Ministerie van Defensie

Veteranenombudsman
t.a.v. de heer Van Zutphen
Postbus 93122
2509 AC Den Haag

Bestuursstaf

Directie Juridische Zaken
Locatie
Den Haag Plein
Kalvermarktc.
Kalvermarkt 32
‘s-Graven hage
-

Postadres
Postbus 20701
2500 ES ‘S-GRAVENHAGE
MPC 58B
Contactpersoon

IK. Ezendam Metaxas LLM
]urBestAdv Best Stil Tchtr

Datum
Betreft

T 31 6 13 649 732
IK.EzendamMetaxas@mindef.
nI

Reactie op uw brief van 9 juli jI. inzake rijbewijzen

www.detensie.nl
Onze referentie

B52020020969
Uw referentie

202005964

Geachte heer Van Zutphen,
In uw brief van 9 juli jI. vraagt u mijn aandacht voor een probleem dat
Nederlandse militairen die geplaatst zijn binnen de Europese Unie of de Europese
Vrijhandelsassociatie ondervinden bij het aanvragen van een nieuw rijbewijs, het
verlengen van hun rijbewijs of het bijschrijven van een extra behaalde categorie
op hun rijbewijs.
In deze brief zal ik allereerst ingaan op de twee casussen waarover u het
ministerie van Defensie in 2019 en 2020 heeft benaderd en de relevante aspecten
van deze casussen. Hierna zal ik ingaan op de door u geïdentificeerde problemen
die deze militairen hebben ondervonden met het verlengen van hun Nederlandse
civiele rijbewijs en het bijschrijven van een extra behaalde
rijvaardigheidscategorie op hun rijbewijs.
In 2019 en 2020 is het ministerie van Defensie door uw medewerkers ten aanzien
van twee dossiers benaderd. Beide betrokken militairen zijn geplaatst bij het
Duits-Nederlandse Legerkorps (1GNC) te Münster, Duitsland. 1GNC is een NAVOhoofdkwartier voor landoperaties. Dit maakt dat op de militairen die hier zijn
geplaatst het Verdrag tussen de Staten die partij zijn bij het Noord-Atlantisch
Verdrag, nopens de rechtspositie van hun krijgsmachten (hierna: NAVO-status
Verdrag) en de Aanvullende Overeenkomst1 tussen Duitsland en de zendstaten
(hierna: Aanvullende Overeenkomst) van toepassing zijn. Deze militairen
beschikken over een zogenaamde NAVO-status en hun gezinsleden over een
zogenaamde afgeleide NAVO-status. Uit het NAVO-status Verdrag en de
Aanvullende Overeenkomst volgt onder andere dat deze militairen zich in het land
van vestiging niet in hoeven te schrijven bij de gemeente.

1 Aanvullende Overeenkomst bi] het
verdrag tussen de Staten die partij zijn bi] het Noord-Atlantische
Verdrag nopens de rechtspositie van hun krijgsmachten, met betrekking tot de in de Bondsrepubliek
Duitsland gestationeerde buitenlandse krijgsmachten

Pagina 1 van 8

Bij beantwoording, datum,
onze referentie en onderwerp
vermelden.

Ten aanzien van rijbewijzen in het bijzonder stelt artikel IV van het NAVO-status
Verdrag dat de Staat van verblijf, zonder onderzoek en kosteloos, het burgerlijk of
militair rijbewijs, hetwelk door de Staat van herkomst of door één van zijn
samenstellende delen aan een lid van een krijgsmacht of van een civiele dienst is
afgegeven als geldig dient te aanvaarden. Daarnaast dient de Staat van verblijf,
zonder onderzoek, het eigen rijbewijs af te geven aan elk lid van een krijgsmacht
of van een civiele dienst, dat houder is van een burgerlijk of militair rijbewijs,
afgegeven door de Staat van herkomst of een van zijn samenstellende delen.
Met betrekking tot de onderliggende casussen betekent dit dat Nederlandse civiele
rijbewijzen van militairen met een NAVO-status die in Duitsland verblijven door
Duitsland erkend dienen te worden en dat Duitsland aan deze militairen indien
nodig zijn eigen civiele rijbewijs af dient te geven.
Een van de door u geïdentificeerde problemen is dat het voor verzoekers niet
mogelijk is gebleken om hun civiele Nederlandse rijbewijs in Duitsland te
verlengen. Uit onderzoek is gebleken dat op de onderliggende casussen de Derde
Rijbewijsrichtlijn en het Reglement rijbewijzen onverkort van toepassing zijn. Het
feit dat de militair de NAVO-status heeft of niet ingeschreven staat bij een
gemeente in Duitsland doet hier niet aan af. De Derde Rijbewijsrichtlijn schrijft
voor vaststelling van de gewone verblijfplaats namelijk niet voor dat een persoon
staat ingeschreven bij de gemeente waar hij verblijft. De persoon dient alleen aan
te kunnen tonen waar hij zijn gewone verblijfplaats heeft. Als de persoon in het
afgelopen kalenderjaar ten minste 185 dagen in de vestigingsplaats is verbleven
wordt deze aangemerkt als gewone verblijfplaats (hierna: het
verblijfplaatsvereiste).
Voor deze militairen en hun gezinsleden geldt dezelfde procedure als voor iedere
andere Nederlandse staatsburger die zijn gewone verblijf in Duitsland heeft. Als
gevolg hiervan dient hij zich bij het verlopen van de geldigheidstermijn van zijn
civiele Nederlandse rijbewijs te wenden tot de Führerscheinstelle in zijn
woonplaats. Bij de Eührerscheinstelle kan hij zijn civiele Nederlandse rijbewijs
inwisselen voor een gelijkwaardig Duits civiel rijbewijs. Om aan te tonen dat de
militair zijn gewone verblijf in Duitsland heeft, kan de militair bij de
Führerscheinstelle de door het Dienstencentrum Internationale Ondersteuning
Defensie verstrekte Meldebestëtigung (bijlage 1) en Uittreksel uit het register
(bijlage 2) overleggen. Het gezinslid kan middels het Certificaat uit de Regeling
aanduiding NAVO-status aantonen dat hij/zij als dependant de NAVO-status bezit
(bijlage 3).
Uit uw brief maak ik op dat deze procedure niet bij de Führerscheinstelle in
desbetreffende Duitse gemeente bekend was, of in ieder geval niet werd
nageleefd. Ik betreur het dat de desbetreffende medewerkers hierdoor hun civiele
Nederlandse rijbewijs niet hebben kunnen inwisselen voor een gelijkwaardig Duits
civiel rijbewijs. Ik zal dit dan ook onder de aandacht laten brengen van de Duitse
autoriteiten, zodat deze procedure door de Duitse autoriteiten nageleefd wordt.
Met betrekking tot de eerder verstrekte informatie wil ik u laten weten dat het
klopt dat het Dienstencentrum Internationale Ondersteuning Defensie in zijn
brochure ‘Ik vertrek, en nu?’ (bijlage 4) medewerkers adviseert om het
Nederlandse rijbewijs voor vertrek te verlengen indien de geldigheidstermijn
gedurende de buitenlandplaatsing verloopt. Wanneer de medewerker dit advies
opvolgt is dit een persoonlijke keuze van de medewerker, waardoor ook de kosten
van de voortijdige verlenging voor zijn/haar rekening komen.

Pagina 2 van 8

Bestuursstaf

Directie Juridische Zaken
Onze referentie

BS2020020969

Medewerkers die in Duitsland worden geplaatst en daar hun plaats van verblijf
hebben, kunnen er immers ook voor kiezen om het rijbewijs niet voortijdig te
verlengen, maar het in Duitsland in te wisselen voor een Duits rijbewijs.
In uw brief brengt u tevens onder de aandacht dat het voor verzoekers niet
mogelijk is gebleken om de door hun behaalde rijbevoegdheid bij te schrijven op
hun Nederlandse civiele rijbewijs. In het arrest Kehl heeft het Hof van Justitie van
de Europese Unie uitspraak gedaan over de vraag of een Certificat d’examen du
permis de conduire (een attest dat het examen voor verkrijging van het rijbewijs
met succes is afgelegd) net zoals een rijbewijs door een andere lidstaat erkend
dient te worden. Aldus het Hof is een lidstaat niet verplicht om een certificaat van
rijbevoegdheid dat door een andere lidstaat is afgegeven te erkennen. In het
geval van verzoekers betekent dit dat Duitsland het certificaat van de in Nederland
behaalde extra rijbevoegdheid niet hoeft te erkennen en derhalve niet hoeft bij te
schrijven op een Nederlands noch Duits civiel rijbewijs. De behaalde
rijbevoegdheid kan ook niet worden bijgeschreven op het rijbewijs door Nederland
in verband met het eerdergenoemde verblijfplaatsvereiste.
De keuze van verzoekers om de extra rijbevoegdheid te behalen was een
persoonlijke keuze. De rijbevoegdheid is niet gehaald met het oog op hun
werkzaamheden voor Defensie, maar puur voor hen als privépersoon. Dat de
militairen voor het behalen van de extra rijbevoegdheid hun persoonlijk
opleidingsbudget hebben gebruikt, doet er niet aan af dat zij zelf verantwoordelijk
waren om na te gaan wat de gevolgen zijn van het volgen en behalen van een
bepaalde cursus in een ander land dan het land van verblijf.
Indien verzoekers hun casus onder de aandacht brengen bij het bestuursorgaan
dat het certificaat van rijbevoegdheid heeft afgegeven, kunnen verzoekers (of
andere militairen in een vergelijkbare situatie), indien zij hier behoefte aan
hebben, bij Defensie verzoeken om een document waarin de situatie van de in het
buitenland geplaatste militair met een NAVO-status, meer specifiek het feit dat zij
in Nederland uitgeschreven zijn maar in het land van plaatsing niet ingeschreven
staan, wordt verduidelijkt. Hierover kan door de militair contact worden
opgenomen met het Dienstencentrum Internationale Ondersteuning Defensie.
Daar het hier een persoonlijke keuze en persoonlijke verantwoordelijkheid van de
militair betreft, zie ik ten aanzien van dit punt verder geen verantwoordelijkheid of
rol weggelegd voor het ministerie van Defensie.
Als laatste zou ik graag willen ingaan op uw kanttekening dat er door
medewerkers van het ministerie van Defensie onjuiste of onvolledige informatie
zou zijn verstrekt. De adviezen en voorgestelde oplossingen waren veelal
gebaseerd op kennis en ervaringen met vergelijkbare dossiers en waren met de
militairen gedeeld vanuit de intentie om hen op weg te helpen. Ik betreur het dan
ook als medewerkers door deze adviezen op het verkeerde spoor zijn gezet. Het
ministerie van Defensie is niet de autoriteit op het gebied van rijbewijzen en om
deze reden hadden deze militairen doorverwezen moeten worden naar het juiste
bestuursorgaan.
Ten slotte, in uw brief adviseert u mij om samen met mijn ambtsgenoot van het
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een procedure in te richten die voor de
door u geconstateerde problemen een oplossing zal bieden. Zoals hierboven
kenbaar gemaakt vloeien de door de militairen ondervonden problemen voort uit
de niet naleving van de van toepassing zijnde procedures door de Duitse
autoriteiten en uit persoonlijke keuzes van de betrokken militairen.

Pagina 3 van 8

Bestuursstaf
Directie Juridische Zaken
Onze referentie
BS2020020969

Aanpassing van bestaande wet- en regelgeving of het inrichten van een andere
procedure lijkt op dit moment niet opportuun omdat reeds een bestaande en
functionerende procedure met de Duitse instanties bestaat. Hieraan wordt door de
Duitse instanties echter niet in alle gevallen op de juiste wijze invulling gegeven.
Daarom ligt op dit moment overleg met die instanies meer voor de hand.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Met vriendelijke groet,
DE MINISTER VAN DEFENSIE

Drs. A.Th.B. Bijleveld-Schouten

Pagina 4 van 8

Bestuursstaf
Directie Juridische Zaken
Onze referentie
BS20200 20969

Bijlage 1:

Bestuursstaf
Directie Juridische Zaken

Im Melderegister von Komma ndant Dienstencentrum Internationale Ondersteuning
Defensie ist als Angehörige der Niederlndische Streitkrafte gemeldet:

Onze referentie
BS2020020969

Name

Vorname

Geburtsdatum / Oft

Familie nsta nd

Adresse

Postleitzahl und Oft

Oben genannte Person ist ab dem XXX bis voraussichtlich dem XXX in diesem
Melderegister gemeldet und ist laut Zusatzabkommen zu den Abkommen zwischen
den Parteien des Nordatlantikveftrages über die Rechtsstellung Ihrer Truppen
hinsichtlich der in der Bundesrepublik Deutschiand stationierten auslândischen
Truppen vom 3. August 1959 (BGBL 1961 115. 1183) nicht verpflichtet sich in der
BRD registrieren zu lassen.

KOMMANDANT DIENSTENCENTRUM INTERNATIONALE ONDERSTEUNING
DEFENSIE
Im Auftrag,

BUREAU GEMEENTEZAKEN DCIOD

Pagina 5 van 8

Bestuursstaf

Bijlage 2:

Directie Juridische Zaken

Uittreksel uit het register/Auszug aus dem Verzeichnis/Extract from
the register
Naam en voornamen
(Name und Vornamen / name and initlais)

Geboortedatum en plaats
Geburtsdatum und 0,1 / Date and place of birth

Burgelijke staat
Zivilstand / Clvii status

Nationaliteit

Nederlandse / Niederlândisch / Dutch

Staatsangehörigkeit / Nationailty

Adres en woonplaats
Adresse und Wohnofl / Full Adress

Duitsland/Deutschland/Germany

Bovengenoemde is lid van de Nederlandse Troepen, gelegerd in Duitsland en valt
onder het NAVO-statusverdrag.
Der Obergenannte ist Mitglied der niederlândische Streitkrâfte, stationiert in Deutschiand und fâllt
somit unter den NATO-Truppenstatut.
The above mentioned person is member of the Netherlands forces and is sta tioned in Germany
and fails under the NATO-status agreement.

COMMANDANT DIENSTENCENTRUM INTERNATIONALE ONDERSTEUNING
DEFENSIE
voor deze,

Pagina 6 van 8

Bestuursstat

Bijlage 3:

Directie Juridische Zaken
Onze referentie

cLRTIrcFT

-

ERIIFCAL

-

STÎTSBLSCHEJNOI r

rnentoine a Iarbcle 3 par 3 de la oor vention sur Ie Statut des
forcs OTAN

as mentoned in art 3 pr 3 of NATO Status of Forces ccn.ortnr
e 9enanrt in art 3 par 3 om Nord AUartik Vertra uber de Rechts
steIurc cier Truopen

est rienbrefpersr.nné
et est 5tat oF rê en

chargeement rr;r des Forces Nerandaise
ALLEMA’3NE

is mernbe’.’deperdantof a rnember!ci’ï an comcnen of the Nethrids
forces ard is stat:oned in
R rj A J Y
st Mitgl;eden Angehöncjer ein+-s MitgliedslZivilen Gefolge der N -Jeran
dischen Stretkrhe urd s stacn crt in
L)FIJTSCHL t)

Vaae ju1 ac.
Valid unti
GuIt bis

Pagina 7 van 8

CERTIFICAT

mentioné

-

CERTIFICATE

-

STATUSBESCHEINIGUNG

I’article 3 par. 3 de la convention sur le Statut des forces OTAN

Bestuursstaf

Directie Juridische Zaken
Onze referentie

BS2020020969

as mentioned in art. 3 par. 3 of NATO Status of Forces Convention
wie genannt in art. 3 par. 3 vom Nord Atlantik Vertrag über die Rechtsstellung der
Truppen.
[naam]
Est membre/personne
stationné en

charge/element civil des Forces Neerlandaise et est

[naam van de NAVO-lidstaat waar de persoon in gestationeerd in de Franse taal]
is member/dependant of a member/civilian component of the Netherlands forces
and

is

stationed

in

[naam van de NAVO-lidstaat waar de persoon is gestationeerd in de Engelse taal]
ist Mitglied /ein Angehöriger eines Mitgliedes/des zivilen Gefolges der
Niederlândische Streitkrâfte und stationiert in
[naam van de NAVO-lidstaat waar de persoon is gestationeerd in de Duitse taal]
Seulement valable en combination avec la Cafte d’identité / Pasport Civile no.
[nummer]
Valid only in combination with Identitycard/ Passpoft no.
Nur Gültig in Kombination mit Identitâtskarte/Reisepass Nr.
jusqu’au/until/bis

[datum]

stempel en ondertekening uitgevende autoriteit]
De vinder van deze kaart wordt verzocht deze kosteloos te sturen naar:
The finder of this card is requested to send it free of any charge to:
Der Finder dieser Kar-te wird gebeten, diese unfrankiert zu schicken an:
Ministerie van Defensie Ministry of Defence
Antwoordnummer 10160 Free post 10160
2800 VB Gouda NL 2800 VB Gouda
-

Nederland The Netherlands
Datum

uitgifte

Plaats uitgifte

Pagina 8 van 8