Heeft de inzet van een vakleerkracht invloed op de kwaliteit van het bewegingsonderwijs en
daardoor op de ontwikkeling van de leerlingen?
Stand van zaken inzet vakleerkrachten voor bewegingsonderwijs
In het schooljaar 2020/2021 werd op drie kwart (77%) van de basisscholen een vakleerkracht voor
bewegingsonderwijs ingezet in groep 3-8, waarvan een derde (33%) in combinatie met een
groepsleerkracht1 1. Dit houdt in de praktijk in, dat een deel van de lessen wordt verzorgd door de
vakleerkracht en het andere deel door de bevoegde groepsleerkracht.
Beweegvaardigheden leerlingen
In het schooljaar 2016/2017 bleek uit een groot landelijk onderzoek dat de totale
bewegingsvaardigheid2 van leerlingen in groep 8 hoger was in klassen waar een vakleerkracht
bewegingsonderwijs verzorgde dan in klassen waar een groepsleerkracht werd ingezet2. Ander
onderzoek bevestigt dit beeld3. Mogelijke verklaringen voor deze gevonden verschillen zijn dat
vakleerkrachten over gespecialiseerdere kennis van bewegen en bredere beweegontwikkeling
beschikken4. Daarnaast blijken vakleerkrachten in vergelijking met groepsleerkrachten meer tijd te
besteden aan mogelijkheden om beweegvaardigheden te verbeteren 5,6,7.
Kwaliteit van het bewegingsonderwijs
Schoolleiders beoordelen de algehele kwaliteit van het bewegingsonderwijs aanzienlijk hoger als het
door een vakleerkracht wordt gegeven (rapportcijfer 7.9) dan door een groepsleerkracht
(rapportcijfer 7.0)1.
Volgens schoolleiders zijn vakleerkrachten meer bekwaam om gedegen invulling te geven aan het
bewegingsonderwijs dan groepsleerkrachten, met name door zaken zoals persoonlijke begeleiding
en variatie7, bijvoorbeeld passende ondersteuning bieden aan leerlingen met een extra
ondersteuningsbehoefte1. Zo wordt op scholen met vakleerkrachten vaker Motorische Remedial
Teaching ingezet voor leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften dan op scholen met alleen
groepsleerkrachten. Scholen waar geen vakleerkracht wordt ingezet, werken minder vaak met een
jaarplan voor bewegingsonderwijs en maken minder gebruik van leerlingvolgsystemen of motorische
testen om de vorderingen van leerlingen bij te houden1.
Scholen die alleen met groepsleerkrachten werken geven aan minder vaak een veilige sport- en
beweegomgeving tijdens het bewegingsonderwijs te bieden dan scholen met alleen vakleerkrachten.
Zij hebben daarnaast minder vaak huis- en gedragsregels om de veiligheid in het bewegingsonderwijs
te borgen8.
Buiten het bewegingsonderwijs
Ook buiten de lessen bewegingsonderwijs is een vakleerkracht van meerwaarde voor de basisschool.
De meeste vakleerkrachten (81%) zijn ook betrokken bij andere sport- en beweegactiviteiten op
school, zoals sportdagen en activiteiten tijdens de pauze, en kunnen zij bijvoorbeeld verbindingen
maken met lokale sportverenigingen1. Vakleerkrachten zijn meer bekwaam om ervoor te zorgen dat
kinderen ook buiten het bewegingsonderwijs aan sporten en bewegen doen7.
Bovendien kan de inzet van een vakleerkracht werkdruk wegnemen bij een groepsleerkracht, omdat
tijd die vrijkomt aan andere taken kan worden besteed, maar ook vanwege de stress die het
voorbereiden en geven van bewegingsonderwijs door groepsleerkrachten kan worden ervaren1,4.
Belemmeringen voor scholen
Ruim de helft (55%) van de schoolleiders wil meer vakleerkrachten voor bewegingsonderwijs
inzetten, met name schoolleiders van scholen waar nu alleen groepsleerkrachten het
bewegingsonderwijs verzorgen (71%). Drie kwart van de schoolleiders ervaart echter belemmeringen
om de wensen voor bewegingsonderwijs te realiseren (77%), waaronder te weinig bevoegde
leerkrachten (22%) en het onvoldoende kunnen inzetten van een vakleerkracht (20%)1. Op dit
moment voert het Mulier Instituut in samenwerking met de KVLO een verdiepend onderzoek uit naar

de mogelijkheden om voldoende vakleerkrachten in het primair onderwijs te kunnen realiseren die
voor de wettelijke verplichting van het geven van 2 lesuren bewegingsonderwijs per week essentieel
is.
Literatuurlijst
1Slot-Heijs, J.J., Vrieswijk, S., & Lucassen, J.M.H. (2021). Bewegingsonderwijs en sport in het primair
onderwijs, 2-meting. Utrecht: Mulier Instituut.
2Inspectie van het Onderwijs (2018). Peil.Bewegingsonderwijs – Einde basis- en speciaal onderwijs
2016/2017. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
3Kok, de. T., Kann, van, D., Adank, A., Vos, S. (2019). Effect vakdocent LO in BO op motorische
ontwikkeling leerlingen (SALTO 2). Zeist: LO magazine 107.
4Overtoom, S., Slot-Heijs, J.J. Lucassen, J.M.H. (2017). De winst van vakleerkrachten voor
bewegingsonderwijs op Helmondse scholen. Utrecht: Mulier Instituut.
5Constantinides, P., Montalvo, R., & Silverman, S. (2013). Teaching processes in elementary physical
education classes taught by specialists and nonspecialists. Teaching and Teacher Education, 36, 68–
76.
6Dyson, B. (2014). Quality physical education: A commentary on effective physical education
teaching. Research Quarterly for Exercise and Sport, 85, 144-152.
7 Straatmeijer, J. (2018). Effecten meer en beter bewegingsonderwijs. Amsterdam: Regioplan.
8 Brouwer, L., Slot-Heijs, J.J., Lucassen, J.M.H., Collard, D.C.M. (2018). Veiligheid in het
bewegingsonderwijs: factsheet 2018/12. Utrecht: Mulier Instituut.