Signaalrapportage

Meer grip op PFAS in afval nodig
Datum: 12 oktober 2023

Verschillende bedrijven in Nederland
produceren afval dat PFAS bevat. Het
verwerken van PFAS-afval vraagt om
specifieke handelingen, niet alle
afvalverwerkers kunnen dit. Onjuiste
verwerking kan leiden tot onnodige
risico’s voor mens en milieu.

toename van PFAS in de leefomgeving
waren te groot. In juni 2023
concludeerde de ILT na onderzoek en
het ontvangen van nieuwe informatie
dat er geen grond meer is om
transporten van PFAS-houdend afval
naar deze verwerker tegen te houden.

Voor de verwerking van PFAS-afval is
Nederland grotendeels afhankelijk van
verwerkers in het buitenland, en
daarmee van internationaal
afvaltransport. Voor die transporten
verleent de ILT vergunningen. En de
ILT ziet toe op de naleving daarvan op
basis van de Europese Verordening
Overbrenging Afvalstoffen (EVOA).

Door dit onderzoek naar PFAS-afval
kreeg de ILT inzicht in de verwerking
van PFAS-afval bij deze en andere
afvalverwerkers in Europa. Ook bleek
dat de huidige regelgeving
onvoldoende is om verspreiding van
PFAS via afval naar het milieu te
voorkomen. De ILT signaleert dat:

In oktober 2022 besloot de ILT na
meerdere signalen over onjuiste
verwerking van PFAS-afval bij een
afvalverwerker uit voorzorg
transporten naar deze verwerker
tegen te houden. De risico’s voor
mens en milieu van een mogelijke

-

Er beperkt zicht is op PFAS in afval.
Er geen garantie is op de volledige
vernietiging van PFAS in afval.
Normen voor de verwerking van
PFAS in afval in veel gevallen
ontbreken, waardoor handelen uit
voorzorg onvoldoende mogelijk is.

Pagina 1 van 4

Beperkt zicht op PFAS-afval
Er is geen volledig zicht op binnen- en
buitenlandse afvalstromen met PFAS.
Dat komt omdat er geen wettelijke
definitie is voor PFAS-afval. Niet al het
afval dat PFAS bevat is daarom als
zodanig aangemerkt. PFAS kunnen
zich via afval zo ongecontroleerd
verspreiden.
Sinds 2020 is het zicht op PFAS in
afval door de Tijdelijke uitvoeringslijn
PFAS en EVOA iets verbeterd. Deze
uitvoeringslijn verduidelijkt wat PFASverdacht afval is: baggerspecie,
grond, zuiveringsslib en afvalstoffen
afkomstig van primaire producenten
en bedrijfsmatige gebruikers.
Echter is het zicht op PFAS in afval in
de praktijk afhankelijk van gegevens
die de vergunningaanvrager levert.
Alleen voor grond en baggerspecie is
geregeld op welke soorten PFAS
geanalyseerd moet worden. Terwijl in
bijvoorbeeld afvalstromen met papier,
textiel en blusschuimen ook relatief
vaak PFAS voorkomen.
In wet- en regelgeving is behalve voor
grond en baggerspecie niet vastgelegd
hoe en op welke PFAS afvalstromen
geanalyseerd moeten worden. Daarom
kan hier geen specifieke analyse voor
worden opgevraagd, maar moeten de
door vergunningaanvragers gedeelde
gegevens worden geaccepteerd. PFAS
in afval kan daardoor uit beeld blijven.
EVOA geen garantie voor
vernietiging van PFAS in afval
Als PFAS in afval wel in beeld is, dan is
Nederland grotendeels afhankelijk van
buitenlandse afvalverwerkers. In
Nederland is onvoldoende capaciteit
om al het eigen PFAS-afval te

verwerken, Nederland beschikt
bijvoorbeeld niet over een
draaitrommeloven. Dit type oven
wordt gezien als goede techniek voor
de vernietiging van PFAS-afval.
Uit de EVOA volgt hoe EU-lidstaten om
moeten gaan met afvaltransporten.
Dit heeft als doel om het milieu
optimaal te beschermen: “Hoofddoel
en belangrijkste onderdeel van deze
verordening is de bescherming van
het milieu; de effecten van de
verordening op de internationale
handel zijn van bijkomend belang.”
(Verordening (EG) Nr. 1013/2006).
Aan dit doel kan bij de EVOAvergunningverlening onvoldoende
invulling worden geven. Er is nu te
weinig grip op mogelijk ongewenste
emissies en lozingen via de
verwerking van Nederlands PFAS-afval
in het buitenland. Dit komt omdat
Europese normen voor veel PFAS en
afvalstromen ontbreken, en specifieke
technieken dus niet (uit voorzorg)
kunnen worden afgedwongen.
Zonder normen kunnen aan de
verwerking van PFAS-afval in andere
landen geen aanvullende eisen worden
gesteld via EVOA-vergunningen. Dat
kan leiden tot ongewenste PFASemissies en -lozingen naar de lucht en
het water bij verwerking, en dus tot
verspreiding van PFAS naar het milieu.
Milieuvervuiling stopt niet bij de grens.
Dit heeft daarom ook negatieve
gevolgen voor de Nederlandse
leefomgeving.

Pagina 2 van 4

Normen voor verwerking ontbreken
Voor veel PFAS zijn geen normen en is
niets geregeld voor de verwerking van
afval met PFAS. EU-breed regelen de
Richtlijn industriële emissies en
andere regelgeving (Persistent
Organic Pollutants-verordening,
Europese afvalstoffenlijst) dit maar
voor een beperkte lijst PFAS.
Nationaal geldt dit ook voor het
Landelijk afvalbeheerplan (LAP3).
Voortschrijdend inzicht over de risico’s
van bekende en nieuwe PFAS is hier
(nog) niet in opgenomen. Daardoor
kan het toepassen van wenselijke
technieken om afval te verwerken nu
onvoldoende worden afgedwongen in
EVOA-vergunningen.
Handelen uit voorzorg onvoldoende
mogelijk
PFAS breken slecht af (persistent), en
zijn vaak ook schadelijk (toxisch),
verspreiden makkelijk (mobiel) en/of
hopen zich op in mens en milieu (bioaccumulerend). Voor de bescherming
van mens en milieu is het volgens de
OVV wenselijk om uit voorzorg te
kunnen handelen bij het afgeven van
vergunningen voor persistente stoffen.
Voor afval is het uitgangspunt dat de
eigenaar verantwoordelijk is voor een
goede afvalverwerking. Daar hoort bij
dat zorgvuldig onderzocht wordt welke
stoffen afvalstromen bevatten (en dit
wordt gemeld) en wat maatschappelijk
verantwoorde werkingsmethoden zijn.
Als bedrijven onvoldoende invulling
aan hun verantwoordelijkheid geven,
is het wenselijk om uit voorzorg te
kunnen handelen door transporten
niet te vergunnen. Transporten

zouden alleen doorgang moeten
vinden als bedrijven aantonen dat het
transport en de verwerking daarna
niet tot milieurisico’s leiden.
Dit is in de EVOA nu omgedraaid:
transporten van PFAS-afval vinden
doorgang zolang de overheid niet
onomstotelijk kan aantonen dat ze tot
milieurisico’s leiden. Zonder normen
en volledige informatie (waarvoor de
ILT deels afhankelijk is van de
verwerker en het ontvangende land)
kan dit niet. Twijfels beschouwt de
rechter niet als reden om een
transport te weigeren.
Conclusie
Via de EVOA kan de ongecontroleerde
verspreiding van PFAS via Nederlands
afval in internationale afvalketens niet
worden voorkomen. Dit leidt tot
risico’s voor mens en milieu en dat is
een probleem: Nederland is voor de
verwerking van PFAS-afval afhankelijk
van het buitenland. En PFAS zijn ook
na een (verwacht) verbod nog
decennia in afvalketens aanwezig.
Het gebrek aan grip beperkt zich niet
tot Nederland. Daarom agendeert de
ILT dit signaal in de samenwerking
met Europese EVOAvergunningverleners. Daarnaast
vergroot de ILT haar zicht op PFAS(afval) door de grootste Nederlandse
gebruikers en hun (afval)ketens zo
veel mogelijk in kaart te brengen.
Maar voor echt grip op PFAS in afval
zijn definities, normen en ruimte om
effectief uit voorzorg te handelen
nodig.

Pagina 3 van 4

Dit is een publicatie van Inspectie Leefomgeving en Transport | Postbus 16191 | 2500 BD Den Haag |
088 489 00 00 | www.ilent.nl | @InspectieLenT
De Inspectie Leefomgeving en Transport werkt aan veiligheid, vertrouwen en duurzaamheid in
transport, infrastructuur, milieu en wonen.

Pagina 4 van 4