Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

39
Vragen van de leden Elissen en Brinkman (beiden PVV) aan de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht dat de brandweer
C2000 beu is (ingezonden 9 september 2010).
Antwoord van staatssecretaris Bijleveld-Schouten (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) (ontvangen 24 september 2010).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Brandweer is C2000 beu?1
Antwoord 1
Ja, daar ben ik mee bekend. Ik heb ook kennis genomen van het bericht van
de NVBR waarin zij afstand neemt van de vakorganisaties; dat er sprake zou
zijn van een gevaarlijke situatie voor brandweermensen. Er kan dus niet
gesteld worden dat de brandweer C2000 beu is.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van het feit dat ten minste vijf brandweerkorpsen,
vanwege de slechte kwaliteit van C2000, zijn overgegaan op de «oude»
analoge communicatie via portofoons?
Zo ja, vindt u dit aanvaardbaar en wat gaat u er aan doen om zo snel
mogelijk de veiligheid van brandweerpersoneel te garanderen en een
uniforme landelijke werkwijze te herstellen?
Antwoord 2
In deze vraag wordt het functioneren van de digitale portofoons bij een
binnenhuisoptreden gelijk gesteld aan het functioneren van C2000 als geheel.
Voor de goede orde; bij een binnenhuisoptreden wordt geen gebruik gemaakt
van het C2000-netwerk maar van Direct Mode Operation (DMO), het zend en
ontvangstvermogen van de digitale portofoon zelf. Voor de beantwoording
van uw vraag is het wenselijk deze twee onderwerpen te scheiden.
Zoals ook in de hoorzitting van de Tweede kamer d.d. 19 november 2009
door velen is benadrukt, werkt het C2000-netwerk onder normale omstandigheden naar tevredenheid van de gebruikers. Uit het onderzoek van de
Onderzoeksraad voor Veiligheid naar de Poldercrash blijkt tevens dat het
netwerk bij grootschalige incidenten in technisch opzicht goed heeft

1

ah-tk-20102011-39
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

De Telegraaf, 4 september 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

gefunctioneerd. Uw oordeel over de slechte kwaliteit van C2000 deel ik dan
ook niet.
Voor wat betreft het gebruik van de analoge portofoons meld ik u het
volgende. Ik ben op de hoogte van het feit dat er vijf brandweerkorpsen voor
binnenhuiscommunicatie zijn overgegaan op het gebruik van de oude
analoge portofoons. Ik vind dit niet aanvaardbaar. Ik deel uw zorg over de
veiligheid van het brandweerpersoneel maar ik acht de oplossing van een
terugval naar de oude analoge portofoons geen toekomstvaste optie.
Ik heb dan ook in oktober 2009 in samenwerking met de Nederlandse
Vereniging van Brandweer en Rampenbestrijding de opdracht gegeven tot
onderzoek naar de mogelijkheden om het gebruik van digitale portofoons te
verbeteren voor binnenhuisgebruik. Het onderzoek is begeleid door een
klankbordgroep samengesteld uit vertegenwoordigers van het veld. In de
klankbordgroep waren ook vertegenwoordigers van de korpsen betrokken die
problemen hebben ervaren met hun digitale portofoons en over zijn gegaan
op analoge portofoons. De Vereniging van Brandweer Vrijwilligers heeft
aangegeven niet te willen participeren in het onderzoek omdat zij onvoldoende vertrouwen had in de opzet van het onderzoek.
De eerste fase van het onderzoek is afgerond. Daarin is een aantal belangrijke
constateringen gedaan. De belangrijkste constatering is dat de nieuwe
generatie digitale portofoons beter functioneert dan de in gebruik zijnde
portofoons. Elk korps dat op dit moment dus problemen ervaart met de
digitale portofoons bij het binnenhuisoptreden heeft dus nu reeds de
mogelijkheid om verbeterde portofoons aan te schaffen.
In de tweede plaats adviseren de onderzoekers de samenwerking tussen de
korpsen te intensiveren. Zo zouden de digitale portofoons verder kunnen
worden verbeterd indien de brandweerkorpsen gezamenlijk functionele eisen
zouden specificeren en als collectief de markt zouden benaderen. De kans dat
de leveranciers op de brandweer eisen toegespitste portofoons zal aanbieden
neemt daardoor sterk toe. Ten slotte adviseren de onderzoekers een aantal
concrete technische en organisatorische verbetermaatregelen om het gebruik
van digitale portofoons binnenhuis te verbeteren.
Bij de start van het C2000-project is met het veld overeengekomen dat de
aanschaf en het beheer van de randapparatuur een verantwoordelijkheid is
van het veld. Het is tegen deze achtergrond dat ik naar aanleiding van de
bevindingen van de Expertgroep C2000 met het Veiligheidberaad (VB) ben
overeengekomen dat het verder verbeteren van de digitale portofoons en
intensivering van de samenwerking om tot een uniforme landelijke werkwijze
te komen onder regie van het Veiligheidberaad zal plaatsvinden in het kader
van het verbeterproject Randapparatuur.
Vraag 3
Is het u bekend dat bij het destijds ten behoeve van de aanbesteding
opgestelde «programma van eisen» en in het uiteindelijk gesloten contract
slechts een eis van 95 procent buitendekking is opgenomen en geen eis van
binnendekking ? Zo ja, deelt u de mening dat dit een grove fout is geweest
omdat men kennelijk concessies heeft gedaan ten koste van de veiligheid?
Zo, nee kunt u dit als nog verifiëren en motiveren waarom men destijds tot
deze onverantwoorde keuze is gekomen?
Antwoord 3
Ja, het programma van eisen is mij bekend.
Het programma van eisen is bij de start van het C2000-project in goed
overleg met het veld opgesteld. De eisen met betrekking tot buitenhuisdekking zijn door het rijk overgenomen en gerealiseerd. De buitenhuisdekking
van 95% «naar tijd en plaats gemeten bij een portofoon op heuphoogte
gedragen» vormde een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de buitendekking die werd geleverd door de oude analoge netwerken. In de eerste
plaats wordt door C2000 niet alleen voorzien in mobilofoondekking maar ook
in portofoondekking. In de tweede plaats is het dekkingspercentage van 95%
aanzienlijk hoger dan het dekkingspercentage van de oude analoge netwerken. En ten slotte is er voor het eerst sprake van één volledig landelijk
dekkend radionetwerk voor zowel brandweer, ambulancezorg, politie als de
KMAR. Een dergelijk dekkingspercentage is dus geen grove fout maar een
aanzienlijke verbetering van de kwaliteit van de radiocommunicatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Overigens is door het bijplaatsen van opstelpunten de buitenhuisdekking van
C2000 opgelopen tot 97,4%. Dit is in een brief gemeld aan de Kamer in
februari 2010 (kenmerk 25 124 nr. 64). Dit percentage zal in de komende jaren
verder toenemen in het kader van het project Wegwerken DIPP-lijst.
C2000 biedt geen garantie ten aanzien van binnenhuisdekking. Dat is bij de
aanbesteding van het netwerk in overleg met het parlement ook zo
afgesproken.
Voor communicatie bij een binnenhuisoptreden zijn er drie opties:
1. C2000 levert door de plaats van de dichtstbijzijnde mast binnenhuisdekking in de in de buurt liggende gebouwen;
2. Bij bepaalde locaties zoals tunnels en voetbalstadions zijn speciale
voorzieningen aangebracht zodat er binnenhuisdekking aanwezig is;
3. In alle overige objecten wordt net zoals vroeger bij de oude analoge
netwerken gebruik gemaakt van de zend- en ontvangstmogelijkheden
van de portofoons.
Volgens onze gegevens zijn in ongeveer 200 gebouwen in Nederland
voorzieningen aangebracht om te voorzien in binnenhuisdekking. Onder
leiding van het veiligheidsberaad en in overleg met de VNG wordt momenteel gekeken naar aangescherpte criteria voor bepaalde situaties, waarbij de
eigenaar van een gebouw verplicht kan worden om te voorzien in binnenhuisdekking.
Een landelijk netwerk dat volledige binnenhuisdekking zou moeten garanderen is technisch zeer complex. De totale kosten voor de ontwikkeling en de
exploitatie van C2000 zouden sterk toenemen. Deze initiële kosten zijn toen
niet gespecificeerd maar worden geschat op een aantal honderden miljoenen.
Om die reden is bij de aanbesteding van C2000 besloten om de reeds
bestaande werkwijze te continueren en te kiezen voor een buitenhuisdekkend
radionetwerk. Met deze beleidslijn ten aanzien van binnenhuisdekking wordt
naar mijn oordeel een optimum bereikt tussen wat technisch mogelijk is en
financieel haalbaar.
Deze beleidslijn is niet uniek maar wordt ook in het buitenland gehanteerd. Er
zijn op dit moment meer dan 106 landen met een op de Tetra-standaard
gebaseerd radionetwerk zoals C2000. In geen van deze landen wordt voorzien
in landelijke binnenhuisdekking.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het een blunder is geweest, om bij een kapitale
investering/aanbesteding zoals C2000, onvoldoende rekening te houden met
de wensen en eisen uit het werkveld? Zo ja, wat gaat u doen om dit soort
blunders in de toekomst te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik deel uw mening niet dat er onvoldoende rekening is gehouden met de
wensen van gebruikers. Er is in goed overleg met vertegenwoordigers uit het
veld gezocht naar wat technisch mogelijk was en ook financieel haalbaar.
Daarbij is een aanzienlijke verbetering in de radiocommunicatie voor de
diensten binnen de openbare orde en veiligheid bereikt.
Vraag 5
Kunt u aangeven hoeveel investeringen er nog zijn nodig is en op welke
termijn u de kwaliteit van C2000 zodanig kunt optimaliseren en garanderen,
zodat er geen onveilige situaties meer kunnen ontstaan voor uitvoerend
personeel en in ieder geval de binnendekking geregeld is?
Antwoord 5
Het beleid van het ministerie van BZK is niet gericht op het realiseren van
landelijk binnenhuisdekkend netwerk maar op het in samenwerking met het
Veiligheidsberaad en alle overige betrokken organisaties verbeteren van de
digitale portofoons ten behoeve van het binnenhuisoptreden. Tevens richt
BZK zich op het aanscherpen van het zogenaamde SCL-beleid, dat gericht is
op de dekking op speciale locaties zoals tunnels en stadions.
In mijn aan de Tweede kamer van 10 februari 2010 met kenmerk 25 124,
nr. 64 heb ik de projecten uiteengezet die ik voornemens ben te realiseren
alsmede de projecten die onder verantwoordelijkheid van het Veiligheidsberaad door het veld zullen worden uitgevoerd. Ik heb het veiligheidsberaad

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

verzocht om bij het indienen van de voorstellen de financiële consequenties
in beeld te hebben gebracht. Ik zal u hierover te zijner tijd nader informeren.
Vraag 6
Welke maatregelen heeft u genomen of gaat u nemen om de ambtenaren
(incluis de ambtelijke top), die destijds verantwoordelijk waren voor de
aanbesteding en contractafspraken, af te rekenen op hun disfunctioneren in
deze kwestie?
Antwoord 6
Uit de beantwoording van de bovenstaande vragen kunt u afleiden dat hier
geen sprake is geweest van disfunctioneren van de ambtenaren inclusief hun
ambtelijke top. De uitvoering is geheel verlopen conform de politieke
beslissingen van de toenmalige bewindslieden. Dit is ook gemeld aan – en
geaccordeerd door – uw Kamer.
Er is onder hun leiding een aanzienlijke verbetering in de radiocommunicatie
ten behoeve van de OOV-sector gerealiseerd. En het is de inzet van alle
betrokkenen om in een goede samenwerking verdere verbeteringen te
realiseren.
Vraag 7
Kunt u nagaan in hoeverre C2000 voldoet aan de eisen die vanuit de
Europese Unie in het kader van de zogenaamde kritieke infrastructuur aan dit
soort communicatiemiddelen worden gesteld ten behoeve van harmonisatie,
afstemming en Euregionale samenwerking?
Antwoord 7
In Europees verband is overeengekomen om voor de OOVradiocommunicatie gebruik te maken van de zogenaamde Tetra-standaard.
Daarbij is ook de frequentieband voor de OOV-sector in Europees verband
geharmoniseerd (380 – 400 MHz). C2000 is gebaseerd op de tetrastandaard en
voldoet aan de eis van de frequentieband.
Tevens wordt in het kader van het verdrag van Schengen voldaan aan de eis
dat grensoverschrijdende communicatie tot 10 kilometer over de grens
mogelijk is.
Ten slotte wordt gewerkt aan de mogelijkheid om de verschillende landelijke
netwerken te koppelen. Deze koppeling is in voorbereiding. Voor het overige
zijn er geen nadere eisen in Europees verband.
Vraag 8
Kunt u een vergelijkingsonderzoek doen naar digitale systemen die in ons
omringende landen door hulpdiensten worden gebruikt en bent u op basis
daarvan bereid tot heroverweging of aanpassingen over te gaan?
Antwoord 8
Uiteraard volg ik de internationale ontwikkelingen op dit domein. In de ons
omringende landen België, Duitsland, Engeland wordt de Tetra standaard
gebruikt of een landelijk communicatie-netwerk op basis van de Tetrastandaard (lees C2000) ten behoeve van één of meer hulpverleningsdiensten
ingevoerd (Duitsland). In de Oost-Europese landen worden plannen gemaakt
in welk tempo zij de Tetra-standaard landelijk zullen invoeren. Hongarije heeft
inmiddels een landelijk dekkend Tetra-netwerk uitgerold. Ik ben dan ook niet
genegen om tot heroverweging van het gebruik van de Tetra-standaard over
te gaan. Te meer daar onze belangrijkst buurlanden en een groot aantal ander
landen geheel of gedeeltelijk Tetra gebuiken voor hun hulpverleningsdiensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4