Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 521

Nederlandse deelname aan vredesmissies

Nr. 441

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 6 april 2022
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie
over de brief van 6 december 2021 inzake de kabinetsreactie op de
eindevaluatie van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) over de
Nederlandse artikel 100-bijdrage aan de missie EMASoH (Kamerstuk
29 521, nr. 438).
De Ministers hebben deze vragen, mede namens de Ministers voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Justitie en
Veiligheid, beantwoord bij brief van 16 maart 2022. Vragen en antwoorden
zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De griffier van de commissie,
Westerhoff

kst-29521-441
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

1

1
Welke Europese landen waren aangesloten bij de missie European-led
Maritime Awareness in the Strait of Hormuz (EMASoH)?
Antwoord:
De EMASoH-coalitie bestond ten tijde van de inzet van Zr.Ms. De Ruyter,
de Nederlandse artikel 100-bijdrage, uit België, Denemarken, Frankrijk,
Duitsland (enkel politieke steun), Griekenland, Italië, Nederland en
Portugal.
2
Waaruit bleek dat de Nederlandse bijdrage op grote waardering heeft
kunnen rekenen?
Antwoord:
Nederland leverde als eerste land, samen met Frankrijk, een militaire
bijdrage aan EMASoH. Uit bilaterale contacten op politiek niveau is
gebleken dat dit op grote waardering van Frankrijk heeft kunnen rekenen.
Zo ontving de toenmalige Minister van Minister van Defensie op 14 mei
2020 een brief van de Franse Minister van Defensie, waarin Nederland
formeel bedankt werd voor de bijdrage en vruchtbare samenwerking.
Daarnaast heeft de Franse Directie Operaties en het Franse Operationele
Hoofdkwartier in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) waardering
overgebracht.
Zoals reeds aan uw Kamer gemeld in het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van 21 februari 2022 (Kamerstuk 2022Z03791), heeft
Nederland voor de periode van maart t/m juni 2022 haar bijdrage aan
EMASoH tijdelijk uitgebreid met twee stafofficieren. Nederland zal
gedurende deze periode gezamenlijk met België de commandovoering
van de militaire component van EMASoH overnemen, waarbij België de
commandant levert en Nederland de plaatsvervangend commandant.
3
Wat zijn de voorlopige resultaten van het diplomatieke spoor van
EMASoH, gericht op het vergroten van het draagvlak voor de missie in de
regio?
4
Daar waar de Senior Civilian Representative (SCR) onder andere als taak
had om de regionale dialoog te faciliteren, kunt u aangeven hoe aan die
dialoog vorm is gegeven en of daar duurzame relaties uit zijn ontstaan,
die tot op heden in stand worden gehouden?
5
Welke gevolgen heeft het diplomatieke spoor ondervonden door
COVID-19? Wat waren hiervan de gevolgen? Wat is er gedaan om deze
gevolgen te mitigeren?
Welke gevolgen heeft het diplomatieke spoor ondervonden door
COVID-19? Wat waren hiervan de gevolgen? Wat is er gedaan om deze
gevolgen te mitigeren?
Antwoord op vragen 3, 4 en 5:
Gegeven de complexe politieke context was binnen de coalitie vanaf het
begin duidelijk dat het bereiken van concrete resultaten middels diplomatieke inspanningen in dit domein een proces van lange adem zou zijn. Dit
heeft het kabinet ook als zodanig benadrukt in de Kamerbrief «Update
Nederlandse bijdrage ter versterking van de maritieme veiligheid in de
Golfregio» (Kamerstuk 29 521, nr. 400). De COVID-19 pandemie heeft,
zoals gemeld in de kabinetsreactie, implicaties gehad op de daadwerkelijke uitvoering van dit spoor omdat reizen naar de regio niet mogelijk
was. De gevoeligheid van het onderwerp maritieme veiligheid leende zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

2

niet voor digitale consultaties op hoogambtelijk niveau. Hiervoor is
persoonlijk contact en wederzijds vertrouwen nodig. Desondanks heeft de
Nederlandse SCR Seppen gedurende haar termijn belangrijke initiërende
stappen gezet op het diplomatieke spoor van EMASoH. Voor een
opsomming hiervan verwijs ik u naar de kabinetsreactie. De door
Nederland geïnitieerde inspanningen op het diplomatieke spoor van
EMASoH worden tot op heden voortgezet. Momenteel wordt dit spoor
geleid door de Deense ambassadeur Jacob Brix Tange. Ook de afgelopen
tijd werd het diplomatieke spoor van de missie gelimiteerd in activiteiten
door de nog op veel plekken geldende restricties inzake Covid-19.
Desondanks heeft de SCR in november 2021 een reis ondernomen naar de
VAE en Oman om te spreken over de doelstellingen van EMASoH en om
visies ten aanzien van vertrouwenwekkende maatregelen te inventariseren. Nederland heeft bij dit bezoek een faciliterende rol gespeeld.
6
Zullen de problemen binnen de missie die worden gelinkt aan COVID-19,
worden geanalyseerd zodat (plotselinge) toekomstige noodsituaties de
kwaliteit en veiligheid van missies niet in gevaar kunnen brengen?
Antwoord:
De militaire analyse van de missie heeft uitgewezen dat COVID-19, door
het nemen van adequate maatregelen, de kwaliteit en de veiligheid van de
missie niet in gevaar heeft gebracht. De pandemie heeft wel beperkingen
opgeleverd bij het medisch evacueren van (niet-COVID-19) patiënten. De
uitbraak zorgde er gedurende de inzet voor dat landen in de regio
terughoudender werden om patiënten van buitenaf op te nemen in hun
ziekenhuizen, zie hiervoor ook het antwoord op vraag 30. Tot nader order
is COVID-19 een standaard onderwerp van het planningsproces van het
Ministerie van Defensie met als doel het waarborgen van de kwaliteit en
de veiligheid van missies waar Nederland bij betrokken is.
7
Daar waar u stelt dat de missie niet tot doel heeft gehad om met Zr.Ms. De
Ruyter een afschrikwekkende werking te verwezenlijken, maar wel heeft
voorzien in het creëren van een drempelfunctie, kunt u aangeven wat het
verschil hiertussen is?
Antwoord:
EMASoH is een waarnemingsmissie (Maritime Situational Awareness,
MSA) met als taak een totaalbeeld op te bouwen van de Straat van
Hormuz. De missie doet dit door op een strategische plek aanwezig te zijn,
in het zicht van andere actoren. Met de inzet van Zr.Ms. De Ruyter heeft
het kabinet nimmer de doelstelling gehad een afschrikwekkende werking
te bewerkstelligen.
Met de presentie van het marineschip in de Straat van Hormuz werd een
drempelfunctie beoogd. Een eventuele actor zou vanwege deze presentie
mogelijk minder snel geneigd zijn de vrije doorvaart te verstoren,
aangezien bekend is dat dit geobserveerd en geregistreerd zou worden.
Om feitelijke afschrikking te verwezenlijken zou een robuuster nationaal
mandaat nodig zijn geweest, waarbinnen het bijvoorbeeld mogelijk zou
zijn schepen in de Straat van Hormuz te escorteren.
8
Bent u van mening dat er geen afschrikwekkend effect uitgaat van de
Zr.Ms. De Ruyter?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

3

Zoals gesteld in de kabinetsreactie, heeft het kabinet niet de doelstelling
gehad om met Zr.Ms. De Ruyter een afschrikwekkende werking te
bewerkstelligen. Zoals gemeld in de artikel 100-brief van 29 november
2019 (Kamerstuk 29 521, nr. 398), heeft het kabinet met de inzet van een
marineschip via EMASoH beoogd een preventief effect te sorteren om op
die manier bij te dragen aan het voorkomen van verdere acties van
actoren tegen commerciële schepen en het daarmee samenhangende
risico op verder oplopende spanningen. Deze doelstellingen en het
beoogde effect van de inzet zijn door EMASoH en Nederland aan de
landen in de regio gecommuniceerd.
9
Op welke datum is de Amerikanen formeel kenbaar gemaakt dat
Nederland niet koos voor deelname aan de Amerikaanse missie International Maritime Security Construct (IMSC), maar voor een Europese
missie?
10
Op welke datum is de Amerikaanse ambassadeur Hoekstra, die voorafgaand aan de Artikel-100-brief «meermaals» is gebrieft, onmiskenbaar
duidelijk gemaakt dat Nederland niet zou deelnemen aan de Amerikaanse
missie (IMSC), maar koos voor deelname aan een Europese missie?
Antwoord op vragen 9 en 10:
De VS zijn op verschillende momenten geïnformeerd. Zo sprak de
toenmalige Minister van Buitenlandse Zaken Blok in augustus 2019 met
zijn Amerikaanse collega over mogelijke maritieme inzet in de Straat van
Hormuz. Rondom de verzending van de artikel100-brief naar uw Kamer
(29 november 2019), is er opnieuw contact geweest met de VS via de
Amerikaanse ambassadeur in Den Haag en de Nederlandse ambassade in
Washington om het formele besluit kenbaar te maken.
11
Zal in de nieuwe formuleringen van toekomstige missiedoelstellingen de
discrepantie tussen het belang van zelfverdediging, de-escalatie en
diplomatie, zoals aangegeven in het HCSS-rapport, worden meegenomen
en opgelost?
Antwoord:
Zoals gesteld in de kabinetsreactie trekt het kabinet op basis van het
HCSS-rapport de conclusie dat het nodig is de missiedoelstellingen in het
vervolg eenduidiger te formuleren. Het belang van heldere en eenduidige
formulering van de doelstelling(en) van een artikel 100-missiebijdrage is
reeds door het kabinet onderstreept in de Kamerbrief van 29 mei 2020
over de toekomstige invulling van monitoring en evaluatie van artikel
100-missies, die een aantal maanden na de artikel 100-brief inzake
EMASoH volgde.
12
Kunt u toelichten hoe in geval van uiterste escalatie uitgegaan kon
worden van NAVO-partnersteun?
Antwoord:
Het te hulp komen van schepen in nood tussen bondgenoten is vanzelfsprekend toegestaan. Zoals aangegeven in de aanvullende artikel-100
brief, waren aangaande de Nederlandse inzet van Zr.Ms. De Ruyter
afspraken gemaakt met de Franse partner over de procedure voor het
aanvragen van luchtsteun van in de regio gestationeerde Franse vliegtuigen, indien dit noodzakelijk was geweest.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

4

Is er contact gezocht met Nederland of het commando van het fregat door
de VS of het VK op het moment dat schepen van die beide landen op een
assertieve manier werden benaderd door Iran?
Antwoord:
Er is door het VK of de VS geen direct contact gezocht met Nederland op
het moment dat deze landen op een assertieve manier werden benaderd
door Iran.
14
Welke kansen ziet u in het feit dat Nederlandse en Franse schepen
voorlopig vriendelijker en minder assertief door Iran worden benaderd in
vergelijking met de benadering van schepen van het VK en de VS?
Antwoord:
Het feit dat EMASoH-eenheden minder assertief worden benaderd dan
andere eenheden aanwezig in het operatiegebied, lijkt erop te duiden dat
de missie succesvol is in het voorkomen van misinterpretatie van de
doelstelling van EMASoH en het bevorderen van het bewustzijn over
EMASoH bij landen in de regio. Door de nadruk op preventie en
de-escalatie, wordt de missie in de regio gezien als neutrale speler. Dit
biedt kansen voor het verder uitwerken en ontplooien van vertrouwenwekkende maatregelen voor EMASoH door de SCR.
15
Wat zijn de exacte redenen waarom de planmatige 10-1-2 afdekking bij
maritieme operaties zoals de missie EMASoH niet uitvoerbaar is?
16
Op welke manier zou de planmatige 10-1-2 afdekking bij maritieme
operaties zoals de missie EMASoH toch uitvoerbaar worden?
Antwoord op vragen 15 en 16:
In een maritieme omgeving zijn tijd- en geografische factoren niet
vergelijkbaar met landoptreden. Ook hebben weersomstandigheden een
grote invloed en wordt er geopereerd vanaf een bewegend platform. Dit
wordt internationaal erkend en staat ook zo verwoord in de Maritime
Medical Planning Guide, onderdeel van de door Nederland geratificeerde
NAVO-publicatie Allied Joint Medical Planning Doctrine 1 (AJMEDP-1).1
Het is niet mogelijk om de planmatige 10-1-2 afdekking bij maritieme
operaties uitvoerbaar te maken. Tijdens de inzet is gestreefd naar een
keten die hier zo dicht mogelijk bij aansluit.
17
Daar waar tijdens de missie is gebleken dat Iran onderscheid maakte
tussen IMSC en EMASoH, kon daar voorafgaand aan de missie ook vanuit
worden gegaan? Waar baseerde u zich bij deze inschatting op?
Antwoord:
Het kabinet heeft bewust gekozen voor inzet in een Europees-geleide
maritieme missie met een twee-sporen aanpak gericht op preventie en
de-escalatie. Zoals gecommuniceerd in de artikel 100-brief was er altijd
een risico op associatie met IMSC, maar werden politieke risico’s die
hiermee gepaard gingen (zoals onbedoelde associatie met de destijds
geldende maximale drukcampagne van de VS tegen Iran) zo veel mogelijk
gemitigeerd middels het ontwerp van de missie. Dit ontwerp van de
missie, zijnde de twee-sporen aanpak, betekent dat EMASoH expliciet niet
gericht is tegen een specifieke actor, en tevens een diplomatiek spoor

1

NATO Centre of Excellence | AJMEDP-1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

5

omvat. Daarnaast is strategische communicatie ingezet om het begrip van
de missie in de regio te bevorderen.
18
Hoe verklaart u het verschil tussen enerzijds de conclusie dat het risico op
fouten en misperceptie significant toenam en anderzijds de (lage)
dreigingsanalyse?
Antwoord:
Het kabinet benadrukt de veiligheid van missiepersoneel en missieuitvoering zeer serieus te nemen, en derhalve altijd te zorgen voor een
nauwkeurige veiligheids- en dreigingsanalyse door de inlichtingendiensten voorafgaand en gedurende de missie-uitvoering. Het in kaart
brengen van de veiligheidsrisico’s voor de operatie als geheel en voor het
Nederlandse personeel in het bijzonder vormen bovendien een standaard
onderdeel van het besluitvormingsproces, conform het Toetsingskader
2014 (Kamerstuk 9521, nr. 191). In de artikel100-brief is gesteld dat een
Nederlands schip in de regio in theorie te maken kon krijgen met
geweldsincidenten. Deze dreiging werd echter als laag ingeschat. Over
informatie die ten grondslag ligt aan een dreigingsinschatting kan in het
openbaar geen mededeling worden gedaan.
Op basis van de dreigingsanalyse was en bleef het, ondanks het toegenomen aantal spanningen in de regio, gerechtvaardigd vast te houden
aan het dreigingsniveau «laag». Dat het risico op fouten en misperceptie
significant toenam tijdens de missie, zoals gesteld in de conclusie van het
HCSS-rapport, kon op basis van de dreigingsanalyse niet worden
aangenomen.
19
Hoe verklaart u het verschil tussen de conclusie dat Nederland ervanuit
ging een wijziging in Iraanse intenties vooraf waar te kunnen nemen, en
uw standpunt dat dit onjuist is?
Antwoord:
Zoals gesteld in de kabinetsreactie benadrukt het kabinet dat een
dreigingsinschatting een momentopname is en blijft, die de meest
waarschijnlijke ontwikkeling schetst. Dit dreigingsniveau wordt gedurende
de missie op continue basis gemonitord aan de hand van beschikbare
informatie.
20
Hoe kan de veilige toenadering van Nederlandse schepen worden
gegarandeerd wanneer er beperkt contact is tussen Nederland en andere
partijen en wanneer een geopolitieke situatie onzekerder blijkt te zijn dan
in de originele risicoanalyse?
Antwoord:
Het kabinet interpreteert deze vraag als refererend aan veilige toenadering
van Zr.Ms. De Ruyter. Het risico op onveilige toenadering werd gemitigeerd door de diplomatieke dialoog met landen in de regio, het ontwerp
van de missie, namelijk de twee-sporen aanpak, en de strategische
communicatie over de doelstellingen van de missie.
21
Hoe kan het delen van informatie tussen bondgenoten worden gegarandeerd onafhankelijk van bilaterale betrekkingen? Zouden hoofdkantoren
hier een sterkere rol in kunnen spelen? Is hiervoor meer diplomatieke
inzet nodig?
Antwoord:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

6

Informatiedeling is afhankelijk van de instemming en bereidwilligheid van
staten. Het kabinet interpreteert het begrip hoofdkantoren in deze vraag
als betreffende (militaire) hoofdkwartieren. Hoofdkwartieren faciliteren bij
informatie uitwisseling. Ten behoeve van EMASoH is een hoofdkwartier
opgezet waarbinnen de deelnemende landen de hen beschikbare
informatie delen, waaronder operationele en tactische inlichtingen. Een
dergelijke structuur is zeer gebruikelijk. Ieder land dat aan een missie
deelneemt heeft zijn eigen regels over het delen van informatie. Deze
regels zijn bepalend voor de mogelijkheden voor militaire hoofdkwartieren om intern (binnen de coalitie) en met externe partijen informatie te
delen. Daarnaast bestaan er binnen een missie onderlinge afspraken
tussen de deelnemende landen. Hierdoor kunnen er beperkingen bestaan
ten aanzien van het een-op-een delen van beschikbare informatie en
inlichtingen met landen die niet aan de missie deelnemen.
22
Hadden andere leden van de EMASoH-missie wel beter contact met de
Amerikanen en deelden zij wel informatie?
Antwoord:
Over de informatiedeling tussen andere EMASoH-landen en de VS kan het
kabinet geen uitspraken doen.
23
Hoe verklaart u het verschil tussen de conclusie van het rapport dat er
geen goede samenwerking was met de VS, en de eigen verklaring dat
deze goede samenwerking er wel was?
Antwoord:
Het rapport stelt dat de VS formeel heeft geweigerd samen te werken met
Nederland in EMASoH-verband. Een dergelijke formele weigering is het
kabinet niet bekend, maar er werd wel initiële terughoudendheid ervaren
betreffende de militaire samenwerking tussen IMSC en EMASoH. Zoals
omschreven in de kabinetsreactie, verliep samenwerking met IMSC,
naarmate beide missies vorderden, steeds beter. In algemene zin geldt dat
Nederland en de VS als bondgenoten nauw samenwerken op het gebied
van veiligheid.
24
Kunt u verdere toelichting geven op de conclusie van het rapport dat er
zonder steun van de VS geen goede Europees geleide missie plaats kan
vinden? Bent u van mening dat dit problematisch is? Bent u voornemens
hier iets aan te doen?
25
Op welke manier denkt u gestructureerde vormen van het delen van
waarnemingen en informatie met de VS met betrekking tot EMASoH in de
toekomst wel te realiseren?
Kunt u verdere toelichting geven op de conclusie van het rapport dat er
zonder steun van de VS geen goede Europees geleide missie plaats kan
vinden? Bent u van mening dat dit problematisch is? Bent u voornemens
hier iets aan te doen?
Op welke manier denkt u gestructureerde vormen van het delen van
waarnemingen en informatie met de VS met betrekking tot EMASoH in de
toekomst wel te realiseren?
Antwoord op vragen 24 en 25:
Het opzetten van en de deelname aan de EMASoH-missie heeft laten zien
dat het mogelijk is om in Europees verband een missie uit te voeren naast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

7

een door de VS-geleide missie. Desalniettemin erkent het kabinet dat het
uitvoeren van operaties in de Perzische Golf zonder formele vorm van
samenwerking met de VS moeizamer bleek dan oorspronkelijk verwacht.
Zoals aangegeven in de kabinetsreactie, zal er in de planning van een
toekomstige inzet meer aandacht uitgaan naar de aansluiting van de
missie op relevante datanetwerken ten behoeve van de-conflictie en
coördinatie met andere militaire entiteiten. Het verder verwerven en
ontwikkelen van cruciale capaciteiten zoals inlichtingenmiddelen in
Nederland, in Europa en binnen de EU, zal het toekomstig optreden in
Europees- en EU-verband effectiever maken. Het EU Strategisch Kompas
zal hierin een belangrijke rol spelen. Een sterkere EU op het gebied van
veiligheid en defensie komt ook de NAVO ten goede. Het uitgangspunt
van het kabinet blijft dat zoveel mogelijk met bondgenoten zoals de VS
wordt samengewerkt.
26
Bent u van mening dat, daar waar er op tactisch niveau in de loop der tijd
wel toegang werd verkregen tot informatie en waarnemingen van IMSC
en er ook op andere logistieke vlakken nauwer werd samengewerkt tussen
EMASoH en IMSC, in het licht van de spanningen tussen de VS en Iran de
dreiging voor de Nederlandse missie verhoogd werd toen de samenwerking met de Amerikaanse missie toenam?
Antwoord:
Er was geen indicatie uit observaties en rapportages dat de dreiging werd
verhoogd toen de samenwerking met de VS toenam. De houding van de
landen in de regio ten aanzien van EMASoH wijzigde niet door de
nauwere samenwerking. Door EMASoH is altijd open gecommuniceerd
dat er met missies in de regio, waaronder IMSC, zou worden samengewerkt ten behoeve van de-conflictie. Tegelijkertijd is continue benadrukt
dat er sprake was van twee separate missies, met verschillende
commandostructuren.
27
Kunt u het volgende verder toelichten: «De risico’s met betrekking tot de
medische keten zijn vooraf geïdentificeerd en waar mogelijk gemitigeerd»?
Antwoord:
Voorafgaand aan de missie is het risico geïdentificeerd en geaccepteerd
dat de medische tijdslijnen bij maritiem optreden mogelijk niet worden
gehaald, zoals ook beschreven in het antwoord op vragen 15 en 16. Dit
risico is voor zover mogelijk gemitigeerd door het volgen van een
aanvullende opleiding door de scheepsarts.
28
Zouden hoofdkantoren en diplomatiek personeel sterker kunnen worden
ingezet om medische garanties voor personeel te creëren voordat een
missie wordt gestart?
Antwoord:
Op medisch vlak waren afspraken gemaakt over het gebruik van de
militair geneeskundige faciliteiten van de VAE. Zoals gesteld in de
kabinetsreactie was Nederland zelf verantwoordelijk voor het verkrijgen
van diplomatieke goedkeuring («diplomatic clearance») voor het invliegen
en landen van een Nederlandse helikopter bij het VAE militaire ziekenhuis.
In de toekomst dienen voorafgaand aan een missie waar mogelijk
concretere afspraken te worden gemaakt over de toegang tot bepaalde
landen, zodat een uitgezonden eenheid wordt ontlast. Door lokale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

8

werkbezoeken en gesprekken met betrokken autoriteiten kan dit beter
worden voorbereid.
29
Is er door afhankelijk te zijn van het Franse netwerk voor de medische
keten, te veel risico genomen?
Antwoord:
Frankrijk had dankzij zijn structurele presentie in de Golfregio en goede,
langlopende militaire contacten een veel betere regionale ondersteuning
dan Nederland. Door gebruikmaking van het Franse netwerk zijn op
militair medisch vlak goede bilaterale contacten gelegd en afspraken
gemaakt tussen Nederland en de medische faciliteiten van de VAE.
Desalniettemin bleek het verkrijgen van diplomatieke goedkeuring voor
invliegen een obstakel, zoals toegelicht bij vraag 28.
30
Is er, door de missie door te zetten tijdens de COVID-19 uitbraak, en de
daarop volgende terughoudendheid van ziekenhuizen, te veel risico
genomen?
Antwoord:
De uitbraak van COVID-19 in het missiegebied vond een paar weken na
het actief worden van de missie plaats. Vanwege de onbekendheid met
het virus en het verloop van de pandemie, werd toegang tot de ziekenhuizen in de regio bemoeilijkt. In het doorlopende planningsproces bij het
Ministerie van Defensie is een appreciatie gedaan van de eventuele
risico’s en werd de medische keten continue beoordeeld als voldoende.
Tegelijkertijd erkent het kabinet dat het organiseren van de tweedelijnszorg in het operatiegebied gecompliceerder bleek dan vooraf
voorzien. Dit had beter gekund, zie ook de beantwoording vraag 28.
31
Op welke manier denkt u de tweedelijnszorg in het operatiegebied van de
EMASoH-missie precies te verbeteren?
Antwoord:
Nederland draagt niet langer met eenheden bij aan de EMASoH-missie.
Gegeven dat het inregelen van tweedelijnszorg een nationale verantwoordelijkheid is, is er nu geen sprake van een Nederlandse rol hierin.
32
Waarom had Defensie naast de COVID-19 pandemie moeite met het
verkrijgen van de diplomatieke goedkeuring voor toegang tot de
Golfstaten wat betreft tweedelijnszorg in het operatiegebied?
Antwoord:
Zie beantwoording vraag 28, 30 en 31.
33
Waarom is er in het operatieplan van EMASoH aangegeven dat medische
ondersteuning een nationale verantwoordelijkheid is, zeker in het
achterhoofd houdend dat Frankrijk goede en lang lopende militaire
contacten in de Golfregio heeft?
Antwoord:
Elk land diende zich voorafgaand aan inzet te vergewissen dat de
medische zorg voor het eigen personeel zo goed mogelijk geregeld is. Dit
is een nationale verantwoordelijkheid. Als blijkt dat dit met eigen
middelen niet toereikend is, wordt voor de uitvoering gebruik gemaakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

9

van medische capaciteiten van derden. In geval van EMASoH is derhalve
gebruik gemaakt van de faciliteiten en contacten van Frankrijk.
34
Hoe verklaart u het verschil tussen de conclusie van het rapport dat het
diplomatieke spoor een politieke wens is die door Frankrijk niet gedeeld
werd, en uw opvatting dat die conclusie niet juist is?
Antwoord:
Zoals aangegeven in de kabinetsreactie, herkent het kabinet zich niet in
het beeld dat het diplomatieke spoor van EMASoH een Nederlandse
politieke wens was die niet door Frankrijk werd gedeeld. Het diplomatieke
spoor van EMASoH is immers door Frankrijk zelf bij het ontwerp van de
missie geïntroduceerd. Mogelijk refereert het HCSS naar initiële voorzichtigheid binnen EMASoH ten aanzien van de uitwerking van het diplomatieke spoor. Zoals gesteld in de kabinetsreactie, was deze voorzichtigheid
naar de mening van het kabinet vooral te herleiden naar de wens om het
spoor goed en duidelijk af te bakenen, ook in relatie tot het mandaat van
de Hoge Vertegenwoordiger van de EU in de Golfregio. De-conflictie en
complementariteit stonden hierbij centraal.
35
Wat zijn de precieze overwegingen geweest achter het besluit om de
Senior Civilian Representative voor een periode van zes maanden te
benoemen?
36
Daar waar u achteraf erkent dat een benoeming van zes maanden van een
Senior Civilian Representative te kort is geweest om het diplomatieke
spoor van de grond te krijgen, wat was de inschatting vooraf?
Antwoord op vragen 35 en 36:
De eerste benoeming van de SCR voor zes maanden was een beslissing
genomen door de Political Contact Group van EMASoH. De halfjaarlijkse
benoeming had als doel om, zeker in de beginfase van de missie, een
terugkerend weegmoment in te bouwen ten aanzien van de efficiëntie van
het diplomatieke spoor en kritisch te kunnen kijken of de activiteiten van
de SCR nog voldoende complementair waren aan andere
(EU-)inspanningen. De huidige SCR is voor de duur van een jaar
herbenoemd.
37
Welke exacte geopolitieke implicaties van de deelname aan de EMASoHmissie en de keuze van het operationele kader hadden beter beschreven
kunnen worden in de Artikel-100-brief?
Antwoord:
Bij het beoordelen van de wenselijkheid en haalbaarheid om bij te dragen
aan missies en operaties, is het staand beleid van het kabinet om te
bezien in hoeverre deze bijdrage past in de strategie van Nederland ten
aanzien van een bepaalde regio, en wat de mogelijke geopolitieke
implicaties van deelname aan een missie zijn. Het kabinet schaart deze
beoordeling onder de toetsing van de politieke aspecten zoals
omschreven in het Toetsingskader 2014. Deze toetsing heeft ook voorafgaand aan de artikel-100 bijdrage aan EMASoH plaatsgevonden en is in
de artikel-100 brief uitgewerkt.
38
Waarom is Nederland niet op alle niveaus van de commandostructuur van
de EMASoH-missie vertegenwoordigd?
39

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

10

Wat zijn de specifieke nadelen dat Nederland niet op alle niveaus van de
commandostructuur van de EMASoH-missie is vertegenwoordigd?
Antwoord op vragen 38 en 39:
Vertegenwoordiging op het operationeel hoofdkwartier (OHQ) werd niet
nodig geacht. De taakverdeling tussen het operationeel hoofdkwartier en
het force hoofdkwartier (FHQ) is zo ingericht dat Nederland met vertegenwoordiging op het FHQ voldoende invloed had. Een gedeelde observatie
binnen EMASoH is dat het OHQ de missie slechts beperkt aanstuurde en
voornamelijk gericht is op de Franse nationale missies in de regio. Zoals
gesteld in de kabinetsreactie, is het kabinet van mening dat het feit dat
Nederland niet op alle niveaus van de commandostructuur vertegenwoordigd was, niet tot tekortkomingen in de uitvoering van de missie.
40
Bent u van mening dat een snellere procedure voor de missie-ontplooiing
de missie ten goede was gekomen? Zo ja, hoe zou die procedure versneld
kunnen worden?
Antwoord:
Zoals gesteld in de kabinetsreactie, is het kabinet van mening dat de
deelname tijdig is vormgegeven.
41
Klopt het dat de VS – los van de vraag of Nederland dit formeel of
informeel te kennen is gegeven – officieel geen tactische informatie met
Nederland deelde? Zo ja, was dit inderdaad vanwege «de wijze waarop
Nederland zich van het IMSC had afgekeerd en de wijze waarop dit werd
verwoord in de Artikel-100-brief»?
Antwoord:
Zoals gesteld in de kabinetsreactie was er wekelijks contact tussen beide
missies ten behoeve van de-conflictie en coördinatie, waarbij ook de
algehele veiligheidssituatie werd besproken. Tegelijkertijd kwamen
gestructureerde vormen van het delen van waarnemingen en informatie
niet tot stand. Op tactisch niveau is in de loop der tijd wel toegang
verkregen tot informatie en waarnemingen van IMSC. Over de beweegredenen van andere landen doet het kabinet geen uitspraak.
42
Blijft u, in tegenstelling tot wat in de eindevaluatie staat, bij uw standpunt
dat de VS formeel helemaal niet weigerde deconflictie en tactische
informatie met Nederland te delen? Zo ja, hoe verklaart u het verschil met
hetgeen staat in de eindconclusie van de evaluatie? Presenteert het HCSS
dan onjuistheden?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 23.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 441

11