Concessie
De Delta Aanpak
voor het hoofdrailnet
2015-2025

Inhoud
1. Algemeen

7

Artikel 1:
Artikel 2:

7
8

Definities
Reikwijdte

2. Prestatiegebieden en transparantie

10

Artikel 3:
Artikel 4:
Artikel 5:
Artikel 6:

10
10
11
11

Voortdurende verbetering
Prestatiegebieden
Integrale afweging tussen prestatiegebieden
Transparantie over presteren

3. Samenwerking

12

Afdeling 1.	Sectorbrede samenwerking
Artikel 7: Landsdelige en landelijke OV & spoortafels
Artikel 8: Investeringscommissie

12
12
12

Afdeling 2.	Samenwerking met afzonderlijke partijen
Artikel 9: Samenwerking met de infrastructuurbeheerder
Artikel 10: Samenwerking met consumentenorganisaties
Artikel 11: Samenwerking met decentrale overheden
Artikel 12: Samenwerking met regionale spoorvervoerders
Artikel 13: Additionele diensten
Artikel 14: Totstandkoming rijksbeleid

13
13
13
14
15
15
16

4. Jaarlijkse vervoerplancyclus

17

Artikel 15:	Procedure totstandkoming vervoerplan en beleidsprioriteitenbrief
Artikel 16: Inhoud vervoerplan: invulling prestatiegebieden
Artikel 17: Inhoud vervoerplan: prestatie-indicatoren en programma’s
Artikel 18: Programma’s

17
18
19
20

5. Verantwoording

21

Artikel 19: Informatieverstrekking
Artikel 20: Verantwoordingsrapportages
Artikel 21: Financiële verantwoording

21
21
22

6. Beheer van de concessie

23

Artikel 22:
Artikel 23:
Artikel 24:
Artikel 25:
Artikel 26:
Artikel 27:

23
23
23
24
24
25

Beheerprotocol
Kwaliteitsmanagementsysteem
Sanctioneren
Midterm review 2019
Benchmarks
Evaluatie

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 1

7. Specifieke eisen aantekkelijk product reizigers, kwaliteit spoor­systeem
en capaciteit spoor­systeem

26

Afdeling 1. 	
Artikel 28:
Artikel 29:
Artikel 30:
Artikel 31:
Artikel 32:
Artikel 33:
Artikel 34:
Artikel 35:
Artikel 36:
Artikel 37:

Aantrekkelijk product voor de reizigers
Deur-tot-deur reis
Fiets en P+R
Reistijden en rijsnelheid
Materieelinzet in relatie tot comfort
Toegankelijkheid voor reizigers met een functiebeperking
Toiletten in de trein
Additionele voorzieningen ten behoeve van reisgemak
Integraal revisieprogramma
Klantvriendelijkheid
Reisinformatie

26
26
26
27
27
28
29
29
30
30
30

Afdeling 2. 	
Artikel 38:
Artikel 39:
Artikel 40:
Artikel 41:

Kwaliteit van het spoorsysteem
Veiligheidscultuur
Security
Betrouwbaarheid
Vervangend vervoer bij ontregelingen

31
31
32
32
32

Afdeling 3. 	
Artikel 42:
Artikel 43:
Artikel 44:
Artikel 45:
Artikel 46:
Artikel 47:
Artikel 48:
Artikel 49:

Capaciteit van het spoorsysteem
Proces vaststellen dienstregeling
Afstemming dienstregeling op vervoervraag
Minimale bediening
Laatste treinen en nachtnet
Grensoverschrijdend vervoer
Decentralisatie
Aanleg en bediening nieuwe infrastructuur
Aanleg en bediening nieuw station

33
33
34
34
34
35
35
37
38

8. Vervoerbewijzen, tarieven en OV-chipkaart

39

Afdeling 1.
Artikel 50:
Artikel 51:
Artikel 52:
Artikel 53:

Vervoerbewijzen
Reizigers
Vervoerbewijzen
Gebruik van de OV-chipkaart
NS-reisproducten

39
39
39
39
40

Afdeling 2.
Artikel 54:
Artikel 55:
Artikel 56:

Tarieven en producten
Jaarlijkse tariefwijziging
Tariefdifferentiatie
Geld terug bij vertraging

40
40
41
42

Afdeling 3. 	Concessieoverstijgende samenwerking
Artikel 57: Samenwerking op concessieoverstijgende onderwerpen
Artikel 58: OV-betaalsysteem
Artikel 59: OV-besluitvormingsstructuur

2 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

42
42
42
43

9. HSL-Zuid diensten

44

Artikel 60:
Artikel 61:
Artikel 62:
Artikel 63:
Artikel 64:
Artikel 65:

44
44
45
45
46
46

Ingroei verbindingen
Binnenlandse verbindingen
Verbinding Amsterdam-Brussel
Verbindingen met Brussel, Lille, Parijs en Londen
Aanvraag van capaciteit en internationale samenwerking
Tarieven HSL-Zuid diensten

10. Slotbepalingen

47

Artikel 66:
Artikel 67:
Artikel 68:
Artikel 69:
Artikel 70:
Artikel 71:
Artikel 72:
Artikel 73:
Artikel 74:
Artikel 75:

47
47
47
48
48
49
50
50
51
51

Concessieprijs
Uitvoering van de concessie
Experimenten
Ontheffing
Integratie afspraken 2011 HSA-problematiek
Overgang van de concessie
Continuïteit
Vervoerconcessie voor het hoofdrailnet 2005-2015
Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet
Looptijd en overgangsrecht

Algemene toelichting vervoerconcessie 2015-2025

86

Artikelgewijze toelichting

97

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 3

4 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU,
Gelet op de artikelen 20, eerste lid, 35a, 43c, tweede lid, en 64, eerste lid, van de Wet personenvervoer
2000;
Gelet op het Beleidsvoornemen gunning vervoerconcessie hoofdrailnet van 17 april 2012 en het
Programma van Eisen, zoals op 28 januari 2013 is vastgesteld;
Gelet op het Onderhandelakkoord van 31 maart 2012 en de Aanvulling op het Onderhandelakkoord van
april 2014 tussen het Ministerie van Infrastructuur en Milieu en NS over de oplossing van de problematiek
ten aanzien van High Speed Alliance (HSA);
Gelet op het Addendum op het Onderhandelakkoord tussen het Ministerie van Infrastructuur en Milieu
en NS met betrekking tot de decentralisatie stoptreindiensten Roermond - Maastricht Randwyck en
Sittard - Heerlen van 23 april 2014;
Gelet op de Lange Termijn Spooragenda van 13 februari 2013 en de Lange Termijn Spooragenda deel 2
van 28 maart 2014;
Gelet op de beraadslagingen met de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 17 juni 2014, 25 juni 2014,
1 oktober 2014, 15 oktober 2014 en 16 oktober 2014;
Gehoord de consumentenorganisaties in het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer
(advies van 23 mei 2014) en ProRail (advies van 2 juni 2014);
Gevoerd het gesprek met decentrale overheden (Bestuurlijk Koepel Overleg van 15 april 2014 en 23 juni
2014);
Gelet op het feit dat NS deze concessie zonder voorbehoud heeft aanvaard;
OVERWEGENDE:
- dat de spoorbeleidsdoelen zoals opgenomen in de Lange Termijn Spooragenda leidend moeten zijn
in het denken en handelen van NS;
- dat NS met deze concessie het exclusieve recht verkrijgt tot het bieden van vervoer aan reizigers op
het hoofdrailnet;
- dat met dat vervoer het publieke belang van de bereikbaarheid in Nederland wordt gediend;
- dat door het verbinden van voorwaarden aan het exclusieve recht van NS dit publieke belang wordt
geborgd;
- dat NS gelet op bovenstaande wordt beschouwd als de maatschappelijke dienstverlener op het
spoor;
- dat NS tegelijkertijd een zelfstandige onderneming is die deze concessie voor eigen rekening en risico
uitvoert;
- dat de Lange Termijn Spooragenda als hoofddoelstelling heeft de kwaliteit van het spoor als
vervoerproduct te verbeteren zodat reizigers en verladers de trein in toenemende mate als een
aantrekkelijke vervoersoptie zien en gebruiken;
- dat NS de reizigers centraal stelt in haar denken en handelen, waarbij zij actief inspeelt op
ontwikkelingen in de reizigersstromen en op reizigerswensen en daartoe intensief samenwerkt met
consumentenorganisaties;
- dat beheer van en vervoer over het hoofdrailnet in hoge mate van elkaar afhankelijk zijn;
- dat voor een goede kwaliteit en betrouwbaarheid van het spoor als vervoerproduct NS intensief
samenwerkt met de infrastructuurbeheerder;
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 5

-

-

dat voor een goede deur-tot-deur reis NS intensief samenwerkt met decentrale overheden en
regionale vervoerders;
dat NS actief meewerkt aan de optimalisatie van het spoorsysteem waarin de aantrekkelijkheid van
het product voor de reizigers, de kwaliteit van het spoorsysteem en de capaciteit van het
spoorsysteem in balans moeten zijn;
dat NS wanneer sectorbreed plannen zijn vastgesteld zorg draagt voor realisatie van haar deel en zich
medeverantwoordelijk voelt voor realisatie van het totaal;
dat NS vanwege haar publieke functie transparant en aanspreekbaar is richting de concessieverlener,
andere betrokken partijen in de spoorsector en de maatschappij.

BESLUIT:
Aan N.V. Nederlandse Spoorwegen, statutair gevestigd te Utrecht en ingeschreven in het handelsregister
van de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Utrecht en omstreken onder nummer 30012558, de
volgende concessie te verlenen:

6 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

1. Algemeen
Artikel 1: Definities
In deze concessie wordt verstaan onder:
beleidsprioriteitenbrief:
Brief als bedoeld in artikel 15, tweede lid;
Bodemwaarde:
Waarde voor het jaarlijks minimaal te realiseren
prestatieniveau op een prestatie-indicator;
Concessieverlener:
De concessieverlener, bedoeld in artikel 20, eerste
lid, van de wet;
Consumentenorganisaties:
Consumentenorganisaties vertegenwoordigd in
het Landelijk Overleg Consumentenbelangen
Openbaar Vervoer (LOCOV) of in een door de
concessieverlener aan te wijzen opvolger daarvan;
Decentrale overheden:
Concessieverleners als bedoeld in artikel 20,
tweede en derde lid, van de wet;
Dienstregelingjaar:
Door de infrastructuurbeheerder in
overeenstemming met Richtlijn 2012/34/EU vast te
stellen periode waarvoor de dienstregeling geldig
is;
Hogesnelheidsinfrastructuur:
Hoofdspoorweginfrastructuur behorende tot de
ingevolge artikel 2 Besluit HSL-heffing aangewezen
speciaal aangelegde hogesnelheidslijnen;
Hogesnelheidsmaterieel:
Materieel dat wordt ingezet voor de uitvoering van
HSL-Zuid diensten;
Hoofdrailnet:
Spoorvervoerdiensten die als zodanig zijn
aangewezen bij het Besluit hoofdrailnet;
HSL-Zuid diensten:
De diensten, bedoeld in hoofdstuk 9;

Informatie-indicator:
Maatstaf voor een niet bindende prestatie
waarover NS rapporteert;
Infrastructuurbeheerder:
Houder van een concessie als bedoeld in artikel 16,
eerste lid, van de Spoorwegwet;
Intercity:
Een treindienst die niet halteert bij alle stations die
gelegen zijn aan het traject van deze treindienst;
Netto financieel effect:
Het netto financieel effect overeenkomstig artikel
4, eerste lid, onder b, en de bijlage bij Verordening
(EG) Nr. 1370/2007 van het Europees Parlement en
de Raad van 23 oktober 2007 betreffende het
openbaar personenvervoer per spoor en over de
weg en tot intrekking van Verordening (EEG) nr.
1191/69 van de Raad en Verordening (EEG) nr.
1107/70 van de Raad;
NS:
N.V. Nederlandse Spoorwegen;
OV-besluitvormingsstructuur:
Permanent landelijk platform waarin
concessieverleners en concessiehouders
samenwerken op concessieoverstijgende
onderwerpen die een landelijke impact hebben en
die zijn gerelateerd aan het OV-betaalsysteem. Bij
ingangsdatum van deze concessie betreft dit het
Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB);
OV-betaalsysteem:
Het landelijk systeem dat is ingericht op het reizen
met een digitaal vervoerbewijs en het elektronisch
betalen in het openbaar vervoer;
OV-chipkaart:
De bij aanvang van deze concessie algemeen
gebruikte gegevensdrager voor digitale
reisproducten en saldo;
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 7

Prestatie-indicator:
Maatstaf voor een bindende prestatie met een
bodemwaarde en streefwaarde;

Spoorvervoerder:
Aanbieder van personenvervoer per spoor;

Programma:
Pakket van maatregelen dat gericht is op een
specifiek doel, onderwerp of gebied;

Stoptrein:
Een treindienst die halteert bij, in beginsel, alle
stations die gelegen zijn aan het traject van deze
treindienst;

Progressiewaarde:
De voortschrijdende waarde voor een
prestatieniveau op een prestatie-indicator;

Streefwaarde:
Waarde voor een te realiseren prestatieniveau op
een prestatie-indicator in 2019 en 2024;

Reisproduct:
Reisrecht of kortingsrecht, uitgegeven door NS of
een andere vervoerder;

Vervoerbewijs:
Het bewijs dat een reiziger gerechtigd is om een
bepaalde reis te maken. Het vervoerbewijs kan
bestaan uit een digitaal reisproduct op een
gegevensdrager, eventueel in combinatie met
voldoende saldo, of uit een papieren kaartje,
e-ticket, eenmalige chipkaart of een van de
overige vervoerbewijzen van NS of van andere
vervoerders, die ten tijde van de desbetreffende
reis door NS als vervoerbewijs worden erkend;

Samenloop:
De situatie waarbij twee of meer
spoorvervoerders, waaronder NS, het recht
hebben om de markt tussen dezelfde aan het
hoofdrailnet gelegen stations te bedienen;
Spits:
Spits als bedoeld in artikel 1 van het Besluit
capaciteitsverdeling hoofdspoorweginfrastructuur;

Wet:
Wet personenvervoer 2000.

Artikel 2: Reikwijdte
1. NS is ingevolge deze concessie gerechtigd tot het uitvoeren van de spoorvervoerdiensten die als
zodanig zijn aangewezen bij het Besluit hoofdrailnet, onder de in deze concessie genoemde
voorwaarden.
2. De stations, bedoeld in artikel 25, derde lid, van de wet, waartussen de spoorvervoerdiensten worden
afgewikkeld, zijn de stations:
a. gelegen aan de spoorwegverbindingen die zijn aangegeven in het Besluit hoofdrailnet;
b. die na inwerkingtreding van deze concessie worden aangelegd aan de spoorwegverbindingen die
zijn aangegeven in het Besluit hoofdrailnet.
3. Deze concessie laat onverlet:
a. de vóór verlening van deze concessie bestaande rechten, in termen van frequenties per uur per
richting per station, voor zover benut in het dienstregelingjaar 2014, om anders dan uit hoofde
van deze concessie openbaar vervoer per trein te verrichten tussen de volgende stations, de
tussengelegen stations daarbij inbegrepen:
i. Elst en Arnhem;
ii. Blerick en Venlo;
iii. Maastricht Randwyck en Maastricht;
iv. Alphen aan den Rijn en Leiden;
v. Rotterdam Centraal en Schiedam Centrum;
vi. Arnhem en Arnhem Velperpoort;
vii. Amersfoort en Hoevelaken;
viii. Groningen en Groningen Europapark.

8 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

4.

5.

6.

7.

b. het recht waarvan bij het verlenen van deze concessie bekend is dat het zal worden verleend, om
anders dan uit hoofde van deze concessie openbaar vervoer per trein te verrichten tussen de
stations Wierden en Enschede, de tussengelegen stations daarbij inbegrepen.
NS werkt actief samen met regionale vervoerders en decentrale overheden om binnen de formele
marktordening integrale spoorvervoerdiensten te ontwikkelen over de grenzen van de wederzijdse
concessies heen. Bij de samenwerking staat het belang van alle reizigers in de betrokken concessies
voorop en gelden als randvoorwaarden dat de extra spoorvervoerdiensten logistiek inpasbaar zijn en
NS niet belemmeren in het nakomen van de verplichtingen van deze concessie. Indien NS, regionale
vervoerders en decentrale overheden geen overeenstemming bereiken kan NS de concessieverlener
verzoeken in overleg te treden met de betrokken decentrale concessieverlener.
Uitbreiding van samenloop op het hoofdrailnet door frequentieverhoging op bestaande
samenlooptrajecten als bedoeld in het derde lid, is uitsluitend mogelijk als de verzochte uitbreiding (i)
per saldo een substantiële verbetering inhoudt voor de totale groep reizigers, (ii) het continueren van
de bestaande dienstverlening door NS niet in de weg staat, (iii) NS niet belemmert in het nakomen
van de verplichtingen van deze concessie en (iv) geen substantieel financieel nadeel voor NS oplevert.
Indien de betrokken vervoerders en decentrale overheden in onderling overleg geen
overeenstemming bereiken over het al dan niet uitbreiden van de samenloop als bedoeld in de eerste
zin, beslist de concessieverlener, na afstemming met de betrokken decentrale concessieverlener(s).
Tot de reikwijdte van deze concessie behoren vanaf de ingangsdatum van dienstregelingjaar 2017 niet
meer de stoptreindiensten tussen de stations (a) Roermond en Maastricht Randwyck en (b) Sittard en
Heerlen, indien het daartoe op 23 april 2014 genomen besluit houdende aanwijzing vervoersdiensten
waarvoor het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Limburg bevoegd is tot het
verlenen, wijzigen of intrekken van concessies voor regionaal openbaar vervoer per trein (Stcrt. 12
mei 2014, nr. 13556), onherroepelijk is geworden. Indien voornoemd besluit onherroepelijk is
geworden na 1 januari 2016, vindt de effectuering plaats met ingang van de nieuwe dienstregeling die
minimaal 12 maanden na de datum van de besluitvorming ligt. De decentralisatie betekent dat NS uit
hoofde van de concessie voor het hoofdrailnet geen stoptreindiensten meer mag bieden op dit
traject, met uitzondering van de grensoverschrijdende stoptreindienst tussen Maastricht en Luik.
De concessie laat onverlet de rechten van een vervoerder ten aanzien van een verbinding waar sprake
is van samenloop, in geval die samenloop is ontstaan als gevolg van toepassing van de in artikel 43,
eerste lid, van de wet opgenomen bevoegdheid en voor zover de vervoerder die rechten heeft
verkregen als gevolg van verlening van een concessie na toepassing van de bevoegdheid.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 9

2. Prestatiegebieden en
transparantie
Artikel 3: Voortdurende verbetering
1.

NS voert verbeteringen door in de kwaliteit van het spoorvervoer, zodat reizigers de trein in toenemende
mate als een aantrekkelijke vervoeroptie zien en gebruiken.
2. NS verbindt zich aan jaarlijks in het vervoerplan vast te stellen resultaten ten aanzien van de kwaliteit van het
spoorvervoer, mede in het kader van de uitvoering van de Lange Termijn Spooragenda, ten minste op de
prestatiegebieden als genoemd in artikel 4 en, zoals bedoeld in artikel 16, tweede lid, ten aanzien van alle in
deze concessie opgenomen verplichtingen.
3. Voor de prestatiegebieden waar NS andere partijen nodig heeft om hier een goede invulling aan te geven,
zal NS de gemaakte afspraken opnemen in het vervoerplan als bedoeld in artikel 16, tweede lid.
4. NS staat open voor nieuwe ontwikkelmogelijkheden die bijdragen aan de kwaliteit van het spoor als
vervoerproduct en treedt voorstellen tot vernieuwing en verbetering positief tegemoet.

Artikel 4: Prestatiegebieden
1. NS geeft ten aanzien van een aantrekkelijk product voor de reizigers op de wijze als beschreven in
deze concessie invulling aan de volgende prestatiegebieden:
a. prestatiegebied deur-tot-deur reis: de reizigers wordt een soepele deur-tot-deur reis geboden,
waaronder in ieder geval het verbeteren van de reistijd in de totale keten en de adequate
aansluiting op het vervoer met andere modaliteiten wordt begrepen;
b. prestatiegebied reisgemak: de reizigers kunnen gemakkelijk gebruik maken van het
spoorsysteem, waaronder:
i. een redelijke kans op een zitplaats voor de reizigers;
ii. het comfort voor de reizigers op de stations en in de treinen;
iii. reinheid van de treinen en de stations, waaronder de toiletten;
iv. treinen die (zelfstandig) toegankelijk zijn voor een ieder;
v. een gebruiksvriendelijk en toegankelijk OV-betaalsysteem.
c. prestatiegebied reisinformatie: de reizigers worden voor de reis aanvangt, op de stations en in de
treinen goed geïnformeerd, ook bij verstoringen, zodat de reizigers te allen tijde regie over hun
reis houden.
2. NS geeft ten aanzien van de kwaliteit van het spoorvervoer op de wijze als beschreven in deze
concessie invulling aan de volgende prestatiegebieden:
a. prestatiegebied veiligheid: in de treinen en op de stations is de veiligheid voor reizigers en
personeel gewaarborgd;
b. prestatiegebied betrouwbaarheid: de dienstverlening is betrouwbaar met treinen die op tijd
rijden en niet uitvallen;
c. prestatiegebied duurzaamheid: het aangeboden vervoer wordt duurzaam uitgevoerd.
3. NS geeft ten aanzien van de capaciteit van het spoorvervoer op de wijze als beschreven in deze
concessie invulling aan de volgende prestatiegebieden:
a. prestatiegebied aangeboden vervoer: het aangeboden vervoer voldoet aan de reizigersvraag en
draagt bij aan de bereikbaarheid van met name de grote steden en economische kerngebieden, in
het bijzonder gedurende de spits en aan de bereikbaarheid van, tussen en binnen de landsdelen;

10 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

b. prestatiegebied reizigersgroei: het aangeboden vervoer is gericht op het genereren en
accommoderen van de reizigersgroei.

Artikel 5: Integrale afweging tussen prestatiegebieden
1. NS is transparant over en navolgbaar in de afwegingen die zij maakt binnen en tussen de
prestatiegebieden, bedoeld in artikel 4, naar zowel de concessieverlener als, waar relevant, naar
andere bij het spoorsysteem betrokken partijen.
2. NS hanteert hiertoe onder meer het afwegingskader, zoals nader wordt ontwikkeld in het kader van
de uitvoeringsagenda van de Lange Termijn Spooragenda deel 2.

Artikel 6: Transparantie over presteren
1. NS stelt zich open en transparant op naar de reizigers, de bij het spoorsysteem betrokken partijen en
de concessieverlener.
2. NS biedt inzicht in alle vigerende informatie-indicatoren, de prestaties, behorende bij de prestatieindicatoren, waaronder de informatie-indicatoren en de prestatie-indicatoren als opgenomen in
bijlage 2, waar relevant en technisch mogelijk gedifferentieerd, en maakt deze openbaar aan reizigers
en overheden.
3. NS biedt het in het tweede lid bedoelde inzicht door de informatie op een actuele en toegankelijke
wijze beschikbaar te stellen. De wijze waarop dit plaatsvindt, stemt NS af met de concessieverlener
gedurende de looptijd van de concessie. Informatie-indicatoren kunnen op verzoek van de
concessieverlener jaarlijks worden aangepast.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 11

3. Samenwerking
Afdeling 1. S ectorbrede samenwerking
Artikel 7: Landsdelige en landelijke OV & spoortafels
1. Teneinde in het belang van de reizigers een betrouwbare deur-tot-reis te bieden, de ontwikkeling van
het vervoer op het hoofdrailnet af te stemmen met het stadsgewestelijk en streekgewestelijk
openbaar vervoer en de ruimtelijke ontwikkeling, alsmede ter uitvoering van artikel 15, zesde lid,
voert NS tijdig en constructief overleg met de decentrale overheden, betrokken gemeenten, regionale
en stadsvervoerders, de infrastructuurbeheerder, de consumentenorganisaties en de
concessieverlener, binnen de door de concessieverlener aangewezen landsdelige en landelijke OV &
spoortafels.
2. Het overleg, bedoeld in het eerste lid, heeft ten minste, maar niet uitsluitend betrekking op:
a. strategische ontwikkelingen in het aangeboden vervoer op lange termijn in relatie tot de
ruimtelijke ontwikkeling;
b. de ontwikkeling in de reizigersstromen, het aangeboden vervoer op de middellange termijn,
waaronder de samenhang en integratie van het vervoer op het hoofdrailnet en het overig
openbaar vervoer en de daarop gebaseerde meerjarige dienstregelingplannen;
c. het vervoerplan en de beleidsprioriteitenbrief;
d. de dienstregeling op korte termijn;
e. werkafspraken over onder meer operationele spoorzaken.
3. NS geeft mede ten behoeve van het overleg, bedoeld in het eerste lid, gedifferentieerd inzicht in
prestaties.
4. De overleggen, bedoeld in dit artikel, vinden plaats overeenkomstig de daartoe opgestelde en door
partijen akkoord bevonden ’terms of reference’, inclusief uitwerking hiervan, zoals opgenomen in de
Lange Termijn Spooragenda deel 2, bijlage D. Onderdeel hiervan is het in overleg opstellen en
vaststellen van spelregels met betrekking tot het escalatiemechanisme.
5. NS neemt deel aan de opstelling van een samenwerkingsprotocol wat tot doel heeft de wijze van
samenwerking vast te leggen en geeft hier uitvoering aan wanneer hier overeenstemming over is
bereikt.
6. NS laat in het vervoerplan zien op welke wijze de resultaten van de overleggen, bedoeld in dit artikel,
hun neerslag vinden, voor zover die resultaten de uitvoering van deze concessie en de
verantwoordelijkheid van NS betreffen.

Artikel 8: Investeringscommissie
1. NS werkt mee aan de ontwikkeling van voorstellen van de infrastructuurbeheerder ter realisatie van
de doelen uit de Lange Termijn Spooragenda of op verzoek van de concessieverlener voor (nieuwe)
infrastructuur gerelateerd aan het hoofdrailnet, in gezamenlijkheid met de overige relevante
vervoerders.
2. Een conform het eerste lid tot stand gekomen en door de betrokken partijen goedgekeurd
investeringsvoorstel, kan de concessieverlener voorleggen aan een onafhankelijke
investeringscommissie, die hem van advies voorziet over het voorstel.
3. Een mede op het advies van de investeringscommissie gebaseerde beslissing van de
concessieverlener over het gezamenlijk goedgekeurde investeringsvoorstel is bindend voor NS.
12 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Indien in het besluit van de concessieverlener wordt afgeweken van het gezamenlijke voorstel,
bedoeld in het eerste lid, en aan deze variant een negatief netto financieel effect voor NS is
verbonden, dan gaan concessieverlener, ministerie van Financiën (als aandeelhouder) en NS in
overleg om te bezien hoe dit op te lossen. De uitkomst van dit overleg behoeft de instemming van
alle partijen, die zij niet op onredelijke gronden zullen onthouden.

Afdeling 2. S amenwerking met afzonderlijke
partijen
Artikel 9: Samenwerking met de infrastructuurbeheerder
1. Onverminderd het overige bepaalde in deze concessie, werkt NS in het belang van een goede
dienstverlening aan de reizigers in de keten en de verbetering van de kwaliteit van het spoor bij de
uitvoering van deze concessie constructief samen met de infrastructuurbeheerder, met inachtneming
van haar onafhankelijke positie.
2. De in het eerste lid bedoelde samenwerking betreft in ieder geval:
a. de invulling van de prestatiegebieden, voor zover sprake is van een gedeelde
verantwoordelijkheid;
b. het uitwerking geven aan de gedeelde spoorambities, zoals deze door NS en de
infrastructuurbeheerder in samenwerking met de concessieverlener zijn ontwikkeld en uitgewerkt
in de verbeteraanpak van de Lange Termijn Spooragenda deel 2;
c. de programma’s opgenomen in bijlage 3 waarvoor NS en de infrastructuurbeheerder gezamenlijk
verantwoordelijk zijn;
d. de vraagstukken rond investeringen;
e. de vraagstukken rond capaciteitsverdeling en treinbesturing;
f. de stations;
g. reisinformatie;
h. het streven naar een gezamenlijke ontwikkel- en innovatieagenda.
3. NS en de infrastructuurbeheerder beschikken bij aanvang van deze concessie over een escalatieladder
gericht op het voorkomen van impasses tussen partijen.

Artikel 10: Samenwerking met consumentenorganisaties
1. NS werkt in het belang van een goede dienstverlening aan de reizigers samen met de
consumentenorganisaties, overeenkomstig het daartoe bepaalde in de wet en in deze concessie.
2. NS betrekt de consumentenorganisaties in ieder geval actief en constructief bij de volgende
onderwerpen:
a. de inhoud van het vervoerplan, overeenkomstig het bepaalde in artikel 15, zesde lid, aanhef en
onderdeel a;
b. de meting van klantoordelen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 20, derde lid;
c. het verbeteren van de deur-tot-deur reis, bedoeld in artikel 28;
d. onderzoek naar en de ontwikkeling van reizigerswensen, overeenkomstig het bepaalde in artikel
34;
e. voornemens tot wijziging en afschaffing van bestaande producten, overeenkomstig het bepaalde
in artikel 53, derde lid;

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 13

f.

de reisproducten en tarieven, overeenkomstig het bepaalde in artikel 54, tweede en zevende lid,
eerste volzin;
g. voorstellen voor tariefdifferentiatie, overeenkomstig het bepaalde in artikel 55, vierde lid, eerste
volzin;
h. experimenten, overeenkomstig het bepaalde in artikel 68;
i. voornemens tot product- en servicevernieuwing.
3. NS vraagt overeenkomstig artikel 31 van de wet advies aan de consumentenorganisaties over de
onderwerpen, bedoeld in artikel 31 van de wet en in artikel 33 van het Besluit personenvervoer 2000,
alsmede over de onderwerpen ten aanzien waarvan dat in deze concessie is bepaald. NS deelt de
consumentenorganisaties gemotiveerd mee wanneer van het advies wordt afgeweken en geeft
voordat zij gevolg geeft aan haar beslissing om (deels) van het advies af te wijken, eerst aan de
consumentenorganisaties de gelegenheid tot nader overleg. De vorige volzin is in beginsel van
overeenkomstige toepassing op ongevraagde adviezen van de consumentenorganisaties.
4. NS informeert de consumentenorganisaties ten minste twee keer per jaar schriftelijk over de
uitvoering van het vervoerplan. NS zendt daartoe in elk geval de verantwoordingsrapportages,
bedoeld in artikel 20 aan de consumentenorganisaties, voorzien van een deugdelijke motivering.

Artikel 11: Samenwerking met decentrale overheden
1. Onverminderd het bepaalde in artikel 7 werkt NS in het belang van een goede deur-tot-deur reis,
overeenkomstig het bepaalde in de wet en in deze concessie samen met decentrale overheden.
2. NS betrekt decentrale overheden in ieder geval actief en constructief bij de volgende onderwerpen:
a. de ontwikkeling van integrale vervoerdiensten, overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, vierde
lid;
b. de uitbreiding van samenloop, overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, vijfde lid;
c. de inhoud van het vervoerplan, overeenkomstig het bepaalde in artikel 15, zesde lid, aanhef en
onderdeel c;
d. het verbeteren van de deur-tot-deur reis, bedoeld in artikel 28;
e. fietsparkeervoorzieningen en autoparkeerplaatsen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 29,
eerste, tweede en zevende lid;
f. verbeteringen van deur-tot-deur reisinformatie, overeenkomstig het bepaalde in artikel 37,
tweede lid, onderdeel b;
g. nieuwe nachtnetverbindingen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 45;
h. nieuwe grensoverschrijdende verbindingen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 46, derde tot
en met vijfde lid;
i. haalbaarheid en bediening nieuw station, overeenkomstig het bepaalde in artikel 49;
j. concessieoverstijgende onderwerpen ten aanzien van vervoerbewijzen en OV Chipkaart,
overeenkomstig het bepaalde in afdeling 3 van hoofdstuk 8.
3. Op verzoek van de decentrale overheden verstrekt NS informatie, voor zover gewenst
gedifferentieerd, met betrekking tot de ontwikkeling van de vervoersvraag en reizigersaantallen.
Wanneer NS gemotiveerd aangeeft dat informatie vertrouwelijk is, maakt NS met decentrale
overheden afspraken over hoe de vertrouwelijkheid geborgd wordt.
4. Voordat de toegangspoortjes op stations van NS volledig in gebruik worden genomen, doorloopt NS
hierover een zorgvuldig proces met de betreffende gemeenten, teneinde te zorgen dat passanten die
niet over een OV Chipkaart beschikken van het station als interwijk-verbinding gebruik kunnen
maken.
5. Indien het zorgvuldig proces bedoeld in het vierde lid niet leidt tot overeenstemming tussen NS en de
betreffende gemeente neemt NS de poortjes niet volledig in gebruik alvorens de concessieverlener
met de partijen heeft geprobeerd een oplossing te bereiken.

14 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Artikel 12: Samenwerking met regionale spoorvervoerders
1. Onverminderd het bepaalde in artikel 7 werkt NS, overeenkomstig het bepaalde in de wet en deze
concessie, samen met regionale spoorvervoerders.
2. NS betrekt de regionale spoorvervoerders in ieder geval actief en constructief bij de volgende
onderwerpen:
a. de ontwikkeling van integrale spoorvervoerdiensten, overeenkomstig het bepaalde in artikel 2,
vierde lid;
b. de uitbreiding van samenloop, overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, vijfde lid;
c. het verbeteren van de deur-tot-deur reis, bedoeld in artikel 28;
d. fietsparkeervoorzieningen en autoparkeerplaatsen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 29,
eerste en zevende lid;
e. assistentieverlening gehandicapten en verbetering toegankelijkheid, overeenkomstig het
bepaalde in artikel 32, tweede lid, onderdeel f, en het zesde lid;
f. verbeteringen van deur-tot-deur reisinformatie, overeenkomstig het bepaalde in artikel 37,
tweede lid, onderdeel b;
g. de ontwikkeling van de dienstregeling, overeenkomstig het bepaalde in artikel 42;
h. de geldigheid van vervoerbewijzen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 57, tweede lid;
i. concessieoverstijgende onderwerpen ten aanzien van vervoerbewijzen en OV-betaalsysteem,
overeenkomstig het bepaalde in hoofdstuk 8, afdeling 3.
3. Onverminderd het in dit artikel en overige in deze concessie bepaalde, werkt NS bij de uitvoering van
deze concessie, in het belang van een goede dienstverlening aan de reizigers in de keten, in het geval
van samenloop constructief samen met regionale spoorvervoerders. Daartoe draagt NS er zorg voor
om ten aanzien van de baanvakken met samenloop tot afspraken te komen met regionale
spoorvervoerders over:
a. de afhandeling van verstoringen op de samenloopbaanvakken (met de infrastructuurbeheerder)
en het aanbieden van vervangend vervoer bij verstoringen en werkzaamheden;
b. het bieden van gezamenlijke integrale reisinformatie;
c. het waarborgen van een goede verkrijgbaarheid van elkaars vervoersbewijzen.
4. NS maakt samen met andere vervoerders bestendige afspraken over het beleggen van de
opbrengstverdeling bij een onafhankelijke partij, voor zover dit nog niet is gerealiseerd, conform
hetgeen is bepaald in de Werkagenda van de OV-besluitvormingsstructuur.

Artikel 13: Additionele diensten
1. Wanneer NS een verzoek ontvangt voor een additionele dienst als bedoeld in artikel 45, vierde lid,
artikel 46, vijfde lid, artikel 49, eerste lid, of een verzoek ontvangt voor een aanvullende treindienst
op het hoofdrailnet van een decentrale overheid, of een andere betrokken partij als bedoeld in de
respectievelijke in dit lid genoemde artikelen, geeft NS binnen zes weken aan hoe ze met dit verzoek
omgaat en reageert NS op het verzoek binnen een redelijke termijn.
2. De reactie van NS is voorzien van een motivering en onderbouwing met relevante vervoerkundige,
logistieke en financiële gegevens. NS geeft op verzoek van de betrokken partij op hoofdlijnen inzicht
in de wijze waarop de in dit lid bedoelde gegevens tot stand zijn gekomen.
3. Indien de betrokken partij dit wenst, kan zij op haar eigen kosten de gegevens en de wijze waarop
deze tot stand zijn gekomen, zoals bedoeld in het tweede lid, laten toetsen door een onafhankelijke
deskundige. NS werkt hieraan mee.
4. Wanneer NS aangeeft dat informatie vertrouwelijk is, maakt NS met de indiener van het verzoek
afspraken over hoe de vertrouwelijkheid geborgd wordt. NS brengt voor een aanvullende treindienst,
bedoeld in het eerste lid, de kostprijs vermeerderd met een redelijke winst in rekening.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 15

5. Een aanvullende treindienst mag niet ten koste gaan van of strijdig zijn met het bepaalde in deze
concessie.

Artikel 14: Totstandkoming rijksbeleid
1. Op verzoek van de concessieverlener verleent NS medewerking aan de totstandkoming van
rijksbeleid en landelijke regelgeving met betrekking tot het openbaar vervoer per spoor.
2. Bij het verzoek tot medewerking vermeldt de concessieverlener welke medewerking ten behoeve van
welk onderwerp en binnen welke termijn dient te worden verleend.

16 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

4. Jaarlijkse vervoerplancyclus
Artikel 15: Procedure totstandkoming vervoerplan en
beleidsprioriteitenbrief
1. NS stelt elk jaar een vervoerplan als bedoeld in artikel 35a van de wet op, met inachtneming van het
bepaalde in dit artikel. Het plan wordt telkens opgesteld voor het eerstvolgende kalenderjaar.
2. NS ontvangt jaarlijks uiterlijk 1 april van de concessieverlener een beleidsprioriteitenbrief, waarin de
concessieverlener zijn prioriteiten en aandachtspunten vermeldt, mede op basis van actuele
prestaties van NS. Deze brief bevat prioriteiten en aandachtspunten die gericht zijn op het voldoen
aan de concessieverplichtingen en het invulling geven aan de prestatiegebieden. De prioriteiten
moeten proportioneel, redelijkerwijs maakbaar zijn en recht doen aan de positie van NS als
zelfstandige onderneming. De concessieverlener en NS overleggen over de financiële en operationele
verwachtingen.
3. De beleidsprioriteitenbrief kan onder meer prioriteiten bevatten met betrekking tot:
a. informatie-indicatoren;
b. prestatie-indicatoren;
c. ontwikkeling van progressiewaarden en realisaties;
d. de bodemwaarden die gelden vanaf 2020;
e. de streefwaarden 2024;
f. programma’s;
g. verbetermaatregelen op specifieke trajecten en momenten, indien sprake is van onevenredig lage
prestaties.
4. De beleidsprioriteitenbrief bevat prioriteiten die NS alleen of in samenwerking met een betrokken
partij, waaronder de infrastructuurbeheerder, dient op te pakken.
5. NS geeft invulling aan de prioriteiten in de beleidsprioriteitenbrief bij het opstellen van het
vervoerplan. Indien NS daarbij constateert dat aan de invulling negatieve financiële of operationele
consequenties zijn verbonden dan bespreekt zij die pro-actief met de concessieverlener om
overeenstemming te bereiken over de manier waarop hiermee wordt omgegaan.
6. Alvorens NS het ontwerpvervoerplan aan de concessieverlener voorlegt als bedoeld in het achtste lid,
overlegt NS tijdig over het vervoerplan, waarin door NS een concrete doorvertaling van de
beleidsprioriteitenbrief is opgenomen, met:
a. de consumentenorganisaties over dat deel van het ontwerpvervoerplan waar de
concessieverlener instemming voor dient te verlenen, bedoeld in het dertiende lid. NS vraagt
deze partijen hierover advies, overeenkomstig het bepaalde in artikel 10, derde lid;
b. de infrastructuurbeheerder, over de gehele inhoud van het ontwerpvervoerplan. NS vraagt deze
partij hierover advies;
c. de decentrale overheden in de landsdelige overleggen, bedoeld in artikel 7, over de invulling in
het ontwerpvervoerplan van het prestatiegebied deur-tot-deur reis en het prestatiegebied
aangeboden vervoer en de bijbehorende doorkijk van vier jaar en vraagt deze partijen hierover
advies.
7. Met betrekking tot de adviezen, bedoeld in het zesde lid, deelt NS de partijen deugdelijk gemotiveerd
mee waarom in voorkomende gevallen van het advies wordt afgeweken.
8. NS legt jaarlijks uiterlijk 1 oktober het ontwerpvervoerplan aan de concessieverlener voor, met daarin
opgenomen:
a. de beschrijving van de adviezen, als bedoeld in het zesde lid, en de wijze waarop met de adviezen
is omgegaan met een deugdelijke motivering als een advies niet is overgenomen;

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 17

b. de beschrijving van de prioriteiten en aandachtspunten uit de beleidsprioriteitenbrief, bedoeld in
het tweede tot en met vierde lid, en de wijze waarop hiermee is omgegaan, met een deugdelijke
motivering indien deze niet worden overgenomen of hiervan wordt afgeweken.
9. In geval van het niet overnemen of afwijken als bedoeld in het achtste lid, onderdeel b, spannen NS
en de concessieverlener zich in om tot een gezamenlijk standpunt over en uitwerking van de
betrokken onderdelen van de beleidsprioriteitenbrief te komen.
10. In geval niet tot een gezamenlijk standpunt als bedoeld in het negende lid wordt gekomen, dan wel
wanneer de concessieverlener niet kan instemmen met onderdelen van het door NS voorgestelde
vervoerplan, kan de concessieverlener een onafhankelijk onderzoek laten uitvoeren, waarin het
gestelde in het tweede lid wordt onderzocht. De concessieverlener stemt de onderzoeksopdracht af
met NS. NS werkt mee aan dit onderzoek.
11. Indien na het onderzoek geen overeenstemming is bereikt tussen de concessieverlener en NS, zal in
overleg tussen de concessieverlener, het ministerie van Financiën (als aandeelhouder) en NS naar een
oplossing worden gezocht. De resultaten van dit overleg behoeven de instemming van alle partijen,
die zij niet op onredelijke gronden zullen onthouden.
12. NS dient jaarlijks uiterlijk 1 december bij de concessieverlener het vervoerplan in.
13. Het vervoerplan behoeft de instemming van de concessieverlener ten aanzien van:
a. de prestatie-indicatoren, inclusief meetsystemen, voor zover deze afwijken van wat er in deze
concessie is bepaald;
b. de bodemwaarden die gelden vanaf 2020;
c. de streefwaarden 2024;
d. de uitwerking van de programma’s;
e. de uitwerking van het prestatiegebied aangeboden vervoer, als bedoeld in bijlage 1, onderdeel
Capaciteit van het spoorvervoer, onderdeel 1;
f. de uitwerking van het overige in de beleidsprioriteitenbrief bepaalde.
14. NS voert de concessie uit met inachtneming van het meest recente vervoerplan waarmee de
concessieverlener heeft ingestemd en met inachtneming van het bepaalde in de artikelen 16, 17 en 18.
15. NS maakt het vervoerplan na ontvangst van de instemming, bedoeld in het dertiende lid, openbaar.

Artikel 16: Inhoud vervoerplan: invulling prestatiegebieden
1. Het vervoerplan, onverminderd het bepaalde in het artikel 15, voldoet in elk geval aan het bepaalde
in dit artikel.
2. Het vervoerplan bevat voor de in artikel 4 genoemde prestatiegebieden, nader uitgewerkt in bijlage 1,
een beschrijving van de wijze waarop NS invulling geeft aan deze prestatiegebieden, zowel voor het
jaar waarop het vervoerplan betrekking heeft als voor de vier daarop volgende jaren. Daarbij geeft NS
per prestatiegebied een omschrijving van de resultaten waaraan zij zich verbindt ten aanzien van:
a. de prestatie-indicatoren inclusief de progressiewaarden en de wijze waarop NS naar de
streefwaarden, als opgenomen in bijlage 2, toegroeit;
b. de programma’s inclusief de (tussen)producten;
c. de overige in deze concessie opgenomen verplichtingen;
d. de samenwerking met andere partijen en de afspraken die met betrokken partijen zijn gemaakt
ter ondersteuning van de uitvoering van het vervoerplan.
NS neemt een beschrijving op van de activiteiten die zij daartoe ontplooit, de mijlpalen en
(tussen)producten en de planning. NS neemt in deze beschrijving eveneens de elementen
genoemd in bijlage 1 op.
3. Het vervoerplan bevat een beschrijving van de afweging die NS maakt ingevolge artikel 5.

18 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Artikel 17: Inhoud vervoerplan: prestatie-indicatoren en programma’s
1. NS realiseert in elk kalenderjaar ten minste de bij de prestatie-indicatoren behorende
bodemwaarden, bedoeld in bijlage 2.
2. Het vervoerplan bevat, met in achtneming van het bepaalde in artikel 15, tweede lid, voor de
prestatiegebieden, bedoeld in artikel 4, eerste en tweede lid, onderdelen a en b:
a. de bij de prestatie-indicatoren opgenomen in bijlage 2, behorende progressiewaarden, waarbij
deze waarden nooit lager zijn dan de bodemwaarden, zoals opgenomen in bijlage 2;
b. de in onderdeel a bedoelde progressiewaarden van de prestatie-indicatoren die verbetering
kennen en zich ontwikkelen naar de streefwaarden voor 2019, zoals opgenomen in bijlage 2;
c. de wijze waarop NS de bodemwaarden en progressiewaarden realiseert.
3. De concessieverlener kan ten opzichte van de in bijlage 2 opgenomen prestatie-indicatoren en met
inachtneming van het bepaalde in het vijfde lid met de beleidsprioriteitenbrief maximaal één
additionele prestatie-indicator voorstellen, wanneer sprake is van een groot reizigersbelang dat niet
tot uitdrukking komt in de overige prestatie-indicatoren.
4. In de beleidsprioriteitenbrief kan de concessieverlener bepalen dat het vervoerplan in afwijking van
het tweede lid, al dan niet gedurende een bepaalde periode of ten aanzien van een bepaald
onderdeel van het hoofdrailnet, geen uitwerking van een of meer prestatie-indicatoren hoeft te
bevatten of daarvan mag afwijken.
5. De prestatie-indicatoren, zoals opgenomen in bijlage 2, worden in 2017, 2020 en 2023 herijkt, ten
gevolge waarvan de prestatie-indicatoren kunnen worden gewijzigd. De prestatie-indicatoren
kunnen tussentijds worden gewijzigd wanneer daarover overeenstemming bestaat tussen de
concessieverlener en NS. Gewijzigde prestatie-indicatoren worden geacht deel uit te maken van
bijlage 2. De gewijzigde prestatie-indicatoren ten gevolge van de herijking en een tussentijdse
wijziging worden bij de totstandkoming van het vervoerplan in het daaropvolgende jaar betrokken.
6. Het vervoerplan bevat voor alle prestatie-indicatoren, bedoeld in het tweede en derde lid, alsmede
voor de vervoervraag een beschrijving van de meetsystemen. De metingen moeten controleerbaar
tot stand komen op basis van representatieve onderzoeken, op statistisch verantwoorde wijze en
zodanig dat een vergelijking tussen verschillende kalenderjaren mogelijk is. Wijzigingen in
meetmethoden worden voorgelegd aan de concessieverlener en eerst doorgevoerd na diens
instemming.
7. Als onderdeel van een wijziging van de prestatie-indicatoren of de meetsystemen ingevolge het vijfde
en zesde lid of op basis van de beleidsprioriteitenbrief zullen de concessieverlener en NS in overleg
bepalen of en in hoeverre dit tevens een aanpassing van de afgesproken bodemwaarde en
streefwaarde vergt, waarbij de oorspronkelijke ambitie die vervat is in de waarde, wordt behouden.
8. Het vervoerplan bevat met in achtneming van het bepaalde in artikel 15, tweede lid, een beschrijving
van de ontwikkelingen ten aanzien van de programma’s, bedoeld in artikel 18, eerste en tweede lid.
Daarbij beschrijft NS de invloed van de programma’s op de prestaties en presenteert NS, in
samenspraak met de concessieverlener, waar dit kan een of meerdere informatie-indicatoren
waarmee de ontwikkeling op het betreffende programma te monitoren is.
9. Het vervoerplan bevat een doorkijk van vier jaar waarin wordt beschreven:
a. per prestatiegebied de voornaamste ontwikkelingen, plannen en progressiewaarden per
prestatie-indicator;
b. de meerjarige ontwikkelingen ten aanzien van de programma’s en bijbehorende informatieindicatoren, bedoeld in het achtste lid, en de directe en indirecte invloed daarvan op de
meerjarige progressiewaarden;
c. de wijze waarop NS voor de prestatie-indicatoren opgenomen in bijlage 2 toegroeit naar de
streefwaarden zoals opgenomen in bedoelde bijlage;
d. de ontwikkelingen ten aanzien van het aangeboden vervoer.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 19

10. Indien NS en de infrastructuurbeheerder samen verantwoordelijk zijn voor de realisatie van een
prestatie-indicator, programma of overige verplichting, werkt NS in gezamenlijkheid met de
infrastructuurbeheerder het betreffende onderdeel van het vervoerplan uit. Hierin dienen de
prestatie-indicator, de voortgang van het programma of de verplichting met de mijlpalen voor de
komende jaren, de verantwoordelijkheden en de samenwerking beschreven te zijn.
11. Het vervoerplan biedt inzicht in regelmatig terugkerende klachten van reizigers of uitkomsten van
klantonderzoeken en beschrijft de maatregelen die NS naar aanleiding hiervan neemt.
12. Het vervoerplan bevat een overzicht van de maatregelen die NS neemt naar aanleiding van de meest
recente benchmark, bedoeld in artikel 26, alsmede naar aanleiding van audits, indien de
concessieverlener daar om verzoekt.

Artikel 18: Programma’s
1. NS voert de programma’s uit, genoemd in bijlage 3, met in achtneming van het daarbij gestelde. Zij
doet dit, voor zover relevant, in nauwe samenwerking met de infrastructuurbeheerder en andere
vervoerders.
2. Onverminderd het eerste lid, kan de concessieverlener NS opdragen om programma’s op te stellen
en uit te voeren indien:
a. de realisatie van de prestatie-indicatoren herhaaldelijk onder de afgesproken bodemwaarden
blijven;
b. een substantieel deel van de reizigers herhaaldelijk wordt geconfronteerd met onevenredig
lagere prestaties;
c. uit een audit, benchmark of evaluatie zoals bedoeld in de concessie, een noodzakelijk programma
volgt;
d. zich een acute noodsituatie voordoet.
3. De concessieverlener maakt het gewenste doel van het programma, bedoeld in het tweede lid,
kenbaar. Daarbij vermeldt hij de termijn waarbinnen uitvoering gewenst is en welke partijen bij de
uitvoering moeten worden betrokken. De concessieverlener doet dit middels de jaarlijkse
beleidsprioriteitenbrief, tenzij dit vanwege een spoedeisend karakter eerder nodig is.
4. NS beschrijft in een plan van aanpak eenduidig de aanpak van het programma, de te verrichten
activiteiten, de (tussen)resultaten, de mijlpalen en de planning. Waar relevant geeft zij aan hoe de
verantwoordelijkheden en de gemaakte afspraken over de samenwerking met de
infrastructuurbeheerder en andere vervoerders vorm wordt gegeven.
5. NS neemt de in het vierde lid bedoelde aanpak op in het vervoerplan, tenzij dit vanwege het
spoedeisende karakter niet kan. Indien een programma vanwege een spoedeisend karakter geen
uitstel duldt, voert NS dit vooruitlopend op het nieuwe vervoerplan uit.
6. Indien NS (onderdelen) van een programma niet of niet volledig overneemt of daarvan afwijkt, maakt
NS dit schriftelijk en gemotiveerd kenbaar aan de concessieverlener en zijn het negende tot en met
elfde lid van artikel 15 van overeenkomstige toepassing.
7. NS vraagt de concessieverlener goedkeuring voor het programma. NS vangt aan met het programma
eerst nadat goedkeuring is verkregen.
8. De concessieverlener kan het separaat vastleggen van specifieke afspraken over programma’s,
bedoeld in het tweede lid, tussen de daarbij betrokken of te betrekken partijen initiëren.

20 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

5. Verantwoording
Artikel 19: Informatieverstrekking
1. NS verstrekt op verzoek van de concessieverlener binnen een door de concessieverlener gestelde
redelijke termijn alle informatie die noodzakelijk is voor het toezicht op de uitvoering van deze
concessie.
2. Onder de in het eerste lid omschreven verplichting wordt mede begrepen het geven van inzage in
zakelijke gegevens en bescheiden. Van deze gegevens worden aan de concessieverlener kopieën
verstrekt, tenzij gerechtvaardigde zakelijke belangen van NS zich daartegen verzetten.
3. NS verstrekt op schriftelijk verzoek van de concessieverlener de bij NS aanwezige beschikbare
informatie ten behoeve van de beleidsmatige ontwikkeling van het openbaar vervoer per trein op de
korte en lange termijn.
4. NS verstrekt aan de concessieverlener de reizigersaantallen tussen elk paar stations (de herkomstbestemmingmatrix) voor het gehele jaar en de gemiddelde werkdag. Op eerste verzoek van de
concessieverlener verstrekt NS bovendien gedifferentieerde gegevens ten aanzien van
reizigersstromen. NS verstrekt daartoe onder meer de inzichten en data die beschikbaar komen met
het OV-chipkaartsysteem. De informatieverstrekking volgens dit lid gebeurt vertrouwelijk, zolang
niet voor alle vervoerders de wettelijke verplichting geldt dat deze data openbaar worden gemaakt.
5. NS meldt ontwikkelingen of incidenten met potentieel aanmerkelijke gevolgen voor de uitvoering
van deze concessie zo spoedig mogelijk aan de concessieverlener.

Artikel 20: Verantwoordingsrapportages
1. Onverminderd artikel 19 rapporteert NS aan de concessieverlener over de uitvoering van deze
concessie en van het geldende vervoerplan:
a. in een halfjaarrapportage, conform bijlage 6: vóór 1 september van ieder jaar. NS maakt deze
rapportage uiterlijk een maand na verzending aan de concessieverlener openbaar;
b. in een jaarrapportage, conform bijlage 7: vóór 1 maart van ieder jaar. NS maakt deze rapportage
uiterlijk een maand na verzending aan de concessieverlener openbaar.
2. NS richt haar meetsystemen zodanig in dat haar metingen op de prestatie- en informatie-indicatoren
een betrouwbaar beeld geven van de prestaties van NS en zo goed mogelijk aansluiten bij de beleving
van de reizigers. De verantwoording bevat een verklaring daaromtrent van een onafhankelijke
deskundige instelling.
3. NS werkt op verzoek van de concessieverlener mee aan een onafhankelijke meting van klantoordelen
in opdracht van de concessieverlener. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de meting van de
klantoordelen in het overige openbaar vervoer. In ieder geval totdat de concessieverlener
voorgaande verzoekt, meet NS in samenwerking met de consumentenorganisaties het oordeel van
klanten op de onderdelen van de prestatiegebieden, bedoeld in artikel 4, en maakt NS de resultaten
van haar eigen metingen inzichtelijk volgens het bepaalde in artikel 6, en ten minste elk kwartaal.
4. De concessieverlener laat regelmatig een onafhankelijke derde een audit uitvoeren naar de meting
van de prestaties, bedoeld in het tweede en derde lid. NS verleent haar medewerking aan deze audit.
5. Op verzoek van de concessieverlener voert NS een audit uit naar de uitvoering van onderdelen van
deze concessie, dan wel verleent NS haar medewerking aan een in opdracht en voor rekening van de
concessieverlener door een onafhankelijke derde uit te voeren audit naar de uitvoering van
onderdelen van deze concessie. De concessieverlener bepaalt de omvang, aard en reikwijdte van de
audit na overleg met NS.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 21

Artikel 21: Financiële verantwoording
1. NS zendt de concessieverlener jaarlijks uiterlijk 1 april vertrouwelijk een afzonderlijke financiële
verantwoording inzake de uitvoering van deze concessie in het voorgaande kalenderjaar, conform
bijlage 8, vergezeld van de informatie in bijlage 9.
2. NS zendt de concessieverlener jaarlijks uiterlijk 1 maart vertrouwelijk een financiële prognose met in
ieder geval de gegevens, bedoeld in bijlage 10, vergezeld van de informatie in bijlage 11. NS hanteert
een zodanige prognosemethodiek dat de prognoses onderling vergelijkbaar zijn. De
concessieverlener kan de financiële prognose extern laten toetsen op consequente toepassing van de
prognosemethodiek.
3. NS verstrekt bij de in het eerste lid bedoelde financiële verantwoording en bij de in het tweede lid
bedoelde financiële prognoses een toelichting waarbij in ieder geval wordt ingegaan op de
gehanteerde reikwijdte, uitgangspunten en aannames en voor de:
a. financiële verantwoordingen: op de veranderingen ten opzichte van het vorige jaar (realisatie jaar
N ten opzichte van zowel de realisatie jaar N-1 als de prognose jaar N) en de verklaringen
daarvoor;
b. financiële prognoses: op de veranderingen ten opzichte van de prognose van het vorige jaar en de
verklaringen daarvoor, alsmede een gedegen motivering.
4. Bij wijziging van het gekozen waarderingsstelsel borgt NS de volgtijdelijke stelselmatigheid van de
financiële verantwoording. Daartoe presenteert NS een pro forma financiële verantwoording van het
jaar N-1 alsof de wijziging van het gekozen waarderingsstelsel al één jaar eerder is ingevoerd.
5. De verantwoording, bedoeld in het eerste lid, en de hiervoor benodigde administratie voldoen aan de
volgende eisen:
a. de verantwoording over de concessieactiviteiten wordt op controleerbare wijze ontleend aan de
administratie en is in voldoende mate aan te sluiten op extern verifieerbare gegevens, te weten
de jaarrekening van NS;
b. NS overlegt bij de verantwoording een accountantsverklaring;
c. de administratie wordt op controleerbare wijze bijgehouden;
d. de toedeling van opbrengsten en kosten aan de concessieactiviteiten vindt plaats op basis van de
voor dat jaar gerealiseerde opbrengsten en kosten. Deze toedeling is controleerbaar en is in
voldoende mate aan te sluiten op extern verifieerbare gegevens, te weten de jaarrekening van
NS.

22 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

6. Beheer van de concessie
Artikel 22: Beheerprotocol
1. NS en de concessieverlener stellen gezamenlijk een beheerprotocol op aan de hand waarvan zij de
concessie beheren.
2. Dit protocol bevat onder andere:
a. specifieke afspraken over de benodigde informatie, waaronder het detailniveau van de financiele
verantwoording als bedoeld in artikel 21;
b. de wijze en frequenties van overleg en afstemming tussen NS en de concessieverlener;
c. concretisering en nadere afspraken ten aanzien van escalatie, het dagelijkse concessiebeheer en
de gewenste houding en gedrag van partijen;
d. de verantwoording over de invulling door NS van de concessie.
3. In de uitvoering van dit beheerprotocol verleent NS de concessieverlener alle medewerking.

Artikel 23: Kwaliteitsmanagementsysteem
1. NS beschikt over een adequaat kwaliteitsmanagementsysteem dat is gericht op de verbetering van
de kwaliteit van het vervoer, past dit bij de uitvoering van de concessie toe, en houdt dit actueel.
2. NS is ten behoeve van het sturen op output:
a. bekend met het verband tussen de eigen operationele doelen, de eigen activiteiten en de
resultaten;
b. bekend met de interactie-effecten tussen de eigen doelen en activiteiten en die van de
infrastructuurbeheerder;
c. bekend met de langetermijneffecten van de wijze van bedrijfsvoering; en,
d. in staat om haar bedrijfsvoering in te richten naar de onder a tot en met c bedoelde kennis.

Artikel 24: Sanctioneren
1. NS schiet tekort in het realiseren van een bodemwaarde wanneer:
a. in het geval de bodemwaarde is weergegeven in hele procenten, er na rekenkundige afronding
tot op een procent een negatieve afwijking bestaat van een procent of een veelvoud daarvan;
b. in het geval de bodemwaarde is weergegeven in tiende procenten, er na rekenkundige afronding
tot op een tiende procent een negatieve afwijking bestaat van één tiende procent of een
veelvoud daarvan.
2. Indien NS in enig kalenderjaar tekortschiet in het realiseren van een of meer bodemwaarden,
genoemd in bijlage 2, is NS gehouden een geldsom te voldoen, behoudens wanneer naar het oordeel
van de concessieverlener:
a. voor het tekortschieten een rechtvaardigingsgrond bestaat; of
b. een relevant programma wordt uitgevoerd ten aanzien van een prestatie-indicator waarop NS
tekortschiet.
3. De geldsom, bedoeld in het tweede lid, bedraagt 500.000 euro per niet gehaalde bodemwaarde bij
een eerste maal tekortschieten. De geldsom bedraagt 750.000 euro bij een tweede maal
tekortschieten en 1.000.000 euro bij een derde of volgende keer tekortschieten op de betreffende
bodemwaarde. Dit bedrag wordt niet geïndexeerd.
4. De totale geldsom voor het tekortschieten in het realiseren van een of meer bodemwaarden
bedraagt ten hoogste 6,5 miljoen euro per jaar. Dit bedrag wordt niet geïndexeerd.
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 23

5. Indien NS de streefwaarden voor 2019 respectievelijk 2024 niet haalt, is NS per prestatie-indicator
een maximale geldsom van 1,5 miljoen euro verschuldigd behoudens het geval dat voor het niet
halen van een streefwaarde naar het oordeel van de concessieverlener een rechtvaardigingsgrond
bestaat. Indien NS de bedoelde waarden ruimschoots haalt ontvangt NS maximaal 1 miljoen euro per
prestatie-indicator. Beoordeeld wordt conform het puntensysteem in navolgende tabel, waarbij een
punt gelijk is aan 500.000 euro. De in dit lid genoemde bedragen worden niet geïndexeerd.
Afwijking

<-1,5%

-1,5% tot -1%

-1% tot -0,5%

-0,5% tot 1%

1% tot 2%

>2%

Score

-3

-2

-1

0

1

2

6. Het bepaalde in het vijfde lid levert in 2019 respectievelijk 2024 maximaal een door NS te betalen
geldsom van 19,5 miljoen euro op, dan wel maximaal een door de concessieverlener te betalen
bedrag van 10 miljoen euro. Deze bedragen worden niet geïndexeerd.
7. In de beleidsprioriteitenbrief kan de concessieverlener, in afwijking van het derde lid, voor een of
meerdere jaren, bepalen dat voor maximaal twee prestatie-indicatoren waarvoor in het voorgaande
jaar geen geldsom verschuldigd was, een afwijkende geldsom wordt vastgesteld, met inachtneming
van het vierde lid. Hierbij kunnen de in het derde lid bedoelde bedragen met maximaal 100 procent
worden verhoogd.
8. De concessieverlener kan met inachtneming van het bepaalde in de Algemene wet bestuursrecht, ten
aanzien van andere verplichtingen dan bedoeld in het tweede lid, waaronder programma’s, gebruik
maken van zijn bevoegdheid tot het opleggen van een last onder dwangsom.

Artikel 25: Midterm review 2019
1. Onverminderd het gestelde in artikel 19, verleent NS haar medewerking aan de concessieverlener bij
het uitvoeren van een midterm review in 2019, waarin wordt getoetst of de uitvoering van de
concessie door NS heeft geleid tot de voor de Lange Termijn Spooragenda noodzakelijke verbetering.
2. In de midterm review worden in ieder geval de volgende zaken beoordeeld:
a. de realisatie van voor de prestatie-indicatoren opgenomen streefwaarden 2019, bedoeld in
bijlage 2;
b. de realisatie van de programma’s uit bijlage 3, de mijlpalen dan wel (tussen)resultaten, zoals deze
via de jaarlijkse vervoerplancyclus zijn afgesproken en de additionele programma’s die via de
jaarplancyclus zijn benoemd;
c. de realisatie van de ingroei van de HSL-Zuid diensten conform hetgeen daartoe is bepaald;
d. de gevolgen van de decentralisatie van de stoptreindiensten in Limburg en de effecten van
samenloop voor de reizigers;
e. de werking van het sanctioneringsregime.

Artikel 26: Benchmarks
1. NS voert op basis van samenwerking met andere ondernemingen eens per drie jaar een benchmark
uit, waarin een vergelijking wordt gemaakt met ten minste vier vergelijkbare ondernemingen, over
ten minste:
a. de onderwerpen genoemd in artikel 4 en de daarbij behorende prestaties;
b. een analyse van beschikbare historische gegevens over de onderwerpen genoemd in artikel 4 en
de daarbij behorende prestaties;
c. de productiviteitsontwikkeling.

24 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

2. Op verzoek van de concessieverlener verleent NS haar medewerking aan een in opdracht van de
concessieverlener uit te voeren aanvullende benchmark van onderdelen van de uitvoering van de
concessie.
3. NS gebruikt de resultaten van de benchmarks om haar prestaties te monitoren en
prestatieverbetering te bevorderen.
4. NS brengt zo spoedig mogelijk aan de concessieverlener schriftelijk verslag uit over de benchmark,
waarin in ieder geval een toelichting wordt gegeven op de geconstateerde verschillen en de inzichten
die de benchmark heeft opgeleverd over het verbeteren van de prestaties van NS. NS stuurt in ieder
geval in het eerste kwartaal van 2019 en van 2022 een rapport aan de concessieverlener.

Artikel 27: Evaluatie
1. NS verleent op eerste verzoek van de concessieverlener haar medewerking aan één of meer
evaluaties van deze concessie door of namens de concessieverlener en aan een door de
concessieverlener voorgenomen wijziging van deze concessie naar aanleiding van een dergelijke
evaluatie. In ieder geval vindt er in 2019 een evaluatie plaats, bedoeld in de eerste volzin.
2. Onverminderd het eerste lid voert NS in gezamenlijkheid met de concessieverlener in 2016 een
evaluatie uit van de jaarplancyclus, wat kan leiden tot aanpassing van de hierin gehanteerde
termijnen.
3. Onverminderd het eerste lid verleent NS haar medewerking aan een in 2016 door de
concessieverlener onafhankelijk uit te voeren evaluatie specifiek gericht op de samenwerking die
plaatsvindt in het kader van deze concessie tussen NS en de infrastructuurbeheerder, decentrale
overheden, gemeenten, consumentenorganisaties en regionale vervoerders.
4. Onverminderd het eerste lid, voeren de concessieverlener en NS in 2019 een evaluatie uit ten aanzien
van de hoogte van de concessievergoedingen, wijziging van uitgangspunten en gevolgen van externe
ontwikkelingen. Indien tijdens de evaluatie wordt geconstateerd dat de balans van de concessie is
verstoord, geldt het tiende lid van artikel 70.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 25

7. Specifieke eisen aantekkelijk
product reizigers, kwaliteit
spoor­systeem en capaciteit
spoor­systeem
Afdeling 1. A
 antrekkelijk product voor de reizigers
Artikel 28: Deur-tot-deur reis
1. NS werkt zowel zelfstandig als gezamenlijk met decentrale overheden, gemeenten, regionale
vervoerders, infrastructuurbeheerder en consumentenorganisaties, aan een zo onbelemmerd
mogelijke deur-tot-deur reis voor de reizigers.
2. NS ontwikkelt uiterlijk in 2015 samen met de andere vervoerders een dashboard van informatieindicatoren waarmee de verbetering van de reis van deur-tot-deur in beeld wordt gebracht, zodat
deze verbetering gerapporteerd kan worden aan de landsdelige en landelijke OV & spoortafels,
bedoeld in artikel 7. Tot dit dashboard behoort in ieder geval een indicator die zicht geeft op de
verbetering van de deur-tot-deur reistijd. Bij de herijking van de set prestatie-indicatoren, bedoeld in
artikel 17, worden de inzichten uit dit dashboard betrokken.
3. NS neemt in ieder geval verbeterinitiatieven gericht op:
a. het stallen, parkeren en vervoeren van fietsen en het parkeren van auto’s conform artikel 29;
b. de reistijd over het spoor conform artikel 30;
c. de reisinformatie conform artikel 37;
d. de aansluiting met andere vervoerders conform artikel 42;
e. het aanbod van landelijke interoperabele reisproducten en van de samenwerking binnen het
Nederlandse openbaar vervoer conform artikel 59.

Artikel 29: Fiets en P+R
1. NS zorgt in redelijkheid, samen met andere partijen, voor voldoende fietsparkeerplaatsen in de
stationsgebieden en voor optimale benutting van de beschikbare fietsparkeerplaatsen in het
stationsgebied. Deze gezamenlijke inspanning is er onder meer op gericht dat er op een redelijke
loopafstand van een station gratis fietsparkeermogelijkheden beschikbaar blijven.
2. NS werkt, op verzoek van decentrale overheden en gemeenten, mee aan het opstellen van integrale
business cases van fietsparkeervoorzieningen, waarbij partijen er naar streven deze sluitend te
maken. NS werkt mee aan een convenant met alle bij het fietsparkeren betrokken partijen, waarin de
verantwoordelijkheden en bijdragen van alle partijen worden opgenomen. NS draagt naar
redelijkheid bij aan de integrale kosten van het fietsparkeren bij stations, waarbij een evenwichtige
kostenverdeling tussen alle bij het fietsparkeren betrokken partijen het uitgangspunt is.

26 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

3. NS stelt de fietsenstallingen zoals vermeld in de bijlage 5, open voor reizigers vanaf minstens een
kwartier voor het begin tot minstens een kwartier na het einde van de dienstregeling respectievelijk
na de feitelijke aankomst van de laatste trein, niet zijnde de nachttreinen.
4. NS biedt reizigers de mogelijkheid om in alle binnenlandse treindiensten, niet zijnde HSL-Zuid
diensten, tegen redelijke voorwaarden een fiets mee te nemen en spant zich in om de vraag naar, en
het aanbod, van het fietstransport in de trein tijdens de zomermaanden beter op elkaar af te
stemmen.
5. NS zorgt ten aanzien van grensoverschrijdend vervoer, niet zijnde HSL-Zuid diensten, voor adequate
afspraken met betrokken partijen om het meenemen van de fietsen in de trein zoveel mogelijk te
faciliteren.
6. NS biedt ten aanzien van HSL-Zuid diensten de mogelijkheid om tegen redelijke voorwaarden een
fiets mee te nemen, voor zover dit op verantwoorde wijze mogelijk is. NS voert hiertoe een
onderzoek uit.
7. NS zorgt in redelijkheid, samen met betrokken partijen, voor voldoende autoparkeerplaatsen voor
treinreizigers bij de stations, ook voor houders van een gehandicaptenparkeerkaart.

Artikel 30: Reistijden en rijsnelheid
1. In het belang van een goede deur-tot-deur reis verbetert NS de reistijden binnen de kaders van een
optimale benutting van het spoorsysteem zowel gericht op het vervoer over langere afstanden, als op
het vervoer over korte afstanden.
2. Ten behoeve van de verbetering van de reistijden benut NS de beschikbare functionaliteit van de
infrastructuur, waaronder de toegestane maximum rijsnelheid, optimaal.
3. Uitgangspunt bij het ontwerp van de dienstregeling zijn de door de infrastructuurbeheerder in de
netverklaring vastgestelde plannormen voor rijtijden. Ten behoeve van een optimale benutting van
het spoorsysteem hanteert NS geen additionele marges voor de rijtijden, tenzij dit, onder meer na
afstemming met de infrastructuurbeheerder, nodig is voor een betrouwbare uitvoering van deze
concessie. Op verzoek van de concessieverlener geeft NS een nadere toelichting op deze afwijking
van de plannormen.
4. Binnen de kaders van de door de concessieverlener op 11 april 2014 genomen Voorkeursbeslissing
ERTMS en Railmap ERTMS versie 3.0, het Actieplan Snelheidsverhoging van 4 juli 2013 (Kamerstukken
II, 2012/13, 29893 nr. 151) en de door de concessieverlener en NS nog overeen te komen afspraken
over materieelombouw, geeft NS invulling aan een verhoging van de maximum rijsnelheid naar 160
kilometer per uur. Daarbij wordt prioriteit gegeven aan de trajecten die daarvoor reeds geschikt zijn
gemaakt en waar de winst voor de reizigers het hoogst is, zoals Lelystad - Zwolle (Hanzelijn),
Amsterdam - Utrecht en Den Haag - Eindhoven (met name de deeltrajecten HSL-Zuid Rotterdam Breda en Boxtel – Eindhoven).
5. Binnen het programma ERTMS wordt verder invulling gegeven aan verhoging van de rijsnelheden.
6. Voor de uitvoering van de HSL-Zuid diensten gelden de in hoofdstuk 9 opgenomen reistijden.

Artikel 31: Materieelinzet in relatie tot comfort
1. NS plant de materieelinzet op basis van de verwachte vervoervraag dusdanig dat er geen reizigers op
het perron achterblijven en de reizigers met voldoende comfort kunnen reizen.
2. NS geeft de concessieverlener inzicht in de afweging die zij maakt in de inzet van materieel en de
daarmee gemoeide kosten en het geboden comfort aan reizigers.
3. NS werkt onder meer volgens het programma Vervoercapaciteit als opgenomen in bijlage 3, aan
verbetering van de vervoercapaciteit voor de reizigers.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 27

Artikel 32: Toegankelijkheid voor reizigers met een functiebeperking
1. Ten behoeve van het verbeteren van de zelfstandige toegankelijkheid voor reizigers met een
functiebeperking, neemt NS ten aanzien van haar materieel, met uitzondering van het
hogesnelheidsmaterieel, de volgende maatregelen:
a. materieel dat NS koopt of dat ten behoeve van haar wordt aangeschaft is zelfstandig
toegankelijk. Dit betekent dat reizigers met een rolstoel of scootmobiel zonder hulp van personen
de trein in en uit kunnen komen;
b. indien NS tijdelijk gehuurd materieel inzet, is dit zelfstandig toegankelijk zoals omschreven in
onderdeel a, tenzij dit redelijkerwijs niet mogelijk is;
c. NS maakt materieel van het type SLT zelfstandig toegankelijk door maatregelen te nemen
waardoor de kloof bij ten minste één deur per zijde van een treinstel tussen perron en trein
verder wordt verkleind, mits de voorziening geen beperkende invloed heeft op de korte
halteringstijd (volgens dienstregeling) op stations. Wanneer de voorziening niet inpasbaar lijkt,
treden concessieverlener, belangenorganisaties die reizigers met een functiebeperking
vertegenwoordigen en NS hierover in overleg;
d. alle stoptreinmaterieel is uiterlijk op 31 december 2024 zelfstandig toegankelijk. NS maakt een
plan waaruit blijkt volgens welke fasering zij hieraan uitvoering geeft. De concessieverlener laat
een audit uitvoeren op dit plan.
e. NS streeft ernaar zo veel mogelijk op trajecten waar geen stoptreinmaterieel rijdt zelfstandig
toegankelijk intercitymaterieel als eerste in te zetten;
f. NS voorziet na overleg met belangenorganisaties die reizigers met een functiebeperking
vertegenwoordigen, zo snel mogelijk in goede, actuele informatievoorziening over de inzet van
zelfstandig toegankelijk materieel. Uit de informatievoorziening moet ook duidelijk worden
welke reizen zelfstandig te maken zijn.
2. NS verleent aan reizigers met een functiebeperking Assistentieverlening Gehandicapten (AVG), onder
de volgende voorwaarden:
a. NS verleent gratis AVG ten minste op de stations waarbij dit in bijlage 5 is aangegeven. Indien
AVG niet mogelijk is, biedt NS gelijkwaardig ander vervoer aan, tegen een tarief dat niet hoger is
dan dat voor het vervoer per trein op het desbetreffende traject;
b. op alle stations waarop AVG wordt aangeboden, hanteert NS een vooraanmeldtijd voor AVG van
één uur voor aanvang van de reis. Gedurende 24 uur per dag kan telefonisch een reservering
worden gemaakt voor AVG;
c. de vooraanmeldtijd voor AVG op de zeven stations met de meeste handelingen ten aanzien van
AVG per dag bedraagt een kwartier. NS werkt deze maatregel in overleg met de
belangenorganisaties die reizigers met een functiebeperking vertegenwoordigen verder uit;
d. NS zal het aantal stations waarop AVG wordt aangeboden in overleg met belangenorganisaties
die reizigers met een functiebeperking vertegenwoordigen vergroten. Hierbij wordt gekeken naar
afstanden tussen stations waarop AVG wordt aangeboden. Waar en hoe de service wordt
uitgebreid wordt besloten op basis van de uitkomsten van het onderzoek genoemd in het vijfde
lid;
e. indien NS voornemens is om een verzoek in te dienen bij de concessieverlener om de stations
waarop AVG wordt aangeboden volgens bijlage 5 te wijzigen, overlegt NS voorafgaand aan dat
verzoek met belangenorganisaties die reizigers met een functiebeperking vertegenwoordigen. De
resultaten van dit overleg maakt NS bij de motivering van het verzoek kenbaar aan de
concessieverlener;
f. indien en voor zover een regionale spoorvervoerder hiertoe verzoekt, zal NS ook de regie voeren
over reizen van of naar treinstations die niet door NS maar door de regionale spoorvervoerders
worden bediend. De regionale spoorvervoerder bepaalt gedurende welke tijden er op deze
stations assistentie wordt verleend dan wel ander gelijkwaardig vervoer wordt aangeboden. NS

28 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

4.

5.

6.

7.

8.

kan de kosten van die ‘regie over de spoorvervoerders heen’ naar rato bij de betreffende
regionale spoorvervoerder in rekening brengen.
NS voert de overige verbeteringen aan het spoorsysteem uit die genoemd worden in het
Actualisatierapport 2015. De maatregelen die NS enerzijds en de infrastructuurbeheerder anderzijds
uitvoeren, worden waar relevant door deze partijen op elkaar afgestemd. Maatregelen met
betrekking tot het verbeteren van de zelfstandige toegankelijkheid van treinen worden afgestemd
met de belangenorganisaties die reizigers met een functiebeperking vertegenwoordigen.
NS voert minimaal halfjaarlijks overleg met belangenorganisaties die reizigers met een
functiebeperking vertegenwoordigen en doet geregeld onderzoek om de wensen van de reizigers
met een functiebeperking in kaart te brengen. De resultaten van dit onderzoek bespreekt NS in het
genoemde overleg. NS ontwikkelt binnen de kaders van uitvoerbaarheid, veiligheid, proportionaliteit
en betaalbaarheid plannen op basis van de uitkomsten uit het onderzoek en het overleg met de
belangenorganisaties voor de uitbreiding en verbetering van voorzieningen en mogelijkheden voor
reizigers met een functiebeperking om te reizen met het openbaar vervoer.
In het belang van een betere deur-tot-deur reis werkt NS samen met de concessieverlener, de
infrastructuurbeheerder, de overige ketenpartners in het openbaar vervoer en de
belangenorganisaties om reizigers met een functiebeperking verder tegemoet te komen door het
uitvoeren van flankerende maatregelen.
NS vervoert de begeleider van een reiziger met een functiebeperking gratis, mits de reiziger met een
functiebeperking in het bezit is van een daartoe door of op last van een bevoegde instantie afgegeven
legitimatiebewijs voor gehandicapten (OV-begeleiderskaart). NS zorgt ervoor dat de reis van een
reiziger met een functiebeperking en zijn eventuele begeleider zo soepel mogelijk verloopt.
Indien de organisator van een evenement ten aanzien waarvan redelijkerwijs kan worden verwacht
dat voor het vervoer naar en van het evenement een groot aantal reizigers met een functiebeperking
gebruik zal maken van de trein, ten minste drie weken vóór aanvang van het evenement in contact
treedt met NS, voorziet NS in overleg met de organisator van het evenement in vervoer per trein of
gelijkwaardig ander vervoer tegen een tarief dat niet hoger is dan die voor het vervoer per trein op
het desbetreffende traject.

Artikel 33: Toiletten in de trein
1. Alle treinen van NS zijn bij aanvang van deze concessie voorzien van minimaal één toilet, behalve het
materieel voor stoptreindiensten van de typen SLT en SGM II.
2. Uiterlijk 2024 voorziet NS alle materieel van type SLT van een zelfstandig toegankelijk toilet. NS voert
dit uit conform de fasering in het plan dat zij september 2014 aan de concessieverlener heeft
verstrekt.
3. In het belang van de reizigers zet NS op alle stoptreindiensten, waarin meer dan een derde van de
reizigers langer dan 30 minuten reist, materieel met een toilet in.
4. NS bestelt uitsluitend treinen met minimaal één zelfstandig toegankelijk toilet per trein.

Artikel 34: Additionele voorzieningen ten behoeve van reisgemak
1. NS doet periodiek onderzoek naar behoeften van reizigers aan bestaande en nieuwe voorzieningen
die kunnen bijdragen aan een verbetering van het reisgemak en het comfort voor de reizigers in de
trein en op stations.
2. NS betrekt in dit onderzoek ideeën voor mogelijke nieuwe voorzieningen zoals die door de
consumentenorganisaties worden aangedragen. NS bespreekt de resultaten van dit onderzoek met
de consumentenorganisaties.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 29

3. NS ontwikkelt, op basis van de inzichten uit dit onderzoek en uit het overleg met de
consumentenorganisaties, plannen voor de uitbreiding en verbetering van de voorzieningen die
bijdragen aan het reisgemak en comfort van de reizigers. NS bespreekt deze plannen met de
consumentenorganisaties.
4. NS is gehouden tot uitvoering van de plannen voor zover redelijkerwijs kan worden gevergd binnen
de financiële kaders van deze concessie.
5. NS continueert het bestaande aanbod van gratis draadloos internet aan de reizigers in de intercity,
ook in nieuw aan te schaffen materieel, binnen het bepaalde in het vierde lid. Voor het nieuwe
materieel dat de diensten op de HSL-Zuid gaat uitvoeren, zal deze voorziening ook aanwezig zijn.
Voor de tussenliggende fase onderzoekt NS in de eerste helft van 2015 wat de mogelijkheden zijn en
rapporteert deze aan de concessieverlener.

Artikel 35: Integraal revisieprogramma
1. NS stelt de concessieverlener in staat om aanvullende eisen aan materieel, die in het belang zijn van
het comfort en de toegankelijkheid van de reizigers, af te wegen in het kader van een integraal
revisie- en aanschafprogramma.
2. NS stelt uiterlijk in 2015 een integraal revisie- en aanschafprogramma op, waarin de fasering van de
reeds geplande revisies en de aanschaf van treinen is opgenomen.
3. NS neemt in het programma een eenduidige planning op waaruit blijkt tot wanneer eisen aan het
materieel gesteld kunt worden.
4. NS stelt de concessieverlener in staat te beslissen over aanvullende eisen als bedoeld in het eerste lid
en raamt daartoe de kosten van deze aanvullende eisen uitgaande van maximale synergie in het
integraal revisieprogramma.
5. NS geeft op basis van het integrale revisieprogramma een kostenopgave voor de inbouw van
stopcontacten in de tweede klasse bij renovatie van bestaand materieel.
6. NS voorziet nieuw materieel in de eerste en tweede klasse van stopcontacten.
7. Het meest recente integraal revisieprogramma is leidend voor de beoordeling van nieuwe
aanvullende eisen. Deze gelden als ‘nieuwe kwaliteitseisen op grond van politieke oordeelsvorming’
als bedoeld in artikel 70.

Artikel 36: Klantvriendelijkheid
Mede door invulling te geven aan het programma Klantvriendelijkheid als opgenomen in bijlage 3,
verbetert NS de klantvriendelijkheid en dienstverlening aan de reizigers.

Artikel 37: Reisinformatie
1. NS biedt reisinformatie die er op gericht is de reizigers zelfstandig een afweging te kunnen laten
maken over hun treinreis, met inachtneming van het volgende:
a. NS biedt de reizigers voorafgaand aan en tijdens de reis, zowel in de trein als op het station,
juiste, frequente, tijdige, consistente en actuele reisinformatie, ook in het geval van verstoringen;
b. NS biedt de reizigers, waar mogelijk pro-actief, toegankelijke reisinformatie via diverse kanalen;
c. NS biedt specifieke en persoonlijke reisinformatie;
d. NS biedt de reizigers in de trein reisinformatie over de eigen treinen maar ook over de treinen van
aansluitende spoorvervoerders, in ieder geval voor zover het een belangrijke overstaprelatie
betreft voor de reizigers;

30 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

e. NS informeert samen met de infrastructuurbeheerder de reizigers adequaat en tijdig over
geplande buitendienststellingen en geeft daarbij adviezen over alternatieve reismogelijkheden
met het openbaar vervoer;
f. NS geeft bij grote verstoringen en calamiteiten de reizigers snel en met regelmaat informatie over
de situatie en de verwachte duur van de verstoring en geeft daarbij adviezen over alternatieve
reismogelijkheden met het openbaar vervoer.
2. NS verbetert de deur-tot-deur reisinformatie, met inachtneming van het volgende:
a. NS verbetert, in samenwerking met de infrastructuurbeheerder, informatie- en
bewegwijzeringsystemen op de stations, om reizigers goed te informeren over de
verplaatsingsmogelijkheden op en rond de stations;
b. NS verbetert, in samenwerking met de infrastructuurbeheerder, decentrale overheden en
regionale vervoerders de deur tot-deur reisinformatie voor de reizigers, zowel voorafgaand aan,
als tijdens de reis;
c. NS stelt gegevens voor reisinformatie transparant en kosteloos voor derden beschikbaar,
conform bijlage 1 van het Publicatiedocument NDOV of diens opvolgers;
d. NS werkt in redelijkheid mee aan toekomstige ontwikkelingen omtrent datalevering voor
reisinformatie.
3. NS verzorgt op verzoek van andere vervoerders die in Nederland openbaar personenvervoer per trein
verrichten actuele reisinformatie via de informatieborden en omroepinstallaties op alle stations.

Afdeling 2. K
 waliteit van het spoorsysteem
Artikel 38: Veiligheidscultuur
1. NS geeft invulling aan de verplichtingen uit deze concessie binnen het kader van de geldende wet- en
regelgeving ten aanzien van spoorwegveiligheid, en geeft invulling aan het programma STS
Verbeterprogramma als opgenomen in bijlage 3.
2. Aanvullend op de geldende wet- en regelgeving kan de concessieverlener vanuit de
systeemverantwoordelijkheid voor spoorwegveiligheid tijdelijke sectorbrede speerpunten
vaststellen. De concessieverlener en NS stellen in gezamenlijk overleg vast welke speerpunten voor
NS van toepassing zijn.
3. In het jaarlijkse op te stellen vervoerplan neemt NS een beschrijving op van de wijze waarop NS
invulling geeft aan een speerpunt dat op haar van toepassing is. In ieder geval dient het vervoerplan
een beschrijving te omvatten van:
a. de maatregelen die NS neemt;
b. de voortgang van de realisatie van die maatregelen;
c. de wijze van monitoring van de resultaten, waaronder begrepen een nulmeting en periodieke
vervolgmetingen;
d. de wijze waarop NS omgaat met de inzichten die zij ontleent aan onderdelen b en c van dit lid.
In aanvulling op het voorgaande kan het vervoerplan een beschrijving bevatten van een
internationale benchmark en een vergelijking met andere veiligheidsgevoelige sectoren (zoals de
luchtvaart en de chemische industrie).
4. Bij aanvang van deze concessie is de veiligheidscultuur een speerpunt dat voor meerdere jaren voor
NS van toepassing is. Specifieke aandachtspunten van de concessieverlener daarbij zijn in ieder geval
de evolutie naar een lerende organisatie met een bedrijfscultuur gericht op preventie en leren uit
ervaring.
5. NS stemt haar maatregelen en acties in het kader van dit artikel af met de infrastructuurbeheerder
met wie vergelijkbare afspraken zijn gemaakt.
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 31

Artikel 39: Security
1. NS zorgt ervoor dat uiterlijk per 1 januari 2017 een security management systeem operationeel is, en
informeert de concessieverlener vanaf 2015 jaarlijks over de totstandkoming ervan.
2. Gelijktijdig met het vervoerplan rapporteert NS over:
a. de maatregelen die NS neemt of reeds eerder heeft genomen;
b. de voortgang van de realisatie van die maatregelen;
c. de wijze van monitoring van de resultaten, waaronder begrepen een nulmeting en periodieke
vervolgmetingen;
d. de wijze waarop NS omgaat met de inzichten die zij ontleent aan onderdelen b en c van dit lid.

Artikel 40: Betrouwbaarheid
1. Om invulling te geven aan het prestatiegebied betrouwbaarheid en de verdere verbetering van de
gemiddelde reizigerspunctualiteit en de reizigerspunctualiteit op bepaalde corridors waar deze
onvoldoende is, conform de streefwaarden, bedoeld in bijlage 2, werkt NS op operationeel niveau
intensief samen met de infrastructuurbeheerder.
2. NS voert met de infrastructuurbeheerder en andere vervoerders de Geïntegreerde aanpak uit, zoals
deze is benoemd in de Lange Termijn Spooragenda deel 2 en bijlage 3. Deze aanpak bevat
een concreet stappenplan om een veiliger, betrouwbaarder en hoogfrequent spoorvervoer te
realiseren. NS ontwikkelt samen met de infrastructuurbeheerder een dashboard waarmee de
concessieverlener gericht op de realisatie van de Geïntegreerde aanpak kan sturen.
3. Om betrouwbaar vervoer onder alle omstandigheden, ook in de winter, te realiseren, voert NS samen
met de infrastructuurbeheerder gezamenlijk het programma Winterweer zoals opgenomen in bijlage
3 uit.

Artikel 41: Vervangend vervoer bij ontregelingen
1. Opdat NS ook in verstoorde situaties de reizigers zo veel en zo goed als mogelijk vervoert, neemt NS
de in het tweede tot en met vijfde lid vermelde maatregelen voor zover dit redelijkerwijs mogelijk is.
2. NS zorgt binnen 60 minuten nadat een verstoring is opgetreden voor vervangend vervoer.
3. In afwijking van het tweede lid, vangt NS tijdens de spits binnen 60 minuten nadat een verstoring is
opgetreden met de inzet van vervangend busvervoer aan en zorgt dat deze na 75 minuten op de
gewenste sterkte is.
4. NS werkt samen met andere vervoerders om met name op grote knooppunten afspraken te maken
over omreizen per bus, tram, metro of per trein.
5. NS brengt reizigers die stranden (bijvoorbeeld door vertraging of uitval van de laatste trein) met
vervangend vervoer naar hun eindbestemming in Nederland (tot de deur).

32 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Afdeling 3. C
 apaciteit van het spoorsysteem
Artikel 42: Proces vaststellen dienstregeling
1. NS stelt één keer per jaar de dienstregeling voor het komende dienstregelingjaar vast.
2. De dienstregeling sluit aan bij de meerjarige dienstregelingsplannen, bedoeld in artikel 7, tweede lid,
onderdeel b.
3. NS overlegt tijdig met regionale spoorvervoerders en overige openbaar vervoerders over de
ontwikkeling van de dienstregeling en verbetert in gezamenlijkheid de dienstregeling voor de
reizigers door het optimaliseren van de aansluitingen van onder meer stoptreinen en overig regionaal
vervoer op het intercitynetwerk, teneinde een betere deur-tot-deur reis te realiseren.
4. In het overleg, bedoeld in het derde lid, besteedt NS ook specifiek aandacht aan veranderingen in de
dienstregeling van NS, die gevolgen kunnen hebben voor de aansluiting van de reizigers die ook met
andere vervoerders reizen.
5. NS betrekt de decentrale overheden en consumentenorganisaties bij de ontwikkeling van de
dienstregeling op de wijze, bedoeld in artikel 7, eerste lid.
6. NS legt de voorgenomen dienstregeling voor het aankomende dienstregelingsjaar, binnen het
landsdelig overleg, bedoeld in artikel 7, tijdig voor aan de decentrale overheden en stelt deze partijen
in de gelegenheid om gezamenlijk advies uit te brengen. NS deelt de partijen gemotiveerd mee hoe
ze met dit advies is omgegaan.
7. NS legt de voorgenomen dienstregeling voor het aankomende dienstregelingsjaar tijdig voor aan de
consumentenorganisaties op de wijze, bedoeld in artikel 10, derde lid.
8. NS verzendt de met partijen afgestemde dienstregeling voor het komende dienstregelingjaar ten
minste twee maanden voor de ingangsdatum aan de concessieverlener. NS voegt hierbij de door
consumentenorganisaties en decentrale overheden geleverde adviezen en een toelichting op de wijze
waarop zij hiermee is omgegaan.
9. NS is gerechtigd de dienstregeling tussentijds te wijzigen. Op structurele wijzigingen van de
dienstregeling zijn het derde, vierde, zesde en zevende lid van overeenkomstige toepassing. NS
informeert de concessieverlener tijdig over structurele wijzigingen van de dienstregeling en voegt
daarbij de uitgebrachte adviezen.
10. NS informeert de reizigers ten minste één maand voorafgaand aan de ingangsdatum op een
adequate wijze via de daartoe geëigende informatiekanalen over de dienstregeling en de
ingangsdatum ervan, en op een adequate wijze over eventuele tussentijdse wijzigingen van de
dienstregeling.
11. NS is gerechtigd na overleg met de infrastructuurbeheerder in uitzonderlijke omstandigheden als
gevolg van (verwacht) extreem weer de dienstregeling tijdelijk te wijzigen. In overleg met de
concessieverlener komt NS tot afspraken over in welke situaties dit mag waarbij de partijen de
ambitie hebben deze criteria, waar reëel en veilig, verder aan te scherpen, zodat het aantal tijdelijke
wijzigingen af blijft nemen. Voor de langere termijn is de ambitie een situatie te realiseren waarin
onder (vrijwel) alle omstandigheden betrouwbaar vervoer wordt geboden. Bij een tijdelijke wijziging
verplicht NS zich:
a. in gezamenlijkheid met de infrastructuurbeheerder de concessieverlener te informeren over de
wijziging en de redenen hiervoor;
b. maatregelen te nemen om hinder voor reizigers zoveel mogelijk te beperken (waaronder het
verlengen van treinen en het inzetten van extra treinen);
c. de reizigers vooraf en tijdens de reis adequaat te informeren;
d. de HSL-Zuid diensten zoveel mogelijk in stand te houden.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 33

Artikel 43: Afstemming dienstregeling op vervoervraag
NS stemt haar dienstregeling aantoonbaar af op de reizigersvraag. NS toont dit tenminste aan voor het
landelijke, interregionale en regionale vervoeraanbod en de vervoersvraag op deze niveaus.

Artikel 44: Minimale bediening
1. In aanvulling op het bepaalde in artikel 43 voldoet de dienstregeling, alsmede tussentijdse structurele
wijzigingen van de dienstregeling minimaal aan de volgende eisen:
a. NS bedient de ‘grote’ stations, vermeld in de bijlage 5, van 06.00 tot 24.00 uur minimaal twee
keer per uur in iedere richting;
b. NS bedient de ‘overige’ stations, vermeld in de bijlage 5, op werkdagen van 06.00 tot 20.00 uur,
minimaal twee keer per uur in iedere richting en daarna tot 24.00 uur alsmede in het weekend
van 06.00 tot 24.00 uur, minimaal één keer per uur in iedere richting;
c. het is NS toegestaan jaarlijks op 31 december vanaf 20.00 uur tot 1 januari 10.00 uur geen treinen
te laten rijden.
2. NS is gerechtigd van de in het eerste lid gestelde eisen af te wijken, voor zover die afwijking reeds
bestond in de dienstregeling 2014. Dit geldt niet met betrekking tot de bediening als bedoeld in het
eerste lid, onderdeel b, op werkdagen van 6.00 tot 6.30 uur en van 9.00 tot 20.00 uur.
3. Een uur als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a en b, omvat elk willekeurig interval van 60 minuten,
waarbij in incidentele gevallen dit interval kan uitlopen tot een maximum van 65 minuten.
4. De concessieverlener kan middels de beleidsprioriteitenbrief voorstellen doen voor wijzigingen van
bijlage 5. In overleg komen concessieverlener en NS tot een afwegingskader ten behoeve van de
samenstelling van bijlage 5.
5. Dit artikel is, met uitzondering van het eerste lid, onderdeel c, niet van toepassing op de HSL-Zuid
diensten.

Artikel 45: Laatste treinen en nachtnet
1. In de nacht van vrijdag op zaterdag en de nacht van zaterdag op zondag vertrekken de laatste
reguliere intercitydiensten vanaf Rotterdam, Den Haag, Leiden, Utrecht, Amersfoort en Amsterdam
rond 01.00 uur, of zoveel later als deze volgens de dienstregeling 2014 vertrekken, naar het
eerstvolgende station zoals aangegeven in bijlage 4, mits op dat moment niet bediend door een
nachtnetverbinding.
2. NS handhaaft het nachtnet Randstad (tussen Rotterdam Centraal, Delft, Den Haag Holland Spoor,
Leiden Centraal, Schiphol, Amsterdam Centraal en Utrecht Centraal) zoals dat in dienstregelingjaar
2014 bestond.
3. NS handhaaft overige nachtnetverbindingen zoals die in dienstregelingjaar 2014 bestonden, onder
meer in Brabant, voor zover er genoeg reizigers zijn om de verbinding rendabel te exploiteren of
wanneer er sluitende financiele afspraken gemaakt zijn over eventuele exploitatietekorten tussen NS
en decentrale overheden.
4. NS zoekt naar kansrijke overige nachtnetverbindingen, laatste treinen en uitbreidingen daarvan naar
andere dagen. Op verzoek van de concessieverlener of een decentrale overheid, of op eigen initiatief,
rijdt NS een nieuwe verbinding, indien deze voor NS veilig uitvoerbaar, operationeel inpasbaar en
rendabel is (hierin meegerekend, indien vereist, de financiële bijdrage van de decentrale overheid).
NS behandelt een dergelijk verzoek op de wijze als beschreven in artikel 13.
5. NS rijdt de nieuwe verbinding eventueel op basis van artikel 68.

34 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Artikel 46: Grensoverschrijdend vervoer
1. NS houdt de grensoverschrijdende verbindingen die zij in dienstregelingjaar 2014 zelf heeft gereden
of waaraan zij financieel heeft bijgedragen in stand onder de voorwaarden genoemd in dit artikel.
2. Indien de concessieverlener en NS in onderling overleg besluiten een grensoverschrijdende
treindienst als bedoeld in het eerste lid te staken, dan bestemt NS een eventuele netto financiële
bijdrage die NS structureel leverde aan de uitvoering van de gestaakte verbinding, voor bestaande of
nieuwe grensoverschrijdende verbindingen, waarbij in acht wordt genomen de financiële effecten
van eventueel nieuw ontstane cabotage doordat een andere vervoerder op de gestaakte verbinding
een treindienst aanbiedt.
3. NS verbetert de volgende grensoverschrijdende verbindingen als volgt:
a. de verbinding met Luik, door middel van een intercityverbinding of een stoptreinverbinding;
b. de verbinding met Aken, door middel van een intercityverbinding, zodra de infrastructuur
daarvoor gereed is;
c. de verbinding met Antwerpen, door het realiseren van reistijdwinst in de bestaande
stoptreinverbinding op het traject Roosendaal-Antwerpen.
4. NS verbindt zich om in overleg met de relevante binnenlandse en buitenlandse partijen een nieuwe
grensoverschrijdende verbinding van Eindhoven, via Venlo naar Düsseldorf te realiseren, waarbij
gestreefd wordt naar een intercity-verbinding.
5. NS onderzoekt op verzoek van en in overleg met de relevante binnenlandse en buitenlandse partijen
andere kansrijke verbeteringen of nieuwe grensoverschrijdende verbindingen.
6. NS overlegt op constructieve wijze met betrokken partijen en de concessieverlener over de gewenste
invulling van de grensoverschrijdende verbinding op de wijze als beschreven in artikel 13. Omdat NS
voor het al dan niet realiseren of in stand houden van de verbindingen, bedoeld in het eerste, derde,
vierde en vijfde lid, mede afhankelijk is van partnervervoerders, buitenlandse concessie verlenende
overheden of regionale overheden, treedt NS in overleg met de concessieverlener indien:
a. de voorwaarden, waaronder eventuele financiële bijdragen, van de verbindingen, bedoeld in het
eerste lid, significant wijzigen;
b. het niet mogelijk blijkt om de verbindingen, bedoeld in het derde en vierde lid, te verbeteren of te
realiseren tegen redelijke voorwaarden; of
c. de exploitatie van een of meer verbindingen in totaliteit verlieslatend is.
7. NS zal goede voorzieningen treffen om de reizigers gemakkelijk gebruik te laten maken van de
grensoverschrijdende verbindingen, zoals reisinformatie en verkrijgbaarheid van vervoerbewijzen.
8. Het grensoverschrijdend vervoer op de HSL-Zuid voldoet aan het gestelde in hoofdstuk 9.

Artikel 47: Decentralisatie
1. Dit artikel is van toepassing op de decentralisatie van de stoptreindiensten op de baanvakken
Roermond – Maastricht Randwyck en Sittard – Heerlen.
2. NS werkt mee aan de voorgenomen decentralisatie van de stoptreindiensten Roermond – Maastricht
Randwyck en Sittard – Heerlen.
3. NS stemt tijdig de dienstregeling op de baanvakken Roermond – Maastricht en Sittard – Heerlen af
met de regionale spoorvervoerder, op de wijze als beschreven in artikel 42, derde en vierde lid. NS
besteedt hierbij bijzondere aandacht aan (voorgenomen) wijzigingen in de tijdligging van haar
treindiensten, zodat de regionale spoorvervoerder daarop tijdig in haar stoptreindienstregeling kan
anticiperen.
4. NS zal de frequentie van haar intercitydiensten op de trajecten van de stoptreindiensten ten opzichte
van de dienstregeling in 2014 niet eenzijdig verhogen zonder toestemming van de regionale
spoorvervoerder.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 35

5. Indien NS de frequentie van haar intercitydiensten wenst te verhogen, treedt NS in overleg met de
regionale spoorvervoerder, behoudens het bepaalde in het zesde lid.
6. Indien NS ingevolge haar verplichting om te voldoen aan de vervoervraag de frequentie van haar
intercitydiensten moet verhogen, treedt NS in overleg met de concessieverlener, de provincie
Limburg en de regionale spoorvervoerder over de noodzaak van het maken van aanvullende
afspraken, waaronder afspraken over de logistieke inpasbaarheid en mogelijke financiële
consequenties.
7. Gegeven dat de regionale vervoerder bij aanvang van de regionale concessie haar stoptreindiensten
uitvoert met de frequentie:
a. Stoptreindienst Roermond - Maastricht Randwyck: op weekdagen en zaterdagen tot 20:00 uur,
twee keer per uur. Op weekdagen en zaterdagen na 20:00 uur en zondagen, één keer per uur;
b. Stoptreindienst Sittard - Heerlen: op weekdagen tot 20:00 uur, twee keer per uur. Op weekdagen
na 20:00 uur, één keer per uur. Op zaterdagen en zondagen, één keer per uur,
accepteert NS in de volgende situaties dat de regionale spoorvervoerder de frequentie van haar
stoptreindiensten ten opzichte van de hiervoor bedoelde frequentie verhoogt:
a. na 20:00 uur en in het weekend tot ten hoogste tweemaal per uur;
b. ter vervanging van intercitydiensten, indien en voor zover NS de frequentie van haar
intercitydiensten op de trajecten van de stoptreindiensten ten opzichte van de dienstregeling in
2014 verlaagt.
8. NS neemt deel aan het overleg dat de regionale spoorvervoerder met NS moet voeren over
frequentieverhoging of, in het belang van zo goed mogelijke onderlinge aansluitingen, over
wijzigingen in de tijdligging van haar stoptreindiensten waarbij de tijdligging ten opzichte van de
intercitydiensten meer dan twee minuten afwijkt van die tijdligging in de dienstregeling 2014.
9. Aanpassingen als voorgesteld in het vijfde tot en met achtste lid mogen geen invloed hebben op de
kwaliteit of het marktsegment van de andere vervoerder.
10. Indien vervoerders geen oplossing weten te bereiken in de overleggen als bedoeld in het vijfde en
achtste lid, dan neemt NS deel aan een overleg tussen de concessieverlener, de provincie Limburg en
de regionale spoorvervoerder over de noodzaak van het maken van aanvullende afspraken,
waaronder afspraken over de logistieke inpasbaarheid en mogelijke financiële consequenties.
11. Indien vervoerders in het overleg als bedoeld in het zesde lid of het tiende lid niet tot
overeenstemming komen, zal de concessieverlener op verzoek van een van de vervoerders, die dit
verzoek heeft afgestemd met de andere vervoerder, een besluit nemen.
12. Als gevolg van de aanvullende afspraken, bedoeld in het tiende lid, en het besluit, bedoeld in het
elfde lid, mag het financiële resultaat uit de exploitatie van deze concessie of van de regionale
concessie niet verslechteren, tenzij de financiële consequenties gecompenseerd worden door de
vervoerder die het voorstel van verandering van de tijdligging of frequentieverhoging initieel heeft
gedaan.
13. In het belang van een goede dienstverlening aan de reiziger in de keten maken NS en de regionale
spoorvervoerder afspraken over de operationele samenwerking, op de wijze als beschreven in artikel
12, derde lid.
14. Aanvullend op het bepaalde in artikel 57, tweede lid, maken NS en de regionale spoorvervoerder
afspraken over welke kaartsoorten zowel bij NS als bij de regionale spoorvervoerder geldig zijn. In
ieder geval zal dit gelden voor de trajectkaart voor het desbetreffende traject.
15. NS werkt mee aan de nulmeting, monitoring en evaluatie van de voorgenomen decentralisatie,
bedoeld in het eerste lid, en verstrekt desgevraagd en binnen een redelijke termijn aan de
concessieverlener de daarvoor benodigde informatie. Hieronder wordt tenminste begrepen:
a. het verstrekken van informatie die inzicht biedt in:
i. het gebruik van kaartsoorten door reizigers;
ii. de kans op een zitplaats;
iii. aansluitingen op het overige spoorvervoer;
iv. (reizigers-)punctualiteit;
36 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

v. het aantal en de ernst van verstoringen;
vi. geboden alternatieven aan reizigers bij verstoringen (vervangend vervoer);
vii. de reizigersstromen conform hetgeen is bepaald in artikel 19, vierde lid.
b. het verlenen van medewerking aan:
i. de uitvoering van een klanttevredenheidsmeting volgens het model dat NS hiervoor hanteert;
ii. de toepassing van de OV-Klantenbarometer.
16. Wanneer decentralisatie tot voor de reizigers ongewenste effecten leidt, treden betrokken partijen
waaronder NS hierover in overleg. NS werkt mee aan de effectuering van in overleg genomen
besluiten.

Artikel 48: Aanleg en bediening nieuwe infrastructuur
1. NS benut de mogelijkheden die nieuwe infrastructuur biedt, binnen het in dit artikel bepaalde, zo snel
mogelijk na het beschikbaar komen van de infrastructuur door uitbreiding of verbetering van het
vervoersaanbod.
2. NS wordt in de planfase betrokken bij de besluitvorming over nieuwe infrastructuurprojecten
overeenkomstig artikel 8.
3. NS realiseert de uitbreiding of verbetering van het vervoersaanbod die mogelijk is als gevolg van een
infrastructuurproject zo spoedig mogelijk zodra het grote infrastructuurproject door de
infrastructuurbeheerder volledig en gebruiksklaar beschikbaar is gesteld en is vrijgegeven voor de
commerciële dienst. Onder gebruiksklaar wordt hierbij verstaan dat zowel het infrastructuurproject
als de toeleidende corridors geschikt zijn voor het beoogde vervoersaanbod.
4. Om uitvoering te geven aan het programma Hoogfrequent Spoorvervoer als opgenomen in bijlage 3,
dient NS hoogfrequent vervoer te bieden conform de nog op te stellen Geïntegreerde aanpak van
PHS, OV-SAAL en ERTMS die is voorzien in het kader van de Lange Termijn Spooragenda deel 2. Deze
Geïntegreerde aanpak is een verdere uitwerking van en de voorkeursbeslissing van het Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer, de voorkeursbeslissing ERTMS en het besluit OV-SAAL middellange
termijn (Kamerstukken II, 2012/13, 32404, nr. 66), waaraan onder meer de brief van NS van 14 april
2010 ten grondslag ligt. Op de totstandkoming van deze Geïntegreerde aanpak is het tweede lid van
toepassing.
5. Op basis van de integrale realisatie van de samenhangende investeringen conform de
programmering daarvan die in de Geïntegreerde aanpak, bedoeld in het vierde lid, wordt uitgewerkt,
verhoogt NS fasegewijs de frequenties conform de afspraken uit de nog vast te stellen Geïntegreerde
aanpak. Daarbij is de timing afhankelijk van de uitvoering van de infrastructurele maatregelen en de
marktontwikkelingen.
6. NS monitort de marktontwikkeling en informeert de concessieverlener hierover. Wanneer dit
aanleiding geeft af te wijken van de afspraken aangaande de frequentieverhoging treden NS en de
concessieverlener hierover in overleg om tot een gezamenlijk standpunt te komen. Indien geen
gezamenlijk standpunt wordt bereikt, neemt de concessieverlener een besluit over de eventuele
afwijking. Indien door dit besluit een negatief netto financieel effect voor NS voordoet, dan gaan
concessieverlener, ministerie van Financiën (als aandeelhouder) en NS in overleg om te bezien hoe dit
op te lossen. De uitkomst van dit overleg behoeft de instemming van alle partijen, die zij niet op
onredelijke gronden zullen onthouden.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 37

Artikel 49: Aanleg en bediening nieuw station
1. Initiatieven voor nieuwe stations worden besproken binnen de landsdelige OV & spoortafels. NS
onderzoekt samen met de betrokken decentrale overheden en de infrastructuurbeheerder de
maatschappelijke wenselijkheid van nieuwe stations op grond van attractiviteit voor reizigers in het
openbaar vervoer, maakbaarheid in de dienstregelingen van de betrokken vervoerders en
betaalbaarheid.
2. NS beoordeelt verzoeken tot het afgeven van een bedieningsgarantie binnen het van toepassing
zijnde afsprakenkader, op de wijze als beschreven in artikel 13.
3. NS geeft een bedieningsgarantie af als uit het gezamenlijke onderzoek op de genoemde criteria van
het eerste lid een per saldo positief resultaat blijkt, en daarnaast het nieuwe station bijdraagt aan een
kostendekkende exploitatie van het hoofdrailnet. In de landsdelige tafel worden afspraken gemaakt
over de betaalbaarheid.
4. Een nieuw station wordt beschouwd als ‘overige stations’ in de zin van artikel 44, tenzij de
concessieverlener anders besluit.

38 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

8. Vervoerbewijzen, tarieven en
OV-chipkaart
Afdeling 1. Vervoerbewijzen
Artikel 50: Reizigers
NS vervoert iedere reiziger die in het bezit is van een geldig vervoerbewijs onder de vervoervoorwaarden
van NS. Van een geldig vervoerbewijs is sprake in geval het vervoerbewijs, voor zover van toepassing,
voldoet aan de in de toepasselijke algemene voorwaarden voor dat bewijs gespecificeerde eisen. Een
digitaal reisproduct is alleen aan te merken als geldig vervoerbewijs, indien de reiziger voorafgaand aan
die reis heeft ingecheckt.

Artikel 51: Vervoerbewijzen
1. NS maakt de vervoervoorwaarden waartegen zij openbaar vervoer verricht alsmede modellen van
vervoerbewijzen op een adequate wijze openbaar via de daartoe geëigende informatiekanalen.
Onder modellen van vervoerbewijzen wordt verstaan een overzicht van alle soorten vervoerbewijzen,
reisproducten en tarieven die NS hanteert.
2. NS draagt op een eenduidige en toegankelijke wijze zorg voor de verkrijgbaarheid van bij NS geldige
reisproducten en handhaaft daarbij minimaal het kwaliteitsniveau van de verkrijgbaarheid zoals
bestaat bij aanvang van de concessie.
3. NS verkoopt de persoonlijke OV-chipkaart voor ten hoogste de adviesprijs vastgesteld door de
kaartuitgever.

Artikel 52: Gebruik van de OV-chipkaart
1. NS zorgt voor uniforme bewegwijzering, herkenning en aanbieding van informatie over het gebruik
en de plaatsing van apparatuur voor het OV-betaalsysteem op treinstations gelegen aan het
hoofdrailnet, voor zover het de apparatuur van NS betreft.
2. NS draagt zorg voor een systeem waarin, bij vergeten uitcheck, teruggave van teveel betaalde
reiskosten wordt gerealiseerd voor de reizigers. Uitgangspunt hierbij is dat dit zo snel en
laagdrempelig mogelijk is voor de reizigers.
3. NS zorgt dat reizigers, in geval van diefstal, defect of verlies van de persoonlijke OV-chipkaart met
een NS-reisproduct, zonder meerkosten voor het reisproduct, tijdelijk het desbetreffende NS
reisproduct krijgen.
4. NS draagt er zorg voor dat het OV-betaalsysteem voor reizen binnen het hoofdrailnet toegankelijk is
voor reizigers met en zonder een beperking, in ieder geval overeenkomstig het bepaalde in artikel 5,
tweede lid, en artikel 6, eerste lid, van het Besluit toegankelijkheid van het openbaar vervoer.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 39

Artikel 53: NS-reisproducten
1. NS zorgt voor een productportfolio dat aansluit bij de wensen van verschillende reizigersgroepen.
2. NS behoudt een propositie voor senioren met ten minste een substantiële kortingsregeling voor
reizen buiten de spitsuren.
3. NS overlegt met de consumentenorganisaties wanneer zij voornemens is haar aanbod aan producten
te wijzigen.

Afdeling 2. Tarieven en producten
Artikel 54: Jaarlijkse tariefwijziging
1. Dit artikel heeft uitsluitend betrekking op:
a. binnenlandse enkele reizen voltarief tweede klas;
b. binnenlandse tweede klas jaar- en maandtrajectkaarten;
c. het NS-deel van de OV-jaarkaart tweede klas;
hierna te noemen de beschermde reisrechten.
2. NS behoudt de beschermde reisrechten met inachtneming van het bepaalde in dit artikel, tenzij zij in
overleg met de overige betrokken vervoerders binnen de OV-besluitvormingsstructuur en de
consumentenorganisaties een goed alternatief heeft ontwikkeld. NS legt ter goedkeuring het
vervangende beschermde reisrecht voor aan de concessieverlener. Het vervangende beschermde
reisrecht valt dan onder dit artikel, in plaats van het beschermde reisrecht dat zij vervangt.
3. NS stelt één keer per kalenderjaar de prijzen voor de beschermde reisrechten in het eerstvolgende
kalenderjaar vast. Op grond van een besluit in de OV-besluitvormingsstructuur kan van het bepaalde
in de vorige zin worden afgeweken. Dit op een zodanige wijze dat jaarlijks de gemiddelde
prijswijziging van de beschermde reisrechten (tezamen), gewogen aan de hand van de actuele omzet
per afstandsklasse niet uitgaat boven de som van:
a. de consumentenprijsindex (CPI) voor het in de aanhef bedoelde eerstvolgende kalenderjaar zoals
geprognosticeerd in de meest recente Macro Economische Verkenning;
b. de procentuele wijziging van de over de prijs van een beschermd reisrecht berekende
omzetbelasting (BTW), voor zover die wijziging niet reeds in de CPI is verdisconteerd;
c. een procentuele wijziging als gevolg van de in het vierde en vijfde lid bedoelde doorberekening;
en
d. in het kalenderjaar 2014 voor het kalenderjaar 2015 een procentuele verlaging van 0,17% en in het
kalenderjaar 2015 voor het kalenderjaar 2016 een procentuele verlaging van 0,11% en in het
kalenderjaar 2016 voor het kalenderjaar 2017 een procentuele verlaging van 0,10%, een en ander
ten behoeve van het opheffen van het dubbel opstaptarief in de treinketen.
4. NS mag een stijging van de gebruiksvergoeding zodanig in haar prijzen doorberekenen dat de
vervoersopbrengsten met hetzelfde bedrag stijgen, rekening houdend met het verwachte
reizigersvolume zonder deze stijging en de verwachte vraaguitval. Deze stijging van de
gebruiksvergoeding mag NS doorberekenen voor zover deze stijging:
a. uitgaat boven de CPI;
b. het gevolg is van een stijging van de gebruiksvergoedingstarieven als gevolg van de kosten die
rechtstreeks uit de exploitatie van de treindienst voortvloeien, bedoeld in artikel 31, derde lid, van
richtlijn 2012/34/EU.
De in enig jaar niet gebruikte ruimte om de in dit lid bedoelde stijging van de gebruiksvergoeding
door te berekenen kan worden benut in de volgende jaren.

40 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

5. NS brengt een daling van de gebruiksvergoeding bij de eerste volgende prijsvaststelling in mindering
op haar prijzen voor zover deze daling het gevolg is van een daling van de
gebruiksvergoedingstarieven als gevolg van de kosten die rechtstreeks uit de exploitatie van de
treindienst voortvloeien, bedoeld in artikel 31, derde lid, van richtlijn 2012/34/EU, zodanig dat de
vervoersopbrengsten met hetzelfde bedrag dalen, rekening houdend met het verwachte
reizigersvolume zonder deze daling en de verwachte vraagtoename.
6. Toepassing van het derde lid leidt niet tot een prijsstijging van een van de beschermde reisrechten,
gewogen over alle afstandsklassen, die meer dan 2 procentpunten verschilt van de gemiddelde
prijswijziging, zoals bedoeld in het derde lid.
7. NS overlegt tijdig met consumentenorganisaties over de door NS voorgenomen tariefwijziging. NS
vraagt hen advies, overeenkomstig artikel 10, derde lid.
8. NS deelt haar jaarlijkse prijsvaststelling ten minste drie maanden vóór de ingangsdatum, voorzien
van een deugdelijke motivering, aan de concessieverlener mee. Deze informatie wordt voorzien van
een accountantsverklaring waarin de berekening van de prijsvaststelling conform het bepaalde in dit
artikel op juistheid is gecontroleerd.
9. NS informeert de reizigers over een prijsvaststelling op adequate wijze ten minste één maand vóór de
ingangsdatum.
10. Dit artikel is niet van toepassing op binnenlandse reizigers in de diensten, bedoeld in artikel 63.

Artikel 55: Tariefdifferentiatie
1. Na goedkeuring door de concessieverlener, nadat het proces als bedoeld in het tweede tot en met
vierde lid is doorlopen en conform het vijfde lid, mag NS gefaseerd haar tarieven differentiëren naar
tijdstip, gericht op het beter benutten van het spoorsysteem.
2. NS doet een onderzoek naar de effecten van tariefdifferentiatie waarbij zij voor verschillende
percentages, binnen de grenzen als genoemd in het zesde lid, onderdeel a en b, de verwachte
effecten op de benutting van het spoorysteem voor verschillende reizigersgroepen inzichtelijk maakt
en aandacht besteedt aan de effecten van alternatieve oplossingen als genoemd in het vijfde lid,
onderdeel a tot en met c.
3. Op basis van het in het tweede lid bedoelde onderzoek werkt NS een voorstel uit voor de invoering
van tariefdifferentiatie, bedoeld in het eerste lid, waarbij zij de verwachte effecten op de benutting
van het spoorsysteem en voor de verschillende reizigersgroepen zo goed mogelijk inzichtelijk maakt.
4. NS overlegt met de consumentenorganisaties over het in het tweede lid bedoelde voorstel. NS stelt
de consumentenorganisaties in de gelegenheid advies uit te brengen overeenkomstig het bepaalde in
artikel 10, derde lid. NS legt het voorstel voor binnen de OV-Besluitvormingsstructuur.
5. NS legt de concessieverlener het uitgewerkte voorstel, bedoeld in het derde lid, inclusief de wijze
waarop zij met het ontvangen advies is omgegaan, ter goedkeuring voor. De concessieverlener stelt
hierbij ten minste de voorwaarde dat NS bewijst dat uitvoering van de volgende maatregelen niet
voldoende is om het met tariefdifferentiatie beoogde effect te behalen, of niet betaalbaar is:
a. capaciteitsuitbreiding;
b. optimalisering van de dienstregeling;
c. het alleen toepassen van een prijsverlaging.
6. Ten opzichte van het bestaande tarief en eventuele tariefwijzigingen conform artikel 54 is de
maximaal toegestane tariefdifferentiatie voor:
a. enkele reizen: een spitstarief dat maximaal 10% hoger ligt, waarbij NS het daltarief omgekeerd
evenredig met minimaal 12% verlaagd;
b. maand- en jaartrajectkaarten (of opvolgers): een verkooptarief dat 6% mag stijgen.
7. De concessieverlener en NS monitoren de effecten van tariefdifferentiatie, zoals onder meer het
reisgedrag en de benutting van het spoorsysteem.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 41

8. Bij toepassing van tariefdifferentiatie zal NS de prijs en voorwaarden van het
voordeelurenabonnement dusdanig aanpassen dat de kaarthouders er gemiddeld bij benadering niet
op achteruit gaan.

Artikel 56: Geld terug bij vertraging
1. De algemene voorwaarden die NS hanteert in de vervoerovereenkomst met de reiziger bevatten een
‘geld terug bij vertraging’ regeling.
2. NS hanteert voor alle binnenlandse reizigers ten minste de ‘geld terug bij vertraging’ regeling zoals in
2014 door NS wordt gehanteerd op het hoofdrailnet en zoals opgenomen in bijlage 12, ook voor
binnenlandse reizigers in de diensten, bedoeld in de artikel 62 en artikel 63.
3. NS hanteert voor internationale reizigers ten minste de compensatieregeling zoals opgenomen in
Verordening 1371/2007/EC.
4. NS faciliteert de ‘geld terug bij vertraging’ regeling op een toegankelijk en eenvoudig te gebruiken
wijze.

Afdeling 3. C
 oncessieoverstijgende samenwerking
Artikel 57: Samenwerking op concessieoverstijgende onderwerpen
1. Opdat het Nederlandse OV-systeem als geheel voor de reizigers gebruiksvriendelijk is, werkt NS ten
aanzien van concessieoverstijgende onderwerpen samen met andere openbaar vervoerders en
decentrale overheden. Bovendien neemt NS actief en constructief deel aan de
OV-besluitvormingsstructuur en het OV-betaalsysteem conform het bepaalde in deze afdeling.
2. NS zorgt er voor dat, in constructieve samenwerking met de regionale spoorvervoerders, een bij NS
aangeschaft vervoerbewijs ook betrekking kan hebben op spoorvervoer in Nederland buiten het
hoofdrailnet, en werkt constructief mee aan vergelijkbare initiatieven voor wat betreft de geldigheid
van vervoerbewijzen van regionale spoorvervoerders op het hoofdrailnet. Indien de samenwerking
hier niet toe leidt, consulteert NS de concessieverlener.
3. Tevens werkt NS constructief samen met andere aanbieders van openbaar vervoer en andere
aanbieders van mobiliteitsarrangementen.
4. NS ontwikkelt en voert interoperabele reisproducten voor alle reizigers en specifieke doelgroepen in,
die leiden tot meer gebruiksgemak bij de reizigers. Onder andere neemt NS daartoe deel aan de
OV-besluitvormingsstructuur.

Artikel 58: OV-betaalsysteem
1. NS neemt constructief deel aan het landelijk interoperabel OV-betaalsysteem en voldoet aan alle
voorwaarden, regels, technische eisen en overige verplichtingen die daarvoor op enig moment
gelden.
2. In haar hoedanigheid van deelnemend vervoerder aan het OV-betaalsysteem, zorgt NS, voor zover zij
daarop invloed heeft, voor de instandhouding van en een zo goed mogelijke werking van het
landelijk interoperabel OV-betaalsysteem, in constructieve samenwerking met de beheerder daarvan
en de overige deelnemers daaraan.

42 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

3. NS zorgt, voor zover zij daarop invloed heeft, in constructieve samenwerking met de beheerder en de
overige deelnemers van het landelijk interoperabel OV-betaalsysteem, voor de uitbreiding,
verbetering, vernieuwing of vervanging van het OV-betaalsysteem in het belang van de reizigers.

Artikel 59: OV-besluitvormingsstructuur
1. NS neemt deel aan de OV-besluitvormingsstructuur en voldoet aan alle voorwaarden, regels en
overige verplichtingen die daarvoor op enig moment gelden.
2. NS voert de maatregelen uit waartoe in de OV-besluitvormingsstructuur is besloten, voor zover de
verantwoordelijkheid van deze uitvoering bij NS berust.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 43

9. HSL-Zuid diensten
Artikel 60: Ingroei verbindingen
1. NS groeit toe naar een volledige uitvoering van de diensten op de HSL-Zuid, conform hetgeen is
bepaald in dit hoofdstuk en is benoemd in het programma Uitvoering en betrouwbaarheid HSL-Zuid
diensten opgenomen in bijlage 3.
2. NS neemt de uitvoering van het eerste lid op in het jaarlijkse vervoerplan overeenkomstig artikel 16,
tweede lid, laatste alinea.

Artikel 61: Binnenlandse verbindingen
1. NS voert het volgende binnenlandse bedieningspatroon uit:
a. met ingang van het dienstregelingsjaar 2017 tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Rotterdam
Centraal een treindienst met een frequentie van twee treinen per richting per uur en een
minimum van 32 treinen per richting per dag;
b. tussen Amsterdam Centraal, Schiphol, Rotterdam Centraal en Breda een treindienst met een
frequentie van twee treinen per richting per uur en een minimum van 32 treinen per richting per
dag;
c. met ingang van het dienstregelingsjaar 2017 tussen Den Haag Centraal, Rotterdam Centraal,
Breda en Eindhoven een treindienst met een frequentie van twee treinen per richting per uur en
een minimum van 32 treinen per richting per dag.
2. Tot het dienstregelingsjaar 2017 geldt een gefaseerde ingroei naar het bedieningspatroon, bedoeld in
het eerste lid, onderdeel a.
3. De in het eerste lid, onderdelen a en b, bedoelde treindiensten maken tussen Schiphol en Rotterdam
Centraal gebruik van de hogesnelheidsinfrastructuur. Ten minste drie van de in het eerste lid,
onderdelen b en c, en artikel 62 tezamen bedoelde treindiensten per richting per uur maken tussen
Rotterdam Centraal en Breda gebruik van de hogesnelheidsinfrastructuur.
4. Op voorstel van NS kan de concessieverlener aanpassing van het bedieningspatroon over de
hogesnelheidsinfrastructuur toestaan, teneinde meer binnenlandse bestemmingen rechtstreeks via
de hogesnelheidsinfrastructuur te verbinden.
5. De reistijd volgens de dienstregeling tussen Amsterdam Centraal en Rotterdam Centraal
respectievelijk tussen Amsterdam Centraal en Breda, bedraagt ten hoogste 41 minuten respectievelijk
ten hoogste 68 minuten, tenzij onderhoudswerkzaamheden of inpassingproblemen dit tijdelijk
belemmeren. Vanaf het dienstregelingjaar waarin het gehele binnenlandse bedieningspatroon wordt
gereden met rollend materieel als bedoeld in het zesde lid, bedragen deze reistijden ongeveer 38
respectievelijk 63 minuten.
6. In het dienstregelingsjaar 2021 start NS met de infasering van en het volledig uitvoeren van het
binnenlandse bedieningspatroon, opgenomen in het eerste lid, onderdelen a en b, met rollend
materieel dat ten minste 200 kilometer per uur kan en mag rijden.
7. NS kan na overleg met de infrastructuurbeheerder en na instemming van de concessieverlener in
plaats van Amsterdam Centraal een ander station in Amsterdam bedienen. De concessieverlener zal
de instemming niet op onredelijke gronden onthouden.
8. Op zaterdagen en zondagen, alsmede op algemeen erkende feestdagen ingevolge de Algemene
Termijnenwet, kan een van dit artikel afwijkend bedieningspatroon gelden.

44 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Artikel 62: Verbinding Amsterdam-Brussel
1. NS voert met ingang van dienstregelingjaar 2015 een treindienst uit tussen Amsterdam Centraal,
Schiphol, Den Haag Holland Spoor, Dordrecht, Roosendaal, Antwerpen Centraal, Mechelen,
Zaventem, Brussel Centraal en Brussel Zuid met een frequentie van zestien treinen per richting per
dag.
2. NS bedient met ingang van het dienstregelingjaar 2017 niet Dordrecht en Roosendaal maar in plaats
daarvan Breda en Noorderkempen. Tussen Rotterdam Centraal en Antwerpen Centraal maakt de
treindienst dan gebruik van de hogesnelheidsinfrastructuur.
3. Op voorstel van NS kan de concessieverlener toestaan dat een beperkt aantal treinen ten noorden
van Rotterdam uitwijkt naar een andere eindbestemming, waaronder Den Haag, voor zover dat
vereist is vanwege de verdeling van spoorcapaciteit, de omloop van het rollend materieel of andere
omstandigheden van logistieke aard.
4. De reistijd tussen Amsterdam Centraal en Brussel Zuid bedraagt met ingang van dienstregelingjaar
2017 naar schatting 194 minuten. NS spant zich in om deze rijtijd zoveel als redelijkerwijs mogelijk te
verkorten. Tijdig voordat uitvoering wordt gegeven aan het tweede lid, geeft NS aan de
concessieverlener de herziene reistijden op en brengt zij verslag uit van haar inspanningen om deze
reistijden zoveel mogelijk terug te brengen.
5. Artikel 61, achtste lid, is van overeenkomstige toepassing.
6. NS brengt met ingang van dienstregelingjaar 2017 elke twee jaar verslag uit aan de concessieverlener
van de gerealiseerde reizigersaantallen in de in dit artikel bedoelde treindienst. Naar aanleiding van
dat verslag beziet NS deze treindienst tezamen met de concessieverlener.
7. Bij toetreding van een concurrerende spoorvervoerder op de in dit artikel genoemde verbinding, kan
NS, op eigen initiatief of op verzoek van de concessieverlener, voorstellen doen tot het aanpassen
van het bedieningspatroon, zo nodig in afwijking van dit artikel, met als doel om de dienstverlening
aan de reizigers in de nieuw ontstane situatie te optimaliseren. Het voorstel, bedoeld in de vorige zin,
dient te worden goedgekeurd door de concessieverlener.

Artikel 63: Verbindingen met Brussel, Lille, Parijs en Londen
1. NS voert met ingang van het dienstregelingjaar 2016 een treindienst uit tussen Amsterdam Centraal,
Schiphol, Rotterdam Centraal, Antwerpen Centraal en Brussel Zuid met een over het
dienstregelingjaar gemiddelde frequentie van veertien treinen per richting per werkdag, waarvan er
negen doorrijden naar Parijs Gare du Nord en twee naar Lille.
2. NS voert met ingang van het dienstregelingjaar 2015 het dienstenpatroon op de treindienst, bedoeld
in het eerste lid, uit met een over het dienstregelingjaar gemiddelde frequentie van ten minste twaalf
treinen per richting per werkdag.
3. Met ingang van het dienstregelingjaar 2018 verhoogt NS de frequentie, bedoeld in het eerste lid, tot
zestien treinen per richting indien zij oordeelt dat deze verhoging door de aanwezige marktvraag
wordt gerechtvaardigd.
4. In aanvulling op de treindienst, bedoeld in het eerste tot en met het derde lid, voert NS met ingang
van dienstregelingjaar 2017 een treindienst uit tussen Amsterdam Centraal, Schiphol, Rotterdam
Centraal, Brussel Zuid en Londen St. Pancras, met een frequentie van twee treinen per richting per
dag. In de richting van Londen is een noodzakelijke onderbreking in Brussel Zuid toegestaan ten
behoeve van een veiligheids- en grenscontrole.
5. De reistijd tussen Amsterdam Centraal en Brussel Zuid voor de diensten, bedoeld in dit artikel,
bedraagt naar schatting 109 minuten. De reistijd tussen Amsterdam Centraal en Parijs Gare du Nord
bedraagt naar schatting 196 minuten. Indien NS uit marktoverwegingen kiest voor een extra haltering
op Brussel Noord of op Brussel Centraal, worden deze reistijden verlengd met ten hoogste vier
minuten.
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 45

6. Reizigers in de treinen als bedoeld in dit artikel zijn door middel van zitplaatsreservering verzekerd
van een zitplaats.
7. Artikel 61, achtste lid, en artikel 62, derde lid, zijn van overeenkomstige toepassing op de in dit artikel
bedoelde treindiensten.
8. De in dit artikel bedoelde treindiensten maken tussen Schiphol en Rotterdam Centraal, alsmede
tussen Rotterdam Centraal en Antwerpen Centraal gebruik van de hogesnelheidsinfrastructuur.

Artikel 64: Aanvraag van capaciteit en internationale samenwerking
1. Het bedieningspatroon en de reistijden in dit hoofdstuk gelden onder het voorbehoud dat NS de
daarvoor benodigde spoorcapaciteit krijgt toebedeeld.
2. NS vraagt de spoorcapaciteit die zij nodig heeft voor de uitvoering van het bedieningspatroon
bedoeld in dit hoofdstuk tijdig aan bij de infrastructuurbeheerder, als onderdeel van haar
capaciteitsaanvraag voor het hoofdrailnet. Het is NS in dat kader, gegeven de
infrastructuurbeperkingen en de plannormen van de infrastructuurbeheerder, toegestaan om van het
voorgeschreven bedieningspatroon en van de voorgeschreven reistijden af te wijken, mits zij ten
genoegen van de concessieverlener aannemelijk maakt dat daardoor een beter totaalproduct in
termen van klantwaarde, rendement en betrouwbaarheid voor het hoofdrailnet geboden wordt.
3. NS behoeft niet aan de verplichtingen op grond van de artikelen 62, tweede lid, en 63, vierde lid, te
voldoen, indien zij niet beschikt over voldoende geschikt en toegelaten materieel om deze
verplichtingen na te komen, mits zij zich aantoonbaar maximaal heeft ingespannen en blijft
inspannen om ervoor te zorgen dat tijdig voldoende geschikt en toegelaten materieel beschikbaar is.
4. NS behoeft niet aan de voorschriften van dit hoofdstuk te voldoen, indien zij daartoe niet in staat is,
omdat andere spoorvervoerders haar de daarvoor noodzakelijke medewerking, ook na tussenkomst
door de concessieverlener, weigeren of slechts onder onredelijke voorwaarden willen verlenen.
5. Indien een in het derde lid bedoelde spoorvervoerder aan het uitvoeren van een in artikel 62 of artikel
63 genoemde treindienst aanvullende financiële voorwaarden verbindt, komen deze voor rekening
van NS voor zover daartoe een uitdrukkelijke contractuele verplichting bestaat.

Artikel 65: Tarieven HSL-Zuid diensten
1. De toeslag voor het reizen in de tweede klasse in een binnenlandse trein over de
hogesnelheidsinfrastructuur bedraagt tussen Schiphol en Rotterdam Centraal ten hoogste dertig
procent van het tweedeklastarief tussen Schiphol en Rotterdam Centraal, bedoeld in artikel 54, eerste
lid, onderdeel a. Dit percentage bedraagt echter hoogstens twintig procent zolang tussen Schiphol en
Rotterdam niet uitsluitend materieel wordt ingezet als bedoeld in artikel 61, zesde lid.
2. Voor het reizen in een binnenlandse trein over de hogesnelheidsinfrastructuur tussen Rotterdam
Centraal en Breda geldt geen toeslag.
3. Voor internationale reizen met de treinen, bedoeld in artikel 62, geldt de tariefstructuur voor
Non-integrated Reservation Tickets, zoals vastgesteld in de Internationale Spoorwegunie. Voor
binnenlandse reizen in die treinen gelden de reguliere reisproducten en tarieven van NS. NS treft
maatregelen om reizigers uit het buitenland zo goed mogelijk te faciliteren bij het gebruik van het
OV-betaalsysteem.

46 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

10. Slotbepalingen
Artikel 66: Concessieprijs
1. NS is voor de uitvoering van deze concessie een jaarlijkse prijs verschuldigd van 80 miljoen euro. Deze
prijs wordt niet geïndexeerd.
2. De in het eerste lid bedoelde prijs wordt verlaagd met een jaarlijks bedrag van 7,5 miljoen euro voor
het financieren van de kosten voor technisch, applicatie- en functioneel beheer van het landelijke
reisinformatiesysteem. Dit bedrag wordt niet geïndexeerd.
3. De in het eerste lid bedoelde prijs wordt verlaagd met een jaarlijks bedrag gelijk aan het
exploitatieverlies van een dienst vanaf of via Breda dan wel Roosendaal naar Antwerpen tot een
maximum van 2,5 miljoen euro, onder de voorwaarde dat deze dienst minimaal intercityniveau
betreft met een frequentie van minimaal 8 treinen per richting per dag. Dit bedrag wordt niet
geïndexeerd.
4. Met ingang van de decentralisatie van de stoptreindiensten, bedoeld in artikel 47, wordt de in het
eerste lid bedoelde prijs, verhoogd met 6 miljoen euro. Dit bedrag wordt niet geïndexeerd.
5. Betaling van de concessieprijs op grond van dit artikel, geschiedt op 1 december van elk jaar.

Artikel 67: Uitvoering van de concessie
1. NS voert deze concessie uit voor eigen rekening en risico.
2. NS maakt bij het uitvoeren van deze concessie in elk geval gebruik van NS Reizigers B.V., en voor
zover nodig voor de uitvoering van deze concessie van andere vennootschappen die behoren tot het
NS-concern. Daartoe is NS verplicht de noodzakelijke en aan haar toekomende
vennootschapsrechtelijke bevoegdheden, contractuele afspraken en feitelijke macht te gebruiken
teneinde de deugdelijke uitvoering van deze concessie te doen bewerkstelligen.
3. Het is NS toegestaan voor de uitvoering van deze concessie derden in te schakelen.

Artikel 68: Experimenten
1. Op schriftelijk verzoek van NS kan de concessieverlener ontheffing verlenen van voorschriften uit
deze concessie indien NS een experiment wenst uit te voeren met een nieuw(e) vervoerdienst of
product.
2. Deze nieuw(e) vervoerdienst of product heeft als doel de reizigers per saldo een verbetering van hun
deur-tot-deurreis te bieden.
3. Een verzoek tot ontheffing als bedoeld in het eerste lid gaat in ieder geval vergezeld van:
a. een concrete beschrijving en doelstelling van het experiment en de te behalen resultaten;
b. de concessievoorschriften waarvan NS ontheffing vraagt;
c. de begindatum en de duur van het experiment;
d. de criteria op basis waarvan en het moment waarop NS beoordeelt of het experiment hetzij
wordt beëindigd, hetzij (deels) wordt opgenomen in het reguliere aanbod van NS.
4. Een ontheffing wordt verleend voor de duur van het experiment, met een maximum van drie jaar.
5. NS zendt de concessieverlener tijdig voor het einde van de duur van het experiment een verslag over
de doeltreffendheid en de effecten van het experiment in de praktijk, alsmede haar beslissing inzake
de opname van (een deel van) de dienst of het product in het reguliere aanbod van NS en informeert
de consumentenorganisaties hierover.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 47

6. NS kan voor een experiment met een nieuwe dienst of product in beginsel slechts eenmaal
ontheffing vragen.
7. In het geval (een deel van) de dienst of het product waar het experiment betrekking op heeft in het
reguliere aanbod van NS wordt opgenomen, zijn daarop alle voorschriften van deze concessie van
toepassing. NS kan op grond van dit artikel uitsluitend ontheffing vragen van een voorschrift uit
hoofdstuk 7, met uitzondering van artikel 28, artikel 38, artikel 39, artikel 41, artikel 42, artikel 47,
artikel 48 en artikel 49 en hoofdstuk 8, met uitzondering van afdeling 2.

Artikel 69: Ontheffing
1. NS kan de concessieverlener schriftelijk verzoeken om ontheffing van artikel 29, artikel 44, artikel 45,
artikel 46 en artikel 49. NS dient het verzoek tijdig in.
2. Voordat NS om ontheffing verzoekt, vraagt zij advies aan de consumentenorganisaties zoals bepaald
in artikel 10, derde lid. NS vraagt advies aan de betrokken decentrale overheden en deelt deze
partijen gemotiveerd mee hoe ze met dit advies is omgegaan.
3. Het verzoek tot ontheffing gaat in ieder geval vergezeld van een deugdelijke motivering en de
uitgebrachte adviezen op basis van het tweede lid, en de wijze waarop NS daarmee is omgegaan.
4. De concessieverlener toetst een verzoek tot ontheffing van artikel 44 dat strekt tot het geheel
beëindigen van de bediening van een bepaald station onder meer aan de prestatie-gebieden,
bedoeld in artikel 4 en aan de volgende criteria:
a. het aantal reizigers per uur per richting, gemiddeld over een periode van een jaar, is tijdens de
spits op weekdagen kleiner dan 25 en is voor de overige periodes kleiner dan 10;
b. het station wordt op een zodanige wijze bediend met ander openbaar vervoer dan per trein dat
daardoor een voorzieningenniveau wordt geboden dat vergelijkbaar is met het niveau volgens
artikel 44, eerste lid;
c. een station wordt verplaatst over een afstand van maximaal 5 kilometer gericht op een betere
situering van het station ten behoeve van een betere ontsluiting;
d. een station als bedoeld in artikel 2, tweede lid, onder b, waarbij op het moment van instemming
van de concessieverlener met de aanleg is vastgesteld dat deze bij bediening overeenkomstig
artikel 44, eerste lid, structureel niet kostendekkend te exploiteren is.
5. Een ontheffing kan onder beperkingen worden verleend, onder meer voor wat betreft de duur van de
ontheffing. Aan een ontheffing kunnen voorschriften worden verbonden.

Artikel 70: Integratie afspraken 2011 HSA-problematiek
1. Gelet op de afspraken die met het Onderhandelakkoord HSA in 2011 zijn gemaakt tussen de
concessieverlener en NS, ter voorkoming van een faillissement van de High Speed Alliance en over
het beleidsvoornemen inzake deze concessie, geldt hetgeen hierna in dit artikel is bepaald.
2. NS dient datgene te doen wat redelijkerwijs van haar verwacht mag worden om negatieve effecten
van de ontwikkelingen bedoeld in het derde en negende lid, op de kosten en baten van NS te
beperken.
3. Het vierde tot en met achtste lid is van toepassing zodra vaststaat dat zich een van de volgende
ontwikkelingen voordoet of zal voordoen:
a. wijziging of afschaffing van de OV-Studentenkaart;
b. invoering van het European Train Control System (ETCS) of een ander onderdeel van het
European Rail Traffic Management System (ERTMS) in Nederland;
c. instelling van een publiekrechtelijke autoriteit voor het openbaar vervoer die de prijs van het
vervoerbewijs van NS geheel of gedeeltelijk bepaalt;
d. nieuwe kwaliteitseisen op grond van politieke oordeelsvorming.
48 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

4. Bij toepasselijkheid van het derde lid doet NS aan de concessieverlener een onderbouwde opgave
van het netto financiële effect van de som van de positieve en negatieve effecten van de
desbetreffende ontwikkeling op de kosten en baten van NS.
5. NS onderzoekt welke maatregelen, zo nodig in afwijking van deze concessie, het hiervoor bedoelde
netto financiële effect zoveel mogelijk zouden verkleinen. NS stelt aan de concessieverlener een of
meer maatregelen voor, onder vermelding van de gevolgen daarvan voor de reizigers en de gevolgen
daarvan voor het netto financiële effect. Indien de concessieverlener een maatregel goedkeurt, voert
NS deze uit. Zo nodig kan de concessieverlener daarvoor een ontheffing verlenen van een of
meerdere voorschriften uit deze concessie.
6. NS verleent haar medewerking aan een verificatie van de opgave, bedoeld in het vierde lid, en van de
gevolgen van de maatregelen, bedoeld in het vijfde lid, door middel van een externe toets in
opdracht van de concessieverlener.
7. Als de concessieverlener daartoe voorstellen doet, verleent NS haar medewerking aan het vinden,
uitwerken en beoordelen van mogelijke andere maatregelen die het hiervoor bedoelde netto
financiële effect zoveel mogelijk zouden verkleinen. NS voert de voorgestelde maatregelen uit,
behoudens voor zover haar redelijke belangen zich daartegen verzetten.
8. Het volgens het vierde en zesde lid vastgestelde, en na toepassing van het vijfde, zesde en zevende lid
herberekende netto financieel effect strekt in mindering op de prijs die NS op grond van artikel 66
verschuldigd is. Is het netto financiële effect groter dan de concessieprijs, dan geldt het verschil als
subsidie in de zin van artikel 22, eerste lid, van de wet.
9. Het tiende lid is van toepassing indien zich één of meer van de volgende ontwikkelingen voordoet en
daarmee de balans in deze concessie wordt verstoord:
a. wijziging van de gebruiksvergoeding door de infrastructuurbeheerder boven de gebruikelijke
indexering aan het algemene prijspeil, met een totaal netto financieel effect groter dan 10 miljoen
euro gedurende de concessieperiode;
b. aanbod van binnenlands vervoer in internationale treinen door een andere vervoerder waardoor
voor NS op de desbetreffende corridor een netto financieel effect ontstaat groter dan 10 miljoen
euro gedurende de concessieperiode;
c. zodanige afname van de kwaliteit van de door NS bereden conventionele spoorweginfrastructuur
dat voor NS een netto financieel effect ontstaat groter dan 10 miljoen euro gedurende de
concessieperiode;
d. NMBS, SNCF, Thalys of Eurostar weigert de voor de uitvoering van deze concessie benodigde
medewerking, dan wel van NS kan redelijkerwijs niet gevergd worden de daaraan door hen
verbonden voorwaarden te aanvaarden.
10. Bij toepasselijkheid van het negende lid treedt NS in overleg met de concessieverlener, teneinde de
voorwaarden van deze concessie aan te passen. Deze aanpassing doet recht aan alle gewijzigde
omstandigheden tezamen, zowel gunstige als ongunstige, die gevolgen hebben voor de uitvoering
van de concessie. De aanpassing herstelt de oorspronkelijke balans tussen enerzijds de
concessieverplichtingen en anderzijds de financiële kaders.

Artikel 71: Overgang van de concessie
1. NS verstrekt desgevraagd binnen een door de concessieverlener te bepalen termijn aan de
concessieverlener gegevens voor zover deze naar het oordeel van de concessieverlener noodzakelijk
zijn voor de voorbereiding van de verlening van een concessie, overeenkomstig het bepaalde bij of
krachtens artikel 46 van de wet. Hierbij werkt NS volledig mee aan het door de concessieverlener
kunnen toepassen van de voorgestelde wijze van verlening van een concessie.
2. Artikel 43a van de wet is niet van toepassing.
3. De concessieverlener en NS hebben een regeling getroffen voor de aan deze concessie gerelateerde
productiemiddelen, met uitzondering van Thalys- en Eurostar-materieel en het Traxx/Prio-materieel
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 49

voor internationale verbindingen. Deze regeling is vastgelegd in de brieven van de concessieverlener
aan NS van februari 2007 (kenmerk DGP/SPO/U.06.01721) en van december 2014 (kenmerk IENM/
BSK-2014/257014).

Artikel 72: Continuïteit
1. Tot aan het einde van deze concessie opereert NS overeenkomstig de algemeen erkende beginselen
van goed ondernemerschap en draagt NS zorg voor:
a. behoud van de waarde van de productiemiddelen van NS die noodzakelijk zijn voor de uitvoering
van deze concessie;
b. een zodanig onderhoud van en een zodanige investering in productiemiddelen dat de continuïteit
van het vervoer voor deze concessie, ook bij het verstrijken van de concessieperiode,
gewaarborgd is;
c. behoud van de personele bezetting voor zover deze noodzakelijk is voor de uitvoering van deze
concessie;
d. de beschikbaarheid van voldoende spoorvoertuigen voor de uitvoering van deze concessie;
e. een efficiënte uitvoering van deze concessie;
f. behoud van de economische prestaties van de spoorvervoerdiensten ingevolge deze concessie.
2. NS stelt de concessieverlener tijdig in de gelegenheid om, met het oog op toekomstige bruikbaarheid,
randvoorwaarden te stellen aan spoorvoertuigen, zowel ten tijde van verwerving van nieuw materieel
als bij grootschalige vernieuwing, waarbij deze randvoorwaarden gelden als nieuwe kwaliteitseisen
op grond van politieke oordeelsvorming als bedoeld in artikel 70, derde lid, onderdeel d.
3. NS waarborgt dat de financiële lasten, uit hoofde van investering, verbonden aan de nieuwe dan wel
te herfinancieren productiemiddelen in de tijd gezien evenredig zullen rusten op de gebruikers van
die productiemiddelen en dat ter zake de algemeen in Nederland geldende en gehanteerde
accountancybeginselen en jaarrekeningregels worden nageleefd.
4. Teneinde de continuïteit van het openbaar vervoer per trein te waarborgen, stemt NS de beëindiging
van haar activiteiten af met de eerste activiteiten van de opvolgende concessiehouder(s) en werkt NS
in redelijkheid mee aan het voorbereiden en in uitvoering brengen van de opvolgende concessie.
5. NS blijft na het eindigen van deze concessie openbaar vervoer op het hoofdrailnet verrichten,
conform de voorwaarden in deze concessie, indien zich een situatie voordoet als bedoeld in artikel 19,
tweede lid, van de wet. NS is niet gehouden aan deze verplichting, indien dit in redelijkheid niet van
haar kan worden gevergd door zwaarwegende factoren, dan wel indien de concessieverlener anders
besluit. Indien sprake is van een zwaarwegende factor als bedoeld in de vorige zin, treden partijen in
overleg om zodanige voorwaarden overeen te komen voor het tijdelijk verrichten door NS van
openbaar vervoer over het hoofdrailnet, dat het negatieve effect van deze zwaarwegende factor
wordt geminimaliseerd en de balans van de concessie gehandhaafd blijft.

Artikel 73: Vervoerconcessie voor het hoofdrailnet 2005-2015
NS is gehouden na beëindiging van de Vervoerconcessie voor het Hoofdrailnet 2005-2015 te voldoen aan
het bepaalde in artikel 20, vierde lid, onderdeel b, en artikel 21, tweede en derde lid, respectievelijk artikel
21a van die Vervoersconcessie tot en met 31 december 2015, respectievelijk 30 juni 2016 (met inbegrip van
die delen van de Vervoerconcessie voor het Hoofdrailnet 2005-2015 die voor het kunnen voldoen aan
genoemde artikelen onontbeerlijk zijn), voor zover dat voor een goede uitvoering en afwikkeling van die
concessie noodzakelijk is.

50 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Artikel 74: Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet
De Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet wordt ingetrokken met ingang van 1 januari 2015.

Artikel 75: Looptijd en overgangsrecht
1. Deze concessie treedt in werking met ingang van 1 januari 2015 en eindigt met ingang van 1 januari
2025.
2. In afwijking van het eerste lid, blijven artikelen 20, eerste lid, onderdeel b, en vijfde lid, artikel 21, voor
zover betrekking hebbend op de financiële verantwoording, en artikel 24 van kracht tot en met 31
december 2025, voor zover dat voor een goede uitvoering en afwikkeling van deze concessie
noodzakelijk is.

DEN HAAG, 15 december 2014

DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU,

Wilma J. Mansveld

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 51

Bezwaar
Op grond van de Algemene wet bestuursrecht kunt u tegen dit besluit binnen zes weken na de dag
waarop dit is bekendgemaakt een bezwaarschrift indienen. Het bezwaarschrift moet worden gericht aan
de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ter attentie van Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische
Zaken, sector Algemeen Bestuurlijk-Juridische Zaken, postbus 20901, 2500 EX Den Haag.
Het bezwaarschrift dient te zijn ondertekend en ten minste te bevatten:
a. naam en adres van de indiener;
b. de dagtekening;
c. een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaarschrift zich richt (datum en nummer of
kenmerk);
d. een opgave van de redenen waarom men zich met het besluit niet kan verenigen.

52 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Bijlage 1. N
 adere voorschriften vervoerplan per
prestatiegebied
Aantrekkelijk product voor de reizigers
1. Met betrekking tot het prestatiegebied deur-tot-deur reis, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het
vervoerplan ten minste aan:
a. welke maatregelen NS zowel zelf als in samenwerking neemt, mede naar aanleiding van een
analyse van de mogelijkheden in de keten met betrokken vervoerders, reizigers(organisaties),
decentrale overheden, gemeenten en de infrastructuurbeheerder, om de deur- tot-deur reis voor
de reizigers te verbeteren, zoals het bieden van voor de keten relevante reisinformatie, voor- en
natransport, parkeren, verbeteren en veraangenamen van de overstap en vervoerbewijzen;
b. de wijze waarop, mede in het belang van een snellere deur-tot-deur reis, de gemiddelde reistijd
op het spoor voor de reizigers verbeterd wordt en hoe de rijsnelheden zullen toenemen;
c. de gemaakte keuzes in de dienstregeling tussen betrouwbaarheid en snelheid en de
ontwikkelingen van de rijtijdenmarges.
2. Met betrekking tot het prestatiegebied reisgemak, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het vervoerplan
ten minste aan:
a. voor zitplaatskans: de wijze waarop NS zorgt dat het ingezette materieel is afgestemd op de
vervoervraag;
b. voor comfort: een beschrijving van wat NS doet om te zorgen voor gemak en comfort voor de
reizigers en hoe zij zorgt voor een klantgedreven en servicegerichte dienstverlening;
c. voor reinheid: een beschrijving van wat NS doet om de reinheid van de treinen en stations
inclusief de toiletten te verzorgen;
d. voor toegankelijkheid: de maatregelen die zij treft ten behoeve van de toegankelijkheid voor
reizigers met een functiebeperking;
e. voor het OV-betaalsysteem: op welke wijze NS zorgt voor de instandhouding, binnen het eigen
domein, van een volledig functionerend en interoperabel OV-chipkaartsysteem en de
maatregelen die zij treft om het systeem in het belang van de reizigers optimaal te laten
functioneren;
f. op welke wijze NS, in samenwerking met de overige vervoerders en overheden, zorgt voor een
goed werkend OV-betaalsysteem voor de reizigers en zorgt voor uitbreiding, vernieuwing en
innovatie van het OV-betaalsysteem;
g. op welke wijze NS bijdraagt aan een eenduidige, eenvoudige en gebruiksvriendelijke
verkrijgbaarheid van reisproducten.
3. Met betrekking tot het prestatiegebied reisinformatie, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het
vervoerplan ten minste aan:
a. hoe zij juiste, frequente, tijdige, consistente en actuele reisinformatie aan de reizigers biedt, ook
in het geval van een verstoring;
b. hoe zij bijdraagt aan reisinformatie ten behoeve van de deur-tot-deur reis verbetert.

Kwaliteit van het spoorvervoer
1. Met betrekking tot prestatiegebied veiligheid, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het vervoerplan ten
minste aan:

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 53

a. voor sociale veiligheid: de maatregelen die NS neemt om zorg te dragen voor de veiligheid in de
treinen en op stations en minimalisering van de vermijdbare incidenten;
b. voor spoorwegveiligheid: een beschrijving van de wijze waarop NS invulling geeft aan een
speerpunt dat op haar van toepassing is, conform hetgeen is bepaald in artikel 38.
2. Met betrekking tot het prestatiegebied betrouwbaarheid, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het
vervoerplan ten minste aan:
a. welke maatregelen NS alleen en samen met de infrastructuurbeheerder neemt om onder vrijwel
alle omstandigheden betrouwbaar vervoer te leveren;
b. welke maatregelen NS alleen en samen met de infrastructuurbeheerder en andere vervoerders
neemt om het aantal verstoringen en de duur en impact daarvan beperkt te houden.
3. Met betrekking tot het prestatiegebied duurzaamheid, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het
vervoerplan ten minste een toelichting op hoofdlijnen van de ambities en maatregelen op het gebied
van duurzaamheid.

Capaciteit van het spoorvervoer
1. Met betrekking tot het prestatiegebied aangeboden vervoer, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het
vervoerplan ten minste aan:
a. een kwalitatieve en kwantitatieve beschrijving van de wijze waarop het aangeboden vervoer
voldoet aan de landelijke, interregionale en regionale vervoervraag;
b. een opsomming van de wijzigingen in het vervoeraanbod ten opzichte van het daaraan
voorafgaande dienstregelingjaar en een motivering van die wijzigingen;
c. de ontwikkeling van treindiensten op de hogesnelheidsinfrastructuur;
d. een beschrijving van de ontwikkeling in het grensoverschrijdende vervoer, zowel over de diensten
als de voorzieningen;
e. een opsomming van de voorgenomen wijzigingen in het vervoeraanbod in de vier jaar volgend
op het jaar waarop het vervoerplan betrekking heeft voor zover NS hier zicht op heeft, en een
motivering van die wijzigingen.
2. Met betrekking tot het prestatiegebied reizigersgroei, bedoeld in artikel 4, geeft NS in het vervoerplan
ten minste aan:
a. een beschrijving van de maatregelen die NS neemt om de groei te accommoderen;
b. de generieke groeiprognose die zij hanteert.

54 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Bijlage 2. I nformatie- en prestatie-indicatoren
Prestatie-indicatoren:
Prestatiegebied
Algemeen

Deur-tot-deur reis

Reisgemak

Prestatie-indicator

Bodem-waarde

Streef-waarde

2015

2019

Algemeen klantoordeel

74%

80%

Algemeen klantoordeel HSL-Zuid
diensten

75%

80%

Kwaliteit van aansluitingen NS op
andere vervoerders op de belangrijke
knooppunten

PM

PM

Reisinformatie treinketen (bij
herijking zo mogelijk naar bredere
keteninformatie)

78,0%

82,0%

Vervoercapaciteit reizigers in de
spits*

98,7%

99,2%

97,5%

99,2%

96,5%

97,5%

Vervoercapaciteit in de spits HSL-Zuid
diensten (binnenland)*
Aandachtstrajecten t.a.v.
vervoercapaciteit in de spits
Reisinformatie

Informatie bij ontregelingen in de
trein en op het station

75,0%

80,0%

Veiligheid

Klantoordeel sociale veiligheid in de
trein en op het station

78%

80%

Betrouwbaarheid

Reizigerspunctualiteit
(gezamenlijke indicator met de
infrastructuurbeheerder)

90,0%

92,3%

Reizigerspunctualiteit HSL-Zuid
diensten (voor zover toerekenbaar
aan NS)

94,0%

96,0%

93,7%

95,6%

Aandachtstrajecten
reizigerspunctualiteit (gezamenlijke
indicator met de
infrastructuurbeheerder)

* De indicator vervoercapaciteit in de spits is in ontwikkeling zodat die beter aansluit bij de beleving van de reizigers.

Toelichting op de prestatie-indicatoren ten aanzien van aandachtstrajecten:
Aandachtstrajecten vervoercapaciteit in de spits
Omdat voor de individuele reiziger een gemiddeld goede prestatie niet voldoet, wordt ook gestuurd op
negatieve uitschieters. De basis voor deze prestatie-indicator wordt gevormd door een selectie van 10
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 55

trajecten met te volle treinen, vergelijkbaar met de file top-10 die in het wegverkeer wordt gebruikt. De
indicator geeft de gemiddelde vervoercapaciteit van de 10 geselecteerde trajecten. De scores van de
individuele trajecten worden transparant gemaakt.
De selectie betreft:
1

Zaandam – Schiphol

2

Hoorn – Zaandam

3

Amsterdam Centraal – Hilversum

4

Tilburg – ’s Hertogenbosch

5

Hilversum – Schiphol

6

Schiphol – Almere Centrum

7

Amsterdam Centraal – Hoorn

8

Utrecht – ‘s Hertogenbosch

9

‘s Hertogenbosch – Utrecht

10

Zaandam – Hoorn

Aandachttrajecten reizigerspunctualiteit
Vanuit ‘Beter en Meer’ ontwikkelen de infrastructuurbeheerder en NS samen afwegingskaders voor
bijsturing. Daar de infrastructuurbeheerder en NS gezamenlijk sturen, is voor een gezamenlijke indicator
gekozen. Dit betreft de slechtste 10 aankomstrichtingen op aandachtstrajecten ten aanzien van de
punctualiteit op 15 minuten. Door deze indicator op 15 minuten te stellen, wordt aandacht gegeven aan
de grote vertragingen die het meeste overlast bezorgen voor reizigers en is deze indicator aanvullend op
de reizigerspunctualiteit die op 5 minuten meet.
Bij de bepaling van de 10 aandachtstrajecten 15 minuten is een ondergrens van 3 miljoen reizigers per jaar
gehanteerd om zo de sturing van deze prestatie-indicator te richten op aandachtstrajecten die voor grote
groepen reizigers belangrijk zijn. De indicator geeft het gemiddelde van de lijst van 10. De scores van de
individuele aandachtstrajecten zullen transparant gemaakt worden.
Het betreft de volgende aandachtstrajecten vanuit de richting:
1

Roermond vanuit richting Eindhoven

2

Amsterdam Zuid vanuit richting Amsterdam Bijlmer ArenA

3

Den Haag Centraal vanuit richting Den Haag HS

4

Den Haag HS vanuit richting Rotterdam Centraal

5

Rotterdam Centraal vanuit Gouda

6

Nijmegen vanuit richting Arnhem

7

Leiden Centraal vanuit richting Schiphol

8

Dordrecht vanuit richting Rotterdam

9

Apeldoorn vanuit richting Amersfoort

10

Amersfoort vanuit richting Apeldoorn

56 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Informatie-indicatoren:
Prestatiegebied

Informatie-indicator

Algemeen

Algemeen klantoordeel
Algemeen klantoordeel HSL-Zuid diensten
Analyse klantonderzoeken
Analyse meldingen klantenservice
Notering klantvriendelijkheid

Deur-tot-deur reis

Kwaliteit van aansluitingen NS op andere vervoerders op de belangrijke
knooppunten
Reisinformatie treinketen (bij herijking zo mogelijk naar bredere keteninformatie)
Nader te bepalen in samenhang met artikel 28 van de vervoerconcessie (ontwikkeling
dashboard deur-tot-deur):
Klantoordeel ketenreis
Reistijdwinst

Reisgemak

Vervoercapaciteit reizigers in de spits
Vervoercapaciteit in de spits HSL-Zuid diensten (binnenland)
Klantoordeel vervoercapaciteit
Procesindicator bezettingsgraad
Klantoordeel reinheid interieur treinen en stations
Standkwaliteit reinheid treinen en stations
Betrouwbaarheid OV chipkaart systeem NS**
Aandachtstrajecten t.a.v. vervoercapaciteit in de spits

Reisinformatie

Informatie bij ontregelingen in de trein en op het station
Klantoordeel reisinformatie bij 0-15 min vertraging
Klantoordeel reisinformatie bij 15 min of meer vertraging
Klantoordeel aanspreekbaarheid personeel
Tijd waarbinnen alternatief vervoer beschikbaar is**

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 57

Prestatiegebied

Informatie-indicator

Veiligheid

Klantoordeel sociale veiligheid in de trein en op het station
Trefkans conducteur
Aantal niet technische STS-en

Betrouwbaarheid

Reizigerspunctualiteit
Klantoordeel op tijd rijden
Reizigerspunctualiteit HSL-Zuid diensten (totaal)
Aankomstpunctualiteit (3 en 5 minuten)
Aankomstpunctualiteit HSL (zowel toerekenbaar aan NS als totaal)
Gereden treinen
Uitgevallen treinen HSL-Zuid diensten (zowel toerekenbaar aan NS als totaal)
Overslaan stations**
Gerealiseerde aansluitingen
Aantal verstoringen veroorzaakt door NS**
Gemiddelde hersteltijd na een verstoring**
Reizigerspunctualiteit HSL-Zuid diensten (voor zover toerekenbaar aan NS)
Aandachtstrajecten reizigerspunctualiteit

Duurzaamheid

Energie per reizigerskilometer
CO2-uitstoot

Waar indicatoren nog in ontwikkeling zijn wordt gewerkt met tijdelijke indicatoren.

** NS ontwikkelt de informatie-indicatoren en geeft in het eerste vervoerplan aan hoe zij invulling aan de betreffende
indicatoren heeft gegeven.

58 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Bijlage 3. Programma’s
NS werkt, daar waar relevant in een intensieve samenwerking met de infrastructuurbeheerder en andere
partijen, aan de realisatie van de programma’s opgenomen in deze bijlage.

Winterweer
1. NS dient samen met de infrastructuurbeheerder het programma winterweer zoals vastgesteld1 in
2012 uit te voeren.
2. De winterambitie voor de langere termijn is om toe te werken naar een situatie waarin onder (vrijwel)
alle omstandigheden betrouwbaar vervoer en goede reisinformatie aan de reizigers wordt gegeven.
Uiterlijk in 2017 wordt geëvalueerd of deze ambitie gerealiseerd is en het programma daarmee is
afgerond.
3. Om bovenstaande lange termijn ambitie te realiseren is in het winterweerprogramma een
verbeteraanpak nodig waarin het samenspel van infrastructuur, materieel, personeel, het logistieke
plan en de be- en bijsturing geoptimaliseerd wordt, vertrekkend vanuit de reizigers. Deze
verbeteraanpak zal mede gerealiseerd worden in het kader van de Lange Termijn Spooragenda.

Railmap ERTMS
1. Om gefaseerde invoering van ERTMS vanaf 2016 overeenkomstig de vastgestelde Voorkeursbeslissing
ERTMS en Railmap ERTMS 3.0 mogelijk te maken, rust NS conform de afspraken daarover haar
materieel tijdig doch uiterlijk in 2022 op een kostenefficiënte wijze uit met ERTMS. Op deze manier
maakt NS de ombouw van infrastructuur naar ERTMS mogelijk.
2. De concrete invulling hiervan wordt vastgelegd in het door de concessieverlener en NS overeen te
komen convenant.
3. NS rust haar bestaande en nieuwe materieel tijdig uit met ERTMS volgens de planning die binnen de
kaders van de Voorkeursbeslissing wordt afgesproken in het door de concessieverlener en NS
overeen te komen convenant.
4. NS benut de lijnen die toegerust zijn met ERTMS conform de Voorkeursbeslissing binnen zo kort
mogelijke termijn zo optimaal mogelijk met haar met ERTMS toegeruste treinen, waardoor de
reistijden maximaal worden verkort.

STS verbeterprogramma
1. Doel van het programma is het verminderen van de kans op ongevallen na een roodseinpassage. NS
zorgt daartoe, ten aanzien van stoptonend sein passages voor een permanente verbetering van de
veiligheid en het minimaliseren van het aantal vermijdbare incidenten en het daarbij behorende
veiligheidsrisico. Vermindering van het aantal roodseinnaderingen en van het aantal STS-passages
draagt daar aan bij.
2. Daartoe neemt NS deel aan een door de infrastructuurbeheerder ingestelde sectorbrede taskforce
waarin zij samenwerkt met onder meer de infrastructuurbeheerder en geeft uitvoering aan het
Verbeterplan stoptonend sein passages.

1 Kamerstuk 29 984, nr. 306 en bijlage
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 59

Be- en Bijsturing van de Toekomst
1. NS zal samen met de infrastructuurbeheerder en andere vervoerders de be- en bijsturing verbeteren.
Hiertoe is het ontwerp ‘Be- en bijsturing van de Toekomst’ opgesteld. NS zal de implementatie van
dit ontwerp in nauwe samenwerking met de infrastructuurbeheerder uitvoeren.
2. Doel van dit programma is het voorkomen van ‘zwarte dagen’, het bij verstoringen de treinen zo snel
mogelijk weer te laten rijden, het verkleinen van de kans dat verstoringen elders tot uitval of
vertragingen leiden en reizigers actuele en betrouwbare reisinformatie geven.
3. In dit programma zijn de volgende maatregelen opgenomen:
a. continu toetsen uitvoerbaarheid plan met als doel een 100% uitvoerbaar plan;
b. logistieke ‘hekken’, zodat verstoringen in bepaalde gebieden zo min mogelijk effect op andere
gebieden hebben;
c. vooraf gedefinieerde maatregelen om na een verstoring sneller te kunnen opstarten;
d. een eenduidige besluitvorming- en commandostructuur tussen infrabeheerder en vervoerders;
e. een aangescherpte manier van werken volgens drie principes:
i. meer dan voorheen wordt vooraf de maakbaarheid van de plannen getoetst en na
besluitvorming uitvoeren wat is afgesproken;
ii. medewerkers hebben een duidelijkere rol- en taakverdeling, houden zich aan procedures en
streven proactief naar verbetering;
iii. structureel geborgde leerloops om verbeteringen door te voeren.
4. Gedurende de uitvoering van het programma wordt de effectiviteit van de voorziene maatregelen
gemonitord en worden deze waar nodig aangevuld of bijgesteld.

Geïntegreerde Aanpak
1. NS zal samen met de infrastructuurbeheerder gedurende de looptijd van de concessie uitvoering
geven aan de in gezamenlijkheid met het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) opgestelde
Geïntegreerde aanpak. De Geïntegreerde aanpak moet leiden tot een samenhangend programma
voor een optimaal spoorsysteem en beleidskeuzes die passen binnen de huidige budgettaire kaders
en tot een concreet stappenplan waarin wordt beschreven hoe de LTSA ambities voor veiliger,
betrouwbaarder en hoog frequent spoorvervoer worden gerealiseerd.
2. De Geïntegreerde aanpak rust op drie belangrijke pijlers: PHS, ERTMS en de operationele aanpak uit
Beter en Meer. Die zijn hierin het meest bepalend. Om tot meer samenhang in de drie pijlers voor de
geïntegreerde aanpak te komen is het volgende nodig:
a. NS en de infrastructuurbeheerder werken de operationele aanpak uit ‘Beter en Meer’2 concreet
uit3;
b. NS, de infrastructuurbeheerder en IenM voeren het synergieonderzoek PHS/ERTMS uit;
c. NS, de infrastructuurbeheerder en IenM voeren samen met de decentrale overheden een
onderzoek uit naar de bediening van spitsreizigers in de Randstad;
d. NS, de infrastructuurbeheerder en IenM voeren samen met de decentrale overheden en stad- en
streekvervoerders een onderzoek uit naar de OV-knooppunten in het spoornetwerk.

2 Zie bijlage F van de Lange Termijn Spooragenda deel 2.
3 Deze aanpak schetst 1) welke maatregelen op welk moment noodzakelijk zijn om “Beter en Meer” te realiseren en
2) in welke mate invulling wordt gegeven aan de aansluitingen op het regionaal en lokaal netwerk en 3) welke
investeringskosten hiermee gemoeid zijn en hoe deze zijn onderbouwd.
60 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

3. Door middel van de jaarlijkse beheerplancyclus worden de activiteiten, mijlpalen en tussenproducten
van de Geïntegreerde aanpak uitgewerkt, zodat de concessieverlener op de realisatie hiervan gericht
kan sturen. Het eerste ijkmoment voor het beoordelen van de gerealiseerde verbetering van de
betrouwbaarheid ligt in 2017, waarna vervolgens besloten kan worden tot het realiseren van hogere
frequenties.

Uitvoering en betrouwbaarheid HSL-Zuid diensten
1. NS groeit conform hetgeen is bepaald in hoofdstuk 9 naar een volledige uitvoering van de daarin
genoemde HSL-Zuid diensten.
2. In samenwerking met de infrastructuurbeheerder verhoogt NS de betrouwbaarheid van de HSL Zuid
diensten.
3. De genoemde HSL-Zuid diensten worden met ingang van het dienstregelingjaar 2017 volledig
uitgevoerd.
4. Bij de aanbieding van het vervoerplan 2015 doet NS, waar relevant samen met de
infrastructuurbeheerder, aan de concessieverlener een voorstel van de wijze waarop zij invulling geeft
aan dit programma.

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
1. Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer heeft als doel hoogfrequent treinvervoer te faciliteren.
2. NS verhoogt fasegewijs de frequenties, waarbij de timing afhankelijk is van de uitvoering van de
infrastructurele maatregelen en van de marktontwikkeling.
3. Nadere eisen hierover zijn opgenomen in artikel 48.

Klantvriendelijkheid
1. NS werkt in het belang van haar reizigers aan het verder verbeteren van de klantvriendelijkheid en
geeft invulling aan een programma daartoe.
2. NS streeft ernaar met dit programma tot de top van de meest klantvriendelijke bedrijven in
Nederland te behoren.
3. Bij de aanbieding van het vervoerplan 2015, doch uiterlijk voor 1 januari 2015, geeft NS inzicht in de
wijze waarop zij invulling geeft aan dit programma.

Vervoercapaciteit
1. NS werkt met het programma Vervoercapaciteit naar tevredenheid aan verbetering van de
vervoercapaciteit voor de reizigers met als doel het voorkomen van (over)volle treinen en het creëren
van de mogelijkheid om problemen in voorkomende gevallen snel op te lossen.
2. Bij de aanbieding van het vervoerplan 2015, doch uiterlijk voor 1 januari 2015, doet NS aan de
concessieverlener een voorstel van de wijze waarop zij invulling geeft aan dit programma.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 61

Bijlage 4. Laatste treinen
De laatste reguliere treinen, als bedoeld in artikel 45, eerste lid, hebben in ieder geval de volgende
stations als bestemming:
• Alkmaar;
• Arnhem;
• Den Bosch;
• Deventer;
• Dordrecht;
• Eindhoven;
• Haarlem;
• Zwolle.

62 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Abcoude

x

Akkrum

x

Alkmaar

x
x

Almelo

x

Almelo de Riet

x

Almere Buiten

x

Almere Centrum

x

Almere Muziekwijk

x

Almere Oostvaarders

x

Almere Parkwijk

x

Almere Poort

x

Alphen a/d Rijn

x
x

x

x
x

x

x

x

Amsterdam Amstel

x

x

Amsterdam Bijlmer ArenA

x

x
x

Amsterdam Holendrecht

x

Amsterdam Lelylaan

x

Amsterdam Muiderpoort

x

Amsterdam RAI

x

Amsterdam Science Park

x

Amsterdam Sloterdijk

x

x

Amsterdam Zuid

x

x

Anna Paulowna

x

x

Arnemuiden

x

x

x
x

x

Apeldoorn Osseveld

x

x

x

x

x

x

x

Apeldoorn

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **
x

Amersfoort Vathorst

x

x

x

Amersfoort Schothorst

Amsterdam Centraal

Beperkte AVG

x

Alkmaar Noord

Amersfoort

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations

Bijlage 5. Lijst van stations

x

x

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 63

x

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **

Beperkte AVG

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations
Arnhem

x

x

x

x

Arnhem Presikhaaf

x

Arnhem Velperpoort

x

Arnhem Zuid

x

Assen

x

Baarn

x

Barendrecht

x

Beek-Elsloo

x

Beilen

x

Bergen op Zoom

x

x

Best

x

x

Beverwijk

x

x

x

Bilthoven

x

x

x

Blerick

x

Bloemendaal

x

Bodegraven

x

Borne

x

Bovenkarspel Flora

x

Bovenkarspel-Grootebroek

x

Boxtel

x

Breda

x

x

x
x

x

x

x
x

x

Breda Prinsenbeek

x

Breukelen

x

Brummen

x

Bunde

x

Bunnik

x

Bussum Zuid

x

Capelle Schollevaar

x

Castricum

x

x

x

Culemborg

x

x

x

Delft

x

x

x

Delft Zuid

x

4

4 Op station Delft wordt beperkte AVG geboden zodra het station door de infrastructuurbeheerder zelfstandig toegankelijk gemaakt is.

64 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **

Beperkte AVG

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations
Den Dolder

x

Den Haag Centraal

x

x

x

Den Haag HS

x

x

x

Den Haag Laan van NOI

x

Den Haag Mariahoeve

x

Den Haag Moerwijk

x

Den Haag Ypenburg

x

Den Helder

x

x

Den Helder Zuid

x

Deurne

x

Deventer

x

Deventer Colmschate

x

De Vink

x

Diemen

x

Diemen Zuid

x

Dieren
Dordrecht

x

Driebergen-Zeist

x

Driehuis

x

Dronten

x

Duivendrecht

x

Echt

x

Ede-Wageningen

x
x

Eindhoven Beukenlaan

x

Elst

x

Enkhuizen

x

Enschede

x
x

x

x

x

x
x

Dordrecht Zuid

Eindhoven

x

x

x

x
x
x
x

x

x

x

x
x

Enschede Drienerlo

x

Ermelo

x

Etten-Leur

x

Geldermalsen

x

x

x

x

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 65

x

Geleen-Lutterade

x

Geleen Oost

x

Gilze-Rijen

x

Goes

x

Gouda

x

Gouda Goverwelle

x

Groningen

x

Groningen Europapark

x

Grou-Jirnsum

x

Haarlem

x

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **

Beperkte AVG

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations
Geldrop

x

x
x

x
x

x
x

x

x

x

Haarlem Spaarnwoude

x

Halfweg-Zwanenburg

x

’t Harde

x

Harderwijk

x

Haren

x

Heemskerk

x

Heemstede-Aerdenhout

x

Heerenveen

x

x

x

Heerhugowaard

x

x

x

x

x

Heerlen

x

Heiloo

x

Helmond

x

Helmond Brandevoort

x

Helmond Brouwhuis

x

Helmond ’t Hout

x

x

x

Heeze

Hengelo

x

x

x

x

x
x

x

x

x

x

’s Hertogenbosch
’s Hertogenbosch Oost
Hillegom

x

Hilversum

x

Hilversum Media Park

x

66 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

x

Hollandsche Rading

x

Holten

x

Hoofddorp

x

Hoogeveen

x

Hoogkarspel

x

Hoorn

x

Hoorn Kersenboogerd

x

Horst-Sevenum

x

Houten

x

Houten Castellum

x

Kampen Zuid

x

Kapelle-Biezelinge

x

Koog Bloemwijk

x

Koog-Zaandijk

x

Krabbendijke

x

Krommenie-Assendelft

x

Kruiningen-Yerseke

x

Lage Zwaluwe

x

Leeuwarden

x

Leiden Centraal

x

Leiden Lammenschans

x

Lelystad Centrum

x

Maarheeze

x

Maarn

x

Maarssen
Maastricht

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **

Hoensbroek

Beperkte AVG

x

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations
Hilversum Sportpark

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x
x

x
x

Maastricht Randwyck

x

Meppel

x

Middelburg

x

Naarden-Bussum

x

Nieuw Vennep

x

x

x
x

x
x

x

x

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 67

x

Nijkerk

x

Nijmegen

x

x

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **

Beperkte AVG

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations
Nieuwerkerk a/d IJssel

x

Nijmegen Goffert

x

Nijmegen Dukenburg

x

Nijmegen Lent

x

Nunspeet

x

Nuth

x

Obdam

x

Oisterwijk

x

Olst

x

Oosterbeek

x

Oss

x

Oss West

x

Oudenbosch

x

Overveen

x

Purmerend

x

Purmerend Overwhere

x

Purmerend Weidevenne

x

Putten

x

Ravenstein

x

Rheden

x

Rhenen

x

Rijssen

x

Rijswijk

x

Rilland-Bath

x

Roermond

x

x

x

Roosendaal

x

x

x

Rosmalen

x

Rotterdam Alexander

x

Rotterdam Blaak

x

Rotterdam Centraal

68 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Rotterdam Noord

x

Rotterdam Zuid

x

Santpoort Noord

x

Santpoort Zuid

x

Sassenheim

x

Schagen

x

x

Schiedam Centrum

x

x

Schinnen

x

Schiphol

x

Sittard

x

x
x

Soest Zuid

x

Soestdijk

x

Spaubeek

x

Steenwijk

x

Susteren

x

Tiel

x

Tiel Passewaaij

x
x

Tilburg Reeshof

x

Tilburg Universiteit

x

Twello

x

Uitgeest

x

Utrecht Centraal

x

x

Soest

Tilburg

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **

Beperkte AVG

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations
Rotterdam Lombardijen

x

x

x

x

x

x

x

x

x
x

Utrecht Leidsche Rijn

x

Utrecht Lunetten

x

Utrecht Overvecht

x

Utrecht Terwijde

x

Utrecht Zuilen

x

Veenendaal Centrum

x

Veenendaal-De Klomp

x

Veenendaal West

x

x

x

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 69

x

Venlo

x

Vleuten

x

Vlissingen

x

Vlissingen Souburg

x

Voorburg

x

Voorhout

x

Voorschoten

x

Vught

x

Weert

x

x

Weesp

x

x

Wezep

x

Wierden

x

Wijchen

x

Wijhe

x

Woerden

x

Wolfheze

x

Wolvega

x

Wormerveer

x

Zaandam

x

Zaandam Kogerveld

x

Zaltbommel

x

Zandvoort aan Zee

x

Zevenbergen

x

Zoetermeer

x

Zoetermeer Oost

x

Zutphen
Zwolle
Zwijndrecht

x
x
x

x

x

x

x

x

x

x

x

x
x

x

x
x

x

x

x

x

x
x

* Het onderscheid tussen volledige AVG en beperkte AVG wordt uiteengezet in de toelichting op artikel 32.
** Niet zijnde stallingen die in opdracht van decentrale overheden of gemeenten worden geëxploiteerd

70 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Door NS geëxploiteerde, bewaakte,
beveiligde fietsenstallingen **

Beperkte AVG

Volledige AVG*

Overige stations

Grote stations
Velp

x

Bijlage 6. Halfjaarverantwoording
NS draagt er zorg voor dat de rapportage, bedoeld in artikel 20, eerste lid onderdeel a, in elk geval de
volgende elementen bevat:
1. Voor de in artikel 4 genoemde prestatiegebieden een beschrijving van de wijze waarop NS invulling
heeft gegeven aan deze prestatiegebieden voor de eerste twee kwartalen van het jaar waarop het
vervoerplan betrekking heeft als ook van de afgelopen vier kalenderjaren (t.a.v. a en b, voor zover
beschikbaar), c.q. vanaf de start van het programma (t.a.v. c). Daarbij geeft NS een omschrijving per
prestatiegebied en van de resultaten ten aanzien van:
a. de prestatie-indicatoren zoals opgenomen in bijlage 2. De cijfermatige ontwikkeling presenteert
NS in tenminste kwartaalcijfers. NS geeft een verklaring voor gerealiseerde prestaties van het
afgelopen half jaar, waarbij minimaal aandacht wordt besteed aan de (negatieve) afwijkingen ten
opzichte van de resultaten gedurende de eerste helft van het vorige jaar, maatregelen ter
beheersing van deze afwijkingen en aan de negatieve trends in de cijfers binnen het eerste en
tweede kwartaal van de voorgaande vier jaren;
b. de vigerende informatie-indicatoren conform bijlage 2, tenzij anders overeen gekomen;
c. de programma’s, zoals bedoeld in artikel 18, inclusief de (tussen-)producten. NS geeft daarbij ook
een verklaring voor zowel de voortgang van het programma in het afgelopen half jaar,
(voorgenomen) maatregelen, als voor de gerealiseerde voortgang gedurende het gehele verloop
van de desbetreffende programma’s;
d. op hoofdlijnen: de overige in deze concessie opgenomen verplichtingen;
e. op hoofdlijnen: de samenwerking met andere partijen en de resultaten die met betrokken
partijen zijn behaald ter ondersteuning van de uitvoering van deze concessie en specifiek het
vervoerplan.
2. Bij de omschrijving van de resultaten geeft NS ook inzicht in de belangrijkste oorzaken en
maatregelen die tot de resultaten geleid hebben en de belangrijkste zorgpunten die NS heeft, ook in
het licht van het verwachte verloop over de rest van het jaar.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 71

Bijlage 7. Jaarverantwoording
NS draagt er zorg voor dat de rapportage, bedoeld in artikel 20, eerste lid onderdeel b, in elk geval de
volgende elementen bevat.
1. Voor de in artikel 4 genoemde prestatiegebieden een beschrijving van de wijze waarop NS invulling
heeft gegeven aan deze prestatiegebieden voor het jaar waarop het vervoerplan betrekking heeft als
ook de afgelopen vier jaar (t.a.v. a en b, voor zover beschikbaar), c.q. vanaf de start van het
programma (t.a.v. c). Daarbij geeft NS een omschrijving per prestatiegebied en van de resultaten ten
aanzien van:
a. de prestatie-indicatoren, inclusief de progressiewaarden en de wijze waarop en de mate waarin
NS naar de streefwaarden, zoals opgenomen in bijlage 2, is toegegroeid. De cijfermatige
ontwikkeling presenteert NS in tenminste kwartaalcijfers en jaarcijfers. NS geeft een verklaring
voor gerealiseerde prestaties van het afgelopen jaar, waarbij minimaal aandacht wordt besteed
aan de negatieve afwijkingen ten opzichte van de resultaten van het vorige jaar en de negatieve
trends gedurende de afgelopen vier jaar;
b. de vigerende informatie-indicatoren, conform bijlage 2, tenzij anders overeengekomen;
c. de programma’s, zoals bedoeld in artikel 18, inclusief de (tussen-)producten. NS geeft daarbij ook
een verklaring voor zowel de voortgang van het programma in het afgelopen jaar, (voorgenomen)
maatregelen, als voor de gerealiseerde voortgang gedurende het gehele verloop van de
desbetreffende programma’s;
d. de overige in deze concessie opgenomen verplichtingen;
e. de samenwerking met andere partijen en de resultaten die met betrokken partijen zijn behaald
ter ondersteuning van de uitvoering van deze concessie en specifiek het vervoerplan.
2. Bij de omschrijving van de resultaten geeft NS ook inzicht in de belangrijkste oorzaken en
maatregelen die tot de resultaten geleid hebben en de belangrijkste zorgpunten die NS heeft, ook in
het licht van het verwachte verloop over (de eerste helft van) het volgende jaar.

72 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Bijlage 8. F inanciële verantwoording
Blad 1: Totaaloverzicht
N-1

N

Omzet (in mln €)

Kosten (in mln €)

Bedrijfsresultaat (in mln €)

Gemiddeld geïnvesteerd vermogen (in mln €)

Return on Investment (in %)
Accounting, vóór belasting

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 73

Blad 2: Overzicht geïnvesteerd vermogen
N-1
Samenstelling geïnvesteerd vermogen (in mln €, ultimo)
(Im)materiële vaste activa
Financiële vaste activa
Voorraden
Vorderingen
Liquide middelen ten behoeve van operatie
Activa
Kortlopende schulden*
Geïnvesteerd vermogen
* excl. rentedragende schulden

Samenstelling (im)materiële vaste activa (in mln €, ultimo)
Rollend materieel
Overige
Werken en in constructie
Totaal

Ontwikkeling (im)materiële vaste activa (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

74 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

N

Blad 3: Nader overzicht onderdelen materiële vaste activa
N-1

N

Ontwikkeling geactiveerd rollend materieel (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

Ontwikkeling overige geactiveerde materiële vaste activa (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

Ontwikkeling werken en materieel in constructie (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 75

Bijlage 9. B
 eleidsinformatie bij Financiële
verantwoording
N-1
Personeelsontwikkeling
Aantal FTE t.b.v. dienstregeling
Aantal FTE t.b.v. onderhoud
Aantal FTE t.b.v. service
Aantal FTE t.b.v. indirecte processen

Uitsplitsing personeelskosten
T.b.v. dienstregeling
T.b.v. onderhoud
T.b.v. service
T.b.v. indirecte processen
Totaal

Energie-ontwikkeling
Aantal kWh energie (totaal) (mln)
w.v. duurzaam opgewekt (mln)

Tariefontwikkeling5
Beschermde kaartsoort
Per vervoerbewijscategorie spits
Per vervoerbewijscategorie dal

Reizigerskm’s (in mln)
Regulier assortiment spits
Regulier assortiment dal
Met studentenkaart spits
Met studentenkaart dal
Totaal

5 in %; indexcijfer 2014 = 100%

76 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

N-1

Zitplaatskm’s (in mln)
In de spits
In het dal
Totaal

Treinkm’s (in mln)
In de spits
In het dal
Totaal

Bakkm’s (in mln)
In de spits
In het dal
Totaal

Omzet (in mln €)
Regulier assortiment spits
Regulier assortiment dal
Met studentenkaart spits
Met studentenkaart dal
Overheidsopbrengsten
Totaal

Logistieke kwantiteiten per treinserie6
N-1

N

Treinkilometers
Reizigerskilometers

6 Aan te leveren in een apart bestand

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 77

Bijlage 10. Financiële prognose
Blad 1: Totaaloverzicht
N

Omzet (in mln €)

Kosten (in mln €)

Bedrijfsresultaat (in mln €)

Gemiddeld geïnvesteerd vermogen (in mln €)

Return on Investment (in %)
Accounting, vóór belasting

78 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

N+1

N+2

N+3

Blad 2: Overzicht geïnvesteerd vermogen
N-1

N

N+1

N+2

Samenstelling geïnvesteerd vermogen (in mln €, ultimo)
(Im)materiële vaste activa
Financiële vaste activa
Voorraden
Vorderingen
Liquide middelen ten behoeve van operatie
Activa
Kortlopende schulden*
Geïnvesteerd vermogen
* exclusief rentedragende schulden

Samenstelling (im)materiële vaste activa (in mln €, ultimo)
Rollend materieel
Overige
Werken en in constructie
Totaal

Ontwikkeling (im)materiële vaste activa (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten HRN aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en
waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 79

N+3

Blad 3: Nader overzicht onderdelen materiële vaste activa
N-1

N

Ontwikkeling geactiveerd rollend materieel (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en
waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

Ontwikkeling overige geactiveerde materiële vaste activa (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en
waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

Ontwikkeling werken en materieel in constructie (in mln €, ultimo)
Boekwaarde (ultimo N-1)
Mutanten aandeel/reikwijdte
Investeringen
Activeringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen en waardeverminderingen
Overige mutaties
Boekwaarde (ultimo N)
Gecumuleerde afschrijvingen en
waardeverminderingen
Aanschaffingsprijs

80 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

N+1

N+2

N+3

Bijlage 11. B
 eleidsinformatie bij Financiële
Prognose
N

N+1

N+2

N+3

Personeelsontwikkeling
Aantal FTE t.b.v. dienstregeling
Aantal FTE t.b.v. onderhoud
Aantal FTE t.b.v. service
Aantal FTE t.b.v. indirecte processen

Uitsplitsing personeelskosten
T.b.v. dienstregeling
T.b.v. onderhoud
T.b.v. service
T.b.v. indirecte processen
Totaal

Energie-ontwikkeling
Aantal kWh energie (totaal) (mln)
w.v. duurzaam opgewekt (mln)

Tariefontwikkeling7
Beschermde kaartsoort
per vervoerbewijscategorie spits
Per vervoerbewijscategorie dal
Reizigerskm’s (in mln)
Regulier assortiment spits
Regulier assortiment dal
Met studentenkaart spits
Totaal

7 in %; indexcijfer 2014 = 100%

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 81

N
Zitplaatskm’s (in mln)
In de spits
In het dal
Totaal

Treinkm’s (in mln)
In de spits
In het dal
Totaal

Bakkm’s (in mln)
In de spits
In het dal
Totaal

Omzet (in mln €)
Regulier assortiment spits
Regulier assortiment dal
Met studentenkaart spits
Met studentenkaart dal
Overheidsopbrengsten
Totaal

82 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

N+1

N+2

N+3

Bijlage 12. Geld terug bij vertraging
Deze bijlage bevat een beknopte weergave van de voorwaarden van de Geld Terug bij Vertraging
(GTBV)-regeling, uitsluitend bedoeld ter invulling van de afspraak in art. 56, tweede lid, van de
vervoerconcessie voor het hoofdrailnet. Voor de reizigers gelden de GTBV-voorwaarden van NS. Voor
deze GTBV-voorwaarden geldt het bepaalde in art. 56, tweede lid, onverkort.
NS kan de volgende randvoorwaarden hanteren bij de Geld Terug Bij Vertraging-regeling:
• De vertraging vindt plaats tijdens een binnenlandse reis met NS;
• De vertraging bedraagt tenminste 30 minuten;
• Het uit te keren bedrag is hoger dan 2,308 euro;
• De reiziger kan een geldig NS-vervoerbewijs overleggen met betrekking tot de reis waarvoor
compensatie wordt gevraagd;
• Er is geen sprake van stakingen, vooraf aangekondigde vertragingen of gevallen van overmacht.
• De reiziger heeft voor iedere vertraging eenmaal recht op compensatie;
• De reiziger heeft uitsluitend recht op compensatie als hij voor aanvang van en na afloop van de
desbetreffende reis heeft in- resp. uitgecheckt, voor zover dit met het gebruikte vervoerbewijs
mogelijk is;
• Het verzoek om compensatie moet door NS binnen drie maanden na de vertraging zijn ontvangen;
• De reiziger kan, gedurende de geldigheidsduur van een vervoerbewijs, in totaal nooit méér
compensatie op grond van deze regeling ontvangen dan de kosten van het vervoerbewijs.
• Bij geconstateerde misbruik of fraude kan NS een reiziger voor een bepaalde periode van de regeling
uitsluiten.

8 NS bepaalt jaarlijks door middel van indexatie de maximale drempelwaarde, waarbij jaarlijks de stijging van de
drempelwaarde niet uitgaat boven de gemiddelde procentuele prijswijziging in dat jaar op grond van artikel 54,
derde lid, van de concessie waar deze bijlage onderdeel van is. Deze indexatie geldt ook voor de in deze bijlage
vermelde compensatiebedragen van het Studentenreisproduct en Overgang 2-1 keuzedag 60+.
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 83

Uitgesplitst naar soort vervoerbewijs geldt de volgende compensatieregeling, die steeds berekend wordt
over het aan NS toe te rekenen deel van de vervoerprijs/abonnementsprijs:
OV-chipkaart met verplichte check-in en check-uit

30 t/m 59 minuten

60 minuten of
meer

Reizen op saldo of Reizen op rekening

1/2 ritprijs

hele ritprijs

Voordeelabonnement

1/2 ritprijs

hele ritprijs

Weekend Vrij*

1/12 deel

1/6 deel

Dal Vrij*

1/36 deel

1/18 deel

Altijd Vrij*

1/42 deel

1/21 deel

Traject Vrij

1/2 ritprijs

hele ritprijs

NS-Business Card**

1/2 ritprijs

hele ritprijs

Studentenreisproduct

€ 2,27

€ 4,54

Enkele reis

1/2 deel

hele bedrag

Dagretour

1/4 deel

1/2 deel

Dagkaart

1/4 deel

1/2 deel

Keuzedag 60+

-

€ 3,50

Actiekaart (zoals verkocht via alternatieve verkoopkanalen)

1/4 deel

1/2 deel

1/50 deel

1/25 deel

Jaartrajectabonnement/Grensabonnement

1/500 deel

1/250 deel

OV-Jaarabonnement

1/500 deel

1/250 deel

OV-chip Plus

1/2 ritprijs

hele ritprijs

Los vervoerbewijs

Maandabonnement
Maandtrajectabonnement/Grensabonnement
Jaarabonnement

84 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

OV-chipkaart met verplichte check-in en check-uit

30 t/m 59 minuten

60 minuten of
meer

Toeslagen OV-chipkaart

1/4 deel

1/2 deel

Railrunner

1/2 deel

hele bedrag

Dagkaart hond

1/4 deel

1/2 deel

Dagkaart fiets

1/4 deel

1/2 deel

ICE toeslag

hele bedrag

hele bedrag

Overgang 2-1 enkele reis

1/2 deel

hele bedrag

Overgang 2-1 retour

1/4 deel

1/2 deel

Overgang 2-1 keuzedag 60+

€3

€6

Extra vervoerbewijzen

* Berekening op basis van maandbedrag.
** Voor alle NS-Business Cards met een abonnement wordt de vergoeding gebaseerd op de enkele ritprijs van het afgelegde NS-traject,
met eventuele verrekening van korting buiten de spits.

Met vertraging in de zin van de regeling ‘Geld Terug Bij Vertraging’ wordt bedoeld: een door de
Railverkeersleiding (ProRail) vastgestelde en geregistreerde afwijking van de dan geldende
dienstregeling, als gevolg waarvan de klant, reizend op basis van de optimale reisroute als geadviseerd
door de actuele NS Reisplanner, minimaal 30 minuten later op zijn bestemming arriveert dan in de dan
geldende dienstregeling vermeld staat.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 85

Algemene toelichting vervoerconcessie 2015-2025
1. Inleiding
Op grond van artikel 20, eerste lid, van de Wet personenvervoer 2000 (hierna: de wet) is de minister van
Infrastructuur en Milieu bevoegd om een concessie voor het openbaar vervoer per trein te verlenen. Deze
vervoerconcessie strekt ertoe het exclusieve recht te verlenen om het openbaar vervoer per trein te
verrichten op het hoofdrailnet. Aan deze concessie zijn voorschriften verbonden, die in acht moeten
worden genomen bij de uitvoering van de concessie. De concessie treedt in werking op 1 januari 2015.
Conform de koers in het beleidsvoornemen gunning vervoerconcessie hoofdrailnet van 17 april 2012
(bijlage bij Kamerstukken II 2011/12, 22026, nr. 360) wordt de concessie verleend aan de NV Nederlandse
Spoorwegen (hierna: NS) voor de duur van 10 jaar. Deze koers is goed bevonden door de Tweede Kamer.
Ook in het standpunt van het kabinet naar aanleiding van de voorstellen voor het vierde spoorpakket is
deze koers bestendigd (Kamerstukken II 2013/14, 33546, nr. 12, van 11 november 2013).
De concessie is een belangrijk instrument in de aansturing van de spoorsector, maar niet het enige
instrument. Er is een breed stelstel van wet- en regelgeving en andere afspraken. De concessie regelt de
eisen die worden gesteld aan het aan de reizigers aangeboden vervoer op het hoofdrailnet, aan de
samenwerking die nodig is om goed vervoer te bieden en aan de wijze waarop de concessieverlener
daarop kan sturen en toezien. Daarmee zijn niet alle onderwerpen onderdeel van de concessie,
bijvoorbeeld de diensten die NS op stations aan andere vervoerders biedt.

2. Reikwijdte
Deze concessie wordt verleend voor het hoofdrailnet. In het Besluit hoofdrailnet is op grond van artikel
65 van de wet bepaald waar het hoofdrailnet uit bestaat.
De focus van NS moet op het vervoer over het hoofdrailnet liggen. De omvang van dat hoofdrailnet staat
de komende 10 jaar vast, behalve wanneer de prestaties van NS zwaar onvoldoende zijn (conform artikel
43 van de wet). De motie Hoogland/De Boer (Kamerstukken II 2012/13, 29984, nr. 347) vraagt de
stoptreindiensten Roermond-Maastricht Randwyck en Heerlen-Sittard aan te besteden en te bezien wat
de effecten voor de reizigers zijn. De motie Hoogland c.s. (Kamerstukken II 2012/13, 29984, nr. 346) roept
op tot rust voor de reizigers door een gunning van tien jaar en geen tussentijdse decentralisatie en
aanbesteding van lijnen. Dit betekent concreet dat in aanvulling op de reeds besloten decentralisatie van
Zwolle – Enschede (voormalige contractsector), tijdens de concessieperiode 2015 tot en met
2024 uitsluitend de stoptreindiensten Roermond-Maastricht Randwyck en Sittard-Heerlen worden
gedecentraliseerd.
De reikwijdte van de vervoerconcessie staat vast, maar reizigers die ook in andere concessiegebieden
reizen, kunnen drempels tegen komen in hun reis van deur-tot-deur. NS heeft op grond van deze
concessie de verplichting om met andere vervoerders samen te werken, daar waar verbetering voor de
reizigers mogelijk is door de ontwikkeling van integrale vervoerdiensten. Gedacht kan bijvoorbeeld
worden aan treindiensten die beginnen in het ene concessiegebied en eindigen in het andere
concessiegebied. De formele concessiegrenzen worden hiertoe niet aangepast, maar vervoerders werken
‘achter de schermen’ samen om reizigers een doorgaande reis aan te bieden.

86 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Het hoofdrailnet is ten opzichte van de eerder verleende vervoerconcessie 2005-2015 gewijzigd. Het
hoofdrailnet is uitgebreid met de spoorverbinding HSL-Zuid. Naar aanleiding van de financiële
problematiek van de HSA zijn verschillende oplossingrichtingen verkend. Een integratie bleek voor de
reizigers en vanuit financiële optiek de beste optie. De Kamer is geïnformeerd over de uitkomsten van de
verkenning op 18 november 2011 (Kamerstukken II 2011/12, 22026, nr. 343) en heeft in februari 2012 deze
koers onderscheven.

3. Totstandkoming
De concessieverlening volgt de procedure zoals vastgelegd in de wet, waarbij de concessieverlening in
algemene zin is beschreven in paragraaf 2 van hoofdstuk II en de onderhandse concessieverlening voor
het hoofdrailnet in paragraaf 5 van hoofdstuk III. Daarnaast zijn de bekendmakingsvereisten van de
Verordening (EG) 1370/2007 (hierna: de PSO-verordening) op de onderhandse concessieverlening van
toepassing. Daar zijn op verschillende momenten andere partijen bij betrokken.

De eerste stap in het proces is de vaststelling van het beleidsvoornemen. Dit is geregeld in artikel 66 van
de wet. Voordat het beleidsvoornemen kon worden vastgesteld, is het voornemen ter advisering aan de
consumentenorganisaties voorgelegd (conform artikel 66, derde lid, van de wet). De Tweede Kamer heeft
ook een concept van het beleidsvoornemen ontvangen met de brief over de HSA-problematiek en het
hoofdrailnet (Kamerstukken II, 2011/12, 22026, nr. 343, van 18 november 2011). Naar aanleiding van de
bespreking van de voornemens in de Tweede Kamer in februari 2012 is het beleidsvoornemen aangepast,
voor zover het de decentralisatie van stoptreindiensten betrof. De staatssecretaris heeft het vastgestelde
beleidsvoornemen vervolgens voorgelegd aan de Tweede Kamer (conform artikel 66, vierde lid, van de
wet) bij de brief van 17 april 2012 (Kamerstukken II 2011/12, 22026, nr. 360).
De wet verplicht ingevolge artikel 66a eveneens tot het opstellen van een programma van eisen
voorafgaand aan de verlening van een concessie voor het hoofdrailnet. Dit programma dient aan de
Tweede Kamer te worden voorgelegd voordat dit door de minister van Infrastructuur en Milieu wordt
vastgesteld. Een concept van het programma van eisen is aan de consumentenorganisaties voorgelegd.
Het concept is ter informatie ook aan de Kamer aangeboden bij de brief over de HSA-problematiek en
het hoofdrailnet van 18 november 2011 (Kamerstukken II 2011/12, 22026, nr. 343). Een herziene versie van
het programma van eisen is 4 december 2012 aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstukken II
2012/13, 29984, nr. 335). Deze is in december 2012 besproken met de Tweede Kamer en na aanpassing
vastgesteld (Kamerstukken II 2012/13, 29984, nr. 376, van 28 januari 2013).
Ingevolge de PSO-verordening (artikel 7, tweede lid) moet in verband met de verlangde transparantie in
het Publicatieblad van de Europese Unie informatie met betrekking tot de voorgenomen onderhandse
concessieverlening worden bekendgemaakt, onder meer over de diensten en de gebieden waarop de
onderhandse verlening potentieel betrekking heeft. Op 2 januari 2013 is de bekendmaking van de
voorgenomen concessieverlening gepubliceerd in het EU-Publicatieblad.
Vervolgens is een concept van de ontwerpvervoerconcessie uitgewerkt. Daarbij is onder meer de inbreng
van de consumentenorganisaties en van decentrale overheden betrokken. Conform de wettelijke
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 87

procedure voor concessieverlening is op 23 april 2013, op basis van een concept-ontwerpconcessie,
advies gevraagd aan de consumentenorganisaties over de aan de concessie te verbinden voorschriften
(artikel 27 van de wet). Ook de infrastructuurbeheerder is om advies gevraagd (artikel 27a van de wet).
Bovendien is met de decentrale overheden, als concessieverleners voor het regionale openbaar vervoer,
afgesproken om het concept-ontwerp ook aan hen voor te leggen. Ook zij hebben kunnen reageren.
Bij brief van 23 april 2014 is bovengenoemde concept-ontwerpconcessie tevens aan de Tweede Kamer
toegezonden (Kamerstukken II 2013/14, 29984, nr. 482). Nadat door de staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu bij brief van 6 juni 2014 de schriftelijke vragen van de Tweede Kamer over het concept-ontwerp
zijn beantwoord (Kamerstukken II, 2013/14, 29984, nr. 489), is de ontwerp-vervoerconcessie op 17 juni
2014 en 25 juni 2014 met de Tweede Kamer besproken.
De op basis van de adviezen en de bespreking met de Tweede Kamer aangepaste ontwerpconcessie is ter
besluitvorming voorgelegd aan het kabinet. Hierna is het ontwerp van de vervoerconcessie bij brieven
van 1 september 2014 aan de Eerste en Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2013/14, 29984, 530)
aangeboden (artikel 64, vierde lid, van de wet). De ontwerpvervoerconcessie is door de Kamer behandeld
in een Algemeen Overleg op 1 oktober 2014 en 15 oktober 2014 en een Verslag Algemeen Overleg op 16
oktober 2014.
Na de voorlegging is de concessie door de concessieverlener verleend, nadat NS niet binnen vier dagen
na bekendmaking van het voorgenomen besluit kenbaar heeft gemaakt de concessie niet zonder
voorbehoud te aanvaarden (artikel 29a van de wet), De concessie treedt in werking op 1 januari 2015.
Binnen een jaar na de concessieverlening wordt de ingevolge de PSO-verordening vastgestelde
informatie over de concessieverlening in het EU-Publicatieblad gepubliceerd, zoals bijvoorbeeld de
looptijd van de concessie en de kwaliteitsdoelstellingen (zie artikel 7, derde lid, PSO-verordening).

4. Juridische context
Deze vervoerconcessie staat niet op zichzelf en moet worden bezien binnen de context van de relevante
Europese en nationale juridische kaders.

4.1 Europese regelgeving
De vervoerconcessie dient verleend te worden overeenkomstig hetgeen is bepaald in de voornoemde
PSO-verordening. Deze verordening geeft kaders in geval ter uitvoering van een
openbaredienstverplichting een exclusief recht wordt verleend en bevat onder meer regels onder welke
omstandigheden compensatie kan worden gegeven voor de uitvoering van een
openbaredienstverplichting. Ten behoeve van een dergelijk recht op compensatie dient een
openbaredienstcontract te worden gesloten. Deze concessie is zo’n openbaredienstcontract. De
verordening geeft voorts onder andere regels over de maximale duur van een concessie.
Naast deze PSO-verordening is onder andere de Verordening (EG) 1371/2007 betreffende de rechten en
verplichtingen van reizigers in het treinverkeer van belang (hierna Verordening passagiersrechten spoor).
Het Europese voorstel voor openstelling van de markt voor binnenlands personenvervoer per spoor van
het vierde spoorpakket kan eveneens van invloed zijn. In het standpunt van het kabinet naar aanleiding
van het vierde spoorpakket is een belangrijke inzet dat de overgangstermijn voor eventuele verplichte
aanbesteding zodanig verlengd moet worden, dat na afloop van de vervoerconcessie een gefaseerde
invoering mogelijk is (vanaf 2025) en dat voorwaarden voor concurrentie op het spoor zo zijn dat de
financiële risico’s voor de concessieverlener beperkt zijn en er geen suboptimaal gebruik van het netwerk
ontstaat (Kamerstukken II 2013/14, 33546, nr. 12, van 11 november 2013).
88 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

4.2 Nationale wet- en regelgeving
De wet schetst het kader voor de verlening en uitvoering van concessies voor het verrichten van
openbaar vervoer per trein. Uit artikel 19, eerste lid, van de wet volgt dat in beginsel zonder concessie het
verrichten van openbaar vervoer niet is toegestaan. Artikel 20, eerste lid, van de wet regelt de
bevoegdheid van de minister tot het verlenen van concessies voor openbaar vervoer per trein. Aangezien
het in casu een concessie voor het hoofdrailnet betreft, is hoofdstuk III, paragraaf 5, van de wet van
belang wat de reikwijdte en procedure tot verlening betreft.
Met betrekking tot het verbinden van voorschriften heeft de concessieverlener enige discretionaire
vrijheid. Artikel 32, tweede lid, en artikel 32a van de wet bepalen de voorschriften die in elk geval aan de
concessie moeten worden verbonden, zoals bijvoorbeeld voorschriften ten aanzien van de tarieven en
toegankelijkheid voor mensen met een functiebeperking.
De wet bevat daarnaast ook belangrijke bepalingen met betrekking tot handhaving. Zo kan ingevolge
artikel 32, vijfde lid, van de wet het voorschrift aan de concessie worden verbonden dat de
concessiehouder, indien hij tekortschiet in het verrichten van bepaalde prestaties, gehouden is een
geldsom te voldoen. Voor het overige vormt artikel 34, eerste lid, van de wet, een belangrijke basis voor
handhaving. Uit dat artikel volgt dat een concessiehouder verplicht is openbaar vervoer te verrichten
volgens hetgeen in de concessie is bepaald en dat hij de daaraan verbonden voorschriften dient na te
leven. Het (publiekrechtelijke) handhavinginstrumentarium dat overigens ter beschikking staat aan de
concessieverlener om naleving af te dwingen is ook in wetgeving geborgd: overleg- en informatieplicht;
last onder dwangsom of bestuursdwang; gedeeltelijke of gehele intrekking van de concessie (ultimum
remedium).
Het Besluit personenvervoer 2000 (hierna: Bp 2000) geeft nadere invulling aan de bepalingen van de wet
omtrent de verlening en uitvoering van de concessie voor openbaar vervoer per trein.
Een breed stelsel aan overige wet- en regelgeving is eveneens van toepassing op de concessiehouder. Dit
betreft bijvoorbeeld wet- en regelgeving omtrent veiligheid of de toekomstige wet- en regelgeving rond
de OV-chipkaart.

5. Lange Termijn Spooragenda
De vervoerconcessie vormt een belangrijk instrument om de beleidsdoelen van het ministerie van
Infrastructuur en Milieu te realiseren. In februari 2013 presenteerde de staatssecretaris met het eerste
deel van de Lange Termijn Spooragenda haar visie op het spoor en bijbehorende ambities en doelen tot
2028 (bijlage bij Kamerstukken II, 2012/13, 29984, nr. 384). Deze doelen zijn in de concessie vertaald naar
concrete prestatiegebieden. Deze prestatiegebieden vormen het startpunt voor de aansturing met de
concessie.
Op 28 maart 2014 is de Lange Termijn Spooragenda deel 2 aan de Tweede Kamer aangeboden
(Kamerstukken II 2013/14, 29984, nr. 474). Hierin zijn de belangrijkste opgaven voor het spoor vastgelegd
en uitgewerkt in beleids- en operationele keuzes. Het Rijk biedt hiermee vanuit zijn rollen als
aandeelhouder, subsidieverstrekker, wetgever en concessieverlener duidelijkheid over de
randvoorwaarden en de aanpak om de komende jaren de prestaties op het spoor te verbeteren. Deel 2
van de Lange Termijn Spooragenda kondigt verscherpte sturing aan, welke in deze concessie nader is
geconcretiseerd, evenals de in de Lange Termijn Spooragenda deel 2 opgenomen opgaven voor de
spoorsector.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 89

Het belangrijkste doel is de verbetering van de kwaliteit van het spoor als vervoerproduct, zodat reizigers
de trein in toenemende mate als een aantrekkelijke vervoeroptie zien en gebruiken. Hierbij staat de reis
van ‘deur tot deur’ centraal.

6. Sturingsarrangement van de concessie
Realisatie van de doelen uit de Lange Termijn Spooragenda vraagt om een intensievere sturing door de
concessieverlener en verdergaande en constructieve samenwerking met de verschillende partijen in de
spoorsector.

6.1 Uitgangspunten sturing
De vervoerconcessie bevat de instrumenten voor een intensievere sturing. Deze zijn gericht op:
•
•
•

Stevige regierol van de concessieverlener;
Stimuleren en verplichten van samenwerking;
Gelijk richten en sturen van NS en infrastructuurbeheerder.

Regierol
Doel is om gedurende de concessieperiode verbetering van de prestaties te realiseren. Daarvoor is regie,
maar tegelijk ook flexibiliteit nodig. Via een jaarlijkse beleidsprioriteitenbrief wordt daar invulling aan
gegeven. Hiermee wordt het mogelijk om NS specifieke prioriteiten mee te geven, die NS – al dan niet
samen met andere partijen in de spoorsector – nader uitwerkt en opneemt in het vervoerplan. Tegen de
achtergrond van de gerealiseerde prestaties in het afgelopen jaar of actuele ontwikkelingen kan de brief
zien op informatie-indicatoren, prestatie-indicatoren, de ontwikkeling van de progressiewaarden (indien
deze waarden of de realisatie geen progressie vertonen richting de streefwaarden voor 2019 die in de
90 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

concessie worden opgenomen), programma’s en op verbetermaatregelen op specifieke trajecten en
momenten, indien sprake is van onevenredig lage prestaties.
Het vervoerplan behoeft de instemming van de concessieverlener ten aanzien van de prestatie
indicatoren, de bodemwaarden die gelden vanaf 2020, de streefwaarden 2024, de programma’s, de
ontwikkelingen in het aangeboden vervoer en de opvolging van de beleidsprioriteitenbrief.
De opgave waar de spoorsector voor staat, moet de komende jaren verder worden ingevuld. Daarom is
het van belang om tussentijds te kunnen bijsturen in het belang van de reizigers. Naast bovengenoemde
jaarcyclus is flexibiliteit in de concessie ingebouwd door onder andere het regelmatig (om de 3 jaar)
herijken van de prestatie-indicatoren en het kunnen toevoegen van programma’s.
In 2019 wordt in een ‘midterm review’ getoetst of de uitvoering van de concessie door NS heeft geleid tot
de in de Lange Termijn Spooragenda beoogde verbeteringen, waaronder de streefwaarden die in de
concessie zijn opgenomen voor 2019. Ook de ervaringen met de decentralisatie van de twee
stoptreindiensten in Limburg en de prestaties van NS op de HSL zijn belangrijke meetpunten. Bovendien
wordt middels een integrale evaluatie van de concessie bezien of de concessie werkt zoals beoogd en of
gegeven actuele ontwikkelingen aanpassingen nodig zijn.
Stimuleren en verplichten van samenwerking en overleg
Vanuit de ambitie om de kwaliteit van het spoor als vervoerproduct te verbeteren en de deur-tot-deur
reis te optimaliseren is een intensieve samenwerking tussen NS en andere partijen nodig. Om dit te
bewerkstelligen is een samenwerkingshoofdstuk opgenomen in de concessie, waarin de samenwerking
met de diverse relevante partijen voor allerlei onderwerpen is geregeld.
Tussen NS en de infrastructuurbeheerder wordt een intensieve samenwerking gevergd. Daar waar een
invulling van een prestatiegebied of programma een inzet van beide partijen vergt, wordt gevraagd om
een gezamenlijke uitwerking in het vervoerplan. Hier wordt nader op ingegaan in onderstaande
paragraaf.
Daarnaast wordt NS verplicht tot verdergaande samenwerking met de decentrale overheden en
regionale vervoerders in het belang van een goede deur-tot-deur reis. NS is verplicht om deel te nemen
aan de landsdelige en landelijke OV & spoortafels. Verder moet zij bijvoorbeeld met de regionale
vervoerders de dienstregeling afstemmen, onder meer om in het belang van de reizigers de aansluitingen
te optimaliseren. De Lange Termijn Spooragenda deel 2 benoemt dat het wenselijk is dat ook decentrale
overheden samenwerkingsbepalingen opnemen in de door hen te verlenen concessies (wederkerigheid
afspraken). NS is voor de nakoming van de samenwerkingsdoelstellingen ook afhankelijk van een
coöperatieve opstelling van de andere partijen. De samenwerking wordt in 2016 geëvalueerd.
De huidige wettelijke verplichtingen tot advies en overleg zijn in de concessies uitgebreid. De
infrastructuurbeheerder geeft advies over het hele vervoerplan. Over meerdere onderwerpen worden
consumentenorganisaties om advies gevraagd, zoals over het vervoerplan maar ook over andere in de
concessie benoemde onderwerpen, zoals verbetering van de deur-tot-deur reis en voornemens tot
product- en servicevernieuwing. Daarnaast krijgen de decentrale overheden via de landsdelige en
landelijke OV & spoortafels adviesrecht op de uitwerking van het vervoerplan ten aanzien van de
prestatiegebieden aangeboden vervoer en deur-tot-deur reis.
Gelijkgerichtheid NS en infrastructuurbeheerder
Gezien de grote samenhang tussen het beheer van de infrastructuur, het vervoer over deze infrastructuur
en het verbeteren van de prestaties, is het nodig om NS en de infrastructuurbeheerder op dezelfde
doelen te richten. Dit uiteraard met behoud van de, in het geval van de infrastructuurbeheerder
onafhankelijke, positie en de wettelijke verplichtingen die beide partijen hebben in de spoorsector. Deze
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 91

gelijkgerichtheid komt onder andere tot uitdrukking in gelijkluidende prestatiegebieden in beide
concessies, gezamenlijke indicatoren, programma’s en overleg. Essentieel is dat beide organisaties daar
waar hun prestaties elkaar raken en er een onderlinge afhankelijkheid bestaat, gezamenlijk optrekken.
Dit communiceren zij in het jaarlijkse vervoerplan en beheerplan, die dan ook gelijkluidend zijn op deze
onderwerpen. Voor zover relevant zijn de gebieden waarover de partijen transparant moeten zijn en
waarop ze worden beoordeeld, gelijk. Ook zijn gezamenlijke programma’s gedefinieerd waar de
prestatieverbetering de afzonderlijke bevoegdheden overstijgt. Tot slot hebben ze adviesrecht op elkaars
vervoer- en beheerplan.

6.2 Effectieve en scherpere sturing
De nieuwe sturing richt zich op een bredere basis dan alleen sturing op prestatie-indicatoren. In de
sturing staan centraal:
•
•
•
•

vergroten van transparantie;
prestatiesturing;
programma’s;
sanctionering.

Vergroten van transparantie
De basis van de nieuwe sturing is transparantie over de geleverde prestaties. NS maakt een brede en
actuele set aan informatie over haar presteren publiek, op een makkelijk toegankelijke manier. Daar waar
relevant en technisch mogelijk biedt NS hierin gedifferentieerd inzicht, zodat niet alleen landelijke cijfers
beschikbaar zijn, maar ook bijvoorbeeld per traject. Dit geeft de concessieverlener de mogelijkheid om
beter te bezien waar verbeteringen nodig zijn. Daarnaast geeft publieke informatie ook een prikkel en
stelt het de reizigers(organisaties) en decentrale overheden beter in staat om hun rol te vervullen. NS
moet navolgbaar zijn, bijvoorbeeld in de afwegingen die zij maakt en in de onderbouwing van hoe zij
omgaat met de wensen van andere partijen. Aanvullend stelt NS aan decentrale overheden, voor zover
gewenst gedifferentieerde, informatie beschikbaar met betrekking tot de ontwikkeling van de
vervoersvraag en reizigersaantallen. Hieraan kunnen voorwaarden ten aanzien van vertrouwelijkheid
worden gesteld.
Prestatiesturing
Een uitsnede van de hierboven bedoelde informatie vormt de basis voor de prestatiesturing. De
concessie bevat daartoe een gerichte set concrete prestatie-indicatoren, die ervoor zorgen dat de
prestaties van NS zijn gericht op het realiseren van de doelen van de Lange Termijn Spooragenda. Deze
indicatoren kunnen periodiek worden herzien (2017, 2020, 2023) om aan te sluiten bij actuele
ontwikkelingen. Bij de prestatiesturing hoort beoordeling op de afgesproken waarden; wanneer deze niet
gehaald worden volgt een sanctie (zie nader Sanctionering).
Omdat voor de verschillende reizigers een gemiddeld goede prestatie niet voldoet, wordt sturing op
landelijk gemiddelde prestaties uitgebreid met sturing via een aantal specifieke prestatie-indicatoren.
Met deze specifieke indicatoren kan de concessieverlener sturen op afwijkingen van de gemiddelden
(aandachtstrajecten). Dit betreft een gedifferentieerde indicator over waar de reizigerspunctualiteit het
minst goed is en een gedifferentieerde indicator over waar de vervoercapaciteit in de spits het minst
goed is.
Om te sturen op de kwaliteit van de treindiensten op de HSL-Zuid worden aparte prestatie-indicatoren
gehanteerd waarop kan worden afgerekend. Via een ingroeipad worden de indicatoren meer in lijn
gebracht met de rest van het hoofdrailnet.

92 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025
7 in %; indexcijfer 2014 = 100%

Uitgangspunt is sturen op verbetering van de prestaties gedurende de concessieperiode. Daarbij wordt
onderscheid gemaakt naar sturing gericht op het garanderen van een basis prestatieniveau (via
bodemwaarden) en sturing gericht op het verbeteren van het prestatieniveau. Het bereiken van echte
verbetering op het spoor kost tijd. Om die reden wordt per prestatie-indicator in de concessie een
ambitieuze streefwaarde vastgesteld waar NS in een periode van 5 jaar naartoe groeit. De ambitie voor
2019 moet aansluiten bij de doelen van de Lange Termijn Spooragenda, de Geïntegreerde aanpak en de
diverse programma’s. Hierbij geldt bovendien dat gemiddeld goed niet goed genoeg is. NS geeft in het
jaarlijkse vervoerplan een voorstel voor de stappen die zij jaar na jaar zal zetten om de streefwaarde voor
2019 te bereiken. Voor elke prestatie-indicator geeft NS in het vervoerplan een zogeheten
progressiewaarde voor het betreffende jaar waar de ambitie in zit. Progressiewaarden en realisaties
moeten tezamen over het geheel gezien progressie tonen richting de streefwaarde voor 2019. Als
progressie uitblijft, kan de concessieverlener extra prioriteit geven middels de beleidsprioriteitenbrief.
Tijdens de midterm review van de concessie zal worden bepaald wat de ambitie voor 2024 wordt, die dan
in de concessie wordt vastgelegd.
Voorts wordt voor elke prestatie-indicator een bodemwaarde in de concessie vastgelegd.
Onder deze waarde mogen de prestaties gedurende de concessieperiode niet komen. De bodemwaarde
die nu in de concessie wordt opgenomen is van kracht tot de midterm review. Tijdens de midterm review
worden nieuwe bodem- en streefwaarden bepaald voor de periode tot 2025, welke instemming van de
concessieverlener behoeven.
Programma’s
De concessieverlener heeft met de sturing de realisatie van de doelen van de Lange Termijn Spooragenda
als doel en richt zich primair op de door NS te leveren prestaties. De concessie bevat bij aanvang van de
concessie aanvullend een set programma’s die eveneens zijn gericht op prestatieverbetering en de
realisatie van de doelen van de Lange Termijn Spooragenda. Door middel van programmasturing wordt
expliciet invulling gegeven aan de oplossing van concrete problemen in het spoorsysteem. De
programma’s zijn onderdeel van de jaarlijkse cyclus, waardoor jaarlijks in het vervoerplan concreet wordt
gemaakt aan welke stappen en resultaten NS zich verbindt.
Voor een aantal programma’s is een intensieve samenwerking met de infrastructuurbeheerder of andere
partijen noodzakelijk. In het jaarlijkse vervoerplan geeft NS aan op welke wijze invulling is gegeven aan
deze samenwerking en aan de bijbehorende verantwoordelijkheidsverdeling.
Zolang de prestaties van NS niet achterblijven, richt de sturing van de concessieverlener zich niet op de
manier waarop NS deze prestaties bereikt, met uitzondering van de bovengenoemde programma’s.
Indien de prestaties van NS achterblijven of er een acute noodzaak is, kan de concessieverlener bepalen
dat NS, binnen redelijke kaders, een aanvullend programma moet uitvoeren. Deze situatie kan zich
voortdoen als:
• de realisatie van de prestatie-indicatoren herhaaldelijk onder de afgesproken bodemwaarden blijft;
• een substantieel deel van de reizigers herhaaldelijk wordt geconfronteerd met onevenredig lagere
prestaties;
• uit een audit, benchmark of evaluatie, zoals bedoeld in de concessie, een noodzakelijk programma
volgt;
• zich een acute noodsituatie voordoet.
NS stelt voor een gevraagd programma een plan van aanpak op en legt dit aan de concessieverlener voor
ter goedkeuring als onderdeel van het vervoerplan. Tenzij een acute noodzaak vereist dat dit op een
separaat moment ter goedkeuring dient te worden voorgelegd.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 93

Sanctionering
Op het niet halen van een in de vervoerconcessie vastgelegde bodemwaarde volgt een direct opeisbare
geldsom van 500.000 euro per prestatie-indicator. Deze geldsom wordt tot twee keer toe met 250.000
euro verhoogd wanneer de concessiehouder door de bodem zakt. De jaarlijkse maximale geldsom die NS
moet betalen is 6,5 miljoen euro.
Op het niet realiseren van afgesproken mijlpalen en (tussen)producten van programma’s kan uit hoofde
van de wet een last onder dwangsom volgen. De hoogte hiervan wordt in deze concessie niet nader
ingevuld, zodat de concessieverlener per situatie kan bepalen wat een juiste prikkel tot herstel geeft.
Tijdens de midterm review wordt beoordeeld of NS de ambities voor 2019 heeft gehaald. Indien NS de
prestaties niet haalt, moet zij een geldsom betalen. Indien NS een aanzienlijk positievere ontwikkeling
laat zien, dan ontvangt zij een geldsom. Per prestatie-indicator wordt bezien of NS de ambitie heeft
waargemaakt. NS betaalt daarbij een maximale geldsom van 1,5 miljoen euro per prestatie-indicator
(totaal maximaal 19,5 miljoen euro) of ontvangt een maximale geldsom van 1 miljoen euro (in totaal
gemaximeerd op 10 miljoen euro).

7. Jaarlijkse sturingscyclus
De jaarlijkse vervoerplancyclus start met een beleidsprioriteitenbrief van de concessieverlener, waarin
jaarlijks nadere prioriteiten en aandachtspunten aan NS worden beschreven en die NS nader uitwerkt in
het vervoerplan. Deze prioriteiten zijn gericht op het voldoen aan de concessieverplichtingen en het
invulling geven aan de prestatiegebieden. De prioriteiten zijn proportioneel, redelijkerwijs maakbaar en
doen recht aan de positie van NS als zelfstandige onderneming. De concessieverlener en NS overleggen
over de financiële en operationele verwachtingen.
In het vervoerplan verbindt NS zich jaarlijks aan de te realiseren resultaten om de kwaliteit van het
spoorvervoer te verbeteren. Zo wordt de jaarlijkse progressie richting de streefwaarden voor 2019
weergegeven. Ook ten aanzien van de programma’s en overige verplichtingen in de concessie en de
samenwerking geeft NS concreet weer aan welke resultaten zij zich verbindt. Indien NS bij het opstellen
van het vervoerplan constateert dat aan de invulling negatieve financiële of operationele consequenties
zijn verbonden dan bespreekt zij die proactief met de concessieverlener om overeenstemming te
bereiken over de manier waarop hiermee wordt omgegaan.
NS legt het vervoerplan voor advies voor aan de consumentenorganisaties, de infrastructuurbeheerder
en de decentrale overheden. Daar waar de adviezen niet worden opgevolgd door NS, moet zij aan deze
partijen en in het vervoerplan goed motiveren waarom dit zo is.
Indien de concessieverlener niet kan instemmen met het vervoerplan, bijvoorbeeld doordat NS afwijkt
van een onderdeel van de beleidsprioriteitenbrief, treden de concessieverlener en NS in overleg om tot
een gezamenlijk standpunt te komen. Indien dit niet lukt, kan de concessieverlener een onafhankelijk
onderzoek laten uitvoeren. Daarbij wordt de onderzoeksopdracht afgestemd met NS. NS verleent haar
medewerking aan een dergelijk onderzoek. Indien na het onderzoek geen overeenstemming is bereikt
tussen de concessieverlener en NS, wordt in overleg tussen de concessieverlener, het ministerie van
Financiën (als aandeelhouder) en NS naar een oplossing gezocht.
De concessieverlener moet op bepaalde onderdelen instemmen met het vervoerplan: de prestatie
indicatoren, de programma’s , de ontwikkelingen in het aangeboden vervoer en de opvolging van de
beleidsprioriteitenbrief. Een onderdeel van het vervoerplan waarmee de concessieverlener heeft
ingestemd, heeft eenzelfde rechtskracht als een bepaling in de concessie.

94 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

NS dient informatie over haar prestaties op een toegankelijke en actuele wijze beschikbaar te stellen.
Bovendien wordt langs een halfjaarlijkse en jaarlijkse rapportage verantwoording aan de
concessieverlener afgelegd over de uitvoering van de concessie (NS levert overigens ook een financiële
verantwoording). De concessieverlener kan ook additionele informatie vragen of een audit laten
uitvoeren. Op basis van de jaarverantwoording wordt bezien of NS één of meer sancties krijgt opgelegd
(zie paragraaf 6.2).
Indien NS de verplichtingen uit de concessie niet nakomt, dan staat de concessieverlener het
publiekrechtelijke handhavinginstrumentarium ter beschikking om naleving af te dwingen. In oplopende
zwaarte zijn dit:
• overleg- en informatieplicht;
• last onder dwangsom of bestuursdwang;
• gedeeltelijke of gehele intrekking van de concessie (ultimum remedium).
De wet voorziet in de keuze tussen ofwel de mogelijkheid van het opleggen van een last onder
dwangsom (of bestuursdwang) ofwel het in de concessie opnemen van het voorschrift dat NS, indien zij
tekort schiet in het verrichten van prestaties, gehouden is een geldsom te voldoen. Gekozen is om beide
instrumenten te benutten, maar voor verschillende onderdelen van de concessie (zie paragraaf 6.2, onder
Sanctionering).
Aan de hand van een door de concessieverlener en NS op te stellen beheerprotocol wordt het
concessiebeheer vastgesteld. Het protocol regelt onder andere de wijze en frequentie van overleg met NS
en wijze waarop invulling wordt gegeven aan de bepalingen ten aanzien van de verantwoording over de
concessie.
De jaarlijkse vervoerplancyclus wordt in 2016 geëvalueerd.

8. Financiële kaders
De financiële kaders voor de vervoerconcessie zijn neergelegd in het akkoord dat is gesloten naar
aanleiding van de financiële problematiek van de HSA. Deze kaders zijn getoetst op marktconformiteit.
De Tweede Kamer is over de keuzen met betrekking tot het oplossen van de HSA-problematiek
geïnformeerd op 18 november 2011 (Kamerstukken II 2011/12, 22026, nr. 343) en over de uitkomsten van
deze toets op 1 maart 2012 (Kamerstukken II 2011/12, 22026, nr. 355). Naar aanleiding van het alternatief
voor de Fyra V250 zijn de afspraken wederom getoetst op marktconformiteit (Kamerstukken II 2013/14,
22026, 430, 27 september 2013). NS betaalt de concessieverlener een jaarlijkse prijs van 80 miljoen euro.
Deze concessieprijs ziet op de uitvoering van de conventionele treindiensten. Het daadwerkelijk te
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 95

betalen bedrag muteert nog, bijvoorbeeld door de vergoeding die NS jaarlijks ontvangt voor de
reisinformatiesystemen en door de vergoeding die de concessieverlener ontvangt voor de decentralisatie
van de stoptreindiensten in Limburg.
NS is tevens een vergoeding verschuldigd voor het recht om de HSL-Zuid diensten te verrichten. Deze
vergoeding bedraagt voor de gehele concessieperiode in totaal maximaal 882,8 miljoen euro (prijspeil
2010). Deze vergoeding is vormgegeven als een met de HSL-heffing verhoogde gebruiksvergoeding als
bedoeld in artikel 62, tweede lid, van de Spoorwegwet.

9. Leeswijzer
Bij het lezen van deze concessie kan als leeswijzer worden gehanteerd dat de concessietekst zelf leidend
is, met de bijlagen en de documenten waarnaar in de tekst wordt verwezen. De aanhef en overwegingen,
en de algemene en artikelsgewijze toelichting, zijn bedoeld om de achtergrond en context te schetsen
van de concessie als geheel en specifieke concessieonderdelen.

96 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Artikelgewijze toelichting
Hoofdstuk 1. Algemeen
Artikel 1: Definities
In een aantal artikelen worden begrippen gehanteerd, waarvan het gewenst is om deze te verduidelijken.
Dit artikel beschrijft deze begrippen.
Het gedefinieerde ‘OV-betaalsysteem’ is bij aanvang van deze concessie het OV Chipkaart Schema,
beheerd door Trans Link Systems B.V. (TLS).
De gedefinieerde ‘stoptrein’ voert NS bij aanvang van deze concessie uit onder de merknaam ‘Sprinter’.

Artikel 2: Reikwijdte
De concessie wordt verleend voor het openbaar personenvervoer over het hoofdrailnet. Wat onder
hoofdrailnet moet worden verstaan, volgt uit het Besluit hoofdrailnet. Ingevolge artikel 25, derde lid, van
de wet moet de concessie een omschrijving bevatten van de stations waartussen het openbaar vervoer
wordt afgewikkeld. Met dit artikel, in samenhang met het Besluit hoofdrailnet, wordt de reikwijdte van
het exclusieve recht van NS bepaald. Ook de HSL-Zuid behoort per 1 januari 2015 tot het hoofdrailnet.
De focus van NS moet op het vervoer over het hoofdrailnet liggen. De omvang van dat hoofdrailnet staat
de komende 10 jaar vast, behalve wanneer de prestaties van NS zwaar onvoldoende zijn (conform artikel
43 van de wet). De motie Hoogland c.s. (Kamerstukken II 2012/13, 29 984, nr. 346) roept op tot rust voor
de reizigers door een gunning van tien jaar en geen tussentijdse decentralisatie en aanbesteding van
lijnen. De motie Hoogland/De Boer (Kamerstuk 29984, nr. 347) vraagt de stoptreindiensten RoermondMaastricht Randwyck en Heerlen-Sittard aan te besteden en te bezien wat de effecten voor de reizigers
zijn. Dit betekent concreet dat in aanvulling op de reeds besloten decentralisatie van Zwolle – Enschede
(voormalige contractsector), tijdens de concessieperiode 2015 tot en met 2024 uitsluitend de
stoptreindiensten Roermond-Maastricht Randwyck en Sittard-Heerlen worden gedecentraliseerd.
De formele ordening van de Nederlandse markt voor personenvervoer op het spoor is ingericht via een
aantal concessies waarmee vervoerders het alleenrecht krijgen om een bepaalde vorm van openbaar
vervoer uit te voeren op bepaalde delen van het netwerk. In het derde lid wordt bepaald dat NS, daar
waar in 2014 tussen de in het derde lid genoemde stations openbaar personenvervoer per trein werd
verricht uit hoofde van een andere concessie, dit ook in de toekomst moet aanvaarden. In onderdeel a is
opgenomen het traject Alphen aan den Rijn en Leiden. Op het traject Alphen aan den Rijn – Leiden
bestonden in het verleden afspraken over samenloop. Deze worden anno 2014 niet gebruikt. Daarom
wordt voor dit baanvak bedoeld de oorspronkelijke samenloop (dienstregeling 2004).
De inrichting van de markt heeft voordelen opgeleverd voor de reizigers, aangezien meer regionaal
maatwerk mogelijk is geworden. Reizigers die in meerdere concessiegebieden reizen, kunnen echter
drempels tegen komen in hun reis van deur-tot-deur. Voor deze reizigers is verbetering mogelijk door de
ontwikkeling van integrale vervoerdiensten. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan treindiensten die
beginnen in het ene concessiegebied en eindigen in het andere. De formele concessiegrenzen worden
hiertoe niet aangepast, maar vervoerders werken achter de schermen samen om reizigers een
doorgaande reis aan te bieden. Ze maken daarbij bijvoorbeeld onderling afspraken over de
opbrengstverdeling. Wanneer NS, regionale vervoerder en decentrale overheid niet tot afspraken komen
kan NS de concessieverlener verzoeken om met de decentrale concessieverlener in overleg te treden.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 97

Met het vijfde lid wordt voorzien in de mogelijkheid tot uitbreiding van samenloop door
frequentieverhoging door een decentrale overheid of een regionale vervoerder op de bestaande
samenlooptrajecten, zoals benoemd in het derde lid. Uitbreiding samenloop door frequentieverhoging is
alleen mogelijk indien de verzochte uitbreiding per saldo een substantiële verbetering inhoudt voor de
totale groep van reizigers, binnen de in het artikel genoemde overige randvoorwaarden. Indien de
betrokken vervoerders en decentrale overheid in onderling overleg geen overeenstemming bereiken over
het al dan niet uitbreiden van de samenloop beslist de concessieverlener, na afstemming met de
betrokken decentrale concessieverleners.
Het zesde lid benoemt de decentralisatie van de stoptreindiensten in Limburg. In tegenstelling tot de
baanvakken genoemd in het derde lid, mag NS na decentralisatie van Roermond –Maastricht Randwyck
en Sittard-Heerlen geen stoptreindiensten meer op deze baanvakken rijden. Dit wordt te zijner tijd
geregeld in het Besluit hoofdrailnet.
Toepassing van artikel 43, eerste lid, van de wet, bepalende dat de concessie geheel of gedeeltelijk kan
worden ingetrokken indien is gebleken dat de concessiehouder de concessie niet of niet naar behoren
heeft uitgevoerd, betreft een sanctie op slecht presteren. In geval intrekking van delen van de concessie
plaatsvindt, treedt de concessieverlener in overleg met NS over de aanpassing van de concessie. Door
onttrekking aan het hoofdrailnet van een vervoerdienst en uitvoering hiervan door de opvolgende
concessiehouder kan nieuwe samenloop ontstaan. Dit is het geval wanneer deze dienst een overlap van
ten minste twee stations heeft met het (overgebleven) deel van het hoofdrailnet. Het ontstaan van
samenloop mag effectuering van de sanctie (intrekking van delen van de concessie) niet belemmeren. In
het zevende lid is dan ook opgenomen dat NS dergelijke nieuwe samenloop dient te accepteren.

Hoofdstuk 2. Prestatiegebieden en transparantie
Artikel 3: Voortdurende verbetering
Van NS wordt verwacht dat zij de prestaties gedurende de looptijd van de concessie voortdurend
verbetert. NS verbindt zich jaarlijks in het vervoerplan aan heldere resultaten. Indien NS in de realisatie
afhankelijk is van derden, waaronder de infrastructuurbeheerder, neemt zij een beschrijving van de
samenwerking met die derden op in haar vervoerplan. In het bijzonder vanwege haar meerjarige
exclusieve recht wordt NS geacht open te staan voor nieuwe ontwikkelmogelijkheden die ten goede
kunnen komen van de klant. Dit betekent een open en constructieve houding jegens derden die met
innovaties komen.

Artikel 4: Prestatiegebieden
De in dit artikel vermelde prestatiegebieden zijn afgeleid van de publieke belangen en de doelen van de
Lange Termijn Spooragenda. De concrete verplichtingen die voor NS uit deze prestatiegebieden
voortvloeien worden vastgelegd in het jaarlijkse vervoerplan en de programma’s en maatregelen,
alsmede in de specifieke eisen die in deze concessie zijn vastgesteld ten aanzien van de aan de
prestatiegebieden gerelateerde onderwerpen.
De vervoerconcessie en beheerconcessie kennen gelijkgerichtheid in de prestatiegebieden. Dit om NS en
de infrastructuurbeheerder op dezelfde doelen te richten en samenwerking te bevorderen. Bijvoorbeeld
ten aanzien van de sociale veiligheid van de voor reizigers bestemde transfervoorzieningen heeft de
infrastructuurbeheerder een taak die beschreven is in de aan hem verleende beheerconcessie.

Artikel 5: Integrale afweging tussen prestatiegebieden
Ingevolge deze concessie dient NS bij de uitvoering daarvan aandacht aan alle genoemde
prestatiegebieden te besteden. Dit laat onverlet dat uitvoering van de concessie kan nopen tot een
98 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

afweging tussen de verschillende prestatiegebieden. Ook binnen een prestatiegebied kan het
noodzakelijk zijn in een concreet geval meer aandacht aan het ene dan aan het andere aspect te
besteden. In die voorkomende gevallen dient NS daar in elk geval transparant in te zijn, zodat deze
afweging niet alleen voor concessieverlener, maar ook voor andere betrokkenen kenbaar is.

Artikel 6: Transparantie over presteren
Van NS als maatschappelijk dienstverlener met een exclusief recht wordt verwacht dat zij zich open en
transparant opstelt over haar presteren. Daartoe biedt zij breed inzicht in haar presteren aan de reizigers,
bij het spoorsysteem betrokken partijen en de concessieverlener en maakt zij informatie op een actuele
en toegankelijke wijze beschikbaar. Hiermee worden ook de ontwikkelingen op de informatie- en
prestatie-indicatoren in de concessie in beeld gebracht. Informatie-indicatoren kunnen op verzoek van
de concessieverlener gedurende de looptijd van de concessie gewijzigd worden. Essentieel is dat niet
alleen het presteren als gemiddelde bekend wordt gemaakt, maar dat ook, waar relevant en technisch
mogelijk, een gedifferentieerd beeld wordt geboden naar tijd en plaats, ook ten behoeve van decentrale
overheden. Bijvoorbeeld over prestaties in een bepaalde regio of op een traject.

Hoofdstuk 3. Samenwerking
Afdeling 1. Sectorbrede samenwerking
Artikel 7: Landsdelige en landelijke OV & spoortafels
Deze bepaling ziet op de deelname van NS aan de landsdelige en landelijke OV & spoortafels. De OV &
spoortafels zijn ingericht om ondersteunend te zijn aan de in de Lange Termijn Spooragenda benoemde
noodzaak tot vergroting van de samenwerking tussen partijen die betrokken zijn bij het openbaar
vervoer-netwerk en primair gericht op verbetering van de deur-tot-deur reis in het openbaar vervoer. Op
de tafels kunnen alle onderwerpen worden besproken die relevant zijn voor een deugdelijke afstemming
van het vervoer over het hoofdrailnet en het stads- en streekgewestelijk vervoer. Dit strekt van
strategische, lange termijn onderwerpen tot de dienstregeling voor het aankomend jaar en operationele
knelpunten tussen vervoerders. Partijen werken daarbij onder andere samen om te komen tot
optimalisatie van de samenhang van het vervoer op het hoofdrailnet en het overige openbaar vervoer.
Als onderdeel van deze samenwerking kunnen ook concessie overstijgende business cases worden
opgesteld die inzicht bieden in de financiële implicaties voor betrokken partijen. Aanpassingen in de
samenhang van het vervoer kunnen leiden tot verschuivingen in reizigersstromen en daardoor tot
onevenwichtigheden in de financiële implicaties voor partijen. Partijen bespreken hoe om te gaan met
dergelijke onevenwichtigheden die met name ontstaan door verschuivingen in reizigersstromen. Daarbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de introductie van zogeheten visgraatmodellen die leiden tot meer
reizigers op het hoofdrailnet en minder reizigers bij de regionale vervoerders of aan HOV-diensten die
kunnen leiden tot minder reizigers op het hoofdrailnet en meer reizigers bij de regionale vervoerders.
De nadere spelregels zijn opgenomen in Bijlage D (Terms of reference samenwerkingsmodel “landsdelige
en landelijke OV & spoortafels”) van de Lange Termijn Spooragenda deel 2. Het vierde lid van het artikel
maakt deze ‘terms of reference’ onverkort onderdeel van deze concessiebepalingen.
Deelnemers aan de landsdelige en landelijke OV & spoortafels stellen in gezamenlijkheid een
samenwerkingsprotocol op waarmee ze wijze van samenwerking tussen partijen invullen en zo verder
concretiseren.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 99

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen landsdelige tafels en een landelijke tafel. De wijze waarop de
tafels zich tot elkaar verhouden en de wijze waarop escalatie kan plaatsvinden wordt in gezamenlijkheid
vastgesteld.

Artikel 8: Investeringscommissie
NS werkt mee aan voorstellen voor de ontwikkeling van (nieuwe) infrastructuur ter realisatie van de
doelen uit de Lange Termijn Spooragenda. De wijze waarop dit geregeld wordt is vastgelegd in dit artikel.
De concessieverlener kan door partijen goedgekeurde voorstellen voorleggen aan een onafhankelijke
investeringscommissie. De voorstellen van de infrastructuurbeheerder en NS alsmede de eventuele
adviezen van de investeringscommissie hierover moeten vervolgens worden bezien in de bredere context
van het spelregelkader ten aanzien van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
(MIRT). Dit betekent dat bovengenoemde voorstellen en adviezen betrekking kunnen hebben op de
verschillende go/no-go besluiten uit het MIRT spelregelkader, maar dat voor deze go/no-go besluiten
ook aan de andere voorwaarden uit het MIRT spelregelkader moet worden voldaan. Mede op basis van
het advies van de onafhankelijke investeringscommissie en andere onderzoeken vanuit het MIRT, besluit
de concessieverlener bindend. Indien hierbij wordt afgeweken van het door NS en de
infrastructuurbeheerder goedgekeurde voorstel en aan de gekozen variant een negatief netto financieel
effect voor NS is verbonden, zal in overleg tussen de concessieverlener, het ministerie van Financiën
(zijnde de aandeelhouder van NS) en NS gekeken worden hoe dit op te lossen. De uitkomst van dit
overleg behoeft de instemming van alle partijen, die zij niet op onredelijke gronden zullen onthouden.

Afdeling 2. Samenwerking met afzonderlijke partijen
Artikel 9: Samenwerking met de infrastructuurbeheerder
Gezien de grote samenhang tussen het beheer van de infrastructuur, het vervoer op deze infrastructuur
en het verbeteren van de prestaties, is het nodig dat NS en de infrastructuurbeheerder op dezelfde
doelen worden gestuurd en nauw samenwerken. Deze samenwerking strekt van de dagelijkse operatie
tot de uitwerking van de lange termijn ambities. De beheerconcessie kent dezelfde prestatiegebieden als
de vervoerconcessie en ook bijvoorbeeld de opgaven ten aanzien van de programma’s zijn grotendeels
gelijk. Essentieel is dat beide organisaties, daar waar hun prestaties elkaar raken en er een onderlinge
afhankelijkheid bestaat, gezamenlijk optrekken. Dit artikel benoemt de onderwerpen waar NS en de
infrastructuurbeheerder in ieder geval in nauwe samenwerking invulling aan geven. De onafhankelijke
positie van de infrastructuurbeheerder moet hierbij in acht worden genomen.

Artikel 10: Samenwerking met consumentenorganisaties
De consumentenorganisaties dienen bij verschillende aspecten van de uitvoering van de concessie te
worden betrokken. Dit is telkens in de specifieke artikelen geregeld. De wijze waarop de
consumentenorganisaties dienen te worden betrokken, kan per onderwerp verschillen. Ten aanzien van
een aantal onderwerpen hebben de consumentenorganisaties een adviesrecht op grond van de wet (zie
artikel 31 van de wet en artikel 33 van het Bp2000). In aanvulling op de in de wet genoemde onderwerpen
zijn in de concessie additionele bepalingen opgenomen tot samenwerking. Het gaat onder meer om het
verschaffen van informatie, het voeren van overleg of om een formeel adviesrecht op onderwerpen die
niet in de wet zijn verplicht.
De in het tweede lid genoemde onderwerpen betreffen onderwerpen waarover NS overlegt met
consumentenorganisaties of ten aanzien waarvan NS met de consumentenorganisaties gezamenlijk
optrekt.
Volledigheidshalve wordt nog verwezen naar de uitspraak van het College van Beroep voor het
bedrijfsleven van 29 juni 2012 (AWB 10/107). Hierbij is beslist dat het wettelijk adviesrecht van de
100 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

consumentenorganisaties ingevolge artikel 31, eerste lid, van de wet, respectievelijk artikel 33 van het
Bp2000, niet alleen betrekking heeft op genoemde onderwerpen ten aanzien van vervoer met
binnenlandse treinen, maar eveneens ziet op binnenlands vervoer met internationale treinen. Dit
betekent dat NS wel verplicht is om advies te vragen met betrekking tot het binnenlands vervoer dat
plaatsvindt met internationale treinen, echter niet voor het internationaal vervoer met deze treinen.

Artikel 11: Samenwerking decentrale overheden
Deze bepaling bevat een overzicht van de onderwerpen waarop NS op grond van diverse bepalingen in
de concessie met de decentrale overheden dient samen te werken. In deze concessie is ten aanzien van
diverse onderwerpen het recht op advies door decentrale overheden geregeld, dit is vermeld bij de
artikelen waarop het betrekking heeft.
Voor het derde lid geldt dat het verstrekken aan decentrale overheden van de typen informatie,
beschreven in artikel 19, vierde lid, vertrouwelijk gebeurt, zolang niet voor alle vervoerders de wettelijke
verplichting geldt dat deze data openbaar wordt gemaakt.
Het vierde lid van dit artikel heeft betrekking op de toegangspoortjes op het station die geopend kunnen
worden door middel van een OV-chipkaart. De toegangspoortjes hebben tot doel om de sociale
veiligheid op het station en in de trein te verbeteren. Bij interwijk-stations vormt de stationspassage een
doorgaande verbinding tussen twee delen van het centrum. Bij deze stations maken naast reizigers
ook passanten zonder OV-chipkaart gebruik van het station. Per station zal hiervoor maatwerk gezocht
moeten worden zodat NS poortjes in gebruik kan nemen en ook passanten die niet over een
OV-chipkaart beschikken van het station als interwijk-verbinding gebruik kunnen blijven maken. Doel
van dit lid is dat NS zorgt dat voor alle gebruikers oplossingen beschikbaar komen om in gebruik
genomen poortjes te passeren en NS dit hele proces zorgvuldig afstemt met de gemeenten.

Artikel 12: Samenwerking regionale spoorvervoerders
Dit artikel volgt dezelfde systematiek als de artikelen over samenwerking met consumentenorganisaties
en decentrale overheden. In het specifieke geval waar er samenloop plaatsvindt met een regionale
vervoerder dient de samenwerking op meer onderwerpen betrekking te hebben en dient NS tot
afspraken te komen over de operationele aspecten van samenloop. Deze opsomming heeft ook
betrekking op de samenloop die in artikel 47 wordt bedoeld.

Artikel 13: Additionele diensten
Een aantal artikelen in de concessie regelt dat bepaalde partijen NS kunnen verzoeken om additionele
diensten. Dit gaat bijvoorbeeld om een nieuwe nachtnetverbinding of de aanleg van een nieuw station.
Dit artikel beschrijft hoe met een redelijk verzoek hiertoe dient te worden omgegaan. In dit artikel wordt,
in aanvulling hierop, een verzoek tot het rijden van een aanvullende treindienst op het hoofdrailnet
genoemd. Overigens kan een verzoek tot medewerking aan een onderzoek of het leveren van gegevens
uitsluitend worden gedaan door de partij(en) die in de artikelen vermeld in eerste lid worden genoemd.
Een belangrijk doel van het artikel is dat de medewerking van NS voor de betrokken partij tot herleidbare
en te verifiëren resultaten of gegevens leidt. Daartoe kan een betrokken partij, als deze twijfelt aan de
geleverde gegevens, in het uiterste geval, op eigen kosten, een toets door een onafhankelijke deskundige
laten uitvoeren. Selectie van deze deskundige is aan de betrokken partij.
Het vijfde lid bepaalt dat een aanvullende treindienst die een decentrale overheid wenst in te kopen bij
NS bovenop hetgeen NS op grond van deze concessie rijdt, niet ten koste mag gaan van de verplichtingen
die NS op grond van deze concessie heeft.

Artikel 14: Totstandkoming rijksbeleid
Voor de totstandkoming van Rijksbeleid bestaat de medewerking van NS uit het leveren van informatie
en het geven van advies. De concessieverlener zal op redelijke wijze van deze bepaling gebruikmaken.
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 101

Hoofdstuk 4. Jaarlijkse vervoerplancyclus
Artikel 15: Procedure totstandkoming vervoerplan en beleidsprioriteitenbrief
Dit artikel beschrijft de totstandkoming van het vervoerplan, bedoeld in artikel 35a van de wet. Van
belang is dat de concessieverlener, mede op basis van actuele prestaties van NS, prioriteiten mee kan
geven voor het vervoerplan door middel van een beleidsprioriteitenbrief, die NS jaarlijks uiterlijk 1 april
ontvangt. Het betreft prioriteiten die NS alleen of in samenwerking met een betrokken partij, waaronder
de infrastructuurbeheerder, dient op te pakken. In deze brief kan de concessieverlener, op basis van diens
prioriteiten en aandachtspunten, NS onder andere verzoeken om een nieuw programma uit te voeren of
verbetermaatregelen op te nemen op specifieke trajecten en momenten indien sprake is van onevenredig
lage prestaties. De in de beleidsprioriteitenbrief genoemde prioriteiten dient NS, aanvullend aan de
zaken die reeds ingevolge artikel 16 en 17 moeten worden opgenomen, te verwerken in het vervoerplan.
De prioriteiten in de beleidsprioriteitenbrief moeten gericht zijn op het voldoen aan de
concessieverplichtingen en op de invulling van de prestatiegebieden. Ook zijn de prioriteiten
proportioneel, redelijkerwijs maakbaar en doen recht aan de positie van NS als zelfstandige
onderneming. Over de financiële en operationele verwachtingen treden partijen in overleg. Indien NS bij
het opstellen van het vervoerplan constateert dat aan de invulling negatieve financiële of operationele
consequenties zijn verbonden dan bespreekt zij die proactief met de concessieverlener om
overeenstemming te bereiken over de manier waarop hiermee wordt omgegaan.
NS geeft in het vervoerplan weer hoe zij concreet invulling geeft aan de beleidsprioriteitenbrief. Het
achtste lid bepaalt dat wanneer NS (onderdelen van) de beleidsprioriteitenbrief niet overneemt of
hiervan afwijkt, dit gepaard moet gaan van een deugdelijke motivering. Wanneer NS zaken niet
overneemt of afwijkt, proberen de concessieverlener en NS in overleg tot een gezamenlijk standpunt te
komen. Dit proberen zij ook in de situatie dat NS voorstellen heeft opgenomen in het vervoerplan, waar
de concessieverlener niet mee kan instemmen. De concessieverlener kan een onafhankelijk onderzoek
laten uitvoeren. Wanneer de situatie ziet op het niet overnemen door NS van (delen) van de
beleidsprioriteiten wordt in dit onderzoek bezien: i) of de desbetreffende prioriteit gericht is op het
voldoen aan de concessieverplichtingen en de invulling van de prestatiegebieden, ii) of de prioriteit
proportioneel en redelijkerwijs maakbaar is, en recht doet aan de positie van NS als zelfstandige
onderneming, waaronder zicht op de operationele consequenties, en iii) wat de financiële consequenties
zijn. Indien ook na het onderzoek geen overeenstemming is bereikt, dan zal als ultieme escalatie in
overleg tussen de concessieverlener, het ministerie van Financiën als aandeelhouder van NS en NS naar
een oplossing worden gezocht.
Tijdens de totstandkoming van het vervoerplan is NS verplicht te overleggen met en advies te vragen aan
consumentenorganisaties, infrastructuurbeheerder en decentrale overheden over die delen die in het
zesde lid genoemd zijn. Het adviesrecht van consumentenorganisaties strekt conform lid 13, sub e, tot de
uitwerking van het prestatiegebied aangeboden vervoer, waartoe conform bijlage 1 het
grensoverschrijdend vervoer en wijzigingen in het totale vervoeraanbod behoren. NS dient te motiveren
wanneer wordt afgeweken van de adviezen die zij ontvangt van deze partijen, zowel naar de partijen zelf
als in het vervoerplan.
NS dient uiterlijk 1 december het vervoerplan in. Het vervoerplan behoeft instemming van de
concessieverlener voor zover dit gaat over i) prestatie-indicatoren en meetsystemen, voor zover deze
afwijken van hetgeen in de concessie is bepaald, ii) de invulling van de programma’s, iii) de voorgenomen
wijzigingen in het aangeboden vervoer en iv) de uitwerking van de overige onderwerpen die in de
beleidsprioriteitenbrief zijn behandeld. Het veertiende lid regelt dat NS deze concessie moet uitvoeren
102 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

met inachtneming van de onderdelen waarmee de concessieverlener heeft ingestemd. Een onderdeel
van het vervoerplan waarmee de concessieverlener heeft ingestemd, heeft dus eenzelfde rechtskracht als
een bepaling in de concessie.
De concessieverlener en NS evalueren de vervoerplancyclus nadat de cyclus eenmaal doorlopen is en
bezien of bovenstaande werkbaar is.

Artikel 16: Inhoud vervoerplan: invulling prestatiegebieden
Het vervoerplan bevat een beschrijving van de wijze waarop NS invulling geeft aan de prestatiegebieden,
zowel voor het jaar waarop het plan betrekking heeft, als voor de vier daarop volgende jaren. In het
vervoerplan dient NS eenduidig te beschrijven aan welke resultaten zij zich verbindt ten aanzien van de
prestatie-indicatoren met de bijbehorende progressiewaarden en de wijze waarop NS toegroeit naar de
streefwaarden voor 2019, de programma’s, de overige concessieverplichtingen, de samenwerking en
afspraken met andere partijen. NS geeft de activiteiten die zij ontplooit, inclusief mijlpalen,
tussenproducten en planning weer.
Het vervoerplan bevat tevens een beschrijving van de afweging die NS maakt tussen en binnen
prestatiegebieden.

Artikel 17: Inhoud vervoerplan: prestatie-indicatoren en programma’s
Het vervoerplan bevat de invulling van de prestatiegebieden middels de prestatie-indicatoren, zoals zijn
opgenomen in bijlage 2 van de concessie, en de bijbehorende progressiewaarden. De bodemwaarde is de
waarde van het minimaal door NS te realiseren prestatieniveau zoals is opgenomen in bijlage 2. De
progressiewaarden en realisatie moeten zich ontwikkelen naar de ambitie die in de vorm van een
streefwaarde voor 2019 is opgenomen in de vervoerconcessie. Als progressie uitblijft kan de
concessieverlener extra prioriteit geven middels de beleidsprioriteitenbrief.
De basisset prestatie-indicatoren wordt periodiek, in 2017, 2020 en 2023, herijkt. Op die momenten
wordt bezien of er ontwikkelingen zijn die aanpassing van de set vergen. Dit kan bijvoorbeeld aan de
orde zijn met betrekking tot de indicator voor de reisinformatie-keten, naar aanleiding van
ontwikkelingen ten aanzien van verbetering deur-tot-deur reis, als bedoeld in artikel 28. Ook worden de
indicatoren voor de kwaliteit van de HSL-Zuid diensten dan bezien. Tussentijds kan met de
beleidsprioriteitenbrief één additionele indicator worden toegevoegd, zodat altijd maximaal 13 prestatieindicatoren van kracht kunnen zijn.
Het vervoerplan bevat eveneens een concrete beschrijving van de uitvoering van de programma’s.
Daarbij beschrijft het vervoerplan de invloed op de prestaties. NS presenteert in samenspraak met de
concessieverlener waar dit kan ook een of meer informatie-indicatoren die de ontwikkeling van de
programma’s monitoren.
In de doorkijk van het vervoerplan moet NS ook aandacht besteden aan de relevante meerjarige
resultaten en ontwikkelingen.
Belangrijk is dat als NS en Prorail op prestaties, programma’s of overige verplichting samen bijdragen aan
de realisatie, zij ook in gezamenlijkheid werken aan het betreffende onderdeel dat zij vervolgens in
respectievelijk het vervoerplan en beheerplan opnemen.
NS zal in het vervoerplan inzicht bieden in regelmatig terugkerende klachten van reizigers en de
maatregelen die zij hiertoe treft. Zij voert hierover ook overleg met de consumentenorganisaties.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 103

Artikel 18: Programma’s
Teneinde daar waar nodig extra te kunnen sturen op prestatieverbetering is in dit artikel de bevoegdheid
opgenomen om NS te verzoeken programma’s uit te voeren. Het gaat dan bijvoorbeeld over de situatie
waarin prestatie-indicatoren herhaaldelijk onder de afgesproken bodemwaarden blijven of een situatie
waarin een substantieel deel van de reizigers herhaaldelijk wordt geconfronteerd met onevenredig lagere
prestaties.
Op het moment van verlening van deze concessie is reeds een bijlage opgenomen met de programma’s
waar NS ten behoeve van de doelen van de Lange Termijn Spooragenda en de prestatieverbetering
invulling aan geeft. Dit doet zij waar relevant met betrokken partijen.
De concessieverlener kan NS in de beleidsprioriteitenbrief verzoeken om additionele programma’s. In
spoedeisende gevallen kan de concessieverlener NS ook tussentijds verzoeken een programma op te
stellen en voert NS het programma vooruitlopend op het vervoerplan uit. Ook wanneer vooruitlopend op
de beleidsprioriteitenbrief om een programma wordt verzocht, geldt zo nodig de procedure van
onderzoek en overleg, zoals opgenomen in artikel 15, negende tot en met elfde lid. In beide gevallen
omschrijft de concessieverlener duidelijk wat van NS wordt verwacht. Hierop schrijft NS een helder plan
van aanpak, met activiteiten en doelstellingen. NS vangt eerst aan met de uitvoering van een programma
na het verkrijgen van goedkeuring door de concessieverlener.

Hoofdstuk 5. Verantwoording
Artikel 19: Informatieverstrekking
Dit artikel geeft uitvoering aan artikel 32, tweede lid, aanhef en onder c, van de wet. De meerwaarde van
dit artikel is er met name in gelegen dat wordt geregeld welke informatie dan wel met welk doel NS in elk
geval, deels periodiek en ongevraagd, informatie aan de concessieverlener moet verstrekken. De door NS
verstrekte informatie moet uiteraard volledig, betrouwbaar en juist zijn. NS is vrij om te bepalen hoe zij
dit aantoont.
Voor de uitleg van ‘zakelijke gegevens’ in het tweede lid wordt aangesloten bij artikel 5:17 Algemene wet
bestuursrecht.
Het is voor de concessieverlener van groot belang gedifferentieerd inzicht te krijgen in reizigersaantallen.
Wanneer de concessieverlener een verzoek doet tot verstrekking van gedifferentieerde gegevens,
overlegt NS met de concessieverlener over de wijze waarop deze gegevens aangeleverd dienen te
worden. De concessieverlener kan bijvoorbeeld verzoeken om een uitsplitsing naar type reiziger,
reizigersaantallen per traject en corridor en een uitsplitsing van genoemde gegevens over tijdseenheden
en gemiddelden over tijdseenheden waaronder bijvoorbeeld een uitsplitsing naar ochtendspits (7 uur - 9
uur), avondspits (16 uur - 18 uur) en rest dag. NS verstrekt onder meer de inzichten die daartoe
beschikbaar komen met het OV-chipkaart systeem. De informatie is vertrouwelijk, zolang niet voor alle
vervoerders is geregeld dat deze data openbaar worden.
Het vijfde lid vergt dat NS ontwikkelingen of incidenten met potentieel aanmerkelijke gevolgen voor de
uitvoering van de concessie zo spoedig mogelijk aan de concessieverlener meldt. Dit om te zorgen dat de
concessieverlener tijdig is geïnformeerd en eventueel een rol in dergelijke situaties kan spelen.

Artikel 20: Verantwoordingsrapportages
Jaarlijks vermeldt NS in het vervoerplan op welke wijze uitvoering zal worden gegeven aan de
vervoerconcessie en welke bijbehorende prestaties in dat kader gelden. De in dit artikel opgenomen

104 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

verantwoordingsrapportages dienen ertoe inzichtelijk te maken in welke mate NS de concessieafspraken
realiseert.
Het derde lid regelt de onafhankelijke meting van klantoordelen. Om de vergelijkbaarheid van
klanttevredenheid over vervoerders, waaronder NS, mogelijk te maken, wordt daarnaast aansluiting
gezocht bij de OV-Klantenbarometer. De kwaliteit van de meetsystemen voor prestaties gebeurt
enerzijds doordat de verantwoordingsrapportages een goedkeuringsverklaring van een onafhankelijke
deskundige instelling moet bevatten. Anderzijds zal de concessieverlener de kwaliteit van de
meetsystemen en de meting van de prestaties regelmatig aan een audit onderwerpen. Aanvullend hierop
regelt het derde lid dat NS op verzoek van de concessieverlener meewerkt aan een onafhankelijke meting
van de klantoordelen die als informatie- en/of prestatie-indicator zijn overeengekomen. Dit geeft de
concessieverlener de mogelijkheid om via onafhankelijk onderzoek inzicht te krijgen in de klantoordelen.
Het streven is dit vanaf 2016 plaats te laten vinden. Dit betekent niet automatisch dat deze
onafhankelijke metingen in de plaats treden van de metingen die NS zelf uitvoert van de klantoordelen.
Afspraken over de te hanteren meetsystemen ten behoeve van de beoordeling van NS, bedoeld in de
artikelen 24 en 25, worden gemaakt in het kader van de jaarlijkse vervoerplancyclus.
Naast de verantwoordingsrapportages kan de concessieverlener audits laten uitvoeren naar de uitvoering
van de concessie. NS dient aan deze audits haar medewerking te verlenen. De concessieverlener zal op
redelijke wijze van haar bevoegdheid tot het doen van audits gebruikmaken.

Artikel 21: Financiële verantwoording
Dit artikel handelt over de financiële verantwoording, in de vorm van een jaarlijkse verantwoording over
het voorgaande jaar en een jaarlijkse prognose. De verantwoording en prognose hebben geen betrekking
op openbaar vervoeractiviteiten van NS die niet onder deze concessie vallen. Daarbij is het van belang
dat NS toelicht wat de reikwijdte, uitgangspunten en aannames van de verantwoording zijn. Het vijfde lid
somt een aantal eisen op waaraan de financiële verantwoording moet voldoen, waaronder dat de
verantwoording over de concessieactiviteiten op controleerbare wijze wordt ontleend aan de
administratie en in voldoende mate aansluit op extern verifieerbare gegevens. Met dit laatste wordt de
jaarrekening van NS bedoeld.

Hoofdstuk 6. Beheer van de concessie
Artikel 22: Beheerprotocol
Deze bepaling strekt ertoe dat NS haar medewerking verleent aan het concessiebeheer, dat de
concessieverlener, mede aan de hand van een gezamenlijk opgesteld beheerprotocol, uitvoert. Het gaat
hier specifiek over afspraken over het dagelijks concessiebeheer.

Artikel 23: Kwaliteitsmanagementsysteem
Het kwaliteitsmanagementsysteem verwijst naar het totaal aan maatregelen die bijdragen aan continue
verbetering van de dienstverlening van NS vanuit het perspectief van de reizigers. Deze maatregelen
maken integraal deel uit van de bedrijfsvoering van NS. De verplichting tot een
kwaliteitsmanagementsysteem biedt de concessieverlener de zekerheid dat NS de concessie op een
transparante en navolgbare wijze uitvoert.

Artikel 24: Sanctioneren
Met dit artikel wordt gebruik gemaakt van de bevoegdheid uit artikel 32, vijfde lid, van de wet. Ingevolge
dit artikel in de concessie dient NS een geldsom te voldoen indien een of meer bodemwaarden of
streefwaarden die in de concessie zijn opgenomen niet worden gehaald. Deze geldsom is direct
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 105

opeisbaar, tenzij voor het niet halen van de bodem- of streefwaarde een rechtvaardigingsgrond bestaat.
De geldsom die betaald wordt voor het niet halen van een specifieke bodemwaarde wordt tot maximaal
tweemaal toe verhoogd wanneer de specifieke bodemwaarde in opeenvolgende jaren niet gehaald
wordt. De verhoging van een boete voor een specifieke bodemwaarde blijft van kracht totdat NS er in
slaagt de specifieke bodemwaarde te halen.
Ten aanzien van de streefwaarden wordt volgens een in het artikel opgenomen puntensysteem in relatie
tot de streefwaarden 2019 onderscheidelijk 2024, afhankelijk van de prestaties, een verplichting tot het
betalen van een geldsom opgelegd van maximaal 19,5 miljoen euro of een bonus uitgekeerd van
maximaal 10 miljoen euro.
Met betrekking tot het zevende lid wordt opgemerkt dat voor het vervoerplanjaar 2015 een afwijkende
geldsom zal worden vastgesteld op één prestatie-indicator te weten reizigerspunctualiteit.
De geldsom die NS betaalt zal, in samenspraak met de consumentenorganisaties, door concessieverlener
worden bestemd en ingezet worden voor de reizigers op het hoofdrailnet in lijn met de doelen van de
Lange Termijn Spooragenda.
Uit artikel 32, zesde lid, van de wet volgt dat indien in de concessie ten aanzien van het verrichten van
bepaalde prestaties gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid tot het opleggen van een geldsom, met
betrekking tot dezelfde prestaties niet tevens gebruik kan worden gemaakt van de bevoegdheid tot het
opleggen van een last onder dwangsom. Dit betekent dat voor het niet halen van een bodem- en
streefwaarde geen last onder dwangsom kan worden opgelegd.
Benadrukt wordt dat deze bevoegdheid wel kan worden ingezet ten aanzien van het verrichten van
andere prestaties bij of krachtens deze concessie of ter handhaving van de overige verplichtingen
ingevolge deze concessie. Te denken valt aan het niet uitvoeren van een programma, waarmee de
concessieverlener ingevolge het artikel 15 heeft ingestemd. Een en ander uiteraard met inachtneming van
het bepaalde in de Algemene wet bestuursrecht. Tot het instrumentarium van de Algemene wet
bestuursrecht in samenhang bezien met de Wp2000 behoort overigens ook de mogelijkheid om gebruik
te maken van een last onder bestuursdwang.

Artikel 25: Midterm review 2019
In de midterm review wordt door de concessieverlener getoetst of de uitvoering van de concessie door
NS heeft geleid tot de voor de Lange Termijn Spooragenda noodzakelijke verbetering. Van bijzonder
belang is in hoeverre streefwaarden 2019 zijn bereikt, programma’s zijn gerealiseerd en de kwaliteit van
de HSL-Zuid diensten is verbeterd.
Ook wordt in de midterm review goed onderzocht wat de gevolgen zijn van decentralisaties van de
stoptreindiensten in Limburg en wat de effecten zijn voor de reizigers van de samenloop die dan
ontstaat. Elders in de concessie is geregeld dat NS hiertoe de benodigde informatie aanlevert, zo ook
voor een nulmeting.

Artikel 26: Benchmarks
De resultaten van de benchmark, bedoeld in het eerste lid, worden door NS gebruikt voor een continue
kwaliteitsverbetering en om de prestaties in internationaal perspectief te plaatsen. Vandaar dat de
vergelijking dient plaats te vinden tussen (spoorweg)ondernemingen die vergelijkbaar zijn met NS. Dit
kunnen ook ondernemingen zijn uit andere sectoren. NS is bij het nakomen van deze verplichting
uiteraard afhankelijk van de mate waarin en de voorwaarden waaronder andere bedrijven bereid zijn de
benodigde gegevens te leveren. De concessieverlener kan aanvullende benchmarks verzoeken, waaraan
NS haar medewerking verleent.

106 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Artikel 27: Evaluatie
Het eerste lid regelt de verplichting voor NS om mee te werken aan evaluaties die door of namens de
concessieverlener worden uitgevoerd naar de doeltreffendheid en de effecten van deze concessie. De
uitkomst van een dergelijke inhoudelijke evaluatie kan leiden tot aanpassing van de concessie en NS is
verplicht om hieraan mee te werken. Artikel 29a van de wet bepaalt dat een besluit tot verlening of
wijziging van de vervoerconcessie pas kan worden genomen, na aanvaarding door de concessiehouder.
Wijziging van de concessie naar aanleiding van de in dit lid bedoelde evaluatie behoeft de goedkeuring
van beide partijen, die zij echter niet op onredelijke gronden zullen onthouden.
In deze concessie is sprake van een nieuwe vorm van samenwerking tussen partijen aan onder andere de
landsdelige en landelijke OV & spoortafels. Het derde lid voorziet in een evaluatie in 2016 ten aanzien van
deze samenwerking. Hierbij wordt de samenwerking in het bijzonder getoetst op de bijdrage aan de
verbetering van de deur-tot-deur reis.

Hoofdstuk 7. S pecifieke eisen aantrekkelijk product
reizigers, kwaliteit spoorsysteem en
capaciteit spoorsysteem
Afdeling 1. Aantrekkelijk product voor de reizigers
Artikel 28: Deur-tot-deur reis
Het optimaliseren van de deur-tot-deur reis voor de reizigers is een belangrijke ambitie van zowel de
concessieverlener en NS als van andere partijen die een verantwoordelijkheid hebben in de openbaar
vervoer-keten. De deur-tot-deur reis is een prestatiegebied dat NS jaarlijks concreet invult in het
vervoerplan. In dit artikel staat vermeld welke verplichtingen NS in ieder geval op grond van deze
concessie heeft. Enerzijds is dit vormgegeven in een aantal concrete speerpunten, ten aanzien waarvan
de verplichtingen van NS elders in de concessie verder zijn uitgewerkt. In het derde lid wordt daar naar
verwezen. Anderzijds komt de deur-tot-deur ambitie tot uitdrukking in de bepaling dat NS ook in andere
gevallen, in samenwerking met de relevante partijen, bijdraagt aan een zo onbelemmerd mogelijk
deur-tot-deur reis. NS is voor het verwezenlijken van de in dit verband gestelde doelen vaak afhankelijk
van de constructieve medewerking van andere partijen. De concessieverlener verwacht van NS dat zij
binnen dit kader de gezamenlijke ambitie verwezenlijkt. Indien naar het oordeel van NS de
samenwerking met derden om verbeterinitiatieven te implementeren, wordt belemmerd, informeert NS
de concessieverlener hierover.

Artikel 29: Fiets en P+R
De fiets is een belangrijke schakel in het vervoer naar en van de trein. De concessieverlener heeft de
intentie om op termijn de verantwoordelijkheid voor het fietsbeleid te decentraliseren, zoals verwoord in
het in 2011 en 2012 overeengekomen Actieplan Fietsparkeren bij Stations (Kamerstukken II 2012/2013,
32404, nr. 53 en 29984, nr. 317). Tegen die achtergrond spant NS zich in om een bijdrage te leveren ten
aanzien van een integrale aanpak voor fietsparkeren bij stations, opdat structureel de vraag en het
aanbod van fietsparkeervoorzieningen in evenwicht is.
Bij aanvang van de concessie wordt conform het landelijk beleid (Kamerstukken II 2012/2013, 29984, nr.
317) binnen 400 meter van het station beschouwd als “redelijke loopafstand”, in de zin van het eerste lid.
Met “integrale business cases” wordt in het tweede lid bedoeld dat alle aspecten van fietsparkeren bezien
worden: kosten van aanleg, beheer en onderhoud, exploitatie, handhaving en ruimtelijke inpassing. In
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 107

aanloop naar de voorgenomen decentralisatie van beleid, waarbij gemeenten verantwoordelijk worden
voor de aanleg, beheer en onderhoud, exploitatie (bestaande afspraken respecterend) en handhaving
van fietsenstallingen, werkt NS constructief mee aan beleidsinitiatieven van gemeenten op het gebied
van fietsparkeren in stationsgebieden. Doel is dat alle bij het fietsparkeren betrokken partijen toewerken
naar voldoende plaatsen met voldoende kwaliteit en een efficiënte benutting. Bij het opstellen van het
convenant worden de huidige verantwoordelijkheden en bijdragen voor onder andere aanleg, beheer,
onderhoud en exploitatie bezien en wordt tevens bezien waar aanpassing daarvan wenselijk is
zodat uitvoering wordt gegeven aan het bepaalde in art. 29, tweede lid. Wanneer dit een substantieel
hogere bijdrage van NS vergt dan dat NS in 2014 betaalt en die niet past binnen de financiële kaders van
de concessie, dan zal in overleg tussen de concessieverlener, het ministerie van Financiën (als
aandeelhouder) en NS, voorafgaand aan het vastleggen van die bijdrage, naar een oplossing worden
gezocht. De resultaten van dit overleg behoeven de instemming van alle partijen, die zij niet op
onredelijke gronden zullen onthouden. Het overleg is in ieder geval noodzakelijk indien door verhoging
van de bijdrag een netto financieel effect ontstaat groter dan 10 miljoen euro tijdens de concessieperiode.
De in het derde lid beschreven verplichting tot openstelling geldt voor alle stallingen die momenteel door
of namens NS geëxploiteerd worden en voor stallingen die met cofinanciering van het Rijk nog zullen
worden aangelegd en door NS geëxploiteerd gaan worden. Als NS de exploitatie van een stalling
overdraagt aan een andere partij, dient bij overdracht geregeld te worden dat de in het derde lid
vermelde openingstijden gehandhaafd blijven.
De verplichting in het zevende lid is erop gericht om daar waar er geen ruimtelijke of andere beperkingen
zijn, te zorgen voor voldoende autoparkeerplaatsen, opdat structureel de vraag en aanbod van
autoparkeerplaatsen in evenwicht is.

Artikel 30: Reistijden en rijsnelheid
Dit artikel strekt er toe dat NS een verbetering realiseert om de reistijden van deur-tot-deur te verkorten
onder meer door middel van het verhogen van de rijsnelheden, binnen de kaders en onder de
voorwaarden zoals die in het artikel worden benoemd. Daarbij moet prioriteit worden gegeven aan de
trajecten die daarvoor reeds geschikt zijn gemaakt en waar de winst voor de reizigers het hoogst is, zoals
Lelystad - Zwolle (Hanzelijn), Amsterdam - Utrecht en Den Haag - Eindhoven (met name de deeltrajecten
HSL-Zuid Rotterdam - Breda en Boxtel – Eindhoven). Conform bijlage 1 geeft NS in het vervoerplan aan
hoe zij invulling aan de verbetering van de reistijd geeft, hoe de rijsnelheden zullen toenemen en de
gemaakte keuzes in de dienstregeling tussen betrouwbaarheid en snelheid en de ontwikkelingen van de
rijtijdenmarges.

Artikel 31: Materieelinzet in relatie tot comfort
Dit artikel strekt ertoe NS tot een optimale inzet van het materieel te laten komen gelet op de
vervoervraag. Ten aanzien van de daadwerkelijk gerealiseerde vervoerscapaciteit in relatie tot de
werkelijke vervoersvraag hanteert NS de prestatie-indicatoren ‘Vervoercapaciteit in de spits’ en
’Aandachtstrajecten ten aanzien van vervoercapaciteit in de spits.

Artikel 32: Toegankelijkheid voor reizigers met een functiebeperking
De maatregelen in dit artikel zijn erop gericht om het spoorsysteem steeds toegankelijker te maken voor
reizigers met een functiebeperking. Reizigers met een functiebeperking zijn reizigers die een motorische,
auditieve, visuele of verstandelijke beperking hebben. Voor het totale pakket aan maatregelen moet dit
artikel in samenhang worden bezien met artikel 37, waarin bepalingen zijn opgenomen ten aanzien van
het bieden van reisinformatie.
Met ‘zelfstandig toegankelijk’ wordt in het eerste lid, onderdeel a, bedoeld dat reizigers met een rolstoel
of scootmobiel zonder hulp van personen de trein in en uit kunnen komen. Daartoe dient per treinstel
108 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

ten minste één balkon aan beide zijden voorzien te worden van een gelijkvloerse instap (uitgaande van
een perronhoogte van ca. 76 cm. (bovenkant spoorstaaf)). Om dat te bereiken wordt alleen materieel
verworven dat zelfstandig toegankelijk is. Het stoptreinmaterieel is bij het aflopen van deze concessie
volledig zelfstandig toegankelijk. Voor materieel van het type SLT betekent dit dat het wordt omgebouwd
waarbij de kloof tussen deur en perron verder wordt verkleind, waarbij de voorwaarde geldt dat dit geen
beperkende invloed heeft op de korte halteringstijd (volgens dienstregeling) op stations.
Hogesnelheidsmaterieel is van de bepalingen in het eerste lid uitgezonderd.
Gedurende de looptijd van de concessie zal NS nieuw sneltreinmaterieel aanschaffen wat
overeenkomstig het eerste lid, sub a, zelfstandig toegankelijk is. In het eerste lid, sub e, is de verplichting
opgenomen dat NS dit nieuwe materieel als eerste inzet op trajecten waar geen stoptreinmaterieel rijdt.
Het betreft hier uitlopers van het netwerk waar in het dienstregelingjaar 2014 een sneltreindienst als
stoptrein verder rijdt, bijvoorbeeld tussen Roosendaal en Vlissingen.
Naast het verbeteren van de toegankelijkheid van het materieel biedt NS Assistentie Verlening
Gehandicapten. Zoals aangegeven in bijlage 5, maakt NS afhankelijk van het station onderscheid tussen
volledige en beperkte AVG. Bij volledige AVG biedt de NS assistentieverlening van de eerste tot en met de
laatste trein (met uitzondering van het nachtnet). Bij beperkte AVG biedt de NS assistentieverlening van
07.00 tot 23.00 uur op werkdagen en van 08.00 uur tot 22.00 uur in het weekeinde. Op de zeven stations
waar de meeste handelingen ten aanzien van AVG worden verricht, verkort NS de aanmeldtijd tot een
kwartier. NS zal dit verder uitwerken in overleg met de belangenorganisaties. Daarnaast wordt, tevens in
overleg met de belangenorganisatie, het aantal stations waar AVG wordt aangeboden, vergroot.
NS blijft mogelijkheden onderzoeken om de toegankelijkheid te verbeteren. Ze voert de verbeteringen uit
als naar voren komend uit een herijking in 2015 van het Actualisatierapport 2010, mede op basis van de
overeengekomen verplichtingen uit het Plan van Aanpak Toegankelijkheid Spoor (Kamerstukken II, 33
000 XXI, nr. 126). NS doet onderzoek naar de wensen van reizigers met een functiebeperking.
Ingevolge het artikel pleegt NS regelmatig overleg met belangenorganisaties die reizigers met een
functiebeperking vertegenwoordigen. Daarmee wordt in elk geval bedoeld Ieder(in), Netwerk voor
mensen met een beperking of chronische ziekte (voorheen de Chronisch zieken en Gehandicapten Raad
Nederland (CG-Raad)).
Ten aanzien van de bepaling in het zesde lid geldt dat er tussen de concessieverlener, NS en andere
betrokken partijen aanvullende afspraken worden gemaakt over de uit te voeren maatregelen.

Artikel 33: Toiletten in de trein
Dit artikel geeft uitvoering aan de maatregelen ten aanzien van de inbouw van toiletten in treinen.

Artikel 34: Additionele voorzieningen ten behoeve van reisgemak
Het reisgemak en het niveau van comfort in de trein en op de stations wordt onder meer bepaald door de
aangeboden voorzieningen. Dit artikel verplicht NS, in samenwerking met consumentenorganisaties,
onderzoek te doen naar welke voorzieningen voor reizigers een bijdrage kunnen leveren aan verbetering
van het reisgemak en comfort. NS brengt de resultaten van dit onderzoek onder de voorwaarden
opgenomen in het artikel tot uitvoering.

Artikel 35: Integraal revisieprogramma
Dit artikel verplicht NS de concessieverlener op de hoogte te houden van revisie- en
aanschafprogramma’s, zodat zij tijdig in staat is om aanvullende eisen aan materieel te stellen. Daarnaast
heeft het artikel tot doel om te zorgen dat er maximale synergie wordt gezocht in de kostenopgaven.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 109

NS doet een kostenopgave voor inbouw van stopcontacten conform hetgeen bepaald in het vijfde lid of
voorziet nieuw materieel van stopcontacten conform het zesde lid. In geval dat technische
ontwikkelingen hier aanleiding voor geven kan NS in overleg met de concessieverlener ook op een
andere wijze in mogelijkheden in de trein ten behoeve van het opladen van mobiele gebruikselectronica,
zoals tablets en mobiele telefoons voorzien.

Artikel 36: Klantvriendelijkheid
In dit artikel wordt verwezen naar het programma Klantvriendelijkheid van NS waarmee NS de
dienstverlening aan de reizigers verbetert. Dit programma is door NS zelf geïnitieerd en is niet aan
instemming van de concessieverlener onderhevig.

Artikel 37: Reisinformatie
Dit artikel biedt de kaders voor het verschaffen van de informatie die voor de reizigers met betrekking tot
hun reis of de daarvoor te maken keuzes van belang is. Benadrukt wordt dat deze bepaling ziet op zowel
reizigers met als zonder functiebeperking. Daarom dient de reisinformatie ook toegankelijk en
begrijpelijk te zijn voor mensen met een functiebeperking. Dit betekent onder meer dat de informatie
geschikt is voor reizigers met een visuele of auditieve beperking en dat de informatie voldoende duidelijk
en eenvoudig is voor reizigers met een verstandelijke beperking. Waar nodig dient informatie te worden
geboden die specifiek op deze doelgroep gericht is.
Indien de reizigers gebruik willen maken van specifieke en persoonlijk reisinformatie als bedoeld in het
eerste lid, sub c, dient de reiziger dit actief kenbaar te maken aan NS.
De in het tweede lid, onderdeel c, genoemde verplichting van NS om gegevens voor reisinformatie
transparant en kosteloos voor derden beschikbaar te stellen, geldt in aanvulling op hetgeen hierover bij
of krachtens artikel 10, eerste en derde lid, van het Besluit personenvervoer 2000 is bepaald. Dit ziet op
het vereiste om specifieke reisinformatie te verstrekken aan degene die daarom verzoekt ten behoeve
van het voeden en actualiseren van een reisinformatiesysteem.
Met betrekking tot het derde lid wordt opgemerkt dat deze bepaling is overgenomen van de
hoofdrailnetconcessie 2005-2015 en ziet op de overgang van de verantwoordelijkheid van de
reisinformatievoorziening van ProRail naar NS Reizigers per 1 november 2012. In dat kader zorgt NS op
verzoek van andere vervoerders die in Nederland openbaar vervoer per trein verrichten voor actuele
reisinformatie via informatieborden en omroepinstallaties op de stations. Dit geldt zowel op de stations
waar naast NS ook andere Nederlandse spoorvervoerders hun diensten aanbieden als op stations die NS
niet bedient.
NS dient de dienst genoemd in het derde lid op transparante en niet-discriminatoire wijze te verlenen en
voorts tegen kostprijs. Dit volgt thans uit artikel 67 van de Spoorwegwet. In verband met implementatie
van de Europese richtlijn tot instelling van één Europese spoorwegruimte (2012/34/EU) zal die bepaling
worden gewijzigd. In die richtlijn is onder andere bepaald dat spoorwegondernemingen op nietdiscriminerende wijze toegang moet worden geboden tot een dergelijke dienst (artikel 13, tweede lid, in
samenhang bezien met bijlage II, punt 2a) en dat heffingen voor de toegang tot dergelijke diensten in
geen geval hoger liggen dan de kosten om de diensten te verrichten, vermeerderd met een redelijke
winst. Na implementatie van die richtlijn volgt rechtstreeks uit het bepaalde bij of krachtens de
Spoorwegwet dat de dienst met inachtneming van die eisen moet worden verleend.
NS ontvangt een vergoeding voor de levering van de diensten genoemd in het derde lid. De bepaling
hierover is opgenomen in artikel 66.

110 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Afdeling 2. Kwaliteit van het spoorsysteem
Artikel 38: Veiligheidscultuur
Veiligheid op het spoor is uitgebreid gereguleerd in zowel Europese als nationale wet- en regelgeving. In
Europees verband zijn onder meer de Spoorwegveiligheidsrichtlijn (2004/49/EG) en de diverse
‘gemeenschappelijke veiligheidsmethodes’ (of ‘common safety methods’) van belang. Op nationaal
niveau heeft de wetgever spoorwegveiligheid geregeld bij of krachtens de Spoorwegwet.
Het toezicht op de naleving van zowel deze Europese als nationale veiligheidsregels vindt plaats door de
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT), die op grond van het Instellingsbesluit Inspectie
Leefomgeving en Transport is aangewezen als ‘nationale veiligheidsinstantie’ als bedoeld in de
genoemde Spoorwegveiligheidsrichtlijn.
Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling van de concessieverlener om, door het opnemen van een
concessieverplichting ter zake spoorwegveiligheid, dit systeem en de daarbinnen toebedeelde rollen en
verantwoordelijkheden te doorkruisen. Hierbij wordt met name gedoeld op een overlap tussen de
bovengenoemde bevoegdheden van ILenT en de concessieverlener. Echter, de concessieverlener is tevens
systeemverantwoordelijke voor het spoor als geheel. In die hoedanigheid wenst de concessieverlener
een veiligheidsbeleid te (kunnen) ontwikkelen. De concessieverlener wil in deze concessie de
mogelijkheid creëren om NS bepaalde speerpunten binnen het sectorbrede beleid te laten uitwerken en
implementeren.
Naast het overleg met NS zal de concessieverlener overleg voeren met de infrastructuurbeheerder over
de speerpunten. Gezien de samenhang in het spoorsysteem en de daarvoor noodzakelijke intensieve
samenwerking tussen de infrastructuurbeheerder en NS is het streven van de concessieverlener, waar
relevant, met beide organisaties dezelfde speerpunten af te spreken.

Artikel 39: Security
Het begrip security management systeem - een pakket van maatregelen gericht op het realiseren en
handhaven van een adequaat security niveau – is bij aanvang van de concessie niet gedefinieerd in
wet- en regelgeving en niet concreet uitgewerkt in een beleidskader. NS zal hier samen met de
infrastructuurbeheerder, met wie vergelijkbare afspraken zijn gemaakt, en de concessieverlener invulling
aan geven.

Artikel 40: Betrouwbaarheid
Betrouwbaarheid is voor reizigers een van de belangrijkste kwaliteitsaspecten. Dit artikel strekt ertoe de
samenwerking te bevorderen tussen NS en de infrastructuurbeheerder ten behoeve van het verbeteren
van de betrouwbaarheid. Het verbeteren van de betrouwbaarheid is een voorwaarde om veilig,
betrouwbaar en hoogfrequent spoorvervoer te realiseren. De bedoeling is dat in het kader van de nog te
realiseren Geïntegreerde aanpak, die NS en de infrastructuurbeheerder uitvoeren, de betrouwbaarheid
wordt vergroot.

Artikel 41: Vervangend vervoer bij ontregelingen
Ook in verstoorde situaties is NS eraan gehouden de reizigers zoveel en zo goed als mogelijk te
vervoeren. Op met name de grote knooppunten kunnen er alternatieven bestaan die worden
aangeboden door andere vervoerders. NS maakt afspraken met deze vervoerders.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 111

Afdeling 3. Capaciteit van het spoorsysteem
Artikel 42: Proces vaststellen dienstregeling
Afstemming met andere vervoerders, consumentenorganisaties en overige in dit artikel benoemde
partijen over de ontwikkelingen op zowel middellange (meerjarige dienstregelingplannen) als korte
termijn (de dienstregeling voor het volgende jaar) is in het belang van de reizigers, bijvoorbeeld ten
behoeve van een optimale deur-tot-deur reis.
Zowel voor de concessieverlener als voor de reizigers is de dienstregeling bovendien de belangrijkste
omschrijving van het treinproduct. Over de dienstregeling moet duidelijkheid en zekerheid bestaan.
Daarom stelt NS de dienstregeling één keer per jaar vast.
In het derde tot en met zevende lid is de afstemming van de ontwikkelingen op middellange termijn (de
fase voorafgaand aan het daadwerkelijke plannen van de dienstregeling) en de afstemming van de
dienstregeling voor het aankomende dienstregelingjaar geregeld, zodat de betrokken partijen in de
gelegenheid zijn om hun wensen op een zodanig moment aan NS kenbaar te maken, dat NS daarmee
rekening kan houden.
Voornaamste element in het hele proces is dat NS tijdig advies vraagt over de dienstregeling. Dit op een
zodanig moment dat het advies van wezenlijke invloed kan zijn op de uiteindelijke dienstregeling.
Het is ook in het belang van de reizigers dat tussen de verschillende openbaar (spoor)vervoerders
onderling afstemming plaatsvindt. Het derde lid ziet op deze afstemming met regionale vervoerders. De
daar gehanteerde formulering “door het optimaliseren van de aansluitingen van onder meer stoptreinen
en overig regionaal vervoer op het intercitynetwerk”, verwijst naar de vervoerkundige volgordelijkheid
die gehanteerd wordt door NS bij het maken van de dienstregeling en door de infrastructuurbeheerder
bij de verdeling van de capaciteit. Bij de ontwikkeling van de dienstregeling op de
hoofdspoorweginfrastructuur - het hoofdrailnet als ruggengraat van het systeem en de regionale
spoorlijnen - wordt gestreefd naar het realiseren van zowel een landelijk samenhangend vervoersaanbod
(van hogesnelheidstreinen, sneltreinen en stoptreinen) als een optimaal regionaal vervoersaanbod (van
stoptreinen en overig regionaal (bus)vervoer). De schaarse infrastructuurcapaciteit is daarbij een gegeven
en dient optimaal benut te worden. Een belangrijk uitgangspunt in het ontwerpproces van de
dienstregeling op de hoofdspoorweginfrastructuur is de vervoerskundige hiërarchie die bestaat tussen de
verschillende vormen van openbaar vervoer. Tijdens het ontwikkelproces vinden vervolgens diverse
iteratieslagen plaats. In dat proces wordt ook bezien welke aanpassingen in het intercitynetwerk
wenselijk en mogelijk zijn voor een verdere optimalisatie van het regionaal vervoer.

Artikel 43: Afstemming dienstregeling op vervoervraag
NS biedt een aanbod dat past bij de vervoervraag. De dienstregeling moet aantoonbaar zijn afgestemd
op de vervoervraag.

Artikel 44: Minimale bediening
In dit artikel worden de minimumvoorschriften en randvoorwaarden beschreven waaraan de door NS op
te stellen jaarlijkse dienstregeling en tussentijdse structurele wijzigingen van de dienstregeling moeten
voldoen. De in dit artikel beschreven minimale bediening, laat onverlet dat het aangeboden vervoer door
NS, conform het prestatiegebied aangeboden vervoer, bijdraagt aan de bereikbaarheid van de grote
steden in met name de spits en moet voldoen aan de vervoervraag. Ten opzichte van de eerder aan NS
verleende concessie voor 2005-2015 is de bediening van de ‘overige stations’ in de daluren tot 20.00 uur
uitgebreid van één naar twee keer per uur per richting (eerste lid, onderdeel b).
Het tweede lid regelt dat uitzonderingen op de minimale bedieningsverplichting, die al golden tijdens de
dienstregeling 2014, van kracht blijven. Voor de uitbreidingen van de minimale bediening ten opzichte
112 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

van de hoofdrailnetconcessie 2005-2015, genoemd in onderdeel b van het eerste lid, geldt deze
uitzondering vanzelfsprekend niet.
Ten aanzien van de bediening op het samenlooptraject Wierden - Enschede, de tussenliggende stations
daarbij inbegrepen, geldt het uitgangspunt dat het totale vervoersaanbod op het samenlooptraject, door
NS en de houder van de regionale concessie gezamenlijk, ten minste voldoet aan de eisen die deze
concessie daaraan stelt. Dit betreft het gestelde in artikel 43 en in artikel 44, eerste tot en met derde lid.
NS maakt afspraken met de betrokken decentrale overheden over de gezamenlijke bediening na de
voorgenomen decentralisatie van Zwolle – Enschede. Indien NS en decentrale overheden geen
overeenstemming bereiken kan NS de concessieverlener verzoeken in overleg te treden met de
betrokken decentrale overheden. De concessieverlener kan NS (deels) ontheffing verlenen van artikel 44,
eerste lid, als het gezamenlijke aanbod voldoet aan artikel 44, eerste tot en met derde lid, en als er naar
de mening van de concessieverlener voldaan wordt aan artikel 43. De concessieverlener zal ontheffing
niet op onredelijke gronden onthouden.
Het nachtnet valt niet onder de werking van dit artikel. De HSL Zuid-diensten vallen evenmin onder deze
bepaling. De regulering van de bediening van de HSL is opgenomen in hoofdstuk 9.

Artikel 45: Laatste treinen en nachtnet
Uitgangspunt is om het bestaande nachtnet te handhaven en eventueel uit te breiden. Decentrale
overheden kunnen om een dergelijke uitbreiding verzoeken. In dat geval is NS gehouden deze verbinding
te rijden, mits aan de in dit artikel opgenomen voorwaarden is voldaan. Het kan voorkomen dat vanwege
bij het verlenen van deze concessie onvoorziene redenen wordt voldaan aan deze voorwaarden, maar
het toch onwenselijk is om een bepaalde nachtnetverbinding te gaan rijden. In die gevallen kan de
concessieverlener NS desgevraagd een ontheffing verlenen op grond van artikel 69.

Artikel 46: Grensoverschrijdend vervoer
Uitgangspunt is om, ten behoeve van de reizigers, het aanbod van grensoverschrijdende verbindingen te
verbeteren, mits dit mogelijk is en blijft tegen voorwaarden die een verantwoorde exploitatie van de
verbinding door NS mogelijk maken. NS is hierbij afhankelijk van de medewerking van buitenlandse
spoorvervoerders, zoals NMBS, SNCF en Deutsche Bahn.
Tot de grensoverschrijdende verbindingen die NS gehouden is om ingevolge het eerste lid te continueren,
behoort in ieder geval de stoptreinverbinding Roosendaal – Antwerpen vv.

Artikel 47: Decentralisatie
In aanvulling op de decentralisatie van Zwolle – Enschede (voormalige contractsector), in geval tot
definitieve effectuering van die decentralisatie wordt besloten, worden tijdens de concessieperiode 2015
tot en met 2024 uitsluitend de stoptreindiensten Roermond-Maastricht Randwyck en Sittard-Heerlen
gedecentraliseerd. NS zal constructief meewerken aan deze voorgenomen decentralisatie. Voorafgaand
aan de decentralisatie van laatstgenoemde stoptreindiensten wordt door de concessieverlener ten
behoeve daarvan een afsprakenkader opgesteld en overeengekomen met NS en met de decentrale
overheid die verantwoordelijk wordt voor deze stoptreindiensten. Dit afsprakenkader bevat bepalingen
ten aanzien van de stationsbediening, frequenties, tijdligging en tarieven.
Deze bepalingen vormen kaders waarbinnen de toekomstige regionale spoorvervoerder de betreffende
treindiensten mag exploiteren. Daarnaast maken NS en de regionale spoorvervoerder afspraken over de
operationele samenwerking, waarin de operationele uitvoering van de samenloop wordt uitgewerkt.
Bij de totstandkoming van dit kader is nodig dat ook wederkerig wordt meegewerkt. NS neemt eenmalig
in het vervoerplan een omschrijving op van dein dit artikel bedoelde afspraken.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 113

Artikel 48: Aanleg en bediening nieuwe infrastructuur
Om het beoogd (maatschappelijk) rendement van nieuwe infrastructuur te behalen, is het van belang dat
(nieuwe) infrastructuur in gebruik wordt genomen volgens de specificaties waarvoor deze is ontworpen.
Dit artikel verplicht NS aangelegde infrastructuur in gebruik te nemen en deze optimaal te benutten, mits
aan de voorwaarden zoals in dit artikel benoemd is voldaan.
Het gaat hierbij niet enkel over geheel nieuwe infrastructuur, maar tevens om capaciteitsverhogende
maatregelen op bestaande trajecten, bijvoorbeeld in het kader van de voorkeursbeslissing van PHS en
het besluit OV-SAAL middellange termijn.

Artikel 49: Aanleg en bediening nieuw station
De totstandkoming van een nieuw station is het resultaat van overleg tussen verschillende partijen
(initiatiefnemer, vervoerder en infrastructuurbeheerder). Het “van toepassing zijnde afsprakenkader”,
bedoeld in het tweede lid, is bij aanvang van de concessie vastgelegd in ‘Nieuwe stations, nieuwe
passagiers’ (Kamerstukken II, 2010/2011, 31801, nr. 19). Gedurende de looptijd kunnen partijen het
afsprakenkader in gezamenlijkheid wijzigen.
Wanneer de betrokken partijen in gezamenlijk overleg in de landsdelige tafel vaststellen dat er sprake is
van een haalbaar stationsproject, waarbij de kosten zijn gedekt en de bedieningsgarantie is afgegeven, zal
in het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT) worden besloten
over het aan de infrastructuurbeheerder verlenen van de planstudieopdracht en de aanleg van het station.
Bij het in het eerste lid genoemde onderzoek bezien partijen ook of het regionale vervoersaanbod
aangepast dient te worden op het nieuw aan te leggen station. Bij het maken van de financiële afspraken
kan worden gewerkt conform de werkwijze zoals geschetst in de toelichting op artikel 7, tweede lid.
In uitzonderlijke gevallen kan het, vanwege bij het verlenen van deze concessie onvoorziene redenen,
onwenselijk zijn om voor een bepaald station een bedieningsgarantie af te geven, hoewel aan de in het
eerste lid genoemde voorwaarden is voldaan. In die gevallen kan de concessieverlener NS desgevraagd
een ontheffing verlenen op grond van artikel 69.

Hoofdstuk 8. V
 ervoerbewijzen, tarieven en
OV-chipkaart
Afdeling 1. Vervoerbewijzen
Artikel 50: Reizigers
Dit artikel betreft de verplichting van NS om iedere reiziger met een geldig vervoerbewijs te vervoeren.

Artikel 51: Vervoerbewijzen
Met deze bepaling wordt invulling gegeven aan artikel 32, tweede lid, onder d, van de wet.
Bij aanvang van deze concessie is, wat digitale vervoerbewijzen betreft, de OV-chipkaart de standaard
drager voor reisproducten in het Nederlandse openbaar vervoer. Ten aanzien van de OV-chipkaart is de
positie van de reiziger beschermd door de regulering, die onder andere in een aantal artikelen van deze
concessie tot uiting komt. Besluitvorming ten aanzien van de OV-chipkaart vindt plaats binnen de
OV-besluitvormingsstructuur (bij aanvang van deze concessie is dat het NOVB).

114 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Naast de genoemde OV-chipkaart staat het NS vrij om andere vervoerbewijzen aan te bieden. Uit het
eerste lid volgt evenwel dat NS dat op een adequate wijze via de daartoe geëigende informatiekanalen
openbaar maakt.
De in het tweede lid opgenomen verplichting is gericht op stations die NS uit hoofde van de concessie
bedient.
Uitgangspunt van het derde lid is dat NS geen winst maakt op de verkoop van de OV-chipkaart.

Artikel 52: Gebruik van de OV-chipkaart
De reiziger is het best gediend bij eenduidig gebruik van de OV-chipkaart in het gehele openbaar vervoer.
Dit is onderdeel van de werkagenda van de OV-besluitvormingsstructuur.
Het doel van het tweede lid is dat de reiziger een laagdrempelige mogelijkheid heeft om een verzoek tot
teruggave van de teveel betaalde reiskosten in te dienen en de kosten terug te krijgen. Met ‘teveel
betaalde reiskosten’ wordt bij Reizen op saldo bedoeld: het geïncasseerde instaptarief verminderd met
de ritprijs. NS communiceert dit duidelijk en begrijpelijk aan de reizigers.

Artikel 53: NS-reisproducten
De propositie voor senioren, bedoeld in het tweede lid, stemt NS af met andere (spoor)vervoerders om te
proberen interoperabiliteit te borgen.

Afdeling 2. Tarieven en producten
Artikel 54: Jaarlijkse tariefwijziging
Er is in beginsel sprake van wettelijke tariefvrijheid, waarbij artikel 32, tweede lid, onder d, van de wet
bepaalt dat aan een concessie voorschriften moeten worden verbonden ten aanzien van de tarieven. Het
doel van de voorschriften in deze concessie is het beschermen van reizigers, die zijn aangewezen op de
trein, tegen te grote tariefstijgingen door NS. In het eerste lid van dit artikel wordt de toegestane
tariefstijging beperkt voor de reisrechten, die volgens de concessieverlener vooral worden gebruikt door
reizigers zonder vervoersalternatief. Bij het aangaan van deze concessie vallen onder de beschrijving
’OV-jaarkaart’ in dit lid de reisproducten ‘Altijd Vrij’ (alleen trein) en ‘OV Vrij’ (heel OV). Het eerste lid
heeft geen betrekking op grootverbruikerscontracten tussen NS en zakelijke klanten, bijvoorbeeld met
‘Reizen op rekening’.
Stijging van de gebruiksvergoeding als gevolg van de omstandigheid dat NS meer treinkilometers rijdt,
mag niet doorberekend worden aan de reiziger. Prestatieregelingen en overige mogelijke heffingen (zoals
schaarsteheffing, milieuheffing, reserveringsheffing), die bedoeld zijn als prikkels voor vervoerders om
tot optimaal gebruik van de infrastructuur te komen, worden niet doorberekend in de tarieven. Het
bepaalde in het derde lid, onder d, is opgenomen naar aanleiding van het afschaffen van het dubbel
opstaptarief, een en ander conform het besluit DubbelOpstapTarief (dd. 28 augustus 2013 - bijlage bij
Kamerstukken II 2012/13, 29 984, nr. 424). De in onderdeel d opgenomen percentages volgen uit het
gesloten DOT-convenant ten behoeve van het opheffen van het dubbel opstaptarief in de treinketen. Het
convenant heeft uitsluitend betrekking op de tarieven van enkele reizen. De percentages zijn derhalve
alleen van toepassing op de beschermde reisrechten binnenlandse enkele reizen voltarief tweede klas,
zoals genoemd in het eerste lid, onderdeel a.
Door de regeling in het zesde lid wordt de differentiatie tussen beschermde reisrechten (over alle
afstandklassen) beperkt en wordt voorkomen dat de relatieve prijsverhoudingen tussen reisproducten en
tarieven teveel uiteenloopt.
Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 115

NS mag binnen de grenzen van dit artikel ook voorstellen doen voor een andere opbouw van tarieven. NS
stemt voorstellen daartoe af met de consumentenorganisaties en in het NOVB.
Naast de standaarddrager voor reisproducten, de OV-chipkaart, kan NS andere dragers aanbieden, zoals
bijvoorbeeld de wegwerpchipkaart, het papieren kaartje en het e-ticket, die aansluiten bij de wensen van
de reiziger. Voor de reisrechten, als opgenomen in het eerste lid, geldt bij het gebruik van andere dragers
dan de standaarddrager ook de bescherming als in dit artikel wordt bepaald. Wanneer NS een andere
drager inclusief reisrecht aanbiedt, maakt ze inzichtelijk voor de reizigers hoe de prijs hiervan is
opgebouwd. NS treedt in overleg met consumentenorganisaties, als bepaald in artikel 10, tweede lid,
onderdeel h, en het NOVB wanneer ze voornemens is andere dragers aan te bieden.

Artikel 55: Tariefdifferentiatie
Gericht op een betere benutting van het spoorsysteem en een betere capaciteitsbenutting door de
reiziger mag NS de tarieven differentiëren naar spits en dal. Dit artikel geldt in aanvulling op de
bestaande differentiatie die NS nu hanteert naar bijvoorbeeld klasse en leeftijd.
Ten opzichte van het bestaande tarief en eventuele tariefwijzigingen conform artikel 54 geldt dat, indien
NS de tarieven in de spits verhoogt, de tarieven in het dal tegelijkertijd verlaagd moeten worden. Hierbij
gelden de volgende verhoudingen: 1 procentpunt stijging van de spitstarieven gaat gepaard met
minimaal 1,2 procentpunt daling van de daltarieven. De daling van het daltarief ten opzichte van het
basistarief is dus altijd minimaal 20% groter dan de stijging van het spitstarief ten opzichte van het
basistarief. Het zesde lid beperkt de maximale stijging van het tarief in de spits.
Bij benadering in het zevende lid betekent dat afwijking maximaal 1% mag zijn. Als de naam van het
Voordeelurenabonnement wijzigt dan geldt deze bepaling nog steeds.

Artikel 56: Geld terug bij vertraging
In het eerste lid van dit artikel is voor NS de verplichting opgenomen om in haar algemene voorwaarden
een compensatieregeling voor vertraging op te nemen. Mede gelet op het feit dat de reiziger niet kan
kiezen voor een andere aanbieder van openbaar vervoer per trein dient een compensatieregeling voor
reizigers in de algemene vervoervoorwaarden van NS gehandhaafd te blijven. Het tweede lid regelt dat
de compensatieregeling voor vertraging die NS nu hanteert op het hoofdrailnet ten minste gehandhaafd
blijft voor binnenlandse reizigers. Deze regeling is gunstiger dan het minimum niveau als vastgesteld in
de Verordening 1371/2007/EC. Voor haar internationale reizigers hanteert NS de compensatieregeling
zoals opgenomen in de verordening.
NS en de concessieverlener zijn overeengekomen dat NS tot en met 2016 op de binnenlandse verbinding
op de HSL-Zuid tussen Amsterdam en Breda (de IC Direct) de specifieke compensatieregeling hanteert
zoals zij deze hiervoor in 2014 hanteerde. Dat wil zeggen dat bij een vertraging van 15 tot 30 minuten op
deze diensten de helft van het bedrag van het treinkaartje (inclusief toeslag) teruggevraagd kan worden
en vanaf 30 minuten het gehele bedrag.
Bij aanvang van de concessie voldoet NS reeds aan het bepaalde in het vierde lid, doordat zij een (ook
middels mobiele apparaten) goed toegankelijke website aanbiedt, waarop de teruggave van geld bij
vertraging kan worden geregeld. Gedurende de looptijd van de concessie blijft NS de wijze waarop geld
terug bij vertraging wordt gefaciliteerd ontwikkelen.

116 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Afdeling 3. Concessieoverstijgende samenwerking
Artikel 57: Samenwerking op concessieoverstijgende onderwerpen
Dit artikel schrijft voor dat NS ten aanzien van concessieoverstijgende onderwerpen samenwerkt met
andere openbaar vervoerders en decentrale overheden, ten einde onder meer het interoperabel maken
van reisproducten. Interoperabele reisproducten zijn reisproducten waarmee de reiziger gebruik kan
maken van de vervoersdiensten van meerdere vervoerders. Tevens werkt NS constructief samen met
andere aanbieders van openbaar vervoer en andere aanbieders van mobiliteitsarrangementen. Ook
neemt NS actief deel aan de OV-besluitvormingsstructuur en het OV-betaalsysteem.

Artikel 58: OV-betaalsysteem
Bij aanvang van deze concessie is het OV-betaalsysteem het OV-chipkaartsysteem en de beheerder
daarvan Trans Link Systems B.V. (TLS). Het OV-betaaldomein is in beweging, waarbij zowel
ontwikkelingen zichtbaar zijn richting nieuwe betaalwijzen, anders dan de OV-chipkaart (bijvoorbeeld
betaling d.m.v. een smartphone), als ontwikkelingen ten aanzien van de besluitvorming rond concessieoverstijgende onderwerpen, waarbij het landelijk OV-betaalsysteem misschien wel het meeste aandacht
vraagt (zie hiervoor artikel 59). De verwachting is dat, vanwege de snelle technologische ontwikkelingen,
het landschap gedurende de looptijd van de concessie zal veranderen zonder dat op voorhand duidelijk is
hoe deze ontwikkelingen vorm zullen krijgen. Als gedurende de concessie binnen het Nederlandse
openbaar vervoer op landelijk niveau een ander betaalsysteem in gebruik wordt genomen, is deze
bepaling eveneens van toepassing op deelname van NS aan dat betaalsysteem.

Artikel 59: OV-besluitvormingsstructuur
Bij aanvang van de concessie is als OV-besluitvormingsstructuur aan te merken het Nationaal Openbaar
Vervoer Beraad (NOVB). Doel van het NOVB is om een overleg- en besluitvormingsplatform te creëren
waarin concessieverleners, concessiehouders en eventueel andere belanghebbenden (bijvoorbeeld TLS)
met elkaar tot oplossingen kunnen komen voor concessie-overstijgende vraagstukken. Hiervoor hanteert
het NOVB spelregels en een werkagenda (zie in dit kader Kamerstukken II 2013/2014, 23645, nr 559 en de
hierop volgende werkagenda’s). Deze ontwikkeling is primair ingegeven door de wens om meer structuur
en zeggenschap voor de diverse belanghebbende partijen te creëren binnen het OV-chipkaartdomein.
Binnen het NOVB werkt NS in ieder geval actief en transparant mee aan de ontwikkeling van concessieoverstijgende, interoperabele producten.

Hoofdstuk 9. HSL-Zuid diensten
Artikel 60: Ingroei verbindingen
De diensten die geheel of gedeeltelijk gebruik maken van de hogesnelheidsinfrastructuur van de
HSL-Zuid, genoemd in de artikelen 61 tot en met 63, kennen een gefaseerde ingroei. NS maakt in het
jaarlijkse vervoerplan inzichtelijk op welke wijze zij uitvoering geeft aan deze ingroei, met inachtneming
van het daaromtrent bepaalde in de genoemde artikelen en als genoemd in het programma Uitvoering
HSL-Zuid diensten.

Artikel 61: Binnenlandse verbindingen
Dit artikel ziet op de verplichting van NS tot uitvoering van de binnenlandse vervoerdiensten die geheel
of gedeeltelijk gebruik maken van de hogesnelheidsinfrastructuur. Dit betreft de dienst Amsterdam
Centraal-Schiphol-Rotterdam Centraal, de dienst Amsterdam Centraal-Schiphol-Rotterdam CentraalBreda en de dienst Den Haag Centraal-Rotterdam Centraal- Breda-Eindhoven.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 117

Het vierde lid ziet op mogelijke aanpassing van het bedieningspatroon over de hogesnelheids­
infrastructuur. Toestemming met een voorstel van NS daartoe zal de concessieverlener niet op
onredelijke gronden onthouden.
In het zevende lid wordt de mogelijkheid opengehouden dat NS in plaats van Amsterdam Centraal een
ander station in Amsterdam bedient. Na het gereedkomen van de Noord-Zuid-lijn in Amsterdam
ontstaan er nieuwe bedieningsmogelijkheden. Mogelijk is voor een belangrijke groep reizigers het station
Amsterdam Zuid (inclusief overstap op de Noord-Zuid-lijn) een aantrekkelijkere bestemming dan
Amsterdam Centraal. NS krijgt met deze bepaling de mogelijkheid hierop in te spelen. Daarnaast houdt
dit ook de mogelijkheid open om, zodra de marktvraag dit rechtvaardigt, een deel van binnenlandse
treindiensten over de HSL-Zuid door te laten rijden over de Zuid-tak, de Flevolijn en de Hanzelijn naar
Zwolle.

Artikel 62: Verbinding Amsterdam – Brussel
Dit artikel ziet op de internationale treindienst Amsterdam – Brussel. Deze dienst zal in eerste instantie
zestien keer per richting per dag via het conventionele spoor vanaf Amsterdam via Den Haag naar Brussel
rijden.

Artikel 63: Verbindingen met Brussel, Lille, Parijs en Londen
De in het vierde lid genoemde onderbreking in Brussel Zuid ten behoeve van een veiligheids- en
grenscontrole kan een overstap inhouden.

Artikel 64: Aanvraag van capaciteit en internationale samenwerking
In het vierde lid wordt met “tussenkomst van de concessieverlener” bedoeld, dat de minister van
Infrastructuur en Milieu zich op verzoek van NS inzet om (buitenlandse) overheden en vervoerders te
bewegen tot zodanig handelen, dat de bepalingen in dit hoofdstuk worden nagekomen.

Artikel 65: Tarieven HSL-Zuid diensten
Ten opzichte van de oorspronkelijke vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet is de ruimte voor NS
ingeperkt. Wel mag een toeslag worden gehanteerd voor het hogere kwaliteitsniveau op het traject
Schiphol-Rotterdam Centraal. Reizigers hebben de keuze uit verbindingen over het conventionele spoor
voor het binnenlandse tarief en over het hogesnelheidsspoor met toeslag. NS mag in de periode waarin
niet uitsluitend het snellere materieel, als bedoeld in artikel 61, zesde lid, wordt ingezet, een toeslag
hanteren van maximaal 20 procent.

Hoofdstuk 10. Slotbepalingen
Artikel 66: Concessieprijs
NS betaalt ingevolge het eerste lid voor het uitvoeren van de spoorvervoerdiensten een jaarlijkse
concessieprijs van 80 miljoen euro (nominaal). Deze concessieprijs ziet in eerste instantie op de
uitvoering van de conventionele treindiensten. Echter, NS is tevens een vergoeding verschuldigd voor het
recht om de HSL-Zuid diensten te verrichten. Deze vergoeding bedraagt voor de gehele concessieperiode
in totaal maximaal 882,8 miljoen euro (prijspeil 2010). Deze vergoeding is vormgegeven als een
HSL-heffing verhoogde gebruiksvergoeding als bedoeld in artikel 62, tweede lid, van de Spoorwegwet.
De gebruiksvergoeding is daarmee niet alleen een vergoeding van de kosten van de
infrastructuurbeheerder die rechtstreeks voortvloeien uit de exploitatie van de HSL-Zuid diensten, maar
strekt daarbij tevens, in de vorm van een HSL-heffing, ter dekking van de uitgaven van de Staat voor de
aanleg van de HSL-Zuid. In de gebruiksvergoeding voor de HSL-Zuid diensten is inbegrepen de
vergoeding voor het gebruik van de conventionele infrastructuur (i) ten behoeve van de HSL-Zuid
118 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

diensten (bijvoorbeeld het gebruik van de conventionele infrastructuur tussen Amsterdam Centraal
Station en Schiphol, bij gebreke van een hogesnelheidsinfrastructuur op dat traject), en (ii) voor de
rechtstreekse verbinding Amsterdam-Brussel als bedoeld in artikel 62. Het gebruik van de conventionele
infrastructuur voor de treinverbinding Den Haag – Eindhoven, bedoeld in artikel 61, eerste lid, onderdeel
c, is niet inbegrepen in de gebruiksvergoeding voor de HSL-Zuid diensten. De exacte hoogte van de
jaarlijkse met een HSL-heffing verhoogde gebruiksvergoeding ligt vast in het Besluit HSL-heffing en
vormt de weerslag van de (financiële) afspraken die de Staat en NS hebben gemaakt.
Het tweede lid ziet op een bedrag dat NS jaarlijks ontvangt met betrekking tot het landelijke
reisinformatiesysteem. Het betreft het geautomatiseerd ICT-systeem (InfoPlus) dat logistieke informatie
over de landelijke treindienst verwerkt tot actuele reisinformatie en deze via diverse kanalen, zoals onder
meer informatieborden en omroepberichten op stations, aan reizigers presenteert. NS is
verantwoordelijk voor het verstrekken van de reisinformatie, het personeel dat deze werkzaamheden
uitvoert en voor het beheer van de software. Het technisch beheer betreft de instandhouding en
operationalisering van de infrastructuur en het applicatiebeheer, de instandhouding van de
applicatieprogrammatuur (de software) en de gegevens(banken). NS is in het kader van functioneel
beheer tevens verantwoordelijk voor de instandhouding van de functionaliteit van het informatiesysteem
en staat in directe relatie met het gebruik van het informatiesysteem. Voor het financieren van de kosten
voor dit technisch, functioneel en applicatie beheer van InfoPlus, ontvangt NS ingevolge dit artikel
jaarlijks een vergoeding van 7,5 miljoen euro (nominaal), zoals ook is vastgelegd in de brieven van het
ministerie van Infrastructuur en Milieu aan NS van 22 maart 2012 (IENM/BSK-2013/64251) en 28 augustus
2013 (IENM/BSK-2013/138596). NS kan dit bedrag verrekenen met de concessieprijs.
Als belangrijk onderdeel van de treinverbindingen tussen Nederland en België zijn in december 2012
afspraken gemaakt over de treindienst Breda-Antwerpen (Kamerstukken II 2012/13, 22026, nr. 371). De
uitvoering van de diensten als bedoeld in het derde lid, leidt tot een jaarlijkse verlaging van de in het
eerste lid bedoelde concessieprijs van 2,5 miljoen euro (nominaal). Indien het jaarlijkse exploitatieverlies
van NS voor een dienst vanaf of via Breda of Roosendaal naar Antwerpen minder bedraagt dan 2,5
miljoen euro, zal de concessieprijs overeenkomstig worden verlaagd met het bedrag van het
daadwerkelijke exploitatieverlies.

Artikel 67: Uitvoering van de concessie
Met betrekking tot het tweede lid wordt opgemerkt dat NS Reizigers B.V. en de andere in het tweede lid
bedoelde rechtspersonen niet zijn aan te merken als “anderen” als bedoeld in artikel 1, onder l, van de
wet.
Onder de in het derde lid bedoelde derden, die NS kan inschakelen voor de uitvoering van deze concessie,
vallen bijvoorbeeld vennootschappen van de partners van NS voor de uitvoering van internationaal
diensten, zoals Thalys en Eurostar.

Artikel 68: Experimenten
Dit artikel beoogt om experimenten en vernieuwingen door NS mogelijk te maken die als doel hebben de
reizigers per saldo een verbetering van het vervoer te bieden. Daartoe kan op verzoek van NS door de
concessieverlener tijdelijk – voor de duur van het experiment, doch ten hoogste drie jaar – ontheffing
worden verleend van de voorschriften uit deze concessie, voor het ontwikkelen en beproeven van
nieuwe, innovatieve vervoerdiensten en producten. De concessieverlener zal een besluit over ontheffing
baseren op de beleidsmatige wenselijkheid van het experiment en de mogelijke bijdrage van het
experiment aan het algemeen belang van goed en aantrekkelijk openbaar vervoer. Op enig moment
wordt een experiment door NS hetzij beëindigd, omdat het niet voldoet, hetzij (deels) opgenomen in het
reguliere diensten- en productenaanbod. In beide gevallen eindigt de ontheffing en worden alle
concessievoorschriften weer onverkort van toepassing.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 119

Omdat experimenten uitsluitend betrekking kunnen hebben op nieuwe vervoerdiensten of producten,
komen alleen enkele voorschriften in hoofdstuk 7 en 8 in aanmerking voor ontheffing op grond van dit
artikel.

Artikel 69: Ontheffing
Bij de afweging rondom het ontheffingsverzoek zullen in ieder geval de maatschappelijke belangen
meegewogen worden. In de regel zal slechts in uitzonderlijke, specifieke situaties ontheffing worden
verleend.
Daar waar naar het oordeel van NS ontheffing van de voorwaarden voor minimale bediening nodig is
(artikel 44), kan NS daartoe op grond van dit artikel verzoeken. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn
vanwege de invoering van een onderhoudsrooster door de infrastructuurbeheerder, waardoor het
onmogelijk is voor NS om op een bepaalde plek aan de minimale bediening te voldoen. Of in geval van
sluiting van een station. Een verzoek tot sluiting van een station zal door de concessieverlener
beoordeeld worden aan de hand van de meerjarige kosten voor beheer en instandhouding van het
station, de bedrijfseconomische effecten die gemoeid zijn met de bediening van het station, de belasting
van de infrastructurele capaciteit als gevolg van de bediening, de mogelijkheden die de reizigers heeft
voor alternatieve vormen van openbaar vervoer en het verlies aan reistijd voor andere reizigers op het
traject.

Artikel 70: Integratie afspraken 2011 HSA-problematiek
Dit artikel komt voort uit de afspraken die in 2011 zijn gemaakt tussen de concessieverlener en NS en zijn
vastgelegd in het Onderhandelakkoord, ter voorkoming van een faillissement van de High Speed Alliance
en over het beleidsvoornemen inzake de vervoerconcessie voor het hoofdrailnet vanaf 2015.
Het tweede en derde tot en met achtste lid hebben betrekking op ontwikkelingen, genoemd in het derde
lid, die een groot effect op de financiële balans van de concessie hebben. De in het derde lid genoemde
ontwikkelingen zien op omstandigheden die buiten de invloedssfeer van NS liggen en in belangrijke
mate, zo niet geheel, worden veroorzaakt door handelen van de overheid.
Partijen kunnen in onderling overleg besluiten om in afwijking van het achtste lid te kiezen voor een
andere wijze om NS te compenseren voor het volgens het vierde en zesde lid vastgestelde, en na
toepassing van het vijfde, zesde en zevende lid herberekende netto financieel effect.
Het tweede, negende en tiende lid van dit artikel hebben betrekking op een aantal ontwikkelingen voor
zover deze de balans in de concessie verstoren. Bij toepasselijkheid van het negende lid van dit artikel of
het vierde lid van artikel 27 treedt NS in overleg met de concessieverlener, teneinde de voorwaarden van
deze concessie aan te passen. Deze aanpassing doet recht aan alle gewijzigde omstandigheden tezamen,
zowel gunstige als ongunstige, die gevolgen hebben voor de uitvoering van de concessie. De aanpassing
herstelt de oorspronkelijke balans tussen enerzijds de concessieverplichtingen (waaronder vergoeding
en/of kwaliteitseisen) en anderzijds de financiële parameters. Met oorspronkelijke balans wordt
verwezen naar de balans in de set van afspraken in het onderhandelakkoord tussen NS en de Minister
van Infrastructuur en Milieu.
Wijzigingen van deze concessie als gevolg van het intreden van omstandigheden als bedoeld in het derde
en negende lid van dit artikel vinden plaats conform het bepaalde in Hoofdstuk 2, § 2, van de wet.

Artikel 71: Overgang van de concessie
In het eerste lid is de informatieverplichting van NS in verband met de voorbereiding van de
concessieverlening aan een opvolgend concessiehouder neergelegd, conform artikel 46 van de wet en
artikel 39 van het Bp 2000. Deze bepaling is om twee redenen van belang. In de eerste plaats vanwege
het verkrijgen van alle naar het oordeel van de concessieverlener noodzakelijke informatie die nodig is
120 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

ten behoeve van de voorbereiding van een nieuwe concessieverlening. En in de tweede plaats vanwege
het creëren van een gelijk speelveld voor alle spoorvervoerders die in aanmerking wensen te komen voor
de verlening van een nieuwe concessie.
In artikel 43a van de wet is de wettelijke grondslag opgenomen met betrekking tot de verplichte
overgang van productiemiddelen bij overgang van een concessie naar een nieuwe concessiehouder,
teneinde de continuïteit van het vervoer te kunnen garanderen. Ingevolge artikel 43c, tweede lid, van de
wet kan de toepasselijkheid van artikel 43a in een concessie voor openbaar vervoer per trein worden
uitgesloten. Van deze mogelijkheid wordt in het tweede lid gebruik gemaakt. Dit houdt verband met
artikel 65, derde lid, van de wet, waarin de wettelijke grondslag wordt gecreëerd voor een specifieke
vorm van managementaanbesteding, namelijk de vorm waarin de concessieverlener kan bepalen dat de
concessie voor het hoofdrailnet geheel of voor een aanmerkelijk gedeelte door de concessiehouder zal
worden uitgevoerd met gebruikmaking van een of meer door de concessieverlener aan te wijzen
rechtspersonen. Deze optie wordt, mede gelet op de wetsgeschiedenis, gezien als de meest realistische
vorm van het in de markt zetten van (delen) van de hoofdrailnetconcessie. Voor de specifieke
achtergronden van de keuze van aanbesteding door middel van een managementaanbesteding wordt
verwezen naar de wetsgeschiedenis bij de totstandkoming van de Concessiewet personenvervoer per
trein (Stb. 2003, 265), amendement-Dijsselbloem/Eurlings (Kamerstukken II 2001/02, 27 216, nr. 24) en de
motie-Wolfson (Kamerstukken I 2002/03, 27 482 en 27 216, nr. 145f). Het buiten toepassing verklaren van
artikel 43a van de wet heeft te maken met de regeling als bedoeld in het derde lid, die weliswaar
hetzelfde doel dient als art. 43a en de voorwaarden en condities regelt waarop het beschikbaar stellen
van productiemiddelen aan een opvolgend concessiehouder geschiedt, maar op onderdelen een bredere
strekking heeft.

Artikel 72: Continuïteit
Dit artikel bepaalt met het oog op de opvolgende concessieperiode dat NS tot het einde van de
concessieperiode de plicht heeft om te zorgen dat een goede uitvoering van de concessie mogelijk blijft
doordat de productiemiddelen beschikbaar zijn en in goede staat van onderhoud blijven en het personeel
aanwezig blijft.
Het tweede lid ziet op verwervingstrajecten die starten gedurende de looptijd van deze concessie zoals
bepaald in artikel 74.
Het derde lid heeft tot doel te voorkomen dat NS investeringen doet in productiemiddelen, die mogelijk
na het einde van de concessie overgaan op een opvolgend concessiehouder, waarvan de lasten
onevenredig zwaar drukken op de periode na afloop van de onderhavige concessieperiode. Dit zou de
financiële positie van NS gedurende de concessieperiode te zeer ten goede kunnen komen en een last
leggen op een eventuele opvolgende concessiehouder in de toekomst.
NS zal ter uitvoering van het vierde lid met de opvolgend concessiehouder afspraken maken over de inzet
van NS en, voor zover hier voor NS kosten aan verbonden zijn, over marktconforme financiële
vergoedingen voor die inzet.
Ingevolge het vijfde lid blijft NS na het eindigen van de concessie de treindiensten verrichten conform de
bepalingen van deze concessie, indien zich een situatie voordoet als bedoeld in artikel 19, tweede lid, van
de wet. Artikel 19, tweede lid, van de wet ziet op situaties dat het openbaar uitvalt of dreigt uit te vallen.
Hiervan is bijvoorbeeld sprake in een situatie dat de opvolgend concessiehouder niet of niet tijdig in staat
is tot het uitvoeren van de vervoerdiensten. NS zal in een dergelijk geval de treindiensten tijdelijk
uitvoeren. Mochten er evenwel zwaarwegende factoren aanwezig zijn zodat van NS niet in redelijkheid
de (volledige) voortzetting kan worden gevergd, treden partijen hierover in overleg. Onder
‘zwaarwegende factoren’ kan in ieder geval worden verstaan verlieslatendheid van de concessie.

Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025 | 121

Artikel 73: Vervoerconcessie voor het hoofdrailnet 2005-2015
Voor zover dat voor een goede uitvoering en afwikkeling van de concessie voor het hoofdrailnet
2005-2015 noodzakelijk is, blijven de in dit artikel genoemde artikelen voor de genoemde periode van
kracht.

Artikel 74: Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet
Dit artikel regelt de intrekking van de vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet.

Artikel 75: Looptijd en overgangsrecht
De vervoerconcessie heeft ingevolge het eerste lid een looptijd van tien jaar.
Hoewel de concessie eindigt per 1 januari 2025, zijn er enkele artikelen die naar hun aard worden geacht
ook ná 1 januari 2025 van kracht te blijven. Dit zijn de artikelen zoals genoemd in het tweede lid en welke
zien op de verantwoording van NS over het vervoerplanjaar 2024. Deze bepalingen blijven van kracht tot
1 januari 2026.
De bevoegdheid van de concessieverlener om een audit te verzoeken op grond van artikel 20, vijfde lid,
blijft na 1 januari 2025 in stand voor zover de audit betrekking heeft op de in artikel 20, eerste lid,
onderdeel b, bedoelde jaarrapportage en de totstandkoming daarvan.

DEN HAAG, 15 december 2014

DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU,

Wilma J. Mansveld

122 | Concessie voor het hoofdrailnet 2015-2025

Dit is een uitgave van het

Ministerie van
Infrastructuur en Milieu
Postbus 20901 | 2500 Den Haag
070 - 351 6171
www.rijksoverheid.nl/ienm
December 2014