Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 825

Samenvoeging van de gemeenten Aalburg,
Werkendam en Woudrichem

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 9 februari 2018
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt Verslag uit
te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.

blz.

Inleiding
Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
Financiële aspecten

1
2
3

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Aalburg,
Werkendam en Woudrichem. Deze leden constateren dat het hier gaat om
een vrijwillige samenvoeging van de gemeenten Aalburg, Werkendam en
Woudrichem. Aanleiding is de wens van de betrokken gemeenten tot
versterking van de bestuurlijke organisatie van deze gemeenten, een en
ander met het oog op huidige en toekomstige lokale en regionale
opgaven. Het wetsvoorstel geeft de leden van de VVD-fractie geen
aanleiding tot het maken van opmerkingen en het stellen van vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot samenvoeging van de gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem. Deze leden constateren dat de regering het
herindelingsadvies en de zienswijze van de provincie niet als bijlagen bij
de memorie van toelichting heeft gevoegd. Zij zijn van mening dat
publicatie op een website niet gelijkgesteld kan worden met indiening bij
de Tweede Kamer. De leden van de CDA-fractie vragen de regering dan

kst-34825-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 4

1

ook het herindelingsadvies en de zienswijze van de provincie alsnog aan
de Kamer toe te zenden.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel dat dient tot samenvoeging van de gemeenten
Aalburg, Werkendam en Woudrichem. Deze leden lezen dat de herindeling
van onderop heeft plaatsgevonden en het herindelingsadvies in alle
gemeenten met een meerderheid van stemmen is vastgesteld. Ook
merken zij op dat door voorgestelde herindeling een bestuurskrachtige
gemeente zal ontstaan. Zij hebben op dit moment in het proces geen
nadere vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Aalburg,
Werkendam en Woudrichem. Deze leden hebben nog een enkele vraag
aan de regering over dit wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van dit
voorstel voor gemeentelijke herindeling. Belangrijke criteria ter beoordeling van de noodzaak van herindeling zijn voor deze leden in de eerste
plaats het draagvlak onder de bevolking, maar ook de bestuurskracht van
gemeenten en de urgentie van een herindeling zijn van belang. Herindelingen zouden volgens de leden van de SP-fractie alleen plaats moeten
vinden van onderaf, als hiervoor steun is van de bevolking. Deze leden
hebben enkele vragen over het draagvlak en de urgentie. Zij gaan hier
graag nader op in.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel dat strekt tot samenvoeging van de
gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem. Deze leden onderschrijven de voorgenomen samenvoeging van deze gemeenten. Zij
hebben in deze fase van de behandeling geen nadere vragen met
betrekking tot het voorstel.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
wetsvoorstel en vinden het een belangrijk uitgangspunt dat herindeling
van onderop plaatsvindt en dat er sprake is van vrijwilligheid en
voldoende draagvlak. Bestuurlijk wordt deze herindeling breed gedragen.
Deze leden willen nog enkele vragen stellen.
2. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
De leden van de GroenLinks-fractie hechten veel waarde aan het goed
betrekken van de burgers en organisaties in de betrokken gemeenten.
Deze leden vragen de regering om nog eens nader uiteen te zetten hoe de
inwoners, maatschappelijke organisaties en de lokale politiek van de
betreffende gemeenten betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van
het voorstel tot gemeentelijke herindeling.
2.1 Draagvlak
De leden van de SP-fractie vragen of een meerderheid van de bewoners
voor de herindeling is. Indien er geen burgerraadpleging heeft plaatsgevonden, waarom is daar niet voor gekozen? Wanneer er geen meerderheid voor een herindeling is, vragen deze leden waarom er toch voor
herindeling is gekozen. De uitdagingen waar de kleinere gemeenten voor
staan (na onder andere decentralisaties) leiden zo immers toch tot
gedwongen herindelingen, lijkt het.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 4

2

2.2. Interne samenhang
De leden van de CDA-fractie constateren dat de betrokken gemeenten in
hun gezamenlijke toekomstvisie hebben opgenomen dat de borging van
identiteit en kleinschaligheid een van de speerpunten moet zijn. De
gemeenten willen hiervoor de lokale democratie versterken via bijvoorbeeld dorpsraden, thematische raden (zoals een jeugdraad of een
sportraad) en het opzetten van digitale inspraakmogelijkheden. Deze
leden vragen wat op dit moment de stand van zaken is.
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het van groot belang dat
wanneer deze fusie doorgang zal vinden en de nieuwe gemeente een
groter oppervlakte zal beslaan, alle burgers op een toegankelijke manier
naar voorzieningen moeten kunnen reizen. Deze leden vragen de regering
daarom specifiek in te gaan op de vraag hoe de toegankelijkheid en
bereikbaarheid van belangrijke voorzieningen gewaarborgd blijft.
De leden van de SGP-fractie constateren dat in de zienswijzen met name
het punt van de voorzieningen in de verschillende kernen en de contacten
tussen gemeente en burgers centraal staan. Deze leden vinden het van
belang dat ook na herindeling er een duidelijke band is tussen lokaal
bestuur en de bevolking in de verschillende kernen. Hoe wordt voorkomen dat deze afstand te groot wordt? Kunnen de genoemde dorpsraden, thematische raden en digitale inspraakmogelijkheden voldoende
ondervangen dat de bestuurders en politici verder van de burgers komen
te staan?
2.3. Bestuurskracht
De leden van de SGP-fractie lezen dat de stelling in de toelichting is dat de
samenwerking tussen de drie gemeenten onvoldoende van de grond is
gekomen. Deze leden vragen in hoeverre de mogelijkheden om de
gemeenteraden beter te betrekken bij de besluitvorming overwogen zijn.
Waaruit bestond die informatieachterstand concreet? Hoe wordt
voorkomen dat door de grotere gemeentelijke organisatie de informatieachterstand tussen politici en (groter) ambtelijk apparaat ook toeneemt?
Verder ontvangen de leden van de SGP-fractie graag meer zicht op de
«complexere en gemeenteoverstijgende opgaven» die Aalburg blijkbaar
onvoldoende het hoofd kon bieden. Om wat voor concrete taken ging het?
3. Financiële aspecten
De regering geeft aan dat de nieuwe gemeente minder gaat ontvangen in
de algemene uitkering uit het gemeentefonds dan nu het geval is bij de
som van de algemene uitkeringen, zo lezen de leden van de SP-fractie. De
regering verwacht dat deze structurele verlaging opgevangen wordt door
de te verwachten vermindering van de bestuurskosten en andere efficiencyvoordelen van de nieuwe organisatie. Waarop is deze verwachting
gebaseerd? Wat als deze verwachtingen uitblijven? Herindelingen kosten
geld, de uitkering op grond van de maatstaf herindeling zal hiervoor nodig
zijn. Wat als blijkt dat er straks toch een tekort op de begroting ontstaat als
gevolg van de herindeling?
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
De adjunct-griffier van de commissie,
De Vos

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 4

3