Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 717

Plattelandsontwikkelingsprogramma

Nr. 12

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 oktober 2008
Hiermee ontvangt u de kabinetsreactie naar aanleiding van de ILG-voortgangsrapportages over het jaar 2007.
Tevens doe ik u hierbij informatie toekomen over het Plattelandsontwikkelingsprogramma 2007–2013 voor Nederland (POP2). Het betreft:
• de definitieve versie van de Nationale Plattelands Strategie (NPS)1.
Eerdere versies van de NPS zijn u toegezonden op 30 augustus 2006
(TK 2005–2006, 29 717, nr. 4) en op 22 mei 2006 (TK 2005–2005, 29 717,
nr. 3). In deze definitieve versie zijn enkele wijzigingen doorgevoerd
naar aanleiding van opmerkingen die door de Europese Commissie
gemaakt zijn bij de versie die u op 30 augustus 2006 heeft ontvangen.
Daarnaast is, conform het bepaalde in Verordening (EG) 1698/2005, de
NPS aangepast naar aanleiding van het definitieve programmadocument en zijn enkele gegevens in de NPS geupdate. De gemaakte
opmerkingen en doorgevoerde wijzigingen hebben niet geleid tot
wijzigingen in de hoofdlijnen van de NPS. Deze versie van de NPS is
op 3 december 2007 bij de Europese Commissie ingediend.
• het door de Europese Commissie goedgekeurde programmadocument
POP21. Het programma is op 20 juli 2007 formeel door de Commissie
goedgekeurd (beschikking nr. C(2007)3464). In december 2007 is door
ons een eerste notificatie (notificatie 2007-1) van het programma ingediend. Die notificatie omvatte onder meer enkele correcties van onjuistheden in tabellen met vergoedingen voor agromilieubetalingen.
Betreffende notificatie is in juni 2008 door de Commissie geaccordeerd. Het bijgevoegde programma is de geconsolideerde versie,
waarin de notificatie 2007-1 is verwerkt.
• een samenvatting van het bijna 1 000 pagina’s omvattende programma met daarin de belangrijkste informatie1.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST123077
0809tkkst29717-12
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

1

Kabinetsreactie naar aanleiding van de ILG-voortgangsrapportages over het jaar 2007
1. Aanleiding
In het kader van het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) heb ik voor
de zomer, van de provincies, de voortgangsrapportages ontvangen over
het ILG-jaar 2007. Deze voortgangsrapportages vormen het eerste formele
bericht van de provincies over de uitvoering van de rijksdoelen in het
landelijk gebied in het kader van het ILG.
Een landelijk beeld van de rapportages over 2007 is weergegeven in
bijlage 11. Dit is de landelijke optelling van de cijfers zoals ik die van de
provincies heb ontvangen. De bijlage volgt de indeling van rijksdoelen en
de beschikbare rijksmiddelen zoals die ook is gebruikt in de ILG-bestuursovereenkomsten 2007–20132.
In deze brief informeer ik u, mede namens mijn ambtgenoten van VROM,
V&W en OC&W over mijn bevindingen over het eerste ILG-jaar naar
aanleiding van de rapportages van de provincies.
2. De rijksambitie met het ILG
Het beleid voor het landelijk gebied is vastgelegd in de Agenda voor een
vitaal platteland (AVP) en het daarop gebaseerde Meerjarenprogramma
2007–2013 (MJP2). Het is mijn ambitie om in lijn hiermee de komende
jaren de kwaliteit van het landelijk gebied te versterken door de uitvoering
van integrale, robuuste projecten gericht op de rijksdoelen voor natuur,
landbouw, recreatie, landschap bodem, water en de reconstructie van de
zandgebieden. De voortgang van de kwaliteit van het landelijk gebied zal
ik met behulp van indicatoren volgen en vastleggen met de Monitor AVP.
Die rijksambitie kan ik alleen waarmaken in nauwe samenwerking met
andere partijen.
In 2004 hebben Rijk, IPO, VNG en UvW overeenstemming bereikt over de
contouren van een nieuw sturingsmodel voor de inrichting van het landelijk gebied. De kern hiervan is dat het Rijk met de afzonderlijke provincies
een overeenkomst afsluit voor de duur van 7 jaar, waarin voor elk rijksdoel afrekenbare prestaties worden vastgelegd. Het Rijk stelt hiertoe voor
7 jaar financiële middelen beschikbaar. Een belangrijk nieuw element is
dat het rijk zijn middelen heeft gebundeld in één Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG), waar het voorheen een aantal (16) afzonderlijke geldstromen en regelingen betrof. Hierdoor ontstaat flexibiliteit in de uitvoering en kunnen de doelen sneller gerealiseerd worden. Provincies kunnen
het ontschotte rijksbudget flexibel inzetten in de tijd, voor verschillende
doelen en in verschillende gebieden, mits aan het eind van de periode de
afgesproken prestaties zijn gerealiseerd. Provincies zijn zo de regisseurs
voor het gebiedenbeleid.
Op 18 december 2006 hebben rijk en provincies de 12 ILG-Bestuursovereenkomsten 2007–2013 ondertekend over de uitvoering van de inrichting van het landelijk gebied voor de komende 7 jaar.
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
De cijfers van de overeengekomen rijksbijdragen in de bijlage hebben betrekking op
de ILG-bestuursovereenkomsten 2007–2103,
inclusief de aanvullingen hierop die in 2007
zijn doorgevoerd.
3
De aanvullende 450 mln euro komt onder
meer uit leningen voor particulier natuurbeheer, Europese fondsen en exploitatiewinst
van grondbezit.
2

Met de uitvoering is via de rijksbegroting 3,2 miljard euro gemoeid en nog
eens 450 miljoen euro aanvullende rijksmiddelen3. Daarnaast wordt een
bijdrage bijeengebracht door provincies en derden, waaronder
gemeenten, waterschappen en private partijen, hetgeen ook in de
bestuursovereenkomst is vastgelegd.
De bestuursovereenkomsten zijn geen statisch geheel, maar vormen
levende contracten die regelmatig zullen worden geactualiseerd. Zo is dit
jaar een uitbreiding aan de orde met afspraken op het gebied van onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

2

andere water, recreatie, greenports, leefbaarheid, veenweidengebieden en
de sociaal economische vitaliteit.
In de ILG-overeenkomsten zijn afspraken opgenomen over de rapportage
en verantwoording door de provincies. De provincies leveren jaarlijks
uiterlijk op 1 april aan het rijk een voortgangsrapportage over het voorgaande jaar. Deze jaarlijkse rapportage heeft een informerend karakter en
legt het accent op realisatie van de in de bestuursovereenkomsten afgesproken prestaties en daarvoor gemaakte kosten. Het is nadrukkelijk geen
verantwoording; dat is pas aan de orde aan het eind van de ILG-periode.
Ook de uitgebreidere rapportage bij de Mid Term Review (MTR) in 2010
zal nog informerend van karakter zijn. Wel zal de voortgang dan extra
goed bekeken worden in het licht van het afgesproken eindresultaat.
In 2014 leveren de provincies een eindverslag aan het Rijk. Het eindverslag is een rapportage die tevens geldt als eindverantwoording door de
provincies aan het Rijk over de gehele ILG-periode.
3. De ILG-rapportages 2007
Het eerste ILG-jaar is een aanloopjaar en is er vooral veel geïnvesteerd in
de organisatie en het proces. In paragraaf 3.1 ga ik in op de ervaringen
met het eerste ILG-jaar en noem daarbij de positieve signalen die ik heb
ontvangen, maar ook enkele zaken die verbetering behoeven. In paragraaf 3.2 ga ik in op de voortgang van de afzonderlijke rijksdoelen.
3.1 Praktijk van de uitvoering van het ILG
Kunnen we stellen dat de ILG-filosofie in de praktijk werkt en dat het ILG
leidt tot een betere en snellere realisatie van de rijksdoelen in het landelijk
gebied? In feite is het te vroeg om daar nu al eindconclusies over te trekken, maar er zijn wel signalen dat de benadering van het ILG aanslaat en
dat we op de goede weg zijn. Ik geef u daarvan een aantal voorbeelden:
• Het ILG-model mag zich zowel bestuurlijk als in de gebieden
verheugen op een breed draagvlak. De provincies zetten zich in om de
afgesproken prestaties te realiseren. De duidelijke prestatieafspraken
in het ILG maken dat provincies gestimuleerd worden om extra creativiteit aan de dag leggen om de prestaties daadwerkelijk te kunnen
halen. Dit geldt temeer als de kosten voor de uitvoering hoog zijn.
Provincies zetten zich in om de hoge uitvoeringskosten (soms hoger
dan de normkosten) te drukken door intelligent te koppelen tussen
doelen. Ik baseer dit mede op de gesprekken die ik heb gevoerd met de
gedeputeerden tijdens de ILG-werkconferentie van 11 juni dit jaar.
Zo hebben de hoge kosten bij de uitvoering van Recreatie om de Stad
(RodS) in Noord-Holland geleid tot een kostenbesparende aanpak. Ik
heb hierover op 8 mei jl. bestuurlijke afspraken gemaakt met provincie
Noord-Holland.
•

De ambitie van de provincies blijkt ook uit het voornemen van de
provincies om in de ILG-periode gezamenlijk ruim 982 mln euro te
investeren in de ILG-doelen, bovenop de rijksbijdrage. Hiervan is 509
mln euro vastgelegd in de ILG-bestuursovereenkomsten (zie «Investeringen provincies in het landelijk gebied vanaf 2007», IPO, juni 2008).

•

Doordat het ILG over meer jaren financiële zekerheid biedt, heeft een
aantal provincies meerjarige afspraken gemaakt met waterschappen,
gemeenten en/of andere partijen. De uitvoering van het ILG wordt
daarmee ook bij andere partijen en voor de toekomst vastgelegd. Dit
zal de uitvoering van de ILG-bestuursovereenkomsten zeker ten goede
komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

3

•

Tenslotte zijn de eerste cijfers over de uitvoering hoopgevend. Onderstaande figuur 1 geeft landelijk aan hoeveel rijksmiddelen er in de
ILG-periode beschikbaar zijn, hoeveel het Rijk in 2007 op de provinciale
rekening van het Groenfonds heeft gestort, voor hoeveel euro’s er aan
verplichtingen is aangegaan en hoeveel er aan kas is uitgegeven.
Hieruit blijkt dat in 2007 bijna 80% (348 655 000 euro) van de middelen
die het Rijk naar de provincies heeft overgemaakt, is besteed. Het
Groenfonds meldt in haar jaarverslag een lagere besteding van 60%
van de middelen. Dit kan echter worden verklaard uit het feit dat toen
nog niet alle declaraties waren ingediend.
Dat niet alle beschikbare kasmiddelen zijn besteed past overigens goed
binnen de ILG-filosofie, waarbij de provincies 7 jaar de tijd hebben om
de afgesproken prestaties te leveren. Provincies hebben zich ingespannen om langjarige contracten met hun partners af te sluiten en
projecten te initiëren. De uitvoering is daarmee duidelijk op gang
gekomen.

Fig. 1: Landelijk beeld rijksmiddelen: overeengekomen voor de ILG-periode 2007–
2013, bestedingen, verplichtingen en gestort op rekening Groenfonds.

In figuur 2 is goed te zien dat alle provincies in meer of mindere mate
verplichtingen (juridisch vastgelegde financiële afspraken met andere
partijen) hebben gerapporteerd en de eerste bestedingen (kasuitgaven)
hebben gedaan. Door sommige provincies (Drenthe) is al meer dan de
helft van het ILG-budget verplicht, dan wel besteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

4

Fig. 2: Overzicht rijksmiddelen per provincie: overeengekomen rijksbijdrage voor de ILG-periode, bestedingen, verplichtingen en
gestorte middelen op rekening Groenfonds.

Naast het overzicht per provincie is het interessant om per doel te kijken
naar de rapportagecijfers. In figuur 3 is dat in beeld gebracht. Hieruit blijkt
dat voor de doelen natuur, landbouw, landschap en reconstructie een
duidelijk begin is gemaakt met het aangaan van verplichtingen en het
doen van bestedingen. Voor recreatie zijn wel bestedingen gedaan maar
zijn weinig verplichtingen gemeld. De doelen bodem en water, die wel in
de ILG-overeenkomsten staan, zijn niet opgenomen in het overzicht omdat
de middelen voor (water)bodemsanering volgens de overeenkomst pas
vanaf 2010 beschikbaar komen. Voor bodem is wel een relatief gering
bedrag beschikbaar voor duurzaam bodemgebruik.
Fig. 3: Verdeling over de doelen: overeengekomen rijksmiddelen in de ILG-periode, bestedingen en verplichtingen in 2007.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

5

Behalve de positieve signalen over het ILG zijn er ook ILG-zaken die verbeterd moeten worden:
• Zo wordt het ILG door de provincies als te bureaucratisch ervaren
onder andere door de vele doelen waarover gerapporteerd moet
worden. Dit leidt tot hoge administratieve lasten bij de registratie en de
rapportages. Rijk en provincies werken er gezamenlijk aan om de
administratieve lasten bij de registratie en rapportages te verminderen.
• De kwaliteit van de rapportages kan worden verbeterd. Niet alle rapportages zijn compleet of voldoende eenduidig ingevuld. Zo is niet duidelijk in hoeverre provincies het totaalbedrag voor alle lopende verplichtingen hebben gerapporteerd, of alleen de nieuw aangegane
verplichtingen in 2007; en of de verplichtingen inclusief of exclusief de
bestedingen zijn. Dit bemoeilijkt de landelijke optelbaarheid. De gepresenteerde diagrammen dienen dan ook in dat licht te worden bezien.
De provincies hebben mij toegezegd ervoor te zorgen dat de rapportages volgend jaar op dat punt worden verbeterd.
• Ook waren de meeste rapportages op de uiterste datum van 1 april
nog niet aangeleverd. Het IPO heeft dat zelf ook namens de provincie
te kennen gegeven en noemt daarvoor enkele oorzaken, waaronder het
niet altijd eenduidig zijn van de gebruikte begrippen voor de rapportages en onduidelijkheid over de BTW-plichtigheid van de provincies in
het kader van het ILG.
Met het IPO heb ik afgesproken deze oorzaken en eventuele andere
knelpunten op te lossen in een gezamenlijk verbetertraject ter voorbereiding van de rapportage over 2008.
• In de bestuursovereenkomsten is opgenomen dat voor de verantwoording over het ILG door de provincies, zou worden aangesloten bij de
systematiek van SISA (Single Information Single Audit). Dit houdt in
dat jaarlijks een specifieke bijlage over het ILG zou worden toegevoegd
aan de provinciale jaarrekening waarover een accountantsverklaring
wordt afgegeven. Later is echter besloten om het ILG niet mee te laten
doen met SISA, omdat de SISA-bijlage onvoldoende gedetailleerde
informatie geeft om de ILG-afspraken te kunnen controleren. Hierdoor
moesten nadere afspraken worden gemaakt tussen Rijk en provincies
over de accountantscontrole over het ILG. Deze afspraken zijn in voorbereiding, maar komen te laat voor de rapportage over 2007. Wel
wordt in deze uitwerking meegenomen of de rapportage 2007 alsnog
met terugwerkende kracht moet worden gecontroleerd c.q. beoordeeld. Hierover vindt nog overleg plaats met de provincies.
3.2 Voortgang van de uitvoering van het ILG per doel

3.2.1 Natuur
Figuur 4 geeft voor natuur een overzicht per provincie. Wat opvalt is dat
alle provincies bestedingen hebben gedaan voor natuur en dat Gelderland
en de randstedelijke provincies een relatief lage verplichtingenstand
hebben gerapporteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

6

Fig. 4: Natuur: overeengekomen rijksmiddelen in ILG-periode, bestedingen en verplichtingen per provincie. De middelen voor
natuur hebben betrekking op de volgende subdoelen: Realisatie EHS, Milieukwaliteit EHS/VHR, Nationale Parken, Soortenbescherming Westerschelde, Natuurbeheer buiten de EHS en overig natuur.
Natuur omvat meerdere subdoelen. Onderstaand wordt nader ingegaan op «realisatie EHS» en «Milieukwaliteit EHS/VHR»

Natuur; realisatie EHS
In 2007 is bij zowel grondverwerving als inrichting meer gerealiseerd dan
in 2006.
De grondverwerving is voortvarend voortgezet. De provincies gezamenlijk
hebben in 2007 ruim 24% van het afgesproken aantal hectares verworven
(4838 ha van de 20 036 ha).
Inrichting verloopt trager dan verwerving. In 2007 is 2377 ha gerealiseerd.
Dat is bijna 8% procent van de taakstelling (30 916 ha) in de periode 2007–
2013.
Eind 2007 waren meer hectares via de Subsidieregeling Natuurbeheer
(SN) in beheer dan eind 2006. Dit geldt ook voor het particulier natuurbeheer (functiewijziging). Het aantal hectares in beheer als agrarisch
natuurbeheer is in 2007 licht afgenomen.
Natuur; Milieukwaliteit EHS/VHR
De provincies zijn in 2007 nog slechts zeer beperkt begonnen aan de
uitvoering van maatregelen gericht op een verbetering van de milieukwaliteit van natuur in de EHS en Natura 2000-gebieden. Van provinciezijde worden hiervoor verschillende redenen genoemd, waaronder de late
definitieve verankering van de TOP-lijsten voor de aanpak van verdroging,
het nog niet operationeel zijn van de provinciale subsidieverordening en
de benodigde aanloopperiode voor een goede programmering van
projecten. Tevens geven provincies aan dat bij de aanpak van de verdroging «het laaghangend fruit» inmiddels is geoogst en dat thans weerbarstiger maatregelen aan de orde zijn, die meer tijd aan voorbereiding
vragen. Provincies hebben wel de nodige lopende projecten in uitvoering,
die mede bijdragen aan het verbeteren van de milieukwaliteit voor EHS en
Natura 2000-gebieden.
Een uitgebreide rapportage over de voortgang van de realisatie van de
EHS ontvangt u in het kader van de Grote Projectenprocedure EHS.

3.2.2 Landbouw
Figuur 5 geeft een overzicht van de bestedingen en de verplichtingen voor
de landbouw per provincie, tegen de achtergrond van de overeengeko-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

7

men rijksbijdrage voor de ILG-periode. Onderstaand wordt nader ingegaan op de subdoelen duurzaam ondernemen en grondgebonden landbouw.

Landbouw; Duurzaam ondernemen
Met de provincies is afgesproken om binnen de planperiode 42 (+ PM1)
pilots uit te voeren op het vlak van duurzaam ondernemen. Het gaat om
pilots waarbij op praktijkschaal ervaring wordt opgedaan met agrobiodiversiteit en duurzaam bodemgebruik in de landbouw. Volgens aangeven
van de provincies zijn er in 2007 twee pilots uitgevoerd. De meeste provincies geven aan met de voorbereiding van pilotprojecten bezig te zijn, een
beperkt aantal nog niet. Sommige provincies zijn nog wel zoekend om
projecten te vinden die voldoen aan de criteria die het Rijk stelt. Waar
nodig wordt hierbij ondersteuning geboden van rijkszijde.
Fig.5: Landbouw: overeengekomen rijksmiddelen in ILG-periode, bestedingen en verplichtingen per provincie. De middelen voor
landbouw hebben betrekking op de volgende subdoelen: Grondgebonden landbouw, Grondvoorraad, Duurzaam ondernemen en
Glastuinbouw.

Landbouw; Grondgebonden landbouw
Er zijn vanuit de nieuwe middelen (kavelruil) slechts beperkte uitgaven
gemeld. Het merendeel is besteed aan de uitfinanciering van Klassieke
landinrichtingsprojecten.
Bij enkele provincies (Friesland, Drenthe, Noord-Holland) zijn nieuwe
kavelruilprojecten in voorbereiding voor 2008.

1

Een aantal provincies heeft aangegeven wel
pilots te willen uitvoeren, maar wist nog niet
hoeveel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

8

3.2.3 Recreatie
Fig. 6: Recreatie: Beschikbare rijksmiddelen in ILG-periode, bestedingen en verplichtingen per provincie. De middelen voor
recreatie hebben betrekking op de volgende subdoelen: Recreatie om de Stad, Landelijke Routenetwerken en Toegankelijkheid.

De middelen voor recreatie hebben betrekking op de subdoelen Recreatie
om de Stad, Landelijk Routenetwerken en Toegankelijkheid. De meeste
middelen zijn gemoeid met Recreatie om de Stad, dat verdeeld is over de
provincies Utrecht, Gelderland, Noord-Holland en Zuid-Holland. In 2007
zijn vrij weinig nieuwe verplichtingen aangegaan.

Recreatie; Recreatie om de Stad
In 2007 is 457 ha Recreatie om de Stad (RodS) verworven. Er zijn door alle
betrokken provincies weinig nieuwe verplichtingen voor inrichting aangegaan (voornamelijk uitfinanciering lopende verplichtingen). Totaal is er
329 ha ingericht.
Het Rijk en de betreffende provincies hebben op basis van de Tussenevaluatie RodS geconstateerd dat de realisatie van RodS te traag verloopt
met het oog op de einddoelen en hebben bestuurlijk de afspraak gemaakt
om te komen tot een versnelling. Zo wordt gezamenlijk met de provincies
een impulsprogramma opgezet om de knelpunten bij de afzonderlijke
RodS-projecten op te lossen. Hierbij worden onder meer de mogelijkheden bezien om via andere uitvoeringsconcepten (particulier beheer,
verbindingen in plaats van vlakgroen, koppelen recreatie aan water etc.)
zoveel mogelijk van de taakstelling RodS te realiseren. Met de provincie
Noord-Holland worden in dit verband reeds concrete afspraken voorbereid, die vastgelegd zullen worden in de ILG-bestuursovereenkomst.

Recreatie; Landelijke Routenetwerken
In 2007 zijn weinig knelpunten in de Landelijke Routenetwerken opgelost.
Ten aanzien van de Landelijke Routenetwerken voor wandelen en fietsen
heeft LNV een nulmeting uitgevoerd naar het aantal knelpunten en de
kosten per knelpunt in de Landelijke Routenetwerken. Uit de resultaten
blijkt dat het aantal knelpunten is toegenomen en dat de kosten per knelpunt hoger zijn dan begroot. De huidige ambitie om alle knelpunten in
2013 op te lossen kan niet worden gehaald. In overleg met de provincies
worden afspraken voorbereid om in het kader van de ILG-bestuursovereenkomsten afspraken tussen LNV en de afzonderlijke provincies te
maken, waarbij het beschikbare ILG-budget van Rijk en de provincies
wordt ingezet om de belangrijkste knelpunten op te lossen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

9

3.2.4 Landschap
De ILG-afspraken hebben voornamelijk betrekking op de Nationale landschappen. Voor Generiek Landschapsbeleid zit een gelimiteerde rijksbijdrage in de Bestuursovereenkomst ILG voor uitfinancieren van lopende
verplichtingen «inrichting ruimtelijke structuur».

Landschap; Nationale Landschappen
De situatie bij de Nationale Landschappen is zeer divers. De ILG-prestatie
waarover hier wordt gerapporteerd betreft de realisatie van provinciale
uitvoeringsprogramma’s met investeringsmaatregelen op het gebied van
landschappelijke – en cultuurhistorische elementen en toegankelijkheid.
Een aantal provincies is actief bezig met het aangaan van nieuwe verplichtingen en het realiseren van de afgesproken prestaties voor landschap en
cultuurhistorie. Andere provincies hebben in de loop van 2007 en 2008
uitvoeringsprogramma’s ingediend bij het Rijk zodat nu met de feitelijke
uitvoering kan worden gestart.
Fig. 7: Landschap: Beschikbare rijksmiddelen in ILG-periode, bestedingen en verplichtingen per provincie. De middelen hebben
betrekking op de subdoelen Nationale Landschappen en Generiek Landschap.

3.2.6 Bodem
De rapportage over bodem heeft betrekking op het onderdeel Duurzaam
Bodemgebruik. Bodemsanering wordt volgens de
ILG-bestuursovereenkomsten pas vanaf 2010 aan het ILG toegevoegd.

Bodem; Duurzaam bodemgebruik
Met de provincies is afgesproken om 38 (+PM1) pilots uit te voeren,
gericht op het gebruik en beschikbaar komen van bodeminformatie. Eén
pilot is in 2007 afgerond. Sommige provincies hebben 2007 gebruikt om
zich te oriënteren, anderen zijn nog niet begonnen met voorbereidingen.
Via het project BIELLS (Bodeminformatie, essentieel voor landelijke en
lokale sturing) is medio 2007 gestart met ondersteuning en stimulering
van pilots, om ervoor te zorgen dat de vaart er voldoende in blijft.
Een aantal provincies bereidt een provinciale bodemvisie voor, hetgeen
overigens niet verplicht is. Twee provincies zijn bezig met het opstellen
ervan; één provincie had al een bodemvisie.
Aan de pilots en de bodemvisies zijn nog weinig rijksmiddelen besteed.
3.2.7 Reconstructie zandgebieden
1

Een aantal provincies heeft aangeven wel
pilots te willen uitvoeren, maar wist nog niet
hoeveel.

Uit de rapportages blijkt dat de provincies voortvarend aan de slag zijn
gegaan, vooral in Brabant is de uitvoering op stoom gekomen. De provin-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

10

cies zijn in het eerste ILG-jaar begonnen met het maken van meerjarige
financiële afspraken over de uitvoering met andere partijen zoals waterschappen, gemeenten en gebiedscoalities. Juist deze partijen zijn vaak de
initiatiefnemers van concrete projecten en dragen in grote mate bij aan de
realisatie van de reconstructiedoelen. Alhoewel de bestedingen dit eerste
jaar nog beperkt zijn, is inmiddels 1/3 van het totale rijksbudget door de
provincies in 2007 juridisch verplicht.
Fig. 8: Reconstructie: Beschikbare rijksmiddelen in ILG-periode, bestedingen en verplichtingen per provincie. De middelen hebben
betrekking op Reconstructie conform de reconstructieplannen.

4. Blik op de toekomst
De resultaten van het eerste ILG-jaar en de gesprekken die ik daarover
gevoerd heb met de provincies, geven mij het vertrouwen dat we met het
ILG een goede start hebben gemaakt voor een verbetering van de kwaliteit van het landelijk gebied.
Daarbij realiseer ik mij dat dit de eerste rapportage is en deze ook als
zodanig moet worden gewaardeerd. Op onderdelen heb ik daarom met de
provincies nadere afspraken gemaakt om de voortgang van de uitvoering
en de kwaliteit en eenduidigheid van de rapportages te verbeteren.
Door gezamenlijk de schouders er onder te blijven zetten, kan het ILG een
succes worden. Ik verwacht dan ook dat de provincies dit jaar en de volgende jaren meer verplichtingen zullen aangaan en ook meer projecten in
uitvoering zullen nemen. Daarbij zullen de ILG-bestuursovereenkomsten
jaarlijks worden geactualiseerd met aanvullende afspraken, waardoor
over meer onderwerpen gerapporteerd zal worden.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 717, nr. 12

11