Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

25 422

Opwerking van radioactief materiaal

Nr. 256

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 12 juli 2019
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over de brief van 20 december 2018 over de
evaluatie van de nationale nucleaire oefening «Shining Spring» 2018
(Kamerstuk 25 422, nr. 249), over de brief van 7 december 2018 inzake het
tweede rapport van de commissie veiligheidsbenchmark kerncentrale
Borssele (Kamerstukken 32 645 en 25 422, nr. 90 (Herdruk)), over de brief
van 11 februari 2019 inzake de brand in de splijtstoffabriek Advanced
Nuclear Fuels GmbH (ANF) in Lingen, Duitsland (Kamerstuk 25 422, nr.
252), over de brief van 24 april 2019 inzake de toezegging over inspraak in
verband met bevindingen van het Aarhus-nalevingscomité en haar reactie
op de motie van het lid Kröger over de eisen voor het uitvoeren van een
MER rondom kerncentrales (Kamerstuk 25 422, nr. 253), over de brief van
29 mei 2019 over de reactie op het verzoek van de commissie over het
bericht dat Engie uitgaat van een sluiting van Tihange 3 in 2045
(Kamerstuk 25 422, nr. 254) en over de brief van 29 mei 2019 inzake het
definitieve rapport van de Integrated Regulatory Review Service (IRRS)
Follow Up missie (Kamerstuk 25 422, nr. 255).
De vragen en opmerkingen zijn op 6 juni 2019 aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van 11 juli 2019 zijn deze
door haar beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

kst-25422-256
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave
Inleiding
Algemeen
Evaluatie nucleaire oefening Shining Spring
Tweede rapport commissie veiligheidsbenchmark kerncentrale
Borssele
De verwachte sluiting van Tihange 3 in 2045
Risico’s nucleaire transporten over Westerschelde

2
2
3
4
5
5

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken ten behoeve van het schriftelijk overleg Nucleaire veiligheid. Zij
hebben over de geagendeerde stukken nog enkele opmerkingen en
vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brieven inzake nucleaire veiligheid. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
agendastukken over nucleaire veiligheid. Naast nog enkele vragen in het
verlengende van de agendapunten leven er bij deze leden een aantal
vragen die niet op de agenda staan.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
agenda voor dit schriftelijk overleg.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de stukken die
geagendeerd staan voor dit schriftelijk overleg. Ze hebben daar nog
enkele vragen over.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van de stukken op de agenda.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie staan positief tegenover kernenergie als
onderdeel van de energietransitie. Veiligheid staat daarbij echter altijd op
de eerste plaats en deze moet gegarandeerd kunnen worden. Nucleaire
veiligheid blijft namelijk een onderwerp dat constant onze aandacht
verdient. Bij het algemeen overleg Nucleaire veiligheid van 28 november
2018 zijn er vragen gesteld met betrekking tot de benoeming van een
klankbordgroep. Kan de Staatssecretaris de voortgang wat betreft het
benoemen van deze klankbordgroep aangeven?
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de laatste stand van zaken
over de tritiumverontreiniging bij Petten. Kan de Staatssecretaris een
update geven?
Ook zijn deze leden benieuwd naar de laatste stand van zaken rondom het
proces van ontmanteling van de voormalige kerncentrale Dodewaard. Kan
de Staatssecretaris een update geven? De leden van de D66-fractie zijn
van mening dat een goede Nederlandse kennisinfrastructuur rondom het
onderwerp van straling en nucleaire energie essentieel is voor de
nucleaire veiligheid in Nederland. Steeds meer beroepen krijgen te maken
met nucleaire veiligheid, zoals bij het gebruik van radioactiviteit in
medische toepassingen, in de toepassingen van biotechnologie of bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

2

werkzaamheden van begrafenisondernemers. Na het voeren van
gesprekken met kennisinstituten over deze kennisinfrastructuur constateren deze leden dat de kennisinfrastructuur in Nederland in een dreigend
tempo aan het afbrokkelen is. Al in 2008 signaleerde de Gezondheidsraad
in zijn onderzoek «Opleiden van deskundigen op het gebied van stralingsbescherming» dat het kennisniveau en de expertise op het gebied van
stralingsbescherming achteruitliepen. Het onderzoek «Inventarisatie van
wetenschappelijk onderzoek
en onderwijs in de stralingsbescherming» van het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) uit 2013 bevestigde dit beeld en in
reactie hierop benadrukte toenmalig Minister van Economische Zaken
Henk Kamp vervolgens het belang van een sterke kennisinfrastructuur.
Ook in 2018 concluderen de TU Delft, het RIVM en het Nederlands
Forensisch Instituut (NFI) in een peiling onder gezaghebbende stakeholders dat deze kennisinfrastructuur er nog niet staat en dat de urgentie
steeds groter wordt. De TU Delft heeft de eerste stappen gezet om een
kennisnetwerk op te zetten, maar het ontbreekt aan momentum en
ondersteuning vanuit de rijksoverheid. Kan de Staatssecretaris toelichten
welke stappen er nu door het kabinet worden gezet om de kennisinfrastructuur te waarborgen in Nederland? Deelt zij de mening dat Nederland
een strategische integrale onderzoeksagenda nodig heeft op het gebied
van straling en nucleaire kennis? Is zij bereid geld vrij te maken voor het
verder ontwikkelen van een dergelijke onderzoeksagenda en kennisinfrastructuur met betrekking tot straling en nucleaire veiligheid?
Evaluatie nucleaire oefening Shining Spring
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het rapport over de nucleaire oefening Shining Spring 2018. Ondanks het
feit dat het risico op een nucleair ongeval in Nederland zeer beperkt is, is
het goed om een dergelijke rampenoefening te doen. Hier hebben deze
leden eerder ook al aandacht voor gevraagd.
Uit de bijgevoegde brief van de Staatssecretaris blijkt dat de huidige
aspecten van crisisbeheersing nog niet altijd genoeg in verbinding staan
met de dynamiek die in een maatschappij kan ontstaan rond een
stralingsincident. De Staatssecretaris stelt dat de nadruk bij de crisisbeheersing daarom zal verschuiven naar het inspelen op de maatschappelijke dynamiek. Deze leden vragen hoe dit vorm gegeven gaat worden.
Hierover vinden inmiddels gesprekken plaats met de Veiligheidsregio’s.
Kan de Staatssecretaris aangeven wat de uitkomsten van deze gesprekken
zijn?
De leden van de CDA-fractie vinden het positief dat na de laatste oefening
in 2011 in 2018 weer een grote oefening Shining Spring heeft plaatsgevonden. Eén van conclusies uit deze oefening is dat regelmatig en in
verschillende vormen gezamenlijk oefenen helpt om beter op elkaar
ingespeeld te raken. Deze leden zouden graag willen weten hoe het zit
met deze oefeningen. Zijn dit oefeningen die, zoals Shining Spring, eens
per zeven jaar plaatsvinden? Of gaat dit om andersoortige oefeningen?
De leden van de D66-fractie lezen in de evaluatie over de nucleaire
oefening Shining Spring dat men meer wil gaan doen met de maatschappelijk dynamiek. Nu hebben deze leden onlangs ook kennisgenomen van
het programma Duurzame Veiligheid 2030 (DV2030) en Safety Delta
Nederland (SDN) (Kamerstuk 28 089, nr. 135), programma’s gericht op het
verbeteren van de veiligheid in de chemische sector. Deze programma’s
lijken overeenkomsten te vertonen met de beschreven plannen in de
eerder genoemde evaluatie. Kan de Staatssecretaris toelichten of er ook
wederzijdse ervaringen worden uitgewisseld door de deelnemende
partijen aan de veiligheidsprogramma’s DV2030, SDN en de nationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

3

nucleaire oefening (NNO)? Deze leden lezen dat de deelnemende partijen
overwegingen van communicatieve en maatschappelijke aard willen laten
meewegen in crisissituaties. Kan de Staatssecretaris toelichten in
hoeverre deze invloed zullen hebben op de feitelijke veiligheid?
De leden van de SP-fractie vragen waarom communicatie een terugkerend
probleem is. Hoe kan het dat in evaluaties dit punt steeds naar voren
komt? Deze leden zijn dankbaar dat het slechts om een nucleaire oefening
ging. Hoewel ze de brand in de fabriek nabij de kerncentrale in Lingen
betreuren, zijn zij opgelucht dat er geen radioactieve stoffen vrij zijn
gekomen. Maar de zorgen van deze leden zijn enorm.
De leden van de SP-fractie vragen wat de Staatssecretaris gaat doen om
de crisiscommunicatie te verbeteren. Welke stappen gaat zij zetten en
wanneer? Kan zij in een tijdlijn uiteenzetten wanneer deze stappen gezet
gaan worden? Hoe worden lokale overheden daarbij betrokken? En de
landen om ons heen?
Ook vragen de leden van de SP-fractie hoe het kan dat niet alle veiligheidsregio’s een noodplan klaar hebben liggen. Kan de Staatssecretaris
een overzicht maken welke veiligheidsregio’s wel een plan hebben en
welke niet? Zijn deze plannen actueel? Voldoen ze aan gestelde criteria?
Zijn die criteria er? Zo ja, welke zijn dit dan?
Tweede rapport commissie veiligheidsbenchmark kerncentrale
Borssele
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd om te lezen dat de Staatssecretaris in haar brief bevestigt dat kerncentrale Borssele voldoet aan de in het
Convenant Kerncentrale Borssele gemaakte afspraak dat de kerncentrale
blijft behoren tot de 25% veiligste, technisch vergelijkbare vermogensreactoren in de Europese Unie, Verenigde Staten en Canada.
De leden van de CDA-fractie vinden het positief dat een commissie van
onafhankelijke internationale deskundigen over de kerncentrale in
Borssele heeft geconcludeerd dat deze centrale tot de groep van 25%
veiligste, watergekoelde en watergemodereerde reactoren van de
Europese Unie, de Verenigde Staten en Canada behoort en daarmee aan
de veiligheidseis uit het Convenant Kerncentrale Borssele voldoet. Het
nieuwe provinciebestuur van de provincie Zeeland heeft uitgesproken dat
het langer openhouden van de kerncentrale in Borssele bespreekbaar
moet zijn. Deze leden staan hier ook positief tegenover. Graag vernemen
zij van de Staatssecretaris welke stappen er nodig zijn om het veilig en
langer openhouden van de kerncentrale in Borssele te verkennen en hoe
lang voor de verschillende stappen nodig is.
De leden van de GroenLinks-fractie blijven zich zorgen maken over de
verlengingsduur van kerncentrale Borssele en vragen wanneer een
publieksconsultatie over de milieu-invloeden met betrekking tot de
kerncentrale Borssele tussen 2013 en 2033, het liefst in de vorm van een
milieueffectrapportage (MER), nu eindelijk gaat plaatsvinden. Is de
Staatssecretaris in overleg met de partijen die zo’n consultatie eisen,
zodat de lopende hogerberoeps-procedure hierover zou kunnen worden
geschikt buiten de rechtbank? Zo nee, waarom doet de Staatssecretaris
daar geen poging toe?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben de veiligheidsbenchmark van
de kerncentrale Borssele gelezen en lezen dat de internationale commissie
die het benchmarkrapport heeft geschreven niet komt tot de expliciete
conclusie dat Borssele voldoet aan het criterium tot de 25% veiligste
kerncentrales in Europa, de VS en Canada te behoren – dat wil zeggen de
60 veiligste centrales in dit gebied – beter dan 180 andere centrales. Deelt
de Staatssecretaris dit inzicht? Dit is wel een criterium voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

4

openblijven van de kerncentrale Borssele. Gezien de leeftijd van Borssele,
de oudste kerncentrale in de EU, zou dat verbazingwekkend zijn. Zou de
Staatssecretaris op basis van dit gegeven en het voorzorgsprincipe niet
tot de conclusie moeten komen dat Borssele het 25%-criterium waarschijnlijk niet bereikt en dus zo snel mogelijk moet worden uitgefaseerd?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat bij de «long term operation»vergunning van de kerncentrale Borssele de uitgebreide openbare
voorzieningsprocedure (UOV) is gevolgd. Klopt het dat het Aarhuscomité
de uitgevoerde UOV voor Borssele bij de vergunningswijziging in 2013
onvoldoende vond om aan het Verdrag te voldoen? Klopt het dat in een
UOV niet alle beschikbare informatie betreffende het milieu wordt gedeeld
met het publiek en dat er geen rekening wordt gehouden met publieksinspraak als die over milieuaspecten gaat? Klopt het ook volgens de
Staatssecretaris dat hiermee onvoldoende wordt voldaan aan het Verdrag
van Aarhus? Deelt de Staatssecretaris het inzicht dat er met het uitblijven
van een MER bij de huidige vergunningswijziging of bij de acceptatie van
het benchmarkrapport (ook een beslissing die voldoet aan de definitie van
beslissing onder Aarhus), kansen zijn gemist om een MER uit te voeren?
Deelt u het inzicht dat de Aarhus Convention Compliance Committee
(ACCC) expliciet heeft gesteld dat het niet redelijk is om te vermoeden dat
een verlengde bedrijfsvoering van Borssele geen invloed zou hebben op
het milieu (ACCC/C/2014/104)?
De verwachte sluiting van Tihange 3 in 2045
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zijn teleurgesteld in
de reactie van de Staatssecretaris over het bericht dat Engie uitgaat van
sluiting van Tihange 3 in 2045. Zij vragen de Staatssecretaris inhoudelijk
te reageren op dit bericht. Wat vindt zij ervan dat Engie zich financieel
voorbereidt op een aanzienlijk later sluitingsmoment van de verouderde
kernreactor van Tihange dan nu is vastgelegd in de Belgische wetgeving?
Gaat de Staatssecretaris bij haar Belgische collega aangeven dat wat
Nederland betreft een verlenging van de levensduur van de kerncentrales
onwenselijk is? Zo nee, wat is haar positie tegenover verdere verlenging
van de levensduur van de verouderde Belgische kerncentrales? Kan de
Staatssecretaris aangeven wat de situatie in Nederland is? Houden alle
betrokken partijen in Nederland in hun beleid en boekhouding rekening
met de door het kabinet vastgestelde einddatum? Zo nee, wat is de
Staatssecretaris voornemens daaraan te doen?
Risico’s nucleaire transporten over Westerschelde
De leden van de CDA-fractie merken op dat in het nieuwsbericht «Risico’s
nucleaire transporten over Westerschelde onvoldoende onderzocht»
zorgen werden geuit over nucleair vervoer over de steeds drukkere
Westerschelde.1 Zo’n tien keer per maand vaart er een transport over de
Westerschelde met radioactieve lading. De rivier wordt steeds drukker en
de schepen steeds groter, maar er is geen risicoanalyse gemaakt van de
gevaren van die schaalvergroting, was de boodschap. Daarbij zijn de
lokale autoriteiten niet voorbereid op een calamiteit met dit soort lading.
Graag willen deze leden weten wat de Staatssecretaris gaat doen om
ervoor te zorgen dat lokale autoriteiten goed zijn voorbereid op een
mogelijke calamiteit. Tevens willen deze leden graag weten of de
Staatssecretaris samen met de relevante Nederlandse en Belgische
partijen een oefening kan organiseren.

1

Omroep Zeeland, 31 mei 2019 (https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/113249/Risico-snucleaire-transporten-over-Westerschelde-onvoldoende-onderzocht).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

5

De leden van de D66-fractie lezen in het hierboven genoemde nieuwsbericht dat de reders, loodsen en een verzekeraar een noodoproep doen
over de toename van risico’s op een nucleaire calamiteit op de Westerschelde. De risico’s zouden niet goed in beeld zijn en de lokale autoriteiten
onvoldoende voorbereid op dit soort calamiteiten. Kan de Staatssecretaris
toelichten op welke wijze zowel de Minister als de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat deze risico’s op de Westerschelde gaat
ondervangen? Kan zij toelichten of er al gestart is met een risicoanalyse?
Vindt er al overleg plaats met de Belgische atoomwaakhond, de Federale
Autoriteit voor Nucleaire Controle (FANC)? Zo nee, op welke termijn gaat
dit plaatsvinden? Deelt de Staatssecretaris de mening dat een tijdelijk
verbod van het vervoer van nucleaire materiaal op de Westerschelde niet
op zijn plaats is, totdat de risico’s in kaart zijn gebracht en er treffende
maatregelen zijn genomen?
II Reactie van de Staatssecretaris
Inleiding
Hierbij stuur ik u de antwoorden op de vragen van het schriftelijke overleg
Nucleaire Veiligheid van 6 juni 2019.
Mede gelet op de beantwoording van een van de vragen maak ik van deze
gelegenheid gebruik om u tevens te doen toekomen de Rapportage
ongewone gebeurtenissen nucleaire installaties 20182. De rapportage
bevat het overzicht van de in 2018 aan de ANVS gemelde ongewone
gebeurtenissen per installatie, het verloop van het aantal ongewone
gebeurtenissen in de afgelopen 10 jaar en een evaluatie en conclusie.
De ANVS publiceert de gemelde gebeurtenissen op haar website.
Wanneer er relevante nieuwe informatie over een gebeurtenis bekend is
wordt deze informatie geactualiseerd. Via de website wordt ook informatie
gedeeld over gebeurtenissen in nucleaire installaties in onze buurlanden.
Vanwege de internationale verantwoordelijkheidsverdeling wordt daarbij
verwezen naar de communicatie door de desbetreffende bevoegde
autoriteiten.
Eindberging van radioactief afval
Vraag 1
Bij het Algemeen Overleg Nucleaire veiligheid van 28 november 2018 zijn
er vragen gesteld met betrekking tot de benoeming van een klankbordgroep. Kan de Staatssecretaris de voortgang wat betreft het benoemen
van deze klankbordgroep aangeven?
Antwoord 1
Van 1 juli 2019 tot 1 juli 2024 zal het Rathenau Instituut de voorgenomen
werkzaamheden van de Klankbordgroep rond eindberging van radioactief
afval organiseren. De opdracht betreft een mogelijk participatief besluitvormingsproces te doordenken, gericht op een maatschappelijke
overeenstemming over eindberging van radioactief afval en verbruikte
splijtstoffen, en daarover te adviseren. Hiermee start een traject waarin op
participatieve wijze een maatschappelijk proces wordt ontworpen rond de
besluitvorming over eindberging van radioactief afval. Dit traject zal
bestaan uit de interactie tussen de dialoog met burgers, stakeholders en
experts en het uitvoeren van onderzoek. Het Rathenau Instituut zal de
opgedane resultaten en bevindingen gebruiken om mij te adviseren over
de te nemen stappen in een maatschappelijk gedragen besluitvormingsproces rond eindberging van radioactief afval.
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

6

1. Tritiumverontreiniging Petten
Vraag 2
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de laatste stand van zaken
over de tritiumverontreiniging bij Petten. Kan de Staatssecretaris een
update geven?
Antwoord 2
Op 30 april jl. heeft vergunninghouder NRG aan de ANVS gemeld dat voor
het eerst een verhoogde concentratie tritium is gemeten in de sloot langs
de doorgaande weg net buiten de Onderzoekslocatie Petten (OLP). Dit
tritium is afkomstig van de in 2012 geconstateerde en beëindigde lekkage
uit een gecorrodeerde ondergrondse leiding. Daardoor is radioactief water
(met tritium) in de bodem en het grondwater op de OLP terechtgekomen.
Hierbij is geen gevaar geweest voor de gezondheid en het milieu.
NRG was verplicht een saneringsplan op te stellen en uit te voeren. In het
kader daarvan voert NRG periodiek metingen uit aan het slootwater en
grondwater om het effect van de sanering en de verplaatsing van het
tritium in kaart te brengen. Nu de radioactiviteit buiten de terreingrens is
gemeten, zal NRG intensiever metingen uitvoeren en het aantal
meetpunten nabij en buiten de terreingrens uitbreiden om de ontwikkelingen goed te kunnen monitoren. De ANVS houdt toezicht op hoe de
meetresultaten zich ontwikkelen, of NRG het goedgekeurde saneringsplan
naleeft, en of de veiligheid geborgd is.
Door de intensieve sanering van het terrein is, via het oppompen van
grondwater, naar schatting ruim 90% van de in 2012 gelekte tritium uit de
bodem verwijderd. Berekeningen hadden voorspeld dat vanaf 2019 het
tritium door grondwaterstroming buiten het OLP-terrein zou komen. De
sinds eind april gemeten waarden zijn in lijn met deze berekeningen en
sterk afhankelijk van de weersomstandigheden (variërend tussen 59 en
<10 Bq/L). De gemeten concentratie tritium in het slootwater buiten de
OLP is beperkt en heeft geen consequenties voor de gezondheid van
mens en dier.
Het oppervlaktewater en de naastgelegen landbouwgrond kunnen
gewoon gebruikt worden. Er is ook geen sprake van een overtreding van
grenswaarden. De omgeving wordt door NRG steeds geïnformeerd.
De saneringsactiviteiten worden door NRG voortgezet totdat wordt
voldaan aan de voorwaarden voor afbouw die bij de goedkeuring van het
saneringsplan zijn vastgelegd.
Voor de volledigheid informeer ik hierbij u tevens over een beperkte
lekkage in oktober 2018 als gevolg van vervangingswerkzaamheden in het
pompgebouw van de Hoge Flux Reactor (HFR). Hierbij is onbedoeld een
hoeveelheid radioactief water (met tritium) in de bodem onder het
pompgebouw terechtgekomen. Aanwezige medewerkers hebben
onmiddellijk actie ondernomen waardoor de lekkage na korte tijd is
gestopt. De hoeveelheid tritium die in de bodem is gekomen, is een fractie
(ca 5%) ten opzichte van die als gevolg van de lekkage in 2012. NRG heeft
de beschadigde leiding vervangen en technische en procedurele
maatregelen genomen om herhaling te voorkomen. NRG heeft een
monitorings- en saneringsplan opgesteld dat door de ANVS is beoordeeld. Uitvoering van het plan is reeds gestart. Ook zijn de onderzoeken
naar de oorzaken van de gebeurtenis afgerond en aan de ANVS aangeboden ter beoordeling. De ANVS heeft op haar website informatie over de
gebeurtenis gepubliceerd. Na afronding van de beoordeling zal de
informatie op de ANVS website worden geactualiseerd. Deze gebeurtenis
is ook opgenomen in bijgevoegde «Rapportage ongewone gebeurtenissen nucleaire installaties 2018».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

7

2. Ontmanteling kerncentrale Dodewaard
Vraag 3
De leden van D66 zijn benieuwd naar de laatste stand van zaken rondom
het proces van ontmanteling van de voormalige kerncentrale Dodewaard.
Kan de Staatssecretaris een update geven?
Antwoord 3
Ik beantwoord deze vraag mede namens de Minister van Financiën.
De kerncentrale Dodewaard is in «veilige insluiting»: dat wil zeggen dat de
splijtstof is afgevoerd, en maatregelen zijn getroffen om de gebouwen
veilig te kunnen beheren in afwachting van de ontmanteling die volgens
de planning in 2045 zal beginnen. De Gemeenschappelijke Kernenergiecentrale Nederland (GKN) is de vergunninghouder en als zodanig
verantwoordelijk voor het beheer van de installatie, en voor de ontmanteling en het betalen ervan.
Zoals in eerdere brieven gemeld3, heeft GKN tot op heden niet voldaan
aan haar verplichting op grond van artikel 15f van de Kernenergiewet om
financiële zekerheid te stellen voor de ontmantelingskosten van de
kerncentrale Dodewaard. In september 2016 heeft GKN een nieuwe
aanvraag tot goedkeuring van de financiële zekerheidsstelling ingediend,
op basis van een kort daarvoor goedgekeurd geactualiseerd ontmantelingsplan. De bevoegde Ministers (van Financiën en van Infrastructuur en
Milieu) hebben toen aan GKN laten weten de daarbij geboden financiële
zekerheidstelling niet voldoende te vinden en voornemens te zijn de
aanvraag af te wijzen. Verder heeft de Staat in november 2016 bij de
rechtbank Gelderland een voorlopig getuigenverhoor aangevraagd van de
betrokkenen rondom GKN, met als doel te onderzoeken of de aandeelhouders van GKN aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de ontmantelingskosten van de kerncentrale. De rechtbank heeft in april 2017 het
getuigenverhoor toegekend.
In diezelfde periode zijn gesprekken gestart met GKN en de aandeelhouders om te bezien of een minnelijke oplossing kon worden gevonden
voor de (betaling van de) ontmantelingskosten van de kernenergiecentrale
Dodewaard. In afwachting van de uitkomst van de gesprekken, is zowel
het getuigenverhoor als de procedure voor goedkeuring van de financiële
zekerheidsstelling stilgelegd.
De gesprekken hebben niet tot overeenstemming geleid en zijn daarom
geëindigd. In augustus 2018 is de procedure voor het voorlopig getuigenverhoor hervat. De getuigenverhoren bij de rechtbank in Arnhem zijn in
maart 2019 gestart en zullen de komende maanden voortgezet worden.
Omdat de zaak daarmee onder de rechter blijft en nog loopt, kunnen we
geen inhoudelijke mededelingen doen over de gesprekken en de
uitkomsten ervan. Ook de procedure voor beoordeling van de aanvraag
tot goedkeuring van de financiële zekerheidstelling is hervat. De betreffende aanvraag is op 9 januari 2019 afgewezen. De bezwaarprocedure is
gaande.
3. Kennisinfrastructuur straling en nucleaire veiligheid
Vraag 4
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat een goede Nederlandse
kennisinfrastructuur rondom het onderwerp van straling en nucleaire
energie essentieel is voor de nucleaire veiligheid in Nederland. Steeds
meer beroepen krijgen te maken met nucleaire veiligheid, zoals bij het
gebruik van radioactiviteit in medische toepassingen, in de toepassingen
van biotechnologie of bij de werkzaamheden van begrafenisondernemers.
Na het voeren van gesprekken met kennisinstituten over deze kennisinfra3

Kamerstuk 25 422, nr. 162 en Kamerstukken 25 422 en 32 645, nr. 206

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

8

structuur constateren deze leden dat de kennisinfrastructuur in Nederland
in een dreigend tempo aan het afbrokkelen is. Al in 2008 signaleerde de
Gezondheidsraad in zijn onderzoek «Opleiden van deskundigen op het
gebied van stralingsbescherming» dat het kennisniveau en de expertise
op het gebied van stralingsbescherming achteruitliepen. Het onderzoek
«Inventarisatie van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs in de
stralingsbescherming» van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM) uit 2013 bevestigde dit beeld en in reactie hierop
benadrukte toenmalig Minister van Economische Zaken Henk Kamp
vervolgens het belang van een sterke kennisinfrastructuur. Ook in 2018
concluderen de TU Delft, het RIVM en het Nederlands Forensisch Instituut
(NFI) in een peiling onder gezaghebbende stakeholders dat deze kennisinfrastructuur er nog niet staat en dat de urgentie steeds groter wordt. De
TU Delft heeft de eerste stappen gezet om een kennisnetwerk op te zetten,
maar het ontbreekt aan momentum en ondersteuning vanuit de rijksoverheid. Kan de Staatssecretaris toelichten welke stappen er nu door het
kabinet worden gezet om de kennisinfrastructuur te waarborgen in
Nederland? Is zij bereid geld vrij te maken voor het verder ontwikkelen
van een dergelijke onderzoeksagenda en kennisinfrastructuur met
betrekking tot straling en nucleaire veiligheid?
Antwoord 4
Recent heeft de Raad van Advies van de ANVS op verzoek van de ANVS
een advies gegeven over het behoud van kennis voor de veiligheid in de
nucleaire sector. De Raad van Advies adviseert daarin een nationaal
nucleair kennismanagementprogramma (NNKP) op te zetten. Hierin wordt
aangegeven dat de ANVS een rol als katalysator kan spelen, maar dat het
programma niet per se onder leiding van de ANVS hoeft te staan, maar
bijvoorbeeld ook onder leiding van een ministerie of agentschap dat
onafhankelijk is van de toezichthouder (ANVS) en de vergunninghouders.
Het advies is op de website van de ANVS geplaatst samen met de reactie
van de ANVS hierop.
De ANVS heeft een onafhankelijke commissie onder leiding van André
van der Zande (voormalig directeur-generaal van het RIVM) ingesteld in
reactie op dit advies. De commissie heeft de opdracht om te verkennen of
er bij de sector, de kenniswereld en de overheid draagvlak is om de
kennisbasis voor nucleaire veiligheid en stralingsbescherming structureel
te versterken en te borgen. Ook de wijze waarop de kennis op internationaal niveau geborgd is zal daarbij worden meegenomen. De commissie
zal op basis van de verkenning een advies uitbrengen aan de ANVS over
de partijen (zowel binnen als buiten Nederland) die betrokken moeten
worden bij borging van de kennisbasis, inclusief de rollen, verantwoordelijkheden en de wijze van financiering daarvan.
Ik wacht het advies van de Commissie hiervoor af.
4. Evaluatie nucleaire oefening Shining Spring
Vraag 5a
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het rapport over de nucleaire oefening Shining Spring 2018. Ondanks het
feit dat het risico op een nucleair ongeval in Nederland zeer beperkt is, is
het goed om een dergelijke rampenoefening te doen. Hier hebben deze
leden eerder ook al aandacht voor gevraagd. Uit de bijgevoegde brief van
de Staatssecretaris blijkt dat de huidige aspecten van crisisbeheersing nog
niet altijd genoeg in verbinding staan met de dynamiek die in een
maatschappij kan ontstaan rond een stralingsincident. De Staatssecretaris
stelt dat de nadruk bij de crisisbeheersing daarom zal verschuiven naar
het inspelen op de maatschappelijke dynamiek. Deze leden vragen hoe dit
vorm gegeven gaat worden. Hierover vinden inmiddels gesprekken plaats

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

9

met de Veiligheidsregio’s. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de
uitkomsten van deze gesprekken zijn?
Antwoord 5a
Tijdens de NNO werd duidelijk dat er ook maatschappelijke onrust en
vragen kunnen ontstaan die niet direct gekoppeld zijn aan de feitelijke
veiligheidssituatie. Ook uw Kamer heeft meerdere malen aandacht
gevraagd voor het informeren en betrekken van bewoners in onder
andere de grensregio’s.
Na de NNO ben ik in gesprek gegaan met de voorzitters van de (grens)
Veiligheidsregio’s om de samenwerking tussen Rijk en regio te verbeteren.
Inzet is om gezamenlijk, bij onder meer de lopende actualisatie van de
crisisplannen, de aandacht voor bredere maatschappelijke consequenties,
inclusief de beleving van burgers en bedrijven bij dit type scenario’s en de
communicatie daarover aan de bewoners in de grensregio’s beter mee te
nemen. Dit geldt natuurlijk inclusief de (voorbereiding op) crisiscommunicatie. Sinds de NNO is er – mede door de gesprekken met de voorzitters
van de (grens) Veiligheidsregio’s – een zogenaamd voorzorgbesluit voor
de urgente fase in ontwikkeling, met bijbehorende communicatieboodschappen.
Een voorzorgbesluit is een vooraf, met alle relevante betrokken partijen,
afgestemd besluit waarmee de veiligheidsregio’s maatregelen kunnen
uitvoeren als er nog geen passend CETsn advies ligt én het noodzakelijk is
om direct maatregelen uit te voeren
Verder zijn er twee tabletop oefeningen met de Belgische partners
georganiseerd over de werkwijze bij zogenaamde ongewone gebeurtenissen en overige incidenten bij kerncentrales. Een ongewone gebeurtenis
is een afwijking van het normale bedrijfsproces in een nucleaire installatie
(A-object) met een meldplicht aan de ANVS (of aan de FANC als het een
Belgische kerncentrale betreft) en een relatie met de nucleaire veiligheid
of stralingsbescherming van de installatie. Door de uitvoering van de
tabletops zijn de afspraken tussen België en Nederland verduidelijkt en
verstevigd over onder andere communicatie en melden.
De Autoriteit Nucleaire Veiligheid (ANVS) heeft een factsheet < https://
www.autoriteitnvs.nl/documenten/publicatie/2019/05/22/hoecommuniceert-de-anvs-over-%E2%80%98ongewonegebeurtenissen%E2%80%99> gepubliceerd, waarin zij informatie geeft
over hoe zij communiceert bij ongewone gebeurtenissen en waar
informatie te vinden is mocht een ongewone gebeurtenis in een Nederlandse nucleaire installatie plaatsvinden.
Vraag 5b
De leden van de CDA-fractie vinden het positief dat na de laatste oefening
in 2011 in 2018 weer een grote oefening Shining Spring heeft plaatsgevonden. Eén van conclusies uit deze oefening is dat regelmatig en in
verschillende vormen gezamenlijk oefenen helpt om beter op elkaar
ingespeeld te raken. Deze leden zouden graag willen weten hoe het zit
met deze oefeningen. Zijn dit oefeningen die, zoals Shining Spring, eens
per zeven jaar plaatsvinden? Of gaat dit om andersoortige oefeningen?
Antwoord 5b
Regelmatig en structureel oefenen met alle crisispartners op het thema
nucleair is belangrijk. Daarom wordt er elk jaar een onderdeel van de
nucleaire responsorganisatie beoefend, en wordt elke vijf jaar een
oefening georganiseerd voor de volledige nucleaire responsorganisatie.
Daarnaast oefent ieder jaar het Crisis Expert Team straling en nucleair
(CETsn) met de Kerncentrale in Borsele. De Veiligheidsregio Zeeland en
het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

10

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (DCC IenW) oefenen regelmatig mee. De ANVS en het RIVM samen zorgen, naast de oefeningen,
ook voor opleiding en training van de functionarissen in het CETsn.
Daarnaast wordt er ten minste twee keer per jaar een basisopleiding
georganiseerd door DCC IenW voor iedereen met een rol in de nucleaire
responsorganisatie. Daarbij treffen veel van de betrokkenpartijen elkaar
ook bij oefeningen rond anders crisistypen waardoor zij op elkaar
ingespeeld raken.
Vraag 5c
De leden van de D66-fractie lezen in de evaluatie over de nucleaire
oefening Shining Spring dat men meer wil gaan doen met de maatschappelijk dynamiek. Nu hebben deze leden onlangs ook kennisgenomen van
het programma Duurzame Veiligheid 2030 (DV2030) en Safety Delta
Nederland (SDN) (Kamerstuk 28 089, nr. 135), programma’s gericht op het
verbeteren van de veiligheid in de chemische sector. Deze programma’s
lijken overeenkomsten te vertonen met de beschreven plannen in de
eerder genoemde evaluatie.
Kan de Staatssecretaris toelichten of er ook wederzijdse ervaringen
worden uitgewisseld door de deelnemende partijen aan de veiligheidsprogramma’s DV2030, SDN en de nationale nucleaire oefening (NNO)? Deze
leden lezen dat de deelnemende partijen overwegingen van communicatieve en maatschappelijke aard willen laten meewegen in crisissituaties.
Kan de Staatssecretaris toelichten in hoeverre deze invloed zullen hebben
op de feitelijke veiligheid?
Antwoord 5c
De Ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Justitie en Veiligheid,
die deel hebben genomen aan de NNO, zijn ook betrokken bij de
veiligheidsprogramma’s DV2030 en SDN. Waardevolle ervaringen die
hierbij zijn opgedaan worden door hen ook meegenomen bij het invullen
van de lessen uit de NNO.
Het Kabinet geeft naar aanleiding van de evaluatie aan dat de inzet is
bewuster om te gaan met bredere maatschappelijke effecten tijdens en na
een crisis. Dit zal de feitelijke veiligheid niet negatief beïnvloeden. Deze
bredere aandacht heeft juist tot doel om in aansluiting op de feitelijke
veiligheidssituatie een crisis zo goed mogelijk te kunnen beheersen en de
veiligheid inclusief de beleving van alle betrokkenen te vergroten.
Hiermee wordt juist verwezen naar mogelijke maatschappelijke consequenties, die niet direct gekoppeld zijn aan de feitelijke veiligheidssituatie.
Vraag 5d
De leden van de SP-fractie vragen waarom communicatie een terugkerend
probleem is. Hoe kan het dat in evaluaties dit punt steeds naar voren
komt? Deze leden zijn dankbaar dat het slechts om een nucleaire oefening
ging. Hoewel ze de brand in de fabriek nabij de kerncentrale in Lingen
betreuren, zijn zij opgelucht dat er geen radioactieve stoffen vrij zijn
gekomen. Maar de zorgen van deze leden zijn enorm. De leden van de
SP-fractie vragen wat de Staatssecretaris gaat doen om de crisiscommunicatie te verbeteren. Welke stappen gaat zij zetten en wanneer? Kan zij in
een tijdlijn uiteenzetten wanneer deze stappen gezet gaan worden? Hoe
worden lokale overheden daarbij betrokken? En de landen om ons heen?
Antwoord 5d
Met de ingezette revisie van het Nationaal Crisisplan Stralingsincidenten
(NCS) wordt het crisiscommunicatieplan geactualiseerd. Dat gebeurt
binnen de NCS beheerstructuur, een samenwerkingsverband tussen regio
en Rijk. Het verbeteren van de crisiscommunicatie is een continu proces,
hieronder volgt een beknopt overzicht van recente activiteiten en bereikte
resultaten op ten aanzien van crisis- en risicocommunicatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

11

Ten aanzien van voorbereiding op crisiscommunicatie wordt met het, door
Rijk en regio in gezamenlijkheid ontwikkelde, voorzorgbesluit een stap
gezet om snel en eenduidig te communiceren in de urgente fase van een
kernongeval.
Ook wordt momenteel samen met België een aantal vragen en
antwoorden (QenA’s) voorbereid zodat deze eenduidig zijn aan beide
kanten van de grens. Daarbij is een gezamenlijke kernboodschap
opgesteld waarom maatregelen in de praktijk kunnen verschillen, terwijl
de uitgangspunten zoveel mogelijk geharmoniseerd zijn. De QenA’s gaan
in op maatregelen die getroffen kunnen worden tijdens een stralingsongeval. Dit traject zal ook met Duitsland worden ingezet.
Communicatie is nadrukkelijk aan bod gekomen tijdens twee tabletop
oefeningen, die met België zijn georganiseerd, over de werkwijze bij
ongewone gebeurtenissen en overige incidenten bij kerncentrales bij
nucleaire installaties (zie het antwoord vraag 5a hierboven). Daarnaast zijn
twee tabletop oefeningen georganiseerd met Veiligheidsregio Twente
n.a.v. de brand bij Advanced Nuclear Fuels (ANF) te Lingen, Duitsland. Dat
heeft geresulteerd in een processchema waarin regio en Rijk een
gezamenlijke werkwijze voor een ongewone gebeurtenis hebben
opgesteld. Zo kunnen partijen in de veiligheidsketen gemakkelijker
proactief communiceren als zij dat nodig vinden.
De Autoriteit Nucleaire Veiligheid (ANVS) heeft een factsheet < https://
www.autoriteitnvs.nl/documenten/publicatie/2019/05/22/hoecommuniceert-de-anvs-over-%E2%80%98ongewonegebeurtenissen%E2%80%99> gepubliceerd, waarin zij informatie geeft
over hoe zij communiceert bij ongewone gebeurtenissen en waar
informatie te vinden is mocht een ongewone gebeurtenis in een Nederlandse nucleaire installatie plaatsvinden.
Vraag 5e
Ook vragen de leden van de SP-fractie hoe het kan dat niet alle veiligheidsregio’s een noodplan klaar hebben liggen. Kan de Staatssecretaris
een overzicht maken welke veiligheidsregio’s wel een plan hebben en
welke niet? Zijn deze plannen actueel? Voldoen ze aan gestelde criteria?
Zijn die criteria er? Zo ja, welke zijn dit dan?
Antwoord 5e
In mei 2018 is op mijn initiatief het webportaal: wwww.infonucleairrisico.nl gelanceerd. Naar aanleiding van de gewijzigde motie van de leden
Beckerman en Wassenberg4 is dit webportaal aangepast en verbeterd. Op
het webportaal is nadere informatie te vinden over de voorbereiding op
stralingsincidenten door Veiligheidsregio’s. Daar staat verder uitgelegd
welke regio zich op welke wijze heeft voorbereid, afhankelijk van het feit
of er een nucleaire installatie (A-object) in de regio is en afhankelijk van de
afstand is tot eventuele kerncentrales in de buurt van de regio.
Het bestuur van de Veiligheidsregio dient zich adequaat voor te bereiden
op risico’s waar men in de regio mee geconfronteerd kan worden (Wet
Veiligheidsregio’s). Alle Veiligheidsregio’s hebben, conform de Wet
Veiligheidsregio’s, een regionaal risicoprofiel opgesteld en op basis
daarvan een regionaal beleidsplan en een regionaal crisisplan vastgesteld.
De Veiligheidsregio’s bepalen hiermee zelf op welke risico’s zij zich
voorbereiden en de wijze waarop zij dat doen. Hiervoor kan bijvoorbeeld
een rampbestrijdingsplan worden opgesteld.
5. Tweede Rapport commissie veiligheidsbenchmark kencentrale
Borssele en sluiting Borssele
Vraag 6a
4

Kamerstuk 25 422, nr. 248

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

12

De leden van de VVD-fractie zijn verheugd om te lezen dat de Staatssecretaris in haar brief bevestigt dat kerncentrale Borssele voldoet aan de in het
Convenant Kerncentrale Borssele gemaakte afspraak dat de kerncentrale
blijft behoren tot de 25% veiligste, technisch vergelijkbare vermogensreactoren in de Europese Unie, Verenigde Staten en Canada.
De leden van de CDA-fractie vinden het positief dat een commissie van
onafhankelijke internationale deskundigen over de kerncentrale in
Borssele heeft geconcludeerd dat deze centrale tot de groep van 25%
veiligste, watergekoelde en watergemodereerde reactoren van de
Europese Unie, de Verenigde Staten en Canada behoort en daarmee aan
de veiligheidseis uit het Convenant Kerncentrale Borssele voldoet. Het
nieuwe provinciebestuur van de provincie Zeeland heeft uitgesproken dat
het langer openhouden van de kerncentrale in Borssele bespreekbaar
moet zijn. Deze leden staan hier ook positief tegenover. Graag vernemen
zij van de Staatssecretaris welke stappen er nodig zijn om het veilig en
langer openhouden van de kerncentrale in Borssele te verkennen en hoe
lang voor de verschillende stappen nodig is.
Antwoord 6a
In de Kernenergiewet is vastgelegd dat per 31 december 2033 de
vergunning van de Kerncentrale Borssele vervalt voor wat betreft het
vrijmaken van kernenergie. Voor een hypothetische verlenging van deze
termijn is dus in de eerste plaats een wetswijziging noodzakelijk.
De kerncentrale heeft daarnaast een veiligheidsdossier waarin de
veiligheid van de kerncentrale wordt aangetoond tot 60 jaar bedrijfsduur.
Bij een bedrijfsduur langer dan 60 jaar moet dan ook worden aangetoond
dat de veiligheid na 60 jaar geborgd is. De vergunningshouder is verplicht
dit te onderbouwen met onder meer nieuwe veiligheidsanalyses en
verouderingsberekeningen. Het nieuwe veiligheidsdossier moet
vervolgens worden beoordeeld en goedgekeurd door de ANVS. Afhankelijk van de veroudering van verschillende onderdelen van de installatie
worden mogelijk specifieke onderdelen vervangen.
De vergunning van de kerncentrale kent geen einddatum. Het vervangen
van de onderliggende veiligheidsdocumentatie maakt echter dat hiervoor
in ieder geval ook een vergunningsprocedure nodig is. Het bewijsvoeringtraject, de beoordeling ervan en de vergunnings-, inspraak- en eventuele
bezwaarprocedures duren naar verwachting ongeveer 5 jaar.
Vraag 6b
De leden van de GroenLinks-fractie hebben de veiligheidsbenchmark van
de kerncentrale Borssele gelezen en lezen dat de internationale commissie
die het benchmarkrapport heeft geschreven niet komt tot de expliciete
conclusie dat Borssele voldoet aan het criterium tot de 25% veiligste
kerncentrales in Europa, de VS en Canada te behoren – dat wil zeggen de
60 veiligste centrales in dit gebied, beter dan 180 andere centrales. Deelt
de Staatssecretaris dit inzicht? Dit is wel een criterium voor het
openblijven van de kerncentrale Borssele. Gezien de leeftijd van Borssele,
de oudste kerncentrale in de EU, zou dat verbazingwekkend zijn. Zou de
Staatssecretaris op basis van dit gegeven en het voorzorgsprincipe niet
tot de conclusie moeten komen dat Borssele het 25%-criterium
waarschijnlijk niet bereikt en dus zo snel mogelijk moet worden uitgefaseerd?
Antwoord 6b
De Commissie concludeert expliciet in hun rapport dat Borssele behoort
tot de 25% veiligste kerncentrales in Europa, de VS en Canada. Deze
conclusie staat zowel in het Engelstalige rapport als in de Nederlandse
samenvatting. In het Engelstalige rapport staat deze conclusie in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

13

«Summary and conclusions» in het kader op pagina 8 onderaan: «Using
the developed extended methodology the Committee compared the
safety of 237 plants. From this assessment the Committee unanimously
concluded that KCB is within the top 25% safest water-cooled and
water-moderated reactors in EU, USA and Canada». In de Nederlandstalige «Samenvatting en conclusies» staat de conclusie in het kader op
pagina 3 onderaan: «Door gebruik te maken van de ontwikkelde en
uitgebreide methodologie heeft de Commissie de veiligheid van 237
kerncentrales vergeleken. Op basis hiervan heeft de Commissie unaniem
geconcludeerd dat de KCB behoort tot de groep van 25% veiligste
watergekoelde en watergemodereerde reactoren van de EU, VS en
Canada». Hiermee voldoet Borssele aan het veiligheidscriterium van het
convenant.
Vraag 6c
De leden van de GroenLinks-fractie blijven zich zorgen maken over de
verlengingsduur van kerncentrale Borssele en vragen wanneer een
publieksconsultatie over de milieu-invloeden met betrekking tot de
kerncentrale Borssele tussen 2013 en 2033, het liefst in de vorm van een
milieueffectrapportage (MER), nu eindelijk gaat plaatsvinden.
Antwoord 6c
Publieke inspraak al dan niet in de vorm van een MER kan niet los worden
gezien van een voorgenomen (vergunning)besluit waarop die inspraak
betrekking heeft. Een besluit over de betreffende periode is niet aan de
orde.
Verder merk ik op dat er geen inhoudelijke aanleiding is te veronderstellen
dat het uit oogpunt van de bescherming van mensen en de omgeving
noodzakelijk is de milieugevolgen nader in kaart te brengen.
Vraag 6d
Is de Staatssecretaris in overleg met de partijen die zo’n consultatie eisen,
zodat de lopende hoger beroeps-procedure hierover zou kunnen worden
geschikt buiten de rechtbank? Zo nee, waarom doet de Staatssecretaris
daar geen poging toe?
Antwoord 6d
Nee (zie antwoord op de vorige vraag).
Vraag 6e
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat bij de «long term operation»vergunning van de kerncentrale Borssele de uitgebreide openbare
voorzieningsprocedure (UOV) is gevolgd. Klopt het dat het Aarhus-comité
de uitgevoerde UOV voor Borssele bij de vergunningswijziging in 2013
onvoldoende vond om aan het Verdrag te voldoen?
Antwoord 6e
Nee, dat klopt niet. Het comité doet geen uitspraak over de UOV. Volgens
het nalevingscomité had inspraak over de einddatum 2033 al moeten
plaatsvinden in 2006 in het kader van het convenant. De hoofdconclusie
van het Aarhus nalevingscomité betreft niet de vergunningprocedure in
2013, maar de beslissing van de Nederlandse regering (via het Borssele
convenant in 2006 en de wetsaanpassing in 2011) om eind 2033 als
uiterste sluitingsdatum voor de kerncentrale Borssele vast te stellen.
Het feit dat die beslissing zonder publieke inspraak is genomen, is volgens
het nalevingscomité in strijd met het Aarhus verdrag. In de UOV bij de
LTO-vergunning in 2013 kon deze omissie volgens het comité niet meer
worden hersteld.
Vraag 6f

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

14

Klopt het dat in een UOV niet alle beschikbare informatie betreffende het
milieu wordt gedeeld met het publiek en dat er geen rekening wordt
gehouden met publieksinspraak als die over milieuaspecten gaat? Klopt
het ook volgens de Staatssecretaris dat hiermee onvoldoende wordt
voldaan aan het Verdrag van Aarhus?
Antwoord 6f
Nee, dat klopt niet. In een UOV worden alle stukken die op het ontwerpbesluit betrekking hebben en die redelijkerwijs nodig zijn voor een
beoordeling van het ontwerp met het publiek gedeeld. In het definitieve
besluit wordt rekening gehouden met de ontvangen reacties. Dat is ook bij
de LTO-vergunning voor de kerncentrale Borssele gebeurd. Daarbij is die
milieu-informatie gedeeld die relevant was voor de LTO-vergunning, dus
informatie ter onderbouwing van de conclusie dat de (technische) fysieke
conditie van de installatie (systemen, structuren en componenten) na 2013
(tot ten minste eind 2033) nog steeds aan de gestelde veiligheidseisen kon
voldoen. Het aan de vergunning verbonden Veiligheidsrapport werd met
die bewijsvoering geactualiseerd.
Vraag 6g
Deelt de Staatssecretaris het inzicht dat er met het uitblijven van een MER
bij de huidige vergunningswijziging of bij de acceptatie van het benchmarkrapport (ook een beslissing die voldoet aan de definitie van beslissing
onder Aarhus), kansen zijn gemist om een MER uit te voeren?
Antwoord 6g
Met de ANVS ben ik van mening dat voor de huidige vergunningwijziging5 geen MER hoefde te worden gemaakt. Ik wacht de uitspraak van
de Raad van State in de lopende procedure over de beroepen van de
Stichting Greenpeace en Wise hierover verder af. Een uitspraak wordt niet
voor 2020 verwacht.
Het rapport van de Benchmark commissie is de toets door de onafhankelijke commissie op de nakoming van een afspraak van het convenant. In
het rapport stelt de commissie vast dat EPZ blijft voldoen aan de afspraak
in het convenant, dat EPZ zorgdraagt dat de kerncentrale Borssele blijft
behoren tot de 25% veiligste watergekoelde en watergemodereerde
vermogensreactoren in de Europese Unie, de Verenigde Staten van
America en Canada. De inspraakverplichtingen van het verdrag van
Aarhus zijn op een dergelijk rapport niet van toepassing.
Vraag 6h
Deelt u het inzicht dat de Aarhus Convention Compliance Committee
(ACCC) expliciet heeft gesteld dat het niet redelijk is om te vermoeden dat
een verlengde bedrijfsvoering van Borssele geen invloed zou hebben op
het milieu (ACCC/C/2014/104)?
Antwoord 6h
Bij het convenant in 2006 is de exploitatie van de kerncentrale Borssele,
ten opzichte van de vergunning voor onbepaalde tijd, beperkt tot eind
2033.
Voorts ben ik het er mee eens dat bij verlengde bedrijfsvoering van een
kerncentrale milieueffecten kunnen optreden. Bij een vergunning voor een
dergelijke verlenging dient daarom voorafgaande brede inspraak mogelijk
te zijn. Toepassing van de Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure
(UOV) op grond van de Algemene wet bestuursrecht voorziet daarin.
Hoewel voor de LTO-vergunning voor de KCB de UOV is gevolgd, is dat
wettelijk niet verplicht. Om te borgen dat bij een dergelijk besluit in de
toekomst altijd de UOV wordt toegepast, heb ik u in mijn brief van 24 april
5

Kernenergiewetvergunning WENRA Reference levels van 4 december 2018, ANVS-2018/20254

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

15

jl.6 mijn voornemen meegedeeld om artikel 17 van de Kernenergiewet aan
te passen. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de aanbeveling van het
Aarhus nalevings-comité.
6. Verwachte sluiting Tihange 3 in 2045
Vraag 7
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zijn teleurgesteld in
de reactie van de Staatssecretaris over het bericht dat Engie uitgaat van
sluiting van Tihange 3 in 2045. Zij vragen de Staatssecretaris inhoudelijk
te reageren op dit bericht. Wat vindt zij ervan dat Engie zich financieel
voorbereidt op een aanzienlijk later sluitingsmoment van de verouderde
kernreactor van Tihange dan nu is vastgelegd in de Belgische wetgeving?
Gaat de Staatssecretaris bij haar Belgische collega aangeven dat wat
Nederland betreft een verlenging van de levensduur van de kerncentrales
onwenselijk is? Zo nee, wat is haar positie tegenover verdere verlenging
van de levensduur van de verouderde Belgische kerncentrales? Kan de
Staatssecretaris aangeven wat de situatie in Nederland is? Houden alle
betrokken partijen in Nederland in hun beleid en boekhouding rekening
met de door het kabinet vastgestelde einddatum? Zo nee, wat is de
Staatssecretaris voornemens daaraan te doen?
Antwoord 7
Ik sta wel in goed contact met mijn Belgisch ambtsgenoot en heb
recentelijk opnieuw de zorgen van de Tweede Kamer en van de burgers
uit de grensregio inzake de nucleaire veiligheid van de Belgische
kerncentrales overgebracht.
Zoals ik ook in mijn brief (Kamerstuk 25 422, nr. 254) heb aangegeven,
strekt mijn bevoegdheid zich niet tot energiebeleid van onze buurlanden.
Op dit moment geldt in België de Wet houdende de geleidelijke uitstap uit
kernenergie voor industriële elektriciteitsproductie die voorziet in een
kernuitstap in 2025. Verder constateer ik dat de Federale regering Michel-II
stappen heeft gezet op het gebied van vervangende energiecapaciteit om
een kernuitstap mogelijk te maken. Wanneer ik over informatie zou
beschikken over de veiligheidssituatie van kerncentrales in de buurlanden,
die naar het oordeel van de ANVS een oproep van mij rechtvaardigt, zal ik
daarover niet aarzelen. Op dit moment is daar echter geen aanleiding
voor.
In de Kernenergiewet is vastgelegd dat per 31 december 2033 de
vergunning van de Kerncentrale Borssele vervalt voor wat betreft het
vrijmaken van kernenergie. Voor een hypothetische verlenging van deze
termijn is dus in de eerste plaats een wetswijziging noodzakelijk. Zowel de
vergunninghouder als de ANVS gaan uit van eind 2033 als einddatum. Dat
betreft zowel het aantonen van veiligheid als ook de financiële zekerheidstelling voor de kosten van ontmanteling.
7. Risico’s nucleaire transporten over de Westerschelde
Vraag 8a
De leden van de CDA-fractie merken op dat in het nieuwsbericht «Risico’s
nucleaire transporten over Westerschelde onvoldoende onderzocht»
zorgen werden geuit over nucleair vervoer over de steeds drukkere
Westerschelde.7 Zo’n tien keer per maand vaart er een transport over de
Westerschelde met radioactieve lading. De rivier wordt steeds drukker en
de schepen steeds groter, maar er is geen risicoanalyse gemaakt van de
gevaren van die schaalvergroting, was de boodschap. Daarbij zijn de
6
7

Kamerstuk 25 422, nr. 253
Omroep Zeeland, 31 mei 2019 (https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/113249/Risico-snucleaire-transporten-over-Westerschelde-onvoldoende-onderzocht).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

16

lokale autoriteiten niet voorbereid op een calamiteit met dit soort lading.
Graag willen deze leden weten wat de Staatssecretaris gaat doen om
ervoor te zorgen dat lokale autoriteiten goed zijn voorbereid op een
mogelijke calamiteit. Tevens willen deze leden graag weten of de
Staatssecretaris samen met de relevante Nederlandse en Belgische
partijen een oefening kan organiseren.
Antwoord 8a
Het vervoer van gevaarlijke stoffen (dus ook vervoer van UF6) dient te
voldoen aan internationale vervoersregelgeving. Voor zeetransport is dit
de IMDG Code (International Maritime Dangerous Goods Code). Op grond
van de IMDG Code wordt UF6 vervoerd in stevige, speciaal voor dit
vervoer ontworpen en gecertificeerde cilinders. Hierdoor is de kans dat bij
een ongeval UF6 vrijkomt klein, ook bij brand. UF6 is licht radioactief en
niet brandbaar. Een eventueel ongeval met UF6 zal door de hulpverlenende diensten (onder andere Veiligheidsregio en Havenautoriteit)
bestreden worden als een incident met gevaarlijke stoffen, een
zogenaamd IBGS-incident. Hiervoor geldt een generieke aanpak, waarop
frequent door de hulpverlenende diensten geoefend wordt. Er is geen
aanleiding tot het treffen van specifieke maatregelen voor de incidentbestrijding van een ongeval met UF6.
De ANVS zal samen met FANC en nucleaire experts van Veiligheidsregio
Zeeland, specifiek voor dergelijke transporten, een expertsessie organiseren, waarbij de bestaande systeemafspraken gezamenlijk zullen worden
geëvalueerd, aandacht is voor de beleving van radioactiviteit van bij
transport en bij incidentbestrijding betrokken partijen en eventuele witte
vlekken worden aangepakt.
Vraag 8b
De leden van de D66-fractie lezen in het hierboven genoemde nieuwsbericht dat de reders, loodsen en een verzekeraar een noodoproep doen
over de toename van risico’s op een nucleaire calamiteit op de Westerschelde. De risico’s zouden niet goed in beeld zijn en de lokale autoriteiten
onvoldoende voorbereid op dit soort calamiteiten.
Kan de Staatssecretaris toelichten op welke wijze zowel de Minister als de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat deze risico’s op de
Westerschelde gaat ondervangen? Kan zij toelichten of er al gestart is met
een risicoanalyse? Vindt er al overleg plaats met de Belgische atoomwaakhond, de Federale Autoriteit voor Nucleaire Controle (FANC)? Zo nee,
op welke termijn gaat dit plaatsvinden? Deelt de Staatssecretaris de
mening dat een tijdelijk verbod van het vervoer van nucleaire materiaal op
de Westerschelde niet op zijn plaats is, totdat de risico’s in kaart zijn
gebracht en er treffende maatregelen zijn genomen?
Antwoord 8b
Er is geen aanleiding tot een tijdelijk verbod van het vervoer UF6 over de
Westerschelde. Een eventueel ongeval met UF6 bestreden kan worden
volgens de generieke aanpak en werkwijze bij ongevallen met gevaarlijke
stoffen. Daarnaast zijn er bij een eventueel ongeval met UF6-transport
over de Westerschelde geen radiologische risico’s voor de bevolking. De
ANVS heeft in kader van het vervoer van nucleair materiaal en andere
radioactieve stoffen tussen Nederland en België regelmatig contact met
de Federale Autoriteit voor Nucleaire Controle (FANC). De FANC verleent
erkenningen en/of vergunningen voor transporten van radioactieve
stoffen op Belgisch grondgebied en houdt hier toezicht op. Ten aanzien
van de transporten van radioactieve stoffen die Antwerpen-haven
aandoen (via de Westerschelde) heeft de FANC afgelopen jaren geen
nalevingstekorten geconstateerd die de veiligheid in gevaar brengen. De
FANC informeert de ANVS over nalevingstekorten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

17

De ANVS zal samen met het FANC een expert sessie organiseren om de
huidige systeemafspraken te toetsen. Hierbij zullen direct betrokken
partijen worden uitgenodigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 422, nr. 256

18