Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1467
Vragen van het lid El Fassed (GroenLinks) aan de staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over online privacy (ingezonden 17 november 2011).
Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
8 februari 2012) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012,
nr. 930.
Vraag 1
Kent u de berichten dat de rechtbank van de Amerikaanse staat Virginia heeft
geoordeeld dat de privégegevens van drie twitteraars gebruikt mogen
worden in het Wikileaksonderzoek?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Onder welke rechtstitel vorderen politie- en Justitiefunctionarissen thans
gegevens van (bijvoorbeeld) aanbieders van social media diensten, zoals
Twitter en Facebook? Gebeurt dat met of buiten medeweten van betrokkenen? Welke vormen van rechtsbescherming gelden in dit soort gevallen voor
betrokkenen en/of verdachten?
Antwoord 2
Met betrekking tot de rechtstitel voor het vorderen van gegevens van
aanbieders van sociale media is een drietal onderscheiden te maken. In de
eerste plaats het onderscheid naar het soort gegevens waarop de vordering
betrekking heeft (identificerende gegevens, verkeers- en overige gegevens en
gegevens omtrent de inhoud van communicatie). In de tweede plaats het
onderscheid tussen aanbieders in de zin van artikel 126la van het Wetboek
van Strafvordering en andere, niet zijnde 126la-aanbieders. In de derde plaats
is relevant of de gegevens waarop de vordering betrekking heeft reeds zijn
verwerkt op het moment dat de vordering wordt gedaan, of dat de vordering
ziet op gegevens die worden verwerkt ná het moment dat de vordering wordt
gedaan (toekomstige gegevens). Deze onderscheiden liggen ten grondslag
aan het systeem van bevoegdheden zoals dat is neergelegd in de artikelen
1

ah-tk-20112012-1467
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

«Privacy loses in Twitter/Wikileaks Records Battle», www.eff.org 10 november 2011 en
«Judge Rules Feds Can Have WikiLeaks Associates» Twitter Data», www.wired.com/
threatlevel/2011/11/wikileaks-twitter-ruling, 10 november 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

126n tot en met 126ni van het Wetboek van Strafvordering. In titel V van boek
1 van het Wetboek van strafvordering zijn gelijkluidende bepalingen
opgenomen ten aanzien van onderzoek naar het beramen of plegen van
ernstige misdrijven in georganiseerd verband.
Wat betreft de rechtsbescherming is van belang dat op grond van artikel
126aa van het Wetboek van strafvordering de betrokkene in kennis dient te
worden gesteld van de toepassing van de bevoegdheden tot het vorderen
van gegevens, zoals hiervoor beschreven. Dit is de notificatieplicht. Belanghebbenden kunnen op grond van artikel 552a van het Wetboek van strafvordering klagen over het vorderen van gegevens en de kennisneming of het
gebruik van de gevorderde gegevens. Daarbij kan worden gevorderd dat die
gegevens worden vernietigd. Tevens kan de rechtmatigheid van de vordering
van gegevens aan de orde worden gesteld bij de behandeling ter zitting van
de onderliggende strafzaak.
Vraag 3
In hoeverre besteedt de cyber security strategie aandacht aan de bescherming van de rechtspositie en de privacy van gebruikers?
Antwoord 3
De cyber security strategie is niet specifiek gericht op (gebruikers van) sociale
media, maar beschrijft enkele algemene hoofdlijnen voor actie waardoor ook
het gebruik van sociale media veiliger en betrouwbaarder wordt. Dit begint
bij de eigen verantwoordelijkheid van de aanbieders van sociale media, die
zelf passende maatregelen nemen om hun systemen te beveiligen tegen
ongeoorloofd gebruik. Verder is de actielijn die gericht is op het intensiveren
van de opsporing en vervolging van cybercrime van belang voor gebruikers
van sociale media. Voor een gedetailleerde uitwerking hiervan verwijs ik u
naar het juridisch kader cyber security, dat ik uw Kamer op 23 december 2011
heb doen toekomen (Kamerstukken II, vergaderjaar 2011–2012, 26 643,
nr. 220). De rechtswaarborgen voor gebruikers van sociale media bij het
afluisteren van vertrouwelijke communicatie of het vorderen van gegevens
door opsporingsinstanties, zoals uiteengezet in het antwoord op vraag 2, zijn
naar mijn mening toereikend en maken geen onderdeel uit van de cyber
security strategie.
Vraag 4
Hoe vaak is in respectievelijk. 2009, 2010 en 2011 (tot nu toe) door politie en
Justitie de medewerking gevorderd van social media aanbieders, zoals
Twitter, Hyves en Facebook, ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek? In
hoeveel gevallen betrof het verdachten en niet-verdachten? In hoeveel
gevallen is uiteindelijk gemeld dat men voorwerp van onderzoek is
(geweest)? In hoeverre is in al deze gevallen sprake geweest van rechterlijke
controle op het gebruik en de verwerking van gegevens die bij aanbieders
van social media diensten zijn opgevraagd?
Antwoord 4
De Unit Landelijke Interceptie (ULI) van het Korps Landelijke Politiediensten
(KLPD) registreert de gegevensvorderingen bij aanbieders van telecom- en
internetdiensten. Uw Kamer is voor het laatst over deze cijfers geïnformeerd
in het jaarverslag van het Ministerie van Veiligheid en Justitie d.d. 18 mei
2011 (TK 2010–2011, 32 710 VI, nr. 2. Dit overzicht maakt geen onderscheid
naar aanbieder van de dienst. De korpschef van het KLPD en de voorzitter
van het College van procureurs-generaal hebben mij laten weten dat het
belang van opsporing en vervolging zich verzet tegen het maken van een
verdere uitsplitsing zoals door u gevraagd.
De registratie van ULI omvat niet de status van betrokkene (wel of geen
verdachte) en ook niet de notificatie. Het Openbaar Ministerie registreert niet
hoe vaak de rechtmatigheid van een vordering bij de behandeling van de
strafzaak is betwist of een klacht op grond van artikel 552a Sv is ingediend.
Vraag 5
Hoe heeft IJsland haar rechtsregime ten aanzien van de bescherming van de
rechtspositie van internetgebruikers geregeld? In hoeverre wijkt het IJslandse
rechtsregime af van het Nederlandse en bent u bereid te onderzoeken of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Nederlandse rechtsregime aangepast moet worden om gebruikers beter te
beschermen tegen ongeoorloofde privacyaantastingen?
Antwoord 5
In diverse media is in juni vorig jaar aandacht geweest voor de aanpassing
van diverse IJslandse wetten waardoor in dat land journalisten, hun bronnen
en hun uitgevers een verregaande mate van bescherming zullen genieten
tegen zowel civiele procedures als tegen het vorderen van gegevens door
opsporingsinstanties in binnen- en buitenland. Ik beschik niet over de nodige
kennis over de IJslandse situatie om een goede vergelijking met de Nederlandse wetgeving terzake te maken. Bovendien is het niet aan mij om een
inhoudelijk oordeel uit te spreken over de wetgeving van een vreemde staat.
Ik meen dat de Nederlandse wetgeving, waaronder begrepen het Wetboek
van strafvordering, een evenwichtig stelsel is, waarin de noodzakelijke
inbreuken op de persoonlijke levenssfeer met adequate waarborgen zijn
omkleed en dat daarop goed toezicht wordt gehouden door de rechter. Ik zie
geen noodzaak voor een fundamentele herziening van dit stelsel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3