Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 496

Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001
en de Invorderingswet 1990 ter bestrijding van
belastinguitstel en -afstel als gevolg van
excessief lenen bij een eigen vennootschap (Wet
excessief lenen bij eigen vennootschap)

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 7 september 2020
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Schukkink

kst-35496-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

1

INLEIDING
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
excessief lenen bij eigen vennootschap. De leden hebben veel vragen en
opmerkingen over het wetsvoorstel.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel van
de regering om excessief lenen bij de eigen vennootschap tegen te gaan.
Naar aanleiding van dit voorstel heeft de PVV-fractie nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de het
wetsvoorstel excessief lenen bij de eigen vennootschap.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel excessief lenen. Deze leden zien deze maatregel als
onderdeel van een bredere agenda van de regering om te zorgen dat
werken en ondernemen loont, belastingconstructies worden aangepakt,
niet-belasting en dubbele belasting zoveel mogelijk worden voorkomen
en verschillen in de fiscale behandeling van directeur-grootaandeelhouders (DGA’s), ondernemers voor de inkomstenbelasting
(IB-ondernemers) en werknemers worden verkleind.
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden vragen de regering wel waarom
er niet beter wordt geluisterd naar de adviezen van haar eigen ambtenaren.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben hierbij enkele vragen en opmerkingen. Vooraleerst merken
deze leden op dat zij waarderen dat de regering poogt deze manier van
belastingontwijking door (uiterst) vermogende particulieren aan te
pakken, maar zij merken op dat nog steeds een groot bedrag blijft
uitgezonderd.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel excessief lenen bij eigen vennootschap. Zij hebben
hierbij enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel excessief lenen bij eigen vennootschap. Zij
erkennen dat het onrechtvaardig is wanneer DGA’s door excessief liquide
middelen als lening aan de eigen vennootschap te onttrekken belastingheffing kunnen uit- of zelfs afstellen. Zij benadrukken het belang om deze
onrechtvaardigheid aan te pakken en omarmen het idee achter deze
maatregel. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben nog enkele
vragen over de voorgestelde maatregel ter ontmoediging van het
excessief lenen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
excessief lenen bij eigen vennootschap. Deze leden hebben daarover een
aantal vragen.
Het lid Van Haga heeft kennisgenomen van het wetsvoorstel excessief
lenen bij eigen vennootschap.
I. ALGEMEEN
De leden van de CDA-fractie begrijpen de intentie van het wetsvoorstel,
namelijk dat als je geld uit de vennootschap in privé wilt aanwenden, je
dat in principe dient te doen door een uitkering als loon of als dividend en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

2

niet door het aangaan van een lening bij de vennootschap. De leden van
de CDA-fractie waarderen de inspanningen van de regering om eventuele
belastingontwijking als gevolg van langdurig uitstel, of zelfs afstel, van de
heffing over box 2-inkomen aan te pakken. Zij voegen daar nog aan toe
dat het ook om de belasting in box 3 gaat. Na een dividenduitkering valt
het vermogen, voor zover dat niet wordt besteed, immers in box 3 en bij
een lening van de eigen vennootschap staat er tegenover het vermogen
een schuld in box 3 en vindt er dus feitelijk geen heffing plaats totdat de
schuld wordt afgelost.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de keuze voor een
ondernemingsvorm zo min mogelijk moet worden bepaald vanuit fiscale
motieven en dat het daarom onwenselijk is dat aanmerkelijkbelanghouders in grote mate bij de eigen vennootschap kunnen lenen, terwijl
IB-ondernemers niet de mogelijkheid hebben op die wijze de timing van
heffing over hun inkomen te beïnvloeden. Het is de leden van de
CDA-fractie echter niet duidelijk of het verschil tussen de IB-ondernemer
en de DGA met onderhavig wetsvoorstel kleiner wordt of juist toeneemt.
De Belastingdienst treedt immers nu ook al op tegen belastinguitstel
middels leningen van de eigen vennootschap, ook tegen leningen onder
de € 500.000. Met dit wetsvoorstel lijken deze leningen tot de grens van
€ 500.000 juist gelegitimeerd te worden, zelfs als sprake is van consumptieve aanwending van de lening of als er weinig draagkracht bij de
schuldenaar is. Het is daarbij de vraag of de grens echt ligt op € 500.000
of dat in de praktijk veel meer mogelijk is door de bv ook € 500.000 te
laten lenen aan de kinderen en aan de partners van de kinderen van de
DGA. De leden van de CDA-fractie vragen zich dan ook af of het niet
logischer zou zijn om eerst fundamenteler te kijken naar het verschil in
behandeling tussen de IB-ondernemer en de DGA in plaats van specifieke
wetgeving te maken voor leningen van de eigen vennootschap.
De leden van de CDA-fractie merken daarbij nog op dat deze wet
belastingheffing naar voren haalt ongeacht of er in de toekomst wel
sprake zou zijn van belastingheffing. Als de DGA nog geen winst behaald
heeft met zijn vennootschap en dus nog geen latente aanmerkelijkbelangclaim heeft opgebouwd, maar hij wel liquide middelen van de
vennootschap leent, is er belasting verschuldigd over winst die er
helemaal niet is. Het wetsvoorstel zorgt ervoor dat de DGA belasting in
box 2 verschuldigd is op het moment van het aangaan van de lening en
het is de bedoeling van de wet dat de DGA deze belasting weer terugkrijgt
op het moment van de aflossingen op de lening. Maar vanwege de
verliesverrekeningsregels, een jaar terug en zes jaar vooruit, kan het nog
behoorlijk ingewikkeld zijn om die belasting na de momenten van
aflossing ook weer terug te krijgen, waarvoor dividenden moeten worden
uitgekeerd. Als de vennootschap dat geld echter zelf nodig heeft, moeten
er daarna weer kapitaalstortingen gedaan worden. De leden van de
CDA-fractie constateren dan ook dat er voor de juiste wetstoepassing
allerlei kapitaalrondjes benodigd zijn. Deze leden vinden dit een
merkwaardig gevolg van onderhavig wetsvoorstel, want zij waren in de
veronderstelling dat de wetgever kasrondjes juist wilde bestrijden de
afgelopen jaren in plaats van deze te bevorderen. Het komt de leden van
de CDA-fractie dan ook voor dat het wetsvoorstel op bepaalde punten net
zozeer lijkt op een belastingontwijkingsconstructie, terwijl beoogd is om
die juist tegen te gaan. De leden van de CDA-fractie vragen de regering
daarom nog eens goed te kijken naar de gevallen waarin er geen latente
aanmerkelijk-belangclaim is.
De leden van de D66-fractie lezen dat het aantal aanmerkelijkbelanghouders (AB-houders) in de periode van 2008 tot 2017 met bijna 60% is
gestegen en dat ook het aantal DGA’s de laatste jaren stijgt. Deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

3

vragen of omringende landen een vergelijkbare ontwikkeling kennen. De
leden van de D66-fractie lezen dat 61% van de AB-houders een lening is
aangegaan bij de eigen vennootschap. Deze leden vragen hoe de regering
verklaart dat meer dan de helft van de AB-houders bij de eigen bv leent.
Deze leden vragen waarom AB-houders niet kiezen voor alternatieven,
zoals een lening bij een bank of hypotheekverstrekker. De leden van de
D66-fractie lezen dat aan de zakelijke voorwaarden wordt voldaan als de
bv de lening onder dezelfde voorwaarden zou hebben verstrekt aan een
derde die in vergelijkbare omstandigheden verkeert. Deze leden vragen
hoe de Belastingdienst dit kan toetsen. Deze leden vragen of er voldoende
vergelijkbare situaties zijn, bijvoorbeeld waarin vennootschappen, anders
dan financiële marktpartijen, een hypotheek verstrekken aan een individu
met een vergelijkbaar vermogen en/of capaciteit om de lening terug te
betalen als de AB-houder zelf. Hoe vaak komt dit voor? Deze leden vragen
of het klopt dat AB-houders wanneer zij geld willen lenen voor bijvoorbeeld een eigen woning een vergelijkbare lening tegen vergelijkbare
zakelijke voorwaarden zouden moeten kunnen krijgen als de lening van de
eigen bv.
De leden van de D66-fractie lezen dat de schulden van AB-houders aan de
eigen vennootschap in de periode van 2007 tot 2017 zijn gegroeid van
€ 20 miljard naar maar liefst € 58 miljard. Hoe verklaart de regering deze
toename? Is deze ontwikkeling vergelijkbaar met andere landen? Deze
leden vragen hoe het komt dat zowel de vermogens als de schulden van
AB-houders zo geconcentreerd zijn, namelijk dat 10% van de AB-houders
60% van de schulden aan de eigen bv bezit en 10% van de AB-houders
71,5% van het totale AB-vermogen. Nog opvallender is dat 3,3% van de
AB-houders met het meeste vermogen 50% van het AB-vermogen in bezit
hebben. Deze leden vragen of deze concentratie over tijd stabiel is of juist
is toegenomen of afgenomen. Welke risico’s brengt deze concentratie van
schulden met zich mee. De leden van de D66-fractie vragen zich tevens af
of er inzicht bestaat in het totaalvermogen van de eigen bv’s waarvan
meer dan € 500.000 wordt geleend aan de AB-houder. Tevens vragen deze
leden wat het totale schuldenbeeld is van de bv’s waarvan meer dan
€ 500.000 wordt geleend aan de AB-houder. Welk type vorderingen en
schulden staan op de balans en hoe verhouden die zich tot de vordering(en) op de AB-houder? Kan de regering hiervan een overzicht
verstrekken?
De leden van de D66-fractie vragen of de regering een actuele stand van
zaken kan geven van het aantal leningen uit de eigen bv. Deze leden
vragen welke ontwikkelingen sinds 2017 zijn opgetreden. Zijn deze
leningen in aantal en waarde toegenomen of lossen AB-houders vanwege
het anticipatie-effect juist schulden aan hun eigen bv af? Op welke wijze
hebben AB-houders geanticipeerd op de voorgestelde maatregel? Welke
ontwikkelingen verwacht de regering richting en in 2023?
De leden van de D66-fractie merken op dat bij onderzoeken naar
(mogelijke) macro-economische onevenwichtigheden in Nederland vaak
gewezen wordt op de hoge private schulden. Deze leden vragen op welke
wijze de schulden van AB-houders aan hun eigen bv in deze analyses zijn
meegenomen. Zo ja, welke adviezen worden gegeven?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering of zij bekend is
met het rapport «Bouwstenen voor een beter belastingstelsel» (2020)1.
Deelt de regering de analyse van de ambtenaren van Financiën dat «lenen
van de eigen bv niet bijdraagt aan de investeringscapaciteit of liquiditeitspositie van de onderneming»? Deelt de regering de analyse van de
1

Kamerstuk 32 140, nr. 71.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

4

ambtenaren van Financiën dat het «zeer aannemelijk is dat uitstel van
belastingheffing het belangrijkste motief vormt bij dergelijke leningen»?
Deelt de regering de analyse van de ambtenaren van Financiën dat het
«onwenselijk is om deze vorm van arbitrage te faciliteren en dat er een
risico is op afstel van belastingheffing»?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom de regering deze
onwenselijke vorm van arbitrage toch in stand laat voor leningen onder
de 500.000 euro. Waarom volgt de regering niet het advies van de
ambtenaren van Financiën om een grens van 17.500 euro te hanteren?
Deze leden vragen de regering of een grens van 0 euro ook mogelijk is of
dat 17.500 euro de minimale drempel is.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering waarom zij er
niet voor kiest om de complexiteit verder te reduceren. Waarom vergroot
de regering de eenduidigheid niet verder en vermindert zij niet het aantal
uitzonderingen in de regeling?
De leden van de PvdA-fractie vragen of en welke andere mogelijkheden
zijn overwogen om het probleem op te lossen en waarom daar niet voor
is gekozen. Is overwogen om het lenen bij de eigen vennootschap in zijn
geheel te verbieden? Is overwegen om een lening automatisch als een
box 2-uitkering te zien? De leden van de PvdA-fractie vragen welke
redenen ondernemers hebben om bij het eigen bedrijf te lenen. In
hoeverre is dit fiscaal gedreven en welke niet-fiscale redenen zijn
denkbaar? Is er een maximumtermijn aan een lening voordat deze wordt
geherkwalificeerd als dividend? Zo nee, waarom niet en is dit overwogen?
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie willen benadrukken de gedachte achter dit
wetsvoorstel dat van uitstel van belastingheffing geen afstel moet komen
te steunen. De leden vragen zich echter wel af of dit wetsvoorstel de beste
manier is om het onzakelijk lenen van de eigen vennootschap te ontmoedigen. Het is aan de regering om de leden op basis van de beantwoording
op onderstaande vragen te overtuigen. De huidige coronacrisis heeft een
grote impact op onze manier van leven. De crisis heeft een grote impact
op zowel grote multinationals als mkb’ers en ZZP’ers. Het is aan de
regering om al deze bedrijven munitie te geven om deze onzekere tijd
door te komen. Waarom heeft de regering ervoor gekozen deze wet toch
in te dienen bij de Tweede Kamer nu het lenen van de eigen vennootschap
specifiek voor aanmerkelijkbelanghouders een manier is om extra
vermogen op te bouwen in deze crisistijd? Worden aanmerkelijkbelanghouders door dit wetsvoorstel er niet juist toe verplicht om extra dividend
uit te keren om maar onder die grens van 500.000 euro te komen? Op
welke manier past dit wetsvoorstel in de visie van de regering om de
liquiditeitspositie van ondernemers zoveel als mogelijk te versterken?
Waarom heeft de regering ervoor gekozen het wetsvoorstel eind 2019 in
te dienen bij de Raad van State, nog vóór de resultaten van het onderzoek
naar de bouwstenen voor een beter belastingstelsel zijn gepubliceerd?
Waarom heeft de regering gekozen voor de term «excessief»? Wat is in de
ogen van de regering «excessief» en waarom wordt een wettelijke,
gangbare en acceptabele manier van vermogensopbouw door te lenen
van de eigen vennootschap met deze duiding neergezet?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom voor de berekening van het
aantal aanmerkelijkbelanghouders en bedragen aan schuld is gekozen
voor het belastingjaar 2016. De leden vragen hoeveel het totaal aan
schulden van aanmerkelijkbelanghouders aan hun vennootschappen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

5

2019 bedroeg? Om hoeveel aanmerkelijkbelanghouders gaat het in totaal?
Valt er een patroon te ontdekken in het totaal aan schulden over de
afgelopen 10 jaar? Merkt de regering dat aanmerkelijkbelanghouders
voorsorteren op deze maatregel? Zo ja, op welke manier en wat zegt dit
over de verwachte belastingopbrengst en de verwachte schuldaflossingen
van aanmerkelijkbelanghouders richting 2023? Zo nee, waarom niet?
Deelt de regering de mening dat alleen op basis van de cijfers over 2016
en de grote onzekerheidsmarge die er in de voorspellingen zit geen goed
oordeel kan worden gegeven over de grootte van de problematiek en
daarmee de verwachte effectiviteit van dit wetsvoorstel?
Voor de fractie van de VVD zit er een groot verschil tussen het zakelijk of
onzakelijk lenen bij de eigen vennootschap. Zakelijk lenen van de eigen bv
waardoor het geld kan renderen en de ondernemer het geld beter kan
investeren draagt bij aan de ontwikkeling van een bedrijf. Voor de leden
van de VVD-fractie wordt uit de memorie van toelichting niet geheel
duidelijk welke waarde de regering hecht aan zakelijk lenen en het verschil
in het totale schuldbedrag aan zakelijke en onzakelijke leningen. Is de
regering van mening dat ook zakelijk lenen bij een eigen vennootschap
ontmoedigd moet worden? Heeft de regering in beeld hoeveel schulden
van aanmerkelijkbelanghouders (en tot welke bedragen) onzakelijke
voorwaarden kennen, dan wel zijn ontspoord en als verkapt dividend zijn
te kwalificeren? Heeft de regering tevens in beeld hoe vaak van belastingafstel sprake is en welke schuld- en belastingbedragen daarmee zijn
gemoeid? Zo ja, kan de regering deze gegevens met de Kamer delen? Zo
nee, waarom is dit niet bekend? Waarom denkt de regering dat de
voorgestelde maatregel het gewenste effect heeft aangezien deze cruciale
informatie ontbreekt en ook zakelijke leningen hiervan de dupe worden? Is
de regering met de VVD-fractie van mening dat onzakelijk lenen bij de
eigen vennootschap moet worden tegengegaan, maar dat zakelijk lenen,
ook al gaat het om grote bedragen, niet gezien kan worden als een
«excessieve lening»? Zo nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie vragen naar andere voorbeelden dan een
faillissement waarbij van belastinguitstel, belastingafstel komt. Hoeveel
faillissementen zijn er de afgelopen vijf jaar geweest waarbij door
belastingafstel belasting is misgelopen? Wat was de omvang van het
misgelopen bedrag?
De leden van de VVD-fractie lezen in een, terecht, zeer kritische reactie van
de Raad van State dat de regering wordt geadviseerd om de maatregel te
heroverwegen en niet in te dienen bij de Tweede Kamer. Wat heeft de
regering met deze informatie gedaan? Waarom is er inderdaad niet
overgegaan tot een heroverweging?
Deze leden zijn voorts van mening dat de gestaafde kritiek van de Raad
van State onvoldoende beantwoord is door de regering. Waarom heeft de
regering, in eerste instantie, geen gehoor gegeven aan de oproep van de
Raad van State om te komen tot een ruimere overgangsperiode? De leden
van de VVD-fractie zien, mede in het licht van de huidige coronacrisis, een
zeer verklaarbare oproep aan de regering. Acht de regering de huidige
overgangsregeling tot 1 januari 2023 voldoende en doet dit recht aan de
oproep van de Raad van State? De leden zien dat de regering heeft
besloten om een overgangsregeling in te stellen en schulden mee te
nemen op basis van terugwerkende kracht. Waarom heeft de regering
deze keuze gemaakt en heeft de regering er niet voor gekozen de
maatregel alleen te laten gelden voor nieuwe schulden en niet met
terugwerkende kracht voor ook alle bestaande schulden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

6

De leden van de VVD-fractie vragen de regering of onderzocht is waarom
aanmerkelijkbelanghouders soms honderdduizenden euro’s van de eigen
vennootschap lenen. Zit hier een reden achter? De leden van de
VVD-fractie kunnen zich voorstellen dat aanmerkelijkbelanghouders het
geleende geld gebruiken voor onder andere het eigen pensioenvermogen.
Klopt dit? Zo ja, wat is de invloed op de pensioenopbouw van deze
aanmerkelijkbelanghouders nu de regering dit wetsvoorstel wilt gaan
invoeren?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering heeft gekozen
voor een schuld van 500.000 euro aan de eigen vennootschap. Wat
gebeurt er als een aanmerkelijkbelanghouder na inwerkintreding van de
wet een grotere schuld bij de eigen vennootschap heeft van 500.000 euro?
Kan de regering reflecteren op een aanmerkelijkbelanghouder die in het
eerste jaar na inwerkingtreding een schuld heeft van 600.000 euro bij de
eigen vennootschap en in het tweede jaar een schuld van 650.000 euro?
Kan de regering ook reflecteren op de aanmerkelijkbelanghouder die in
het eerste jaar een schuld heeft van 600.000 euro, maar in het tweede jaar
de schuld heeft teruggebracht naar 550.000 euro? Op welke manier wordt
berekend hoeveel belasting deze aanmerkelijkbelanghouder moet betalen
en kan de regering in beide gevallen de berekening maken?
De leden van de VVD-fractie lezen in het advies van de Raad van State dat
dit wetsvoorstel alleen een oplossing biedt voor het langdurig uitstellen
van de box 2-heffing in zeer specifieke situaties en dat daarmee niet
duidelijk is of dit wetsvoorstel over het tegengaan van «excessief lenen bij
de eigen vennootschap» een structurele oplossing voor het langdurig
uitstel van belastingheffing in de weg kan zitten. Kan de regering
toelichten hoe groot het risico is dat dit wetsvoorstel inderdaad een
structurele oplossing in de weg zit? Waar is dit van afhankelijk en wat zijn
de gevolgen?
De leden van de D66-fractie vragen om een nadere toelichting over de
grens van 500.000 euro. Waarop is deze grens gebaseerd? Hoe verhoudt
deze grens zich bijvoorbeeld tot de grens van 10.000 euro in Noorwegen?
Waarom kiest de regering niet voor een hogere of lagere grens?
Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie of de grens niet afhankelijk
zou moeten zijn van het totale vermogen van de eigen bv op het tijdstip
van het feitelijke onttrekkingsmoment.
De leden van de D66-fractie vragen om een inschatting van de belastingopbrengst als de € 58 miljard aan schulden aan de eigen bv niet aan de
AB-houder was geleend maar als inkomen voor de inkomstenbelasting of
als dividend was uitgekeerd.
De leden van de PvdA-fractie vragen welke groep DGA’s de schuld aan
vennootschap bezit. Is bekend hoe dit is verdeeld, en of sommige groepen
DGA’s dit disproportioneel doen? Is de groep die 10% van het totaal houdt
ook de groep met het grootste vermogen?
Voorts vragen deze leden of de regering met rekenvoorbeelden uiteen kan
zetten welk fiscaal voordeel bereikt kan worden met lenen van de eigen
vennootschap en hoe groot dat voordeel is. Is een lening aan de eigen
vennootschap aftrekbaar in box 3 en/of box 1? Kan daarbij ook de lening
voor het eigen huis betrokken worden? Waarom is ervoor gekozen een
franchise van € 500.000 te hanteren? Waarom niet minder of helemaal
niet? Waarom is niet gekozen de mogelijkheid te beperken tot een veel
kleiner bedrag, zoals € 15.000, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

7

De leden van de SGP-fractie lezen dat er diverse doelen beoogd worden
met het wetsvoorstel, zoals het tegengaan van langdurig uitstellen (of
definitief afstellen) van belastingheffing in excessieve gevallen, het
tegengaan van excessief lenen, en het ontmoedigen van bovenmatige
leningen. Deze leden vragen wat de precieze doelen van het wetsvoorstel
zijn. Tevens vragen deze leden hoe de doelmatigheid en doeltreffendheid
van de maatregel gemeten kan worden. Aan welke (gedrags)effecten en
gevolgen kan de doelmatigheid en doeltreffendheid afgeleid worden?
Welke parameters zijn daarbij van belang?
De leden van de SGP-fractie constateren dat een van de doelen van het
wetsvoorstel is het tegengaan van belastingontwijking als gevolg van het
afstellen van belastingheffing. Kan de regering een overzicht geven van
de (geschatte) ontweken belasting als gevolg van belastingafstel in de
afgelopen tien jaren? Tevens vragen deze leden aan de regering inzicht te
geven in de mate waarin schulden van AB-houders onzakelijke
voorwaarden kennen of als verkapt dividend zijn aan te merken.
2. Opzet van de memorie van toelichting
3. Eerdere aankondiging van de maatregel
De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering gekozen heeft
voor een verzachting van de eerder aangekondigde maatregel. De leden
steunen deze versoepeling maar vragen wel waarom deze «nieuwe
eigenwoningschulden» worden uitgezonderd van de schulden. Wat zijn de
andere wijzigingen in het wetsvoorstel n.a.v. de heroverweging en de
internetconsultatie? Kan de regering een tabel leveren met de specifieke
wijziging en per wijziging wat de gevolgen zijn van de wijziging en
waarom er voor deze wijziging gekozen is? Kan de regering een overzicht
geven van de verschillende maatregelen die in de internetconsultatie naar
voren zijn gebracht en niet tot wijziging hebben geleid, en daarbij
aangeven waarom niet?
De leden van de D66-fractie lezen dat naar verwachting maximaal 3% van
alle AB-huishoudens te maken krijgen met de maatregel. Deze leden
begrijpen de inzet van de regering om met dit voorstel met name de
meest excessieve schulden bij de eigen vennootschap te voorkomen.
Deze leden vragen wel wat deze reikwijdte betekent voor de preventieve
werking van de voorgestelde maatregel en het terugdringen van schulden
aan de eigen bv. De leden van de D66-fractie vragen of de nieuwe
inzichten uit de Bouwstenen voor een nieuw belastingstelsel voor de
regering aanleiding hebben gevormd om te overwegen de reikwijdte van
het voorstel te vergroten. Deze leden vragen of de regering deelt dat het
goed is om statistieken en gegevens over box 2 op meer structurele wijze
te verzamelen, bijvoorbeeld als het gaat om het vermogen in box 2, de
schulden van AB-houders aan de eigen bv en het aantal spaar-bv’s.
De leden van de D66-fractie vragen om een nadere toelichting op de vraag
waarom de eigenwoningschulden bij nader inzien zijn uitgezonderd. Deze
leden vragen zich af hoe wordt getoetst of sprake is van een eigenwoningschuld. Deze leden vragen de regering om een korte schets te geven van
de verschillen tussen het proces waarin een AB-houder een hypotheek bij
zijn eigen bv afsluit en een werknemer of IB-ondernemer die een
hypotheek afsluiten bij een reguliere hypotheekverstrekker. Welke
verschillen in de verplichtingen en voorwaarden bij het afsluiten van een
hypotheek en de aankoop van een huis treden daar op? De leden van de
D66-fractie lezen dat de uitzondering voor hypotheekschulden alleen geldt
voor zover ter zake van schulden een recht van hypotheek op de eigen
woning is verstrekt aan de vennootschap. Deze aanvullende voorwaarde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

8

voor de uitzondering van eigenwoningschulden voor de toepassing van
de maatregel is, zo lezen deze leden, opgenomen om in deze situatie het
risico te verminderen dat de AB-houder een eigenwoningschuld niet aan
de vennootschap kan terugbetalen. De leden van de D66-fractie vragen op
welke manier die genoemde voorwaarde het risico van de terugbetaling
vermindert. De leden van de D66-fractie lezen dat wordt gesteld dat het
niet verminderen van het risico dat een hypotheekschuld niet kan worden
terugbetaald op gespannen voet staat met de gedachte achter de
maatregel, en deze leden lezen dat de gedachte achter de maatregel is het
voorkomen van uitstel of afstel van belasting. Op welke manier is het
verminderen van risico van terugbetaling in de geest van het voorkomen
van afstel of uitstel van belasting? Deze leden vragen hoe vaak het
voorkomt dat een AB-houder niet meer aan zijn hypothecaire verplichtingen kan voldoen. Deze leden vragen in welke mate deze eigenwoningschulden bij de eigen bv de vorm hebben van een aflossingsvrije
hypotheek.
De leden van de D66-fractie vragen welke macro-economische risico’s en
risico’s voor de financiële stabiliteit kunnen optreden door het feit dat
AB-houders in totaal € 58 miljard aan schulden bij eigen bv’s, waarvan
€ 30 miljard aan eigenwoningschulden, hebben. Deze leden vragen of de
leningen bij de eigen bv voor de aankoop van een huis bijdragen aan een
ongelijk speelveld op de woningmarkt. Deze leden vragen de regering om
toe te lichten hoe deze eigenwoningschulden van AB-houders zich ten
tijde van de financiële crisis hebben ontwikkeld. Ook vragen deze leden op
basis van welke overwegingen de voorwaarde dat de vennootschap over
het recht van hypotheek op de eigen woning beschikt pas vanaf peildatum
31 december 2021 geldt.
De leden van de SP-fractie zijn door diverse individuen benaderd met
kritiek op het wetsvoorstel met de argumentatie dat dit met name DGA’s
van kleine bv’s zou treffen. Deze leden vragen de regering om aan te
geven of zij inzicht heeft in de omvang en de diversiteit van de groep
DGA’s die onder de maatregel vallen. Zij vragen de regering in hoeverre
een bv die de financiële ruimte heeft om meer dan 500.000 euro aan de
eigen directeur uit te lenen volgens haar door deze maatregel in de
problemen zou kunnen komen zoals door verschillende organisaties
wordt betoogd. De leden van de SP-fractie zijn tevens benieuwd of de
regering inzicht heeft in hoeveel van deze bv’s vooral bestaan om als
beleggingsvehikel te dienen en vermogen in te stallen met het oog dit
gratis uit te lenen aan de eigenaar zonder dat hierover belasting hoeft te
worden betaald. Zij vragen de regering of zij de mening deelt dat
dergelijke constructies in de strijd tegen belastingontwijking te allen tijde
moeten worden voorkomen en of zij bereid is om ook voor deze categorie
bedrijven substance-eisen te introduceren zodat ook deze brievenbusfirma’s kunnen worden uitgebannen.
De leden van de SP-fractie vragen de regering naar de omvang van het
totale bedrag dat als ware het hypothecaire leningen uitstaat bij DGA’s en
daarmee uitgezonderd zijn van deze regeling. Zij vragen de regering naar
een rechtvaardiging voor deze naar hun verwachting zeer omvangrijke
uitzondering en naar de omvang van het financiële voordeel dat deze
groep hiermee heeft ten opzichte van de rest van de bevolking. Zij vragen
de regering of zij overwogen heeft deze gratis hypotheken eveneens
onder reikwijdte van dit wetsvoorstel te brengen en wat haar heeft doen
besluiten hiervan af te zien.
De leden van de SGP-fractie hebben enkele vragen over het tijdstip van
indiening. Deze leden lezen dat de regering als antwoord op opmerkingen
van de Raad van State aangeeft dat dit wetsvoorstel tijdig is, mede gezien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

9

een bepaalde, vergelijkbare maatregel in het bouwstenenrapport dat
recent uitgekomen is. Kan de regering nader onderbouwen waarom dit
wetsvoorstel tijdig is, mede gezien de bredere discussie over het belasten
van box 2-inkomen, de discussie rond het belasten van DGA’s, maar ook
gezien de gevolgen van de coronacrisis voor AB-houders?
4. Ontmoedigen excessief lenen
De leden van de VVD-fractie vragen onder welke voorwaarde een
eigenwoningschuld geheel of gedeeltelijk wordt uitgezonderd van de
voorgestelde maatregel. Is er een verschil in gestelde eisen aan een
eigenwoningschuld voor bestaande en nieuwe schulden?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering de groep heeft
bepaald die wordt geraakt door dit wetsvoorstel en waarom de groep
bestaat uit de aanmerkelijkbelanghouder, zijn of haar partner en eventueel
de met de aanmerkelijkbelanghouder verbonden personen. Wat is de
gehanteerde definitie van «partner»?
De leden van de VVD-fractie vragen onder welke voorwaarde een
eigenwoningschuld geheel of gedeeltelijk wordt uitgezonderd van de
voorgestelde maatregel. Is er een verschil in gestelde eisen aan een
eigenwoningschuld voor bestaande en nieuwe schulden?
De leden van de PVV-fractie merken op dat het (primaire) doel van de
maatregel is om langdurig belastinguitstel in box 2 tegen te gaan. Door
het lenen bij de eigen vennootschap te beperken dan wel te maximeren
op € 500.000 verwacht de regering dat winst wordt uitgekeerd als
dividend, (fictief) loon dan wel achter blijft in de vennootschap en niet
wordt uitgekeerd. De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om
aan te geven in welke mate zij verwacht dat winst wordt uitgekeerd als
extra dividend, extra (fictief) loon dan wel achterblijft in de vennootschap
en aldaar wordt opgepot.2
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om aan te geven of de
maatregel zich primair richt op de groep van 11.000 AB-houders waarbij
een totaal leenbedrag uitstaat van € 17 miljard.3
Heeft de regering onderzocht in hoeverre die doelgroep (de 3%) mogelijkheden heeft om deze regelgeving fiscaal dan wel anderszins te ontlopen?
Zo ja, kan de regering dat onderzoek delen?
Voorts verzoeken de leden van de PVV-fractie de regering om een oordeel
te geven aangaande de aanbevelingen van diverse partijen om naast de
eigenwoningleningen tevens zakelijke leningen uit te sluiten van de
maatregel, een en ander al dan niet aangevuld met een omkering van de
bewijslast omtrent de zakelijkheid van die lening.4
De leden van de CDA-fractie hechten aan een eerlijk en evenwichtig
belastingstelsel waarbij gelijke fiscale behandeling van aanmerkelijkbelanghouders, IB-ondernemers en werknemers in box 1 en 2 zoveel
mogelijk wordt bevorderd, en waar niet aanmerkelijkbelanghouders
langdurig belasting kunnen uitstellen of zelfs afstellen. De leden van de
CDA-fractie vragen zich echter af in hoeverre de voorgenomen maatregel
effectief is ten aanzien van de gestelde doelstellingen.

2

Kamerstuk 35 496, nr. 3, pagina 5.
Kamerstuk 35 496, nr. 3, pagina 4.
4
de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs, VNO-NCW en ONL.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

10

De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering in de memorie
van toelichting cijfers geeft uit 2016 en er bovendien een behoorlijk
tijdsverloop is tussen de aankondiging van het wetsvoorstel, najaar 2018,
en de behandeling ervan, najaar 2020, terwijl in de raming bijna alle
gedragseffecten waren verwacht voor het jaar 2019. Meer dan 90% van
het effect van dit wetsvoorstel zou dus al hebben moeten plaatsgevonden.
De belastingaangiften over het jaar 2019 zijn bijna allemaal ingediend en
het is dus mogelijk om te bezien of het anticipatie-effect ook werkelijk
geeft plaatsgevonden.
Kan de regering op basis van de meest recente cijfers aangeven:
1. Hoeveel aanmerkelijkbelanghouders hebben op dit moment nog een
lening van de eigen vennootschap van meer dan € 500.000, niet zijnde
een eigenwoningschuld?
2. Hoe groot is het totale bedrag dat nog aan excessieve schuld uitstaat
en hoe is dit verdeeld over de aanmerkelijkbelanghouders?
3. Welke groepen aanmerkelijkbelanghouders zijn niet in staat geweest
om hun positie alvast aan te passen en wat was daar de reden van?
4. Waar zijn de leningen van aanmerkelijkbelanghouders bij de eigen
vennootschap, buiten de eigenwoningschulden, voor aangewend?
5. Welk deel van de leningen bij de eigen vennootschap is ingezet voor
consumptieve doeleinden, welk deel voor beleggingen, aandelen,
investeringen in onroerend goed, welk deel van de leningen is
doorgeleend aan bijvoorbeeld de kinderen en welk deel van de
leningen is aangewend voor overige doeleinden?
De leden van de CDA-fractie merken daarbij op dat het apart is dat de
regering geen onderscheid maakt tussen consumptieve leningen en
leningen waarbij sprake is van een vermogensbestanddeel waarmee
zekerheid gesteld kan worden. Deze leden zien dit immers als twee
wezenlijk andere categorieën, want een consumptieve lening ligt heel
dicht bij een dividenduitkering, omdat sprake is van een lening die alleen
met andere inkomensbronnen kan worden terugbetaald. Een lening waar
een vermogensbestanddeel tegenover staat heeft een meer tijdelijk
karakter, omdat de lening altijd eerder afgelost zou kunnen worden als de
middelen nodig zijn in de vennootschap.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering daarom om nader toe te
lichten waarom voor onderhavig wetsvoorstel alle leningen gelijk zijn.
De leden van de CDA-fractie leden vragen zich vervolgens af in hoeverre
met de beperking van leningen tot aan het grensbedrag van € 500.000
wordt voorkomen dat alsnog langdurig uitstel of mogelijk afstel van
box 2-heffing plaatsvindt, indien alle aanmerkelijkbelanghouders en de
met hen verbonden personen nog steeds tot een bedrag van € 500.000
kunnen lenen. Ook vragen de leden van de CDA-fractie zich af in hoeverre
het wetsvoorstel bijdraagt aan een fiscaal meer neutrale keuze voor een
ondernemingsvorm, aangezien met de maatregel slechts een klein
percentage van de aanmerkelijkbelanghouders wordt geraakt en alle
aanmerkelijkbelanghouders en de met hen verbonden personen nog
steeds de mogelijkheid hebben tot een aanzienlijk bedrag van de eigen
vennootschap te lenen. Deze leden vragen de regering hierbij tevens in te
gaan op de huidige praktijk van de Belastingdienst waarbij afspraken
gemaakt worden met aanmerkelijkbelanghouders over de voorwaarden
waaronder zij mogen lenen van de eigen vennootschap. Kan de regering
aangeven welke voorwaarden en grensbedragen daarbij worden gesteld?
De leden van de CDA-fractie delen de zorg van de regering dat er gevallen
van misbruik bestaan waarin belastingheffing in box 2 in sommige
gevallen leidt tot afstel. De leden van de CDA-fractie vragen zich wel af in
hoeveel gevallen het uitstel belastingheffing ook daadwerkelijk leidt tot
afstel en in wat voor gevallen dergelijk afstel voorkomt. Ook vragen de
leden van de CDA-fractie of de regering een indicatie kan geven van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

11

percentage leningen waarvan na toetsing door de Belastingdienst bleek
dat sprake was van onzakelijke voorwaarden. Zij vragen zich voorts af in
hoeverre in dergelijke gevallen niet alsnog heffing heeft plaatsgevonden
als gevolg van herkwalificatie van de lening als dividenduitkering. Verder
vragen zij de regering welke voorwaarden er verbonden zijn aan investeringen en beleggingen vanuit de vennootschap. Met andere woorden:
voor welke beleggingen heeft de DGA de keuze tussen beleggen vanuit de
eigen vennootschap en vanuit privé en welke beleggingen kunnen naar
hun aard alleen door de DGA zelf gedaan worden?
De leden van de CDA-fractie merken op dat het fiscale voordeel van het
lenen uit de eigen vennootschap niet alleen gevormd wordt door uitstel
van de heffing in box 2, maar ook het voordeel dat het vermogen pas later
in box 3 wordt belast. Feitelijk kan er met dit wetsvoorstel € 500.000 uit de
bv worden gehaald, wellicht tegen een rentepercentage dat heel dicht
tegen 0% aan zit, want dat is tegenwoordig al zakelijk, en gewoon
beschouwd en gebruikt worden als eigen vermogen zonder daar box 3
heffing over te betalen. Kan de regering aangeven welke gevolgen het
huidige wetsvoorstel heeft op de belastingheffing in box 3? Nu kan een
aanmerkelijkbelanghouder de belastingheffing in box 3 ook uitstellen
middels een lening van een bank. De leden van de CDA-fractie vragen zich
dan ook echt af of dit wetsvoorstel materieel enig effect gaat hebben
vanaf de inwerkingtredingsdatum. Aanmerkelijkbelanghouders die per se
belastingheffing in box 2 willen uitstellen middels een lening uit de eigen
vennootschap kunnen dat immers nog steeds doen, mits de lening via een
bank loopt. Dus de vennootschap heeft een deposito bij de bank en de
bank leent onder min of meer dezelfde voorwaarden het geld door aan de
aanmerkelijkbelanghouder. Graag verzoeken zij de regering op deze
mogelijkheid te reageren.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering om een reactie op de
opmerking van de Raad van State dat de onderhavige maatregel
technisch complex is en niet bijdraagt aan vereenvoudiging van de fiscale
wetgeving. De Raad van State stelt dat meer inzicht in de aard en omvang
van de problematiek nodig is om te kunnen beoordelen of dit nadeel
opweegt tegen de voordelen die met het wetsvoorstel worden beoogd. De
leden van de CDA-fractie vragen zich af of de regering hierin inmiddels
meer inzicht kan geven en in navolging van het advies van de Raad van
State het doel, de omvang van de problematiek en de effectiviteit van het
wetsvoorstel nader kan motiveren.
De leden van de D66-fractie lezen dat AB-houders inkomstenbelasting
moeten betalen over leningen van hun vennootschap voor zover die
leningen hoger zijn dan € 500.000 en dat het hierbij gaat om het totale
leenbedrag. Deze leden vragen de regering om te bevestigen dat voor de
grens van € 500.000 rekening wordt gehouden met de som van verschillende leningen, eventueel van verschillende vennootschappen, aan een
AB-huishouden. Deze leden nemen aan dat het niet beoogd is dat
AB-huishoudens van verschillende bv’s per bv tot aan € 500.000 kunnen
lenen.
De leden van de D66-fractie vragen welke effecten hoge schulden bij de
eigen bv hebben bij het verder aantrekken van eigen en vreemd
vermogen door de bv, bijvoorbeeld als zij een lening willen aangaan om
bedrijfseconomische investeringen te financieren. De leden van de
D66-fractie vragen op welke wijze toezicht wordt gehouden op de
mogelijke nadelige gevolgen van leningen van AB-houders bij de eigen
vennootschap. Welke rol spelen De Nederlandsche Bank (DNB) en de
Autoriteit Financiële Markten (AFM)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

12

De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de logica is achter de
keuze van de regering om aanmerkelijkbelanghouders ook na 2023 nog
voor een half miljoen belastingvrij te laten lenen. Wat is hiervan de
toegevoegde waarde voor de samenleving?
De leden van de SP-fractie vragen de regering voor welk bedrag aan
vennootschaps- en inkomstenbelasting naar schatting van de regering
door directeur-grootaandeelhouders langdurig wordt uitgesteld door
leningen voor privédoeleinden aan henzelf te verstrekken. Zij merken op
dat de regering in de memorie van toelichting beschrijft dat in 2016 zo’n
€ 25 miljard uitgeleend geld onder de reikwijdte van het voorstel valt.
Tegelijkertijd concluderen deze leden uit de rapportage Bouwstenen voor
een beter belastingbeleid dat de raming van het vermogen in box 2 hoger
uitvalt dan jarenlang werd aangenomen op basis van naar nu blijkt
onbetrouwbaar en onvakkundig onderzoek van SEO Economisch
Onderzoek. Zij vragen de regering of gebruikmaking van de verbeterde
door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aangeleverde cijfers
over het vermogen in box 2 zou leiden tot andere cijfers.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom een uitzondering is
opgenomen voor het eigen huis. Zou het niet veel beter binnen een
neutrale benadering passen om hier geen onderscheid in te maken? In
hoeverre genieten aanmerkelijkbelanghouders een dubbel voordeel als zij
voor het eigen huis lenen van de vennootschap? In hoeverre wordt
gecorrigeerd voor arbitraire rentetarieven, het zij om de aanmerkelijkbelanghouder, het zij om de vennootschap te bevoordelen?
De leden van de SGP-fractie krijgen graag nog een nadere onderbouwing
van de grens van € 500.000. Deze leden krijgen de indruk dat deze grens
nu vooral gekozen is gelet op uitvoeringstechnische overwegingen. Is dat
correct? Zo nee, welke andere overwegingen liggen aan de gekozen grens
ten grondslag?
Het lid Van Haga heeft een aantal vragen over de redenen van ontmoediging van het excessief lenen. Kan de regering duidelijk aangeven
waarom zakelijk lenen bij eigen vennootschap, in plaats van bij een
reguliere kredietverstrekker, zou moeten worden ontmoedigd? Hoe vaak
komt het voor dat er door ondernemers oneigenlijk gebruik wordt
gemaakt van de mogelijkheid van lenen bij eigen vennootschap? Kan de
regering daarnaast aangeven waar de grens van € 500.000 op is
gebaseerd?
Het lid Van Haga leest dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen
consumptieve en zakelijke leningen. Kan de regering aangeven waarom
dit onderscheid niet wordt gemaakt?
Het lid Van Haga constateert dat consumptief krediet voorheen al door de
Belastingdienst werd gezien als een uitkering, waarbij aanmerkelijkbelangheffing verschuldigd was. Waarom worden zakelijke leningen vanuit
de eigen vennootschap aan privé plots als een probleem gezien dat moet
worden gelimiteerd? Kan de regering in dit kader concreet aangeven waar
de vermeende problemen in verband met het lenen bij eigen vennootschap momenteel uit bestaan?
Het lid Van Haga constateert dat er nauwelijks sprake is van een
overgangsregeling. Kan de regering aangeven waarom er niet voor is
gekozen, in het belang van de rechtszekerheid, om de nieuwe regeling
slechts te laten gelden voor nieuwe gevallen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

13

Het lid Van Haga constateert dat met ingang van de wet de eigen
vennootschap niet meer dan € 500.000 mag lenen aan de DGA. Deze
vennootschap mag echter wél ongelimiteerd lenen aan een derde. Wat is
het verschil tussen een zakelijke lening van een vennootschap aan de DGA
en een zakelijke lening van diezelfde vennootschap aan een willekeurige
andere partij en hoe denkt de regering te voorkomen dat er een leningcarrousel ontstaat?
Het lid Van Haga constateert voorts dat door de invoering van deze
DGA-taks de ondernemer afhankelijker wordt van de banken. Hoe
kwalificeert de regering dit extra risico?
5. Praktijk
De leden van de D66-fractie vragen hoe vaak het voorkomt dat een lening
van de eigen bv tot belastingafstel leidt. Welke belastinginkomsten zijn
door dergelijke faillissementen in de periode van 2007–2017 misgelopen?
Deze leden lezen dat belastingafstel met dit voorstel in beginsel wordt
voorkomen door de heffing over een onttrekking in de vorm van een
excessieve lening te vervroegen. Deze leden vragen wat de regering
bedoelt met de worden «in beginsel».
De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de actuele stand van
zaken is betreffende leningen uit de eigen bv. Hoe staat het inmiddels met
de € 58 miljard? Wat waren de extra opbrengsten in box 2 door de
aankondiging van dit wetsvoorstel?
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom is gekozen voor de
grens van € 500.000 waarbij een lening voor een eigen huis ook nog eens
is uitgezonderd. Welke rechtvaardiging ziet zij ervoor dat eenieder met
een eigen bedrijf voor een half miljoen aan vermogen aan zichzelf kan
geven zonder hierover belasting te betalen, zeker als ook al een aanzienlijk
bedrag kan worden gebruikt om een eigen huis te financieren? Deze leden
constateren dat op deze manier nog steeds vele miljarden aan belasting
gaat worden ontweken en verzoeken de regering het wetsvoorstel
dusdanig aan te passen dat alle leningen vanuit eigen vennootschappen
aan bestuurders onderworpen worden aan hetzelfde regime, inclusief de
lening ten behoeve van de eigen woning. Naar de mening van de leden
van de SP-fractie zal dit de «arbeidsintensieve discussies» tussen de
inspecteur van de Belastingdienst en de DGA over de al dan niet fiscale
aard van een lening voorkomen. Deze leden benadrukken dat eenvoud
van het belastingstelsel handhaving en voorkoming van ontwijking sterk
ten bate komt.
5.1. Arbeidsintensieve discussies
De leden van de VVD-fractie lezen over de onduidelijkheid die dit
wetsvoorstel met zich meebrengt voor vaststellingsovereenkomsten met
aanmerkelijkbelanghouders voor de afbouw van schulden boven de
€ 500.000. De leden vragen waarom op dit moment nog niet duidelijk is
wat de gevolgen zijn voor de gemaakte vaststellingsovereenkomsten
(vso’s) met aanmerkelijkbelanghouders met schulden van boven de
€ 500.000 euro. Waarom geldt de maatregel voor alle vso’s en niet alleen
voor de vso’s die nieuw worden afgesproken? Kan de regering toelichten
wat de gevolgen zijn als deze maatregel voor alle vso’s werkt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

14

De regering stelt dat vaststellingsovereenkomsten tot € 500.000 niet
komen te vervallen, maar die daar boven wel5. De regering geeft hierbij
aan dat het op voorhand niet goed is in te schatten hoeveel vaststellingsovereenkomsten komen te vervallen. Kan de regering aan de leden van de
PVV-fractie toelichten waarom het niet is in te schatten hoeveel vaststellingsovereenkomsten komen te vervallen?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven hoeveel van de
met de maatregel geconfronteerde AB-houders reeds beschikken over een
vaststellingsovereenkomst?
De leden van de PVV-fractie vragen voorts hoe er wordt omgegaan met
vaststellingsovereenkomsten waarbij de eigenwoningschuld onderdeel is
van vaststellingsovereenkomst. Heeft de regering hier nader inzicht in?
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat in de
praktijk veelvuldig discussies worden gevoerd tussen de belastingplichtige en de inspecteur over lenigen van de vennootschap aan de
aanmerkelijkbelanghouder. Deze leden vragen zich ten aanzien van deze
discussies af hoe de ongewenste constructies die de Belastingdienst op
dit moment tegenkomt eruitzien en op welke manier de Belastingdienst
daarmee is omgegaan. Voorts vragen deze leden hoeveel fte hiermee
momenteel zijn gemoeid bij de Belastingdienst en wat gemiddeld de
periode is gedurende welke een dergelijke discussie loopt. De leden van
de CDA-fractie vragen dit mede om te begrijpen wat de relatieve winst is
voor wat betreft de uitvoeringslast bij de Belastingdienst in het licht van
de van de verwachte structurele besparing van 1,5 fte zoals vermeld in de
uitvoeringstoets. Zij vragen de regering tevens of in de raming van de
bespaarde 1,5 fte ook is meegenomen dat veel aanmerkelijkbelanghouders een manier zullen vinden om onderhavige wet te omzeilen.
De leden van de CDA-fractie vragen zich ten aanzien van discussies tussen
Belastingdienst en belastingplichtige over de fiscale kwalificatie van een
lening af of de regering een inschatting kan geven van wat het effect zou
zijn op de uitvoeringslast voor de Belastingdienst indien de bewijslast van
de Belastingdienst zou worden verlegd naar de belastingplichtige. Heeft
de regering een tegenbewijsregeling voor de zakelijkheid van de regeling
overwogen als alternatief voor dit wetsvoorstel?
De leden van de D66-fractie vragen hoeveel vaststellingsovereenkomsten
of rulings zijn gesloten met AB-houders over leningen uit de eigen bv.
Deze leden vragen naar de stand van zaken ten aanzien van het
voornemen van de regering, zoals beschreven in de brief over de
vernieuwde rulingpraktijk, dat rulings in de toekomst alleen de vorm van
een vaststellingsovereenkomst krijgen.
De leden van de D66-fractie vragen op welke wijze en in welke mate dit
wetsvoorstel aanleiding geeft tot het vervallen of aanpassen van
vaststellingsovereenkomsten. Deze leden vragen of er vaststellingsovereenkomsten zijn afgesloten die geen bepaling bevatten die voorziet in het
vervallen van afspraken wanneer sprake is van een relevante wetswijziging. Zo ja, om hoeveel vaststellingsovereenkomsten gaat? Wat zijn dan
de gevolgen?
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over vaststellingsovereenkomsten die in het verleden door de Belastingdienst zijn afgesloten met
DGA’s die grote bedragen aan zichzelf hebben geleend. In de memorie van
toelichting lezen zij dat het gebruikelijk is dat in overeenkomsten passages
worden opgenomen over de toepasselijkheid van relevante wetswijzi5

Kamerstuk 35 496, nr. 3, pagina 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

15

gingen. Zij maken uit deze passage op dat er overeenkomsten zijn
waarvoor dit niet geldt en vragen de regering om hoeveel overeenkomsten dit gaat, welke bedragen hiermee zijn gemoeid en of deze
hiermee vrijgesteld zijn van deze wet. Indien het antwoord op de laatste
vraag bevestigend is, vragen deze leden of in dit wetsvoorstel voor een
dwingender wetsartikel had kunnen worden gekozen en waarom hier van
afgezien is.
6. Contouren van de voorgestelde maatregel
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de totale som van relevante
schulden aan het einde van het kalenderjaar wordt vastgesteld. Hoe wordt
voorkomen dat aanmerkelijkbelanghouders via nader in te vullen redenen
gaan schuiven met gelden waardoor zij op het meetmoment aan het einde
van het jaar onder het schuldbedrag van € 500.000 vallen? Hoe wordt
voorkomen dat aanmerkelijkbelanghouders met ingang van de maatregel
de randen van de wet gaan opzoeken; iets wat voor invoering van dit
wetsvoorstel niet nodig was?
6.1. Het fictief reguliere voordeel
De leden van de D66-fractie vragen hoe fiscaal wordt omgegaan met
rentebetalingen van een schuld aan de eigen bv waar deze maatregel op
van toepassing is.
De leden van de D66-fractie vragen of de maatregel nog steeds van
toepassing is wanneer de lening op basis van jurisprudentie wordt
geherkwalificeerd.
De leden van de D66-fractie vragen waarom niet is gekozen voor een
tegenbewijsmaatregel.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom is gekozen voor de
constructie van het fictief reguliere voordeel en niet voor een herkwalificatie tot regulier voordeel uit aanmerkelijk belang? Zou dat de regeling
niet eenvoudiger en beter uitvoerbaar maken?
6.2. Groep belastingplichtigen
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe wordt omgegaan met buitenlands belastingplichtigen en de dividendbelasting? Hoe wordt omgegaan
met conserverende aanslagen?
6.2.1. Partner
De leden van de VVD-fractie leggen de regering graag de volgende casus
voor. Stel dat een koppel, fiscaal partners, beide aanmerkelijkbelanghouder zijn van een ander bedrijf en beide afzonderlijk van elkaar minder
dan € 500.000 lenen van de eigen vennootschappen, maar samen meer
dan € 500.000 (exclusief eigenwoningschuld). In geval van lenen van
dezelfde vennootschap vallen de fiscale partners onder de heffing, maar
wat bij twee afzonderlijke vennootschappen? En wat als twee aanmerkelijkbelanghouders van hetzelfde bedrijf besluiten tot een fiscaal partnerschap en daardoor boven de grens van € 500.000 schuld uitkomen? Wie
van de twee wordt als aanmerkelijkbelanghouder met bovenmatige
schuld beschouwd? Of wanneer fiscale partners die jaren geleden beiden
€ 450.000 hebben geleend van de vennootschap, nu dus opeens in enkele
jaren € 400.000 van de schuld liquide moeten maken omdat vanwege
deze wetgeving de schulden straks bij elkaar opgeteld moeten worden.
Kunt u toelichten of, en zo ja, op welke manier de uniforme regeling zoals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

16

voorgesteld voldoende rekening houdt met bijzondere, uitzonderlijke
gevallen als de hiervoor genoemde?
De PVV-fractie verzoekt de regering om nader toe te lichten hoe het
voorstel uitwerkt voor AB-houders met ieder een lening bij de eigen
vennootschap die hoger ligt dan € 500.000 en die op een later tijdstip pas
kwalificeren als fiscaal partner. Wordt de grens dan automatisch hoger
dan € 500.000 of blijft die gehandhaafd op € 500.000 en moet er worden
afgerekend op het moment van samengaan?
Het wetsvoorstel stelt een gezamenlijk grensbedrag voor van € 500.000
voor een lening van de vennootschap aan de aanmerkelijkbelanghouder
en zijn of haar partner. Hiervoor is gekozen om te voorkomen dat de
grondslag van de maatregel wordt uitgehold. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering wat de rechtvaardiging is van het feit dat twee
aanmerkelijkbelanghouders met een lening van € 500.000 bij de eigen
vennootschap onder de wet gaan vallen vanaf het moment dat zij gaan
trouwen of op een andere manier fiscaal partner worden.
De leden van de D66-fractie vragen zich af waarom wel de schulden van
de partner worden meegerekend bij de toepassing van de maatregel,
maar waarom het maximumbedrag van € 500.000 slechts eenmaal wordt
meegerekend.
Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie zich af hoe wordt
omgegaan met een situatie waarin twee belastingplichtigen die tevens
fiscaal partner zijn ieder een aanmerkelijk belang hebben in een eigen bv
en geen aanmerkelijk belang hebben in elkanders bv. Daarnaast vragen
deze leden zich af hoe wordt omgegaan met twee AB-houders met een
schuld van € 450.000 in de eigen bv die op een zeker moment fiscaal
partner worden.
6.2.2. Verbonden personen
De leden van de VVD-fractie vragen welke invloed «verbonden personen»
hebben op de schuld van de aanmerkelijkbelanghouder aangezien ook
hun schuld aan de vennootschap wordt meegenomen in het totale
bedrag.
Begrijpen de leden het goed dat de aanmerkelijkbelanghouder de schuld
van een «verbonden persoon» die geen aanmerkelijkbelanghouder is
moet optellen bij zijn of haar eigen schuld, maar dat twee aanmerkelijkbelanghouders die binnen de categorie «verbonden persoon» vallen de
schuld niet bij elkaar hoeven op te tellen?
De leden van de PVV-fractie merken op dat de regering toelicht dat de
maatregel niet doorwerkt naar andere fiscale regelgeving.6 Indien de
verbonden persoon zelf geen AB-houder is in de vennootschap, wordt de
AB-houder onder de heffing gebracht. Indien de AB-houder in de heffing
wordt betrokken en niet de verbonden persoon, kwalificeert betaling van
die heffing dan (indirect) als een belaste schenking? Kan de regering aan
de leden van de PVV-fractie aangeven waarom deze wel, dan wel niet
kwalificeert als een belaste schenking?
De leden van de CDA-fractie begrijpen uit de opzet van het wetsvoorstel
dat het grensbedrag van € 500.000 geldt voor de aanmerkelijkbelanghouder gezamenlijk met zijn of haar partner, maar dat het grensbedrag
ook afzonderlijk geldt voor hun bloed- of aanverwanten in de rechte lijn en
hun partners en dat tot deze grens geen fictief regulier voordeel in
aanmerking wordt genomen. Geldt de grens van € 500.000 voor de
6

Kamerstuk 35 496, nr. 3, pagina 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

17

kinderen en hun partners tezamen? En blijven eigenwoningschulden ook
ten aanzien van deze verbonden personen, dan wel andere personen,
buiten beschouwing?
Stel dat een aanmerkelijkbelanghouder drie kinderen heeft en alle
kinderen hebben een partner. Klopt het dan dat de aanmerkelijkbelanghouder vanuit de eigen vennootschap aan zichzelf, aan zijn drie kinderen
en aan hun partners een lening van € 500.000 kan verstrekken tot een
totaalbedrag van € 2.000.000 zonder dat onder het nieuwe wetsvoorstel
een regulier voordeel in aanmerking wordt genomen? Eventuele
eigenwoningschulden hierbij opgeteld kan dit bedrag nog hoger
uitkomen. De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe deze ruimte zich
verhoudt tot het doel van de maatregel excessief lenen bij de eigen
vennootschap tegen te gaan, mede in het licht van de in de memorie van
toelichting beschreven groep aanmerkelijkbelanghouders die door dit
voorstel wordt geraakt. Zij wijzen er daarbij op dat volgens de cijfers uit
2016 dit wetsvoorstel 11.000 aanmerkelijkbelanghuishoudens raakt met
leningen boven de grens van € 500.000, die gezamenlijk € 17 miljard
lenen, wat gemiddeld neerkomt op ongeveer € 1.500.000 miljoen per
aanmerkelijkbelanghuishouden. De leden van de CDA-fractie vragen zich
af of de regering in deze vormgeving alsnog een mogelijkheid ziet tot
uitholling van de grondslag van de maatregel.
Voorts lezen de leden van de CDA-fractie in het wetsvoorstel dat het
bovenmatige deel van de schulden van een verbonden persoon wordt
toegerekend aan de aanmerkelijkbelanghouder. Dit betekent dat de
box-2-heffing over het gedeelte van de leningen aan een zoon, dochter of
hun partner dat uitstijgt boven de € 500.000 plaatsvindt bij de aanmerkelijkbelanghouder. De leden van de CDA-fractie vragen de regering wat
daarvan de rechtvaardiging is, want zij achten een dergelijke afwijking van
de systematiek van de Wet inkomstenbelasting (IB) dat degene die het
inkomen geniet daarover belasting dient af te dragen onwenselijk.
De leden van de CDA-fractie vragen zich verder af of met het ontwerp van
het voorstel ook is gekeken naar leningen van de vennootschap aan
niet-verbonden personen. Door het verstrekken van een lening aan een
vriend of familielid vanuit de vennootschap kan eveneens heffing in box 2
worden uitgesteld. Ten aanzien van dergelijke leningen ontstaat een
ongelijke behandeling met leningen die de aanmerkelijkbelanghouder aan
zichzelf verstrekt of aan een verbonden persoon, terwijl deze leningen
eveneens onder onzakelijke voorwaarden kunnen zijn aangegaan. Kan de
regering bevestigen dat leningen van de vennootschap aan
niet-verbonden personen niet onder de regeling vallen? Heeft de regering
er rekening mee gehouden dat er aanmerkelijkbelanghouders kruislings
kunnen gaan lenen door elkaar leningen vanuit de eigen vennootschap te
gaan verstrekken?
De leden van de D66-fractie vragen in welke mate de meesleepregeling en
meetrekregeling van toepassing zijn. Daarnaast vragen deze leden hoe
wordt omgegaan met schulden in vennootschappen waarin een aanmerkelijk belang wordt geacht op basis van de meesleep of meetrekregeling.
Worden deze schulden dan slechts voor een deel in aanmerking genomen
of geheel? Zou het niet in de rede liggen om de schulden van een
vennootschap met een aanmerkelijk belang van 4% op basis van een
meesleep- of meetrekregeling slechts voor 4/5e deel in aanmerking te
nemen? Zo nee, waarom niet.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het klopt dat een
vennootschap meerdere keren een half miljoen belastingvrij kan lenen
aan verschillende aanmerkelijkbelanghouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

18

De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het klopt dat een
aanmerkelijkbelanghouder van meerdere vennootschappen een half
miljoen belastingvrij kan lenen.
6.3. Schulden
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering geen uitzondering heeft gemaakt voor bestaande schulden. Wat zegt deze relatief,
zoals ook de Raad van State schrijft, forse ingreep in een jarenlang
gehanteerde fiscale systematiek over de waarde die de regering hecht aan
rechtszekerheid? Wat is precies de «rechtszekerheid» waar deze ondernemers op mogen rekenen? Is dat een juridisch houdbare afbakening?
Kunt u dit toelichten? Waarom heeft de regering besloten tot uitstel van
de inwerkingtredingstermijn naar 1 januari 2023? Klopt het dat uitstel
vooral te maken heeft gehad met de huidige coronacrisis en de grote
impact die dit heeft op alle bedrijven en daarmee ook bedrijven in de
vennootschapsbelasting (VPB)? Waarom denkt de regering dat uitstel met
een jaar ertoe leidt tot ook de schulden van aanmerkelijkbelanghouders
die met de schuld bepaalde beleggingen hebben gefinancierd, liquide
kunnen worden gemaakt? Sommige aanmerkelijkbelanghouders hebben
het van de eigen vennootschap geleende bedrag van boven de
500.000 euro privé geïnvesteerd in vastgoed. Waarom is de regering van
mening dat het op deze manier lenen van de vennootschap aan de
aanmerkelijkbelanghouder ontmoedigd moet worden? Verplicht de
regering deze aanmerkelijkbelanghouders met dit wetsvoorstel nu niet om
afstand te doen van vastgoed en ander privéeigendom wanneer deze door
de lening van de onderneming worden gefinancierd? Op basis waarvan
denkt de regering dat in de gegeven tijd aanmerkelijkbelanghouders het
vastgoed voldoende kunnen omzetten in liquide middelen?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt gecontroleerd of een
aanmerkelijkbelanghouder schulden heeft bij meerdere vennootschappen
en hoe wordt achterhaald of het totaal aan schulden hoger is dan
500.000 euro. Op welke manier wordt bepaald welk deel van de verschillende leningen aan verschillende vennootschappen het deel is boven de
grens van € 500.000 euro en dus in aanmerking komt voor fictief regulier
voordeel als inkomen uit aanmerkelijk belang? Ook vragen de leden zich
af hoe een vso wordt gesloten met de Belastingdienst en op welke manier
hier een prioriteit in wordt aangebracht wanneer blijkt dat een aanmerkelijkbelanghouder met leningen van meerdere vennootschappen boven de
grens van 500.000 euro komt.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering niet overgaat tot
een tegenbewijsregeling voor aanmerkelijkbelanghouders die toeziet op
specifieke typen leningen, op voldoende dekking voor de lening of voor
hypotheken afgesloten na 31 december 2021. Wat zijn de gevolgen voor
aanmerkelijkbelanghouders wanneer zo een tegenbewijsregeling
ontbreekt? Welke positieve kanten zitten er aan een tegenbewijsregeling
voor zowel de aanmerkelijkbelanghouder als aan de uitvoeringskant voor
de Belastingdienst?
De leden van de VVD-fractie vragen tevens naar de eigenwoninglening en
de aanvullende eis van het recht van hypotheek op de eigen woning aan
de vennootschap. Waarom heeft de regering gekozen voor deze aanvullende eis? Waarom is er gekozen voor de grens van 31 december 2021
terwijl het wetsvoorstel vooralsnog pas ingaat op 1 januari 2023? Net als
de onder 6.2 genoemde onduidelijkheid over de groep belastingplichtigen
die door dit wetsvoorstel worden geraakt kan er ook bij de vrijgestelde
eigenwoninglening sprake zijn van uitzondering op de regel. Denk hierbij
aan een aanmerkelijkbelanghouder die verschillende huizen bezit, tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

19

verkoop wordt gedwongen door de te hoge schuld van € 500.000 bij de
eigen vennootschap, maar vastzit aan meerjarige huurcontracten. Of een
aanmerkelijkbelanghouder die een huis heeft waar zijn of haar ex in
verblijft. Dit huis is gekocht met schulden van de eigen vennootschap
waardoor de aanmerkelijkbelanghouder boven de € 500.000 euro schuld
uitkomt. Beide situaties zijn niet uitgezonderd van de vrijgestelde
eigenwoninglening, maar kunnen direct voor anderen dan de aanmerkelijkbelanghouder grote gevolgen hebben. Kan de regering aangeven of
over dit soort en vergelijkbare situaties is nagedacht? Wat zijn de
verwachte gevolgen voor anderen; huurders, familie buiten de «partner»
of «verbonden personen» en werknemers? Mochten deze gevolgen niet in
beeld zijn; waarom is de regering niet op de hoogte van deze in sommige
gevallen zeer ernstige gevolgen voor de leefomgeving van mensen?
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om een nadere
toelichting omtrent de overweging om vorderingen van de AB-houder op
de vennootschap niet te verrekenen.
De leden van de CDA-fractie achten het positief dat in het voorstel
eigenwoningschulden van de maatregel zijn uitgezonderd. Ook verwelkomen de leden van de CDA-fractie de toevoeging dat voor bestaande
eigenwoningschulden een overgangsregeling geldt ten aanzien van het
recht van hypotheek over de eigen woning aan de vennootschap.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe het wetsvoorstel uitpakt in
het kader tweede hypotheken op de eigen woning en gemengde
hypotheken. Indien bijvoorbeeld een hypotheek op de eigen woning is
aangegaan bij een bank en er wordt voor verbetering van de woning een
tweede hypotheek aangegaan bij de eigen vennootschap, kwalificeert een
tweede hypotheek met een lagere rangorde dan ook voor de vrijstelling
voor de eigen woning? Gelden er dan nog aanvullende voorwaarden voor
de lening? Deze leden vragen zich ook af hoe wordt omgegaan met de
situatie dat de bank als eerste hypotheekverstrekker niet akkoord gaat met
een tweede hypotheek op hetzelfde onderpand.
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven of er
vanaf 2031 effecten te verwachten zijn na het verstrijken van de
30-jaarstermijn zoals opgenomen in de regeling in art. 3.119a Wet
Inkomstenbelasting waarna de schuld niet langer kwalificeert als
eigenwoningschuld. Zullen er rond 2031 meer dan voorheen eigenwoningschulden gaan kwalificeren als reguliere leningen en meer DGA’s
onder het wetsvoorstel gaan vallen?
De leden van de D66-fractie lezen dat de Belastingdienst bij vaststellingsovereenkomsten doorgaans stelt dat een eigenwoningschuld moet
worden gesecureerd met het recht van hypotheek op die woning. Deze
leden vragen de regering in welke gevallen, en in hoeveel gevallen, dit
niet is opgenomen in relevante vaststellingsovereenkomsten
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of aanmerkelijkbelanghouders ook rente moeten betalen aan hun eigen vennootschap. Is deze
rente fiscaal aftrekbaar? Wordt hiermee belasting ontweken?
De leden van de SGP-fractie vragen waarom het lenen van de eigen
vennootschap voor een bedrag van meer dan € 500.000 als excessief
wordt gezien, terwijl AB-houders ogenschijnlijk onbeperkt kunnen lenen
voor eigenwoningschulden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

20

Tevens vragen de leden van de SGP-fractie of het klopt dat AB-houders
onbeperkt kunnen lenen bij de eigen vennootschap om een eigen woning
te financieren (met inachtneming van de voorwaarden).
De leden van de SGP-fractie hebben vernomen dat zowel de Afdeling
Advisering van de Raad van State alsook de Nederlandse Orde van
Belastingadviseurs opmerkingen maken over het onderscheid tussen
zakelijke en onzakelijke leningen. Deze leden hebben daarover enkele
vragen. Kan de regering uitgebreid en onderbouwd uitleggen waarom ook
zakelijke leningen onder de beoogde regeling gaan vallen? Waarom heeft
de regering geen tegenbewijsmogelijkheid ingevoerd om de zakelijkheid
van een lening tussen AB-houder en vennootschap aan te tonen, ook als
die lening maakt dat de totale schuld het voorgestelde maximumbedrag
overschrijdt, waarbij de bewijslast bij de AB-houder ligt?
Is de regering van mening dat AB-houders met de voorgestelde maatregel
meer afhankelijk worden van derden, zoals financiële instellingen, zo
vragen de leden van de SGP-fractie. Kan de regering daarvan een
appreciatie geven, mede in het licht van de kredietverlening en liquiditeitsproblemen tijdens de coronacrisis?
De leden van de SGP-fractie constateren dat onzakelijke leningen reeds op
grond van diverse wettelijke bepalingen tegengegaan kunnen worden. Is
de regering van mening dat daarom met het onderliggende voorstel
additioneel enkel zakelijke leningen (die als «excessief» bestempeld
worden) tegengegaan worden?
6.4. Maximumbedrag
De leden van de VVD-fractie lezen niets over een indexatie van het
maximumbedrag van € 500.000 Waarom doet de regering hier geen
uitspraken over? Kan de regering garanderen dat het nu instellen van een
arbitraire grens van € 500.000 niet leidt tot en verlaging van de schuldengrens in de komende 10 jaar? Erkent de regering dat het niet opnemen
van een indexatie niet moet leiden tot een verdere verlaging van de
schuldengrens in de komende jaren, juist om de rechtszekerheid, maar
ook zeker de betrouwbaarheid van de overheid te kunnen blijven
waarborgen? Is de regering voornemens om aanvullend een termijn vast
te leggen waarop de schuldengrens van € 500.000 gehandhaafd blijft? Zo
nee, waarom niet?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom het maximumbedrag wordt
verhoogd met hetzelfde bedrag als welke als fictief regulier voordeel
wordt belast. Graag een uitgebreide toelichting op de gehanteerde
systematiek.
De regering geeft in reactie op de opmerkingen van de Raad van State aan
dat een grens van € 500.000 een brede uitwerking heeft, omdat het de
impact van het wetsvoorstel zich beperkt tot een kleine groep en toch een
duidelijk signaal afgeeft. De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de
regering een verdere (cijfermatige) onderbouwing kan geven van de
balans die wordt verondersteld met de grens van € 500.000 en waarom
deze balans optimaal wordt geacht in het licht van de doelstellingen
excessief lenen en langdurig uitstel of afstel van lenen bij de eigen
vennootschap tegen te gaan. Voorts vragen de leden van de CDA-fractie
de regering aan te geven in hoeverre een gelijke problematiek van fiscale
herkwalificatie van onzakelijke leningen in distributies niet ook aan de
orde is bij leningen onder een bedrag van € 500.000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

21

De leden van de CDA-fractie merken op dat in de bouwstenennotitie in
rapport 5, bijlage 2, beleidsfiche 6 wordt voorgesteld om ten aanzien van
excessief lenen van de eigen vennootschap een grensbedrag aan te
houden van € 17.500 om aan te sluiten bij de huidige fiscale regel dat
over rekening-courantschulden en -vorderingen geen rente hoeft worden
berekend indien dit het hele jaar onder deze grens blijft en die niet als
verplichting in box 3 in aanmerking hoeft te worden genomen. Ook wordt
in rapport 5, bijlage 2, beleidsfiche 5 de optie uiteengezet om een
maximale eigenwoningschuld toe te staan van € 1.090.000. De leden van
de CDA-fractie vragen de regering waarom voor de huidige vormgeving
van het wetsvoorstel is gekozen ten opzichte van de opties in de bouwstenennotitie en of het niet handig is om dit wetsvoorstel in één keer goed te
regelen in plaats van dat er allemaal opties openblijven. Deze leden wijzen
er daarbij op dat de opties in de bouwstenennotitie met een vergelijkbaar
doel voor ogen een sterk afwijkende oplossingsrichting kiezen. Deze leden
vragen of de regering de gevolgen uiteen kan zetten van de invoering van
dergelijke opties ten opzichte van het huidige wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de regering een stapeling
van de huidige voorgestelde wet en mogelijk verdergaande maatregelen
zoals uiteengezet in de bouwstenennotitie wenselijk acht in het licht van
vertrouwen in en voorspelbaarheid van het fiscale stelsel voor belastingplichtigen. Voorts vragen de leden van de CDA-fractie de regering of het
opportuun is een dergelijke complexe maatregel nu in te voeren, terwijl in
een volgend kabinet verdere keuzes worden gemaakt ten aanzien van de
bouwstenen en mogelijke hervormingen van het systeem als geheel.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de regering na het
verschijnen van het bouwstenenrapport alsnog overwogen heeft het
bereik van het wetsvoorstel te vergroten, dan wel alle leningen bij de
eigen vennootschap onder het bereik van het wetsvoorstel te brengen. Zo
ja, waarom heeft is hiertoe uiteindelijk niet besloten? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de SP-fractie merken op dat het maximumbedrag dat in
beginsel op € 500.000 staat om tal van redenen kan worden verhoogd en
verlaagd. Zij merken allereerst op dat dit de helderheid en eenvoud van
het belastingstelsel niet ten goede komt en vragen de regering of
inderdaad sprake zal zijn een vermindering van de «arbeidsintensieve
discussies» tussen belastingplichtige en Belastingdienst. Voorts zijn de
leden van de SP-fractie benieuwd naar de mate waarin hiermee alsnog
allerlei achterdeurtjes gaan ontstaan voor de belastingadviespraktijk om
vermogenden toch te ontzien belastingplicht op een aanzienlijk deel van
de maatregelen uit dit wetsvoorstel. Zij vragen de regering aan te geven
in welke mate de diverse gekozen systemen zullen leiden tot verhoging
van het bedrag en of het hierbij om substantiële of eerder kleine wijzigingen gaat.
6.5. Voorkomen dubbele heffing
De leden van de VVD-fractie maken zich grote zorgen over de maatregelen
in dit wetsvoorstel die dubbele heffing moeten voorkomen. Deze leden
krijgen voldoende signalen dat de maatregelen die de regering voorstelt
ontoereikend zijn en dat er nog steeds sprake is van een dubbele
belastingheffing. Op welke manier is de regering tegemoetgekomen aan
de zorgen van een dubbele heffing die in de internetconsultatie meerdere
malen zijn geuit? Heeft de regering ervaring met het negatief fictief
reguliere voordeel? Waarom is de regering ervan overtuigd dat het
instellen van een negatief fictief regulier voordeel het probleem van de
dubbele heffing oplost? De leden krijgen verschillende signalen dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

22

gevolgen van werken met een negatief fictief regulier voordeel niet
toereikend genoeg is om in alle gevallen een dubbele belasting te
voorkomen en dat een verhoging van de verkrijgingsprijs in situaties
waarin er sprake lijkt te zijn van een dubbele belasting wel een oplossing
biedt. Waarom kiest de regering ervoor een negatief fictief regulier
voordeel in te stellen in plaats van de verkrijgingsprijs te verhogen?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts waarom er is gekozen voor een
specifieke termijn van één jaar waarin fictief regulier voordeel kan worden
verrekend wanneer het negatieve fictief reguliere voordeel leidt tot een
verlies uit aanmerkelijk belang? Klopt het dat als er geen tijdige verrekening plaatsvindt er evengoed dubbel belasting wordt betaald? Zo ja,
wat gaat de regering eraan doen om te voorkomen dat aanmerkelijkbelanghouders straks dubbel belasting moeten betalen? Zo nee, graag een
toelichting.
De leden van de CDA-fractie achten het zeer terecht dat de regering de
fout heeft hersteld dat de wet niet meer jaarlijks tot dubbele belasting
leidt, zoals in de consultatieversie het geval was omdat daarin de
verkrijgingsprijs nog niet verhoogd werd. Immers, de bedoeling van de
maatregel is de box-2-heffing over voordelen naar voren te halen, niet om
twee keer belasting te heffen over hetzelfde bedrag.
De leden van de CDA-fractie maken zich echter nog steeds grote zorgen
over dubbele belasting in het wetsvoorstel. Een lening van de eigen
vennootschap van boven de € 500.000 leidt immers in het jaar van het
aangaan van de lening tot een winst uit aanmerkelijk belang en op alle
momenten van gedeeltelijke aflossing tot een verlies uit aanmerkelijk
belang. Een verlies uit aanmerkelijk belang is echter alleen één jaar terug
en zes jaar vooruit te verrekenen. Deze leden hebben daarbij een zakelijke
lening, dus met een aflossingsschema, voor ogen. In het eerste jaar is de
aflossing nog verrekenbaar met de winst die ontstaan is door het afsluiten
van de lening. Maar de jaren daarna ontstaat jaarlijks een verlies uit
aanmerkelijk belang dat alleen verrekenbaar is als er dividend wordt
uitgekeerd of als er aandelen met winst verkocht worden. Om niet op
dubbele belasting uit te komen moet de vennootschap dus net zoveel
dividend uitkeren aan de DGA als het totaal van de aflossingen op de
lening, met uitzondering van de aflossing in het eerste jaar. Indien de DGA
er niet in slaagt tijdig winst uit te keren, zal dit leiden tot dubbele heffing.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering dan ook met klem
waarom deze dubbele belasting gerechtvaardigd zou zijn.
De leden van de CDA-fractie merken daarnaast nog op dat er een
fundamenteel verschil is tussen liquiditeiten in een eigen vennootschap
die kunnen worden uitgeleend en winstreserves met een latente
aanmerkelijk-belangclaim. Als een eigen vennootschap is aangekocht
voor de waarde in het economisch verkeer, dan moet er eerst winst
gemaakt worden voordat er überhaupt een aanmerkelijk-belangclaim
ontstaat. Als die winst nog niet gemaakt wordt, maar er wordt wel
dividend uitgekeerd uit de liquide middelen, dan daalt de waarde van de
aandelen en is er nog steeds geen winst uit aanmerkelijk belang bezien
vanuit de totaalwinstgedachte. De regering beoogt met het wetsvoorstel
tegen te gaan dat DGA’s de belastingheffing over de winst in de eigen
vennootschap kunnen uitstellen. Maar de wet lijkt de andere kant op te
werken. Als een DGA onder zakelijke voorwaarden leent van zijn eigen
vennootschap en dit geld dus met rente ook weer terugbetaalt, wordt hij
in de heffing betrokken voor winst die er niet is en mogelijk ook nooit gaat
komen. De DGA kan de dubbele aanmerkelijk-belangheffing nog even
uitstellen door binnen de zes jaar die er zijn voor voorwaartse verliesverrekening dividend uit te keren ter grootte van de gedane aflossingen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

23

maar dan blijft er sprake van een latent verlies uit aanmerkelijk belang dat
pas verrekend kan worden vanaf het tweede jaar na het jaar van de
verkoop van de aandelen. Pas na die twee jaar kan het verlies uit
aanmerkelijk belang immers omgezet worden in een belastingkorting. De
DGA, die door de regering beschuldigd wordt van belastinguitstel, wordt
als hij nog geen latente aanmerkelijk-belangclaim heeft opgebouwd, door
het wetsvoorstel juist gedwongen om alvast winstbelasting vooruit te
betalen. De leden van de CDA-fractie achten dit niet proportioneel en
vragen de regering om de doelstelling van het wetsvoorstel beter te laten
aansluiten bij de uitwerking van de wet.
Daarbij betekent dat de DGA middelen bij zijn eigen vennootschap leent
niet per definitie dat hij deze middelen ook altijd aan zichzelf als winst kan
uitkeren, omdat hij deze middelen nog in de onderneming nodig kan
hebben. De leden van de CDA-fractie geven het volgende voorbeeld: Stel
dat een DGA van een veehouderij onderneming over tien jaar zijn stal
moet vervangen en daarvoor nu de liquide middelen in zijn vennootschap
«over» heeft. Deze middelen leent hij tijdelijk aan zichzelf uit met het
voornemen het geld na afloop van de lening weer in de vennootschap te
hebben voor het vervangen van de stal. De middelen zijn als gevolg
daarvan niet per definitie aan te merken als voor winstuitkering vatbare
middelen. De uitwerking van de maatregel is echter dat de DGA over het
bovenmatige deel van de lening heffing betaalt, waarna de maatregel de
ondernemer dwingt wel een winstuitkering te doen om dubbele heffing te
voorkomen. De ondernemer zou het geld vervolgens weer terug moeten
storten in de vennootschap of aan de vennootschap moeten lenen. De
leden van de CDA-fractie achten dit een ongewenste uitwerking van de
maatregel en vragen de regering naar de rechtvaardigheid van het alvast
heffen in box 2 over middelen die de vennootschap in de toekomst hard
nodig heeft voor noodzakelijke investeringen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de schulden van verbonden
personen aan de AB-houder ook worden meegerekend bij de toepassing
van deze maatregel. Worden deze schulden ook meegerekend wanneer
deze verbonden personen ook zelf een aanmerkelijk belang hebben in de
bv waar zij een schuld hebben?
6.6. Inwerkingtreding
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering de werking van dit
wetsvoorstel wil evalueren? Deze leden wijzen hierbij op de veronderstelde gedragseffecten waaraan het CPB een hoog onzekerheidsoordeel
heeft toegekend. Op welke wijze en op basis van welke criteria wil de
regering een oordeel geven over de doelmatigheid en doeltreffendheid
van deze maatregel? Deze leden vragen hoe de regering de gedragseffecten tot de ingang van dit wetsvoorstel zal monitoren. Deze leden
vragen de regering om de Kamer hier de komende jaren jaarlijks over te
informeren.
Daarnaast constateren de leden van de D66-fractie dat de maatregel bij
inwerkingtreding tevens van toepassing zal zijn op al bestaande schulden.
Deze leden vragen daarom of de regering ook verwacht of belastingplichtigen in staat zijn hun schuldenpositie terug te brengen, waar de regering
die verwachting op baseert en hoeveel aanmerkelijkbelanghouders hier
niet toe in staat zullen zijn. Tevens vragen deze leden zich af of belastingplichtigen in het geval dat zij niet in staat zijn de schuldenpositie terug te
brengen wel liquide genoeg zijn om de belastingheffing te betalen en niet
in liquiditeitsproblemen terechtkomen. Is de regering bereid belastingplichtigen die in liquiditeitsproblemen komen tegemoet te komen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

24

De leden van de fractie van GroenLinks vragen om een budgettaire
raming van het wetsvoorstel waarbij de inwerkingtreding niet een jaar
vooruit wordt geschoven. Hoeveel extra belasting zou dat opleveren, zo
vragen deze leden?
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben enkele vragen met
betrekking tot de inwerkingtreding. De Raad van State geeft aan dat
– hoewel er strikt gesproken geen sprake is van terugwerkende kracht –
belastingplichtigen die in lijn met het jarenlang geldende wettelijke kader
hebben geleend van hun bv toch geraakt kunnen worden door de
voorgestelde maatregelen. Deze leden vragen de regering derhalve
waarom bestaande schulden niet uitgezonderd worden.
Daarnaast is het handelingsperspectief voor aanmerkelijkbelanghouders
met de inwerkingtreding van 1 januari 2023 beperkt, zo stellen de leden
van de fractie van de ChristenUnie. De periode om de lening terug te
brengen naar 500.000 euro is – ondanks de verschuiving van 2022 naar
2023 – nog steeds kort. Deze leden vragen hoe de regering hier tegenaan
kijkt en of de regering mogelijke gevaren ziet met betrekking tot de
investeringskracht van het bedrijfsleven wanneer DGA’s hierdoor
inderdaad in de problemen komen. Om dit te voorkomen is bijvoorbeeld
door VNO-NCW, SRA en MKB-Nederland al gepleit voor een bredere
overgangsregeling. Een verhoging van de grens van vijf naar zes ton zou
eveneens wat ademruimte kunnen bieden. Tot slot roepen de leden van
de ChristenUnie-fractie nogmaals op tot het heroverwegen van een
tijdelijke vrijstelling van de overdrachtsbelasting om het aflossen van
leningen middels overdracht van onroerende zaken aan de bv tegen
verrekening van de koopsom met de schuld aantrekkelijker te maken. De
leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering om een
reflectie op bovengenoemde alternatieven.
De leden van de SGP-fractie hebben enkele vragen over de terugwerkende
kracht van de maatregel, in combinatie met de rechtszekerheid. Ook de
Raad van State heeft hier kritische kanttekeningen bij geplaatst. Klopt het
dat aan de bezwaren van de Raad van State enkel tegemoet is gekomen
door het moment van inwerkingtreding met één jaar uit te stellen? Is de
regering het met deze leden eens dat dit slechts een zeer beperkt
oplossing biedt voor de uitdagingen op het gebied van rechtszekerheid?
Welke andere oplossingen zijn overwogen om de problemen met
bestaande schulden op te lossen, zo vragen de leden van de SGP-fractie?
7. Internationale aspecten
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Raad van State van mening
is dat het wetsvoorstel leidt tot noodzakelijke aanpassing van de belastingverdragen om bij buitenlandse belastingplichtigen te kunnen heffen
over het voorgestelde fictief regulier voordeel. Waarom is de regering in
haar reactie op het advies van de Raad van State hier niet op ingegaan?
Kan de regering toelichten waarom aanpassing van de belastingverdragen noodzakelijk is? De leden van de VVD-fractie hebben gezien de
kritiek van de Raad van State het idee dat een emigrerende aanmerkelijkbelanghouder tot gevolg heeft dat naast nieuwe ook de lopende belastingverdragen zullen moeten worden aangepast? Klopt dit, en zo ja, wat zijn
de gevolgen, hoeveel belastingverdragen moeten er worden aangepast en
welke extra werkdruk levert dit op voor de Belastingdienst en/of het
Ministerie van Financiën? En zo nee, kunt u in begrijpelijk Nederlands
toelichten waarom niet? Houdt het voorgestelde fictief reguliere voordeel
welke niet geëffectueerd kan worden in dat het wetsvoorstel voor
buitenlandse belastingplichtige niet met terugwerkende kracht geldt?
Deze leden willen op dit punt graag een uitgebreide toelichting van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

25

regering. Het valt niet uit te leggen dat het wetsvoorstel voor binnenlandse belastingplichtige wel met terugwerkende kracht gaat gelden en
voor buitenlandse belastingplichtige niet, simpelweg omdat de formulering in de reeds afgesproken «verdragen ter voorkoming van dubbele
belasting» hier niet toereikend voor zijn. Hoe verklaart de regering dit
verschil in gebruik voor binnenlandse en buitenlandse belastingplichtige
inzake het EU-recht voor een gelijke behandeling, zo vragen de leden van
de VVD-fractie? Is dit juridisch houdbaar? Zo ja, op basis van welke
informatie komt u tot dit oordeel?
Bij immigratie wordt het bedrag vastgesteld op de waarde van de
aanwezige schulden, kan de regering aan de PVV-fractie een nadere
toelichting geven waarom, in beginsel, een mogelijk hoger maximum
bedrag aan schulden wordt toegestaan? Kan de regering hierbij nader
ingaan op mogelijke rechtsongelijkheid die ontstaat tussen belastingplichtigen, zo vragen deze leden?
De leden van de CDA-fractie lezen in het wetsvoorstel dat voor
immigranten een step-up wordt verleend van ten minste het maximumbedrag. Voor deze aanmerkelijkbelanghouders geldt dat de bestaande
leningen die zij bij de eigen vennootschap hadden voordat zij naar
Nederland verhuisden niet als fictief regulier voordeel in box 2 worden
belast. Deze leden vragen de regering wat er gebeurt als de migrant, die
inmiddels binnenlands belastingplichtige is, zijn lening aan de eigen
vennootschap aflost?
Deze leden vragen de regering bovendien waarom zij het wenselijk acht
dat immigranten gunstiger worden behandeld dan binnenlands belastingplichtigen die exact dezelfde lening hebben. Als de regering dan al van
mening is dat er een verschil gemaakt moet worden tussen immigranten,
die een hogere verkrijgingsprijs en een hoger maximumbedrag krijgen, en
binnenlandse belastingplichtigen, waarom geldt dit dan niet ook voor
binnenlandse belastingplichtigen die daadwerkelijk een hoge verkrijgingsprijs hebben? Want als de binnenlandse belastingplichtige een lening
heeft bij de eigen vennootschap, maar geen aanmerkelijk-belangclaim,
kan er ook geen sprake zijn van belastinguitstel door de DGA. In die
gevallen is uitstel van die claim dus geen motief geweest voor de lening
bij de eigen vennootschap. Ook vragen deze leden of de step-up voor
immigrerende DGA’s een mogelijke legitimatie biedt om de aanmerkelijkbelangclaim uit te stellen. Kan het wetsvoorstel ertoe leiden dat buitenlandse aanmerkelijkbelanghouders met het voornemen naar Nederland te
migreren voor de migratie «excessieve schulden» bij de eigen vennootschap aangaan, zonder dat deze in de heffing worden betrokken bij
immigratie. In dit kader vragen de leden van de CDA-fractie de regering
hoe buurlanden omgaan met schulden bij de eigen vennootschap.
De leden van de CDA-fractie hebben voorts nog enkele vragen ten aanzien
van grensoverschrijdende situaties waarin dubbele heffing kan ontstaan
of problemen met het kunnen verrekenen van bronbelasting of belasting
over vervreemdingswinsten. Deze leden benoemen enkele voorbeelden
van dergelijke situaties. Zo kan worden gedacht aan de situatie van een
Duitse onderneming met een Nederlandse DGA. De vennootschap keert in
jaar één een lening uit aan de Nederlandse DGA, waarna in jaar twee een
dividend wordt uitgekeerd aan de DGA. De dividenduitkering wordt
aangewend ter aflossing van de lening, waardoor er in Nederland in box 2
geen sprake is van inkomen. Is in dat geval de Duitse bronheffing over de
dividenduitkering dan nog verrekenbaar? Een andere denkbare situatie is
dat sprake is van een Nederlandse onderneming met een Belgische DGA.
In jaar één verstrekt de onderneming een lening aan de Belgische DGA.
Gaat Nederland dan in dit jaar hebben in box 2 over dit fictieve reguliere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

26

voordeel onder het dividendartikel van het verdrag? België mag echter
heffen over de vermogenswinsten die de Belgische DGA maakt op de
verkoop van de aandelen. De leden van de CDA-fractie vragen de regering
hoe in dergelijke situaties dubbele heffing wordt voorkomen.
Als laatste schetsen de leden van de CDA-fractie de situatie van een
Nederlandse onderneming met een Belgische DGA via een Belgische
houdster. In het geval dit leidt tot een «technisch AB»-situatie op grond
van artikel 17, lid 3, sub b van de Wet Vennootschapsbelasting 1969,
wordt onder deze regeling dan ook een fictief regulier voordeel in
Nederland in aanmerking genomen en wordt dit fictieve reguliere
voordeel ook belast met vennootschapsbelasting? Betekent dit dat de
maatregel in dat geval kan doorwerken naar de vennootschapsbelasting,
zo vragen deze leden?
Ook vragen de leden van de CDA-fractie of emigratie niet disproportioneel
wordt bemoeilijkt. De heffing over het fictief regulier voordeel wordt niet
aan de grens teruggekregen, terwijl Nederland in feite geen heffingsrecht
meer heeft over het inkomen, behalve door middel van de conserverende
aanslag over de in Nederland gerealiseerde waardeaangroei die bij
emigratie is vastgesteld. Zelfs als na emigratie de lening van de aanmerkelijkbelanghouder ontstaat of toeneemt, werkt dit op basis van het
wetsvoorstel direct door in de conserverende aanslag. Deze leden vragen
of een zodanige nieuwe lening niet ook op in het buitenland gerealiseerde
waardeaangroei kan zien en of Nederland hier nog heffingsrecht over
moet hebben. Nederland heeft immers al een conserverende aanslag
opgelegd die levenslang geldt. De leden van de CDA-fractie wijzen daarbij
ook op de situatie dat een aanmerkelijkbelanghouder een belang in een
(buitenlandse) vennootschap met veel liquide middelen net gekocht heeft
en dus nog geen latente aanmerkelijk-belangclaim heeft, vervolgens een
lening verkrijgt van de eigen vennootschap en op enig moment daarna
emigreert. Die DGA heeft in Nederland afgerekend over het fictieve
reguliere voordeel dat is ontstaan door het verstrekken van de lening.
Maar bij emigratie is er geen latente claim. Klopt het dat er dan geen
conserverende aanslag wordt opgelegd of gaan er in dit soort gevallen
negatieve conserverende aanslagen opgelegd worden, zo vragen de leden
van de CDA-fractie? En klopt het dat er bij het aflossen van de lening er
geen enkele mogelijkheid is om de eerder in box 2 betaalde belasting nog
te verrekenen?
De leden van de D66-fractie vragen of het maximumbedrag dat bij
immigratie in aanmerking wordt genomen ook rekening wordt gehouden
met de schulden die in het buitenland verkerende verbonden personen of
partners hebben in de vennootschap. Tevens vragen de leden van de
D66-fractie of kan worden bevestigd dat bij het bepalen van het
maximumbedrag bij immigratie alle schulden van alle vennootschappen
van de AB-houder in aanmerking worden genomen. De leden van de
D66-fractie vragen voorts welke omringende landen een vergelijkbare
maatregel hebben.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het klopt dat de regering
een «step-up bepaling» invoert voor immigranten? De leden van de fractie
van GroenLinks vragen daarnaast of het klopt dat er bij emigratie een
conserverende aanslag wordt opgelegd waarvoor in beginsel uitstel van
betaling wordt verleend. Is hier volgens de regering sprake van een
«vertrekboete», zo vragen deze leden?
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom immigranten
worden vrijgesteld van de maatregel ter hoogte van het bedrag dat zij al
hebben geleend van hun eigen vennootschap. Deze leden vragen de
regering waarom dit wordt beargumenteerd door te stellen dat dit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

27

immigratie zo weinig mogelijk belemmert en of dit voortvloeit uit het
streven om geen «(ongerechtvaardigde) fiscaalrechtelijke barrière» bij
immigratie en emigratie op te werpen. Zij constateren evenwel dat
emigranten wel te maken krijgen met een conserverende aanslag over het
vervreemdingsvoordeel dat ontstaat bij emigratie en dat zij hiermee
fiscale emigratie tracht te voorkomen. Hierom zijn de leden van de
SP-fractie benieuwd waarom immigratie om fiscale redenen, door de in
beginsel onbeperkte vrijstelling van leningen uit eigen vennootschappen,
niet wordt ontmoedigd met dit wetsvoorstel. Tevens zijn de leden van de
SP-fractie benieuwd welke rechtvaardiging bestaat voor de rechtsongelijkheid die hiermee wordt gecreëerd tussen (puissant) rijke migranten en
reeds in Nederland woonachtige DGA’s die geen vaststellingsovereenkomst voor verlaging van de schulden uit eigen vennootschap hebben
afgesloten met de Belastingdienst.
8. EU-aspecten
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering om de immigratie van
een AB-houder zo min mogelijk te belemmeren voorstelt om het
maximumbedrag in beginsel te stellen op het (nominale) bedrag van de
op het tijdstip van de immigratie aanwezige schulden (inclusief toegerekende schulden) van de belastingplichtige, doch ten minste op het
reguliere maximumbedrag van € 500.000. Deze leden vragen om de
woorden «in beginsel» nader toe te lichten.
9. Budgettaire effecten
De leden van de VVD-fractie vragen naar de zin van het wetsvoorstel nu
blijkens de budgettaire effecten bij het wetsvoorstel de budgettaire
opbrengsten na 2019 verwaarloosbaar blijken?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts hoeveel het kost om het
grensbedrag (500.000 euro) te verhogen met 1.000 euro? Hoeveel kost het
om het wetsvoorstel een jaar uit te stellen? Hoeveel kost het om het
privévermogen vrij te stellen? Hoeveel kost het om alleen de onzakelijke
leningen onder het wetsvoorstel te laten vallen? Kunt u dit in een
uitgebreide budgettaire tabel weergeven, zo vragen deze leden?
Voor 2019 werd een budgettair effect verwacht van 1,35 miljard euro als
gevolg van anticipatiegedrag en daaruit voortvloeiende extra box 2
grondslag. Kan de regering aan de PVV-fractie aangeven of er inmiddels
vastgestelde cijfers beschikbaar zijn die deze inschatting bevestigen dan
wel ontkrachten?
De leden van de D66-fractie vragen of de regering meer zicht heeft op de
anticipatie-effecten tot nu toe. Deze leden vragen welke gevolgen de
coronacrisis op de verwachte opbrengsten van dit wetsvoorstel heeft.
Deze leden vragen hoe de ramingen zouden veranderen als de grens van
500.000 euro naar boven of juist naar beneden zou worden aangepast. De
leden van de D66-fractie vragen waarom wordt uitgegaan van een
preventieve werking, terwijl er mogelijk reële zaken worden gefinancierd
met de liquide middelen van die lening? Heeft de regering inzicht in de
zaken die worden gefinancierd met leningen van de eigen bv, zo vragen
deze leden?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering waarom zij
slechts 25 miljard euro van de opgespaarde 58 miljard euro onder de
regeling wil laten vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

28

De leden van de fractie van GroenLinks vragen om de budgettaire effecten
als de maatregel aangepast zou worden naar een drempel van 0 euro en
een drempel van 17.500 euro inclusief de uitvoeringskosten, waarbij er
geen uitzondering wordt gemaakt voor de eigen woning.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering of zij het niet
gek dat vindt een maatregel die belastingontwijking tegen moet gaan,
slechts 35 miljoen euro structureel oplevert, terwijl er op dit moment
sprake is van 58 miljard euro aan belastingvrij geleend geld. Kan dit
nader, met een p*q-onderbouwing worden gekwantificeerd, inclusief een
overzicht van de aannames over gedragseffecten, zo vragen deze leden?
Stel dat de drempel wordt verlaagd naar 0 euro waardoor alle leningen
worden gezien als dividenduitkering, dan zouden er toch ook structureel
veel hogere opbrengsten moeten zijn? De leden van de fractie van
GroenLinks vragen de regering hoeveel het wetsvoorstel op zou leveren
als er nul gedragseffecten waren. Deze leden vragen de regering om een
meerjarige raming.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering te reageren op
de claim van VNO-NCW dat dit wetsvoorstel 5,8 miljard euro zou kosten
voor ondernemers (ze gaan uit van een belastinggrondslag van
17 miljard euro en een box-2 tarief van 26,9%). Klopt dit bedrag? En zo ja,
waarom is de budgettaire opbrengst van het wetsvoorstel geen
5,8 euro miljard?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering heel precies te
onderbouwen hoe de bovenmatige schuld van 11,8 miljard euro leidt tot
een box-2 grondslag van 5,4 miljard euro (met een budgettair effect van
1,35 miljard euro).
De leden van de fractie van GroenLinks vragen om een nadere onderbouwing van de verschillen tussen het Ministerie van Financiën en het
CPB qua ramingen. Waarom raamt het CPB slechts 5 miljoen euro
structureel, zo vragen deze leden? Wat zijn de totale budgettaire effecten
(cumulatief van 2019 tot en met 2040) van dit wetsvoorstel op kasbasis, zo
vervolgen deze leden? En op transactiebasis? Wat is precies het verschil
tussen deze twee, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?
10. Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
De leden van de VVD-fractie vragen naar de toenemende werklast voor de
Belastingdienst door invoering van het wetsvoorstel excessief lenen. Voor
welke verzwarende werklast zorgt de arbitraire grens van 500.000 euro en
de bijbehorende wetsinterpretatie? Is de regering van mening dat dit
wetsvoorstel in verzwarende lastendruk voor zowel de Belastingdienst als
de ondernemer en de onzekere belastingopbrengsten opweegt tegen
bijvoorbeeld het beter handhaven van de huidige regelgeving?
Voor de leden van de VVD-fractie ontbreekt het inzicht in mogelijke
gevolgen voor de werkgelegenheid. De aanmerkelijkbelanghouders die
een vennootschap aansturen geven leiding aan soms tientallen mensen.
Een aanmerkelijkbelanghouder zal door het bijna verplicht moeten
terugbrengen van de schuld wellicht minder snel kiezen voor nieuwe
investeringen, het aannemen van nieuwe mensen of zelfs, gezien de
terugloop in investeringen, ervoor kiezen werknemers te ontslaan. Wat
zijn de gevolgen voor deze werknemers en de werkgelegenheid wanneer
een aanmerkelijkbelanghouder de schuld aan de eigen vennootschap
moet terugbrengen, zo vragen de leden van de VVD-fractie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

29

De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering de situatie beziet dat
een DGA met onvoldoende beschikking over liquide middelen om tijdig
de lening aan zijn vennootschap af te lossen en als gevolg daarvan
box-2-heffing verschuldigd is in de problemen raakt, terwijl hij onder het
geldende recht volstrekt legaal een lening onder zakelijke voorwaarden bij
de vennootschap heeft afgesloten. Deze situatie zou bijvoorbeeld ook voor
kunnen komen bij partners die beide een lening bij hun eigen vennootschap hebben en nu gezamenlijk boven het grensbedrag uitkomen, terwijl
zij de middelen hebben geïnvesteerd en deze niet zomaar kunnen
onttrekken, mede in het licht van de huidige economische situatie. Deze
leden vragen de regering een inschatting te geven van de mogelijke
gevolgen van het niet hebben van een overgangsregeling voor
MKB-bedrijven die vanwege de huidige corona-omstandigheden extra
externe financiering hebben moeten aantrekken. De leden van de
CDA-fractie vragen zich ook af wat de effecten hiervan zijn voor kleinere
ondernemers die als gevolg hiervan investeringen of beleggingen van de
hand hebben moeten doen en hoe dit hun pensioenvoorzieningen
beïnvloedt.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de regering de
werking van dit wetsvoorstel gaat evalueren, mede in het licht van de
veronderstelde gedragseffecten waaraan het CPB een hoog onzekerheidsoordeel heeft toegekend?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering op basis van welke
criteria de regering verwacht een oordeel te kunnen geven over de
doelmatigheid en doeltreffendheid van deze maatregel? Deze leden
vragen voorts hoe de veronderstelde gedragseffecten tot aan de
peildatum van 31 december 2023 worden gemonitord? Hoe wordt de
Tweede Kamer hiervan op de hoogte gehouden, zo vragen deze leden?
Waarom ontbreekt in de memorie van toelichting bij dit voorstel een
toelichting op doelmatigheid en doeltreffendheid conform artikel 3.1 van
de Comptabiliteitswet en een toelichting op de evaluatie van het voorstel,
zoals aangekondigd in de derde voortgangsrapportage Inzicht in Kwaliteit
in april 2020 (Kamerstuk 31 865, nr. 168 en bijlage 2020D12937), zo vragen
de leden van de fractie van GroenLinks? Kan de Tweede Kamer deze
toelichting alsnog ontvangen?
11. Uitvoeringsaspecten
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat ons huidige fiscale stelsel
te complex is. Door de complexiteit worden fouten sneller gemaakt en
wordt de (werk)druk op de medewerkers van de Belastingdienst en de ICT
alleen maar groter. Het wetsvoorstel excessief lenen bij de eigen
vennootschap is wat de leden van de VVD-fractie betreft een voorbeeld
van wetgeving welke ons fiscale systeem alleen maar complexer maakt,
terwijl de leden van de VVD-fractie juist van mening zijn dat we toe
moeten naar een vereenvoudiging van ons fiscale stelsel. Deelt de
regering deze mening? Waarom is er gekozen voor een maatregel die het
fiscale systeem alleen maar complexer maakt? Welke andere, ook niet
wetgevende, maatregelen heeft de regering overwogen om lenen bij de
eigen vennootschap te ontmoedigen? Waarom is er uiteindelijk gekozen
voor deze maatregel? Deze leden willen benadrukken dat de het kabinet,
bij monde van de Staatssecretaris van Financiën- Fiscaliteit en Belastingdienst, al meerdere keren heeft aangegeven dat de Belastingdienst onder
grote druk staat. Nieuwe systemen moeten geïmplementeerd worden en
oude systemen krijgen tegelijkertijd een update. Waarom kiest de regering
ervoor om zo een complexe maatregel als deze in te voeren, wetende dat
de Belastingdienst en de systemen van de dienst onder grote druk staan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

30

en de opbrengsten van de maatregel onzeker, maar sowieso gering zullen
zijn? Is de regering niet van mening dat de beperkte capaciteit beter aan
andere zaken kan worden besteed, zo vragen de leden van de VVD-fractie?
De Belastingdienst verwacht 570.000 euro incidentele kosten voor
aanpassing van geautomatiseerde systemen; kan de regering aan de
PVV-fractie aangeven hoe deze kosten zijn opgebouwd?
De leden van de CDA-fractie lezen in de uitvoeringstoets dat de introductie
van het wetsvoorstel een oplossing biedt voor de huidige praktijk van de
Belastingdienst met tijdrovende discussies over de herkwalificatie van
schuldverhoudingen. Echter, verwacht wordt dat onder de grens van
500.000 euro deze discussies blijven bestaan en ook nieuwe discussies
worden verwacht, onder andere rondom de verrekening van positieve en
negatieve reguliere voordelen. De inschatting is dat de regeling op termijn
per saldo tot een zeer beperkte complexiteitsreductie leidt. Acht de
regering de voordelen van het onderhavige wetsvoorstel, mede in het
licht van het verlichten van de last op de Belastingdienst, zodanig positief
dat deze opwegen tegen de verwachte beperkte complexiteitsreductie
voor de Belastingdienst, zo vragen de leden van de CDA-fractie? Zouden
hierbij niet veel grotere stappen gezet moeten worden?
De leden van de D66-fractie vragen om een nadere toelichting op de wijze
waarop de Belastingdienst nu toezicht houdt op leningen van de eigen
vennootschap. De leden van de D66-fractie vragen de regering om te
reageren op de inschatting dat de nieuwe praktijk juist meer werk voor de
Belastingdienst zou betekenen7. Deze leden vragen hoeveel capaciteit de
Belastingdienst nu inzet om toezicht te houden op de leningen van de
eigen bv. In hoeverre worden leningen van de eigen bv nu al als verkapte
winstuitkering aangemerkt?
De leden van de fractie van de ChristenUnie stellen vast dat de voorgestelde grens van 500.000 euro het de Belastingdienst makkelijker zou
moeten maken om de (on)zakelijkheid van leningen vast te stellen. Deze
veronderstelling staat echter onder druk. Een veelgehoorde kritiek is dat
(handhaving van) de arbitraire grens en de energie en professionaliteit die
nodig is voor nieuwe wetsinterpretatie door de Belastingdienst veel
nadelen oplevert die zwaarder zouden wegen dan de bezwaren tegen
huidige regels voor onzakelijke leningen.8 De leden van de ChristenUniefractie vragen hoe de regering deze bezwaren weegt en of ook is
overwogen om in plaats van deze grens van 500.000 euro meer capaciteit
vrij te maken om de bestaande regels beter te handhaven.
12. Advies en consultatie
De leden van de VVD-fractie hebben de vier grootste bezwaarpunten,
ingediend bij de internetconsultatie,gelezen. Het valt deze leden op dat
aspecten als de administratieve lastendruk en het ontbreken van en
tegenbewijsregeling niet terug zijn te zien in dit hoofdstuk.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering de verkrijgingsprijs ziet als «geen werkbare optie»? Deze leden willen benadrukken dat
onduidelijk is hoe de door de regering gekozen manier van een negatief
fictief regulier voordeel uitwerkt. Heeft de regering reacties ontvangen
over de drie genoemde nadelen en op welke manier de verkrijgingsprijs

7

FD.nl, 29 juni 2020, https://fd.nl/economie-politiek/1349505/wet-tegen-lenen-van-eigen-bedrijfligt-opnieuw-onder-vuur.
8
Ibid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

31

eventueel werk werkbaar is? Zo ja/nee? Deze leden ontvangen daarop
graag een toelichting.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering inzichtelijk heeft welk
bedrag aan schulden uiteindelijk niet wordt terugbetaald? Dus waar van
uitstel inderdaad afstel is gekomen?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de regering uiteen kan
zetten welke voor- en nadelen een tijdelijke vrijstelling van de overdrachtsbelasting heeft? Wat zijn de budgettaire gevolgen waarom de regering
niet over wil tot een tijdelijke vrijstelling op de overdrachtsbelasting? Deze
leden vragen of de regering inzichtelijk heeft welke (positieve dan wel
negatieve) gevolgen een tijdelijke vrijstelling van de overdrachtsbelasting
heeft voor de druk op de woningmarktontwikkelingen?
De leden van de D66-fractie vragen naar de gevolgen van dit voorstel voor
de liquiditeitspositie van bedrijven. Deze vraag heeft als achtergrond dat
de bedragen die door AB-houders uit de eigen bv worden geleend niet op
hetzelfde moment kunnen worden ingezet voor bedrijfseconomische
maatregelen en een negatief effect kunnen hebben op de liquiditeitspositie van een bedrijf. Het terugdringen van de leningen uit de eigen bv kan
dan bijdragen aan het verbeteren van liquiditeitsposities. Tegelijkertijd
geven verschillende reacties op het consultatiedocument aan dat dit
voorstel de liquiditeitspositie en het investeringsvermogen van ondernemers juist kan verslechteren. Deze leden vragen de regering om de
positieve en negatieve effecten op de liquiditeitspositie van dit voorstel
nader toe te lichten. Deze leden vragen in welke mate leningen bij de
eigen bv de mogelijkheden van vennootschappen beperken om op korte
termijn te reageren op onverwachte schokken, zoals de coronacrisis, en
daaropvolgende liquiditeitsproblemen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering om diverse redenen een
tijdelijke vrijstelling van overdrachtsbelasting onwenselijk vindt. Kan de
regering toelichten wat deze «diverse redenen» zijn, zo vragen deze
leden?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering te reageren op
het argument van lobbyisten dat dit wetsvoorstel «een grote impact heeft
op het investerend vermogen van ondernemers als zij dusdanig beperkt
worden in het lenen bij de eigen vennootschap».
De leden van de fractie van GroenLinks vragen te reageren op het
argument van lobbyisten dat «de belasting uit dit wetsvoorstel nog weer
bovenop de belasting zou komen wanneer het vermogen in de vennootschap als loon of dividend wordt uitgekeerd».
De Raad van State adviseert in haar advies de dato 17 juni 2020 te
wachten met de wetswijziging, tot er nader onderzoek is gedaan. Kan de
regering concreet aangeven waarom dit advies niet is opgevolgd, vraagt
het lid Van Haga? Kan de regering, meer algemeen, aangeven hoe en op
welke punten het advies van de verschillende partijen, waaronder de Raad
van State en De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs, invloed heeft
gehad op het definitieve wetsvoorstel, zo vraagt het lid Van Haga?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

32

II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 4.14c wet IB 2001, Tweede Lid
De leden van de VVD-fractie lezen dat er bij algemene maatregel van
bestuur nadere regels kunnen worden gesteld voor het vaststellen van
een maximumbedrag. Waarom, net zoals in artikel 4.14b, Wet IB 2001,
vijfde lid, kiest de regering ervoor wel aan te geven dat er mogelijk een
algemene maatregel van bestuur wordt toegevoegd, maar hieraan geen
richting of verdere invulling te geven? Hoe kunnen fiscale partners en
remigrerende en immigrerende aanmerkelijkbelanghouders hier nu op
anticiperen? Wat zegt dit over de rechtszekerheid, iets waar de mensen in
de praktijk constant op blijven hameren, zo vragen de leden van de
VVD-fractie?
BIJLAGE: UITVOERINGSTOETS
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er nieuwe discussies worden
verwachte rond de verrekening van negatieve en positieve fictief reguliere
voordelen en de zakelijkheid van in vennootschappen ondergebrachte
activa met een privékarakter? Aan wat voor nieuwe discussies denkt de
regering en waarom? De leden van de VVD-fractie vragen voorts een
toelichting op de volgens de regering beperkte complexiteitsreductie die
dit wetsvoorstel in de uitvoering met zich meebrengt? Dit rijmt niet met de
berichtgeving die de leden hebben ontvangen, waarin juist onderbouwd
wordt aangegeven dat de implementatie en uitvoering van de maatregel
wel moet leiden tot een grotere complexiteit.
BIJLAGE: RAMINGSTOELICHTING
De leden van de VVD-fractie vragen de regering wat de hoge mate van
onzekerheid zegt over de doelmatigheid van het wetsvoorstel. Wordt
bereikt wat de regering wilt dat er bereikt wordt? Zo ja, wat is dat wat de
regering met deze maatregel wilt bereiken en op welke manier kan de
regering aantonen dat dit ook daadwerkelijk bereikt wordt? Zo nee,
waarom niet en wat is dan het nut van het doorzetten van het
wetsvoorstel, zo vragen deze leden?
OVERIG
De leden van de VVD-fractie vragen waarom het wetsvoorstel geen
evaluatiebepaling kent? Deelt de regering de mening dat een evaluatiebepaling past binnen de grote onzekerheid qua gedragseffecten en
opbrengsten die het wetsvoorstel met zich meebrengt?
De leden van de VVD-fractie zijn voorts van mening dat een jaarlijkse
monitoring tot het jaar 2023 een antwoord kan geven op de vraag of het
wetsvoorstel effectief en doelmatig is. Kan de regering de Tweede Kamer
in een jaarlijkse monitoring op de hoogte houden van het bedrag aan
uitstaande schulden bij aanmerkelijkbelanghouders en het aantal
aanmerkelijkbelanghouders met een schuld van boven de 500.000 euro bij
de eigen vennootschap? Zo nee, waarom niet? Tot slot vragen de leden
van de VVD-fractie de regering om te reageren op de NOB- en de
RB-inbreng?
De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering in te gaan op de
vragen en opmerkingen van het Register Belastingadviseurs en de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

33

De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de regering kan
verklaren waarom de totale schuld aan de eigen vennootschap in 2017
58 miljard euro bedroeg en in 2007 slechts 20 miljard euro. Hoeveel had
dit wetsvoorstel opgeleverd als het al voor 2007 in werking was getreden?
Kan de regering deze vraag zowel beantwoorden voor een drempel van
0 euro en een drempel van 500.000 euro?
Het lid Van Haga constateert dat er gekozen is voor een invoering van de
wet met terugwerkende kracht. Hoe duidt de regering de invoering van
betreffende wetgeving met terugwerkende kracht in relatie tot het
rechtszekerheidsbeginsel? Vindt de regering niet dat het rechtszekerheidsbeginsel geschonden wordt door betreffende wet met terugwerkende
kracht in te voeren? Indien nee, waarom niet?
Het lid Van Haga constateert dat de wet meer administratieve lasten met
zich meebrengt. Hoe rijmt de regering dit met de wens tot een vereenvoudiging van financiële wetgeving?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 496, nr. 6

34