VERBETERTRAJECTEN
C2000
Stand van zaken 2011

maart 2012

2

INHOUD

SAMENVATTING EN CONCLUSIES

1

INLEIDING

2

DE STAND VAN ZAKEN EIND 2011

2.1

Verbetertrajecten Veiligheid en Justitie

2.1.1

Algemeen

2.1.2

De verbetertrajecten
1. Strategisch beheer (governance)
2. Dekkingsissues (ODIN)
3. Roadmap 2025
4. Capaciteitsbehoeften tijdens rampen en crises

2.2

Verbetertrajecten Veld

2.2.1

Algemeen

2.2.2

De vier kolommen
•
Politie
•
Brandweer
•
Ambulance
•
Defensie

2.2.3

De verbetertrajecten
5. SCL en tijdelijk gerichte binnenhuisdekking
6. Randapparatuur
7. Landelijk Kader Fleetmap
8. Opleiden en oefenen
9. Regierol Meldkamer

2.3

Gezamenlijk verbetertraject Communicatie

3

TOT SLOT

3

4

SAMENVATTING EN CONCLUSIES
Naar aanleiding van in de praktijk ervaren problemen met C2000 stelde de minister van BZK in
2009 de ‘Expertgroep C2000’ in. De expertgroep kreeg als opdracht de oorzaken van deze
problemen vast te stellen en advies te geven over de benodigde maatregelen. In december 2009
verscheen de eindrapportage. De minister nam de aanbevelingen van de expertgroep over en
benoemde projecten die moeten leiden tot verdere verbetering van C2000 en tot herstel van het
vertrouwen in het systeem bij de hulpverleners.
Vanuit de coördinerende rol van de minister van VenJ is in gezamenlijkheid met de
gebruikersorganisaties (het veld) invulling gegeven aan de verbetervoorstellen van de expertgroep.
In totaal zijn tien verbetertrajecten benoemd. De verantwoordelijkheid voor de verbetertrajecten is
deels neergelegd bij het ministerie van Veiligheid en Justitie (vier verbetertrajecten) en deels bij
het Veiligheidsberaad (vijf verbetertrajecten). ‘Communicatie’ is gezamenlijk opgepakt. De minister
heeft de Inspectie VenJ verzocht de verbetertrajecten te monitoren en hierover te rapporteren.
In deze rapportage heeft de Inspectie VenJ beschreven hoe de verbetertrajecten C2000 in de
afgelopen periode zijn opgestart en wat de stand van zaken is per december 2011. Het jaar 2011
was het jaar waarin de eerste fase van de verbetertrajecten vorm kreeg en waarin de lijnen voor
verdere verbetering zijn uitgezet. De Inspectie VenJ concludeert op basis van de monitoring, dat er
in 2011 belangrijke stappen zijn gezet in het verbeteren van het gebruik, het beheer en de
techniek van C2000.
Bij de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de verbetertrajecten plaatst de Inspectie VenJ wel
enkele kanttekeningen. Uit de monitoring blijkt dat het ministerie van VenJ een plan van aanpak
heeft opgesteld met een beschrijving op hoofdlijnen van de problemen, de aanpak en de te
bereiken resultaten. Voor sommige trajecten is in dit plan een globale tijdsplanning opgenomen.
Het plan van aanpak wordt in de praktijk echter niet gebruikt bij de verdere invulling van de
verbetertrajecten. Ook ontbreekt het aan specifieke verantwoordingsdocumenten, zodat slechts
globaal zichtbaar kan worden gemaakt wat de voortgang is van de verbetertrajecten. Dit maakt het
voor de Inspectie VenJ lastig om zicht te krijgen in hoeverre resultaten daadwerkelijk zijn bereikt.
Uit de monitoring komt tevens naar voren dat niet altijd duidelijk is waar de verantwoordelijkheden
liggen voor de diverse verbeteractiviteiten. Dit speelt met name bij de invulling van de VenJtrajecten ‘strategische beheer’ en ‘capaciteitsverdeling tijdens rampen en crises’. Voor een deel is
dit het gevolg van de bewuste keuze om een aantal verbetertrajecten op centraal niveau te
beleggen en een deel van de trajecten decentraal te organiseren. Daarnaast is door een te globale
projectbeschrijving onvoldoende helder wat van het ministerie kan worden verwacht en welke
activiteiten onderdeel uitmaken van de veldtrajecten. Hoewel de betrokken projectleiders periodiek
overleg voeren over de verbetertrajecten leidt dit niet tot heldere afspraken.
De Inspectie VenJ beveelt de minister van VenJ aan op korte termijn een meer specifieke
beschrijving van de verbetertrajecten, inclusief een heldere planning, te laten opstellen voor de
onder het ministerie vallende verbetertrajecten. Op die manier kan worden voorkomen dat
werkzaamheden weglopen in de tijd en dat resultaten niet binnen de gestelde termijnen worden
behaald.
Voor de verbetertrajecten die onder regie van het Veiligheidsberaad vallen (de veldtrajecten) zijn
wel meer gedetailleerde verbeterplannen opgesteld. Naast plannen voor de vijf verbetertrajecten
zijn tevens projectplannen opgesteld voor de vier kolommen (politie, brandweer, ambulancezorg en
Defensie). Alle plannen van aanpak zijn bestuurlijk vastgesteld en in juli 2011 is (conform de
planning) de kwartiermakersfase afgerond.

5

Punt van aandacht bij de veldtrajecten is de lange doorlooptijd van de besluitvorming. De
autonomie van regionale politie- en brandweerkorpsen en de regionale ambulancevoorzieningen
brengt met zich mee dat de besluitvorming per kolom separaat moet worden doorlopen. Er is geen
gremium waar landelijk multidisciplinaire besluitvorming over C2000 kan plaatsvinden. Dit
betekent dat veel tijd nodig is (drie tot vijf maanden) voordat een formeel besluit kan worden
genomen. Hoewel dit inherent is aan de gekozen structuur beveelt de Inspectie VenJ om hier nog
eens kritisch naar te kijken en het proces van besluitvorming zodanig in te richten dat wordt
voldaan aan de wens om op korte termijn verbeteringen te realiseren.
Voor de veldtrajecten komt hier nog bij dat de invoering van de nationale politie in een aantal
opzichten vertragend werkt op de activiteiten van de politiekolom in het kader van C2000. De
voortgang van diverse verbetertrajecten is mede afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt
over de structuur en de werkwijze van de nieuwe organisatie. Hoewel de projectleiding zich hiervan
bewust is en maatregelen treft om dit effect te minimaliseren, bestaat het risico dat de projecten
die een multidisciplinaire aanpak vergen eveneens vertraging zullen oplopen.
In de jaren 2012 en 2013 wordt invulling gegeven aan de implementatie van de activiteiten die
voortvloeien uit de verbetertrajecten. Op 1 januari 2014 moet dit zover zijn gerealiseerd dat de
verbetertrajecten zijn geborgd binnen de staande organisaties. In hoeverre de activiteiten
daadwerkelijk kunnen worden afgerond binnen deze periode is op dit moment nog niet aan te
geven. De Inspectie VenJ zal de verbetertrajecten C2000 ook in de jaren 2012 en 2013 monitoren
en hierover rapporteren.

6

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding

In 2009 hebben de hulpverleningsdiensten onder meer bij de afhandeling van de incidenten
Poldercrash, Apeldoorn en Hoek van Holland problemen met C2000 ervaren. Dit was aanleiding
voor de minister van BZK om een expertgroep C2000 in te stellen, met daarin vertegenwoordigers
uit de diverse gebruikersgeroepen en de leverancier van C2000. Deze expertgroep kreeg de
opdracht om de oorzaak van de problemen met C2000 vast te stellen en advies te geven over de
benodigde maatregelen.
Eind 2009 heeft de expertgroep haar eindrapportage uitgebracht1 met daarin twaalf aanbevelingen,
uitgesplitst naar organisatorische, technische en op gebruik gerichte maatregelen. In februari 2010
heeft de minister van BZK de eindrapportage van de expertgroep met een voortgangsbericht naar
de Tweede Kamer gestuurd. De minister heeft de in de eindrapportage gedane aanbevelingen
overgenomen en projecten benoemd die moeten leiden tot verdere verbetering van C2000 en tot
herstel van het vertrouwen in C2000 bij de hulpverleners. De Inspectie Veiligheid en Justitie
(Inspectie VenJ)2 is verzocht om de voortgang van de verbeterprojecten te monitoren.

1.2

Probleemanalyse

Snelle en ongestoorde communicatie is essentieel voor het veilig en effectief functioneren van
hulpverleners en daarmee voor de veiligheid van burgers. C2000 is het landelijke
communicatiesysteem voor de hulpverleningsdiensten in Nederland. Het wordt 7x24 uur gebruikt
door vooral politie, brandweer, ambulancediensten en bepaalde onderdelen van het ministerie van
Defensie zoals de Koninklijke Marechaussee. Hulpverleners kunnen met C2000 communiceren met
de meldkamer en met elkaar. Het systeem wordt ook gebruikt bij grootschalige incidenten en
rampen. Het C2000-netwerk heeft in 2004 de bijna honderd verschillende analoge netwerken van
de hulpverleningsdiensten vervangen.
Het belang van het C2000-systeem staat bij de verschillende partijen niet ter discussie. C2000 is
voor hulpverleners een essentieel onderdeel om veilig en effectief te kunnen functioneren in hun
dagelijkse werkzaamheden. Verschillende partijen in het gebruikersveld van C2000 hebben
aangegeven een bijdrage te willen leveren aan de verbetertrajecten. Vanuit de coördinerende rol
van de minister heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) in gezamenlijkheid met het
gehele OOV-veld invulling gegeven aan de verbetervoorstellen van de expertgroep. Dit heeft er toe
geleid, dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de verbetertrajecten deels is neergelegd
bij het ministerie van VenJ en deels bij het Veiligheidsberaad. ‘Communicatie’ is als een
gezamenlijk verbetertraject opgepakt.

Verbetertrajecten VenJ
(regie ministerie Veiligheid en Justitie)

Verbetertrajecten Veld
(regie Veiligheidsberaad)

1. Strategisch beheer (governance)
2. Dekkingsissues, de DIPP-lijst
3. Roadmap 2025
4. Capaciteitsbehoeften tijdens rampen en crises
* Communicatie (samen met Veld)

5. SCL en tijdelijk gerichte binnenhuisdekking
6. Randapparatuur
7. Landelijk Kader Fleetmap
8. Opleiden en oefenen
9. Regierol meldkamer
* Communicatie (samen met VenJ)

1

Eindrapportage expertgroep C2000, 22 december 2009.
De Inspectie VenJ is ontstaan door het samengaan van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid en de
Inspectie voor de Sanctietoepassing per 1 januari 2012.

2

7

1.3

Onderzoeksdoelstelling

Het onderzoek van de Inspectie VenJ heeft als doel de voortgang van de ingestelde verbetertrajecten
C2000 in beeld te brengen. Het onderzoek moet inzicht geven in de huidige stand van zaken van de
verbetertrajecten en in mogelijke risico’s die worden onderkend om tot afronding van de trajecten te
komen. Het onderzoek is niet bedoeld om de tot nog toe geleverde prestaties te normeren.

1.4

Onderzoeksvraag

De centrale vraag voor dit onderzoek luidt: Wat is stand van zaken van de verbetertrajecten C2000
die onder verantwoordelijkheid van het ministerie van VenJ en onder regie van het Veiligheidsberaad
worden uitgevoerd?
Het onderzoek betreft de stand van zaken per december 2011.

1.5

Methode van onderzoek

De Inspectie VenJ heeft voor dit onderzoek op twee manieren informatie verzameld:
1. documentanalyse van de plannen van aanpak, voortgangsrapportages en andere relevante
documenten;
2. interviews met de betrokken projectleiders om inzicht te verkrijgen in de door hen gemaakte
afbakening voor de uit te voeren projecten en voortgang daarvan.
De Inspectie gaat ervan uit dat met de voorgestelde omvang van het onderzoek een correct beeld
kan worden gegeven van de start en de voortgang van de verschillende trajecten.

1.6

Leeswijzer

Na de inleiding volgt in hoofdstuk 2 de stand van zaken eind 2011 van de verbetertrajecten. In de
eerste paragraaf wordt ingegaan op de verbetertrajecten van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie. De tweede paragraaf bevat de activiteiten van de vier kolommen en de voortgang van de
verbetertrajecten die onder de regie van het Veiligheidsberaad vallen. De derde paragraaf gaat in
op de gezamenlijke communicatiestrategie.
Bij de beschrijving van de verbetertrajecten is de volgende opzet aangehouden. Allereerst wordt
het probleem beschreven, zoals de Expertgroep C2000 dit heeft geformuleerd. Vervolgens wordt
kort aangegeven welke verbetervoorstellen zijn opgenomen in de projectplannen. Elke beschrijving
wordt afgesloten met een overzicht van wat er in 2011 daadwerkelijk is gerealiseerd.

8

2

DE STAND VAN ZAKEN EIND 2011

2.1

VERBETERTRAJECTEN VEILIGHEID EN JUSTITIE

2.1.1 Algemeen
Voor de verbetertrajecten die onder verantwoordelijkheid van het ministerie van veiligheid en
Justitie vallen (kortweg verbetertrajecten VenJ) is de brief die de toenmalige minister van BZK
samen met het rapport van de expertgroep C2000 aan de Tweede Kamer heeft gezonden leidend.
Het ministerie van VenJ heeft in eerste instantie een overkoepelend plan van aanpak3 opgesteld.
Hierin zijn de door de expertgroep geadviseerde maatregelen verdeeld tussen het ministerie en de
veldorganisaties en worden per maatregel in het kort de te bereiken resultaten en wijze van
aanpak beschreven. Voor de uitwerking van delen van de verbetertrajecten stemt het ministerie
van VenJ af met de veldorganisaties en wordt gebruik gemaakt van de expertise van externen4.
Het ministerie van VenJ gebruikt het plan van aanpak in de praktijk niet bij de verdere invulling
van de verbetertrajecten. De uit te werken maatregelen zijn weggezet in de staande organisatie. Er
is een projectmanager benoemd en de verschillende coördinerende werkzaamheden zijn
toebedeeld aan meerdere medewerkers van het directoraat-generaal Veiligheid. Het ministerie
verdeelt hiermee het dossier C2000 en de te maken verbeterslagen over meer capaciteit binnen
het departement. Doel hiervan is de aanpak van de problemen en de te bereiken resultaten beter
in de staande organisatie te borgen.
Het ministerie van VenJ heeft geen afzonderlijke plannen opgesteld voor de verbetertrajecten; de
activiteiten vinden plaats op basis van het plan van aanpak van 15 juli 2010. Ook zijn er geen
specifieke verantwoordingsdocumenten beschikbaar. Wel is voor de minister en de Tweede Kamer
een voortgangsrapportage op hoofdlijnen opgesteld5.
In het vervolg van deze paragraaf wordt nader ingegaan op de voortgang van de vier projecten,
zoals deze in het plan van aanpak (bijgestelde versie) zijn benoemd.

3

C2000 BZK plan van aanpak, versie 1.0, 14 juni 2010.
Naar aanleiding hiervan is het plan van aanpak bijgesteld en meer specifiek toegespitst op de
verbetertrajecten van het ministerie van VenJ (versie 1.1, 15 juli 2010).
5
Brief van de minister van VenJ aan de Tweede Kamer d.d. 27 oktober 2011, 25124, nr. 69.
4

9

2.1.2 De verbetertrajecten

Verbetertraject 1
Strategisch beheer (governance)

Het probleem
De expertgroep C2000 constateerde, dat er na oplevering van het C2000-systeem een landelijke
infrastructuur is gerealiseerd die feitelijk wordt beheerd en bestuurd als een lokale infrastructuur.
De verdeling van de uitvoerende beheerstaken over centrale (UMS6 van vtsPN) en lokale /
regionale beheerders heeft tot een complexe beheerorganisatie geleid, waarin geen eenduidige
keuzes worden gemaakt. De vraagsturing vanuit het veld is sterk versnipperd en wordt
onvoldoende ingevuld. Er bestaat geen gestructureerd operationeel overleg met gebruikers,
waardoor er te veel ad hoc wordt gewerkt. Op het tactische niveau wordt het beheer onvoldoende
ingevuld, terwijl er in het operationeel beheer overlap bestaat.
De strategische regierol van de nationale overheid betreft vooral het eigenaarschap van C2000 en
het beveiligingsbeleid. De expertgroep stelt, dat er nauwelijks invulling aan deze rol is gegeven en
dat het initiatief ontbreekt om naar de lange termijn te kijken en de ontwikkelingen rond C2000 in
bredere kaders te positioneren. De verantwoordelijkheid voor het beheer wordt geheel bij de
veldorganisaties gelegd, terwijl er met C2000 een landelijke infrastructuur is gerealiseerd die zich
alleen centraal laat sturen. Mede door het ontbreken van een heldere managementcyclus is
daadkrachtige sturing niet mogelijk. De expertgroep stelt verder dat centrale doorzettingskracht en
handhavingsmacht noodzakelijk zijn.

De verbetervoorstellen
De verbetervoorstellen bestaan uit drie elementen.
1. Allereerst is een heroriëntatie nodig op en heldere invulling van het strategische beheer. Het
tactische en operationele beheer moeten zonder overlap worden ingevuld.
2. Door middel van een audit moet inzicht worden verkregen in de huidige invulling van het
beheer door het ministerie en de regio’s. Aan de hand van de uitkomsten van de audit wordt
een advies opgesteld op welke wijze invulling kan worden gegeven aan de verdeling van
sturende, uitvoerende en toezichthoudende beheersverantwoordelijkheden.
3. De strategische regierol moet op nationaal niveau worden opgepakt en het inrichten van een
heldere managementcyclus is daarin een concreet ontwikkelpunt.

De resultaten in 2011
De focus in het optimaliseren van de governance lag in 2011 bij het vaststellen en inrichten van
een nieuwe beheerstructuur. In februari 2011 is het door HEC/VKA7 opgestelde eindrapport
‘Strategisch beheer C2000: kiezen voor slagkracht’ opgeleverd. In het rapport worden voorstellen
gedaan voor de toekomstige sturing en beheer van C2000. Dit betreft voorstellen om de
strategische en tactische sturing op C2000 op korte termijn te kunnen versterken, alternatieven

6
7

UMS staat voor Unit Meldkamer Systemen.
ICT-consultants: Het Expertise Centrum (HEC) en Verdonck, Klooster & Associates (VKA)

10

voor het beheer en verder te ondernemen acties. In september 2011 heeft besluitvorming over het
rapport plaatsgevonden en is ingestemd met de aanbevelingen8.
Op strategisch niveau is een bestuurlijk overleg ingesteld waaraan de voorzitters van het
Veiligheidsberaad en van de landelijke raden of koepels van de gebruikersorganisaties deelnemen
onder leiding van de DG Politie. Het bestuurlijk overleg gaat over de multidisciplinaire, strategische
beleidslijnen voor C2000. Hiermee wordt getracht binnen het complex georganiseerde
hulpverleningsveld uniformiteit en standaardisering van het C2000-systeem te realiseren. Besluiten
over investeringen en kwaliteitseisen worden door het bestuurlijk overleg genomen. Voorstellen
hiervoor worden aangedragen door het CIO-beraad.
Uit het onderzoek blijkt dat het bestuurlijk overleg in 2011 nog niet bij elkaar is gekomen. Dit is
opmerkelijk, gezien de aanbeveling uit het rapport van het HEC/VKA (dat dateert uit februari 2011)
om de strategische en tactische sturing op C2000 ´op korte termijn´ te versterken.
Het bestuurlijk overleg wordt geadviseerd door het CIO-beraad, dat bestaat uit de Chief
Information Officers van de vier aangewezen gebruikersorganisaties (politie, brandweer,
ambulanczorg en Defensie). De gelieerde gebruikers zijn niet afzonderlijk in het CIO-beraad
vertegenwoordigd. Zij zijn gebonden aan de afspraken die de aangewezen (hoofd-) gebruikers
maken en worden geïnformeerd door de hoofdgebruiker waaraan zij zijn gelieerd. In het
eindrapport wordt de managementstructuur CIO’s als centraal schakelpunt benoemd in de
afweging tussen beschikbare middelen en behoeften van de verschillende gebruikersgroepen. Het
CIO-beraad is op 21 november 2011 voor de eerste maal bijeen gekomen.
De CIO’s zijn binnen de eigen kolom aangewezen om de informatie- en communicatietechnologie te
stroomlijnen. Vooruitlopend op de realisatie van een nationale politie is er een CIO voor de politie
benoemd. Hij beschikt over doorzettingsmacht naar de korpsen, die momenteel nog zelfstandig als
beheerder van C2000 optreden. Ook Defensie heeft een CIO met mandaat naar het overleg
afgevaardigd. Vanuit de Ambulancezorg Nederland en namens de brandweer functioneren de
portefeuillehouders Informatievoorziening als CIO. Zij hebben echter geen mandaat. Dit heeft te
maken met de organisatiestructuur van zowel de AZN als de brandweer in Nederland.
In het eindrapport van HEC/VKA worden twee mogelijke organisatievormen voor het tactisch
beheer verkend: organiseren binnen de overheid of uitbesteden aan een consortium buiten de
overheid. De organisatie van het tactisch beheer komt onder toezicht van het CIO-beraad te staan.
Het traject om te komen tot een nieuwe organisatievorm voor het tactisch beheer is nog volop in
ontwikkeling.
De expertgroep concludeerde dat er met C2000 een landelijke structuur was neergezet die centrale
aansturing vereist. Uit het inspectieonderzoek komt naar voren dat deze conclusie in diverse
beleidsstukken en rapporten is overgenomen en is benoemd als belangrijke voorwaarde om het
beheer goed georganiseerd te krijgen. Doordat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering op
decentraal niveau ligt, is realisatie van centrale doorzettingskracht en handhavingsmacht voor het
beheer van C2000 ook in de nieuw voorgestelde beheerstructuur niet zonder meer realiseerbaar.
Het ministerie van Defensie heeft het mandaat formeel geregeld en de ook de CIO voor de politie
beschikt over bevoegdheden om afspraken te maken. Voor de brandweer en de ambulancezorg is
dit niet het geval. Voor deze twee kolommen ontbreekt het aan een overkoepelende organisaties of
persoon die zich namens de kolom kan verbinden.
Met de invoering van het strategisch beraad en het CIO-beraad beoogt het ministerie een heldere
managementcyclus in te richten. De verdere invulling ziet het ministerie als een groeimodel, dat
alleen kan functioneren als hiervoor in de betrokken kolommen voldoende draagvlak kan worden
ontwikkeld. De wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan de voorgestelde beheersstructuur zal
8

Brief van de ministerie van VenJ aan de Tweede Kamer d.d. 27 oktober 2011.

11

daarom bepalend zijn voor de kwaliteit van dat beheer en het verkrijgen van het benodigde
draagvlak. Blijft draagvlak uit en ontbreekt slagkracht, dan is het gevaar aanwezig dat het proces
om strategische besluiten effectief te laten doorwerken moeizaam blijft verlopen in het
versnipperde veld van (lokale) gebruikers.
Vraag blijft wie nu uiteindelijk verantwoordelijk is voor het strategisch beheer van C2000. Uit het
onderzoek komt naar voren dat hierover nog onvoldoende helderheid bestaat. De Inspectie VenJ
spreekt de verwachting uit dat aan het eind van het verbetertraject duidelijk is wie
eindverantwoordelijk is voor het strategisch beheer en de inrichting hiervan.

12

Verbetertraject 2
Dekkingsissues (ODIN)

Het probleem
Netwerkoptimalisatie maakt een belangrijk deel uit van het beheer van C2000, waardoor er
voortdurend nieuwe opstelpunten nodig zijn om de dekking landelijk te blijven realiseren. In 2005
is in de voortgangsrapportage van het project C2000 geconstateerd dat er 43 extra masten
moesten worden bijgebouwd om de buitenhuisdekking in Nederland te garanderen, aanvullend
bleek nog een groot aantal masten vereist. In 2009 is met behulp van de Dekkings Issue
Prioriterings Procedure (DIPP) een lijst opgesteld van 66 probleemgebieden.
Het tweede aandachtspunt bij netwerkoptimalisatie en dekkingsissues betreft het aantal voor
C2000 beschikbare radiofrequenties. Dit aantal is beperkt en alle beschikbare frequenties zijn reeds
in gebruik. Het verruimen van het aantal frequenties is echter noodzakelijk. Bij de afsluiting van
het project C2000 was de vereiste uitbreiding van het netwerk nog niet gerealiseerd. Het
beheersbudget was wel berekend op het beheer van een gestabiliseerde omgeving, waardoor voor
zowel de uitbreiding van het netwerk als de reguliere exploitatie uit dezelfde beperkte financiële
middelen geput moest worden. Verder concludeerde de expertgroep, dat er door het budget niet bij
te stellen te weinig middelen zijn toegewezen voor het oplossen van de huidige
dekkingsproblemen.

De verbetervoorstellen
In navolging van het advies van de expertgroep heeft de minister de noodzaak onderkend om snel
(binnen twee jaar) de locaties van de DIPP-lijst van een mast of technische oplossing te voorzien.
De Unit Meldkamer Systemen van de vtsPN (UMS) heeft de opdracht gekregen tot het uitvoeren
van het project ODIN (Oplossen Dekkings Issues Nederland). Het project ODIN richt zich op het
wegwerken van de 53 meest urgente dekkingsproblemen op de DIPP –lijst.
De expertgroep heeft opgemerkt dat er naast de concrete uitbreidingsoplossingen op korte termijn,
ook gekeken moet worden naar een herziening van de financiering die nodig is voor de uitbreiding
en exploitatie van het netwerk. Daarnaast zou het goed zijn, als er binnen operationele diensten
wordt nagedacht over het opstellen van procedures voor het geval dat er geen verbinding is.

De resultaten in 2011
In het project ODIN worden de meest urgente dekkingsproblemen versneld weggewerkt. Extra
opstelpunten worden geplaatst en frequentieruimte wordt vrijgemaakt. De minister van VenJ heeft
de voorzitter van het Veiligheidsberaad bij brief 15 september 2011 laten weten dat de eerste fase
van het project ODIN is afgerond en dat fase 2 is gestart. In fase 1 is verkend welke
oplossingsmogelijkheden er zijn om extra frequentieruimte te krijgen. In de tweede fase vindt de
implementatie van te nemen maatregelen plaats. Opstelpunten worden daadwerkelijk gebouwd en
optimalisatiemaatregelen worden uitgevoerd. De daarna nog resterende dekkingsissues bevinden
zich veelal in de grensregio’s, waar het medegebruik van frequenties beperkter mogelijk is dan in
de rest van Nederland. Dit geldt zowel voor de aan Defensie als de aan de publieke hulpdiensten
toegewezen frequenties.

13

DIPP-lijst
Door veranderingen in de ruimtelijke ordening en stadsontwikkelingen is de DIPP-lijst een
dynamisch product. In fase 2 moeten 67 nieuwe opstelpunten worden gerealiseerd voor het
oplossen van de 53 meest urgente dekkingsproblemen op de DIPP-lijst. Het aantal
dekkingsproblemen is feitelijk namelijk groter dan de 53 die binnen het project ODIN worden
opgepakt. Voor negen dekkingsproblemen in het grensgebied dient nog een oplossing gevonden te
worden. De na afsluiting van het project nog resterende dekkingsproblemen worden geleidelijk
aangepakt en gefinancierd vanuit de Voorziening Landelijke Veldsterkte.
In het plan van aanpak van het ministerie van VenJ is opgenomen dat het resultaat van het
verbetertraject binnen drie jaar moet worden gerealiseerd. Concreet betekent dit dat in de zomer
van 2013 de dekkingsproblemen moeten zijn opgelost. Of dit daadwerkelijk het geval zal zijn is
wegens het ontbreken van een duidelijke planning nu nog niet aan te geven. Evenmin is duidelijk
binnen welke termijn de dan nog resterende dekkingsproblemen moeten zijn opgelost.
Frequenties
Optimalisatie van de bestaande frequentieruimte zal slechts een beperkt aantal vrije frequenties
opleveren. In een convenant tussen het ministerie van VenJ en het ministerie van Defensie is
overeengekomen, dat aan Defensie toegekende frequenties gedurende een beperkt aantal jaren
door de overheidshulpdiensten mede gebruikt kunnen worden en onder welke voorwaarden deze
frequenties ter beschikking worden gesteld. Het gebruik van frequenties vergt vooral in de
grensstreken een nauwkeurige afstemming met de buurlanden.
De UMS heeft een capaciteitsherverdelingsplan opgesteld met een voorstel voor een nieuwe
verdeling van capaciteit over de opstelpunten in Nederland. In stedelijk en vaak risicovol gebied is
er momenteel sprake van onderdimensionering, terwijl er in landelijk en minder risicovol gebied
sprake is van overdimensionering. Het voorgestelde plan beoogt tot een evenwichtigere verdeling
te komen. Bij de herverdeling wordt tevens geanticipeerd op de noodzakelijke, beschikbare
capaciteit voor gebruik bij calamiteiten.
ODIN-fase 2
De implementatie in fase 2 heeft veel raakvlakken met de door het veld uit te voeren projecten,
zoals de Special Coverage Locations, Randapparatuur en Landelijk Kader Fleetmap (zie de
verbetertrajecten 5, 6 en 7). Bij de eindgebruikers van C2000 is aandacht nodig voor de
herprogrammering van randapparatuur om gebruik te kunnen maken van de Defensie-frequenties.
De minister wil zo spoedig mogelijk tot deze herprogrammering overgaan en dit voor september
2013 gereed hebben. De herprogrammering is immers randvoorwaardelijk voor het functioneren
van de uitgebreide capaciteit. Ook met het LKF-project is een verband tussen het realiseren van de
capaciteitsuitbreiding en de herindeling van de gespreksgroepen. Ook deze aanpassing vereist
herprogrammering van de randapparatuur.
In het project ODIN wordt centraal de uitbreiding van de netwerkdekking geregeld. Voor bepaalde
onderdelen is het ministerie van VenJ afhankelijk van de medewerking van gemeenten en de
opstelling van omwonenden. Met de gemeenten worden overeenkomsten gesloten over het
beschikbaar stellen van de benodigde grond. Burgers kunnen bezwaar aantekenen tegen de
voorgenomen bouw. Zo is de doorlooptijd mede afhankelijk van de gekozen aanpak van de
betrokken gemeenten en de communicatie over de plaatsing van de masten naar omwonenden.

14

Verbetertraject 3
Roadmap 2025

Het probleem
Door de technologische ontwikkelingen en maatschappelijke veranderingen is de
communicatiebehoefte van hulpverleners aan veranderingen onderhevig. Voor het functioneren van
de hulpverlening is het van belang, dat er vroegtijdig in deze veranderingen kan worden
meegegaan.
Maatschappelijke trends (zoals het toenemende gebruik van social media), veranderingen binnen
de gebruikersorganisaties (bijv. schaalvergroting) en de ontwikkeling van communicatiebehoeften
in en tussen de verschillende werkprocessen (bijv. meer informatie gestuurd werken en de
samenwerking met ketenpartners) zijn van invloed op de eisen die door de gebruikers aan de
mobiele communicatiemiddelen worden gesteld. Een verkenning van de technologische
ontwikkelingen maakt duidelijk wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn om in die
veranderende eisen mee te kunnen gaan.

De verbetervoorstellen
De expertgroep heeft hoorzittingen gehouden met partijen uit het bedrijfsleven om te zoeken naar
oplossingen voor de geconstateerde problemen met de dekking, de capaciteit van het netwerk en
het gebruik van C2000. Dit heeft geleid tot voorstellen voor de korte, middellange en lange
termijn. De expertgroep heeft voorgesteld om onder regie van het ministerie een roadmap en een
ontwikkelagenda voor C2000 op voor de middellange en lange termijn op te stellen, waarbij
gebruik wordt gemaakt van deze door het bedrijfsleven gedane oplossingsvoorstellen.
Met een roadmap wordt beoogd een voor de gebruikersorganisaties gezamenlijke visie te creëren
en deze om te zetten in concrete acties in de tijd. De minister heeft ingestemd met het voorstel om
een roadmap op te stellen en aangegeven dat daaraan een tijdshorizon van 15 jaar moet worden
gekoppeld

De resultaten in 2011
In samenwerking met TNO is het roadmaptraject gestart. In workshops en overleggen met
vertegenwoordigers van de gebruikersgroepen is inzicht verkregen in het toekomstig operationeel
optreden en de toekomstige behoeften aan mobiele communicatie binnen deze organisaties.
Daarnaast zijn de verwachte technologische ontwikkelingen op het gebied van draadloze
communicatie verkend. De resultaten zijn gepresenteerd aan de Stuurgroep C2000 en besproken
met vertegenwoordigers uit de verschillende gebruikersgroepen. De roadmap is door het ministerie
van VenJ vastgesteld.
De Roadmap is een instrument voor het CIO-beraad dat jaarlijks geëvalueerd zal gaan worden. Het
geeft een lange termijn verwachting, waaruit keuzes die voor de korte termijn nodig zijn, kunnen
worden afgeleid. Eén van die keuzes is de aanbesteding van het onderhoudscontract. De roadmap
geeft inzicht in de termijn waarop het onderhoud van het huidige systeem nog vereist is.

15

Een tweede knelpunt dat uit de roadmap blijkt, is het blijvend tekort aan frequenties. De
mogelijkheden om op korte termijn de frequentieruimte uit te breiden is beperkt. Ook op de lange
termijn blijft dit een punt van aandacht. Veranderende techniek stelt andere eisen aan het netwerk
en ook het internationale aspect weegt mee. De internationale afspraken over frequentieverdeling
en de interoperabiliteit van de verschillende systemen in de grensregio’s is een punt van aandacht
in de internationale samenwerking.
De roadmap is geen definitief eindproduct, maar een proces dat continu moet worden bijgesteld.
Zo zal moeten worden ingespeeld op de toenemende behoefte aan betrouwbare (breedband)
datacommunicatievoorzieningen binnen alle hulpverleningsorganisaties. Enerzijds is sprake van
steeds meer datacommunicatie voor de operationele werkuitvoering (social media, camera’s,
MDT’s; verbeteren van de informatiepositie op straat), anderzijds is er geen frequentieruimte
beschikbaar om dit via C2000 te regelen. Dit aspect verdient aandacht los van de lopende
aanbesteding voor het huidige C2000-systeem.

Datacommunicatie
Voor wat betreft de datacommunicatie merkt de Inspectie VenJ het volgende op. Op dit moment
vindt er al data-uitwisseling plaats, deels via C2000 maar ook via andere netwerken. De
toenemende behoefte aan datacommunicatie en de onmogelijkheid om dat via het C2000-systeem
te organiseren zal leiden tot meer datacommunicatie over andere netwerken. Het is evident dat als
niet de juiste beveiligingsmaatregelen worden genomen de data die via deze andere netwerken
worden gecommuniceerd op eenvoudige wijze zijn op te vangen door derden.
Uit berichten in de media is naar voren gekomen, dat dit zich in het verleden incidenteel al heeft
voorgedaan en dat daarbij privacygevoelige gegevens (meldingsgegevens, persoonsgegevens,
gegevens uit opsporingssystemen) die vanuit een politiemeldkamer onversleuteld werden
verzonden over een onbeveiligd netwerk, openbaar zijn geworden. Dit is een verontrustende
constatering. Het is van groot belang dat het bewustzijn voor de kwetsbaarheid van datastromen
nadrukkelijk aanwezig is en blijft. De wijze waarop de sterk toenemende stroom data binnen en
tussen de OOV-werkprocessen in het algemeen (los van de C2000-verbetertrajecten) wordt
gereguleerd (bijvoorbeeld door beveiligingsprotocollen), georganiseerd en beheerd, verdient in de
komende jaren dan eveneens extra aandacht.

16

Verbetertraject 4
Capaciteitsbehoeften tijdens rampen en crises

Het probleem
Tijdens rampen en crises wordt intensief gebruik gemaakt van het C2000-systeem op een
specifieke locatie. Dit kan leiden tot overbelasting van de mastcapaciteit op die locatie, maar stelt
ook hoge eisen aan de verwerkingscapaciteit van centralisten en de inrichting van de
gespreksgroepen tijdens het incident.
Vaak ontstaat het beeld dat het systeem C2000 faalt tijdens multidisciplinaire, grootschalige
optredens. Onderzoeken naar drie grootschalige incidenten uit 2009 (Poldercrash, Koninginnedag,
Strandrellen Hoek van Holland) hebben laten zien, dat niet zozeer het systeem C2000 als wel de
organisatorische aspecten en het gebruik daarvan tot de communicatieproblemen leiden.
Organisatorisch is er te weinig aandacht voor de inrichting van gespreksgroepen en bovenregionale
afstemming. Het gebruik heeft veelal te maken met de verwachtingen die gebruikers tijdens een
incident hebben (directe beantwoording van een oproep) en de toepassing van etherdiscipline.

De verbetervoorstellen
Zowel door de expertgroep C2000 als door de Inspectie zelf (onderzoek Poldercrash) is de
aanbeveling gedaan om te onderzoeken welke communicatie- en capaciteitsbehoeften er zijn
tijdens rampen en crises en hoe daar flexibel op kan worden ingespeeld.

De resultaten in 2011
Dit verbeterpunt is door het ministerie van VenJ opgepakt door het als verbeterproject in het plan
van aanpak op te nemen. Met verwijzing naar de conclusies en aanbevelingen uit diverse
onderzoeken heeft het ministerie geconcludeerd, dat de problemen rond C2000 bij grootschalige
inzetten niet binnen zijn beheerscompetentie kunnen worden opgelost. Het gaat niet alleen om de
vraag òf er qua infrastructuur voldoende capaciteit beschikbaar is, maar ook om de wijze waarop
bij grootschalige incidenten met de mogelijkheden van het systeem wordt omgegaan. Het
onderzoek dat in het verbetertraject werd voorgesteld, is daarom niet verder uitgevoerd maar
wordt verwerkt in de uitwerking van het capaciteitsherverdelingsplan binnen ODIN
(verbetervoorstel 2). Andere aspecten van het verbetervoorstel raken verschillende veldtrajecten,
zoals de nieuwe LKF voor de inrichting van gespreksgroepen bij grootschalige incidenten, de
regierol van de Meldkamer om het communicatieverkeer bij grootschalige inzetten te structureren
en het ‘opleiden en oefenen’ om de gebruiker bewust te maken van de vereiste etherdiscipline en
beperkingen van de communicatiemiddelen tijdens grootschalige hulpverlening.
Uit het onderzoek blijkt dat het niet alle projectleiders van de verbetertrajecten duidelijk is, dat het
ministerie dit verbetertraject niet langer als een zelfstandig project oppakt maar verwacht dat dit
als aandachtspunt in de andere verbetertrajecten wordt ingebed. Gelet op het belang van dit
onderwerp vindt de Inspectie VenJ het opmerkelijk, dat hierover kennelijk geen aanvullende
afstemming heeft plaatsgevonden in het periodieke overleg tussen de projectleider van het
ministerie van VenJ en de projectleiders van de veldtrajecten.

17

Overigens constateert de inspectie wel, dat het onderwerp in een aantal trajecten aan bod komt.
Een reeds genoemd voorbeeld hiervan is het capaciteitsherverdelingsplan (ODIN) en de anticipatie
daarin op de noodzakelijke capaciteit bij calamiteiten. De criteria daarvoor zijn afgestemd met het
de veldpartijen.
Ook in het verbetertraject Landelijk Kader Fleetmap (verbetertraject 7) komt het werken met
C2000 in grootschalige inzetten aan bod. De LKF werkt vervolgens door in de monodisciplinaire
verbindingsprocedures, waarbij ook aandacht is voor de inzet van bijstandscapaciteit en specifieke
functionarissen bij grootschalig optreden. In het verbetertraject Regierol Meldkamer
(verbetertraject 9) wordt voorgesteld de toepassing van deze schema’s tijdens een evenement of
incident te borgen door de invoering van de rol ‘verbindingsexpert’.
Het ontwikkelen van verbindingsschema’s, -procedures en –functionarissen is echter slechts een
deel van de oplossing voor het geconstateerde probleem. Reeds in 2009 heeft de minister bij de
veiligheidsregio’s gewezen op de problematiek met betrekking tot de communicatie bij rampen en
crises door middel van C20009. Specifieke aandacht werd daarbij gevraagd voor de instructie van
hulpverleners en het oefenen in het gebruik van procedures en gesprekscapaciteit bij grootschalige
evenementen. Hoewel de veldorganisaties hun verantwoordelijkheid op dit punt onderschrijven, is
de uitwerking daarvan niet expliciet in de projectplannen terug te vinden. Bij opleidingen
(verbetertraject 8) gaat het vooral om het creëren van bewustwording over de noodzaak van het
bezit van basisvaardigheden en het hanteren van etherdiscipline. Het beoefenen van het gebruik
van C2000 tijdens multidisciplinaire (crisis-)oefeningen, zoals door de expertgroep is aanbevolen,
is niet opgenomen in de projectplannen.
In aanvang is er een plan van aanpak geschreven voor de door het ministerie van VenJ op te
pakken verbetertrajecten. Er is geen specifiek plan van aanpak opgesteld voor het verbetertraject
‘capaciteitsbehoeften bij rampen en crises’. Ook is niet vastgelegd welke resultaten op enig
moment moeten zijn bereikt. Als vervolgens wijzigingen worden aangebracht in het verbetertraject
en dit niet in de communicatie tussen betrokken partijen expliciet wordt besproken, ontstaat een
situatie waarin verwachtingen uit elkaar lopen, waardoor het risico bestaat dat resultaten
uitblijven.

9

Zie onder andere de brief van de minister van 31 augustus 2009 aan het Veiligheidsberaad en de brief van 7
september 2009 aan de veiligheidsregio’s.

18

2.2

VERBETERTRAJECTEN VELD

2.2.1 Algemeen
Voor de verbetertrajecten die onder regie van het Veiligheidsberaad vallen is een projectplan voor
de kwartiermakersfase opgesteld10. In het projectplan wordt een beschrijving gegeven van de
gemeenschappelijke, multidisciplinaire activiteiten. De verbetertrajecten hebben tot doel vanuit het
perspectief van de gezamenlijke, multidisciplinaire belangen en verbeterde werking, gebruik en
beheer van C2000 te realiseren. De vier kolommen (politie, brandweer, ambulancezorg en
Defensie) voeren de activiteiten uit onder regie van het Veiligheidsberaad.
De verbetertrajecten van het veld zijn in januari 2011 formeel van start gegaan met de vorming
van een multidisciplinaire projectorganisatie. Als belangrijkste doelstellingen zijn geformuleerd:
•
ontwikkelen van inhoudelijk gedragen verbetervoorstellen op basis van de aanbevelingen;
•
zorgen voor besluitvorming van de verbetervoorstellen binnen de managementberaden van de
kolommen;
•
financieel inzichtelijk maken wat de consequenties zijn voor alle betrokken partijen.
De verbetertrajecten zijn ingedeeld in drie fasen:
1. de kwartiermakersfase (1 oktober 2010 – 1 juli 2011)
2. de implementatiefase (1 juli 2011 – 1 januari 2014)
3. de structurele fase (1 januari 2014 - ….)
De kwartiermakersfase is conform de planning in de zomer van 2011 afgerond, waarna een
aanvang is gemaakt met het voorbereiden van de implementatie. De formele besluitvorming heeft
in de loop van 2011 plaatsgevonden. De autonomie van regionale korpsen en de regionale
ambulancevoorzieningen brengt met zich mee dat de besluitvorming per kolom separaat moet
worden doorlopen. Er is geen gremium waar landelijk multidisciplinaire besluitvorming over C2000
kan plaatsvinden. Dit betekent dat veelal drie tot vijf maanden nodig zijn voordat een formeel
besluit kan worden genomen.
Op 11 april 2011 zijn voor alle vijf de aandachtsgebieden verbetervoorstellen opgeleverd. Dit
betreft de gemeenschappelijke, multidisciplinaire activiteiten onder regie van het
Veiligheidsberaad. Op basis van de vijf verbetervoorstellen heeft elke kolom een eigen projectplan
of aanpak ontwikkeld. De monodisciplinaire activiteiten vallen onder de verantwoordelijkheid van
de koepelorganisaties. In het afgelopen jaar is elke kolom akkoord gegaan met de aanpak, onder
voorbehoud van centrale financiering voor de projectorganisaties. Hierbij is er overigens wel van
uit gegaan dat de kolommen ook een deel voor eigen rekening nemen. In oktober 2011 is centrale
financiering beschikbaar gekomen.
In het vervolg van deze paragraaf wordt eerst kort beschreven op welke wijze de vier kolommen
de C2000-verbetervoorstellen oppakken. Vervolgens komen de vijf verbetertrajecten aan de orde.

10

Projectplan Verbeteringen C2000, 1 september 2010, Veiligheidsberaad, Bestuurscommissie
Informatievoorziening.

19

2.2.2 De vier kolommen
In deze paragraaf wordt per kolom aangegeven hoe de verbetertrajecten zijn georganiseerd en
welke aspecten specifiek aandacht krijgen. De activiteiten die de kolommen in het kader van de
verbetertrajecten verrichten komen in paragraaf 2.2.3 aan de orde.
Politie
De Nederlandse politie is verreweg de grootste gebruiker van het C2000 – netwerk (92%). De
politieorganisatie kent in totaal 54.000 gebruikers met verschillende functionele behoeften. De
feitelijke aansturing van de C2000 projecten gebeurt door de portefeuillehouder van de Raad van
Korpschefs en is geborgd binnen de vtsPN. De portefeuillehouder werkt hierbij nauw samen met de
Chief Information Officer (CIO) van de politie. Onder verantwoordelijkheid van de
portefeuillehouder is een projectplan11 opgesteld. Voor de politie zijn voor de korte termijn vier
maatregelen benoemd (quick wins) en opgestart. Het betreft:
1. opleiding portofoongebruikers op korte termijn;
2. landelijk verbindingsschema onverwachte incidenten;
3. inrichting landelijke vraagdefinitie C2000 Politie;
4. communicatie en verwachtingmanagement.
Voor wat betreft lange termijn maatregelen sluit de politie aan bij de vijf verbetertrajecten van het
veiligheidsberaad.
Bij de activiteiten van de politie in het kader van C2000 spelen de ontwikkelingen rondom de
vorming van de nationale politie een grote rol. Een aantal activiteiten is afhankelijk van de nieuwe
structuur en werkwijze. Hierdoor bestaat het gevaar dat een aantal verbeterpunten op een laag
pitje wordt gezet, in afwachting van definitieve besluitvorming over de inrichting van de Nationale
politie. Dit kan een negatieve invloed hebben op die aspecten waarvoor een multidisciplinaire
aanpak van essentieel belang is en waarbij participatie van de politie onmisbaar is. De projectleider
C2000 van de politie bewaakt dit risico door de producten van het verbeterproject te verbinden aan
ontwikkelingen binnen de vorming van de nationale politie. Hiermee wordt het draagvlak voor de
maatregelen uit het Verbeterproject C2000 vergroot. Voorbeelden hiervan zijn de verbinding
tussen van een roepnummerplan voor de nationale politie en het deelproject LKF en de verbinding
tussen het herprogrammeren van portofoons in het kader van de structuurwijziging en de
verplichte herprogrammering in het kader van het project ODIN.
Op 29 september 2011 vond de kick-off plaats van het implementatieproject voor de politie. Elf
regionale projectleiders en het landelijke projectteam werken vanaf die datum samen aan de
ontwikkeling en implementatie van de projectproducten.
Brandweer
De brandweer is op verschillende niveaus betrokken bij C2000, zowel bestuurlijk als operationeel.
De coördinatie van de diverse activiteiten berust bij een stuurgroep onder de vlag van de Raad van
Regionaal Commandanten. Voor de feitelijke implementatie is een projectteam in het leven
geroepen, het BLIC12. Dit projectteam controleert periodiek de voortgang van de verbeteringen in
de regio’s, fungeert als helpdesk en traint kerninstructeurs op verzoek. Verder participeert het BLIC
in de multidisciplinaire werkgroepen en zorgt het voor de verbinding met de werkvloer middels de
landelijke werk- en vakgroepen uit de verenigingsstructuur van de NVBR. Daarnaast wordt
aandacht besteed aan het regionaal borgen van de verbeterpunten. Het BLIC begeleidt en
ondersteunt, zowel technisch als operationeel.
De Raad van Regionaal Commandanten heeft een projectplan13 goedgekeurd, waarin de hoofdlijnen
van de multidisciplinaire aanpak van de C2000 verbetertrajecten is beschreven en tevens wordt
11

Projectplan Verbetering C2000 Politie, 12 april 2011.
BLIC staat voor ‘ Brandweer Landelijke Implementatie verbeteringen C2000’.
13
Projectplan Implementatie Verbeteringen C2000 brandweer, goedgekeurd 24 juni 2011.
12

20

aangegeven op welke manier de brandweer de verbetervoorstellen kan implementeren. De
stuurgroep heeft opdracht gegeven om een format voor een (regionaal) implementatieplan op te
stellen, inclusief een bepaalde systematiek om de ontwikkelingen zelf te kunnen volgen.
Voor de brandweer heeft de objectportofonie (problemen met de DMO-functie14) hoge prioriteit.
Veel andere vraagstukken zin hier direct mee verbonden. Het bestaande beleid voor opleiden en
oefenen is geactualiseerd en meer toegesneden op C2000.
De brandweer is niet enthousiast over LARA15 2. Het is voor de brandweer zeer de vraag of LARA 3
de specifieke problemen voor de brandweer oplost. De Raad van Regionaal Commandanten heeft
daarom besloten niet collectief aan LARA3 mee te doen.
Ambulance
Het landelijke verbetertraject C2000 vinden voor de ambulancevoorzieningen plaats onder regie
van de Ambulancezorg Nederland (AZN). De AZN faciliteert het gezamenlijk overleg van de C2000experts uit de regionale ambulancevoorzieningen (RAV-en), participeert in landelijke
multidisciplinaire werkgroepen onder regie van het Veiligheidsberaad en zet de projectleider in ter
ondersteuning van regio’s bij uitvoering van adviezen voor verbetering.
De AZN houdt zich al sinds 2004 bezig met C2000 en is vanaf het begin betrokken geweest bij de
ontwikkelingen. De basis voor de verbeteringen C2000 binnen de ambulancezorg is het
verbeterplan ‘C2000 en spoedeisende medische hulpverlening’. Het algemeen bestuur van AZN
heeft dit document eind 2010 geaccordeerd en aangeboden aan alle regio’s.
In de eerste helft van 2011 is een evaluatie uitgevoerd in opdracht van de besturen van AZN en
GHOR Nederland. Het rapport van deze tussenevaluatie16 laat zien dat er flinke stappen zijn gezet.
In nagenoeg alle RAV-en is een C2000-expert aangesteld en is men daadwerkelijk gestart met het
verbeteren van het gebruik van C2000 en het (her)opleiden van gebruikers. Uit de evaluatie blijkt
tevens dat er nog veel werk moet worden verzet om tot de gewenste eindsituatie te komen. Nog
niet in alle opzichten is landelijke uniformiteit bereikt. Een aantal regio’s houdt nog vast aan eigen
interpretaties van de landelijke richtlijn. De landelijke verbindingsschema’s voor opgeschaald
optreden worden echter goed gevolgd en zullen het gebruik van C2000 in die omstandigheden
sterk verbeteren. In de tussenevaluatie worden verschillende aanbevelingen gedaan om te
bewerkstelligen dat eind 2013 de gewenst situatie daadwerkelijk wordt bereikt. Een van de
belangrijkste aanbevelingen betreft het inrichten van een ‘kernteam C2000’ in elke
ambulanceregio.
Defensie
Defensie participeert vanaf de zomer van 2011 in de verbetertrajecten C2000. Als Aangewezen
Gebruiker volgt Defensie zoveel als mogelijk is de landelijke verbetervoorstellen van het
Veiligheidsberaad en participeert in verschillende (civiele) werkgroepen. Ook het ministerie van
defensie heeft een plan van aanpak opgesteld voor de activiteiten binnen de eigen kolom17. Het
plan moet nog formeel worden vastgesteld.
Defensie maakt in het projectplan onderscheid in twee soorten gebruikers: het blauwe deel (de
Koninklijke Marechaussee) en het groene deel (het project Intersivering Civiel-Militaire
Samenwerking, de Explosieve Opruimings Dienst Defensie, de Defensie Brandweren, de Defensie
Bewakings- en Beveiligings Organisatie en de Militair Geneeskundige Diensten).
De aansturing van de verbetertrajecten gebeurt onder verantwoordelijkheid van de bestuursstaf
van het ministerie van Defensie.

14
DMO staat voor ‘Direct Mode Operation’. In DMO communiceren portofoon-gebruikers rechtstreeks met
elkaar zonder tussenkomst van het netwerk.
15
LARA staat voor Landelijke Aanbesteding Randapparatuur.
16
Tussenevaluatie “ C2000 en spoedeisende medische hulpverlening’. Adviezen ter verbetering, augustus
2011.
17
Verbetervoostellen C2000 Defensie, Koninklijke Marechaussee, concept 0.2, 5 december 2011.

21

2.2.3 De verbetertrajecten

Verbetertraject 5
Special Coverage Locations (SCL) beleid en tijdelijk gerichte binnenhuisdekking

Het probleem
C2000 biedt als digitaal netwerk voor mobiele communicatie landelijk radiodekking buitenshuis.
Vaak is er ook dekking binnenshuis, maar dit is niet gegarandeerd. In bouwwerken met veel staal
en beton bijvoorbeeld kan spraak- en datacommunicatie met portofoon of mobilofoon beperkt zijn.
Wel kan worden bepaald dat een dergelijk bouwwerk moet worden voorzien van
binnenhuisdekking. Dit is vooral aan de orde in bepaalde publiekstoegankelijke locaties waar veel
mensen komen. Een bouwwerk dat moet worden voorzien van binnenhuisdekking wordt een
Special Coverage Location (SCL) genoemd. Het bevoegde gezag (de burgemeester) kan hiertoe
beslissen, veelal op advies van de hulpdiensten.
De expertgroep C2000 adviseerde een geactualiseerde handleiding op te stellen met duidelijke
criteria voor het aanwijzen van SCL’s. Ook zou het toezicht op SCL’s moeten worden uitgevoerd en
zou er in elke veiligheidsregio één loket moeten komen om het besluitvormingsproces van het
lokale bevoegde gezag te coördineren en te faciliteren. Voor wat betreft de binnenhuisdekking
adviseerde de werkgroep onderzoek te doen naar het gebruik van ‘gateway’18 en ‘repeater’19 en te
bezien of er alternatieve technieken zijn voor het realiseren van SCL’s.

De verbetervoorstellen
Het verbetertraject heeft als doel het realiseren van een landelijk, eenduidig beleid omtrent SCL op
basis van heldere en gemeenschappelijk vastgestelde criteria. Daarnaast zullen er alternatieven
worden onderzocht voor het realiseren van tijdelijke en gerichte binnenhuisdekking. Het
verbetertraject moet o.a. voorzien in een geactualiseerde handleiding SCL (inclusief criteria) en een
handleiding voor een inrichting van een regionaal SCL-loket.

De resultaten in 2011
Er is een voorstel opgeleverd voor een handleiding voor het van aanwijzen van SCL’s door het
lokaal bestuur. Om eventueel specifieke SCL-aanvragen te toetsen wordt een landelijke commissie
voorgesteld. Over dit voorstel heeft afstemming plaatsgevonden met het ministerie van VenJ.
Hierbij is geconstateerd dat sprake is van een aantal ontwikkelingen naast elkaar. Zo ontbreekt het
aan een koppeling met het nieuwe Bouwbesluit dat met ingang van 1 april 2012 van kracht wordt;
het ministerie van VenJ was niet betrokken bij de voorbereidingen, waardoor ook geen relatie is
gelegd met SCL’s.

18

Het C2000 netwerk geeft de mogelijkheid om koppelingen to stand te brengen met een aantal bestaande
(openbare) infrastructuren. Via de zogeheten Gateway Telefonie is vanuit C2000 communicatie mogelijk met of
via de openbare telefoonnetten en het Nationale Noodnet. C2000 bevat tevens een Gateway Datacommunicatie
waarmee communicatie met andere datanetwerken tot de mogelijkheden behoort.
19
Portofoons kunnen onderling direct contact hebben buiten het netwerk om. Dit is vooral van belang in
gebieden waar de dekking van het netwerk slecht of geheel afwezig is. Hierbij is het mogelijk een mobiel
station als een versterker (repeater) te gebruiken om het bereik te vergroten. Op die manier kan contact
worden gelegd met portofoons die eigenlijk buiten het bereik van het netwerk zijn.

22

Om voor operationele hulpverleners in specifieke omstandigheden tijdelijk en gerichte
binnenhuisdekking mogelijk te maken zonder dat er sprake is van een SCL, worden momenteel
verschillende technische maatregelen (bijv. repeaters) onderzocht. Uit de beoordelingen is
gebleken dat de maatregelen weliswaar technisch werken, maar dat zij onvoldoende toepasbaar
zijn in de praktijk. Met name bij verplaatsingen van de inzet zijn de handelingen te complex om uit
te voeren om van een verantwoorde binnenhuisdekking te kunnen spreken. Objectportofonie is
daarom voor de brandweer nog een probleem vanwege een beperkt functionerende DMO-functie.
In augustus 2010 hebben de gezamenlijke vakorganisaties een verzoek tot handhaving ingediend
bij de Arbeidsinspectie. Dit verzoek had betrekking op het functioneren van de verbindingen van
C2000-communicatieapparatuur in de DMO-modus voor de objectcommunicatie bij de brandweer.
Uit het onderzoek van de Arbeidsinspectie blijkt dat tweederde van de geïnspecteerde korpsen20 in
verschillende gradaties problemen ervaren met het wegvallen van verbindingen van portofoons in
de DMO-stand. Uit de inspecties is ook gebleken dat de meeste van deze geïnspecteerde korpsen
(91%) afdoende maatregelen getroffen hebben om deze problemen tegen te gaan.

20

De Arbeidsinspectie heeft in de periode augustus 2010 – maart 2011 in totaal 100 werkplekinspecties bij
brandweerkorpsen en veiligheidsregio’s uitgevoerd.

23

Verbetertraject 6
Randapparatuur

Het probleem
Een belangrijke component binnen C2000 voor de onderlinge communicatie is de randapparatuur,
de portofoons en mobilofoons. De gebruikersorganisaties zijn verantwoordelijk voor de aanschaf,
het beheer en het onderhoud van deze randapparatuur. Zij hebben hiertoe zelfstandig of
gezamenlijk aanbestedingen gedaan en contracten afgesloten met verschillende leveranciers. Dit
heeft er wel toe geleid dat er verscheidenheid is aan apparatuur die niet onderling uitwisselbaar is.
Daarnaast heeft deze verscheidenheid consequenties voor de opleiding van de eindgebruikers.
De expertgroep stelde in 2009 vast dat er op dat moment al verschillende voorstellen waren voor
verbetering van de randapparatuur. Deze verbeteringen lagen op het gebeid van de aanschaf,
programmering, inbouw, gebruik en het beheer van C2000-randapparatuur. De expertgroep
formuleerde een aantal concrete verbetervoorstellen, die als input voor het verbetertraject zijn
gebruikt. Voor wat betreft het radiobediensystemen, die in de dagelijkse routine door de regio’s
worden gebruikt, deed de expertgroep de aanbeveling deze systemen te standaardiseren.

De verbetervoorstellen
Voor het verbetertraject is als doelstelling voor de randapparatuur geformuleerd de ideale inkoopen beheerorganisatie te beschrijven om te komen tot landelijke uniformiteit in
gebruikersopleidingen en standaardisatie van functionaliteiten en programmering.
Voor wat betreft de radiobediensystemen is als doelstelling geformuleerd te komen tot één
gestandaardiseerd systeem. Als belangrijkste drijfveren hiervoor zijn benoemd: het verbeteren en
vereenvoudigen van de gebruikersopleidingen en het optimaal ondersteunen van de
radiocommunicatie in het dagelijks gebruik en bij grootschalige incidenten of evenementen.

De resultaten in 2011
Binnen het project Randapparatuur wordt gewekt aan een eenduidige inrichting van het beheer en
gebruik van de randapparatuur. Daarnaast worden de gemeenschappelijke functionele eisen
opgesteld voor de nieuwe mantelovereenkomst, de Landelijke Aanbesteding RandApparatuur (LARA
3). De planning is dat deze overeenkomst per oktober 2012 wordt afgesloten.
Bij de politie is er de wens zoveel mogelijk landelijk te standaardiseren, waarbij het niet alleen gaat
om de randapparatuur zelf, maar ook om het beheer. Op dit moment (eind 2011) handelen de
korpsen nog autonoom en is er geen eenduidigheid. Dit houdt in dat de huidige vervanging niet
volgens een bepaalde standaard gebeurt. Dit probleem speelt vooral bij korpsen die dringend
verbindingsmiddelen moeten vervangen, terwijl de nieuwe mantelovereenkomst pas in oktober
2012 wordt afgesloten. Tot die tijd dient de aanschaf van randapparatuur wel via de
investeringsboard gedaan te worden, waarbij zoveel mogelijk wordt gestuurd op vermindering van
de diversiteit in apparatuur.

24

De brandweer is in gesprek met de vtsPN over deelname aan LARA3. De vtsPN heeft aangegeven
de wens te hebben dat de brandweer meedoet aan LARA3 en open te staan voor de eisen die de
brandweer daarbij stelt. De exacte kosten van de deelname zijn echter nog niet concreet gemaakt.
De vtsPN is echter wel gebonden aan bestuurlijk vastgestelde strikte aanbestedingsregels,
waardoor de brandweer wellicht een minder flexibele inkoopstrategie kan toepassen dan zij wenst.
Voor de mobilofoons en portofoons die gebruik maken van het C2000 netwerk lijkt dit vooralsnog
geen belemmering op te leveren. In verband met de DMO-problematiek heeft de brandweer
specifieke eisen en wensen ten aanzien van de randapparatuur, die wellicht een andere
inkoopstrategie noodzakelijk maken. Hierbij is met name draagvlak bij de uiteindelijke gebruikers
essentieel. Over het verdere proces zijn inmiddels afspraken gemaakt. Medio februari 2012 komt er
een gericht advies dat kan worden besproken in de Raad van Regionaal Commandanten. Omdat tot
op heden onvoldoende garanties kunnen worden geboden, adviseert de Raad van Regionaal
Commandanten de regio’s om zelf te besluiten al dan niet aan LARA3 deel te nemen.
De regionale ambulancediensten doen niet mee aan LARA3. De AZN participeert wel in de
multidisciplinaire werkgroep, maar het staat elke regionale ambulancevoorziening vrij zelf een
keuze te maken bij de aanschaf van randapparatuur.
Ook Defensie volgt de lijn die door de andere kolommen is ingezet. Binnen Defensie is in 2011 de
stap gezet naar uniforme randapparatuur. Dit betreft zowel de portofoons als de mobilofoons.
Bruikbaarheid, bedien- en beheergemak waren hiervoor de belangrijkste overwegingen. Het
functioneel beheer van deze randapparatuur is centraal georganiseerd. Het programmeren wordt
uitgevoerd door decentrale beheerders.

25

Verbetertraject 7
Landelijk Kader Fleetmap

Het probleem
Met C2000 is een landelijk dekkende infrastructuur gerealiseerd. In 2002 is het Landelijk Kader
Fleetmap C2000 (LKF) ontwikkeld. Dit kader is een afgesproken samenstel van gespreksgroepen
en operationele procedures waar de OOV-diensten gezamenlijk belang bij hebben voor de
uitvoering van hun operationele taken. Goede multidisciplinaire afstemming is hierbij echter
noodzakelijk om de beschikbare capaciteit efficiënt te benutten. Het kader heeft betrekking op de
inter- en bovenregionale samenwerking, de landelijke samenwerking en het verlenen van bijstand.
Alle diensten hebben zich gecommitteerd aan de afspraken in het LKF.
Het LKF bevat een aantal verplichte gespreksgroepen. Daarnaast heeft iedere regio en elke
discipline de vrijheid om naar eigen wens binnen gestelde limieten een eigen fleetmap in te vullen,
die ook geldt voor de regionale gelieerden. In de loop van de jaren zijn echter verschillen ontstaan
tussen de fleetmaps van de verschillende regio’s en disciplines.
De expertgroep C2000 constateerde tevens dat het vermoeden bestaat dat niet in alle regio’s de
randapparatuur volgens voorschrift is geprogrammeerd. Bepaalde gespreksgroepen zijn in
grootschalig verband niet te benutten omdat niet alle gebruikers over deze gespreksgroepen
beschikken.

De verbetervoorstellen
Voor het verbetertraject is als doelstelling geformuleerd dat het LKF gesaneerd en volledig
herschreven moet worden naar een nieuw multidisciplinair document. In dit document moeten de
procedures voor interregionale, bovenregionale en landelijke bijstand worden opgenomen.
Daarnaast dient het LKF toegesneden te worden op crisissituaties.

De resultaten in 2011
De verschillende kolommen zijn bezig de operationele processen te herijken. Hierbij wordt specifiek
aandacht besteed aan de grootschalige inzet. Per kolom moet dit nieuwe verbindingsschema’s
opleveren. Dit proces was eind 2011 nog in volle gang.
Voor wat de politie betreft zal het opstellen van de verbindingsschema’s vertraging oplopen. Dit
wordt veroorzaakt door de ontwikkelingen rondom de vorming van de nationale politie. Bij de
opbouw van de nieuwe politieorganisatie zullen de processen, procedures en protocollen worden
aangepast aan de nieuwe structuur en werkwijze. Deze zijn bepalend voor het LKF. Het te vroeg
invoeren van een nieuw LKF zou leiden tot extra herprogrammering van de randapparatuur en
daarmee tot forse extra kosten.
Voor de brandweer wijken de nieuw op te stellen verbindingsschema’s niet principieel af van de
structuur voor de bestaande werkwijze. Dit maakt het inrichten van de LKF relatief eenvoudig. De
brandweer hanteert de Richtlijn grootschalig optreden als uitgangspunt.
De ambulancezorg kent standaard verbindingsschema’s s, die zijn geïmplementeerd voor zover
deze op de ambulancezorg zelf van toepassing zijn.

26

Ook Defensie heeft een aanvang gemaakt met het LKF. Defensie maakt hierbij onderscheid in twee
fasen. In de eerste fase worden de operationele processen binnen de eigen kolom in kaart
gebracht. Standaardisatie is hierbij het uitgangspunt. De tweede fase betreft het samenstellen van
de processen op het vlak van de multidisciplinaire samenwerking. De activiteiten van defensie zijn
nog in volle gang.

27

Verbetertraject 8
Opleiden en Oefenen

Het probleem
De expertgroep C2000 constateerde een aantal belangrijke problemen rond het opleiden en
oefenen van C2000-gebruikers. De initiële opleiding is beperkt en het kennisniveau zakt snel weg
bij gebrek aan continue opleiding en oefening. Het ontbreken van voldoende kennis en met name
vaardigheden is een belangrijke oorzaak van de stagnatie van de communicatie bij de onderzochte
crisissituaties. Het kernprobleem is dat het aan een duidelijke structuur rond het opleiden en
oefenen van C2000-gebruikers ontbreekt. Er wordt onvoldoende aandacht besteed aan de opleiding
en de continuïteit van de beschikbaarheid van kerninstructeurs. Ook ontbreekt een standaard
lesmethodiek en varieert het niveau van opleiding sterk per kolom / discipline. Een lange termijn
visie ontbreekt en C2000-opleiding maakt geen deel uit van de programma’s voor permanente
educatie binnen de verschillende kolommen.
Aan oefening van C2000-vaardigheden wordt eveneens te weinig aandacht besteed. Het gebruik
van C2000 zou een standaard onderdeel moeten zijn van crisisoefeningen. Het standaardiseren van
de C2000-opleidingen wordt verder bemoeilijkt door het gebrek aan standaardisatie op andere
gebieden, bijvoorbeeld: randapparatuur, communicatieprotocollen, en verbindingsschema’s (LKF).

De verbetervoorstellen
Doelstelling van het project ‘Opleiden en Oefenen C2000’ is het verhogen van kennis en
vaardigheden van eindgebruikers, centralisten en docenten in het gebruik van C2000. Het gaat
hierbij onder andere om het creeren van bewustzijn en het bieden van een goede structuur op het
gebied van opleiden en oefenen. Hiermee wordt beoogd een belangrijke bijdrage te levren aan de
verhoging van het gebruiksniveau en de verbetering of het herstel van het vertrouwen in C2000.

De resultaten in 2011
De verbeteractiviteiten zijn gericht op vakbekwaam worden en blijven in het gebruik van C2000. In
de aanpak wordt onderscheid gemaakt in een korte en lange termijn traject.
Het korte termijn traject (quick wins) betreft de campagne ‘Portogewoon’ en het opleiden van een
specifieke groep gebruikers binnen het besloten deel van C2000.
De campagne ‘Portogewoon’ gaat officieel op 15 februari 2012 van start. De afgelopen maanden
zijn gebruikt om deze multimedia campagne voor te bereiden en het materiaal hiervoor gereed te
maken. De campagne is tot stand gekomen onder regie van het Veiligheidsberaad. De kolommen
zijn zelf verantwoordelijk voor de implementatie.
Voor wat betreft de specifieke groep gebruikers zijn in 2011 oefeningen ontwikkeld, is een aantal
kerninstructeurs opgeleid en zijn meerdere teams getraind.
In het lange termijn traject wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een gemeenschappelijk
opleidings- en oefenmateriaal en aan een structurele inbedding van het gebruik van C2000 in
opleidingen en oefeningen. Hierin moet mede worden betrokken of het bestaande materiaal kan
worden ‘ontkleurd’, waardoor het voor elke kolom bruikbaar is. Een haalbaarheidsonderzoek naar
elektronische hulpmiddelen maakt hiervan deel uit. Dit onderzoek wordt in 2012 uitgevoerd.

28

De projectorganisatie voor de politie richt zich vooral op het gereed maken van de korpsen voor de
campagne ‘Portogewoon’ en ervoor te zorgen dat de problematiek daadwerkelijk wordt besproken
en beoefend. Daarnaast wil de politie het oefenen met C2000 zoveel mogelijk onderbrengen in de
initiële opleidingen.
De brandweer heeft het bestaande oefenprogramma geactualiseerd met meer toegesneden op het
gebruik van C2000.
De ambulancezorg is in de voorbereiding al zover dat de regio’s feitelijk kunnen starten met het
opleidingspakket. In de aanpak van de ambulancezorg gaat het onder andere om een
cultuuromslag in het gebruik van verbindingsmiddelen. Een aantal ambulanceregio’s wacht nog op
het multidisciplinaire materiaal om daadwerkelijk een aanvang te maken met het programma. Veel
regio’s zijn daarom gestart met het ontwikkelen van eigen scholingsmateriaal en het opleiden van
gebruikers.
Defensie heeft de opleidings- en oefenactiviteiten belegd bij het Landelijk Opleidings- en
Kenniscentrum van de Koninklijke Marechaussee. Voor wat betreft de fasering sluit Defensie aan bij
de fases die het Veiligheidsberaad heeft vastgesteld.

29

Verbetertraject 9
Regierol op de meldkamer

Het probleem
Crisissituaties en grootschalige inzet (bv. evenementen) kunnen leiden tot een hoge belasting in
het gebruik van het C2000 communicatienetwerk. Een goede regievoering over het gebruik van
C2000 (zowel proactief als reactief) zorgt ervoor dat eventuele problemen tijdig worden
gesignaleerd en dat waar nodig wordt ingegrepen. Hiermee wordt overbelasting (het ontstaan van
wachtrijen) van het netwerk zoveel mogelijk voorkomen.
De expertgroep C2000 constateert dat de regievoering over het gebruik van C2000 op dit moment
onvoldoende is ingevuld. Zo ontbreekt het aan een concrete organisatorische inbedding van de
regievoering binnen de meldkamerprocessen en aan een cncreet mandaat op operationeel niveau
om in te grijpen als bepaalde gebruikers(groepen) overbelasting van het netwerk veroorzaken.
Daarnaast wordt een ‘verbindingsexpert’ gemist en is er geen instrument om de monitoring van het
netwerk te ondersteunen.
Het ontbreken van voldoende regie op het gebruik van C2000 is volgens de expertgroep een
belangrijke factor bij de stagnatie van de communicatie in crisissituaties en/of grootschalige inzet
(voor verdere informatie en bevindingen hierover wordt verwezen naar de onderzoeksrapportages
van de expertgroep C2000 en de Commissie Van Vollenhoven).

De verbetervoorstellen
Voor het verbetertraject is als doelstelling geformuleerd de organisatie van de regie op het gebruik
van C2000 vanuit de meldkamer concreet in te vullen. De ‘verbindingsexpert’ dient hierbij
specifieke aandacht te krijgen.

De resultaten in 2011
Om de regierol van verbindingsexpert op de meldkamer goed te kunnen invullen zijn specifieke
tools randvoorwaardelijk. Hiervoor zijn inmiddels functionele eisen opgesteld. De operationeel
netwerkbeheerder heeft in 2011 een concept marktverkenning uitgevoerd. Deze verkenning heeft
een aantal oplossingen opgeleverd. Op 17 november 2011 is een van de tools gepresenteerd aan
de werkgroep Regierol Meldkamer. De uitkomst hiervan was dat de gepresenteerde oplossing nog
niet voor 100% dekkend is voor de functionele vraag. Aan de hand van de opmerkingen die zijn
gemaakt bij de gepresenteerde versie wordt verdere gekeken naar een tweede tool, die mogelijk
wel aan de eisen voldoet. De operationeel netwerkbeheerder zal de marktverkenning zal naar
verwachting in het voorjaar van 2012 opleveren.
Bij de kolommen is er geen discussie over het belang van de regierol van de meldkamer. Wel is
nog onduidelijk hoe een en ander wordt georganiseerd. De politiek-bestuurlijke besluitvorming over
het meldkamerdomein speelt hierbij een grote rol. Is er straks sprake van één meldkamer of
komen er meerdere? En zijn al deze meldkamers weer multidisciplinair opgezet? Na de definitieve
besluitvorming over de toekomstige meldkamerorganisatie kan de positie en taak van de
verbindingsspecialist definitief worden ontworpen.

30

2.3

Gezamenlijk verbetertraject Communicatie

Het probleem
Bij de gebruikers van C2000 bestaat er een gebrek aan vertrouwen in het systeem. De
expertcommissie constateerde dat dit niet altijd op de juiste gronden is gebaseerd. Het
communiceren over de verbeterprojecten naar de gebruikers toe kan bijdragen aan hun
vertrouwen in het functioneren van C2000 als betrouwbaar communicatiesysteem, zo stelde de
expertgroep.

De verbetervoorstellen
Uitgangspunt voor het communicatietraject is om in gezamenlijkheid door ministerie en
veldeenheden een strategie te ontwikkelen die zich richt op besluitvormers en gebruikers,
informeert over de projecten en een positieve bijdrage levert aan het vertrouwen in het systeem
C2000 onder de gebruikers daarvan.

De resultaten in 2011
Het gezamenlijke traject heeft geleid tot een communicatiestrategie in twee fasen.
De eerste fase liep tot eind 2011 en was gericht op de informatievoorziening over de
verbetertrajecten. De doelgroep betrof de bij de projecten betrokken managementniveaus. In de
eerste fase hebben diverse activiteiten plaatsgevonden, waarbij problemen en mogelijke
oplossingen uit de verbetertrajecten verkend en toegelicht werden. Daarnaast is gewerkt aan het
inrichten van een communicatienetwerk en de inzet van communicatiemiddelen, zoals een
nieuwsbrief en website over de verbeterprojecten.
De strategie richtte zich in de eerste fase op het uitdragen van kennis over de problemen rond
C2000 en de verbeteractiviteiten, het bewerkstelligen van een positieve houding ten opzichte van
het systeem en de uitvoering van de verbeteractiviteiten, en het ondersteunen van de doelgroepen
om zelf sturing te geven aan de uitvoering van die activiteiten in hun eigen organisaties.
In de zomer van 2011 is de tweede fase van de communicatiestrategie opgestart, waarin de focus
minder op de projecten en meer op kennis, houding en gebruik van het systeem C2000 wordt
gelegd. In deze fase wordt de communicatie vooral gericht op de gebruikers van C2000.
Eind 2011 is de campagne ‘Portogewoon’ opgezet. Deze campagne gaat in 2012 van start en richt
zich op het ontwikkelen van de bewustwording bij de gebruikers over het portofoongebruik.
Periodiek (een maal per drie weken) vindt overleg plaats tussen de programmamanager C2000 van
het ministerie van VenJ en de projectleider van de verbetertrajecten onder regie van het
Veiligheidsberaad, waarbij ‘gezamenlijke communicatie’ een van de is agendapunten is. Tevens
vindt afstemming plaats over de manier waarop schriftelijk wordt gecommuniceerd over de C2000
verbetertrajecten. Het gaat hierbij om correspondentie, bijvoorbeeld naar aanleiding van
Kamervragen, nieuwsbrieven met informatie over de verbetertrajecten en artikelen in tijdschriften.
De feitelijke communicatie naar de gebruikers toe vindt niet gezamenlijk plaats. Iedere kolom
informeert de eigen achterban en de communicatieproducten worden per kolom uitgezet in de
eigen vormgeving.

31

3

TOT SLOT

In deze rapportage heeft de Inspectie VenJ beschreven, hoe de verbetertrajecten C2000 in de
afgelopen periode zijn opgestart. De Inspectie VenJ stelt vast, dat er in 2011 belangrijke stappen
zijn gezet in het verbeteren van het gebruik, het beheer en de techniek van C2000. 2011 was ook
het jaar waarin de kwartiermakersfase werd afgerond.
In de jaren 2012 en 2013 wordt een aanvang gemaakt met de implementatie van de activiteiten
die voortvloeien uit de verbetertrajecten. Op 1 januari 2014 moet dit zover zijn gerealiseerd dat de
verbetertrajecten zijn geborgd binnen de staande organisaties. De Inspectie VenJ zal de
verbetertrajecten C2000 ook in de jaren 2012 en 2013 monitoren en hierover rapporteren.

32