Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1874
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de Minister van Economische
Zaken en de Staatssecretaris van Financiën over het belastingregime voor
lokale energie coöperaties (ingezonden 6 maart 2014).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
Staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 1621.
Vraag 1
Is er een landelijk beleid ten aanzien van het belastingregime voor lokale
energie coöperaties? Is hierbij gekeken naar mogelijke fiscale obstakels voor
lokale energieopwekking?
Antwoord 1
In de visie lokale energie, die het kabinet in november 2013 naar de Kamer
heeft gestuurd, wordt het beleid voor lokale energie uiteengezet (Kamerstukken II, 2013–2014, 30 196, nr. 222). Naast innovatie en regulering is ook
financiële stimulering daar een onderdeel van. Deze financiële stimulering is
fiscaal vormgegeven door het verlaagde tarief in de energiebelasting voor
lokale energie. Er is met andere woorden sprake van een fiscale stimulans en
niet van een fiscaal obstakel.
Vraag 2
Klopt het dat lokale energie coöperaties die ten behoeve van inwoners in een
postcoderoos duurzame energie gaan opwekken, worden aangemerkt als
BTW-plichtige organisaties? Klopt het dat deze coöperaties BTW gaan
afdragen over inkomsten uit de opgewekte stroom die aan een energieleverancier ten behoeve van de leden wordt verkocht?
Antwoord 2
Het klopt dat lokale energie coöperaties die duurzame energie gaan opwekken en vervolgens tegen vergoeding leveren aan derden (zoals energieleveranciers), worden aangemerkt als btw-plichtige organisaties. Deze organisaties zijn dan btw verschuldigd over de vergoeding die zij ontvangen voor de
levering van de energie.

ah-tk-20132014-1874
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3
Indien een coöperatie de opgewekte energie om niet levert aan het energiebedrijf en dit bedrijf de stroom om niet doorlevert aan de leden, over welk
bedrag is dan BTW verschuldigd en wat zijn de maatstaven die de Belastingdienst hanteert bij het beoordelen van deze constructie?
Antwoord 3
Deze gevallen zijn mij niet bekend. Als deze gevallen worden voorgelegd aan
de Belastingdienst, zal de inspecteur aan de hand van alle feiten en omstandigheden beoordelen of sprake is van een ondernemer met btwverplichtingen. Het om niet presteren betekent nog niet dat geen sprake is
van btw-ondernemerschap, omdat naast een vergoeding in geld de tegenprestatie voor de levering van stroom ook in een andere vorm kan worden
ontvangen. Bijvoorbeeld in de vorm van een recht op gratis levering van
stroom door een energiebedrijf aan de leden van de cooperatie. Wanneer de
cooperatie alleen om niet prestaties verricht, is geen sprake van btwondernemerschap en heeft de cooperatie ook geen recht op aftrek voor
investeringen.
Vraag 4
Kan in algemene zin worden aangegeven over welke overige inkomsten
(anders dan uit de verkoop van energie) een energie coöperatie BTW afdracht
verschuldigd is? Is BTW verschuldigd over contributie en andere bijdragen
van leden die er op gericht zijn om het functioneren van de coöperatie te
bevorderen? Waar hangt het vanaf of coöperaties over ledenbijdragen BTW
verschuldigd zijn en deelt u de mening dat het ongewenst is dat wijkenergiecoöperaties BTW moeten gaan rekenen als ze administratieve diensten
leveren voor bewoners om het meedoen aan de coöperatie zo laagdrempelig
mogelijk te houden?
Antwoord 4
Ledenbijdragen zijn voor de btw-heffing alleen belast als de bijdrage wordt
betaald aan een coöperatie die ondernemer is voor de btw en tegenover die
bijdrage een wederprestatie plaatsvindt. Dit zal aan de hand van feiten en
omstandigheden moeten worden beoordeeld. In algemene zin zullen
contributies en ledenbijdragen aan een coöperatie waar tegenover een recht
op stroom bestaat belast zijn met btw.
Vraag 5
Kunt u bevestigen dat de regeling zo is opgezet dat in de praktijk geen
barrières ontstaan voor deelname van mensen die niet over voldoende
(eigen) middelen beschikken om tevoren geld in te leggen of die niet in
aanmerking komen voor een geldlening, terwijl zij wel trouw hun energienota
betalen (bijvoorbeeld ouderen of mensen met een onzekere inkomenssituatie)? Kan een lokale energie coöperatie ten behoeve van deze mensen zelf
een lening afsluiten en hen van aandelen voorzien volgens een tevoren
vastgestelde verdeelsleutel? Indien dit het geval is, kunnen deze leden de
over deze aandelen te ontvangen korting energiebelasting en niet verschuldigde BTW a 9 ct/kWh (doen) afdragen aan de coöperatie ten behoeve van de
afbetaling van schulden en rente zonder dat de coöperatie over deze
inkomsten vervolgens BTW moet afdragen aan de fiscus?
Antwoord 5
De wet stelt geen eisen ten aanzien van deelname van mensen. Ook niet ten
aanzien van de hoogte van de inleg en/of de periodieke lidmaatschapsbijdrage. Het lidmaatschap van de coöperatie is voldoende. Welke verplichtingen en eisen aan het lidmaatschap verbonden zijn, bepaalt de coöperatie zelf.
Een coöperatie kan een lening afsluiten ten behoeve van haar leden en kan
zelf de verdeling van de opgewekte elektriciteit over haar leden bepalen. Ook
de afspraken over de lidmaatschapsbijdrage is aan de coöperatie zelf om te
bepalen. De wet stelt hieraan geen eisen en werpt geen belemmeringen op.
De beoordeling of tegenover de betaling van gelden aan een lokale energie
coöperatie wel of geen btw verschuldigd is, moet van geval tot geval worden
beoordeeld op basis van het hiervoor geschetste juridische kader.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u er mee bekend dat de business case voor lokale opwekking door
energie coöperaties onder zware druk kan komen te staan door hoge
netwerkkosten? Klopt het dat bijvoorbeeld bij productie van > 300.000 kWh /
jaar een grootverbruikersaansluiting nodig is waardoor de coöperatie (hoge)
eenmalige kosten verschuldigd is (circa 27.000 euro) plus terugkerende
kosten voor aansluitdienst en meetdienst van circa 1.058 euro/maand en klopt
het dat dit regime enig bedrijfsmodel voor een energiecoöperatie onmogelijk
maakt, doordat de jaarlijkse inkomsten van de coöperatie uit de verkoop van
de zelf geproduceerde 300.000 kWh (bij een marktprijs van bijvoorbeeld 4
ct/kWh) even hoog zijn als de verschuldigde maandelijkse kosten voor
aansluitdienst en meetdienst?
Antwoord 6
De business case voor lokale energie wordt bepaald door alle kosten en
opbrengsten van een project. De aansluitkosten zijn onderdeel van de totale
kosten, maar zijn beperkt in omvang in vergelijking met bijvoorbeeld de
kosten van de productie-installatie zelf. Het is dus niet zo dat enkel door de
aansluitkosten de business case onder druk kan komen te staan. Daarnaast
bestaan de opbrengsten niet alleen uit de verkregen marktprijs voor de
elektriciteit, maar ook uit het voordeel van het verlaagde tarief in de
energiebelasting (9 cent/kWh).
Een harde relatie tussen het aantal geproduceerde kWh per jaar en de
omvang van de aansluiting is niet te leggen. Voor de omvang van de
aansluiting is namelijk bepalend wat de maximale productie van de installatie
is op het moment dat de zon optimaal schijnt.
Globaal genomen is waarschijnlijk voor een jaaropbrengst van circa 300.000
kWh wel een grootverbruikers aansluiting nodig. De genoemde bedragen
komen echter niet overeen met de tarieven die door de netbeheerders
gehanteerd worden.
Bijvoorbeeld voor de grootste aansluiting op het laagspanningsnet (circa
1.000.000 kWh per jaar) zijn de eenmalige aansluitkosten circa € 5.000,–.
Hierbij wordt uitgegaan van een standaardafstand van maximaal 25 meter tot
het punt op het net waar op wordt aangesloten. Niet altijd is een aansluitpunt
op het net beschikbaar binnen 25 meter. Dan moet voor de meerlengte extra
worden betaald. In bepaalde, uitzonderlijke, situaties zouden de eenmalige
kosten van de aansluiting dus op kunnen lopen tot het in de vraag genoemde
bedrag.
De periodieke aansluitvergoeding van de grootste laagspanningsaansluiting
bedraagt circa € 12,– per maand. Daar komen de maandelijkse kosten voor
de meetdiensten bij. De meetdienst voor grootverbruikers is geen gereguleerde markt, dus zijn geen precieze gegevens beschikbaar. Netbeheerders
mogen de meetdienst ook aanbieden en dan kost dat ongeveer € 50 per
maand. De maandelijkse kosten liggen dus aanzienlijk lager dan het in de
vraag genoemde bedrag.
Vraag 7
Bestaat er voor dit probleem een oplossing binnen de huidige wettelijke
kaders? Kan ínvoeding op de bestaande aansluiting een oplossing zijn, indien
hiermee voldaan wordt aan de eisen die de wet en uitvoeringsregeling
stellen, te weten een gecertificeerde productiemeter en een eancode? Indien
u geen oplossing ziet, deelt u dan de mening dat het wettelijk kader waarmee
de netwerkbedrijven werken de doelstellingen van het nu ingezette beleid
voor verruiming van lokale energieopwekking in de weg staat en bent u dan
bereid te werken aan (tijdelijke) oplossingen die de netwerkbedrijven kunnen
aanbieden aan lokale energiecoöperaties?
Antwoord 7
Zoals in het antwoord op vraag 6 aangegeven, kan het nooit zo zijn dat enkel
door de aansluitkosten de business case onder druk komt te staan. In
situaties waarin een grote aansluiting nodig is en geen net (met voldoende
capaciteit) dicht in de buurt is gelegen, kan het zijn dat met de aansluiting
eenmalig hoge kosten zijn gemoeid. Deze kosten zijn niet te vermijden, omdat
het nu eenmaal duur is lange aansluitkabels aan te leggen. Daarbij maakt het
geen verschil of het gaat om een energiecentrale, een verbruiker of in dit
geval een decentraal initiatief. Uit het Europese kostenveroorzakingsbeginsel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

volgt dat de kosten in rekening worden gebracht bij degene die om de
aansluiting heeft verzocht. Dat is ook wenselijk, omdat degene die om een
aansluiting verzoekt dan ook de prikkel heeft bij het kiezen van een locatie
rekening te houden met de kosten van een netaansluiting.
Vanuit de Wet belastingen op milieugrondslag en de uitvoeringsregeling
worden geen specifieke eisen aan de aansluiting van de productie-installatie
gesteld. Wel dient er om voor het verlaagde tarief in aanmerking te komen
een contract voor levering met een energieleverancier met een leveringsvergunning te zijn. Om elektriciteit te kunnen leveren aan een energieleverancier
dient de coöperatie of V.v.E. over een eigen aansluiting te beschikken. Dit kan
dus ook een bestaande aansluiting zijn. Het is niet mogelijk om andermans
aansluiting, bijvoorbeeld die van de eigenaar van het pand, te gebruiken
omdat alleen de eigenaar van de aansluiting elektriciteit kan leveren via die
aansluiting. Dit betekent dat de coöperatie dan de elektriciteit levert aan de
eigenaar van het pand en niet aan een energieleverancier.
Ik ben dan ook van mening dat het wettelijk kader geen belemmering vormt
voor lokale energieopwekking.
Vraag 8
Wat is indicatief de terugverdientijd van een wijkenergie coöperatie uitgaande
van het verlaagde tarief in de energiebelasting?
Antwoord 8
Er is geen indicatieve terugverdientijd voor een installatie van een coöperatie
die gebruik kan maken van het verlaagde energiebelastingtarief. De terugverdientijd is onder andere afhankelijk van de specifieke locatie, de gekozen
techniek, de omvang van het project en de specifieke eisen van de coöperatie
zelf (bijvoorbeeld ten aanzien van financieel rendement).
Bij het vormgeven van het verlaagde tarief is de terugverdientijd ook geen
uitgangspunt geweest. De korting die wordt gegeven met het verlaagde
energiebelastingtarief is gebaseerd op een kosteneffectief stimuleringsniveau
voor duurzame elektriciteit plus een waardering voor de lokale duurzame
opwekking van duurzame energie.
Overigens is de hoogte van de korting uitvoerig besproken in het kader van
de onderhandelingen van het energieakkoord en in deze onderhandelingen
hebben de vertegenwoordigers van lokale energie-initiatieven aangegeven
dat de korting voldoende is voor de realisatie van projecten.
Vraag 9
Klopt het dat de terugverdientijd langer is dan de nu via het amendement van
het lid Van Ojik (Kamerstuk 33 752, nr. 23) vastgestelde periode van 10 jaar
waarvoor investeringszekerheid wordt geboden? Bent u bereid deze
garantieperiode voor de verlaagde energiebelasting te verlengen?
Antwoord 9
Zoals aangegeven in het antwoord bij vraag 8 zal de terugverdientijd per
project verschillen. In het algemeen kan worden aangenomen dat de
terugverdientijd langer zal zijn dan 10 jaar. De inkomsten van een project
bestaan overigens niet alleen uit het fiscale voordeel, maar ook uit de
opbrengst van de opgewekte elektriciteit.
Ik ben niet bereid de periode van 10 jaar te verlengen. De periode van 10 jaar
is in de wet gekomen op verzoek van uw Kamer. Het kabinet heeft destijds al
aangegeven dat een overgangsregeling pas gaat spelen als de regeling zou
worden afgeschaft of als het kortingstarief naar beneden wordt bijgesteld en
dat op dat moment pas goed kan worden vastgesteld wat een passende
overgangsregeling is. Daarom vindt en vond het kabinet het niet wenselijk
om bij voorbaat een periode in de wet op te nemen, omdat, zoals u in uw
vraag ook aangeeft, hiermee de mogelijkheden van een passende overgangsregeling onnodig worden beperkt. Echter, uw Kamer heeft voor deze
beperking gekozen.
Vraag 10
Klopt het dat de korting op de energiebelasting vervalt wanneer een bewoner
in een jaar onverhoopt minder energie verbruikt dan het aantal kilowatturen
dat zijn aandeel panelen in de wijkenergie coöperatie oplevert? Zo ja, deelt u
de mening dat dit energiebesparing ontmoedigd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4

Antwoord 10
Dit is onjuist. Voor het verlaagde tarief gaat het niet om het aandeel in de
panelen, maar om de elektriciteit die de coöperatie aan het lid toerekent. De
coöperatie kan ervoor kiezen om niet meer elektriciteit toe te rekenen aan een
lid dan wat het lid daadwerkelijk verbruikt. Daarbij vervalt de korting niet als
de daadwerkelijk verbruikte hoeveelheid minder is dan wat door de coöperatie wordt toegerekend. De korting blijft dan van toepassing op de daadwerkelijk verbruikte hoeveelheid.
Ik ben dan ook niet van mening dat het verlaagde tarief energiebesparing
ontmoedigt. Integendeel, bij burgers die zelf energie gaan opwekken, zal het
energiebewustzijn toenemen, waardoor ook meer aandacht zal zijn voor
energiebesparing.
Vraag 11
Klopt het dat initiatiefnemers, om te voorkomen dat deelnemers hun korting
mislopen, hierdoor altijd moeten zorgen dat er ruim meer deelnemende
huishoudens moeten zijn dan de hoeveelheid stroom die wordt geproduceerd?
Antwoord 11
Het is voor coöperaties verstandig erop te letten dat het totale verbruik van
de leden ruim hoger is dan de hoeveelheid elektriciteit die de coöperatie
produceert. Hierdoor kunnen zij ervoor zorgen dat de leden maximaal kunnen
profiteren van het verlaagde tarief.
Vraag 12
Hoe moet een bewoner die structureel minder energie gaat verbruiken,
bijvoorbeeld omdat de kinderen het huis uit zijn, regelen dat hij in aanmerking blijft komen voor de korting op de energiebelasting? Moeten er dan
binnen de coöperatie aandelen in de zonnepanelen worden verkocht c.q.
hiervoor nieuwe leden van de coöperatie worden geworven?
Antwoord 12
De coöperatie is er vrij in om te regelen hoe de opgewekte hoeveelheid aan
de leden wordt toegerekend. Het is dan ook toegestaan dit zó te regelen, dat
minder elektriciteit wordt toegerekend aan leden die door gewijzigde
omstandigheden structureel minder energie gaan verbruiken.
Vraag 13
Waarom is er niet voor gekozen om de korting op de energiebelasting op
coöperatie niveau te verrekenen op basis van de totale energieproductie van
de coöperatie?
Antwoord 13
Het kenmerk van lokale energie is dat burgers het gebruik van energie
combineren met het zelf opwekken van energie in hun nabijheid. De
voordelen van lokale energie, vergroten van energiebewustwording en
draagvlak voor duurzame energie, komen ook tot uiting bij de burger. De
betrokkenheid van de burger staat dan ook centraal bij lokale energie en
daarom is de stimulering ook specifiek gericht op de burger, waar opwek en
gebruik van energie samenkomen, in plaats van op de coöperatie waar enkel
de productie van energie plaatsvindt. Voor de stimulering van enkel productie
van duurzame energie is er de SDE+ regeling.
Daarbij zou het verrekenen van de korting op de energiebelasting op
coöperatieniveau erop neerkomen dat de Belastingdienst een productiesubsidie aan coöperaties zou verstrekken.
Dat is naar de mening van het kabinet geen taak voor de Belastingdienst en
zou de uitvoeringskosten bovendien aanmerkelijk verhogen. Daarbij heeft dit
kabinet de SDE+ regeling om de productie van duurzame energie te
stimuleren.
Vraag 14
Kan de groeifaciliteit ook voor wijkenergiecoöperaties worden benut?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

5

Antwoord 14
De groeifaciliteit is een garantieregeling op grond waarvan de overheid
garanties verleent aan financiers voor het verstrekken van risicodragend
vermogen aan ondernemers. Wijkenergiecoöperaties die ondernemers zijn,
kunnen de groeifaciliteit benutten.
Vraag 15
Wat betekent de BTW-plicht voor zelf (achter de meter) opgewekte hernieuwbare elektriciteit voor een situatie wanneer kleinverbruikersaansluitingen over
zouden gaan tot elektriciteitsopslag achter de meter, bijvoorbeeld wanneer de
kosten hiervan zouden dalen?
Antwoord 15
Voor de btw-plicht zou elektriciteitsopslag achter de meter kunnen meebrengen dat er geen sprake meer is van btw-ondernemerschap voor die particulieren, omdat door deze particuliere zonnepaneleneigenaren geen stroom tegen
vergoeding aan een energieleverancier wordt geleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

6