m

Ministerie van Financien

Directie Begratingszaken
HEDEN UITERLIJK VRIJDAG 24 NOVEMBER 12 00 UUR RETOUR
TER BESLISSING AAN DE MINISTER EN TER INFO AAN DE STASSEN

Aan

de minister
de staatssecretaris van Financien
de staatssecretaris van Financien

nota

Fiscaliteit en Belastingdienst
Toeslagen en Douane

Persoonsgegevens

Actieve openbaarmaking bestisnota’s Najaarsnota 2023
Datum
23 november 2023
Notanummer
2023 0000265140

Bijlagen

Aanleiding
In navoiging van de Beieidslijn actieve openbaarmaking nota 2022 van 13 juni
2022 bieden wij bij deze de beslisnota behorend bij de Najaarsnota 2023 aan

1

Set actieve openhaarm

Beslispunten
•

Bent akkoord met het op deze manier openbaar maken van de

gepresenteerde beslisnota s
Kernpunten
•
Met ingang van Prinsjesdag 2022 worden zowel beslisnota als
begrotingsstukken openbaar aangeboden
•
Achter deze nota vindt u de sets nota s zoals samengesteld door DGRB
Communicatie

pubiicitaire gevoeligheden en verwachten geen
aanleiding van deze onderliggende nota s van de Najaarsnota

We zien inhoudeiijk geen

berichtgeving

naar

2023
Politiek bestuurlijke context
N v t

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 1 van 1

2110590

00001

Inventarislijst beslisnota’s Najaarsnota 2023
Nr. Datum
1

6-11-2023

Naam Document

Toelichting

Budgettair uitgavenbeeld
Najaarsnota 2023

Reactie minister

2 16-11-2023 Najaarsnota 2023

Reactie minister

N.B. Als gevolg van de inwerkingtreding van de Wet Open Overheid (WOO) per 1 mei 2022 en in
het kader van de informatievoorziening aan het parlement wordt bij deze nota invulling gegeven
aan de actieve openbaarmaking van de onderliggende advisering.

Ministerie van Financien

Directie Begrotingszaken

Aeden
TER BE5LISS1NG

Aan

de minister
de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst
Persoonsgegevens

nota

Budgettair uitgavenbeeld Najaarsnota 2023
Datum
6 november 2023
Motanummer
2023’0000251488

Bijiagen

Aanleiding

1

Outline Wajaarsnota 20

Mtddels deze notitie informeren wij u over het budgettaire beeld bij Najaarsnota
NJN
In de bijiage treft u de inleiding en outline van de NJN Op 16 november
bespreken we de conceptversie van de NJN met u Op 20 november leveren we
de NJN aan bij AZ voor agendering in de MR van 24 november

Beslispunten
1

Bent u akkoord met de voorgestelde outline en de voorzet voor de inleiding

Kernpunten
•

•

De NJN geeft de laatste stand van zaken van de uitgaven en inkomsten

lopende het begrotingsjaar 2023 Het gaat hier om de wijzigingen die zich
hebben voorgedaan na de Miljoenennota 2024
Een actueel beeld van het EMU saldo en de overheidsschuld is pas mogelijk
nadat de inkomsten naming en de uitvoeringsinformatie van VWS bekend zijn
op 15 november

1

Inleiding en outline
Deze wijzigingen in de inkomsten en uitgaven zijn het gevolg van reguliere
bijstellingen van ramingen en eventuele nieuwe maatregelen De NJN is een
nota met vooral technische niet beleidsmatige mutaties
De outline bijiage 1 geeft een beeld van hoe de NJN is opgebouwd Tevens
is de concept inleiding opgenomen

2

Planning
Op 14 november ontvangt u een volgend concept U wordt bij de bespreking
van 16 november geinformeerd over het definitieve cijferbeeld en het EMU
saldo

Een actueel beeld van het EMU saldo en de overheidsschuld is pas

mogelijk nadat de inkomstenraming en de uitvoeringsinformatie van VWS
bekend zijn op 15 november
De NJN wordt op 20 november aangeleverd bij AZ voor de MR behandeling op
24 november
De NJN en de bijbehorende suppletoire begrotingen zullen

na

behandeling in

de MR naar de Kamer verzonden worden

Pagina 1 van 7

2105031

00002

3

Budgettair beeld

•

Het generale uitgavenbeeld bij NJN laat meevallers zien op de rente

miljoen euro

•

en

EU afdrachten

447 miljoen euro

een

169

meevaller in het

uitvoeringsbeeld van SZW 429 miljoen euro en een tegenvaller bij de
boeten en afpakken ontvangsten 127 miljoen euro bij JenV Daarnaast zijn
er nog kleine tegenvallers op de generale dossiers Groningen
31 miljoen
euro
en Waterschade Limburg
10 miljoen euro
Conform de
begrotingsregels hoeven deze tegenvallers niet specifiek gedekt te worden
Een deel van de realisatiecijfers van de zorg ontvangen we op 10 november
Dit zai het uitgavenbeeld naar verwachting nog beperkt bei nvloeden
De totale bij NJN geboekte onderuitputting op de begrotingen bedraagt 3 8
miljard euro tabel 4 in de toelichting Daarnaast is er nog sprake van
aanvullende onderuitputting bij AZ en EZK De aanvullende onderuitputting bij
AZ is beperkt maar bij EZK betreft de aanvullende onderuitputting circa 0 5

miljard euro op fondsen Toekomstfonds Klimaatfonds Nationaal
Deze aanvullende onderuitputting zit nu nog niet in het
uitgavenbeeld maar wordt verwerkt in het definitieve cijferbeeld van de
Najaarsnota
Deze onderuitputting wordt gebruikt om de in uit taakstelllng en de

Groeifonds

•

aanvullende onderuitputting in te vullen

•

Daarnaast wordt ook het saldo van

tegenvallers uit het generale beeld gebruikt om deze taakstelling in
te vullen Per saldo vailen de uitgaven onder het uitgavenplafond voor 2023
4 7 miljard euro lager uit
De totale in uittaakstelling en aanvullende onderuitputting op de Aanvullende
Post bedragen 6 2 miljard euro deze wordt op basis van het voorlopige
cijferbeeld voor 4 7 miljard euro ingevuid de aanvullende onderuitputting op
de fondsen bij EZK en de uitvoeringslnformatie van SZW is hierin nog niet
mee

en

meegenomen
•

•

De in

uittaakstelling is de tegenhanger van de eindejaarsmarge
Departementen mogen met de eindejaarsmarge een deel van de onbestede
middelen doorschuiven naar het volgende jaar Om te voorkomen dat het
uitgavenplafond wordt overschreden als gevolg van de uitkering van de
eindejaarsmarge wordt tegelijkertijd een even grote taakstelling op de
Aanvullende Post ingeboekt de zogenaamde in uit taakstelling Deze
taakstelling Kent geen concrete invulling maar wordt gaandeweg het jaar
ingevuid met onderuitputting of andere meevallers Bij Voorjaarsnota 2023 is
er in totaal 4 3 miljard euro aan eindejaarsmarge
en dus ook in
uit
taakstelling aan de begrotingen toegevoegd Daarnaast is er bij
Voorjaarsnota ook aanvullende onderuitputting ingeboekt van 2 1 miljard euro
voor 2023 deze is bij Miljoenennota reeds met 255 miljoen euro ingevuid
Per
saldo resteert er dus 6 2 miljard euro aan in te vullen in uittaakstelling en
aanvullende onderuitputting waarvan nu 4 7 miljard euro wordt ingevuid
Bij het jaarverslag moet de resterende openstaande in uittaakstelling nog
worden ingevuid Indien deze niet ingevuid wordt leidt dit tot een
verslechtering van het saldo De verwachting is dat het lukt om deze in te
vullen De afgelopen zes jaar bedroeg de extra onderuitputting bij het
jaarverslag nametijk gemiddeld 1 9 miljard euro

Pagina 2 van 7

2105031

00002

label 1

Uitgavenbeeld Majaarsnota

in miljoenen euro

2023

Rente

Afpakken

169
en

boetes

127

EU afdrachten

447

Groningen

31

Waterschade Limburg

10

Uitvoeringsinformatie SZW

429

Uitvoeringsinformatie VWS

PM

Onderuitputting
Invulling in uittaakstelling indicatief

3 817
4 722

Diversen

29

Totaal uitgavenbeeld
•

De Oekrame gerelateerde uitgaven zijn met 79 miljoen euro naar boven

bijgesteld tot 5 3 miljard euro in 2023

tabel 2

Voor de corona gerelateerde

is de naming met 0 6 miljard euro naar beneden

uitgaven
miljard euro tabel 3

bijgesteld tot 2 4

De bijstellingen op de corona en Oekrame uitgaven

worden buiten het uitgavenplafond verwerkt

en

leveren dus geen ruimte

onder het plafond op
Tabel 2

Uitgaven OekraTne

in miljoenen euro

2023

Uitgaven aan Oekraine bij MN 2024

5 196

mutaties NJIM

79

Uitgaven aan OekraTne bij NJN 2023
Tabel 3

5 275

Uitgaven Corona

in miljoenen euro

2023

Uitgaven aan corona bij MN 2024

2 971

mutaties NJN

Uitgaven

aan corona

596

bij NJN 2023

2 375

Pagina 3 van 7

2105031

00002

Toelichting
label 4

Onderuitputting Najaarsnota per begroting

in mitjoenen euro

2023

Algemene Zaken en De Koning
Binnenlandse Zaken

Koninkrijksrelaties

1
en

BES fonds

167

Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel en Ontwikkelingsamenwerking

38

Justitie en Veiligheid

130

Onderwijs Cultuur en Wetenschap

230

Financien

180

Defensie

763

Infrastructuur en Waterstaat Mobiliteitsfonds en Deltafonds

195

Economische Zaken en Klimaat en Nationaal Groeifonds

260

Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit

218

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Volksgezondheid Welzijn

en

86

Sport

227

Aanvullende Post

1 323

Totale onderuitputting

3 817

Algemene Zaken

AZ

Het beeld van mee

tegenvallers laat voorde begroting van AZ onderuitputting
Dit beeld wordt volledig bepaatd door een
hogere overheadvergoeding die het departement heeft ontvangen van haar
agentschap Dienst Publiek en Communicatie DPC
en

ter boogte van 0 7 miljoen euro zien

Binnenlandse Zaken indusief KR en BES
Er treedt ruim 120 miljoen euro aan onderuitputting op de 5^ tranche van de
woningbouwimpuls op Daarnaast komen middelen voor de kwijtschelding van
publieke schulden 50 miljoen euro en voor de fysieke herplaatsingsgarantie 7

miljoen euro

niet tot besteding In 2023

Buitenlandse Zaken

BZ

en

Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking

BHOS
De onderuitputting bij BZ en BHOS vindt in zijn geheel plaats op het non ODA

budget Zo is er een meevaller van 12 6 miljoen euro op de contributie voor VN
crisisbeheersingsoperaties Daarnaast hebben verschillende plannen voor het
huisvestingsbudget vertraging opgelopen waardoor deze uitgaven in 2024 vallen
Dit leidt tot 10 miljoen euro onderuitputting in 2023
Justitie en

Veiligheid

Het beeld van mee

JenV

tegenvallers laat voor de begroting van JenV een netto
onderuitputting van 130 5 miljoen euro zien Dit beeld wordt bepaald door
enerzijds tegenvallers op de kosten van crisis noodopvang in de asielketen 218
miljoen euro de afrekening met het Centraal Orgaan opvang Asieizoekers COA
over 2022
36 miljoen euro
en schadeloosstellingen aan burgers wanneer zij
door overheidshandelen schade hebben geieden 15 miljoen euro
Anderzijds zijn
er meevallers op de reguliere opvangkosten bij het COA door een lagere dan
geraamde bezetting 207 5 miljoen euro onderuitputting op de aanpak van
ondermijnende criminaliteit 47 miljoen euro en jeugdbescherming 33 5 miljoen
en een meevaller bij de Immigratie
euro
en Naturalisatiedienst
IND bij het
project bespoediging behandeling van asielaanvragen vanwege vertraagde
en

Pagina 4 van 7

2105031

00002

uitvoering 26 8 miljoen euro Een gedeeite van het saldo van mee en
tegenvallers is ingezet ter invulling van de rijksbrede dekkingsopgave in 2023

57

miljoen euro
Onderwijs

Cultuuren

Wetenschap

OCW

De onderuitputting op de begroting van OCW bedraagt 230 miljoen euro

Dit

bedrag is opgebouwd uit onder meer een per saldo meevaller op de
Maatschappelijke diensttijd 70 miljoen euro subsidieregeiing
energiecompensatie scholen 24 miljoen euro Bibliotheek op school 16 miljoen
euro
regaling heterogene brugkiassen 16 miljoen euro en op apparaatskosten
12 miljoen euro

Financier
Van de 180

miljoen euro aan onderuitputting is 120 miljoen euro het gevolg van
belastingontvangsten kant met name in de naming van de
belasting en invorderingsrente De overige 60 miljoen euro betreft
voornamelijk artikel 10 nog onverdeeld 14 miljoen euro een meevaller in de
Exportkredietverzekering ekv restituties 9 miljoen euro de Douane 17
miljoen euro met name als gevolg van fte onderbezetting door
arbeidsmarktkrapte en Toeslagen regulier 21 miljoen euro
meevallers aan de niet

Infrastructuur en Waterstaat

Mobititeitsfonds en Deltafonds

Op de beleidsbegroting valt circa 6 miljoen euro vrij op diverse kleine
programme s Daarnaast wordt circa 29 5 miljoen euro aan Nationaal Groeifonds
middelen voor het project Luchtvaart in transitie niet besteed in 2023 omdat de
middelen pas in 2024 gegund kunnen worden
Op de fondsen is voornamelijk sprake van vertraagde programma uitgaven De
laatste realisatiecijfers geven aan dat de totale vertraagde programma uitgaven
op het Mobiliteitsfonds MF circa 486 miljoen euro zijn Dit wordt met name
veroorzaakt doordat een dee van de verkenningen en reserveringen niet in 2023
worden ingezet circa 114 miljoen euro
vertragingen bij de aanleg en
van
vervangingsprojecten
Rijkswaterstaat circa 123 miljoen euro en
vertragingen bij Spoorwegen van circa 182 miljoen euro wat grotendeels
veroorzaakt wordt door een terugstorting van ProRail aan lenW van circa 145
miljoen euro Verder is ook circa 19 miljoen euro aan lagere ontvangsten
geraamd Op het MF was er sprake van circa 411 miljoen euro aan
overprogrammering Dit is bij Najaarsnota afgeboekt waarmee het voordelig saldo
circa gelijk is aan 56 miljoen euro
De totale vertraagde uitgaven op het Deltafonds DF zijn circa 196 miljoen euro
Dit wordt grotendeels veroorzaakt door vertraging bij de Afsiuitdijk circa 69

miljoen euro vertraging bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma circa 36
miljoen euro en vertraging bij meerdere Kaderrichtlijnwater projecten circa 25
miljoen euro Ook is sprake van circa 15 miljoen euro lagere ontvangsten dan
geraamd Op het DF was sprake van 75 miljoen euro aan overprogrammering
Het voordelig saldo op het DF is dus circa 106 miljoen euro
Economische Zaken en Klimaat
De onderuitputting op de EZK

begroting 260 miljoen euro vindt grotendeels
plaats op artikel 5 Een veilig Groningen met perspectief 179 miljoen euro Dit
komt onder meer door lagere uitgaven voor de verstekingsoperatie en

Pagina 5 van 7

2105031

00002

schadeafhandeling Verder is sprake van onderuitputting op diverse finandele
instrumenten op artikel 2 Bedrijvenbeleid 52 miijoen euro en artikei 4 Een
doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering 45
miijoen euro onder andere door minder aanspraak op regeiingen dan
oorspronkelijk begroot
Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit

LNV

LNV heeft middels een

Specifieke uitkering SPUK 250 miijoen euro uit het
budget van de LBV beschikbaar gesteld aan de provincies Hiermee konden
provincies maatregelen nemen voor het iegaliseren van PAS melders De
provincies hebben hier minder gebruik van gemaakt dan gedacht daardoor is 215
miijoen euro niet tot besteding gekomen in 2023
Defensie
De lagere uitgaven bij Defensie vindt grotendeels plaats op het

Defensiematerieeibegrotingsfonds

ruim 650 miijoen euro

voornamelijk het gevolg van externe omstandigheden

Deze verlagingen zijn

Zo leidt de oorlog in

Oekrai ne tot krapte op de Defensiemarkten

wat leidt tot vertragingen in geplande
investeringen over de voile breedte van het fonds Voorts leiden ook de gevolgen
van de krapte op de arbeidsmarkt voor vertragingen in de pianning en uitvoering
van investeringsprojecten De lagere uitgaven op het budget voor inzet bestaan
uit de BlV voorziening van 40 miijoen euro en 10 miijoen euro op overige inzet
zoals Vessel Protection Detachment Het restant van de onderuitputting bestaat
vooral uit personeeisbudget op de begroting dat niet ingevuld wordt door het

arbeidsmarkttekort
Sodale Zaken en

Werkgelegenheid
begroting wordt voornameiijk veroorzaakt door
iagere uitgaven bij het COA Op dit budget valt 42 miijoen euro vrij doordat het
COA minder trajecten Voorinburgering uitvoert dan eerder was geraamd Verder
vindt er 10 miijoen euro onderuitputting plaats binnen het apparaatsbudget van
SZW SZW vult met de aangeleverde onderuitputting een openstaande
taakstelling van 35 5 miijoen euro in Per saldo is sprake van 86 miijoen euro
onderuitputting op de SZW begroting
De onderuitputting op de SZW

Volksgezondheid welzijn en sport
De onderuitputting op de VWS begroting vindt grotendeeis plaats op het artikel
sport Er is minder beroep gedaan op de Energietegemoetkomingsregeiing Sport
en er valt loonbijstelling vrij
54 9 miijoen euro
Ook vaiien op dat artikel de
uitgaven aan subsidies opdrachten en inkomensoverdrachten lager uit 18 8
miijoen euro Daarnaast zijn er onder andere minder aanvragen voor
Sectorplanpius gereaiiseerd dan verwacht 22 8 miijoen euro is er
onderuitputting op de stimuieringsregeling Wonen en Zorg WOZO 22 8 miijoen
euro en vallen middelen op artikel nominaal en onverdeeld vrij
19 8 miijoen
euro

Aanvullende Post

Op de Aanvullende Post vallen diverse middelen vrij waaronder middelen voor
Traditioneel eigen middelen

TEM
228 miijoen euro
onverdeelde loon
prijsbijstelling 224 miijoen euro Digitale veiligheid 134 miijoen euro
108 miijoen euro
Kiimaatfonds 100 miijoen euro en Waterveiligheid
miijoen euro

en

Stikstof
98

Pagina 5 wan 7

2105031

00002

Communicatie
n v

t

Politiek bestuurlijke context
n V

t

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 7 van 7

2105031

00002

A Ministerie

van Financien

A
TER BESLISSING

Directie Begrotingszaken

Aan

de minister

■

v

\
TER INFO

Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

de staatsseejetaris van Financien

Toesiagen en Douane

nota

Persoonsgegevens

Najaarsnota 2023
Datum
16 november 2023
Notanummer

Aanleiding
Vrijdag 24 november wordt de Najaarsnota NJN behandeld in de MR Ter
voorbereiding treft u bijgevoegd de conceptversie van de NJN die maandag 20
november verstuurd wordt richting AZ De NJN moet uiterlijk 1 december naar de
Kamer gestuurd worden

Bijiagen
I
Najaarsnota 2023

Beslispunten
•

Eerder is het cijferbeeld van de Najaarsnota gedeeld

Bent u

minister

akkoord met verzending van de Najaarsnota aan de Ministerraad
•

Eventuele opmerkingen van u ontvangen we graag uiteriijk maandag 9 00
zodat we deze nog kunnen verwerken in de versie voor de Ministerraad die

maandag 12 00 wordt verzonden
Kernpunten
•

De huidige versie van de NJN bevat de geactuaiiseerde zorgcijfers en het

inkomstenbeeld en de daaruit voigende saldo en schuld
•

De totale onderuitputting in de NJN is 4 5 miljard euro deze wordt ingezet om

de resterende in

uittaaksteiiing en aanvullende onderuitputting van in totaal

6 2 miljard euro grotendeels in te vullen
•

De raming van de totale belasting

en

premieontvangsten voor 2023 is met
opzichte van de raming voor 2023

4 3 miljard euro neerwaarts bijgesteld ten

in de Miljoenennota 2024
•

De raming van het EMU saldo in 2023 bedraagt 1 8
bbp Dit is een
verslechtering van 0 2
bbp ten opzichte van het saldo gepresenteerd tijdens
de Miljoenennota 2024 Deze verslechtering van het EMU saldo komt
voornamelijk door een baling van de reguliere belasting en premie inkomsten

Communicatie
Communicatief bevat deze NJN niet veel nieuws en is vooral technisch

zal liggen op de onderuitputting

De nadruk

COMM bereidt een persbericht voor dat na

afloop van de MR door AZ wordt verzonden Voor sociale media en RO nl wordt

berichtgeving voorbereid

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 1 van 1

2107978

00003