Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 282

Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector

Nr. 441

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 juni 2021
Hierbij ontvangt uw vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport een reactie op het NOS bericht: «Adviescommissie: zorg heeft
asielzoekers nodig voor vervullen vacatures». In dit artikel wordt
gerefereerd aan het rapport «Van asielzoeker tot zorgverlener» van de
Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) dat op 11 mei jl. is
verschenen. Een inhoudelijke integrale reactie van het Kabinet op het
ACVZ-rapport ontvangt uw Kamer deze zomer. Ik vind het belangrijk, dat
iedereen die in de zorg wil werken daar ook een plekje kan vinden. In deze
brief informeer ik u hoe ik mij hiervoor inzet.
In het NOS bericht wordt ingegaan op de inzet van buitenlandse zorgverleners in de corona-pandemie en dat het deze zorgverleners amper lukt
om hun beroep uit te oefenen in Nederland. Ik vind het hartverwarmend
dat ook de buitenlandse zorgprofessionals hun steentje willen bijdragen
bij het bestrijden van de corona-pandemie. Bij Extra Handen voor de Zorg
hebben zich verschillende buitenlandse zorgverleners aangemeld die
graag aan de slag willen. In de regio’s is er moeite gedaan om matches
met instellingen mogelijk te maken. Extra Handen voor de Zorg werkt
vraaggestuurd en gezien de acute hulpvragen tijdens het afgelopen jaar
bleek het lastig voor instellingen om buitenlandse gediplomeerden
daadwerkelijk in te zetten, vooral vanwege barrières op het gebied van
diploma’s en de taal.
In het begin van de crisis heb ik zorgorganisaties daarom actief geïnformeerd over de mogelijkheden die er zijn om deze mensen in te zetten. Er
is vaak meer mogelijk dan men denkt. Zodra buitenlands gediplomeerden
de toelatingsprocedure succesvol hebben doorlopen, staat hun
bevoegdheid en bekwaamheid vast en kunnen zij zelfstandig aan de slag.
Als dit niet het geval is – omdat zij bijvoorbeeld de erkenningsprocedure
nog moeten starten of doorlopen – kunnen zij nog steeds helpen. Zo
kunnen zij dan bijvoorbeeld onder supervisie werken van een
BIG-geregistreerde professional, mits de bekwaamheid is vastgesteld. Het
vaststellen van de bekwaamheid is een professionele afweging ter

kst-29282-441
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 282, nr. 441

1

plaatse, bijvoorbeeld in het ziekenhuis. Ondanks deze mogelijkheden zie ik
dat de praktijk weerbarstig is. Dat blijkt ook uit de het rapport van de
adviescommissie.
Verder wordt in het bericht vermeld dat buitenlandse diploma’s en
werkervaring in Nederland vaak niet erkend worden en dat buitenlandse
zorgverleners hierdoor een lange procedure moeten volgen voordat ze in
de zorg aan de slag kunnen. Ik herken dit en ben daarom, zoals ik in mijn
brief (Kamerstuk 25 295, nr. 1241) heb gemeld, in gesprek over het
stroomlijnen en versnellen van de toelatingsprocedure met behoud van
kwaliteit. Dit gesprek voer ik met de Commissie Buitenslands Gediplomeerden Volksgezondheid (CBGV), de Vereniging Buitenlands Gediplomeerde Artsen (VBGA), het UAF en Vluchtelingenwerk, de beroepsorganisaties KNMG, KNMT en V&VN, werkgeversorganisaties Actiz en VGN,
instituut Babel, het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) en de uitvoeringsorganisatie CIBG. Samen met deze partijen heb ik
in de afgelopen periode knelpunten en oplossingsrichtingen verzameld
die gaan over het erkenningsproces zelf, het vereiste kwaliteitsniveau van
zorgverleners en de informatievoorziening over de procedure. Daarnaast
zal worden gekeken naar de meer praktische gevolgen van de vereisten en
de arbeidsmarktpositie.
Alle partijen geven aan dat het gebrek aan een duidelijk aanspreekpunt
voor de gehele procedure van aanvraag tot aan de toegang op de
arbeidsmarkt een breed ervaren knelpunt is. Ook noemen alle partijen de
versnipperde informatie over de te volgen procedure om in de zorg aan
de slag te kunnen als knelpunt. Ik ben verheugd te kunnen melden dat het
CIBG per 1 juli a.s. een spreekuur instelt voor aanvragers die bijvoorbeeld
vragen hebben over de procedure. Hiernaast ben ik in gesprek met het
CIBG over de mogelijkheden om begeleiding verder vorm te geven en te
versterken zodat buitenlandse zorgverleners gemakkelijker de weg weten
te vinden en niet onnodig tijd verliezen. Voor wat betreft begeleiding
wordt ook de uitvoering van de motie (Kamerstuk 32 824, nr. 314) en het
amendement (Kamerstuk 35 570 XV, nr. 80) meegenomen om de
assessmentprocedure te ondersteunen die hoogopgeleide buitenlandse
zorgprofessionals moeten doorlopen als zij willen instromen in de
Nederlandse zorgsector, waar ik samen met mijn ambtgenoot van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid aan werk. In dit kader onderzoeken we in een
pilot de mogelijkheden om via een buddysysteem vorm te geven aan een
betere begeleiding van hoogopgeleide zorgprofessionals die in Nederland
aan de slag willen. Deze begeleider, «buddy», is een duidelijk
aanspreekpunt waar buitenlandse zorgprofessionals met vragen terecht
kunnen. Voordeel van een buddysysteem is dat participatie in de
samenleving en het leren van de taal gecombineerd kunnen worden. Mijn
ambtgenoot van SZW zal, voortvloeiend uit het bovengenoemde
amendement, voor deze pilot € 300.000 beschikbaar stellen. Uit verkennende gesprekken is gebleken dat er reeds diverse initiatieven zijn van
maatschappelijke organisaties die zich met name richten op mensen met
een vluchtelingenachtergrond. Het idee is dat de pilot zodanig vormgegeven wordt dat de ervaringen uiteindelijk ook toegepast kunnen worden
bij de begeleiding van buitenlanders zonder vluchtelingenachtergrond en
zo alle buitenlandse zorgverleners eenvoudiger en sneller aan de slag
kunnen.
Daarnaast ben ik verheugd u te kunnen melden dat het CBGV inmiddels
heeft voorzien in de mogelijkheid voor vrijstelling van het onderdeel
Engels van de AKV-toets1 voor houders van onder meer een TOEFL1

Algemene kennis- en vaardighedentoets (AKV) is onderdeel van de assessmentprocedure en
toetst naast kennis en vaardigheden van het Nederlandse zorgsysteem ook op taal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 282, nr. 441

2

certificaat2. Dit in aansluiting op de motie van de leden Paternotte (D66)
en Peters (CDA) (Kamerstuk 32 824, nr. 314). Hiermee ontstaat meer
ruimte voor buitenlandse zorgverleners om aan te tonen dat zij het Engels
als vreemde taal beheersen en hoeven zij hiervoor niet opnieuw een
erkende toets af te leggen. Ik zal de komende periode gaan monitoren
hoeveel aanvragers beschikken over een TOEFL-certificaat en hierdoor
verlichting van de toets vereisten ervaren. Verder blijf ik in gesprek met
het CBGV over concrete stappen gericht op versnelling en verkorting van
de procedure die buitenlands gediplomeerden moeten doorlopen, zodat
deze zorgverleners sneller aan de slag kunnen in de zorg. Ook ga ik
onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om buitenlands gediplomeerde
zorgverleners, die in het land van herkomst werkervaring hebben
opgedaan, sneller in Nederland in te zetten op hun specifieke deskundigheidsgebied. Over de diverse activiteiten die in de komende periode een
vervolg zullen krijgen, zal ik uw Kamer in het najaar nader informeren.
En ander aandachtspunt waarop in het NOS-bericht wordt ingegaan, is de
cultuur op de werkvloer die voor buitenlands gediplomeerde een
belemmering vormt. Het is voor anderstaligen en mensen met een
migratieachtergrond vanwege taal en cultuurspecifieke zaken een
uitdaging om meteen op de werkvloer te kunnen meedraaien. Begeleiding
vraagt in de meeste gevallen veel aandacht en expertise. In het
programma Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt (VIA) van mijn
ambtgenoot van SZW wordt in acht pilots onderzocht wat werkt om de
arbeidsmarktpositie van personen met een niet-westerse migratieachtergrond te verbeteren. Eén van de onderzoeken richt zich op de vraag wat
de werkzame elementen zijn van bestaande leerwerktrajecten in de
zorgsector (Kamerstuk 29 544, nr. 1029). Hierbij wordt bezien hoe de
geleerde lessen uit dit programma breder in de zorgsector gedeeld
kunnen worden, met als doel dat dergelijke leerwerktrajecten breder
worden toegepast zodat meer mensen met een migratieachtergrond
instromen in krapteberoepen. Uit het tussenrapport blijkt dat onder meer
intensieve begeleiding, aandacht voor (vak)taal, goede screening en
begeleiding door zorgmedewerkers met voldoende deskundigheid en
affiniteit met de groep anderstaligen eraan bijdragen dat deelnemers
kunnen uitstromen naar een vaste baan in de zorg. Het eindrapport is naar
verwachting deze zomer gereed.
In het verlengde daarvan geeft de adviescommissie aan dat migranten in
de zorg vaak te maken hebben met vooroordelen. Ook komt discriminatie
voor door cliënten en collega’s. De zorg moet een sector zijn waar mensen
graag willen werken en ook willen blijven werken. Daarbij is goed
werkgeverschap ontzettend belangrijk. Het Actieprogramma Werken in de
zorg zet daarom ook in op goed werkgeverschap, om ervoor te zorgen dat
het werken in de zorg goed aansluit bij de wensen van medewerkers.
Onder goed werkgeverschap valt ook het zorgen voor een fijne en veilige
cultuur op de werkvloer, voor alle medewerkers. Alleen organisaties zelf
kunnen zorgen voor een fijne organisatiecultuur en veilig werkklimaat. Ze
kunnen daar soms echter wel ondersteuning bij gebruiken. Ik ben
verheugd u te kunnen melden dat ik subsidie beschikbaar stel voor het
opstellen van branche specifieke aanpakken van agressie en ongewenst
gedrag in de zorg. Het gaat om een subsidie van 1,35 miljoen, verdeeld
over negen branches in zorg en welzijn: UMC’s, ziekenhuizen, GGZ,
gehandicaptenzorg, VVT, huisartsenzorg, ambulancezorg, jeugdzorg en
sociaal werk. De subsidie kan worden aangevraagd door sociale partners,
waarbij het een voorwaarde is dat vertegenwoordigers van werkgevers en
2

Test of English as a Foreign Language (toets van het Engels als vreemde taal), is de benaming
voor een officiële toets waarmee iemand kan nagaan hoe goed hij of zij Engels als tweede taal
beheerst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 282, nr. 441

3

werknemers dit gezamenlijk doen. De subsidie is inmiddels beschikbaar
en loopt door tot en met december 2022.
Tot slot wordt in het artikel gemeld dat de toetreding van asielzoekers tot
de zorg beter lukt in onder andere België en het Verenigd Koninkrijk.
Doordat Engels en Frans in het buitenland meer gesproken wordt, kan het
zo zijn dat in sommige landen de taal in mindere mate een barrière vormt
om snel als zorgverlener aan de slag te gaan. Ook in Nederland kunnen
zorgverleners die de Engelse taal voldoende beheersen en dat aan kunnen
tonen met bijvoorbeeld een TOEFL-certificaat voor het onderdeel Engels
van de AKV-toets vrijstelling krijgen. Voor Engels hoeven zij dan niet
opnieuw een erkende toets af te leggen. Goede communicatie tussen
zorgverleners onderling en met patiënten in het Nederlands is noodzakelijk voor kwalitatief hoogwaardige zorg. Het is daarom van belang dat
een buitenlands gediplomeerde zorgverlener die in Nederland aan het
werk gaat de Nederlandse taal voldoende beheerst, op een bij het beroep
passend niveau. Ik realiseer mij dat dit een investering vraagt van een
buitenlandse zorgverlener, tegelijkertijd komt dit ook ten goede aan zijn
participatie in de samenleving en integratie op de werkvloer. Voor
registratie in het BIG-register wordt beheersing van het Nederlands
gevraagd. Waar mensen zonder BIG-registratie aan de slag gaan,
bijvoorbeeld onder supervisie van een BIG-geregistreerde zorgverlener of
in een zorgberoep dat geen BIG-registratie vergt, is het aan de werkgever
of en op welke wijze iemand met een mindere beheersing van het
Nederlands kan worden ingezet.
Ik ben blij met de diverse initiatieven en activiteiten om buitenlands
gediplomeerden in de Nederlandse zorg aan de slag te krijgen en
waardeer het zeer dat alle betrokken partijen hier een steentje aan
bijdragen. Dat neemt niet weg dat dit vraagstuk de komende tijd om
aandacht blijft vragen en de concrete uitwerking van oplossingen op de
hierboven genoemde thema’s. We hebben veel extra handen nodig in de
zorg. Ik ben verheugd dat ook buitenlands gediplomeerde zorgverleners
hun steentje willen bijdragen en ik zet mij ervoor in dat de buitenlands
gediplomeerden die in de zorg aan de slag willen snel een passende plek
vinden.
De Minister voor Medische Zorg,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 282, nr. 441

4