Hirsch Ballin
Minister Hirsch Ballin: Dan heb ik nog de punten liggen
die door mevrouw Karabulut onder de aandacht zijn
gebracht. Ik ben het uiteraard eens met wat zij zei over
wangedrag dat niet acceptabel is. Ik ben hier mijn
bijdrage in eerste termijn ook mee begonnen. Daar zijn
wij het dus over eens.
Het onderwerp vacatures bij de politie is aan de orde
geweest bij het wetgevingsoverleg dat mijn collega van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, samen met
mij, onlangs met de Kamer heeft gevoerd. Ik verwijs naar
de antwoorden die in dit wetgevingsoverleg zijn
gegeven. Wat de scholen en de wijken betreft, is het
kabinet het zeer eens met mevrouw Karabulut. Goede
scholing is een cruciale factor in de preventie van
problemen. Ik heb zojuist melding gemaakt van de
aanpak van jongeren die problemen veroorzaken. De
aanpak omvat zowel bestraffend optreden als preventie.
Een goede scholing is een belangrijk onderdeel van die
aanpak, evenals het reageren op schooluitval, spijbelen
en andere tekenen dat er iets misgaat.

komt niet terecht in de snelrechtprocedure om de reden
die ik in eerste termijn al heb genoemd. Het OM zal
binnenkort een beslissing nemen over wat er moet
gebeuren met de verdachte.
Wat de inleidende opmerking van mevrouw Karabulut
betreft, merk ik op dat ik geen moment heb geaarzeld
om ons aller beleid, ook op de onderwerpen die primair
door mijn collega’s worden behartigd, te verwoorden.
Het overleg over de politie bijvoorbeeld heb ik met mijn
collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
gevoerd tijdens het wetgevingsoverleg. Wij staan daar
samen voor en dat geldt voor het kabinetsbeleid als
geheel.

Mevrouw Karabulut (SP): Ik begin met het laatste punt.
Natuurlijk zijn wij het eens over goede scholing en
bestrijding van schooluitval. Nu wil het geval dat ik juist
in die buurt een jongen tegenkwam die op zoek was naar
een school, maar die door niemand werd geholpen. Ik
sprak over de segregatie, over het feit dat in Nederland
meer en meer buurten en wijken steeds zwarter worden.
De mensen gaan daar steeds meer apart van elkaar
leven. Juist in die wijken worden kansarme mensen bij
elkaar gepropt en dat leidt tot een vicieuze cirkel. De
kinderen uit die wijken gaan naar zwarte scholen, zodat
alle kwetsbare kinderen bij elkaar zitten. Wanneer gaat
het kabinet na 30 jaar falend integratiebeleid nu eens iets
doen aan die segregatie, zodat integratie ook echt
mogelijk wordt?

Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Vaststelling van de
begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het
jaar 2009 (31700-VII);
- het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2009
(31700-B);
- het wetsvoorstel Vaststelling van de
begrotingsstaat van het provinciefonds voor het
jaar 2009 (31700-C).

Minister Hirsch Ballin: Ik onderken uiteraard het
probleem dat zich voordoet met de scholen. Dat doen de
hiervoor verantwoordelijke collega’s uiteraard minstens
zozeer. Het is een goede zaak om dit punt te bespreken
bij de onderwijsbegroting of bij andere discussies die
zich daarvoor lenen, bijvoorbeeld met de nieuwe
minister voor Wonen, Wijken en Integratie. Ik heb de wijk
waar deze problemen zich hebben voorgedaan onlangs
nog bezocht. Het is waar dat er een eenzijdige
bevolkingssamenstelling is wat achtergrond betreft.
Uiteraard zie je dat terug in de wijkscholen. Gelukkig zijn
er ook bemoedigende tegenvoorbeelden, ook in andere
wijken. Ik ben van mening dat het goed is, het gesprek
daarover bij een andere gelegenheid te vervolgen. Het
onderwerp dat nu bij de interpellatie aan de orde is,
raakt de betrokkenheid van het onderwijs bij de
veiligheidshuizen. Het beleid als zodanig moet worden
besproken met de collega’s die het kabinetsbeleid op dit
punt uitdragen.

De heer Van Raak (SP): Paul Schaap schreef in 2001 een
zwartboek over de onveiligheid van de kernreactor in
Putten. Deze klokkenluider werd ontslagen en kwam in
financiële problemen. Op 10 november vertelde de
minister dat de problemen van deze klokkenluider waren
opgelost. De dag erop al verklaarde Schaap zelf dat
hiervan geen sprake was. Dit is symptomatisch. In de
wereld van de ministeries zijn problemen opgelost, maar
in de echte wereld blijven ze voortbestaan. Ad Bos
bracht grootschalige fraude in de bouwwereld aan het
licht. Fred Spijkers waarschuwde ons voor leugens over
ondeugdelijke mijnen bij defensie. Deze en andere
klokkenluiders zijn tragische iconen van een onfatsoenlijke overheid. In mei beloofde de minister de problemen
op te lossen. Nu sta ik hier opnieuw. Hoe lang moet deze
schande nog voortduren? Waarom heeft de regering niet
het fatsoen om deze problemen op te lossen?
De SP wil mensen die maatschappelijke misstanden
melden, helpen met een fonds dat klokkenluiders
ondersteunt en een instituut dat klokkenluiders inhoudelijk bijstaat. De minister wil hier uitvoering aan geven
door een onafhankelijk meldpunt, zo heb ik begrepen.
Bedoelen wij hetzelfde? Wordt dit meldpunt de arm die
de samenleving om de schouder van de klokkenluiders
legt? Gaat het meldpunt van de minister beoordelen of
iemand een klokkenluider is en deze persoon helpen in
de vaak lange en eenzame strijd tegen de overheidsbureaucratie? De minister heeft mijn voorstel voor een
klokkenluidersfonds deels uitgevoerd. Er komt een fonds

Mevrouw Karabulut (SP): Dit is nu precies het probleem. Voor de vacatures bij de politie verwijst de
minister naar de ene collega en voor de segregatie
verwijst hij naar een andere collega. Er blijft nog één
vraag voor de minister liggen. Wat doet het OM met de
jongen die wel is geverbaliseerd?
Minister Hirsch Ballin: Daar is het OM nog mee bezig.
De zaak krijgt de normale behandeling die nodig is en

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de minister voor zijn bondige
beantwoording. Stemmingen over de moties zijn
volgende week dinsdag.

De algemene beraadslaging wordt geopend.
©

19 november 2008
TK 26

26-2186

Van Raak
van € 250.000 voor geleden financieel nadeel voor
rijksambtenaren en politieagenten. Dit fonds moet
voorkomen dat klokkenluiders om financiële redenen
misstanden niet melden, bijvoorbeeld vanwege de
juridische kosten. Maar dit fonds heeft daarnaast ook een
symbolische functie. Wij laten mensen zien dat wij klaar
staan om ze te helpen. Dit fonds moet enige substantie
hebben en gaan gelden voor alle Nederlanders die
misstanden melden. Daarom wil ik dit bedrag verhogen
met 2 mln.
Klokkenluiders hebben geen arbeidsconflict. Het is wat
ons betreft dan ook onbespreekbaar dat een klokkenluidersinstituut in handen komt van werkgevers- of
werknemersorganisaties. Klokkenluiders dienen het
algemeen belang. Ze melden milieuverontreiniging en
onveiligheid, fraude en corruptie, of het bewust
achterhouden van informatie. Het klokkenluidersinstituut
moet worden ondergebracht bij een instituut dat het
algemeen belang behartigt, bijvoorbeeld de Nationale
Ombudsman of een vergelijkbare organisatie. Kan de
minister toezeggen dat het klokkenluidersinstituut wordt
ondergebracht bij een instituut dat het algemeen belang
dient?
Bij haar aantreden hoopten wij op een daadkrachtige
minister, een soort burgemeester van Nederland, die
praktische problemen oplost. Wij zijn nu ongeveer
halverwege. Kan de minister deze verwachtingen
waarmaken? Laten wij eens wat zaken op een rij zetten.
De regering slaagt er niet in om de samenwerking tussen
overheden te verbeteren. In deze kredietcrisis blijken
regering, provincies en gemeenten niet in staat om
gezamenlijk de honderden miljoenen verdwenen euro’s
aan spaargeld terug te krijgen. Zie minister van Financiën
Bos en commissaris van de koningin Borghouts. Zie hoe
heel Nederland bij het tv-programma Pauw en Witteman
kon meebeleven hoe dit komische duo Bo en Bo elkaar
in de haren vloog. Hier zagen wij het stuitende onvermogen van bestuurders om de belangen van spaarders en
belastingbetalers te behartigen. Hoe gaat de regering de
samenwerking tussen de overheden fatsoeneren?
De minister wil discriminatie aanpakken, maar de
registratie van racisme en discriminatie is naar onze
opvatting onvoldoende. Bij het Landelijk ExpertiseCentrum Diversiteit is hiervoor welgeteld één persoon
beschikbaar. De SP-fractie wil een speciale taakgroep
oprichten die agenten kan leren hoe zij kunnen omgaan
met discriminatie. Deze taakgroep kan ook discriminatie
van specifieke bevolkingsgroepen uitlichten, van Roma
en Sinti bijvoorbeeld. De SP-fractie wil voor deze
taakgroep bij het Landelijk Expertisecentrum Diversiteit
€ 500.000 beschikbaar stellen.
De minister van Justitie komt bij de behandeling van
de Voorjaarsnota met aanvullend beleid tegen eergerelateerd geweld. Wij zullen dan met voorstellen
komen om de aanpak van deze vorm van geweld een
vaste plek te geven in de politieorganisatie.
Dat breng mij bij bezuinigingen op de politie. Bij de
korpsen dreigen nu al reusachtige tekorten. De minister
wil daar bovenop nog 100 mln. bezuinigen. Hoe zij dat
gaat doen, weet zij niet. Dat moet de politie maar zelf
zien op te lossen. Ondernemingsraden, vakbonden,
korpsleiding, iedereen roept dat deze bezuinigingen
duizenden agenten hun baan kunnen kosten. Deze
bezuinigingen zullen ook ten koste gaan van de
veiligheid op straat. Nu zien wij al dat vacatures niet
worden ingevuld om tekorten te dekken. De Nederlandse

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

Politiebond zegt dat de politie op crepeersterkte is, en ik
hoor minister Klink zeggen dat de politie het rookverbod
maar moet gaan handhaven. Er worden veel eisen
gesteld én er moet worden bezuinigd. Dat gaat niet
samen. De SP-fractie vindt dan ook dat nu bezuinigen
onverantwoord is. Zij heeft eerder een motie ingediend
om die bezuinigingen ongedaan te maken.
Vanuit de coulissen roept de minister nog wel dat de
politie efficiënter en goedkoper moet gaan werken. Maar
hoe de politie dit moet doen, horen wij opnieuw niet.
Enkele jaren terug is de voorziening tot samenwerking
Politie Nederland in het leven geroepen. Bijna 3000
mensen moeten de politie in Nederland efficiënter en
goedkoper maken. Uit een intern rapport dat op verzoek
van de SP-fractie openbaar is geworden, blijkt dat deze
organisatie een puinhoop is. Er wordt 155 mln. per jaar
weggegooid aan veel te dure externen. Daarbij worden
massaal regels overtreden en lijkt er sprake van
vriendjespolitiek. De minister zei dat zij ″not amused″
was. Dat ben ik ook niet, maar dan moet zij wel
aanpakken en ingrijpen. Is de minister bereid om in te
grijpen bij de voorziening tot samenwerking Politie
Nederland, bijvoorbeeld door de organisatie onder
curatele te stellen?
Alleen al bij de rijksoverheid wordt er voor 1,2 mld.
aan externen ingehuurd. Bij provincies en gemeenten is
het niet beter. Zelfs bij deelraden in Amsterdam zien wij
al dat er mensen worden ingehuurd voor € 1200 per dag
om een simpel rapportje te schrijven. Volgend jaar zullen
de uitgaven hiervoor misschien nog stijgen. Het gaat
daarbij om mensen die even financieel binnenlopen en
daarna weer vertrekken en niet zelden een puinhoop
achterlaten. Ik heb de minister gevraagd hoe het komt
dat er zoveel dure externen bij de overheid werken.
Waarom kunnen overheden niet zelf leren en waarom
kunnen zij niet zelf mensen opleiden? Het antwoord op
die vraag heb ik nog steeds niet gekregen. Ik wil cijfers
over de inhuur van dure externen bij alle overheden en
alle publieke en semipublieke diensten. Ik wil dat er
maatregelen worden genomen om deze ziekte aan te
pakken.
De minister wil de huidige situatie stabiliseren. Dat kan
echter niet, want de inhuur van dure externen is
geëxplodeerd met tientallen procenten per jaar. Het huis
is geëxplodeerd. Je kunt dan niet zeggen: goh, het is hier
fijn wonen. Nee, dan moet je puinruimen. Waarom
steunt de minister het voorstel van de SP-fractie niet om
de inhuur van externen bij de rijksdienst volgend jaar
met 10% te verminderen? Wij nemen aan dat er ook bij
Defensie, Justitie en VWS sprake zal zijn van een
vermindering.
Deze minister komt ook met slechte compromissen,
bijvoorbeeld bij de aanpak van topinkomens. Gaan wij
die nu wel aanpakken of niet? De conclusie luidt: soms.
Bij woningcorporaties, zorginstellingen, het openbaar
vervoer en publieke diensten lopen managers weg met
tonnen. De minister wil met deze graaiers een gedragscode afspreken. Deze ″geldjunkies″ moeten hun eigen
afkickregime gaan samenstellen. Dat gaat natuurlijk niet
lukken. Is de minister het met mij eens dat je niet kunt
onderhandelen met verslaafden, maar dat je duidelijke
normen voor hen moet stellen?
In de publieke sector wil de minister wel een
maximum stellen: in deze sector mag niemand meer
verdienen dan de minister-president, maar zelfs bij de

19 november 2008
TK 26

26-2187

Van Raak
waterschappen halen managers tonnen op. Hoe gaat de
minister het graaien bij de waterschappen aanpakken?
De minister geeft soms een vreemde voorstelling van
zaken. Het principe luidt dat niemand in de publieke
sector meer mag verdienen dan de minister-president.
Toch stelt de minister een Balkenendenorm voor die 30%
hoger ligt dan het inkomen van Jan Peter Balkenende.
Kan de minister uitleggen dat iemand 30% meer verdient
dan de minister-president, en toch minder verdient dan
Jan Peter Balkenende? Is hier sprake van volksverlakkerij? Sinds ik Kamerlid ben, ligt er al een voorstel om de
inkomens van ministers met 10% te verhogen. De
behandeling van dit wetsvoorstel wordt voortdurend
uitgesteld. Dat kan ik begrijpen. Ook ik zou mij ervoor
schamen dat ik hierover überhaupt zou moeten praten.
De PvdA liet op 30 oktober bij RTL Nieuws weten dat het
niet is uit te leggen als ministers er volgend jaar meer bij
krijgen dan gewone mensen. Daarvoor dank ik de PvdA.
Mooi zo! Is deze verhoging van het inkomen van
ministers met 10% nu eindelijk definitief van de baan?
De informatietechnologie bij de overheid is een groot
probleem. Er worden ICT-toepassingen ontwikkeld die
nooit gebruikt worden omdat mensen er niet mee
kunnen werken of omdat de juiste informatie er niet in
kan of er niet meer uitkomt. De SP-fractie wil dat het
budget en de einddatum van ICT-projecten worden
vastgelegd. Aanbestedingen moeten beter worden
afgestemd op het actieplan Nederland Open in Verbinding. Er moet niet meer toegeschreven worden naar een
bepaald bedrijf of een bepaald softwareprogramma zodat
er altijd Microsoft uitkomt. Hoeveel externen werken bij
de ministeries aan ICT-gerelateerde projecten of aan
onderhoud? Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat de
overheid bij ICT-projecten zo open mogelijk aanbesteedt?
Uit de accessibilitymonitor blijkt dat de meeste
websites van provincies en gemeenten niet verbeterd
zijn. Slechts 5% voldoet aan de minimale eisen. Er wordt
geadviseerd om de staatssecretaris één maal per jaar te
laten rapporteren over de toegankelijkheid en de kwaliteit
van alle overheidssites. Is de staatssecretaris bereid om
dit te doen?
Deze minister koestert het beeld van een daadkrachtige burgemeester van Nederland die problemen
praktisch aanpakt: de klokkenluiders, de samenwerking
tussen overheden, de aanpak van discriminatie, de
bezuinigingen op de politie, de inhuur van externen, de
bestrijding van topinkomens en de informatievoorziening
van de overheid. Als ik kijk naar twee jaar Ter Horst, zie
ik geen daadkracht. Ik zie zo langzamerhand een politieke
crisis.
Nu wij het over crisissen hebben: de minister heeft
voor alle Nederlanders een crisispakketje samengesteld.
Er zit een radiootje in, een zaklamp, waxinelichtjes,
watervaste lucifers, een vlaggetje en een fluitje.
Ambtenaren krijgen het pakketje gratis, maar de rest van
Nederland moet er € 72 voor betalen. Het kan toch niet
de bedoeling zijn dat na een ramp in Nederland alleen de
ambtenaren overblijven? Stel dat dit wonderpakketje van
Ter Horst werkelijk helpt bij een crisis – laten wij dat niet
van tevoren uitsluiten – waarom krijgen dan niet alle
Nederlanders dit wonderpakketje thuisgestuurd?
Ik zag dat de minister een ferme mediacampagne is
gestart. Voor overheidspropaganda lijkt geld nooit een
probleem. Er zijn ongetwijfeld weer allerlei dure bureaus
en externen ingehuurd voor advies, ontwikkeling van
vlaggetjes en fluitjes en communicatie; ik heb de

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

radiospotjes gehoord. Hoeveel heeft deze ″denk
vooruit″-campagne in totaal gekost? Ik heb een heel
eenvoudig en goedkoop crisispakketje voor de minister:
zij heeft een flinke bijl nodig. De komende twee jaar
moet zij knopen doorhakken. Ik wil die bijl graag aan de
minister ter beschikking stellen en ik zal hem bij het
ministerie laten bezorgen. Zo kan zij de komende twee
jaar eindelijk alle knopen doorhakken die ik heb
genoemd. Nu zie ik alleen maar verschillende ministers
aan uiteinden trekken en dan wordt de knoop alleen
maar vaster; dat weet de minister ook.
Ik kijk uit naar de waardencatalogus van de minister. Ik
wil haar het volgende meegeven: wij gaan over normen.
Wij stellen normen, regels en wetten op. Waarden kun je
niet stellen. Waarden moet je uitdragen. Ik zou willen dat
de minister de komende twee jaar waarden gaat
uitdragen. Niet afwachten, maar aanpakken; dat is een
mooie waarde. Niet wegkijken, maar optreden; dat is een
mooie waarde. Niet afschuiven, maar verantwoordelijkheid nemen; ook dat is een mooie waarde. Ik hoop dat
die waarden de komende twee jaar in de waardencatalogus van deze minister komen.
©
De heer Bilder (CDA): Voorzitter. Bijna 2000 jaar geleden
schreef de apostel Paulus al in een brief dat de overheid
″Gods dienaresse is, u ten goede″. Hij doelde daarmee
op het feit dat de overheid nodig is om ervoor te zorgen
dat het land goed bestuurd wordt en alles er in goede
orde aan toe gaat. Daarmee is de overheid in het enkele
feit dat zij er is al van nut voor alle mensen. In de
voorliggende begroting van BZK zetten de bewindspersonen in op een dienstbare overheid. Dat gaat verder dan
het als overheid alleen nut hebben door te bestaan; het
betekent dat de overheid een actieve, dienstbare houding
moet hebben. De overheid moet zich ten doel stellen de
samenleving te dienen. Dat kan alleen wanneer de
mensen die bij de overheid werken, de ambtenaren, een
dienstbare houding hebben. In de beleidsagenda van de
begroting worden in dat kader zaken als de elektronische
overheid, het elektronisch loket en de elektronische
dienstverlening genoemd. Die zaken zouden kunnen
toenemen.
Het is daarnaast van groot belang dat dienstbaarheid
bij de overheidsmedewerkers een grondhouding is en
blijft. Mijn vraag is op welke wijze aan dit aspect in de
begroting van BZK vorm wordt gegeven.
Decentralisatie is een belangrijk thema in de begroting
van BZK. Wij juichen dat toe. Het is goed om taken te
laten uitvoeren door de bestuurslaag die het dichtst bij
de mensen staat. De overheid is immers veel meer dan
Den Haag en het Binnenhof alleen. Dat dit voor
medeoverheden een taakverzwaring tot gevolg kan
hebben, onderkennen wij. Sommige taken zijn voor
gemeenten soms wat te zwaar. In dat geval moeten wij
de desbetreffende gemeenten modellen aanreiken voor
het organiseren of uitbesteden van taken die het
schaalniveau van de gemeente te boven gaan. De
voorzichtigheid waarmee de bewindspersonen in dit
kader naar herindeling wijzen, is ons niet ontgaan. Wij
willen duidelijk onderstrepen dat voor ons herindeling
uitsluitend van onderop moet komen. Dat is wat mij
betreft het eerste kader voor de nota inzake de herindeling.

19 november 2008
TK 26

26-2188

Bilder
Wat de CDA-fractie betreft, zouden de bewindspersonen meer perspectieven moeten bieden aan gemeenten
die moeite hebben met de extra taken die in het kader
van de decentralisatie op hun afkomen. Kleinere
gemeenten, vaak met een grote sociale cohesie en een
sterke betrokkenheid van burgers bij het gemeentebestuur, moeten ook in de toekomst kunnen blijven
bestaan. Ervaringen, zowel in gemeenteland als in de
sectoren onderwijs en zorg, leren ons dat schaalvergroting lang niet altijd de oplossing is.
De heer Pechtold (D66): Ik proef iets tegenstrijdigs in
het verhaal van de CDA-fractie. Aan de ene kant zegt de
heer Bilder dat de gemeenten hun taken wel moeten
kunnen uitvoeren, maar van de andere kant wijst hij erop
dat zij zelfstandig moeten blijven en dat herindeling
alleen van onderop kan komen. Ik wil de heer Bilder
wijzen op een belangrijk item van het kabinet, te weten
de schooluitval. De gemeente Andijk in West-Friesland
heeft 0,01 fte beschikbaar voor een leerplichtambtenaar.
Dat is een halfuur per week voor ongeveer 1200
leerlingen. De gemeente Koggenland heeft 0,06 fte
beschikbaar voor bijna 4000 leerlingen. Dit betekent dat
Hoorn alles moet doen en dat de rest niets kan doen.
Hoe gaan wij daarmee om?
De heer Bilder (CDA): De tegenvraag is of dit probleem
automatisch wordt opgelost als al die gemeenten bij
elkaar worden gevoegd. Ik denk het niet. Indien het voor
een bepaald onderdeel nodig is om gemeentelijke taken
samen te voegen, dan hoeft dit niet te leiden tot het
totaal samenvoegen van die gemeenten. Wij bepleiten
niet dat gemeenten niet samen dingen zouden kunnen
oppakken. Wij zien graag dat zij samenwerken, als dat
nodig is. De nu vaak eenduidige keuze voor schaalvergroting, waarbij alles wat die gemeenten voorstellen
maar op één hoop wordt gegooid, is echter wat ons
betreft op veel plaatsen te snel en te kort door de bocht
en het zoeken van de oplossing in één enkele richting.
De heer Pechtold (D66): Sluit de CDA-fractie – zoals wel
vaker het geval is – niet gewoon de ogen voor de reële
problematiek? Er is een minister voor Jeugd en Gezin in
het leven geroepen die nog geen deuk in een pakje boter
slaat. De wachtlijsten binnen de jeugdzorg lopen alleen
maar op. Ik geef nu het voorbeeld van de schooluitval.
Heel West-Friesland kent acht gemeenten, met 200.000
inwoners, waarvan ongeveer de helft in één gemeente
woont. De CDA-fractie zegt dat Andijk op dit punt
helemaal zelf moet beslissen. Het alternatief van de
CDA-fractie is om het toezicht op de schooluitval te
regionaliseren. Dit betekent dat er weer een regionale
samenwerking komt. De beide bewindslieden, de heer
Bilder en ik komen uit het lokale bestuur voort, dus wij
weten dat de democratische legitimatie in dat geval nul
komma niks is. Wij gaan die acht gemeenten dan een
soort leerplichtregiosamenwerking opdringen. En wie
gaat daar dan over? Andijk, Koggenland, Hoorn?
De voorzitter: Mijnheer Pechtold, probeert u in het
vervolg wat korter te zijn.
De heer Bilder (CDA): Ik denk dat wij elkaar op één
begrip vinden, te weten het begrip ″opdringen″. Wat ons
betreft wordt er niets opgedrongen. De gemeenten
moeten de ruimte hebben om zelf een oplossing te

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

kiezen voor de problemen waar zij tegenaan lopen. Nu is
de praktijk in dit land te vaak dat er een oplossing wordt
opgedrongen. Daar leggen wij de vinger bij. En als wij
daar de vinger bij leggen, spreekt het voor zich dat je
dan niet moet zeggen dat vervolgens het samengaan van
gemeenten moet worden uitgesloten. Dat moet een
keuze zijn die gemeenten zelf maken. Naast de keuze om
eventueel samen te gaan met andere gemeenten zijn er
nog allerlei andere keuzes mogelijk. Ik doel daarbij niet
alleen op het aangaan van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Ik begrijp wat u zegt en ik hoor het ook
veel in het land dat je ook daar kanttekeningen bij kan
plaatsen, zoals je overigens bij elke oplossing kanttekeningen kan plaatsen. Het gaat erom dat er meer
mogelijkheden zijn. De CDA-fractie heeft de afgelopen
maanden enkele oplossingen onderzocht die in het land
gekozen zijn en met mensen gesproken die ermee te
maken hebben. Ik denk bijvoorbeeld aan het model Ten
Boer in Groningen waar een gemeente haar taken op
vrijwillige basis uitbesteedt aan een andere gemeenten.
Op meer plaatsen in het land werkt dat goed. Ik denk aan
de BEL-gemeenten, Blaricum, Laren en Eemnes, waar
nogal wat van uw partijgenoten het burgemeesterschap
bekleden. Is mijn antwoord te lang, mevrouw de
voorzitter?
De voorzitter: Ja!
De heer Bilder (CDA): Ik wil in elk geval duidelijk maken
dat er talrijke voorbeelden zijn die kunnen worden
meegenomen. Ik vraag aandacht voor die voorbeelden,
ook die moeten een kans krijgen, ook die moeten worden
meegegeven aan gemeenten die tegen problemen
aanlopen. Het gaat in dezen om lokale democratie in
optima forma. Laat de mensen in gemeenten zelf kunnen
nadenken, zelf keuzes maken over hun toekomst! Daar
wil ik met u naar toe.
De voorzitter: Dank u wel. Een korte slotopmerking van
de heer Pechtold.
De heer Pechtold (D66): Heel kort. Ik ben blij met het
compliment dat lokale D66’ers inderdaad met verfrissende ideeën hieromtrent komen, maar ik ben bang dat
de leerlingen op de wachtlijst in West-Friesland van het
CDA nog weinig te verwachten hebben, want dat de
gemeente Andijk daar wat aan gaan doen met haar 0,01
fte betwijfel ik toch ten zeerste!
De voorzitter: U vervolgt uw betoog, of wilt u nog even
reageren?
De heer Bilder (CDA): Mag ik nog een korte reactie
geven? Ik blijf van mening dat de heer Pechtold met deze
voorstelling van zaken voorbijgaat aan de inhoud van
mijn betoog. Het gaat hier om de vraag hoe een
gemeente met een beperkte inzet problemen kan
oplossen. De beperkte inzet die zij in hun eigen formatie
hebben, moeten ze dan koppelen aan die van andere
gemeenten. Dat is een kwestie van organiseren en voor
die organisatie willen wij de keuze bij de gemeenten
laten. Gemeenten moeten de mogelijkheden hebben om
zelf de weg te bepalen. Dat heb ik willen betogen en nu
zal ik dat betoog maar gaan voortzetten.
De voorzitter: Dan gaat uw tijd nu weer in.

19 november 2008
TK 26

26-2189

Bilder
De heer Bilder (CDA): Voorzitter. Nogmaals, wij willen
het kabinet graag oproepen om gemeenten die tegen
problemen aanlopen die met schaalgrootte te maken
kunnen hebben meer alternatieven voor herindeling te
presenteren. De voorbeelden heb ik in mijn antwoord op
de heer Pechtold al genoemd, waarbij ik nog het Finse
model vergeten ben, de nabuurschapgemeente, gast in
gemeente, dat ook onze warme aandacht heeft en wat
wat ons betreft ook kan meespelen. Daarnaast kan er ook
nog aan taakdifferentiatie worden gedacht. Tot zo ver de
vraag die ik de minister wil meegeven en ik onderstreep
dat nog eens door te zeggen dat wij hechten aan het
behoud van de pluriformiteit en de veelkleurigheid in
gemeenteland.
Voor het goed functioneren van het democratisch
bestel zijn politieke partijen van groot belang. Zij moeten
in staat zijn om mensen aan te spreken, te motiveren en
te rekruteren voor politieke en vertegenwoordigende
functies. De voorgestelde korting op subsidies voor
politieke partijen kost ons moeite, maar wij gaan er
evenwel morrend mee akkoord. Bij de behandeling van
het wetsvoorstel financiering politieke partijen komen wij
hierop terug, ook in relatie tot de externe financieringsmogelijkheden voor politieke partijen. Hoe ver is het met
dat wetsvoorstel en wanneer zal de behandeling alhier
plaatsvinden?
In 2010 zullen weer gemeenteraadsverkiezingen
worden gehouden. Wij hopen dat voldoende mensen
beschikbaar zijn voor een zetel in de gemeenteraad. Het
is van belang dat deze mensen ook goed worden
voorbereid op het werk in de gemeenteraad. Opleiding
maakt deel uit van die voorbereiding en is wat ons
betreft een partijpolitieke aangelegenheid, juist omdat
elke politieke partij haar eigen kleur en daarbij behorende benaderingswijze heeft. Daarom zijn wij van
mening dat politieke partijen over voldoende opleidingsbudget moeten kunnen beschikken en dat dit niet door
neutrale opleidingen, zoals via de VNG, kan worden
vervangen. De opleiding van politici moet niet worden
verstatelijkt en wij zullen hierover ook een amendement
indienen.
In het kader van de decentralisatie heeft de
commissie-Lodders in het voorjaar haar rapport
gepubliceerd. De inhoud is wat ons betreft een behandeling in het parlement waard. Dat kan in combinatie met
de behandeling van de commissie-D’Hondt. In het
wetgevingsoverleg zijn er ook al toezeggingen over
gedaan. Wij zien ernaar uit om daar nader over te
spreken. Ten slotte vraagt de CDA-fractie aandacht voor
de koninklijke onderscheidingen. Thans moeten
koninklijke onderscheidingen na het overlijden van de
decorandus worden teruggegeven. De SP-fractie heeft
daarover ook al eens vragen gesteld. De CDA-fractie is
van mening dat de mogelijkheden voor nabestaanden
om deze onderscheidingen te behouden, moeten worden
verruimd. Wij vragen hierop een reactie van de minister.
©
De heer Çörüz (CDA): Voorzitter. Overlast en verloedering, radicalisering en polarisatie, kleine en grote
misdaad moeten niet alleen door politie en justitie
worden bestreden, maar ook en vooral door gemeentebesturen. Dit kabinet zet terecht in op de verantwoordelijkheid van gemeentebesturen, college en gemeenteraad, voor een integraal lokaal veiligheidsbeleid.

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

Veiligheid heeft voor deze regering een hoge prioriteit en
dat deelt de CDA-fractie. Dat heeft ook als praktische
consequentie dat twee ministers hiermee aan het werk
gaan. Met de minister van Justitie hebben wij daarover
twee weken geleden gesproken en vandaag spreken wij
met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en met de staatssecretaris.
De CDA-fractie steunt waar nodig de uitbreiding van
het instrumentarium van gemeenten om effectief op te
treden. Met het wetsvoorstel Maatregelen bestrijding
voetbalvandalisme en ernstige overlast worden
belangrijke stappen gezet. Binnenkort treedt de Wet
bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte in
werking, waarmee gemeenten de mogelijkheid krijgen
om veroorzakers van overlast onmiddellijk te beboeten.
Recentelijk kwam uit een onderzoek van de Raad van
Hoofdcommissarissen naar voren dat er ongeveer 1800
jeugdgroepen zijn, waarvan er 350 op de rand van de
criminaliteit belanden en er maar liefst 100 ronduit
crimineel zijn. De CDA-fractie vindt dat een zorgelijke
ontwikkeling, temeer omdat kort daarvoor uit een
onderzoek onder 23 gemeenten naar voren was gekomen
dat het met de overlast van die jongeren best wel
meeviel. Nu is de vraag wat de juiste gegevens zijn, de
gegevens van de gemeenten of de gegevens van de
hoofdcommissarissen, en vooral wat wij eraan gaan
doen om te voorkomen dat hangjongeren in de
criminaliteit belanden.
Op veel plaatsen in dit land is onderhuids sprake van
overlast, intimidatie, bedreiging en criminaliteit van
groepen jongeren. Dat zijn overwegend Marokkaanse
jongeren. Recentelijk hebben wij daarover nog gesproken
in verband met Gouda. Juist om te voorkomen dat
vooral de meelopers meegaan met die criminele
jongeren, willen wij ervoor zorgen dat er een daadwerkelijke aanpak komt. Daar zit precies het probleem, met
name in dat grijze gebied waarin de meelopers zich
opstellen. De harde kern kunnen wij aanpakken, vooral
strafrechtelijk. Mijn fractie wil erop inzetten om vooral
met gebruikmaking van de juridische titel ondertoezichtstelling, ots, verplichte opvoedingsondersteuning te
geven. Voor een ots is geen minimumleeftijd nodig. Ook
de 12-minners kunnen wij daarmee aanpakken. Voor een
ots is geen strafbaar feit nodig. Daarom stel ik voor om
dit idee nader uit te werken. Als je thuis opgroeit voor
galg en rad, dan hebben wij dat ots-systeem ter
beschikking. Als je hetzelfde buiten doet, zeggen wij ″nou
ja″. Met name als het 12-minners betreft en geen sprake
is van strafbare feiten, zeggen wij ″nou ja, wij kunnen
eigenlijk niets″.
Ik wil die lijn doortrekken. Ik heb gezegd dat wij lokale
bestuurders juist in de strijd tegen overlast en verloedering juiste, ruime en effectieve juridische mogelijkheden
willen bieden. Maar wat hebben wij de afgelopen
maanden gezien? Dat een aantal gemeenten door een
rechter is teruggefloten. Zij hebben ingezet op bijvoorbeeld een samenscholingsverbod, een ov-verbod, een
gebiedsverbod en verstoring. Het is wel de bedoeling dat
die wetten goed zijn als wij hier wetten maken en die
mogelijkheden aan lokale bestuurders bieden. Hoe komt
het dat die gemeenten nat zijn gegaan bij de rechter?
Kan de minister aangeven wat de redenen zijn en – wat
belangrijker is – wat de minister gaat doen opdat
gemeenten in de toekomst niet nog eens nat gaan?
De weerbaarheid van onze democratische rechtsorde
is ontzettend belangrijk. Wij hebben daarover verschil-

19 november 2008
TK 26

26-2190

Çörüz
lende keren gesproken. Het is dan ook van belang om
alles wat kwaad is te benoemen en om hen die mee
willen doen, aan ons te binden.
De heer Marcouch heeft niet zo lang geleden gezegd
dat de aanpak van radicalisering in bijvoorbeeld het
Amsterdamse stadsdeel Slotervaart erg moeizaam
verloopt. Het onderwerp zit volgens hem nog te veel in
de taboesfeer en signalen worden te veel gebagatelliseerd. Wij hebben daarover met elkaar gesproken en ik
heb de regering bij motie het meldpunt polarisatie en
radicalisering aangegeven. Wij spreken nu, naar ik meen,
over het kennis- en adviescentrum. Hoe staat het
daarmee? Werkt het al? In het verlengde van dit debat
ligt de motie-Çörüz/Kuiken om de radicalisering aan te
pakken en tegelijkertijd de waarden van de Nederlandse
democratie en rechtsstaat uit te dragen. Hoe staat het
met de uitwerking van de motie-Çörüz?
Oud en nieuw nadert. Wij slagen er toch nog niet in
om voetbalrellen, lampionoptochten en de intocht van
Sinterklaas vroegtijdig in goede banen te leiden. Heel
veel relschoppers zijn naar aanleiding van de rellen van
vorig jaar rond oud en nieuw opgepakt. Het verbaast mij
dat sommigen van hen pas medio juli dit jaar zijn
berecht en sommigen zelfs nog later, namelijk in
september. Hoe kan dat? Daar ontbreekt dan toch elke
relatie tussen dader en daad? Nog belangrijker is wat wij
eraan gaan doen om proactief te kunnen optreden.
Bij het wetgevingsoverleg over de politie hebben wij al
gesproken over de mogelijkheid om een evenement als
oud en nieuw te zien als een risicowedstrijd en op te
schalen. Hoe staat het daarmee? De CDA-fractie vindt het
een goed plan om oud en nieuw te zien als een
risicowedstrijd en alles wat daarbij komt kijken, op te
schalen in die richting.
Het gaat vaak om dezelfde relschoppers. De politie
kent hen ook vaak. Ik stel daarom voor om deze jongeren
bij dit soort evenementen zich middels een meldplicht te
laten melden op het politiebureau of een andere plaats.
Wij moeten niet iedere keer een discussie moeten voeren
van ″hadden wij maar″. Het gaat vaak om bekende
relschoppers die geen respect hebben voor bepaalde
tradities. Ik vind dat wij die jongeren proactief moeten
kunnen aanpakken door hen een meldplicht op te leggen.
Voorzitter. Wij hebben al over de politie gesproken.
Eigenlijk werd mijn angst over geweld tegen politie nog
eens ernstig bevestigd door een onderzoek van
afgelopen vrijdag waaruit bleek dat geweld tegen
politieagenten in de afgelopen zeven à acht jaar is
verdrievoudigd. Wij komen daarover nog te spreken,
maar ik zou de minister willen meegeven dat het het
standpunt is van de CDA-fractie dat mensen die niet van
onze agenten kunnen afblijven, keihard moeten worden
aangepakt.
De overhead is mijn volgende punt. Het is niet
acceptabel dat er overhead is tussen de 16% en 27%. De
minister heeft aangegeven – ik heb het verslag erop
nagelezen – dat zij een benchmark wil. Ik zou willen
weten wat voor pakket aan gerichte maatregelen zij gaat
inzetten, opdat wij de komende maanden veel geld
kunnen besparen door niet alles dubbel te doen.
Dan kom ik op het tekort aan politieagenten. Ik zou de
minister willen uitdagen om te reageren op de brief van
de Nederlandse Politiebond. Ik heb het vorige keer al
gezegd, maar ik stipuleer nog een keer dat het vreemd is
dat de cijfers van de korpsen zo van elkaar verschillen.
Zo lees ik bij het korps Amsterdam-Amstelland min 635

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

en bij Groningen plus 314. Hoe is dat mogelijk? Ik zou
dat van de minister willen vernemen, juist om te
voorkomen dat wij te weinig blauw op straat willen
hebben. Hoe gaat zij verder het tekort aan rechercheurs
oplossen?
De heer Van Raak (SP): Iedereen die iets weet van de
politie of betrokken is bij de politie, weet dat bezuinigingen op de politie ten koste gaan van politieagenten. Ook
ik ben geschrokken van die tekorten. Ik neem aan dat het
plan voor de bezuinigingen op het ministerie zijn
ontstaan toen de cijfers nog niet bekend waren. Nu
kennen wij de tekorten. Ik neem dan ook aan dat de
CDA-fractie het met mij eens is dat wij nu niet moeten
bezuinigen op de politie.
De heer Çörüz (CDA): Ik was het twee weken geleden
ook niet met u eens toen wij in het wetgevingsoverleg
politie nadrukkelijk hierover hebben gesproken. In
navolging van het kabinet zie ik dat bedrag van 100 mln.,
op een totaalbedrag van 4,7 mld. dat wij besteden aan
de politie, als een prikkel tot efficiency. Die 100 mln. gaan
wij niet zoeken in personeel maar in betere inkoop,
minder overhead en minder bureaucratie. Daar moet die
100 mln. in gevonden worden, niet in het bezuinigen op
agenten.
De heer Jasper van Dijk (SP): In uw waardencatalogus
hoort natuurlijk ook ″verantwoordelijkheid nemen″.
Ondernemingsraden, bonden, korpsleiders, kortom
iedereen die de bezuiniging moet uitvoeren zegt dat dat
wel ten koste gaat van agenten en veiligheid op straat. U
kunt niet een groot verhaal houden over hoe erg het is
dat er tekorten zijn bij de politie, tegelijkertijd zeggen dat
er 100 mln. bezuinigd moet worden en vervolgens
zeggen dat de politie zelf maar moet uitmaken op welke
manier dat gebeurt. Dat kunnen wij de politie in
Nederland niet aandoen.
De heer Çörüz (CDA): Wij hebben de verantwoordelijkheid voor die 100 mln. gelegd waar die hoort te liggen.
Als de korpsen vragen om dat aan hen over te laten, dan
vind ik het ook tijd om te zeggen: stroop de mouwen
maar op en vind die 100 mln. Ik heb aangegeven dat er
veel voorbeelden te geven zijn van terreinen waarop
door slagvaardig optreden en samenwerking 100 mln.
kan worden inverdiend, bijvoorbeeld bij de werving en
selectie, de inkoop van ICT en de inhuur van externen. Ik
geloof daar heilig in.
De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. De heer Çörüz pleit
voor keiharde actie tegen geweld en politie. Ik ben dat
natuurlijk helemaal met hem eens. Twee weken geleden
zei hij voorstander te zijn van een onvoorwaardelijke
gevangenisstraf indien iemand zoiets doet. Staat hij nog
steeds op dat standpunt? Is hij nog steeds van mening
dat dat alleen geldt voor geweld tegen politie of geldt
het voor alle geweld tegen geüniformeerd personeel. Als
dat niet het geval is, dan hoor ik graag waar volgens
hem het verschil ligt.
De heer Çörüz (CDA): Ik heb twee weken geleden
gezegd, en ik herhaal dat, dat een klap in het gezicht van
een agent een klap in het gezicht van de rechtsstaat is.
De cijfers van afgelopen vrijdag zijn eigenlijk veel
ernstiger dan twee weken geleden is besproken. Wij

19 november 2008
TK 26

26-2191

Çörüz
gaan in januari, wanneer die evaluatie naar buiten komt,
met elkaar in discussie. Mijn stelling is dat met name de
gezagsdragers, de politiemensen, eigenlijk op de meest
optimale manier beschermd moeten worden. Ik praat de
plaatsvervangend korpschef Haaglanden na als ik zeg dat
mensen nog veel te vaak wegkomen met een geldboete
of een taakstraf. Hij zegt ook: wellicht moet er veel meer
worden toegegaan naar een onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Ik neem al die zaken graag mee. De CDA-fractie
wil in elk geval de hoogste en zwaarste straf voor
mensen die niet van onze agenten kunnen afblijven. Wij
gaan dat debat nog voeren en hoe ik daarin sta, is
duidelijk: een keiharde aanpak van mensen die niet van
onze agenten af kunnen blijven.
De heer Brinkman (PVV): Ik constateer dat de CDAfractie een beetje terugkrabbelt. Twee weken geleden
sprak de heer Çörüz duidelijk over een onvoorwaardelijke
gevangenisstraf. Hij spreekt nu over een onvoorwaardelijke taakstraf.
De heer Çörüz (CDA): Nee, nee, nee. Absoluut niet.
De heer Brinkman (PVV): U zegt het net, maar goed.
Prima. Dan begrijp ik dat die onbegrijpelijke gevangenisstraf blijft bestaan. Dat is mooi. U hebt echter gelijk. Een
klap in het gezicht van een politieman is een klap in het
gezicht van de rechtsstaat. Dat geldt ook voor een klap in
het gezicht van een parkeerwachter. Dat geldt ook voor
alle andere controleurs. Waarin ligt voor u het verschil?
Die parkeerwachter is niet eens zo goed bewapend als
die politieman en is ook wetten aan het handhaven.
Waar ligt voor u het verschil in die rechtsstaat? Dat snap
ik niet helemaal.
De heer Çörüz (CDA): Wij hebben natuurlijk al in deze
Kamer besproken en besloten dat de straffen verdubbeld
zouden worden. Ik herhaal dat met name in de gevallen
waarin agenten worden geslagen blijkt dat er nog te vaak
een geldstraf dan wel een taakstraf wordt gevorderd
door de officier van justitie. Wij zullen de discussie
hierover zeker verder voeren in januari. Die brede
discussie zal met name gaan over geweld tegen
gezagsdragers. Ik vind dat wij niet mogen accepteren dat
mensen daar kennelijk wegkomen met een geldboete.
©
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Dit kabinet
heeft de pretentie om de overheid te verkleinen en het
aantal regels te verminderen. Hoe verhoudt zich dat tot
de opstelling van dit kabinet? Een kabinet dat zich met
van alles en nog wat bemoeit en u en mij voorschrijft
hoe wij moeten leven. Denkt u eens aan het algehele
rookverbod in de horeca, de verplichte maatschappelijke
stage en het elektronisch kinddossier voor alle kinderen.
Dat betekent toch meer taken, meer regels en meer
ambtenaren om deze taken en regels uit te voeren? Dat
snapt toch elk kind? En dat is toch strijdig met de
doelstelling van de minister voor de rijksdienst? Kan de
minister de VVD-fractie uitleggen hoe zij al die extra
taken met minder mensen adequaat uitvoert?
De VVD-fractie wil niet alleen in woorden, maar ook in
daden toe naar een krachtige en kleine staat. De
VVD-fractie is van mening dat er op een fundamenteel
andere manier moet worden gekeken naar de taken die

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

de staat moet en kan uitvoeren. Het gaat hier om
principiële keuzes. De staat is er om de randvoorwaarde
te creëren voor een goed functionerende samenleving,
en niet om steeds maar meer en meer in te grijpen in
onze persoonlijke levenssfeer. Daarnaast is de VVDfractie van mening dat vertrouwen het uitgangspunt
tussen staat, burgers en bedrijven zou moeten zijn, en
niet wantrouwen, zoals nu vaak het geval is. Zo drinkt en
blowt de gehele jeugd, volgens dit kabinet. Scheer niet
alle kinderen en alle jeugd over één kam, maar durf de
problemen te benoemen en aan te pakken. De VVDfractie pleit dan ook voor zo min mogelijk regels, maar
als je ze stelt, doe dat dan gericht en streng.
Bovendien vinden wij dat de staat zijn publieke taken
krachtig en adequaat moet uitvoeren. De bedrijfsvoering
moet compacter en efficiënter. Dit pleit voor minder
publieke taken, maar deze wel goed uitvoeren; voor
minder bestuurders, voor minder bestuurslagen en dus
voor minder ambtenaren, en niet andersom. De
taakverdeling tussen de verschillende overheidslagen
moet duidelijker en daarmee efficiënter. Er wordt nu te
veel langs elkaar heen gewerkt en er worden te veel
zaken dubbel gedaan. Ik kom daar straks op terug.
Tot slot is de VVD-fractie van mening dat de staat niet
steeds weer moet proberen het gedrag van mensen te
beïnvloeden via belastingen en subsidies. Stop met
allerlei milieubelastingen als vliegtaks en stel eisen aan
de producten. Stop met het in stand houden van een
hele subsidie-industrie, te beginnen met veel subsidies
voor het bedrijfsleven en voor milieuorganisaties. Dan
kun je gelijk SenterNovem grotendeels inkrimpen.
Voorzitter. De VVD-fractie is dus voor een krachtige en
kleine staat. Door kritisch na te gaan of de huidige
overheidstaken wel allemaal publieke taken zijn, door
scherpe keuzes te maken. Denk aan onze voorstellen om
ontwikkelingssamenwerking en cultuur anders in te
richten. Denk ook aan het aan de orde stellen van het
aantal ambassades en consulaten en de taken die deze
organisaties moeten doen.
Voorzitter. Kan deze minister de VVD-fractie uitleggen
waarom er nog steeds circa 2 mld. wordt uitgegeven aan
re-integratiesubsidies, terwijl uit onderzoek is gebleken
dat het niet of nauwelijks werkt? Dat is ook weer zo’n
voorbeeld. Waarom wordt deze taak dan niet gewoon
aan uitzendbureaus gegeven en waarom worden de
Centra voor Werk in Inkomen niet gewoon afgeschaft?
Graag een reactie hierop van de minister. Hoe staat het
met de diverse bestuurslagen die langs elkaar heen
werken en op elkaars taakgebieden zitten? Kan de
minister de VVD-fractie verklaren op basis van welke taak
de provincie Utrecht aan elk van de probleemwijken in
deze provincie 2 mln. schenkt, gewoon tijdens een
bijeenkomst, en daarbovenop nog een budget voor de
bewoners? Kan dat geld niet alsnog worden teruggegeven aan de belastingbetaler?
De VVD-fractie is ook van mening dat er in Nederland
veel te veel adviesraden zijn en dat deze te verkokerd
werken. Een evaluatie van deze adviesraden heeft
bovendien uitgewezen dat er te veel adviezen worden
gegeven, en dat zij van wisselende kwaliteit zijn. De
VVD-fractie stelt voor om alle adviesraden, met
uitzondering van de technische adviesraden, af te
schaffen. Richt in plaats hiervan een kleine, hoogwaardige staf in, die adviesaanvragen kan opstellen en die
weet waar de deskundigen zitten die kunnen bijdragen
aan de strategische adviezen voor de middellange

19 november 2008
TK 26

26-2192

Van der Burg
termijn. Deze staf kan de ministers en de Staten Generaal
adviseren. Vervolgens wordt op ad-hocbasis een
adviesgroep samengesteld van diverse deskundigen om
het gevraagde advies op te stellen. Op deze manier kan
volgens de VVD daadwerkelijk ontkokerd en multidisciplinair worden gewerkt. Je krijgt zo andere deskundigen
aan boord. Ik hoor graag een reactie van de minister.
©
Mevrouw Griffith (VVD): Voorzitter. De VVD wil een
effectieve en efficiënte politiedienst. Samenwerking en
de effectiviteit van die samenwerking is daarbij van
belang. Wij hebben bij het wetgevingsoverleg over de
politie al gesproken over de voorziening tot samenwerking. Het is echt een gedrocht geworden. Ik vraag de
minister, daarnaar te kijken, want wij komen daar
natuurlijk straks op terug bij de behandeling van het al
dan niet doorgaan van het wetsvoorstel nationale politie.
In het Financieele Dagblad las ik overigens over een
vertrouwelijke notitie van de commissie Besturing
Nederlandse Politie. Daarin werden al lijnen uitgezet over
hoe de nationale politie er uit zou kunnen zien. Ik vraag
de minister, die notitie naar de Kamer te sturen, ook al is
ze vertrouwelijk. Misschien heeft zij daarover een
mening. Wij hebben graag die notitie.
Het is van belang dat de politie geloofwaardig en
gezaghebbend is. Om dat doel te bereiken, is het met
name van belang om te komen tot een helder en uniform
beleid, zeker als het gaat om de kerntaken van de politie.
Het is ook van belang om te komen tot een betere
functiewaardering en beloning. Respect voor het
politievakmanschap is daarnaast van essentieel belang.
Om die reden moet er hard worden opgetreden tegen
het gebruik van geweld tegen agenten en anderen met
een publieke taak. Meer agenten moeten zichtbaar in de
wijken aanwezig zijn. Daarvoor dient de politiesterkte op
peil te worden gehouden.
Geweld tegen agenten is en blijft voor de VVD-fractie
onacceptabel. Het Openbaar Ministerie is inmiddels
doordrongen van de ernst van deze strafbare feiten. Bij
de rechters valt er nog missiewerk te verrichten. Zij
kunnen zich nog onvoldoende verplaatsen in de
belevingswereld van de agent, waardoor de strafmaat
nog niet naar behoren is. Mijn fractie vraagt de minister,
er werk van te maken dat rechters desnoods stage lopen
bij deze publieke gezagsdragers en mensen met een
andere publieke taak. Ik weet wel dat het niet haar
verantwoordelijkheid is, maar zij kan natuurlijk stimuleren, zoals zij veel wil stimuleren, onder andere om
mensen zo ver krijgen dat zij gaan stemmen.
Misschien wil de minister ook ingaan op de situatie
van de verkeersregelaars. Een schrijnend geval was
natuurlijk de dood van de man bij Ikea. De vraag is of de
strafverhoging ook van toepassing is bij deze
verkeersregelaars, omdat zij natuurlijk ook bezig zijn met
een publieke taak. Ik weet wel op basis van de website
dat de stimuleringsregeling ook van toepassing is op die
verkeersregelaars, maar geldt dat ook voor de strafverhoging?
Mijn fractie vindt op één punt dat er onvoldoende
betrokkenheid en voortgang zijn; dat is het ophelderingspercentage. In 2003 bedroeg dat 20%, in 2007 22%. De
ambitie van het kabinet voor het ophelderingspercentage
in 2010 is 26. Voor mijn fractie is nog steeds onduidelijk
op welke manier dit percentage zal worden gehaald. Ook

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

met meer agenten erbij is het aantal afgehandelde en
opgehelderde zaken niet toegenomen. Het aantal zaken
per politiemedewerker dat wordt aangeleverd bij het
Openbaar Ministerie is ook niet gestegen, en de zwaarte
in de opgehelderde zaken is zelfs afgenomen. De
vooruitzichten stemmen mijn fractie somber. Wij zien
graag meer betrokkenheid van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en meer urgentie
voor het ophelderingspercentage. Wij krijgen daarin
graag meer inzicht en daarover een plan van de minister.
Over de registratie van de criminaliteitscijfers het
volgende. De landelijke criminaliteitskaart moet een
betrouwbare weergave zijn van de geregistreerde
gegevens en aangiften. Hoe kan het dat slechts
negentien politiekorpsen hierbij betrokken zijn, terwijl
alle politiekorpsen cijfers zouden moeten aanleveren.
Hoe kan het dat twee van de vier grote steden, Amsterdam Amstelland en Rotterdam Rijnmond, geen cijfers
aanleveren voor de nationale criminaliteitskaart? Dit kan
natuurlijk niet. Wil de minister aangeven op welke wijze
zij hier verandering in zou willen aanbrengen?
Dan heb ik een vraag aan de staatssecretaris over de
administratievelastendruk. Zij heeft in april een website
gelanceerd. Zij is gekomen tot vijf knelpunten. Hoe
worden deze knelpunten opgelost? Zijn de politievakbonden hier ook bij betrokken? Het is voor mijn
fractie onduidelijk op welke manier de diender op straat
daadwerkelijk de knelpunten aanlevert.
Dan de integriteitsschendingen. Uit de landelijke
integriteitsonderzoeken bij de politie blijkt ieder jaar weer
dat met name agenten die net in dienst zijn getreden,
vatbaar zijn voor verlokkingen, zeker als het gaat om het
doorspelen van geheime informatie en het natrekken van
gegevens voor de buren of een vriend. Eerder is in de
Kamer gesproken over de schuldenproblematiek bij de
politie. Ik begrijp dat er sinds kort op uniforme wijze
wordt geregistreerd, maar daar blijft het natuurlijk niet
bij. Hoe zit het met de screening en de selectie van deze
jonge agenten en hoe waakt de politie over de kwetsbaarheid van deze jonge dienders, zeker in de eerste
jaren van hun dienstverband?
Bij het wetgevingsoverleg over de politie hebben wij
ook gesproken over de bezuiniging van 100 mln. die de
politie is opgelegd. Ik heb daar het standpunt ingenomen
dat de bezuiniging en de taakstelling op dit punt niet ten
koste mogen gaan van meer blauw op straat. Wij hebben
ons oordeel uitgesteld tot november, want de korpsbeheerders moeten nu aangeven hoe zij dit gaan
invullen. Het blijft ons echter zorgen baren.
©
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. Deze bewindsvrouwen hebben gezegd dat zij in 2009 vooral de plannen
willen uitvoeren. Dat spreekt de Partij van de Arbeid aan.
Desalniettemin hebben wij wel een paar opmerkingen bij
deze begroting.
Ik begin met het probleem van de woonfraude. Veel
mensen staan op een verkeerd adres ingeschreven en
soms staan er ergens mensen ingeschreven die daar
helemaal niet behoren te wonen. Er is dan sprake van
woonfraude. Ik heb mij eens verdiept in de situatie in
Rotterdam. Dan blijkt bij fysiek controleren bij leegstand
dat in meer dan de helft van de gevallen er toch mensen
blijken te wonen. Ik verzoek de staatssecretaris,
gemeenten ertoe te bewegen, geregistreerde leegstand

19 november 2008
TK 26

26-2193

Heijnen
fysiek te controleren en ook te controleren of de
inschrijving adequaat heeft plaatsgevonden in geval van
verhuizingen. Ik verzoek de staatssecretaris ook, de
modernisering van de GBA met kracht door te zetten.
Ik wijs de staatssecretaris op een ander probleem. Een
gemeente moet iemand inschrijven, ook wanneer het de
derde, vierde, vijfde of zesde persoon in een huis is, en
het strijdig is met de woonruimteverordening of met de
verordening op de verblijfsinrichtingen. Is de staatssecretaris bereid de wetgeving en de gemeentelijke verordeningen op dit punt te synchroniseren? Dit kan namelijk
niet. Rotterdam doet het niet. Die gemeente werkt niet
mee als een derde, vierde of vijfde persoon zich in een
woning wil laten inschrijven. Rotterdam zou daar bij de
bestuursrechter nat op kunnen gaan, maar dat is
onwenselijk. Is de staatssecretaris bereid de buitendienstambtenaren van Burgerzaken daadwerkelijk de boastatus te geven, zodat zij als bijzondere opsporingsambtenaar de bevoegdheid hebben om zelf mensen aan
te spreken in plaats het te doen met de bevoegdheden
die ze nu hebben? Voor mijn fractie, maar ook voor de
andere fracties lijkt mij, is dit zo belangrijk, omdat wij het
straks moeten doen met de basisadministratie, ook alle
uitvoerende diensten. Ziet de staatssecretaris in
voldoende mate toe op het terugmelden, dat nu verplicht
wordt, zodat dit ook tijdig door alle diensten, landelijk en
plaatselijk, gaat gebeuren?
Dan het terugdringen van de verantwoordingslast. Het
is mij opgevallen dat als gevolg van de dualisering in de
Gemeentewet een aantal wettelijke bepalingen is
opgenomen dat ertoe leidt dat gemeenten de huidige
verantwoordingsdruk als te zwaar ervaren. Is de
staatssecretaris bereid een aantal van die artikelen, met
name voortvloeiend uit de dualiseringswetgeving, te
heroverwegen, bijvoorbeeld aan de hand van de
resultaten van het COELO-onderzoek?
Wij hebben gisteren de kabinetsreactie gekregen op
het rapport-D’Hondt. Dat viel mij niet in alle opzichten
mee. Vooral wat betreft de taakdifferentiatie vond ik het
zeer voorzichtig. Differentiatie is echter toch noodzakelijk.
Als het kabinet terughoudend is met herindeling, zich
met de PvdA-fractie verzet tegen bestuurlijke drukte en
weerstand wil bieden tegen het tot stand komen van
allerlei vage samenwerkingsverbanden, dan is er maar
één andere oplossing, namelijk erkennen dat verschillende gemeenten verschillende takenpakketten kunnen
hebben. Het is dus van drieën één; het kan niet allemaal
een beetje. Ik geef dus alvast als waarschuwing mee om
bij behandeling van het rapport van D’Hondt nog eens
na te denken over een wat scherpere reactie dan tot
heden het geval is.
Ik vraag de bewindspersonen of zij bereid zijn, een rol
op zich te nemen in het conflict tussen gemeenten en het
kabinet met betrekking tot de omgevingsdiensten in het
kader van de Wabo. Onze fractie bevalt het niet dat er
geweldige reorganisaties moeten plaatsvinden en dat er
omgevingsdiensten moeten komen. Dit houdt niet
voldoende rekening met het maatwerk dat wij moeten
betrachten.
Mijn tweede hoofdpunt betreft het personeel bij de
overheid, in engere zin bij de rijksdienst en de politie.
Daar gaat de bewindslieden immers in het bijzonder
over. Zij hebben echter ook een bepaalde verantwoordelijkheid jegens al het overheidspersoneel. Ik waardeer het
project ″Ambtenaar van de toekomst″. Ambtenaren
moeten meer waardering en meer ruimte krijgen. Ook

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

moet hun verantwoordingslast worden teruggedrongen.
Zijn de bewindslieden bereid om in dit project nog eens
goed te kijken naar de rede van mevrouw Tonkens,
uitgesproken bij de ROB-lezing in september, die naar
mijn smaak een aantal geweldig goede punten had
waarmee wij de positie van ambtenaren kunnen
versterken? Vorige week heb ik voorgesteld om door een
positieve dag van de ambtenaar weer wat waardering te
krijgen. Het kabinet is hier goed op ingegaan. Ik lees net
dat de ambtenaren van VROM in meerderheid hieraan
geen behoefte hebben. En weet men waarom niet?
Omdat zij bang zijn voor de reacties. Hoe diep zijn wij
gezonken dat mensen niet meer trots kunnen zijn op hun
baan of moeite hebben om hun trots te uiten? Hier is
werk aan de winkel en ik wens het kabinet hier succes
mee.
Wij maken ons zorgen over het personeelstekort bij de
overheid. Wij hebben het kabinet gevraagd een
samenhangende arbeidsmarktstrategie te ontwikkelen.
Als de overheid mensen aanstelt als trainee, dan mag
het niet zo zijn dat zij bij gebleken geschiktheid de deur
uit moeten. Ons verzoek is dus of het kabinet kan
garanderen dat bij gebleken geschiktheid ten minste alle
mensen in het traineeproject voor de overheid behouden
kunnen blijven.
Het belangrijkste punt in dit blokje betreft de positie
van allochtonen. De Kamer praat zo vaak over de
problemen van integratie en zo weinig over de successen
ervan. Er staan honderden, duizenden jonge mensen te
trappelen om aan het werk te gaan, ook bij de overheid.
In dat licht is het echt een schande dat wij op dit punt de
doelstelling van het kabinet niet lijken te halen. Het
aandeel minderheden in alle overheden is in één jaar
gestegen van 5,5% naar 5,6%: hoera, zou ik zeggen.
Echter, de taakstelling voor 2011 is 50% meer dan in
2007. Dat gaan wij op deze manier nooit halen. Zijn de
bewindspersonen bereid om een plan te maken en
aanvullende maatregelen te nemen om hier iets aan te
doen, waardoor de doelstelling wél gehaald wordt?
Ik zie dat ik bijna door mijn spreektijd heen ben, dus ik
beperk mij tot een enkele opmerking over de burgers,
voor wie wij het allemaal doen.
De heer Pechtold (D66): Voorzitter...
De heer Heijnen (PvdA): Kijk eens aan, dankzij mijnheer
Pechtold heb ik wat meer tijd. Dank u wel, mijnheer
Pechtold.
De heer Pechtold (D66): Soms kan een interruptie
iemand de kans geven om nog wat verder uit te weiden;
ik weet dat op basis van de minuten die mij zelf zijn
toegestaan. Mijnheer Heijnen, ik weet nooit helemaal op
welke PvdA-lijn u zit. Ik dacht altijd dat u meer van de
Vogelaar-lijn was, in de zin dat integratie een proces is
dat je als overheid vooral moet faciliteren vanaf de
randen. De Bos- en de Spekman-lijn is daarentegen meer
een lijn van polariseren en vernederen. Ik dacht dat u
meer op die eerste lijn zat. Wat wilt u bij de rijksoverheid: wilt u getallen afdwingen met betrekking tot
mensen van niet-westerse afkomst? Welke vorm moet dit
beleid precies hebben?
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter, ik dacht dat u
voorafgaand aan dit debat de woordvoerders bij elkaar
riep teneinde te verzoeken om voorafgaand aan een

19 november 2008
TK 26

26-2194

Heijnen
vraag geen inleidingen te houden. Ik heb een inleiding
gehoord...

een tandje hoger te gaan om de kabinetsdoelstelling van
50% meer allochtonen in 2011 dichterbij te brengen.

De voorzitter: Dit was voor de heer Pechtold kort.

De heer Bilder (CDA): Ik ben benieuwd of de heer
Heijnen in dit kader naar quotering toe wil.

De heer Heijnen (PvdA): Oké, kijk eens aan.
De heer Pechtold (D66): Ik dacht nog: ik vertel dit nog
en ik vertel dat nog...
De voorzitter: Ik tel mijn zegeningen.
De heer Heijnen (PvdA): Ik zal de neiging onderdrukken
om een exposé te geven over het integratiebeleid van de
Partij van de Arbeid. Ik zal het toespitsen op het punt
waarover ik gesproken heb, namelijk de dure plicht, in
het bijzonder van de overheid, om het voorbeeld te
stellen ten aanzien van het opnemen van migranten als
volwaardige burgers in deze samenleving. Dat behoort
dan ook in het personeelsbestand van de overheid tot
uitdrukking te komen. Ik prijs het kabinet dat het erin lijkt
te slagen de doelstelling met betrekking tot het aannemen van vrouwen, ook in topfuncties, te behalen. De
doelstelling met betrekking tot de uitstroom van
ouderen, ook heel belangrijk, lijkt ook te worden behaald.
Ik maak mij namens mijn fractie geweldig druk om het
feit dat wij er niet in lijken te slagen het aantal Nederlanders van Marokkaanse, Turkse, Surinaamse of welke
afkomst dan ook, als onderdeel van de overheid in ons
personeelsbestand op te nemen. Er staan mensen te
wachten; zij willen en moeten dat ook, omdat de
overheid het gezicht is van onze samenleving. De
samenstelling dient per definitie divers en pluriform te
zijn. Is dat het antwoord op de vraag van de heer
Pechtold? Ik wil dat afdwingen met cijfers. Mijn verzoek
aan de minister is om met maatregelen te komen.
Daarbij behoren wat mij betreft afrekenbare cijfers voor
het management van alle overheden, consulenten uit de
doelgroepen en nog veel meer maatregelen die de
ambtenaren van de minister nog veel beter kunnen
verzinnen dan ik. Er zal een aanvalsplan moeten komen,
anders redden wij het niet.
De heer Pechtold (D66): Ik dank de heer Heijnen voor dit
college over mijn vraag. Als hij zich druk maakt, is dat
alleen slecht voor zijn hart. Niemand komt daarmee aan
het werk. Ik vraag de heer Heijnen te reageren op het
volgende: een arbeidsmarkt die outsiders tot outsiders
maakt en een ambtenarenrecht dat volstrekt archaïsch is,
zorgen ervoor dat iedereen die binnen zit, binnen blijft.
Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat mensen kansen
krijgen om vacatures te vervullen bij de rijksoverheid of
bij andere overheden, als wij daar niets aan willen doen?
Zeker nu wij even neerwaarts gaan, zie je een vacaturestop. Hoe moet de minister dat gaan afdwingen? Moet zij
op kwaliteit inboeten en mensen naar voren halen die
straks het voorbeeld worden van mislukking?
De heer Heijnen (PvdA): Het is de fractie van de PvdA
bekend dat de D66-fractie niets liever wil dan mensen op
een gemakkelijke manier op straat te zetten. Wij willen
dat niet. Wij stellen vast dat er overal veel te veel
vacatures zijn en dat heel veel mensen de komende tijd
op een leeftijd komen dat zij van hun terechte pensioen
willen gaan genieten. Het gaat hier om de vervangingsvraag. Ik meen dan ook dat het alleszins mogelijk is om

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

De heer Heijnen (PvdA): Het gaat ons niet om de
middelen, maar om het doel. Als het nodig is te quoteren
om het doel te bereiken, dan valt er met ons te praten.
Ik kom op de burger. Ik ben blij met het Huis voor de
Democratie, dat vandaag wordt geopend aan de Hofweg.
Is de minister bereid de Kamer een voortgangsrapportage te doen toekomen?
De PvdA-fractie is zeer voor het Burgerhandvest. Dat
regelt niet de relatie tussen burger en overheid, maar
geeft een kader voor de relaties tussen burgers
onderling. Daarom leggen wij het niet vast in wet- en
regelgeving, maar wat mij betreft in een set regels, die
burgers behulpzaam is om hun onderlinge relaties op
een betere manier vorm te geven. Ik heb dan ook wat
aarzeling over het woord ″waardecatalogus″, maar daar
komen wij nog over te spreken.
De heer Van Raak (SP): Op 30 oktober kreeg ik een
prachtig verjaardagscadeau van de PvdA-fractie, toen ik
op het RTL-nieuws van 19.30 uur hoorde dat de
PvdA-fractie het weliswaar niet voor de camera wilde
zeggen, maar vond dat het ″niet is uit te leggen als
ministers volgend jaar meer erbij krijgen dan gewone
mensen″. Ik neem nu aan dat de verhoging van de
ministersalarissen van 10% van de baan is. Wij kunnen
nu gewoon de andere wetten behandelen die hiermee
samenhangen.
De heer Heijnen (PvdA): Dit is een mededeling van de
heer Van Raak.
De voorzitter: Ik heb zo de indruk dat hij een reactie wil.
De heer Heijnen (PvdA): In de eerste plaats ben ik mij
niet bewust van enige mededeling namens de PvdAfractie jegens welk medium dan ook. Wat RTL in de
wandelgangen heeft opgesnoven en wat het daarvan
heeft gemaakt, heeft geen status. In de tweede plaats
gaan wij binnenkort het wetsvoorstel behandelen, dat
niet alleen betrekking heeft op de hoogte van de
salarissen van de politieke ambtsdragers, maar veel
meer nog op het versoberen van hun rechtspositie als
het gaat om wachtgeld en sollicitatieplicht. Dan zult u de
opstelling van de PvdA daarbij ondervinden. Dan weet u
dat de PvdA sterk hecht aan het heel snel afstand nemen
van de te riante wachtgeldregelingen die wij kennen.
De heer Van Raak (SP): Ik ben blij dat er in ieder geval
één fractielid is van de PvdA die zich net als ik schaamt
voor het voorstel om de ministerssalarissen met 10% te
verhogen. Ik zou zeggen praat nog eens met uw
fractieleden en dan komen wij er volgend jaar wel uit.
De heer Heijnen (PvdA): Ik weet niet op wie de heer Van
Raak doelt, maar hij schiet wel vaker mis, ondanks zijn
naam.
©
Mevrouw Kuiken (PvdA): Voorzitter. Iedereen heeft de

19 november 2008
TK 26

26-2195

Kuiken
zekerheid nodig van een veilige buurt, ongeacht waar je
woont of de dikte van je portemonnee. Rommel op
straat, kapot straatmeubilair en overlast vormen de
grootste bron van ergernis en onveiligheid. Daarom is de
buurt ook zo belangrijk als het gaat om het verbeteren
van de veiligheid. Dat vraagt ook om een zichtbare en
aanspreekbare overheid, met als belangrijk persoon
onder meer de wijkagent. Daarom baart de brief die wij
afgelopen maandag hebben ontvangen van de Nederlandse Politiebond ons ook weer zorgen als het gaat om
de capaciteit op straat. Zorgelijk vind ik ook dat de
suggestie wordt gewekt dat de korpschefs ons bewust
niet de juiste informatie geven. Ik wil graag van de
minister weten wat nu waarheid is en hoe het nu echt is
gesteld met de capaciteit op straat, want alleen met de
juiste informatie kunnen wij tot de nodige oplossingen
komen. Ik zou dan ook graag een integrale schriftelijke
reactie op deze brief krijgen van de minister. Ik heb daar
nog een aantal vragen bij, maar die geef ik in persoon
aan de minister.
Een veilige buurt betekent ook veilig wonen. Regelmatig worden nu echter mensen het slachtoffer van
treiteren, intimidatie en langdurige overlast. Zij voelen
zich daardoor gedwongen om te verhuizen. Dat moet
worden aangepakt.
Mevrouw Griffith (VVD): Ik was een beetje verrast dat
mevrouw Kuiken vragen in persoon aan de minister van
BZK gaat stellen. Als zij vragen heeft, kunnen wij als
Kamer een feitelijke vragenronde houden. Dan kunnen
meerdere vragen aan de minister worden gesteld. Wij
zijn natuurlijk ook nieuwsgierig welke vragen zij nog
meer heeft. Misschien wil zij overwegen om in plaats van
het rechtstreeks met de minister af te handelen, het via
de commissie te doen, zodat wij een feitelijke vragenronde kunnen houden.
Mevrouw Kuiken (PvdA): Ik had al schriftelijke vragen
voorbereid, maar die werden tegengehouden omdat wij
nu dit debat voeren. Daarom heb ik om een integrale
reactie gevraagd. Het lijkt mij goed om dat om te zetten
in feitelijke vragen, want ik heb heel specifieke vragen. Ik
heb daar dus geen bezwaar tegen. Als dat gedeeld wordt
door de rest van de commissie, kunnen wij het op die
manier doen.
In veel steden is al sprake van goede initiatieven om
de woonoverlast aan te pakken. Ik noem als voorbeeld
het sleutelproject in Groningen, waarbij politie, huurder
en wooneigenaar een overeenkomst tekenen, waarin
staat wie zich wel of niet rond de woning mogen
ophouden en wie dus ook kan worden verwijderd als hij
of zij zich daar onterecht bevindt. Ik wil de minister
vragen om dergelijke goede voorbeelden te verzamelen
en vooral ook uit te dragen, want dat is een voorbeeld
voor andere gemeenten.
Inmiddels is het voor woningcorporaties mogelijk om
overlast gevende huurders als laatste redmiddel uit hun
huis te zetten. Ik heb de minister gevraagd om ook
overlast gevende particuliere huurders en huiseigenaren
aan te kunnen pakken. De minister heeft toegezegd dat
mee te nemen in de evaluatie van de huidige mogelijkheden. Ik wil graag weten wat de stand van zaken is op dit
punt.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Het doet mij deugd dat
de PvdA-fractie ook aandacht heeft voor lastige huurders

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

en daar wat aan wil doen. Er is een nationaal meldpunt
ongewenst huurdersgedrag, goedgekeurd door de
″privacywaakhond″.
Staatssecretaris Bijleveld-Schouten: Het CBP.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Inderdaad. Is mevrouw
Kuiken bereid dat te ondersteunen? Het is een particulier
initiatief, dat keurig binnen de regels valt. Bij WWI
hebben wij het daar ook over gehad en hebben wij de
minister gevraagd om daar in elk geval speechsteun aan
te geven.
Mevrouw Kuiken (PvdA): Alle goede voorbeelden en
initiatieven die er zijn als het gaat om het terugdringen
van woonoverlast, lijken mij onze steun meer dan waard.
Dank u wel voor deze vraag.
Mensen kunnen zich gedwongen voelen om te
verhuizen, omdat het heel lastig blijkt te zijn om
treiteraars aan te pakken. Dat bleek laatst ook bij een
lesbisch stel in Utrecht. In dit geval ging het niet om
directe buren, maar om mensen die twee huizen verder
woonden. Dat resulteert er dus in dat niet de daders,
maar de slachtoffers moeten wijken. Ik vraag de minister,
dit aspect van woonoverlast mee te nemen en de
wetgeving die wij straks zullen behandelen ook op dit
punt aan te passen, zodat wij dit beter kunnen aanpakken.
Een ander punt is dat het veroorzaken van overlast
vaak eindeloos kan doorgaan voordat er echt kan worden
opgetreden. Wij hebben de minister gevraagd om te
komen tot een zogenoemde veelplegersaanpak van
overlast gevenden, waarmee notoir overlast gevend
gedrag kan worden aangepakt. De minister heeft hierop
positief gereageerd. Hoe staat het met de uitvoering
hiervan?
Ik wil nu ingaan op de brandweer. De gemeente
Enschede heeft dit jaar de innovatieprijs gekregen voor
preventie in de buurt. De brandweer gaat de wijken in
om buurtbewoners te informeren over mogelijke risico’s
en veiligheidsmaatregelen. Ik vraag de minister hoe dit
voorbeeld van rood in de buurt meer navolging kan
krijgen.
Vroeger werd aan mensen die bij de gemeenten in
dienst traden meteen gevraagd of zij vrijwilliger wilden
worden in die gemeente. Ik vraag de minister om deze
goede gewoonte in ere te herstellen. Tevens vraag ik de
minister om te onderzoeken of het effectief is, kleine
bedrijfjes financieel tegemoet te komen als zij hun
medewerkers toestaan vrijwilliger te zijn. Deze bedrijfjes
worden nu vaak onevenredig zwaar belast als een
medewerker wordt weggeroepen voor een melding.
De PvdA-fractie vindt het logisch dat vrijwilligers niet
alleen inzetbaar zijn in de gemeente waar zij wonen,
maar ook in de gemeente waar zij werken. Ik vraag de
minister om zich hiervoor in te spannen. Graag krijg ik
een reactie op dit punt.
Ik ben trots op onze brandweermensen. Graag doe ik
de minister de suggestie om tijdens het jaarlijkse
brandweercongres niet alleen de innovatieprijs uit te
reiken, maar ook de brandweervrijwilliger van het jaar te
kiezen.
Ik ga nu in op het punt van de regelgeving voor de
brandweer. Arboregels zijn een voorwaarde voor
veiligheid. In de praktijk blijken het niet mogen oefenen
op een hoogte die hoger is dan 2,5 meter, het niet dieper

19 november 2008
TK 26

26-2196

Kuiken
dan 9 meter mogen duiken en het verplichte veiligheidshek op boten, voorbeelden van arboregels te zijn die het
realistisch oefenen belemmeren. Ik vraag de minister
welke arboregels voor de brandweer kunnen worden
uitgezonderd, waardoor het realistisch oefenen beter kan
worden geregeld. Uiteraard wil ik dat hierbij ook
rechtsbescherming wordt geboden.
Een laatste punt dat ik naar voren breng, betreft het
onderwerp geweld. De PvdA-fractie zou graag zien dat de
reikwijdte van de huidige dubbele strafmaat ook geldt
voor categorieën als de verkeersregelaars en buschauffeurs. Ik zou ook de aandacht van de minister willen
vragen voor het persbericht van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid waaruit blijkt dat de overheidsorganisaties zelf de Arbowet niet goed naleven. Het gaat
hierbij vooral om maatregelen tegen agressie en geweld.
Graag krijg ik hierop een reactie.
Tot slot meld ik dat stadswachten en parkeerwachten
dagelijks het slachtoffer zijn van uitermate gewelddadige
reacties. Is het mogelijk dat zij nu ook boetes kunnen
uitdelen voor beledigingen? De minister concludeerde
gisteren al dat zij vaak het mikpunt zijn. Daartegen
moeten wij toch kunnen optreden?
De voorzitter: Dank u wel. Uw tijd is nu om.
De heer Van Raak (SP): Eerst moesten wij allemaal
petjes kopen om het imago van de politie te verbeteren.
Moeten wij een dag van de ambtenaar krijgen en een
brandweerman van het jaar? Is mevrouw Kuiken het niet
met mij eens dat de PvdA wel erg in beelden en
symboliek blijft steken? Zou het niet beter zijn om
gewoon concrete voorstellen te doen om de positie van
brandweerlieden, ambtenaren en politiemensen te
verbeteren?
Mevrouw Kuiken (PvdA): Ik heb niet alleen een voorstel
gedaan om het imago te verbeteren. Ik heb ook
voorstellen gedaan voor regelgeving en voor het
aantrekkelijker maken van het vrijwilligerschap. Als wij
de Wet op de veiligheidsregio’s behandelen, zullen wij
daar uiteraard uitgebreid bij stilstaan. Ik vind het heel erg
vreemd dat wij in Nederland ontzettend trots zijn op de
heer Obama, dat wij met met buttons en allerlei ander
materiaal lopen omdat wij zo trots op hem zijn, maar dat
wij in ons oude kikkerlandje altijd zo calvinistisch zijn als
het gaat om mensen als de brandweer, de politie en de
ambulancebroeder. Ik vind dat wij daar wel wat meer
trots en respect voor mogen uitstralen. Ik schaam mij er
niet voor dat ik een puntje noem om uiting te geven aan
die trots. Ik vind dat juist een heel terecht en passend
punt.
De heer Van Raak (SP): Mevrouw Kuiken kan respect
tonen door met een button van de politie te gaan lopen,
maar tegelijkertijd geeft zij een klap in het gezicht van de
politie door 100 mln. te willen bezuinigen. Dat is dubbel
spel spelen, dat is voor de beeldvorming zeggen ″ik ben
fantastisch voor mensen in de publieke sector″ maar als
het om voornemens gaat, laat zij mensen in de kou
staan. Daar kom je niet mee weg!
Mevrouw Kuiken (PvdA): Voorzitter. Ik constateer dat de
politie de afgelopen jaren er 1,7 mld. bij heeft gekregen,
dat de politie schijnbaar niet in staat is geweest om dat
in te zetten waar het nodig is, namelijk bij blauw, de

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

politieagent op straat, en de recherche. Ik ga de politie
dan niet belonen door nu een taakstelling van 100 mln.
kwijt te schelden zonder te weten of het ook daar echt
terecht komt. Ik gooi het dan in een groot gapend gat,
zonder dat ik weet of ik daar ook resultaat voor krijg. Ik
pak het management, de overhead en de staffuncties
graag aan, maar ik wil er wel voor zorgen dat het geld
dat er nu al is en er in de toekomst misschien nog bij
komt ook daar wordt ingezet. Daar doen wij nu niets aan
door die taakstelling weg te halen, dat bevestigt alleen
maar het beeld van men vraagt, wij draaien en ondertussen verandert er helemaal niets!
De voorzitter: Voordat ik u het woord geef, mijnheer
Van Raak, wil ik even onze gasten uit België welkom
heten, mijn zeer geachte collega uit het Belgische
parlement en de ambassadeur van België. Van harte
welkom in onze Nederlandse plenaire zaal.
(geroffel op de bankjes)
De heer Van Raak (SP): De regering heeft een taakstelling van 100 mln. voor de politie bedacht, 100 mln.
bezuinigen. Dat gooi je dan van je af naar de politie en
zeg je: ga dat maar oplossen zonder politieagenten te
ontslaan. De mensen die dat moeten uitvoeren, de
politieagenten zelf, de ondernemingsraden, de bonden,
de korpsleiding, iedereen zegt dat dat onmogelijk is. Ik
constateer hier dat mevrouw Kuiken met een petje en
een button van de politie wil gaan lopen maar mensen in
de steek laat als het gaat om bezuinigingen. Maak dan
zelf een plan voor bezuinigingen, ga bijvoorbeeld de
voorziening tot samenwerking politie Nederland
aanpakken, ga dan de externen aanpakken, maar gooi
niet een opdracht naar de politie die zij niet kan
uitvoeren!
Mevrouw Kuiken (PvdA): Mijnheer Van Raak, uiteraard
klaagt men steen en been, omdat men hoopt dat wij hier
in de Kamer gaan buigen en die 100 mln. ongedaan gaan
maken. Bezuinigingen zijn altijd pijnlijk, maar als ik alleen
al constateer dat men een tekort extra op de begroting
had van het korps in Leeuwarden door 22 nieuwbouwprojecten, als ik constateer men bij de voorziening tot
samenwerking enorme tekorten heeft laten ontstaan, als
ik constateer dat men nog steeds niet samenwerkt als
het gaat om ICT, als ik constateer dat men nog steeds
heel veel dure externen inhuurt, als ik constateer dat
men te maken heeft met een overhead van 16 à 17%,
dan denk ik dat er nog heel wat valt te winnen. Als de
politie zegt dat dit ten koste en over de ruggen van de
mensen op straat moet, moet zij maar heel hard bij
zichzelf te rade gaan!
De voorzitter: Nu echt tot slot, mijnheer Van Raak.
De heer Van Raak (SP): U hebt geen plan, mevrouw
Kuiken. Ik wil best met u een plan maken om 100 mln. te
bezuinigen op de inhuur van externen en misschien nog
wel veel meer, maar dan moeten wij ook met een plan
naar de politie komen en niet zeggen ″u moet bezuinigen″ terwijl iedereen bij de politie zegt dat het niet kan.
Wat u eigenlijk zegt, is dat de politiemensen zeuren en
dat is het grote probleem van deze minister en van de
PvdA-fractie. U neemt de politiemensen in Nederland
niet serieus. Als politieagenten zeggen dat ze het niet

19 november 2008
TK 26

26-2197

Kuiken
kunnen en niet weten, dan moet je ze helpen, dan moet
je een plan geven en, liever nog, geld en middelen. Maar
zo kun je dat toch niet aanpakken?

minister daar meer op moet sturen? De minister moet
ervoor zorgen dat die beleidsmedewerkers eruit geschopt
worden en op straat gezet worden met een uniform aan.

Mevrouw Kuiken (PvdA): Ik neem de politieagenten op
straat zeer en zeer serieus en daarom spreek ik ook hun
korpschefs aan op hun verantwoordelijkheid om die 100
mln. en nog meer zaken niet over de ruggen van die
mensen te laten gaan. Dat gebeurt nu wel of ik die 100
mln. er nu wel of niet bij geef. Er moet een cultuurverandering komen, een andere manier van sturing. De
minister gaat nu met de korpsen om de tafel om tot een
plan te komen. Mocht dat niet afdoende zijn, dan zijn u
en ik de eersten die samen om de tafel gaan zitten om
tot een gedegen plan te komen, mijnheer Van Raak, want
ik denk dat het kan zonder dat het ten koste hoeft te
gaan van het blauw op straat en van de recherche. Zij
moeten het werk doen om ervoor te zorgen dat de
wijken en buurten veilig zijn.

Mevrouw Kuiken (PvdA): Waarschijnlijk was ik nog
steeds niet duidelijk genoeg. Uiteraard vind ik het
belangrijk dat de minister de korpsleiding aanspreekt. Zij
is momenteel met de korpsen in overleg om te bekijken
hoe zij hun begrotingen sluitend krijgen en hoe zij
omgaan met die taakstelling van 100 mln. Ik heb hier en
in de media al meerdere malen herhaald dat het wat de
PvdA-fractie betreft niet ten koste mag gaan van de
mensen op straat, noch van de recherche. Daar gaat ons
hart ook naar uit. Als blijkt dat de minister daar
onvoldoende op kan sturen, moeten wij andere
maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat zij dat wel
kan, want de prioriteit ligt bij de mensen en het blauw op
straat. Ik ga korpsleidingen niet belonen voor slecht
management door te zeggen ″laat die taakstelling maar
zitten″ of door een veroorzaakt tekort te repareren.

De heer Çörüz (CDA): Voorzitter. Ik laat het voorstel van
collega Kuiken op mij inwerken om boa’s voor beledigen
ook bonnen te laten uitschrijven.
De voorzitter: U moet mij even uitleggen wat boa’s zijn.
De heer Çörüz (CDA): Bijzondere opsporingsambtenaren.
Met name bij het uitschrijven van bonnen worden
″gewone″ agenten al vaak geconfronteerd met geweld.
Het geven van bevoegdheden is één, maar wat als die
bijzondere opsporingsambtenaren bonnen uitschrijven
en vervolgens klappen in hun gezicht krijgen, terwijl zij
geen wapenstokken, geen handboeien, niks hebben?
Mevrouw Kuiken (PvdA): Ik constateer dat de beledigingen nu vaak ontstaan omdat de boa’s al wel de
bevoegdheid hebben om bonnen uit te schrijven. Voor
dit aspect kunnen zij niet bekeuren en dat vind ik raar.
Als het uiteindelijk mis gaat, zullen zij de hulp van de
politie in moeten roepen; dat geldt nu ook al. Het gaat
mij om het signaal dat parkeerwachters en allerlei andere
mensen die ter ondersteuning van de politie werken, niet
zomaar alles hoeven te accepteren. Natuurlijk zal er een
aantal waarborgen in zitten. Daarom stel ik ook niet dat
het moet, maar vraag ik de minister om te onderzoeken
of dit een instrument kan zijn om geweld tegen deze
doelgroep te verminderen. Ik hoor verhalen van
parkeerwachters die hun hele werkdag scheldwoorden
naar hun hoofd geslingerd krijgen en dat vind ik niet
wenselijk.
De heer Brinkman (PVV): Ik wil even terugkomen op het
debatje tussen de heer Van Raak en mevrouw Kuiken. Ik
constateer dat er over twee soorten politie gesproken
wordt. Mevrouw Kuiken heeft het over de politieleiding
en de heer Van Raak heeft het terecht heel vaak over de
politieman. Daartussen zit een groot verschil. Meneer
Van Raak heeft gelijk als hij het oneens is met de
beslissing van de minister dat er 100 mln. bezuinigd
moet worden en dat de korpsen het maar moeten
uitzoeken. Die korpsbazen gaan niet snijden in het aantal
beleidsmedewerkers, maar gaan ervoor zorgen dat er
minder mensen naar scholen gaan en dat de vacatures
niet opgevuld worden. De politieman op straat moet dus
de klappen opvangen. Dat is het hele stramien waarin wij
zitten. Ziet mevrouw Kuiken dat niet? Vindt zij niet dat de

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

De heer Brinkman (PVV): Het is zoals altijd met de PvdA
in dit land. Het is aanspreken en pappen en nathouden.
Daarmee komt zij er niet. Die problemen zijn al jaren aan
de gang. De minister van de partij van mevrouw Kuiken
moet beleid maken. Mevrouw Kuiken moet haar
aanspreken op concrete resultaten en niet zeggen dat zij
de korpsleiding moet aanspreken. Ik heb nog een andere
vraag. Mevrouw Kuiken wil de boa’s bekeuringen laten
geven. Waarom zegt zij niet gewoon dat boa’s die
beledigd worden, moeten overgaan tot aanhouding?
Mevrouw Kuiken (PvdA): Wat betreft het eerste punt zal
ik niet in herhaling vallen. Volgens mij ben ik heel helder
geweest. De minister van BZK, onze partijgenoot, is aan
zet om dit op een goede manier te regelen. Wat betreft
het tweede punt: boa’s hebben die bevoegdheid niet en
het aanhouden is aan de politie voorbehouden.
De heer Brinkman (PVV): In dit land mag iedere burger
tot aanhouding overgaan indien er een misdrijf gepleegd
wordt. Een boa mag dat dus ook. Mevrouw Kuiken weet
dus niet waar zij het over heeft.
Mevrouw Kuiken (PvdA): Dan gaan wij het over iets heel
anders hebben, namelijk over hoe wij vinden dat
opsporingsambtenaren hun werk dienen te doen.
Uiteraard kan iedere burger een aanhouding doen, maar
het geweldsmonopolie en zaken als arrestatie wil ik
primair bij de politie houden. Ik zoek alleen naar
mogelijkheden om paal en perk te stellen aan de grove
beledigingen die boa’s ten deel vallen. Als dit een middel
is dat daar bij helpt, sta ik daarvoor open. Werkt het niet,
dan moeten wij naar andere middelen zoeken.
©
De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. De politie gaat
gebukt onder bezuinigingen. Politiebonden en politiebazen roepen om het hardst om geld. De bedoeling
achter de bezuinigingen van de minister wordt door de
PVV-fractie ondersteund. De politie moet een efficiëntieslag maken. Er moeten minder beleidsmedewerkers en
minder hoge politiebazen komen, en er moet meer
politie in blauw op straat komen. Het probleem is echter
dat deze minister deze efficiëntieslag oplegt aan de

19 november 2008
TK 26

26-2198

Brinkman
korpsen, in de vorm van een bezuiniging van 100 mln.,
en de uitvoering vervolgens aan de politiebazen overlaat.
Dit zal zeker ten koste zal gaan van de politieman op
straat. De politiebazen zullen namelijk niet hun beleidsmedewerkers de laan uit sturen en zij zullen niet minder
politiebazen aannemen.
Ik wil van de minister de belofte hebben dat zij het
aantal beleidsmedewerkers en het aantal politiemensen
in blauw inventariseert en vervolgens naar de Kamer
komt met keiharde, cijfermatige afspraken met de
korpschefs, zodat wij haar daarop kunnen afrekenen.
Nogmaals: als dit niet gebeurt, zal dit ten koste gaan van
de politieman op straat en zal dit indirect ten koste gaan
van de veiligheid van de burger in het algemeen.
Beleidsmedewerkers moeten achter hun computers
vandaan worden getrokken, in uniform worden gehesen
en de straat op worden gestuurd. Ik doe de suggestie om
maar meteen de stekker uit de vtsPN te trekken. Dat
scheelt ruim 1500 mensen, waarmee wij snel een aantal
miljoenen gevonden hebben. Graag ontvang ik op deze
suggestie een reactie van de minister.
De rode draad in mijn betoog zal het respect voor de
politie zijn. Dat respect is ver te zoeken. De wijze waarop
de burger zich in het algemeen tegenover geüniformeerd
personeel gedraagt, is een belangrijk punt geworden in
het publieke domein. Schelden, bedreigingen en geweld
zijn aan de orde van de dag en dat is absoluut ontoelaatbaar. Dit is al sinds tijden een zeer groot probleem. De
eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat het erop lijkt dat
het probleem met de slappe aanpak van het grotendeels
Marokkaanse straatgeweld in sommige steden alleen
maar groter is geworden. Hier moet iets aan gedaan
worden. De vraag rijst natuurlijk hoe het zo ver is
gekomen.
Als ik kijk naar de diverse incidenten in het afgelopen
jaar, dan valt mij vooral op – buiten het feit dat het bijna
allemaal incidenten betreft in steden met een PvdAburgemeester – dat de politie een slappe houding
aanneemt. De politie treedt meer dan eens niet op indien
vooral Marokkaanse jongeren de openbare orde
verstoren. Bussen worden kapotgegooid, maar de politie
staat erbij te kijken. De Volksuniversiteit is het slachtoffer
van vernieling en inbraak door veelal Marokkaanse
jongeren. De politie doet echter niets. Autochtone
ondernemers worden weggepest. Kinderen, vrouwen en
homo’s worden aangevallen. Hele buurten worden
overgenomen door gajes en de overheid staat er
apathisch bij te kijken. Ingegeven door angst voor
escalatie, laat men een en ander vaak op zijn beloop.
Aan de andere kant is de politie er wel snel bij als
iemand een paar kilometer te hard heeft gereden of zijn
gordel even niet draagt. Zulke dingen mogen natuurlijk
niet, maar het gaat hier om de beleving van de burger en
die heeft er geen goed woord voor over.
De belangrijkste reden voor het niet optreden door de
politie, buiten het vermijden van escalatie en angst voor
klachten, is dat de politie in een apathische laissez-faireperiode terecht is gekomen. Vaak durft men uit angst en
door het gemis aan beleidssteun zelf niet meer het
initiatief te nemen tot keihard optreden. Ik hoorde
vanmiddag de minister van Justitie zeggen dat de
recherche versterkt moet worden. Ik snap dat wel. Als
zich een incident voordoet, wordt er immers niet meteen
tot aanhouding overgegaan. Nee, men wacht tot het
incident voorbij is en drie dagen later gaat men
rechercheren naar de mogelijke daders. Op die manier

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

hebben wij inderdaad meer recherche nodig. Men had
echter beter meteen in blauw kunnen optreden. Laat die
escalatie dan maar komen.
Als wij de minister op dit punt bevragen, verwijst zij
altijd naar de lokale overheden. Ik wil graag dat zij
ophoudt met theedrinken en pamperen en dat zij
voortaan gewoon keihard optreedt. Kom met die
politieman op straat en zorg dat de confrontatie met de
overtreders aangegaan wordt. Desnoods kunnen wij
altijd nog gebruikmaken van onze soldaten van de
Koninklijke Marechaussee of onze mariniers. Die weten
er wel raad mee.
De minister is goed in het voeren van symboolpolitiek.
Ik noem onder meer het promoten van een noodpakket,
het pronken met allerlei gekleurde cijfers in dito
onderzoeken en het presenteren van een waardencatalogus van normen. Ook de PvdA-fractie doet vrolijk
mee aan deze symboolpolitiek, door te pleiten voor een
stoerder uniform en respect. Het Nederlandse volk heeft
echter nagenoeg geen respect voor de politie, omdat die
gewoonweg te slap optreedt. Dat heeft niets met dit
soort symbolen te maken.
Ik lees dat de minister van plan is mijn aangenomen
motie over het verbieden van hoofddoekjes voor
politieagentes over te nemen. Ik vraag de minister
expliciet of het ook de bedoeling is om een politieagente
die zich in het politiebureau bevindt, te verbieden een
hoofddoek te dragen, ook al draagt zij burgerkleding.
Graag ontvang ik op dit punt een helder antwoord van
de minister.
Mevrouw Griffith (VVD): Ik meen te horen dat de heer
Brinkman praat over slappe politie. Klopt dat?
De heer Brinkman (PVV): Ja, de politie treedt niet op en
dat vind ik slap.
Mevrouw Griffith (VVD): De heer Brinkman is zelf
twintig jaar politieman geweest. Wij spreken over geweld
tegen de politie, zeker de afgelopen jaren. De heer
Brinkman spreekt ook over respect voor de politie. Ik
constateer in elk geval dat hij niet met respect spreekt
over de politie. Hij moet zich volgens mij zelf gedragen
zoals hij dat ook verwacht van anderen en vooral van
burgers. Hij is twintig jaar zelf politieagent geweest en ik
constateer dat hij in elk geval in die periode als
politieman geen enkele oplossing heeft voorgedragen
om hierin verandering aan te brengen.
De heer Brinkman (PVV): Mevrouw Griffith weet niet
waarover zij spreekt, want het is niet de bedoeling dat
een politieman beleid maakt. Ik ben uitvoerend politieman geweest en het was niet de bedoeling dat ik op dat
moment beleid ging maken. Voor de politieman op straat
heb ik buitengewoon veel respect. Ik heb gelukkig nog
steeds heel veel vrienden bij de politie en zij weten ook
waarom ik dit op deze manier zeg. Het gaat erom dat de
politie van de bazen niet mag optreden en dat dat haar
frustreert. Ik kan mij de perioden nog herinneren dat de
baas vroeg waar je mee bezig was, waarom je iemand
aanhield en of je dit niet gewoon over je heen kon laten
gaan als je iemand aanhield voor belediging of bedreiging. Ik heb mevrouw Griffith een e-mail laten zien aan
de burgemeester van Amsterdam van een chef van een
wijkteam die schreef: in dat gebied zijn Marokkanen
bezig, wij gaan in dat gebied niet meer in uniform

19 november 2008
TK 26

26-2199

Brinkman
surveilleren. Die e-mail heeft zij gezien. Wat moet een
gewone inspecteur daartegen doen? Daartegen kan hij
niets doen. Als mevrouw Griffith op internet had
gekeken, had zij overigens ook kunnen zien wat een van
mijn bijnamen was. Ik zal die hier niet noemen, maar dat
betekent wel dat ik geen slappe politieman was.
De voorzitter: Wij houden onze nieuwsgierigheid in. U
vervolgt uw betoog. Dit lijkt mij iets voor een ander
moment.
De heer Brinkman (PVV): Ik kom op een ander punt. De
problemen rond de neergang van Icesave hebben ons
alert gemaakt op de gigantische hoeveelheid spaarcentjes die die lokale overheden af en toe even willen
wegzetten om extra rente te ontvangen. Buiten het feit
dat het kennelijk nooit genoeg is voor deze overheden,
viel ook op dat hierbij een waterschap nogal het een en
ander aan geld overhad. Natuurlijk, het was allemaal
tijdelijk en dat geld was al geoormerkt, maar toch. Ook
de verschillen in betalingen aan waterschappen zijn
uitzonderlijk. Er zijn waterschappen die soms een elf
maal zo hoge bijdrage vragen als andere. Ik snap dat
eerlijk gezegd niet. Ik ken een aantal gebouwen van
diverse waterschappen en ik kan u vertellen: dit zijn vaak
de allermooiste gebouwen. Dus het is: centen zat. Te veel
zou ik bijna zeggen. Hele besturen van waterschappen
zijn doodgewone geldkloppers met € 1000 per week voor
een dagje vergaderen, grote kapitale gebouwen en veel
geld in kas.
Ik ben van mening en de PVV-fractie is van mening dat
die waterschappen een ondoorzichtig, ondemocratisch
gedrocht vormen, waarbij het voor ons allang duidelijk is
dat het tijd wordt dat deze instellingen worden opgeheven en onder de provincie gaan vallen. Ik denk dat hier
vele miljoenen euro’s te bezuinigen zijn. Kan de minister
mij uitleggen waarom wij deze bestuurslaag van
waterschappen nog in stand zouden houden en waarom
wij niet zouden moeten besluiten deze besturen op te
nemen in de provincie? Ik hoor hierop graag een reactie.
©
De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. Een veilige
samenleving, slagvaardig bestuur en goede publieke
dienstverlening zijn de edele doelen van het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dit
kabinet wil investeren in de kwaliteit en de kracht van de
samenleving en dat komt in deze doelen naar voren. De
commissie ″Burger en politiek″ van de ChristenUnie,
onder leiding van Gert Schutte, stelt in haar rapport dat
moet worden gewerkt aan een keten van vertrouwen
tussen burgers, vertegenwoordigers en overheden. Wij
zijn namelijk allemaal verantwoordelijk voor de toekomst
van onze samenleving. Dat is een mooi beeld. Het geeft
aan dat wij elkaar als burger, als overheid en als politiek
nodig hebben om onze rol in de samenleving op ons te
kunnen nemen. Daarom herkent de ChristenUnie-fractie
zich ook sterk in de doelen van dit kabinet en in het
bijzonder in die van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.
Wij zijn blij met de voortvarendheid waarmee ons
initiatief van een vrijwilligersverzekering is opgepakt. De
gemeenten zijn nu aan zet en daarom stel ik meteen de
vraag hoe de minister hen aanspoort om daarmee aan
de gang te gaan. Het is goed dat de minister de discussie

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

start over een manifest ″Verantwoord burgerschap″, ook
een oude wens van de ChristenUnie-fractie. Bijzonder
was ook de steun uit de hoek van jongeren die zelf ook
vinden dat er wat meer aandacht mag zijn voor
burgerplicht in plaats van alleen maar te genieten van de
rechten.
Wat veiligheid betreft is het goed om te zien dat
Burgernet succesvol van start is gegaan. Het is een
prachtvoorbeeld van de overheid die de burger in positie
brengt om mee te bouwen aan een veilige samenleving.
In de nota Vernieuwing Rijksdienst staat dat er een
paradigmawisseling moet plaatsvinden: meer werken uit
vertrouwen in plaats van uit wantrouwen. Het betekent
het afbouwen van de controletoren en het verminderen
van de bestuurlijke drukte. Het zit mij daarbij wel dwars
dat er nog niet heel veel klaar is. Er ligt een reactie op de
commissie-Oosting en sinds een dag of twee op de
commissie-D’Hondt. Verder zijn wij bezig met ″single
information, single audit″. U weet hoe groot mijn
weerstand tegen dit soort Engelse termen is. Ik heb
echter nog niet echt het idee dat wij worden meegenomen in een stroom van deregulering en bij het afbreken
van bureaucratie, laat staan dat er sprake is van een
paradigmawisseling is. Hoe subjectief het misschien ook
is: ik heb daar wel behoefte aan. Ik hoor dan ook graag
wat het tijdpad van de bewindspersonen is voor het
terugdringen van de bestuurlijke drukte en wat daarbij de
belangrijke momenten zijn.
Bij bestuurlijke drukte denkt mijn fractie ook aan
gemeenschappelijke regelingen. Ze zijn al eerder
genoemd in dit debat. Wij gaan er volgend jaar met
elkaar over praten. Mijn fractie is nooit enthousiast
geweest over de zwaar opgetuigde stadsregio’s en niet
alleen vanwege de tussenlaag die daarmee is gecreëerd,
maar ook omdat gemeenteraden er mee in hun maag
zitten. Hoe leg je aan burgers uit dat ze voor een
probleem bij de regioraad moeten zijn, een orgaan dat
eens in de maand ergens anders in de provincie
vergadert? De democratische controle op de regioraad is
bovendien ook erg zwak.
Voor gemeenschappelijke regelingen geldt in het
algemeen dat de aansturing en de controle op grote
afstand van bijvoorbeeld de gemeenteraad is geplaatst.
Voor echt regionale zaken is de provincie de aangewezen
bestuurslaag. Daar moeten wij dan ook niets tussen
schuiven.
De heer Pechtold (D66): Dan zit u mooi knel! De
herindeling moet van dit kabinet namelijk van onderop
komen. Dan kunnen wij lang wachten. Regionaal mag
ook niet. Ondertussen heeft Andijk nog steeds die 0,01
leerplichtambtenaar, ondanks haar 1400 leerlingen.
De heer Anker (ChristenUnie): En wat is uw vraag?
De heer Pechtold (D66): Het is waarschijnlijk vaker een
probleem dat u tussen het CDA en de PvdA in zit. Maar
waar staat u?
De heer Anker (ChristenUnie): Ik ben niet gek op de
regionale samenwerking als oplossing. Zeker als dat heel
veel gebeurt, wordt die namelijk onzichtbaar. Ik heb
daarmee zelf op lokaal niveau de nodige ervaring
opgedaan. Bij de uitvoering van sommige taken raak je
helemaal het zicht kwijt op wat er precies gebeurt. Het is
dus geen goede oplossing. De CDA-fractie heeft nu een

19 november 2008
TK 26

26-2200

Anker
aantal suggesties gedaan over hoe het ook zou kunnen.
Ik zeg in discussies met mensen in herindelingsgemeenten ook dat zij in de gaten moeten houden dat
samenwerking heel lastig kan zijn. Ik zeg niet: ″dus
moeten jullie herindelen″. Ik vraag mij echter soms wel
af of duidelijk is hoe diffuus en onzichtbaar gemeenschappelijke regelingen kunnen zijn.
De heer Pechtold (D66): Uw partij neemt inmiddels twee
jaar deel aan de regering. Ik vind het dan ook moeilijk te
accepteren dat u zegt dat u het allemaal bekijkt en
beschouwt. U stelt vragen, maar u komt niet met een
visie. U zegt dat de regio niet zal lukken. U noemt
nadelen die ik zelf ook zie. U zit vast aan dat ″van
onderop″ en mijn stelling dat het wel eens lang kan gaan
duren. U pakt echter niet de rijksoverheid aan. De
commissie-Kok heeft een prachtig rapport geschreven
over de Randstad. Dit kabinet zegt dat het maar twee
bestuurslagen wil.

De heer Pechtold (D66): Kunnen wij volgend jaar samen
vaststellen dat het er is?
De heer Anker (ChristenUnie): Dat lijkt mij heel
behapbaar. Over een jaar moet toch wat mogelijk zijn.
Blij dat de heer Pechtold zaken heeft kunnen doen.
De heer Heijnen (PvdA): De ChristenUnie regeert nog
niet zolang, anders dan D66, maar daar zal ik niet over
spreken.
De heer Anker (ChristenUnie): Het lijkt wel heel lang.
De heer Heijnen (PvdA): De heer Anker zegt interessante
dingen. Hij voelt niet zo veel voor die gemeenschappelijke samenwerking van gemeenten en is terughoudend
met herindeling. Begrijp ik goed dat ook de heer Anker,
na de VVD, het CDA en de Partij van de Arbeid, tegen de
bewindsdames zegt dat er meer mogelijk moet zijn op
het punt van taakdifferentiatie tussen gemeenten?

De voorzitter: Had u nog een vraag?
De heer Pechtold (D66): Moeten wij wachten tot het
einde van deze kabinetsperiode om vast te stellen dat
ook u geen enkele bijdrage heeft geleverd en dat u zich
hebt beperkt tot vragen en wikken en wegen, mijnheer
Anker?
De heer Anker (ChristenUnie): U maakt er nu een
karikatuur van. Ik zeg dat wij hiermee moeten opschieten. Ik wacht dan ook op het moment dat wij het erover
gaan hebben. Als één ding mij opvalt, dan is het wel dat
er inmiddels stapels rapporten zijn geschreven over
oplossingen voor de bestuurlijke drukte. Het is een
fantastisch principe om uit te gaan van maximaal twee
bestuurslagen, waarbij de tweede zich beperkt tot
controle. Als er bepaalde zaken zijn die in de regio
opgepakt moeten worden, waarom laat je dat dan niet
over aan de provincie? Je ziet namelijk heel vaak dat er
zaken worden weggehaald bij de provincie, omdat de
stadsregio het moet gaan doen. De provincie wordt
echter wel rechtstreeks gekozen en daarom houden wij
die veel liever in stand.
De voorzitter: Tot slot.
De heer Pechtold (D66): Heel kort. De coalitie wil
maximaal twee bestuurslagen. Wanneer wordt dat idee
werkelijkheid?
De heer Anker (ChristenUnie): Dat was mijn vraag ook.

De heer Anker (ChristenUnie): Misschien wel. Ik wil
maar zeggen dat wij niet alles in gemeenschappelijke
regelingen moeten schuiven. Tijdens het wetgevingsoverleg hebben wij het hierover gehad en toen heb ik
gezegd dat ik het heel ondemocratisch en onzichtbaar
vind worden. De minister zei toen dat dat wel een beetje
meeviel en dat met name de regiobesturen zeggen dat
het enorm goed gaat. Mijn ervaring als raadslid was
echter, net als bij veel burgers, dat je er helemaal gek
van wordt en dat je niet begrijpt hoe het geld wordt
verdeeld.
De heer Heijnen (PvdA): Taakdifferentiatie kan wat mij
betreft betekenen dat de centrumgemeente taken
uitoefent voor buurgemeenten. Is de heer Anker het met
mij eens dat ook die vorm van taakdifferentiatie
denkbaar is en mogelijk moet zijn?
De heer Anker (ChristenUnie): Ik wil daar wel over
nadenken. Ik vind het echter wel belangrijk dat dat lokaal
wordt bedacht. Sommige gemeenten doen dat en ik vind
dat niet verkeerd.
De heer Bilder (CDA): Ik heb er behoefte aan, te horen
hoe de heer Anker aankijkt tegen een aantal andere
opties. Hij heeft nogal wat bezwaren geuit tegen de
gemeenschappelijke regelingen. In dit land zijn nog
andere opties voor gemeentelijke samenwerking. Ik
noem Ten Boer, maar ook de BEL-gemeenten. Zijn die
opties door hem beoordeeld? Hoe staat hij daartegenover?

De voorzitter: Goed.
De heer Pechtold (D66): Als het aan u ligt, mijnheer
Anker, wanneer effectueert dan het principe van die twee
bestuurslagen?
De heer Anker (ChristenUnie): Ik zeg niet dat wij nu even
in een motie kunnen regelen dat de wereld morgen
anders is. Ik vind dat wij er snelheid mee moeten maken.
Wat mij betreft is de tijd van studie voorbij. In de
komende tijd zullen wij beslissingen moeten nemen.
Daarom vraag ik het kabinet om een tijdpad. Wat zijn de
belangrijke momenten? Wij willen hiermee verder.

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

De heer Anker (ChristenUnie): Dit wordt een heel
uitgebreid exposé over de inrichting van Nederland. Ik
vind dat daar goede aspecten aan zitten, maar ook dat
daar lastige kanten aan zitten. Het is goed dat de
BEL-gemeenten zijn gaan samenwerken. Eerlijk gezegd
vraag ik mij wel af hoe lang dat goed gaat. Ik vind dat
een spannend experiment. Volgens mij is dit ook de
eerste keer dat daar op deze manier mee wordt
omgegaan. Daarom heeft het mijn bijzondere interesse.
Er zijn absoluut een heleboel dingen mogelijk. Volgens
mij maakt de commissie voor BZK binnenkort een
studiereis om te zien hoe dat in andere landen gaat. Het
is echt een belangrijk onderwerp. Het gaat niet om alleen

19 november 2008
TK 26

26-2201

Anker
gemeenschappelijke regelingen of om alleen herindelingen. Alles wat daartussen zit, moeten wij ook gaan
ontdekken.
De voorzitter: Wat is een BEL-gemeente?
De heer Bilder (CDA): Blaricum, Eemnes en Laren; dat
zijn drie gemeenten in ’t Gooi die een heel bijzondere
manier van samenwerking zijn aangegaan.
De voorzitter: Ik doe altijd een poging om te begrijpen
wat u zegt. Vervolgt u uw betoog.
De heer Bilder (CDA): Ik maak graag één opmerking in
vragende zin. Op het moment dat je kijkt naar bestuurlijk
Nederland moeten wij met elkaar goed voor ogen
hebben dat een volmaakte situatie hier op aarde niet
bereikt kan worden. Aan elk model zit een keerzijde, een
schaduwzijde. Ik ga ervan uit dat als het erop aankomt,
de wensen van burgers een belangrijke rol zullen spelen
in de beoordeling van mogelijkheden, en de menselijke
maat evenzeer.
De heer Anker (ChristenUnie): Ja, absoluut. Ik zou echt
heel lang hierover willen praten, met iedereen hier.
De voorzitter: Maar niet hier.
De heer Anker (ChristenUnie): Het is absoluut waar. Ook
wij vinden het belangrijk dat de lokale identiteit
geëerbiedigd wordt en dat mensen zich blijven herkennen in het bestuur dat boven hen staat. Daarom vind ik
ook dat de gemeente erachter moet kunnen staan. Het
moet herkenbaar blijven. Een wetenschapper heeft eens
gezegd dat een burger niet al te veel bestuurslagen
aankan; ik geloof maximaal drie. Dat is een discussie op
zich. Lokale eigenheid is absoluut heel belangrijk.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Ik ben blij met
de woorden van de heer Anker over de bestuurslagen.
Daar komen wij vast op terug. De heer Anker zegt dat hij
minder overheid en minder ambtenaren wil. Tegelijkertijd
komt zijn partij steeds met voorstellen. Minister Rouvoet
heeft meer aandacht voor de moraliteit van de jeugd op
het gebied van seks dan voor het aanpakken van
wachtlijsten. Hoe bekijkt de heer Anker dat in relatie tot
het ingrijpen van de overheid in het persoonlijk leven
van mensen?
De heer Anker (ChristenUnie): De verleiding is heel
groot dat ik, als ik mevrouw Van der Burg ga antwoorden, de algemene politieke beschouwingen in het klein
ga doen. Zij heeft immers behoorlijk wat aangekaart.
De voorzitter: Dat sta ik niet toe.
De heer Anker (ChristenUnie): Ik ga heel voorzichtig op
het gladde ijs van mijn collega bij jeugd en gezin zitten
en volgens mij was het geen kwestie van of het een, of
het ander. Hij heeft heel erg duidelijk gezegd: wij hebben
hier een probleem en dat willen wij aankaarten.
Tegelijkertijd werkt hij zich in het zweet, zeg ik heel
netjes, om die wachtlijsten korter te maken. Dat is geen
kwestie van of het een, of het ander.

dat wij niet alle jeugd over een kam moeten scheren
zoals het beeld nu bestaat? Ik merk dat mensen er
buitengewoon beledigd over zijn dat alle kinderen maar
van dit soort gedrag beticht worden. Daar neemt u hier
in elk geval een duidelijk standpunt over in?
De heer Anker (ChristenUnie): Ja, maar dat doet
minister Rouvoet ook. Hij zegt ook telkens dat het met
het grootste gedeelte van de jeugd heel erg goed gaat.
Er is een groep jeugd waar hij zich zorgen over maakt.
Daar gaat het bij Binnenlandse Zaken echt niet over.
De voorzitter: Dat gaan wij hier ook niet doen vandaag.
U vervolgt uw betoog.
De heer Anker (ChristenUnie): Ik was bij veiligheid
gebleven. Wij wachten nu alweer bijna een halfjaar op
een nader verslag van de wet op de veiligheidsregio’s.
Wij doen dat bij nog een wet, maar daar heb ik
inmiddels de toezegging gekregen dat die eraan komt.
Het gaat om de Wet ernstige overlast. Het is behoorlijk
druk op de plenaire agenda en de minister wil heel graag
die wet implementeren volgend jaar, half 2009. Wij
krijgen de indruk dat de Kamer in een positie komt dat
wij juridisch moeten gaan afhechten wat er in de praktijk
is ontstaan. Ondertussen gaat de minister verder met de
voorbereidingen en soms met succes, maar wij krijgen
ook heel veel kritiek te horen. Vorig jaar was ik al niet blij
met de regionaliseringsbonus die regio’s in het
vooruitzicht wordt gesteld wanneer zij gaan regionaliseren. Zo’n stimuleringsregeling laat weinig ruimte voor
alternatieven, wanneer gemeenten bijvoorbeeld meer
zelfstandigheid willen behouden. Met het vooruitzicht op
het debat ben ik daar destijds niet verder op doorgegaan,
maar dat debat blijft maar uit. Ik voel mij nu echt
genoodzaakt om wat concreter te worden.
Er zijn korpsen en er zijn gemeenten die heel veel
doen aan samenwerking en die goede afspraken maken
op veiligheidsgebied. Zij maken daarvoor kosten, maar
regionaliseren niet volledig. Zij werken samen met
behoud van zelfstandigheid. Zij realiseren ondertussen
wel de kwaliteit waar de minister om vraagt. Vanuit de
regio IJsselland bijvoorbeeld krijgen wij het bericht dat
zij geen geld krijgen, terwijl zij wel hun zaken op orde
maken. In Zuid-Holland Zuid wordt er heel erg hard
gewerkt, maar haalt men net de deadline niet. Het al dan
niet toekennen van geld wordt zo een drukmiddel, wat
volgens ons niet goed is voor het draagvlak. Ook in de
manier waarop wij dit soort processen doen, kunnen wij
investeren in vertrouwen en dan moet niet de schijn
worden gewekt dat wij maar dingen doordrukken. De
fractie van de ChristenUnie vindt dat al die regio’s,
waarin wel degelijk wordt ingezet op kwaliteitsverbetering en samenwerking, ook gehonoreerd moeten
worden. Dat is volgens ons ook de wet in concept, want
daarin wordt die optie bewust opengehouden. Graag een
reactie van de minister.
Mijn volgende punt betreft de politie.
De heer Van Raak (SP): Ik ben erg blij met die opmerkingen. Deelt de heer Anker mijn zorg dat onder druk van
dat geld op dit moment brandweer geregionaliseerd
wordt? Bedoelt hij dat door de grootschaligheidssubsidies nu brandweerkorpsen worden geregionaliseerd
terwijl de vrijwilligers dat helemaal niet willen?

Mevrouw Van der Burg (VVD): U onderschrijft hier dus

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

19 november 2008
TK 26

26-2202

Anker
De heer Anker (ChristenUnie): Dat bedoelde ik niet óók,
dat bedoelde ik bijna uitsluitend. Want dat is inderdaad
echt het probleem. Dat is niet goed voor het draagvlak
en voor het vertrouwen.
De voorzitter: U vervolgt uw betoog.
De heer Anker (ChristenUnie): De politie staat meestal
voor een veilige samenleving. Dat betekent dat mensen
zich ook echt veilig moeten voelen. Veiligheid maken
mensen met elkaar, maar als er dingen gebeuren, moet
de overheid er zijn om de burgers een steun in de rug te
zijn. Als wij willen dat mensen elkaar aanspreken op
asociaal gedrag, dan moeten wij er ook op kunnen
vertrouwen dat zij daarin gesteund worden. Het is dan
schokkend om te lezen dat de politie voor velen een
vijand is.
Vorige week verscheen het rapport ″Agressie en
geweld tegen politiemensen in de basispolitiezorg″. Wij
zullen niet de enigen zijn geweest die met stijgende
verontwaardiging de conclusie hebben gelezen. De
ChristenUnie is blij dat bedreiging en belediging wel heel
veel worden vervolgd. Dat zijn wij aan de slachtoffers,
maar ook zeker aan onze rechtsstaat verplicht.
De politie hoeft niet je beste vriend te zijn, maar
agenten verdienen wel respect. Dat respect krijgen zij
steeds minder. Een agent wordt steeds anoniemer.
Daaraan moet meer gewerkt worden. Ik onderstreep nog
maar eens het pleidooi voor een agent die de klas in
komt en daar de leerlingen vertrouwd maakt met de
politie.
Wij spraken onlangs in een AO ook over het programma ″Veilige Publieke Taak″. De eerste fase is gericht
op de werkgevers, maar het wordt nu toch wel echt tijd
dat wij fase twee beginnen, waarin er meer aandacht is
voor het publiek en natuurlijk voor de dader.
Het is ook van groot belang dat extra agenten bij de
politie worden ingezet. Het is voor ons onbegrijpelijk dat
wij de politieke wil en het geld hebben voor extra
agenten, rechercheurs en forensisch assistenten, maar
dat wij hen niet ingezet krijgen bij de korpsen. Gisteren
kregen wij de brandbrief van de NPB, die ook een beeld
schetst van hoge werkdruk en te weinig mensen. In het
wetgevingsoverleg zei de minister dat zij een ander beeld
krijgt dan wij als Kamerleden. Ik begrijp niet hoe dat kan,
want ik ken deze minister als iemand die de handen
graag uit de mouwen steekt en dus in contact is met de
realiteit. Maar er is dus grote onduidelijkheid. De
vacaturedruk is hoog, maar wordt niet ingevuld. Wij
krijgen geen inzicht in de redenen. Het gebeurt ons toch
niet veel dat wij mensen in de aanbieding hebben maar
dat zij niet aan het werk komen, zeker niet als de nood zo
hoog is. Wij mogen niet het vertrouwen van agenten op
straat verliezen. Daarom vragen wij de minister om uit te
zoeken wat de kinken nu precies in de kabel zijn om de
extra agenten aan het werk te krijgen.
Wij vragen nogmaals aandacht voor het onderwerp
kinderporno. Gelukkig wordt dit steeds meer aangepakt
door de politie, maar veel is nog in de opstartfase. Voor
zover wij het kunnen beoordelen, is er geen beeld van
hoe groot deze criminaliteit in Nederland is. Wij zetten
inmiddels extra in op de bestrijding van kinderporno,
maar dat is niet alleen een kwestie van meer mankracht.
Wij moeten ook weten waar de meeste inzet naartoe
moet. Ik vraag de minister daarom of zij in samenwerking met haar collega op Justitie een onderzoek wil

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

instellen naar de aard en omvang van criminaliteit rond
kinderporno in Nederland. Dat moet een onderzoek zijn
dat dicht tegen de opsporingspraktijk aan zit. Het zou
daarom heel goed door de Politieacademie kunnen
worden gedaan, zoals die ook onderzoek heeft gedaan
naar bijvoorbeeld de oud-en-nieuwrellen.
©
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. ″2009 wordt het jaar
van de uitvoering″, zo kondigde de minister haar plannen
voor komend jaar aan. Dat is jammer, want juist de
analyse schiet vaak nog tekort. Ik mis de visies van dit
ministerie. Wij krijgen vooral plannetjes. De financiële
crisis en toenemend cynisme over de politiek zouden
moeten aanzetten tot reflectie op de rol van de overheid,
een herbezinning op de rolverdeling tassen overheid,
civil society en de markt, maar ook binnen en tussen de
overheden. Ik zie in ieder geval een gebrek aan modernisering van onze democratie, een overwicht van
uitvoerende macht, een afnemend dualisme, een
overheid die meer belooft dan zij kan waarmaken.
Een overheid bovendien die zich richt en begeeft op
terreinen waar zij niet hoort, en die niet duidelijk
aangeeft waar zij wel hoort. Wetgevende en uitvoerende
macht zijn te veel met elkaar vervlochten. De Kamer
moet op meer afstand van de uitvoerende macht, maar
komt steeds meer op achterstand. Beleid wordt
veelvuldig in de media gepresenteerd voordat de Kamer
wordt geïnformeerd. Bewindslieden leggen verklaringen
af achter een katheder, voorzien van eigen logo, in plaats
van in Vak K. Het afzetten van een minister gebeurt op
de kamer van een collega-minister in plaats van daar in
de Kamer over te spreken. Door de binding van een
gedetailleerd regeerakkoord en het feit dat alle partijleiders van de coalitie in het kabinet zitten, voert de Tweede
Kamer haar vertegenwoordigende functie minder goed
uit, en worden belangrijke debatten, zoals die over de
woningmarkt niet gevoerd.
Wij dreigen zo te vervalen in partijpolitiek monisme,
waarbij het belang van machtspartijen dominant is in
onze politieke cultuur. De coalitiepartijen lijken elkaar
helaas in deze benadering te hebben gevonden, maar zij
hebben elkaar wel toevallig gevonden. Geen van de drie
had voor de verkiezingen haar voorkeur uitgesproken
voor deze coalitie en maar 6% van de kiezers in 2006
wilde deze coalitie.
Op deze manier belanden wij in een partijendemocratie. Het kabinet wacht af en weigert macht af te
staan, aan de rechter met de constitutionele toetsing, aan
de burger met referenda of de gekozen burgemeester,
alles wat bijdraagt aan een meer evenwichtig systeem,
met meer checks and balances. Wie macht heeft, ziet niet
graag dat er gemorreld wordt aan de basis van die
macht. En de basis van de macht laat zich niet veranderen door wie zelf geen macht heeft.
Maar onze democratie behoeft modernisering. De
wereld is immers gemoderniseerd terwijl onze democratie stagneert. Kiezers zijn mondiger, beter geïnformeerd
en hebben meer eigen verantwoordelijkheid voor hun
eigen leven. Maar wat er ook veranderde, niet de
structuren van de macht. Terug naar ″geachte afgevaardigde″ betekent terug naar af, maar wij moeten juist
vooruit. Wij moeten met onze tijd meegaan. Oude
idealen, nieuwe vormen. Het Handvest voor verantwoord
burgerschap of de geherframede waardencatalogus doen

19 november 2008
TK 26

26-2203

Pechtold
dat niet, en het opleuken van de Grondwet evenmin. De
kwaliteit van de democratie vraagt om serieus onderhoud. Toch kan het kabinet ook binnen de door hemzelf
gekozen, beperkte kaders al veel doen. De publieke
sector zal de komende decennia te kampen krijgen met
de negatieve gevolgen van dalende groei en een
krimpende beroepsbevolking. De Raad van State schrijft
hierover behartigenswaardige woorden in haar adviesnota over de Miljoenennota. Wij moeten nu al beginnen,
op deze ontwikkelingen in te spelen. Het kabinet moet
selectiever worden in wat de overheid behoort te doen
en wij moeten de publieke sector effectiever, innovatiever en dynamischer maken. Deelt de minister deze visie?
Welke invloed heeft het in stand houden van het speciale
Ambtenarenrecht hierop? Hoe bevordert de minister
innovatie in de publieke sector? Het tegengaan van de
bestuurlijke drukte en de regeldruk kan Nederland ook
vooruit helpen. Hoe staat de bestuurlijke kant van de het
Randstadoffensief ervoor? Het coalitieakkoord belooft dat
op een aantal beleidsterreinen maximaal twee bestuurlijke niveaus betrokken zijn. Wat is de vooruitgang van
dit streven? Ik kijk uit naar de samenwerking met de
ChristenUnie op dit punt.
Ik heb een aantal korte vragen. Het kabinet vindt de
kwaliteit van de lokale democratie belangrijk. Hoe
investeert zij in het trainen van toekomstige raadsleden?
Het kabinet vindt deelname aan onze democratie
belangrijk. Waarom sluit het de stembureaus dan eerder,
in plaats van deze verder uit te breiden en bijvoorbeeld
early voting in te voeren? Het kabinet vindt transparantie
belangrijk. Waarom verlengt het dan de termijnen in de
Wet openbaarheid bestuur ten nadele van de burgers, in
plaats van een kabinetsreactie op het voorontwerp
algemene wet over overheidsinformatie te sturen.
Mevrouw de minister, in april 2007 schreef u: binnen
enige maanden komt dit naar de Kamer.
Ten slotte, het kabinet vindt goede dienstverlening
belangrijk. Per wanneer zal de DigiD voor Nederlanders
in het buitenland beschikbaar zijn? Alleen al voor het
invullen van hun belastingformulieren zullen zij dat
binnenkort hard nodig hebben. Ik hoor graag een
toezegging.
©
De heer Van der Staaij (SGP): Mevrouw de voorzitter.
Veiligheid en een goed bestuur zijn voor de burgers van
groot belang. De strijd tegen criminaliteit, overlast en
verloedering moeten wij blijven strijden; dat is een
kerntaak van de overheid. De wijkagent die er is als de
burger hem nodig heeft en een gemeentebestuur dat
snel en goed reageert op vragen of wensen van burgers
worden zeer hoog gewaardeerd, en terecht. Daar staat
tegenover dat het een grote bron van frustratie is, als het
mis gaat.
Aanpakken van overlast en verloedering en bijdragen
aan vreedzaam samenleven zijn niet alleen zaken van de
overheid. Burgers hebben hierin ook een eigen rol.
Tegenover burgerrechten staan ook burgerplichten. Wij
zien uit naar de verdere invulling van het handvest
burgerschap. Gelet op de discussie over de onzichtbaarheid van de Grondwet, zal het niet alleen een uitdaging
zijn om tot een gezaghebbende tekst te komen, maar ook
om die overtuigend te communiceren om een
mentaliteitsverandering te krijgen, zodat burgers
beantwoorden aan het Bijbelwoord: ″Alle dingen, die gij

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

wilt, dat u de mensen zouden doen, doet gij hun ook
alzo.″ Een gouden leefregel.
In het wetgevingsoverleg hebben wij vorige week
uitgebreid stilgestaan bij de politie. De SGP-fractie maakt
zich zorgen over de onderbezetting van de politie en de
bezuiniging van 100 mln. die daaroverheen komt. De
basispolitiezorg dreigt te worden uitgehold. Mijn vraag
aan de minister is: hoe wordt voorkomen dat de
problemen in belangrijke mate neerslaan op de
operationele capaciteit en neerslaan in het landelijke
gebied? Volgens de SGP zou in ieder dorp of iedere wijk
een eigen wijkagent beschikbaar moeten zijn. Daar zijn
wij nu nog ver vandaan.
Zelfs met de norm die het kabinet hanteert, 1
wijkagent op 5000 inwoners, zijn er 100 tot 150 agenten
meer nodig dan nu aan extra wijkagenten voor deze
kabinetsperiode zijn voorzien. Het risico is bovendien dat
extra wijkagenten terecht komen op de plaatsen waar al
de nodige agenten zijn en dat het landelijke gebied
voortdurend het nakijken heeft als het aankomt op de
verdeling van het regiobudget en van de capaciteit. Te
vaak horen wij uit de praktijk dat plaatselijke teams er op
papier mooi uitzien, maar men het met te weinig
agenten moet doen, omdat vacatures niet vervuld
worden. Wil de minister een evenwichtige spreiding
bevorderen?
Bovendien, over welk invullen gaat het als je over
wijkagenten spreekt? Soms gaat het als het de netto
inzet betreft maar om een paar uur daadwerkelijk inzet in
een bepaalde wijk. Aan papieren wijkagenten hebben wij
niets. Hoe wordt bereikt dat wijkagenten er ook
daadwerkelijk aan toe komen, actief te zijn in hun wijk?
Bij de vervulling van vacatures, niet alleen voor de
politie, maar ook voor ander overheidspersoneel, willen
de bewindslieden van BZK stevig inzetten op het
aantrekken van meer vrouwen en allochtonen. Mijn
fractie vindt dat dit beleid niet moet doorschieten. Wij
zien niets in rigide quota; de kwaliteit moet vooropstaan.
De minister laat in het midden of het bij de genoemde
aantallen om een plicht of een streven gaat. Kan zij
bevestigen dat de stellige cijfers niet als een dwingende
uitkomst moeten worden opgevat?
De bestrijding van mensenhandel moet blijvend
prioriteit krijgen. Het is treurig dat deze mensonterende
praktijk verweven blijkt te zijn met legale bordelen. Een
kaderwet prostitutie is aangekondigd. Laat daarin in ieder
geval ook ondubbelzinnig een lokale nuloptie geregeld
zijn voor alle vormen van prostitutie. Wanneer ontvangen
wij dit wetsvoorstel? Worden de actuele ontwikkelingen
daarin betrokken? Ik denk daarbij aan de regelgeving in
Zweden, maar ook de heel recente ontwikkelingen in
Groot-Brittannië.
Veel overlast gaat gepaard met alcohol. Het is een
goede zaak dat ook gemeenten aandacht besteden aan
de pilspubers. Het ministerie beziet of ondersteuning
mogelijk is voor alle regio’s die alcoholbeleid willen
opzetten. Mijn fractie ziet graag dat deze stimulans er
werkelijk komt en dat de ″zuipketen en -hokken″
daadkrachtig worden aangepakt. Is daarin nu sprake van
een uniforme lijn?
De bestrijding van overlast rond oud en nieuw vraagt
om extra aandacht. Er ligt een helder rapport van de
commissie ″Overlast jaarwisseling″. Het beeld is gebruikt
van ″een risicowedstrijd″. Dat vind ik iets te optimistisch.
Het probleem is dat er rond oud en nieuw heel veel
risicowedstrijden tegelijkertijd plaatsvinden. Hoe gaan wij

19 november 2008
TK 26

26-2204

Van der Staaij
daarmee om? Hoe zetten wij de schaarse capaciteit dan
in? Wanneer verschijnt de kabinetsreactie op het rapport
van de commissie ″Overlast jaarwisseling″? Hoe wordt
met het oog op de komende jaarwisseling al invulling
gegeven aan de aanbevelingen van de commissie? Men
spreekt bijvoorbeeld over een centraal aanspreekpunt
waar ervaringen bekend zijn en gemeenten advies
kunnen krijgen. Ook spreekt men over een krachtig
lik-op-stukbeleid.
In het kader van de bestrijding van overlast is in de
Kamer regelmatig gesproken over een voortvarende en
daadkrachtige aanpak van groepen jongeren die
regelmatig overlast veroorzaken, in het bijzonder
Marokkaanse jongeren. Wij hebben daarover gesproken
tijdens het Gouda-debat, maar ook tijdens andere
debatten. Mijn fractie vindt dat hiervoor veel goede
plannen in uitvoering zijn genomen en worden vormgegeven. Leiden al deze plannen er echter toe dat
jongeren daadwerkelijk niet verder het criminele pad
opgaan? Schrikken de maatregelen af? Dit missen wij in
de praktijk. Deze indruk krijgen wij ook op grond van
werkbezoeken. Te weinig leiden de maatregelen ertoe dat
politiecontact de groep het inzicht geeft dat men die weg
niet opmoet. Soms werkt politiecontact zelfs statusverhogend. Daarin zit volgens ons een zwakke plek in de
huidige benadering. Hoe gaan wij daarmee om?
Veiligheid gaat ook over brandveiligheid. Vorig jaar
hebben wij een uitgebreide discussie gevoerd over de
brandweer. De minister heeft toen de toezegging gedaan
dat ook de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers kan
deelnemen aan het overleg over diverse besluiten over
de rechtspositie en de inhoud van het werk op basis van
de Brandweerwet. Hoe gaat dit in de praktijk?
Onze schriftelijke vragen over de afname van het
aantal brandweerkazernes konden niet volledig worden
beantwoord. Wellicht is het goed als het ministerie ook
zelf meer zicht krijgt op de achtergrond van deze afname.
Misschien moet hiernaar meer onderzoek worden
gedaan, zeker nu wij ook zien dat het aantal ritten dat
binnen de opkomsttijd plaatsvindt, fors is afgenomen.
Het percentage was al laag en daalt nu nog verder. Wat
wordt eraan gedaan om deze ontwikkeling om te buigen?
In het regeerakkoord staat dat er geen wettelijke
verplichting komt tot regionalisering voor lokale
brandweerkorpsen. Dit uitgangspunt van vrijheid wordt
echter in de praktijk onderuitgehaald doordat uitsluitend
wordt ingezet op regiovorming. Dit wordt ook in
financiële zin gestimuleerd. Hoe zit dat?
Ik heb nog wat slotopmerkingen over de inrichting van
het binnenlands bestuur. Er wordt op dit moment driftig
gediscussieerd over omgevingsregio’s of omgevingsdiensten die naast politieregio’s en veiligheidsregio’s
nodig zouden zijn. Mijn fractie is geen voorstander van
een blauwdruk met verplichte omgevingsdiensten. Los
daarvan rijst de vraag wat de ontwikkeling van al deze
regio’s uiteindelijk betekent voor de inrichting van het
binnenlands bestuur. Ontstaat zo niet een extra bestuurslaag?
De SGP-fractie is tegenstander van opgelegde
gemeentelijke herindelingen. Herindeling moet een
proces van onderop zijn. Ook het kabinet kiest gelukkig
niet voor Haagse blauwdrukken. De vraag blijft echter,
hoe het gaat met initiatieven van provincies die niet
worden gedragen door de betrokken gemeentebesturen?
Hoe gaat het kabinet daarmee om? Het kabinet heeft
besloten om de financiële herindelingsbijdrage aan het

Tweede Kamer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (begroting)

Gemeentefonds te verhogen. Wanneer krijgt dit zijn
beslag? Herindelingen moeten volgens ons enerzijds niet
met financiële impulsen worden opgedrongen, maar
anderzijds moeten vrijwillige herindelingen niet
financieel worden afgestraft. Zo wordt het in de praktijk
nogal eens ervaren, omdat efficiencyvergrotingen als
gevolg van schaalvergroting er flink kunnen inhakken. Ik
maak dat in mijn eigen gemeente ook mee. Er wordt
gesproken over de samenvoeging van Rijnwoude en
Boskoop. Dan mis je echter al snel tonnen op jaarbasis
als gevolg van de verwachte efficiencyslag, wat
gemeenten kan afschrikken om een vrijwillige herindeling te doen. Kan daar niet iets tegen gedaan worden,
opdat in ieder geval het financiële argument geen
drempel is voor een herindeling van onderaf?
Het ging in dit kader ook over maatwerk, zoals de heer
Heijnen een aantal keren naar voren heeft gebracht.
Volgens mij is dat ook eerder in de debatten naar voren
gebracht. Wij vinden dat allerlei opties, zoals die onder
andere door de heer Bilder en de heer Heijnen naar
voren zijn gebracht, zeker de aandacht moeten krijgen.
Maatwerk is daarbij een zeer wenselijke richting.
De heer Van Raak (SP): Binnenkort krijgen wij de Staat
van de dualisering. Wij moeten er nog even op wachten,
maar ik heb begrepen dat de inkt bijna droog is. Zullen
wij samen aan de staatssecretaris vragen om in die Staat
van de dualisering ook in te gaan op de verschillende
modaliteiten en de verschillende taken die verschillende
gemeenten kunnen krijgen?
De heer Van der Staaij (SGP): Ik vind dit een uitstekend
idee, maar misschien kan het nog wel breder dan alleen
in de Staat van de dualisering. Die is meer een beschrijving, maar ik lees ook graag op welke wijze je daarmee
concreet mee kunt omgaan en welke invulling je dit kunt
geven. Misschien kun je bepaalde taken – juist die ene
taak die misschien in die kleine gemeente niet per se
erbij hoeft te komen of lastig is op te pakken – met een
iets grotere schaal wel in de centrumgemeenten kunt
uitvoeren. Ik vind dit zeker bespreekbare ideeën.
De heer Bilder (CDA): Hoe beoordeelt de SGP-fractie de
trend van schaalvergroting als zodanig? Zij vraagt in haar
bijdrage nadrukkelijk om de financiële ondersteuning van
herindelingsinitiatieven, en zij vraagt vooral ook om te
voorkomen dat de uitkering uit het Gemeentefonds
gekort wordt, nadat een gemeente is herverdeeld.
De heer Van der Staaij (SGP): Wij hebben altijd
vraagtekens geplaatst bij de trend van schaalvergroting
als zodanig, omdat wij het risico zien dat het bestuur te
ver van de burger af komt te staan. De gemeente heeft
juist als gemeenschap grote voordelen. Bij ons is dit
door de jaren heen een consequente lijn geweest, en het
CDA heeft daarin een bekering meegemaakt die wij
toejuichen. Nadat er eerst erg werd ingezet op herindelingen, desnoods van bovenaf, is uiteindelijk gezegd dat
wij daar voorzichtig mee moeten zijn. Wij zijn daar
dankbaar voor, want er is nu een breder draagvlak voor
die benadering ontstaan.
De heer Bilder (CDA): De heer Van der Staaij weet
ongetwijfeld hoe het met bekeerlingen is. Dat zijn
meestal de grootste fanatiekelingen, ook als het gaat om
geloof en kerk.

19 november 2008
TK 26

26-2205

Van der Staaij
In dat kader heb ik nog een vraag. De heer Van der
Staaij sprak over zijn eigen gemeente. Hij woont in een
gemeente die al een keer heringedeeld is, maar waar
opnieuw herindelingsinitiatieven spelen. Hoe ziet de heer
Van der Staaij dat in het totaal van zijn beschouwing?
Daarbij gaat het dus om de opvolging van herindelingen.
De heer Van der Staaij (SGP): Ik zie dat als een
ontwikkeling in een gemeente die al is geherindeeld en
die vervolgens opnieuw een schaalvergrotingsslag moet
meemaken. Ik vind het echter bepaald niet bevorderlijk
en niet gezond voor het functioneren van zo’n gemeente
als de ene herindeling door een andere wordt gevolgd.
Het is ook niet goed voor de stabiliteit van het gemeentebestuur. Het heeft onze voorkeur als ook in dat opzicht
maatwerk kan worden geleverd. Je moet niet te
gemakkelijk vervallen in de schaalvergrotingsreflex als
oplossing voor problemen. Je moet naar het knelpunt
kijken en proberen om dat op de beste manier op te
lossen. Dat hoeft niet op de meest vergaande manier
door gelijk te schieten in de schaalvergroting van de
gemeente als geheel.

De voorzitter: Kan ik uw verzoek zo uitleggen dat
schorsing tot half zeven voldoende is?
De heer Tang (PvdA): Dan duurt de extra schorsing wel
een heel klein kwartiertje.
De voorzitter: Er moet vanavond nog veel gebeuren.
Laten wij er vijf over half zeven van maken.
De heer Tang (PvdA): Dank u wel.
De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Mijn fractie,
weliswaar de kleinste in dit huis, is klaar voor het debat.
De heer Cramer (ChristenUnie): Er is nog één fractie
kleiner.
De heer Van der Vlies (SGP): Dan zijn wij de op een na
kleinste fractie.
De voorzitter: Ik stel voor, de vergadering tot vijf over
half zeven te schorsen.

De algemene beraadslaging wordt geschorst.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter: Hiermee zijn wij gekomen aan het eind
van de eerste termijn van de kant van de Kamer. Dit
debat wordt morgen voortgezet met het antwoord van
de regering in eerste termijn en de re- en dupliek van
Kamer en regering.
Ik schors de vergadering tot 18.15 uur – dat is ook de
dinerpauze – maar het is nog niet zeker of wij dan
beginnen met de afronding in derde termijn van de
behandeling van de Wet tegemoetkoming chronisch
zieken en gehandicapten. Ik weet namelijk niet zeker of
de staatssecretaris van VWS in staat is om dan aanwezig
te zijn. In het andere geval beginnen wij met het
Belastingplan. U moet dat zelf ook goed in de gaten
houden. Het is dus een verrassingsmoment.

De vergadering wordt van 18.25 uur tot 18.35 uur
geschorst.

De vergadering wordt van 16.57 uur tot 18.15 uur
geschorst.
Voorzitter: Van der Veen
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan
2009) (31704);
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige
fiscale maatregelen 2009) (31705);
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale
onderhoudswet 2009) (31717).
(Zie wetgevingsoverleg van 7 november 2008.)
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. Ik doe het vriendelijke
maar enigszins vervelende verzoek om de vergadering
nog een kwartier langer te schorsen. Er is nog veel
gedoe over nota van wijzigingen en dergelijke. Daarover
wordt overleg gevoerd.

Tweede Kamer

Belastingplan

De algemene beraadslaging wordt geopend.
©
Mevrouw Sap (GroenLinks): Voorzitter. Na twee volle
vrijdagen wetgevingsoverleg is het dan nu tijd om ons
politieke oordeel op te maken over het Belastingplan
2009. GroenLinks is sterk voorstander van een belastingstelsel dat ten dienste staat van de samenleving en dat
bijdraagt aan een beter milieu, aan arbeidsparticipatie en
aan solidariteit. Het Belastingplan 2009 telt vele pagina’s
over vergroening en arbeidsparticipatie, maar helaas:
veel papier maakt nog geen goed beleid. Een belangrijk
pijnpunt voor ons is dat de vergroening tot stilstand is
gekomen. Sterker, er wordt zelfs licht ontgroend. Een
belangrijk pijnpunt is ook dat de koopkrachteffecten
denivellerend uitpakken. Wij hebben verschillende
amendementen ingediend om de negatieve effecten van
het Belastingplan te keren. Ons eindoordeel over dit
Belastingplan hangt mede af van de steun die wij bij de
twee voor ons belangrijkste toetspunten, vergroening en
solidariteit, zullen krijgen.
GroenLinks is niet gelukkig met de vergroening van
het Belastingplan. In tegenstelling tot vorig jaar worden
geen grote en noodzakelijke stappen gezet. Sterker, in
totaal worden de lasten op milieuvervuilend gedrag
verminderd: een ongelukkige keus van een staatssecretaris die in zijn eerste jaar zo goed begon. De Milieubalans
2008 laat zien dat forse stappen nodig zijn om de
kabinetsdoelen op het terrein van vermindering van de
CO2-uitstoot en het klimaat te halen. Het Belastingplan
2009 levert slechts een bijdrage van 0,5% aan de
milieudoelen voor 2020. Bij afronding komt men uit op
nul, terwijl de urgentie niet verminderd is. Integendeel!
Recent werd bekend dat de CO2-uitstoot in het afgelopen
decennium veel sterker is gestegen dan wij dachten. Wij
vinden deze kabinetsinzet heel teleurstellend, zeker
omdat deze staatssecretaris weet dat fiscale vergroening

19 november 2008
TK 26

26-2206