1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

30 180

Conferentie van Voorzitters van de parlementen
van de Europese Unie

Q/ Nr. 28

VERSLAG VAN EEN CONFERENTIE
Vastgesteld 29 september 2016
Van 22–24 mei 2016 vond in Luxemburg de Conferentie van Voorzitters
van de nationale parlementen in de Europese Unie plaats. Hierbij treft u
een kort verslag van de bijeenkomst.
Namens de Eerste Kamer der Staten-Generaal nam de Voorzitter,
mevrouw Broekers-Knol, deel. Zij werd ambtelijk begeleid door de Griffier,
de heer Hamilton. Namens de Tweede Kamer der Staten-Generaal nam de
Voorzitter, mevrouw Arib, hieraan deel. Zij werd ambtelijk begeleid door
de Griffier, mevrouw Voss, de EU-adviseur van de vaste commissie voor
Europese Zaken, mevrouw Timmer en de protocollair adviseur, mevrouw
Pos. De delegatie brengt als volgt verslag uit. De Voorzittersconclusies zijn
als bijlage bij het verslag gevoegd.
De Griffier van de Eerste Kamer der Staten-Generaal,
G.J.A. Hamilton
De Griffier van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
R.G.K. Voss

kst-30180-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 30 180, nr. 28

1

Algemeen
De Voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer hebben tijdens deze
conferentie de Europese collega’s geïnformeerd over de uitkomsten van
de parlementaire dimensie van het Nederlandse EU-voorzitterschap. Ook
hebben zij ingezet op het benadrukken van de rol van nationale parlementen bij de organisatie van verkiezingen (ook Europese), in verband
met de wijzigingsvoorstellen voor de Europese kiesakte door het
Europees Parlement. Deze zaken zijn als zodanig in de conclusies van de
bijeenkomst opgenomen – zie bijlage. Tevens hebben zij in de tekst van de
conclusies laten opnemen dat enkele Voorzitters, gezien hun neutrale
constitutionele positie, niet alle (soms politieke) verklaringen in de
conclusies kunnen onderschrijven.
Opening
De Voorzitter van de Kamer van Afgevaardigden van Luxemburg, de heer
Di Bartolomeo, opent de bijeenkomst als gastheer van deze conferentie.
Hij benadrukte de onschatbare toegevoegde waarde van het Europese
project, een project van vrede, vrijheid, economische en sociale ontwikkeling gebaseerd op onze kernwaarden. Hij riep op om in deze tijden van
crises – eerst de financieel-economische crisis en daarna de migratiecrisis
– onze gezamenlijke geschiedenis niet te vergeten en om te streven naar
meer solidariteit en een Europese sociale dimensie.
Sessie I – Het beheer van migratiestromen
De heer Juncker, Voorzitter van de Europese Commissie, opende deze
sessie met een toespraak, waarin hij aangaf dat de EU op dit moment niet
werkt zoals het zou moeten werken en dat de Europese Commissie en de
EU ambitieus zouden moeten zijn als het over de grote problemen in
Europa gaat. Inzake de vluchtelingencrisis heeft de Europese Commissie
al veel voorstellen gedaan voor gezamenlijke wetgeving, over onder
andere hervestiging en herplaatsing van vluchtelingen en over het
verbeteren van de bescherming van de buitengrenzen. Ook is een
hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielsysteem nodig
omdat het huidige Dublinsysteem niet goed werkt. Daarnaast gaf de heer
Juncker aan dat de EU-Turkije afspraken belangrijk zijn en dat de
Commissie voorstellen zal doen voor wetgeving inzake legale migratie. De
Commissie staat open voor dialoog met parlementen die hier kritisch over
zijn.
Vervolgens sprak de heer Kourakis, plv Voorzitter van het Griekse
parlement, over de grote uitdaging voor de waarden en beschaving waar
Europa nu voor staat. Griekenland is voor veel mensen een toegangspoort
tot de EU, tegelijkertijd kampt het land met een diepe financiële crisis die
nog niet ten einde is. Hij riep op tot een systeem van solidariteit en pleit
onder andere voor het naleven van de wetgevingsvoorstellen inzake
hervestiging en herplaatsing van vluchtelingen. Er zijn eerlijke criteria
voor asielzoekers nodig, maar daarnaast ook een verplicht terugkeersysteem voor vluchtelingen die geen recht hebben op verblijf. Ook is het
volgens hem belangrijk de oorzaak van migratie aan te pakken. De heer
Larcher, Voorzitter van de Franse senaat, benadrukte in zijn toespraak het
belang van de waarden van de Unie en van fundamentele rechten. Hij
pleitte voor een echt EU-systeem voor asiel en voor een systeem van
slimmere grenzen. Ook sprak hij over betere samenwerking met de landen
van oorsprong. Ten slotte gaf mevrouw Broekers-Knol, Voorzitter van de
Eerste Kamer, in haar toespraak aan dat behoefte is aan duurzame
oplossingen. Onderdelen van de EU-Turkije afspraken lijken te werken, de
instroom van vluchtelingen is verminderd. Partijen dienen zich volgens

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 30 180, nr. 28

2

mevrouw Broekers-Knol te houden aan deze afspraken en aan de
rechtsstatelijkheidsbeginselen. Zij benadrukt het belang van Europese
samenwerking om de migratiecrisis te bestrijden, lidstaten kunnen dit niet
alleen. Naast het belang van een gezamenlijk asielsysteem en controle
van de buitengrenzen is het belangrijk gezamenlijk de oorzaken van
migratie, oorlog en instabiliteit in het Midden Oosten en Afrika, aan te
pakken. Experts waarschuwen nu voor klimaatvluchtelingen in de
toekomst. Zij hoopte dat door samenwerking tussen nationale parlementen en het Europees Parlement gewerkt kan worden aan oplossingen
die breed gedragen worden, zodat toekomstige crises voorkomen kunnen
worden.
Uit de reacties in de discussie die hierop volgde bleek het verschil van
opvattingen over de oplossing van de migratiecrisis. Terwijl de Voorzitters
van de parlementen in Portugal, de heer Ferro Rodrigues, en Zweden,
de heer Ahlin, aangaven veel vluchtelingen op te nemen en het belang
van een goed werkend gezamenlijk EU-asielsysteem benadrukten, gaven
enkele Voorzitters uit Oost-Europese lidstaten aan hierop van mening te
verschillen. De plv. Voorzitter van het Tsjechische parlement, mevrouw
Jermanova, wees op het verschil in historisch perspectief, dat zij een
klein land zijn en veel bijdragen aan Frontex. De heer Köver, Voorzitter
van het Hongaarse parlement, gaf aan het niet eens te zijn met de
Dublinhervormingen en tegen verplichte quota voor het opnemen van
vluchtelingen te zijn. De heer Hrnciar, plv. Voorzitter van het parlement in
Slowakije, was van mening dat Europa te traag gereageerd heeft en dat
de Schengenregels beter nageleefd moeten worden. Quota’s zijn volgens
hem geen oplossing, het versterken van de buitengrenzen wel. Dit wordt
gedeeld door de Bulgaarse, Roemeense, Sloveense en Poolse Voorzitters.
De heer Farrugia, Voorzitter van het parlement in Malta, riep op te zoeken
naar een mechanisme dat werkt en bracht de politieke verklaring van de
Valletta top in het najaar van 2015 in herinnering, waarin Europese leiders
samen met Afrikaanse leiders afspraken maakten om de oorzaken van
migratie tegen te gaan. Mevrouw Boldrini, Voorzitter van het Italiaanse
Huis van Afgevaardigden, gaf aan te streven naar een realistische
oplossing voor de migratiecrisis en dat het belangrijk is dat de last
verdeeld wordt over de lidstaten. Zij hekelde het feit dat de overeenkomst
met Turkije niet formeel is en dat nu externalisering van het probleem
naar derde landen plaatsvindt die niet de juiste opvangmogelijkheden
hebben en niet voldoen aan fundamentele basisrechten. Volgens
mevrouw McGuinness, plv Voorzitter van het Europees Parlement, heeft
de EU de verantwoordelijkheid om de oorzaken van migratie aan te
pakken. Op dit moment nemen Libanon, Jordanië en Turkije het grootste
deel van de vluchtelingen op. Ook moet volgens haar de vraag gesteld
worden waarom Europa zo traag reageert op deze crisis. De heer
Lammert, Voorzitter van de Duitse Bundestag, merkt op dat hoewel er
een groot gebrek aan consensus is over dit probleem, er wel overeenstemming is over het feit dat geen enkel land deze problemen zelf kan
oplossen. De vraag is of we een vrijwillig of bindend systeem willen
hebben. Het is echter voor elke EU-lidstaat een volkenrechtelijke
verplichting om vluchtelingen op te nemen.
Presentatie parlementaire dimensie Nederlands EU-voorzitterschap
De Voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer, mevrouw Broekers-Knol
en mevrouw Arib, presenteerden de resultaten van de parlementaire
dimensie van het Nederlands EU-voorzitterschap, waarvan het centrale
thema luidde: Samen werken aan de parlementaire controle op
EU-besluitvorming. Er zijn zes interparlementaire themaconferenties
georganiseerd, over financieel-economische aspecten in de EU, over het

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 30 180, nr. 28

3

gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, over energie en
circulaire economie en over mensenhandel. Daarnaast zijn twee COSACbijeenkomsten georganiseerd waarvan de plenaire COSAC op dat
moment nog moest plaatsvinden. De Voorzitters gaven aan dat het
Nederlandse parlement gekozen heeft voor een interactieve benadering
van het EU-voorzitterschap, waardoor veel gebruik gemaakt is van
bijvoorbeeld moderatoren en «catch-the-eye» discussies. Ook zijn films
getoond, excursies afgelegd, discussie-avonden georganiseerd en is een
slachtoffer van mensenhandel uitgenodigd om haar verhaal te doen. De
Voorzitters herinnerden aan de woorden van de heer Juncker bij het
aantreden van de nieuwe Europese Commissie, dat de nationale
parlementen het hart van de Europese democratie zijn, benadrukten het
belang van de samenwerking tussen parlementen en de uitwisseling van
informatie en spraken de hoop uit dat Slowakije en Malta de interactieve
vorm van vergaderen zullen voortzetten.
Sessie II – Het versterken van de Europese Unie
In de presentatie van mevrouw Boldrini, Voorzitter van het Italiaanse Huis
van Afgevaardigden, legde zij uit waarom zij samen met enkele andere
Voorzitters het initiatief heeft genomen voor het opstellen van de
Verklaring van Rome. In deze verklaring wordt meer Europese politieke
integratie voorgesteld. De verklaring is getekend door de vier opstellers
en 11 Voorzitters van parlementen. De Voorzitters van de Eerste en
Tweede Kamer van het Nederlandse parlement hebben deze verklaring
niet getekend. Volgens mevrouw Boldrini, die een vurig pleidooi hield
voor meer Europa, functioneert het huidige Europa niet meer en zouden
de parlementsvoorzitters de verantwoordelijkheid moeten nemen om de
EU uit de crisis te helpen. Europa moet aantrekkelijker worden voor
burgers zelf. Mevrouw McGuinness, viceVoorzitter van het Europees
Parlement, stelt in haar speech dat een sterke EU sterke nationale
parlementen behoeft, evenals meer dialoog tussen nationale parlementen
en het Europees Parlement. Europa moet aantrekkelijker worden en open
staan voor het betrekken van burgers. Over de Europese kiesakte, een
initiatief van het Europees Parlement om voorstellen te doen inzake
Europese verkiezingen, meldt zij dat het de competentie van het Europees
Parlement is om hieromtrent voorstellen te doen. Dit initiatief heeft tot
kritiek geleid in de nationale parlementen.
De heer Kuchcinski, Voorzitter van de Poolse Sejm, was daarentegen
van mening dat de oplossing voor de Europese crises gelegen is in het
zoeken naar systeemoplossingen die genomen dienen te worden door
soevereine landen, nationale parlementen of referenda, zodat besluitvorming dicht bij de burger plaatsvindt. Daarnaast pleitte de heer
Kuchcinski voor meer ruimte voor het subsidiariteitsprincipe: de Europese
Commissie en het Europees Parlement zouden geen zaken mogen
opleggen aan nationale lidstaten tegen hun wil in, zoals in het geval van
hervestiging van vluchtelingen. Ten slotte herinnerde de heer Bartolone,
Voorzitter van de Franse Assemblée Nationale, eraan dat grote
Europeanen als Monnet, Spaak en Schuman samen kwamen om tot een
verbeterde EU te komen. Volgens Bartolone is er geen democratie zonder
soevereiniteit maar ook geen soevereiniteit zonder gezamenlijk optreden
in de EU.
In de discussie werd door verschillende Voorzitters, zoals de heer Meta,
Voorzitter van het parlement in Albanië, de heer Ferro Rodrigues,
Voorzitter van het parlement in Portugal, de heer López Alvarez,
Voorzitter van het Spaanse Huis van Afgevaardigden en de heer Zgonea,
Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden in Roemenië, aangegeven dat
de huidige problematiek te groot is voor lidstaten zelf en dat dit de reden
is waarom zij de Romeverklaring ondertekenden en voor meer integratie

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 30 180, nr. 28

4

in Europa zijn. Mevrouw Laing, plv. Voorzitter van het Britse House of
Commons, zei dat het belangrijk is om nationale parlementen te betrekken
bij EU-besluitvorming. Zij citeerde de conclusies van de Europese Raad
van 17-18 februari over belang van subsidiariteit en meldde dat het
Verenigd Koninkrijk graag wil samenwerken maar geen verdere integratie
wil.
Mevrouw Arib, Voorzitter van de Tweede Kamer, gaf aan dat het stellen
van regels over verkiezingen, ook de Europese, in beginsel een
bevoegdheid van de lidstaten is. Zij verklaarde dat de Tweede Kamer van
mening is dat het voorstel van het Europees Parlement onvoldoende recht
doet aan de verschillende constitutionele tradities in Nederland. Ook
meldde zij dat de Tweede Kamer een rapporteur op dit dossier heeft
aangesteld die gesprekken voert met vertegenwoordigers van andere
nationale parlementen om van gedachte te wisselen over de behandeling
van het voorstel. Dit punt werd gesteund door de heer Larcher, Voorzitter
van de Franse Senaat. Ook de Voorzitter van het Zweedse parlement, de
heer Ahlin, en de Voorzitter van het parlement in Litouwen, mevrouw
Grauziniene, verklaarden dat de organisatie van verkiezingen allereerst
een verantwoordelijkheid is van nationale lidstaten.
Sessie III – De rol van nationale parlementen en interparlementaire samenwerking
De heer Di Bartolomeo, Voorzitter van de Luxemburgse Kamer van
Afgevaardigden, lichtte in zijn introductie van deze sessie het Luxemburgse voorstel van een Europol werkgroep toe, die een voorbereiding zal
treffen voor de besluitvorming inzake de oprichting van een gezamenlijke
parlementaire controlegroep, zoals dit voorgesteld wordt in punt 35 van
de conclusies van de EU-Voorzittersconferentie (zie bijlage). In deze
conclusies wordt tevens gemeld dat de Voorzitters van de parlementen
voor een gemengd akkoord inzake TTIP en CETA zijn, waarbij de nationale
parlementen nog de mogelijkheid krijgen de verdragen te ratificeren. De
heer Lammert, Voorzitter van de Duitse Bundestag, spreekt in zijn speech
over het verliezen van nationale soevereiniteit door lidstaten. We moeten
in Europa samen soevereiniteit uitoefenen in de rest van de wereld, die in
aantal inwoners steeds groter wordt terwijl Europa stabiel blijft. Hij vroeg
zich openlijk af wat de interparlementaire conferenties en het trekken van
gele, groene en rode kaarten nu eigenlijk bereikt. Het stoorde hem dat het
Europees Parlement geen initiatiefrecht heeft en de Europese Commissie
wel. Ten aanzien van TTIP moeten volgens de heer Lammert nationale
parlementen juist wel hun competenties bevechten. Op dit soort prioritaire terreinen zouden nationale parlementen samen kunnen bepalen dat
zij meer «handlungsbedarf» hebben en daarop gaan samenwerken. De
heer Ahlin, Voorzitter van het Zweedse parlement, benadrukte het belang
van samenwerken en zou graag nadenken over nieuwe werkvormen.
Ahlin is geen voorstander van ideologische debatten tijdens Voorzittersconferenties. Hij legde uit dat Zweden alle EU-voorstellen beoordeelt en
inmiddels vele gele kaart procedures heeft doorlopen. Het is volgens hem
belangrijk dat het publiek weet dat beslissingen niet zonder hen genomen
worden. Dit betekent dat alle leden van het Zweedse parlement
gedwongen zijn zich te verdiepen in voorgestelde EU-wetgeving en
hiertoe expertise zullen moeten hebben. Daarnaast maakt de heer Ahlin
melding van de debatten die in het Zweedse parlement altijd gehouden
worden voorafgaand aan een Raad en het belang van de databank IPEX
als instrument om onderling informatie uit te wisselen.
Tijdens de discussie werd ingegaan op de huidige samenwerking en
mogelijke toekomstige instrumenten voor samenwerking. De Voorzitters
waren over het algemeen voorstander van een groene (initiatief) en rode

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 30 180, nr. 28

5

(blokkerende) kaart naast een gele kaart voor nationale parlementen. De
artikel 13 conferentie werd genoemd als voorbeeld voor betere samenwerking tussen parlementen. Sommige parlementen maken meer gebruik
van de politieke dialoog (zoals Spanje), anderen weer meer van de gele
kaart procedure (zoals Zweden). In Spanje wordt samenwerking met
regionale instanties ook belangrijk geacht om Europa dichter bij de burger
te krijgen. De heer Farrugia, Voorzitter van het parlement van Malta, stelde
voor om de bespreking van de voorstellen van de Europol werkgroep te
agenderen voor de COSAC bijeenkomst in december, enkele weken voor
aanvang van het Maltese EU-voorzitterschap. De heer Boswell, plv.
Voorzitter van de Britse House of Lords, gaf aan blij te zijn met de
initiatieven tot een groene kaart uit Frankrijk en Letland en wil bezien hoe
beter gebruik gemaakt kan worden van de interparlementaire conferenties, IPEX en de nationale vertegenwoordigers in Brussel. Mevrouw
Laing, plv. Voorzitter van de Britse House of Commons, verheugde zich
op de troika en de voorbereidende werkzaamheden hiervan inzake de
Europol controle. De Voorzitter van het Deense parlement, mevrouw
Kjaersgaard, was van mening dat nationale parlementen een sleutelrol
vervullen bij het betrekken van burgers en bij het democratisch verantwoording afleggen over de EU. Migratiestromen en economische- en
financiële crises vragen wellicht om een nieuwe overeenkomst. De
Voorzitter van de Poolse Sejm, de heer Kuchcinski, vond dat een
compromis nodig is tussen het verantwoordelijk zijn tegenover burgers en
het delen van soevereiniteit. Volgens hem was 8 weken te kort om
Europese wetgeving te controleren, hij zou – gesteund door de heer
Lammert, Voorzitter van de Bundestag – voorstander zijn van een periode
van 12 weken. Ook stelde hij de mogelijkheid voor om deze controle met
een groep van landen samen te doen. Mevrouw Broekers-Knol,
Voorzitter van de Eerste Kamer, gaf het belang aan van beter informatie en
goede praktijken delen, bijvoorbeeld via IPEX. Nationale parlementen
kunnen beter samenwerken en zouden elkaars posities beter moeten
kennen. De Voorzittersconferentie wordt steeds belangrijker sinds het
Lissabonverdrag, maar de COSAC kan ook goed benut worden. De
Europese Commissie zou volgens mevrouw Broekers-Knol de signalen
van nationale parlementen serieus moeten nemen. Daarnaast is transparantie van beleid van groot belang.
Sessie IV – Veiligheid voor burgers met respect voor fundamentele vrijheden
De heer Grasso, Voorzitter van de Italiaanse Senaat en voorheen rechter
ten tijde van de grote arrestaties van maffia in Italië, gaf in zijn speech aan
dat het een illusie is dat iemand totaal veilig is, maar dat je wel kunt
samenwerken om terroristische aanvallen tegen te gaan. De recente
aanslagen belichten het gebrek aan samenwerking op o.a. politiegebied.
Wederzijds vertrouwen is nodig, evenals innovatieve oplossingen. Geen
enkele situatie legitimeert de aantasting van fundamentele mensenrechten. Tevens wees de heer Grasso op het belang van artikel 86 in de
voorgestelde wetgeving over het Europees Openbaar Ministerie. Hij
realiseerde zich dat hierover verschil van mening bestaat, maar volgens
hem is het essentieel om de financiële belangen van de EU te
beschermen. De heer Nestor, Voorzitter van het Estse parlement, vroeg
zich in zijn speech af waarom ons leven in de EU mensen ertoe zet te gaan
aanvallen en doden. Respect is belangrijk in de EU, onafhankelijk van
geslacht, politieke overtuiging of godsdienst, aldus de heer Nestor. Verder
benadrukte hij het belang van online vrijheid, de toegang tot internet
wordt in sommige landen streng gecontroleerd.
Tijdens de discussie bleek dat Voorzitters van mening verschilden over de
vraag of veiligheid of fundamentele vrijheden voorrang zouden moeten

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 30 180, nr. 28

6

krijgen in de strijd tegen terrorisme. Mevrouw Dumont, plv. Voorzitter
van de Franse Assemblée Nationale gaf aan dat in januari 2016, naar
aanleiding van de aanslagen en de voorgestelde wetgeving hieromtrent,
in Frankrijk een onderzoekscommissie is ingesteld is om de noodmaatregelen te volgen die genomen zijn door de Franse regering. De heer
Larcher, Voorzitter van de Franse Senaat, maakte zich zorgen om het
gebrekkige delen van informatie: er waren volgens hem slechts 5 lidstaten
die 90% van de informatie aan Europol geven. Ook de Schengen
informatie wordt slecht gedeeld. De heer Brglez, Voorzitter van het
parlement in Slovenië, maakte zich daarentegen zorgen om de ruimere
interpretatie van veiligheid, het disproportionele binnendringen in
privélevens en de brede interpretatie van de richtlijn bescherming
persoonsgegevens. Vrijheid van meningsuiting mag wat de heer Brglez
betreft niet opgeofferd worden voor veiligheid. De heer Bielan, plv.
Voorzitter van de Poolse senaat, benadrukte het belang van de Europese
voorstellen voor slimme grenzen. Polen heeft een nieuwe wet geïntroduceerd die de veiligheid van burgers voorop stelt.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2016–2017, 30 180, nr. 28

7