Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2913

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2022
De afgelopen periode is de situatie in de gehele migratieketen (in-, dooren uitstroom) verder onder druk komen te staan. Hierbij zijn bij herhaling
mensen opgevangen in tenten en op andere plekken die daarvoor niet zijn
bedoeld. Dat is onwenselijk. De extra gerealiseerde crisisnoodopvang
(CNO)-plekken hebben de acute situatie licht verbeterd, waarbij opvang in
wachtruimtes of inzet van tenten zoveel mogelijk voorkomen wordt.
Desondanks blijft het de komende periode een grote logistieke uitdaging
om iedereen die asielbescherming vraagt op ordentelijke wijze een dak
boven het hoofd te bieden en een start in het asielproces te laten maken.
Zoals uw Kamer vrijdag 17 juni jl. is gemeld heeft het kabinet naar
aanleiding van de situatie in de migratieketen de structuur voor nationale
crisisbesluitvorming geactiveerd (Kamerstuk 19 637, nr. 2906). Doel
hiervan is om tijdelijk op hoog ambtelijk en politiek-bestuurlijk niveau
coördinatie en besluitvorming te laten plaatsvinden ten aanzien van
doorstroom in de asielopvang. Op basis van de besluitvorming binnen
deze structuur is uw Kamer op 24 juni geïnformeerd over de stand van
zaken van de landelijke crisisbesluitvorming en de gehanteerde aanpak
(Kamerstuk 19 637, 2911).
Voor het kabinet en alle betrokken medeoverheden blijft onverminderd
van kracht dat mensen die daadwerkelijk hebben moeten vluchten voor
zijn of haar eigen veiligheid bescherming moet worden geboden. Vanuit
dat uitgangspunt wordt er gewerkt aan een aanpak voor de korte, de
middellange en de lange termijn in de asielopvang. Daarmee hoop ik dat
we een weg vinden uit de huidige zorgelijke situatie.
Naast mijn brief van afgelopen vrijdag, informeer ik u in deze brief over de
laatste stand van zaken ten aanzien van de situatie in de asielopvang en
overige maatregelen die genomen worden in de migratieketen zoals
toegezegd bij het Commissiedebat JBZ-raad van 7 juni 2022 over.

kst-19637-2913
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2913

1

Opvangmaatregelen
De benodigde actie voor opvang is evident. Niet alleen dient op korte
termijn geborgd te worden dat er voldoende capaciteit is om in opvang te
voorzien; ook voor de middellange termijn is duidelijk dat additionele
inzet nodig is. Dat blijkt in het bijzonder uit de inschatting vanuit het COA
voor benodigde opvang op weg naar 2023. Het meest recente capaciteitsbesluit vanuit COA is bepaald op 51.000 plekken. Tegen die achtergrond
worden verscheidene maatregelen getroffen.
Op de korte termijn wordt de crisisnoodopvang vergroot en worden
vergunninghouders versneld gehuisvest in gemeenten. Over het
besluitvormingsproces hiertoe is uw Kamer per brief geïnformeerd op
24 juni. U vindt in de bijlage van deze Kamerbief bovendien de brief van
de burgemeesters van de Veiligheidsregio Noord-Holland-Noord d.d.
3 juni 2022 (bijlage bij Kamerstuk 19 637, nr. 2911), zoals ik u heb
toegezegd in het Commissiedebat JBZ-raad van 7 juni.
Die vorm van crisisnoodopvang dient zo kort mogelijk te duren. Voor
niemand van de betrokkenen is deze vorm van opvang uiteindelijk
wenselijk. Dat geldt temeer omdat in die crisisnoodopvang ook sprake is
van tijdelijke opvang van mensen die nog niet of gedeeltelijk zijn
geregistreerd. Hoewel onwenselijk, is het de afgelopen periode voorgekomen dat ongeregistreerde en ongeïdentificeerde asielzoekers zijn
uitgeplaatst naar de CNO. Per direct is door migratieketenpartners een
gezamenlijk plan gemaakt waarmee deze personen op korte termijn weer
conform procedures in het asielproces worden opgenomen. Met dit plan
worden zij op beheerste wijze alsnog geïdentificeerd en geregistreerd
zodat zij het verdere asielproces kunnen doorlopen.
Daarnaast wordt uiteraard op andere manieren verder gebouwd aan de
capaciteit en kwaliteit van de asielopvang. Er worden enkele grootschalige
Tijdelijke Noodvoorzieningen Vreemdelingen (TNV) gerealiseerd om
additionele opvangcapaciteit beschikbaar te hebben voor de middellange
termijn. Deze TNV’s zullen een capaciteit hebben van meer dan
1000 plekken per locatie. Deze extra capaciteit creëert naast de crisisnoodopvang een buffer om de verwachte instroom en de achtergebleven
uitstroom in de komende periode gedeeltelijk op te vangen. Het gaat
daarbij om verscheidene locaties waarbij gebruik wordt gemaakt van
opvang op grotere (aangemeerde) passagiersschepen. Gesprekken
hierover met de betrokken gemeentes met havens zijn vergevorderd,
maar dienen nog te worden afgerond waarbij dat gebeurt in overleg met
die betrokken gemeenten, zoals thans bijvoorbeeld het geval met de
gemeente Velsen. Deze grote tijdelijke locaties zullen onder verantwoordelijkheid vallen van het COA.
In dit verband wil ik u ook informeren dat in de zoektocht naar asielopvangplekken ook andere vernieuwende mogelijkheden niet geschuwd
worden. Door het COA is een deeloplossing gevonden door een
hulpvraag in te dienen bij het Europees Asiel Agentschap (EUAA).
Inmiddels is een zogeheten operating plan opgesteld en ondertekend, op
basis waarvan wooncontainers geleverd kunnen worden om in te zetten
voor vervanging van bestaande opvang.
Ook door inzet van commercieel vastgoed, hotels en opvang in recreatievoorzieningen wordt steeds geprobeerd te blijven voorzien in opvang.
De huidige opvangsituatie in de noodopvanglocaties is voor veel kinderen
onder de maat, dit is onwenselijk. De inspectie justitie en veiligheid en de
inspectie gezondheidszorg en jeugd hebben hiervoor aandacht gevraagd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2913

2

in hun signaalbrief van 20 juni 2022. Binnen de huidige situatie wordt wel
degelijk ingezet op het verbeteren van de omstandigheden voor kinderen
met bijvoorbeeld specifieke activiteiten voor kinderen. Om de situatie voor
kinderen echt te verbeteren dienen zij opgevangen te worden op reguliere
opvanglocaties.
Langere termijn
Stabiel en wendbaar opvanglandschap
Voor de lange termijn wordt ingezet op een robuust, stabiel en duurzaam
opvanglandschap met de uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen als
uitgangspunt, en rekening houdend met het feit dat opvang en
huisvesting als communicerende vaten kunnen worden beschouwd. Het
kabinet realiseert daarnaast op korte termijn een extra aanmeldcentrum.
Doel is verdere doorontwikkeling tot vier Gemeenschappelijke Vreemdelingen Locaties (GVL) in het land. Medio juli wordt met medeoverheden
een aanpak met concrete doelstellingen opgesteld, hierover wordt uw
Kamer zo snel mogelijk geïnformeerd. In de brief van het kabinet van
vrijdag 24 juni jl is aangekondigd dat bovenstaande plannen nader
uitgewerkt worden voor een gezamenlijke aanpak met de Veiligheidsregio’s en medeoverheden.
Juridisch instrumentarium voor asielopvangvoorzieningen
Het kabinet komt voor het zomerreces met een grondige verkenning van
een juridisch instrumentarium om op zeer korte termijn een wetgevingsvoorstel in consultatie te brengen en het wetgevingsproces zo mogelijk
versneld te doorlopen. Doel is om een wettelijke taak te creëren voor
medeoverheden, gemeenten, om evenwichtig verspreid door het land,
opvangvoorzieningen te creëren voor exploitatie door het COA.
Vertrekpunt ten aanzien van de invulling van de taak blijft om zoveel
mogelijk in gezamenlijkheid en dialoog tot wederzijdse bestuurlijke
afspraken te komen rondom het vormgeven van opvangvoorzieningen. Bij
taakverwaarlozing vindt handhaving plaats door interbestuurlijk toezicht.
In aanvulling hierop wordt onderzocht of een specifieke aanwijzingsbevoegdheid, als sluitstuk, van meerwaarde is.
Beheersing instroom
Daarnaast is een belangrijk onderdeel van de structurele oplossing van de
asielproblematiek een betere beheersing van de instroom, zoals ook in het
coalitieakkoord opgenomen. Concreet betekent dat in ieder geval een
forse inspanning om secundaire migratie binnen de Europese Unie te
reduceren, en de effectiviteit van de Dublin-verordening te herstellen. Ook
de actieve inzet in het kader van de Europese regelgeving hoort daarbij,
zoals de Nederlandse inzet voor een heldere en robuuste Eurodacverordening en screeningsvoorstellen aan de buitengrens.
Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen ouder dan 18
In de besprekingen van de aanpak met medeoverheden en veiligheidsregio’s is ook aandacht gevraagd voor de situatie van alleenstaande
minderjarige vreemdelingen (amv’s) met een verblijfsstatus ouder dan
18 jaar. Voor die groep is besloten dat er binnen gemeenten een vorm van
verlengde opvang en begeleiding in het leven geroepen zal worden tot
maximaal 21 jaar. Deze verlengde opvang en begeleiding zal verzorgd
worden door Nidos. Hiermee wordt een belangrijke stap gezet om
belemmeringen weg te nemen om amv-locaties in gemeenten te
realiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2913

3

Terugkeer
Ten slotte zet het kabinet onverkort in op de realisatie van terugkeer naar
landen van herkomst. Een meer effectieve terugkeer zal immers ook
bijdragen aan reductie van de benodigde opvangcapaciteit. Daarbij zal het
middel van de ongewenstverklaring aangepast worden zodat deze ook
betrekking kan hebben op uitgeprocedeerde asielzoekers die weg moeten,
die weg kunnen, maar die niet meewerken aan hun terugkeer of vertrek en
daarbij richten we ons in het bijzonder op diegenen die overlast veroorzaken. Zoals aangegeven op 8 maart 2022, is de inzet voor de zomer een
wetsvoorstel in consultatie te brengen.
Tot slot
Door intensieve samenwerking in een geïntegreerde crisisstructuur koerst
het kabinet op snelle resultaten. Al die betrokkenen leveren al geruime tijd
in zeer moeilijke omstandigheden een buitengewone bijdrage, bovenop
de vele andere inspanningen. Die waardering gaat ook naar overige
betrokken maatschappelijke partners, de Veiligheidsregio’s, de
gemeenten, de VNG en alle andere stakeholders.
De gezamenlijke inzet en verantwoordelijkheid van al deze partijen zal
bepalen in welke mate we slagen in de opvang opgave voor de komende
periode.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2913

4