is voorzien? Op welke
post worden de extra kosten verhaald?
Antwoord op vraag 103
Zie het antwoord op vraag 49.
Vraag 104
De SVB heeft aanvullende kosten voor de invoer trekkingsrechten en de
overgang voor PGB-houders. Er staat in de Voorjaarsnota € 42,7 miljoen
ingeboekt. De definitieve meerkosten zijn echter nog niet vastgesteld.
Waarop is het genoemde bedrag gebaseerd? Is het mogelijk dat dit
bedrag nog verder oploopt? Wanneer worden de definitieve meerkosten
bekend?
Antwoord op vraag 104
Zie het antwoord op vraag 63.
Vraag 105
De gemeenten Groningen heeft aan de Tweede Kamer laten weten circa
1,2 miljoen aan meerkosten te verwachten als gevolg van de gebrekkige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

42

invoer van het trekkingsrecht. Landelijk omgeslagen zou dit een
kostenpost van circa € 100 mln. euro betekenen. Hoe beoordeelt u dit
bedrag? Wordt er onderzoek gedaan naar de omvang van schade voor
gemeenten inzake de gebrekkige invoer van het trekkingsrecht? Waar
worden de kosten verhaald die boven de begroting uitstijgen?
Antwoord op vraag 105
In verband met de invoer van het trekkingsrecht maken gemeenten dit
jaar meerkosten. Afgesproken is dat het Rijk de meerkosten van de
gemeenten in verband met de uitvoering van de terugvalscenario’s in
redelijkheid zal vergoeden. In de Voorjaarsnota is 20 mln. euro aan
aanvullende middelen opgenomen voor uitvoeringsproblematiek bij
gemeenten. Dit bedrag is in de recent uitgekomen meicirculaire verwerkt.
Daarnaast is in het overhedenoverleg van 29 mei jl. met de VNG overeengekomen dat onderzoek wordt gedaan naar de daadwerkelijke meerkosten
van gemeenten voortkomend uit de uitvoering van de terugvalscenario’s.
Voor volgend jaar is afgesproken dat gemeenten de uitvoeringskosten van
het trekkingsrecht binnen hun domein (Wmo, Jeugdwet) voor hun
rekening zullen nemen.
Vraag 106
Bij de huurtoeslag (raming en realisatie 2014) is sprake van een tegenvaller in 2014 van € 258,3 mln. Het aantal aanvragers is groter dan
verwacht en er is een afname van het «niet-gebruik» van de regeling
ramingen voor de periode 2015–2019 zijn bijgesteld. Wat zeggen deze
ramingen over de huurontwikkeling en de «betaalbaarheid» van huren?
Wat gaat het kabinet extra doen om de betaalbaarheid van huren te
bevorderen?
Antwoord op vraag 106
Uit realisatiecijfers over 2012 tot 2014 komt naar voren dat de gevolgen
van de economische crisis en de afname van het niet-gebruik een grotere
impact hadden (meer instroom) dan verwacht. Deze hogere instroom
heeft ook een doorwerking naar latere jaren. In de Voorjaarsnota is
daarom aangegeven dat de ramingen voor de periode 2015–2019 zijn
bijgesteld. De hogere instroom staat in beginsel los van de huurontwikkeling.
De huurontwikkeling wordt bepaald door de ruimte die verhuurders
krijgen voor huurverhoging en de mate waarin die ruimte wordt benut. In
het Woonakkoord is afgesproken dat de huurstijging voor huishoudens
met recht op huurtoeslag wordt beperkt tot inflatie + 1,5%. De huurtoeslag
ondersteunt de betaalbaarheid van het huren voor deze laagste inkomensgroepen. In het Regeerakkoord is daarom al extra budget vrijgemaakt om
de extra uitgaven aan huurtoeslag op te vangen welke samenhangen met
de hogere huurstijgingen die mogelijk gemaakt zijn met de verruiming
van het huurbeleid.
Vraag 107
Het tekort voor 2014 voor de huurtoeslag, en de bijstelling van de raming
worden «binnen het instrument huurtoeslag» gedekt. In de periode
2016–2020 wordt, aldus de memorie van toelichting bij de suppletoire
begroting Wonen en Rijksdienst (p. 5) per jaar gemiddeld € 229,5 per jaar
«omgebogen» op de huurtoeslag. Definitieve vormgeving van de dekking
wordt betrokken bij de koopkrachtbesluitvorming in augustus. Kan nader
toegelicht worden wat bedoeld wordt met dekking «binnen het instrument

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

43

huurtoeslag»? Betekent dit dat de huurtoeslag verlaagd wordt, of
anderszins verschuiving plaatsvindt binnen het budget voor toe te kennen
huurtoeslag?
Antwoord op vraag 107
In de begrotingsregels is afgesproken dat overschrijdingen specifiek
dienen te worden gecompenseerd op de desbetreffende begroting.
Aangezien het instrument huurtoeslag circa 90% van de begroting van
Wonen en Rijksdienst beslaat, is de mogelijkheid om elders binnen de
begroting van WenR middelen te vinden beperkt. Dit impliceert dat het in
de meeste gevallen onvermijdelijk is dat een tegenvaller op de
huurtoeslag moet worden gecompenseerd door een ombuiging op
diezelfde huurtoeslag.
Dekken van de tekorten binnen het instrument huurtoeslag betekent dat
het tekort moet worden opgelost door bijstelling van de hoogte van de
huurtoeslag per huishouden in de komende jaren. De vormgeving van een
eventuele ombuiging wordt nog nader bezien. Daarbij is in de
Voorjaarsnota aangegeven dat de effecten van eventuele maatregelen bij
de koopkrachtbesluitvorming zullen worden betrokken.
Vraag 108
Er is sprake van een tegenvaller op de huurtoeslag in 2014 die leidt tot de
negatieve EJM. Kunt u toelichten hoe dit leidt tot een bijstelling van 141
mln voor de raming voor 2015?
Antwoord op vraag 108
De hogere uitgaven worden voornamelijk veroorzaakt door een hoger
aantal ontvangers van huurtoeslag dan aanvankelijk geraamd. Uit
realisatiecijfers over 2012 tot 2014 komt naar voren dat de gevolgen van
de economische crisis en de afname van het niet-gebruik een grotere
impact hadden (meer instroom) dan verwacht. Deze hogere instroom
heeft ook een doorwerking naar 2015 en latere jaren. Daarom zijn de
ramingen voor de periode 2015–2019 bijgesteld.
Vraag 109
Kunt u toelichten welke factoren onderdeel uitmaken van de raming van
de huurtoeslag en waarop de waarden van deze factoren in de raming
gebaseerd worden?
Antwoord op vraag 109
De opbouw van de meerjarenraming huurtoeslag is gebaseerd op de
volgende onderdelen:
– Realisatiecijfers huurtoeslag (gegevens van Belastingdienst over o.a.
huishoudens, huurniveau en inkomensniveau);
– De effecten van de uitvoering door de Belastingdienst (gegevens
Belastingdienst over terugvorderingen, nabetalingen, ontvangsten,
ed.);
– Doorwerking van macro-economische ontwikkelingen (inkomens,
prijzen, huurprijzen, volume sociale zekerheid) (gegevens van het CPB
en het Ministerie van SZW);
– Ingeschatte effecten van beleidswijzigingen (bijv. in fiscaliteit).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

44

Vraag 110
Kunt u kwantificeren in welke mate verschillende bestanddelen van de
raming van de huurtoeslag (zoals niet-gebruik, niet terugbetalen van
onterecht ontvangen huurtoeslag, de huurontwikkeling, de inkomensontwikkeling) afweken van de raming?
Antwoord op vraag 110
In onderstaande tabel vindt u een overzicht van de afwijkingen ten
aanzien van de vorige begroting. Het totale ramingstekort over de periode
2015–2020 van 889 mln. is als volgt opgebouwd:

Doorwerking economische crises en afname niet-gebruik
Uitvoering Belastingdienst
Huurprijsontwikkeling
Inkomensontwikkeling
Beleidswijzigingen
Ongedekt tekort Begroting 2015

2015

2016

2017

2018

2019

2020

207,6
– 12,1
– 2,3
9,7
– 6,8

211,8
– 2,7
– 19,9
3,5
– 41,2

225,4
4,3
– 89,3
0,2
– 54,3

235,9
26,3
– 107,8
0,7
– 64,2
31,0

234,7
25,0
– 65,1
5,1
– 74,2
31,0

238,7
20,5
– 37,4
8,0
– 84,2
31,0

Zoals eerder aangegeven worden de tekorten vooral veroorzaakt door een
grotere instroom als gevolg van de economische crises en een afname
van het niet-gebruik. Bij het bestanddeel «Uitvoering Belastingdienst» is
zichtbaar dat de raming van de terug te vorderen bedragen neerwaarts is
bijgesteld. Uit de realisatiecijfers blijkt namelijk dat vanwege een betere
inschatting van het inkomen, er minder terugvorderingen hoeven te
worden ingesteld. De huurontwikkeling kent een meevaller als gevolg van
een voor 2014 en 2015 neerwaarts bijgestelde inflatie (CEP2015 CPB). De
inkomensontwikkeling komt nagenoeg overeen met eerder geraamd. De
meevaller bij «Beleidswijzigingen» wordt o.a. veroorzaakt door het
geraamde effect van invoering van de passendheidsnorm in de herziene
Woningwet. Tenslotte resteert een bedrag van 31 mln. vanaf 2018. Het
kabinet heeft bij de voorbereiding van de begroting 2015 besloten om
voor de jaren 2015, 2016 en 2017 budget toe te voegen ter dekking van de
vorig jaar optredende tekorten huurtoeslag. Vanaf 2018 was toentertijd
echter geen dekking voorzien.
Vraag 111
Wat zijn indicatief de gevolgen voor huurders in 2016 als de tegenvaller in
2014 en de aangepaste raming van de huurtoeslag zou worden verwerkt
door het aanpassen van de huurtoeslag? Bent u van plan ook dekking te
zoeken buiten het instrument van de huurtoeslag?
Antwoord op vraag 111
De gevolgen voor huurders in 2016 zijn afhankelijk van de vormgeving
van de noodzakelijke ombuiging, via de eigen bijdrage en/of de kwaliteitskorting. Zoals ik u vorig jaar heb gemeld (Kamerstuk 29 726, nr. 230)
kunnen alleen deze twee parameters per algemene maatregel van bestuur
(AMvB) worden aangepast zodat een ombuiging te realiseren is in 2016.
Overigens is in de Voorjaarsnota aangegeven dat de effecten van de
maatregelen bij de koopkrachtbesluitvorming zullen worden betrokken.
In de begrotingsregels is afgesproken dat overschrijdingen specifiek
dienen te worden gecompenseerd op de desbetreffende begroting.
Aangezien het instrument huurtoeslag circa 90% van de begroting van
Wonen en Rijksdienst beslaat, is de mogelijkheid om elders binnen de
begroting middelen te vinden beperkt. Dit impliceert dat in de meeste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

45

gevallen het onvermijdelijk is dat een tegenvaller op de huurtoeslag moet
worden gecompenseerd door een ombuiging op diezelfde huurtoeslag.
Vraag 112
Kunt u voorbeelden geven uit het verleden waarin de huurtoeslag naar
boven is bijgesteld als gevolg van meevallers op de huurtoeslag? Zo nee,
zijn er sinds 2.005 jaren geweest waarin er meevallers waren op de
uitgaven voor de huurtoeslag? Waarom wordt de huurtoeslag steeds wel
naar beneden bijgesteld maar niet naar boven?
Antwoord op vraag 112
Sinds 2005 hebben zich geen meevallers voorgedaan bij de huurtoeslag;
hierdoor is in deze periode er ook geen sprake van geweest dat vanwege
meevallers de huurtoeslag naar boven is bijgesteld.
Vraag 113
Kunt u een overzicht geven per jaar van alle bezuinigingen die gedaan zijn
op de huurtoeslag sinds 2005 als gevolg van tegenvallende ramingen,
oftewel: doordat het beroep op de huurtoeslag toenamen? Hoeveel is de
huurtoeslag van een gemiddeld huishouden met huurtoeslag sinds 2005
gekort als gevolg van deze bezuinigingen?
Antwoord op vraag 113
Vanaf 2005 tot 2011 is er niet bezuinigd op de huurtoeslag vanwege
tegenvallende uitgaven. In de jaren 2011, 2012 en 2013 zijn wel bezuinigingen om deze reden doorgevoerd. Onderstaande tabel laat deze
doorgevoerde bezuinigingen zien.
Bezuinigingsmaatregelen
2011

2012

2013

0,86

0,73
+5%-punt
108
118

8,8

Verhogen eigen bijdrage per maand (€)
Verhoging kwaliteitskorting percentages
Bedrag in € mln.
Cumulatief in € mln.

10
10

110
228

De gemiddelde huurtoeslag per huishouden heeft zich als volgt
ontwikkeld (bron t/m 2011 is het Jaarverslag Huurtoeslag; de gemiddelde
huurtoeslag in 2012 en 2013 is berekend vanuit recente bestanden met
huurtoeslaggegevens; deze zijn nog niet alle definitief vastgesteld):
Bron: Jaarverslag huurtoeslag

Bedrag € (12 mnd)

recente HT-bestanden

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

1.714

1.849

1.916

1.964

2.037

2.086

2.104

2.189

Vanaf 2006 is het gemiddelde huurtoeslagbedrag per huishouden
gestegen, ondanks de bezuinigingen in 2011, 2012 en 2013. Het effect van
de bezuinigingen wordt namelijk gemitigeerd door het effect van de
indexering van de eigen bijdrage in de huurtoeslag. De indexering van de
eigen bijdrage vindt plaats op basis van de laagste van twee cijfers: de
netto bijstandsontwikkeling of huurontwikkeling. De laatste jaren ligt de
bijstandsontwikkeling lager dan de huurontwikkeling. Dit betekent dat de
eigen bijdrage in de huurtoeslag minder snel stijgt dan de huurontwik-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

46

keling. Zelfs als rekening gehouden wordt met de hierboven genoemde
bezuinigingen, stijgt de eigen bijdrage minder sterk dan de huurontwikkeling.
Vraag 114
Normaliter wordt uitgegaan van CPB-ramingen. Is dat ook in dit geval
gebeurd?
Antwoord op vraag 114
Dit jaar zijn de ramingen van de huurtoeslaguitgaven voor de komende
jaren geactualiseerd op basis van CPB-ramingen.
Vraag 115
Wat betekent het feit dat op het Infrastructuurfonds sinds 2012 tot heden,
exclusief 2013, ieder jaar tussen de € 230 en € 250 miljoen is doorgeschoven naar latere jaren door middel van een kasschuif? Duidt dit wat u
betreft aan een structureel effect?
Antwoord op vraag 115
Zie het antwoord op vraag 39.
Vraag 116
Wat zijn de achterliggende oorzaken voor het feit dat dit jaar weer een
omvangrijk budget op het Infrastructuurfonds niet tot besteding komt?
Antwoord op vraag 116
Zie het antwoord op vraag 40.
Vraag 117
Volgens de Ruimtebrief 2015 van de Minister van BZK (kenmerk
2015–0000276745) is de kabinetsbijdrage aan de arbeidskostenontwikkeling in 2015 0,44%. Is dat het percentage waarop de loonbijstellingen
tranche 2015 is gebaseerd? Moet uit dat percentage ook de verhoging van
0,8% ter compensatie van de gedaalde pensioenpremie worden betaald?
Antwoord op vraag 117
De Ruimtebrief is een vertrouwelijk intern document om de overheidswerkgevers op de hoogte te stellen van de beschikbare ruimte. Om de
lopende onderhandelingsprocessen niet te verstoren met een toelichting
op deze informatie, wordt er niet in het openbaar ingegaan op de inhoud
van deze brief.
Vraag 118
Op welke wijze wordt de ontwikkeling van de pensioenpremies verwerkt
in de referentiesystematiek? Klopt het dat bij dalende pensioenpremies in
de marktsector de loonbijstelling verlaagd wordt? Op welke wijze moeten
overheidswerkgevers dan de verhoging van de salarissen ter compensatie
van de gedaalde pensioenpremies financieren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

47

Antwoord op vraag 118
De ontwikkeling van de pensioenpremie in de marktsector wordt
meegenomen in de berekening van de vergoeding voor sociale lasten van
de overheidswerkgevers. Als de pensioenpremie in de markt daalt, daalt
daarmee de vergoeding voor de sociale lasten. Aangezien de vergoeding
voor de sociale lasten en de contractloonstijging gezamenlijk worden
overgeboekt naar de vakdepartementen, daalt de totale loonbijstelling dan
wel, maar wanneer de ontwikkeling van de sociale lasten van de overheid
die van de markt volgt, beïnvloedt het de ruimte voor de contractloonstijging niet. Doordat de daadwerkelijke uitgaven van de overheidswerkgevers aan de pensioenpremies dalen als gevolg van het pensioenakkoord, zijn de werkgevers in staat de verhoging van de salarissen ter
compensatie van de gedaalde pensioenpremies te financieren.
Vraag 119
Hoe groot is de gemiddelde procentuele loonstijging die in de sector Rijk
betaald kan worden, als de volledige loonbijstelling wordt ingezet voor
verhoging van de salarissen? Hoe hoog zou de loonbijstelling moeten zijn,
als departementen de looneis van 3% van de vakbonden moeten betalen
(zonder op andere posten te hoeven bezuinigen of bijvoorbeeld secundaire arbeidsvoorwaarden moeten versoberen)?
Antwoord op vraag 119
Het uitgangspunt achter de referentiesystematiek is dat de overheid de
ontwikkeling in de markt volgt. Dit geldt voor zowel de gemiddelde
contractloonstijging als de ontwikkeling van de sociale lasten (incl.
pensioenpremies). Deze raming wordt overgenomen van het CPB.
Wanneer de sociale lasten bij de overheid dezelfde ontwikkeling kennen
als in de markt dan blijft de contractloonstijging over om in te zetten voor
loonstijging. Om de looneis van 3% in te willigen moet de loonbijstelling
exclusief het saldo van de sociale lasten 3% zijn. Op dit moment is de CLS
in de markt nog niet zo hoog.
Vraag 120
Op welke wijze is de loonsverhoging van 0,8% vanwege dalende
pensioenpremies verwerkt? Zijn alle BBRA-schalen met 0,8% verhoogd?
Antwoord op vraag 120
Alle BBRA-schalen zijn bij de sector Rijk vanwege de dalende pensioenpremies met 0,8% verhoogd in juni met terugwerkende kracht vanaf
1 januari.
Vraag 121
Hoe is het bedrag van 128,8 mln. dat gereserveerd is voor contraterrorisme opgebouwd? (Verticale toelichting)
Antwoord op vraag 121
In de brief «versterking veiligheidsketen» (Kamerstuk 29 754, nr. 302) is
aangegeven dat het bedrag van structureel 128,8 mln. volgt uit een aantal
geanalyseerde knelpunten en maatregelen die hierop ingrijpen. Er is
besloten om te investeren in:
– preventieve maatregelen o.m. in overleg met lokale overheden;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

48

–
–
–

het uitbreiden van de scope en intensiteit van de activiteiten van de
AIVD en de MIVD;
meer capaciteit beschikbaar te stellen ten behoeve van te beveiligen
objecten en uitbreiding van snel beschikbare interventiecapaciteit;
meer Nederlandse inzet (niet-militair) in risicolanden en multilaterale
fora en samenwerkingsverbanden met het oog op de verwevenheid
van interne en externe veiligheid.

In miljoenen euro

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Versterking preventieve en lokale aanpak
Scope en intensiteit AIDV/MIVD uitbreiden
Beveiligen objecten en interventiecapaciteit uitbreiden
Uitbreiden inzet buitenlandbeleid

0
0
24,9
0

11,9
31,1
53
9,4

12,1
51,4
43,2
10

12
55,1
43,2
10,6

11,5
60,1
43,2
7,6

11,5
69,1
43,2
5

Totaal

24,9

105,4

116,7

120,9

122,4

128,8

Vraag 122
Wat is de verklaring voor de toename van de aanvullende post van € 712
miljoen in 2016 tot 1,1 miljard vanaf 2018?
Vraag 123
Kunt u de Tweede Kamer een meerjarig overzicht geven van alle
reserveringen die op de aanvullende post staan, met een ondergrens van
10 miljoen euro?
Vraag 125
Klopt het dat wanneer de in=uit-taakstelling in 2015 geheel wordt
gerealiseerd de aanvullende post dan in 2015 een overschot van ruim
€ 600 miljoen zou hebben? Zo ja, wat is er in op dit moment nog geraamd
voor het jaar 2015 in de aanvullende post? Wanneer wordt dat uitgekeerd
en waarvoor?
Antwoord op vraag 122, 123, 125
In onderstaande tabel vindt u een meerjarig overzicht van alle posten die
op de aanvullende post staan.
Aanvullende Post (in miljoenen euro)
Omschrijving

2015

In=uit taakstelling
Reservering EU-afdrachten
Vastgoed DJI
Belastingdienst
Opbrengst strafrechtelijk onderzoek
Contraterrorisme
GDI
B13 Intensivering veiligheid
D32 Intensivering onderwijs en onderzoek
E54 Intensivering arbeidsmarkt zorg

– 948
598

Totaal stand AP 86

– 300

2016

252
59

2017

2018

2019

– 187
221

221

221

16
68
76
654
51
1.086

38
– 60
72

11
97

10
87

294

480
51

11
78
76
681
51

713

849

1.118

De stijging tussen 2016 en 2018 wordt veroorzaakt door oplopende
budgetten (bv. D32 Intensivering onderwijs en onderzoek) en budgetten
die pas na 2016 ingaan (bv. B13 Intensivering veiligheid).
Er zijn drie reserveringen op de aanvullende post voor 2015: 598 mln. voor
EU-afdrachten, 38 mln. voor de belastingdienst en 72,2 mln. voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

49

Generieke Digitale Infrastructuur. Deze middelen zullen uiterlijk bij
Najaarsnota worden overgeheveld naar departementale begrotingen.
Uitkering van deze budgetten is niet afhankelijk van (de invulling van) de
in=uit taakstelling.
Vraag 123
Kunt u de Tweede Kamer een meerjarig overzicht geven van alle
reserveringen die op de aanvullende post staan, met een ondergrens van
10 miljoen euro?
Antwoord op vraag 123
Zie het antwoord op vraag 122.
Vraag 124
Bent u bereid om voortaan in iedere budgettaire nota de aanvullende post
uitgesplitst naar de onderliggende reserveringen te presenteren?
Antwoord op vraag 124
In de Horizontale Toelichting, een bijlage van de Miljoenennota, worden
de budgetten op de aanvullende post inzichtelijk gemaakt en toegelicht. In
de Verticale Toelichting, een bijlage bij alle budgettaire nota’s, worden de
mutaties op deze budgetten inzichtelijk gemaakt en toegelicht.
Vanuit de aanvullende post kunnen overigens geen betalingen worden
gedaan. Budgetten dienen hiervoor eerst overgeheveld te worden naar
departementale begrotingen, alwaar de budgetten zichtbaar worden in
(suppletoire) begrotingswetten.
Vraag 125
Klopt het dat wanneer de in=uit-taakstelling in 2015 geheel wordt
gerealiseerd de aanvullende post dan in 2015 een overschot van ruim
€ 600 miljoen zou hebben? Zo ja, wat is er in op dit moment nog geraamd
voor het jaar 2015 in de aanvullende post? Wanneer wordt dat uitgekeerd
en waarvoor?
Antwoord op vraag 125
Zie het antwoord op vraag 122.
Vraag 126
Wat is de ratio om in 2015 al de in=uit-taakstelling voor 2016 in te vullen?
Welke voorziene onderuitputting of meevallers worden in 2016 voorzien
om de in=uit taakstelling mee te vullen?
Vraag 128
Waarom is de in=uittaakstelling voor 2016 al ingevuld? Welke voorziene
onderuitputting of meevallers worden in 2016 voorzien om de
in=uittaakstelling mee te vullen?
Antwoord op vraag 126, 128
HGIS middelen mogen, in tegenstelling tot reguliere middelen op
departementale begrotingen, door middel van de eindejaarsmarge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

50

meerjarig worden doorgeschoven. Dit leidde tot een in=uit taakstelling
voor 2016.
In het voorjaar heeft een integrale afweging plaatsgevonden over de
begrotingen voor 2016.
Binnen deze afweging heeft het kabinet ruimte gevonden om de in=uit
taakstelling voor 2016 in te vullen.
Vraag 127
Wat is de reden dat middelen voor beleidsdoeleinden zoals de Belastingdienst, terrorismebestrijding, universitair medische centra, generieke
digitale infrastructuur en vastgoed DJI op een aanvullende post staan?
Antwoord op vraag 127
Op de aanvullende post staan middelen gereserveerd waarvan op dit
moment de definitieve aanwending nog niet expliciet kan worden
aangegeven. Zodra dit wel het geval is, zullen de middelen worden
overgeheveld naar een begrotingshoofdstuk.
Vraag 128
Waarom is de in=uittaakstelling voor 2016 al ingevuld? Welke voorziene
onderuitputting of meevallers worden in 2016 voorzien om de
in=uittaakstelling mee te vullen?
Antwoord op vraag 128
Zie het antwoord op vraag 126.
Vraag 129
Kunt u een overzicht geven van de bedragen die departementen in de
VJN2015 hebben ontvangen of hebben ingeleverd als gevolg van de
eindejaarsmarge?
Antwoord op vraag 129
In onderstaande tabel vindt u een overzicht van de eindejaarsmarge die
departementen bij Voorjaarsnota 2015 hebben ontvangen. Een positief
getal duidt op een toevoeging van middelen aan een begrotingshoofdstuk, een negatief getal op onttrekking van middelen. Een negatieve
eindejaarsmarge in 2015 wordt veroorzaakt door een overschrijding in
2014. Op sommige begrotingshoofdstukken is sprake van een fonds of
een fondsconstructie waardoor alle overgebleven middelen in 2014
worden doorgeschoven naar 2015. Dit kan leiden tot een hoge eindejaarsmarge (bijvoorbeeld bij Economische Zaken).
Eindejaarsmarge 2015 (in miljoenen euro)
Hfst.

Begroting

2A
2B
3
4
6
7
8
9
10

Staten Generaal
Hoge Colleges van Staat
Algemene Zaken
Koninkrijksrelaties
Veiligheid en Justitie
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Financiën
Defensie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

EJM 2015
4,1
1,2
1,1
8,0
78,8
5,6
– 57,1
84,5
40,5

51

Hfst.

Begroting

12
13
15
15
16
18

Infrastructuur en Milieu
Economische Zaken
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (kader Rbg-eng)
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (kader SZA)
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (kader Rbg-eng)
Wonen en Rijksdienst
Gemeentefonds
Provinciefonds
Infrastructuurfonds
Deltafonds
Homogene Groep Internationale Samenwerking

EJM 2015
25,6
215,5
52,3
48,5
39,2
109,9
22,2
0,0
24,2
– 37,9
263,8

Vraag 130
Waarom is niet het volledige budget voor contraterrorisme overgeheveld
naar de departementale begrotingen?
Antwoord op vraag 130
Er is in februari een pakket aan maatregelen voorgesteld voor de
versterking van de veiligheidsketen. Dit pakket aan maatregelen is op
basis van bestedingsplannen nader geconcretiseerd door de diverse
betrokken departementen. Ten tijde van de Voorjaarsnota was het overleg
met de lokale overheden voor de versterking van de preventieve aanpak
nog niet afgerond. De verwachting is dat bij Miljoenennota de middelen
van de aanvullende post worden overgeheveld van de aanvullende post
naar zowel het Ministerie van Veiligheid en Justitie als SZW.
Vraag 131
Kunt u een volledig overzicht verschaffen van het BIV-fonds, inclusief alle
mutaties?
Antwoord op vraag 131
Het Budget Internationale Veiligheid is een gezamenlijk budget op de
Defensiebegroting, beheerd door BZ, BH&OS en Defensie. Het volledige
BIV staat op Artikel 1 «Inzet», Artikelonderdeel «Crisisbeheersingsoperaties (HGIS)». In de 1e suppletoire begroting van Defensie staat op pagina
12 een overzicht van de omvang van het BIV met bijbehorende mutaties
vanaf OB2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 210, nr. 2

52