Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

28 140

Evaluatie orgaandonatie

Nr. 120

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juni 2023
Hierbij stuur ik uw Kamer het rapport «Effectonderzoek Jongeren
Donorregister» en het «Effectonderzoek «Geen bezwaar»- geregistreerden» die in opdracht van het Ministerie van VWS door onderzoeksbureau VJ Insights zijn opgesteld om twee communicatiecampagnes voor
het Donorregister 2022/2023 te evalueren. In deze brief informeer ik uw
Kamer over de resultaten van beide onderzoeken.
Tevens ga ik in op de communicatiestrategie Donorregister 2024–2026.
Deze is opgesteld met als doel een duidelijke visie te formuleren voor de
toekomstige communicatieactiviteiten voor het Donorregister, waarin de
aanbevelingen uit de onderzoeken zijn meegenomen.
Rapport Campagne-Effectonderzoek Jongeren
Het aantal actieve registraties van jongeren tussen 18–24 jaar bleef de
afgelopen jaren achter bij andere leeftijdsgroepen in het Donorregister.
Daarom werd eind 2022 een campagne gelanceerd met als communicatiedoelstelling jongeren te helpen herinneren dat zij in het Donorregister
(komen te) staan en aanzetten tot het registreren van een passende keuze.
Om de effectiviteit van de campagne te meten, zijn jongeren van 18 t/m
23 jaar zowel vóór als ná de campagne ondervraagd over het
Donorregister.
Hieruit blijkt dat de campagne mooie resultaten heeft behaald: gemiddeld
hebben 25 procent meer actieve registraties per week plaatsgevonden dan
in de weken voorafgaand aan de campagne.
Na afloop van de campagne geven meer jongeren aan hun keuze ingevuld
te hebben in het Donorregister. Ook hebben jongeren behoefte aan meer
informatie over orgaandonatie en hebben zij met anderen meer over
orgaandonatie gesproken. Het onderwerp lijkt na afloop van de campagne
meer te leven onder jongeren.

kst-28140-120
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 140, nr. 120

1

Rapport Campagne-Effectonderzoek Geen Bezwaar
Vorig jaar heb ik een onderzoek laten uitvoeren onder de groep «geen
bezwaar»-geregistreerden over hun kennisstand met betrekking tot
orgaandonatie en hoe zij de informatievoorziening over het Donorregister
ervaren. Hieruit kwam de aanbeveling naar voren dat specifieke aandacht
moet uitgaan naar mensen voor wie geldt dat de registratie niet
overtuigend past bij hun wensen.
De «Geen bezwaar»-campagne van eind 2022/begin 2023 richtte zich op
het (nogmaals) informeren over de consequenties van een «geen
bezwaar»-registratie in het Donorregister. In de campagne werd ook de
mogelijkheid benoemd om tot een passende keuze te komen met behulp
van een keuzehulp.
De effectmeting van de «Geen bezwaar»-campagne laat zien dat ook deze
campagne resultaten oplevert waarmee ik tevreden ben: gemiddeld
hebben 86 procent meer actieve registraties per week plaatsgevonden dan
in de weken voorafgaand aan de campagne. De kennis dat men met
«geen bezwaar» in het Donorregister komt te staan als men niets ingevuld
heeft, is hoog. Na afloop van de campagne is het aandeel mensen dat dit
wist 70 procent en daarmee duidelijk toegenomen ten opzichte van voor
de campagne (61 procent).
Er zijn ook verbeterpunten naar voren gekomen. Zo is het voor mensen
niet altijd duidelijk dat ze de keuze in het Donorregister altijd kunnen
wijzigen. Ik heb dit verbeterpunt meegenomen in de uitwerking van
toekomstige communicatieactiviteiten.
Communicatiestrategie 2024–2026
Tijdens de implementatie van de nieuwe donorwet is gewerkt met een
communicatiestrategie. Deze bevatte de doelstelling van de overheidscommunicatie en de in te zetten communicatiemiddelen. Nu de implementatie van de nieuwe donorwet volledig is afgerond, is het tijd voor een
communicatiestrategie die de doelstelling en werkzaamheden in de
reguliere uitvoering omschrijft. De uitgangspunten zijn in lijn met
voorgaande jaren: de overheid stuurt niet op een bepaalde keuze in het
Donorregister. Elke keuze is goed. Wel moet de overheid ervoor zorgen
dat door middel van informatie- en communicatieactiviteiten iedereen een
geïnformeerde en bewuste keuze kan maken.
De opgedane kennis uit de hierboven toegelichte evaluatieonderzoeken,
en de input van samenwerkingspartners zoals het CIBG, de Nederlandse
Transplantatie Stichting (NTS) en veldpartijen zijn verwerkt in de
communicatiestrategie Donorregister 2024–2026. Deze vindt u in een
aparte bijlage bij deze brief. Hieronder licht ik de hoofdpunten graag toe.
Uitgangspunt «gebalanceerd en respectvol»
De communicatiestrategie voor het Donorregister wordt ook voor de
komende 3 jaar vanuit een «gebalanceerd en respectvol» perspectief
ingestoken, in lijn met de communicatieactiviteiten sinds het begin van de
implementatiecampagne van de nieuwe donorwet in 2020. Dit betekent
dat ik vasthoud aan het neutraliteitsbeginsel bij uitingen van de rijksoverheid ten opzichte van de keuze in het Donorregister.
De NTS heeft als taak om het kennis- en bewustwordingsniveau van
burgers te waarborgen. De NTS doet dit door in de informatieverstrekking
over het proces van orgaandonatie op een gebalanceerde en respectvolle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 140, nr. 120

2

manier over de waarde van donatie te vertellen, wat ten goede komt aan
begrip over en bereidheid tot orgaandonatie.
Gerichte communicatie op doelgroepen-niveau
Omdat enerzijds het kennisniveau van het brede publiek de afgelopen
jaren met meerdere massa-mediale campagnes verhoogd is, en anderzijds massa-mediale campagnes minder doeltreffend zijn als het gaat om
de diverse (sub-)doelgroepen binnen de bevolking, zal het Ministerie van
VWS in de periode 2024–2026 geen jaarlijkse massa-mediale campagne
initiëren. In plaats daarvan wordt per jaar gericht gecommuniceerd over
specifieke onderwerpen rondom donorregistratie die op dat moment
leven bij een of meerdere specifieke doelgroepen.
Doelgroep Jongeren en Nieuw ingezetenen
Het Ministerie van VWS wil ook de komende jaren de groep jongeren
regelmatig herinneren aan het Donorregister. Zo zal het Ministerie van
VWS geregeld aandacht vragen voor het onderwerp. Ook wordt op dit
moment verkennend onderzocht of het wenselijk is om een herinneringsbrief te sturen aan 21-jarigen die met «geen bezwaar» in het Donorregister
staan. Ik zie dit als een structureel communicatiemiddel om jongeren
opnieuw te herinneren aan hun donorregistratie. Voor een soortgelijke
herinneringsbrief is een wettelijke grondslag nodig via een algemene
maatregel van bestuur (AMvB). Verder wordt vanuit de NTS volop ingezet
op educatie voor jongeren, bijvoorbeeld door gastlessen over orgaandonatie op scholen.
Zoals eerder aan uw Kamer aangegeven, worden vanaf 2024 op maandelijkse basis ook weer de nieuw ingezetenen aangeschreven (ongeveer
100.000 personen per jaar). We zullen dit met gepersonaliseerde brieven
doen met een mogelijkheid om deze in verschillende talen te lezen. Ook
wordt gekeken naar vindplekken voor laagdrempelige informatie. De
precieze planning wordt op dit moment nog uitgewerkt.
Om te waarborgen dat we weten wat het kennisniveau is van de Nederlandse bevolking over het Donorregister, wordt per 2024 een panelonderzoek opgezet door een extern bureau. Met de input vanuit het panel zal
het mogelijk zijn om te bepalen welke gerichte communicatieactiviteiten
per doelgroep wenselijk zijn.
Met deze activiteiten vertrouw ik erop dat mensen een geïnformeerde en
bewuste keuze kunnen maken over een zo wezenlijk en persoonlijk
onderwerp als orgaan- en weefseldonatie.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 140, nr. 120

3