Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

176
Vragen van het lid Van Baarle (DENK) aan de Staatssecretaris van Financiën
over het stelselmatig achterhouden van stukken door de Belastingdienst en
discriminatie van de islamitische instellingen (ingezonden 25 augustus 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 9 oktober 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2022–2023, nr. 3589.
Inleiding
Drie punten die in de beantwoording aan de orde komen wil ik hier nader
toelichten:
• Leden van uw Kamer hebben vragen gesteld over de individuele
belastingplichtige. Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht (art. 67
AWR) kan ik niet ingaan op een individuele belastingplichtige en de
gestelde vragen daarover.
• De inspecteur van de Belastingdienst heeft pro forma hoger beroep
ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank van 8 augustus jl. Het Hof
heeft de Belastingdienst tot uiterlijk 19 oktober 2023 gegeven om het
hoger beroep te motiveren. Dit hoger beroep moet nog dienen en zolang
de zaak onder de rechter is, kan ik niet reflecteren op de uitspraak.
• Een aantal vragen heeft betrekking op de rol en werkwijze van het
Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) binnen de Belastingdienst. Ik heb
uw Kamer op 5 juli 2023 het tussenrapport onderzoeksvraag deel 1a
inzake Onderzoek werkwijze CAF toegestuurd1. KPMG is op dit moment
bezig met het tweede deel van het onderzoek waarin KPMG aan de hand
van een door KPMG te ontwikkelen toetsingskader de CAF-dossiers zal
toetsen. Ik verwacht het tweede deel van het onderzoek aan het eind van
dit jaar met uw Kamer te delen.
Ik vind het onbevredigend dat ik de door u gestelde vragen op dit moment
niet volledig kan beantwoorden. Nadat de rechter een uitspraak heeft gedaan
en het oordeel definitief is, wil ik de huidige beantwoording – waar dat kan in
verband met de fiscale geheimhoudingsplicht – aanvullen. Dit geldt eveneens
bij oplevering van het tweede deel van het onderzoek door KPMG naar CAF.

1

ah-tk-20232024-176
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 31 066, nr. 1262.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Vraag 1
Bent u op de hoogte van het NRC-artikel «De fiscus was te hard voor de
Haagse As-Soennah-moskee, discrimineerde mogelijk zelfs»2.
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u benaderd door de NRC voor vragen en hoe heeft u daarop gereageerd?
Antwoord 2
Het klopt dat door de NRC vragen zijn gesteld. Daar waar door de NRC
gevraagd is naar openbare informatie, is deze gedeeld met de NRC. Vanwege
de fiscale geheimhoudingsplicht kan en mag geen informatie over individuele
belastingplichtigen gedeeld worden.
Vraag 3
Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van Rechtbank Den Haag van
8 augustus 2023?3
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4
Bent u op de hoogte van het feit dat rechtbank heeft aangenomen dat sprake
is van discriminatie doordat de Belastingdienst geen openheid van zaken
heeft gegeven?
Antwoord 4
De rechtbank heeft in de uitspraak (r.o. 23) als volgt geoordeeld: «Gelet
daarop, in samenhang bezien met al het vorengaande, komt de rechtbank tot
de slotsom dat verweerder onvoldoende heeft aangedragen om te kunnen
concluderen dat, anders dan eiseres gemotiveerd heeft gesteld, de islamitische achtergrond van eiseres geen rol heeft gespeeld bij de risicoselectie.»
De Belastingdienst heeft pro-forma hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak
van rechtbank.
Vraag 5
Waarom heeft de Belastingdienst geen openheid van zaken gegeven door
geen stukken te overleggen op het verzoek van de rechtbank?
Antwoord 5
Op grond van artikel 8:42 Awb dient het bestuursorgaan binnen vier weken
na de dag van verzending van de gronden van het beroepschrift aan het
bestuursorgaan de op de zaak betrekking hebbende stukken aan de bestuursrechter te zenden en kan het bestuursorgaan een verweerschrift indienen. Uit
het procesverloop van de uitspraak blijkt dat de verweerder namens de
Belastingdienst een verweerschrift heeft ingediend. Daarbij zijn ook op de
zaak betrekking hebbende stukken meegestuurd. Verder blijkt uit het
procesverloop dat de rechtbank het onderzoek heeft geschorst en partijen bij
brieven van 22 november 2022 heeft verzocht nadere informatie te verstrekken. Zowel belanghebbende als de verweerder hebben daaraan gevolg
gegeven.
Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht kan ik verder niet ingaan op deze
individuele belastingplichtige.
Vraag 6
Wat is het beleid van de Belastingdienst als de rechtbank in een procedure
verzoekt om stukken te overleggen?

2

NRC, 22 augustus 2023 (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/08/22/fiscus-was-te-hard-voor-moskeea4172546).
3
Rechtbank Den Haag, 8 augustus 2023 (https://uitspraken.rechtspraak.nl/#!/
details?id=ECLI:NL:RBDHA:2023:11856&showbutton=true&keyword=ANBI&idx=1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De Belastingdienst staat voor eerlijke procesgang en transparantie. Uitgangspunt is dat alle op de zaak betrekking hebbende stukken worden overgelegd.
Dit dient conform de wet binnen vier weken te geschieden nadat de gronden
van het beroep aan de Inspecteur zijn verzonden. Een stuk dat later (gedurende een procedure) als op de zaak betrekking hebbend wordt bepaald door
de rechter, bijvoorbeeld omdat het geschil wordt uitgebreid, zal alsnog
worden ingebracht. Slechts indien gewichtige redenen daarom vragen kan
een beroep worden gedaan op volledige of beperkte geheimhouding (art.
8:29 Awb).
Vraag 7
Wat zijn de redenen om geen stukken te overleggen in een rechtszaak als de
rechtbank daar expliciet om vraagt?
Antwoord 7
Zoals in het antwoord bij vraag 6 aangegeven kunnen gewichtige redenen
aanleiding geven om de gevraagde stukken onder beperkte kennisneming te
overleggen. Eveneens biedt de wet de mogelijkheid om te weigeren de
gevraagde stukken te overleggen. De rechter wordt in dergelijke situaties
gevraagd een oordeel te geven over het beroep op volledige dan wel
beperkte geheimhouding.
Redenen voor een beroep op deze wettelijke mogelijkheid zijn onder meer de
privacy van derden of ambtenaren, controlestrategie of (het belang van)
opsporing en vervolging van strafbare feiten en juridische adviezen ten
behoeve van het bepalen van de procespositie. De rechter kan in de situatie
dat de Belastingdienst de gevraagde informatie niet heeft overgelegd (of ten
onrechte een beroep doet op beperkte dan wel volledige geheimhouding),
gevolgen verbinden die de rechtbank nodig acht.
Vraag 8
Mag de Belastingdienst zelf bepalen om geen stukken te overleggen aan de
rechtbank?
Antwoord 8
Zie het antwoord bij vraag 7.
Vraag 9
Kunt u bevestigen dat de Belastingdienst op grond van artikel 8:42 Algemene
wet bestuursrecht (Awb) verplicht is om alle op de zaak betrekking hebbende
stukken te verstrekken? Klopt het dat u eerder in een interview aan RTL4
heeft aangegeven dat – in de kern – er niets aan de hand is4? Erkent u dat de
Belastingdienst wederom geen stukken overlegd en daarmee artikel 8:42 Awb
heeft geschonden? Bent u bereid om toch wel te erkennen dat er sprake is
van een structureel probleem?
Antwoord 9
Artikel 8:42 van de Awb schrijft inderdaad voor dat bestuursorganen alle op
de zaak betrekking hebbende stukken dienen te overleggen indien de gronden
van het beroep bij hen bekend zijn. Dit is ook de werkwijze van de Belastingdienst. Zoals aangegeven in reactie op eerdere vragen en opmerkingen van
de vaste commissie voor Financiën5 kan het voorkomen dat er in bepaalde
gevallen discussie ontstaat over de reikwijdte en invulling van deze wettelijke
verplichting, alsook of een beroep op (beperkte) geheimhouding gerechtvaardigd is. In die gevallen zal de rechter een oordeel vellen. Het komt ook voor
dat bepaalde stukken zijn zoekgeraakt of niet tijdig overgelegd kunnen
worden; dit zijn menselijke fouten die ik zoveel mogelijk wil voorkomen. Gelet
op de hoeveelheid procedures die er jaarlijks worden gevoerd en de
hoeveelheid informatie(systemen) waar de Belastingdienst mee werkt, zijn
deze incidenten nooit helemaal uit te sluiten. Van een structureel probleem is
mijns inziens geen sprake, maar ik betreur de voorkomende incidenten. Mede

4

RTL Nieuws, 26 januari 2023 (https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/5361651/
belastingdienst-informatie-achterhouden-fiscale-zaken-rechter).
5
Kamerstuk 31 066, nr. 1224.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

daarom wacht ik met belangstelling het onderzoek van de Inspectie Belastingdienst, Douane en Toeslagen (IBTD) naar «informatieverstrekking aan de
rechter door de Belastingdienst» af om te bezien waar ik passende en
gerichte verbeteracties kan doorvoeren.
Vraag 10
Gaat u onderzoek instellen naar het handelen van de Belastingdienst, in het
bijzonder naar het achterhouden van stukken? Zo ja, wanneer? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 10
Zie het antwoord bij vraag 9.
Vraag 11
Hoe classificeert u het bij voorbaat verdacht beschouwen van andere
islamitische instellingen?
Antwoord 11
In het antwoord op vraag 6 heb ik aangegeven dat moskeeën als zodanig niet
werden gezien als risico op fraude. Zij werden dan ook niet bij voorbaat als
verdacht beschouwd. Het rapport «Onderzoek query’s aan de Poort» van PwC
van maart 2022 beschrijft dat in de handleiding bij de giftenquery is
opgenomen dat giften met in het tekstveld «moskeeën» of «moskee als
periodieke gift» als risico op fraude moeten worden aangemerkt. PwC
verwijst hierbij naar een korte opsomming in de handleidingen voor de jaren
2014 tot en met 2018. Deze opsomming bevatte een aanduiding van de in de
giftenaftrek opgevoerde soorten uitgaven die als risico beschouwd werden,
waaronder (periodieke) giften aan moskeeën.
Het luistert heel nauw op welke manier het met extra aandacht bekijken van
giften aan moskeeën geclassificeerd moet worden. Het is niet altijd direct
duidelijk of een onderscheid gerechtvaardigd of discriminerend is. In mijn
brief van 30 mei 2022 besteedde ik hier aandacht aan. Ik haalde daar het
voorbeeld aan van ANBI’s die nader bekeken werden omdat zij in verband
gebracht werden met vervalste kwitanties of hun donateurs met gefingeerde
giften naar aanleiding van een strafrechtelijk onderzoek. Vervolgens bleek dat
deze ANBI’s voor een groot deel, maar niet exclusief, uit moskeeën bestond.
Hierdoor kan indirect onderscheid zijn ontstaan (naar godsdienst), ook al was
het selecteren van moslims voor controle niet het doel. Of dit onderscheid
gerechtvaardigd is, moet getoetst worden aan de hand van de volgende
eisen: «Als het maken van onderscheid een gerechtvaardigd doel heeft, een
passende en geschikte maatregel is en voldoet aan de eisen van subsidiariteit
en proportionaliteit, dan is sprake van een gerechtvaardigd onderscheid».
Waar dat relevant is zal per individueel geval deze beoordeling gemaakt
moeten worden.
Vraag 12
Waarom zijn alleen islamitische instellingen door het CAF-team onderzocht?
Welk (wetenschappelijk) onderzoek ligt daaraan ten grondslag?
Antwoord 12
Het CAF-team heeft zich gericht op fenomenen. Daarbij kwamen stichtingen
naar voren, waaronder islamitische. In het tussenrapport onderzoeksvraag
deel 1a inzake Onderzoek werkwijze CAF dat ik op 5 juli jl. aan uw Kamer heb
gestuurd en in het bijzonder paragraaf 2.3.2 van dat rapport staat de opdracht
van het CAF beschreven. Daarin staat onder meer: «Het PvA beschrijft dat het
CAF-team doet aan gericht toezicht op facilitators met als doel de fraude in
een zo vroeg mogelijk stadium te verstoren en te stoppen.» In deze paragraaf
worden een aantal voorbeelden genoemd van fenomenen waar het CAF zich
op richtte, bijvoorbeeld voorlopige teruggave inkomstenheffing, omzetbelasting en toeslagen. Daarnaast heeft de Belastingdienst zich ook gericht op het
bestrijden van (mogelijke) fraude met de giftenaftrek.6

6

Kamerstuk 34 552, nr. 77.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4

Vraag 13
Heeft het onderzoek naar de islamitische instellingen gevolgen gehad voor de
donateurs aan islamitische instellingen? Zo ja, welke gevolgen zijn dat?
Antwoord 13
Deze vraag kan ik niet beantwoorden, omdat er geen onderzoek is gedaan
naar de gevolgen voor donateurs in concrete situaties waarbij de Belastingdienst onderzoek heeft gedaan naar een islamitische instelling.
In het algemeen kan ik in reactie op deze vraag wel aangeven wat de
consequenties kunnen zijn als de ANBI-status van een organisatie wordt
ingetrokken. Een donateur heeft dan geen recht (gehad) op aftrek van
(periodieke) giften Inkomstenbelasting en giftenaftrek Vennootschapsbelasting
in de periode dat de instelling geen ANBI was.
Echter, op grond van het vertrouwensbeginsel zijn betalingen die aan een
instelling werden gedaan na het verlies van de ANBI-status aftrekbaar, zolang
de ANBI-status in het ANBI-register van de Belastingdienst stond vermeld.
Mocht een donateur te kwader trouw zijn geweest, dan bestaat tot vijf jaar na
afloop van het belastingjaar de mogelijkheid dat een navorderingsaanslag
wordt opgelegd.
Indien bij de controle van een aangifte blijkt dat een in aftrek opgevoerde gift
gedaan is nadat de intrekking van de ANBI-status in het ANBI-register
zichtbaar is geworden, zal de Belastingdienst giftenaftrek voor deze uitgave
niet toestaan.
Vraag 14
Kunt u het beeld uit de WOB-stukken bevestigen, zoals beschreven in het
NRC-artikel, dat donateurs op basis van hun tweede nationaliteit zijn
geselecteerd? Is deze blauwdruk nog beschikbaar? Zo ja, hoeveel mensen zijn
opgenomen in deze blauwdruk?
Antwoord 14
Deze vraag kan ik op dit moment niet beantwoorden omdat ik (nog) geen
volledig beeld heb van de wijze waarop de Belastingdienst in die tijd
giftencasussen selecteerde en onderzocht. Ik verwacht dat de resultaten van
het KPMG onderzoek deel 2 naar de rol en werkwijze van het CAF een
bijdrage kunnen leveren aan het vollediger krijgen van dat beeld. Voor de
volledigheid merk ik op dat de Belastingdienst geen zogenoemde «blauwdruk» heeft gemaakt van de stichting As-Soennah Moskee.
Vraag 15
Welke nationaliteiten zijn in dat kader geselecteerd?
Antwoord 15
Zie het antwoord op vraag 14.
Vraag 16
Welke selectiecriteria zijn daarbij toegepast?
Antwoord 16
Zie het antwoord op vraag 14.
Vraag 17
Hoe zijn die selectiecriteria tot stand gekomen?
Antwoord 17
Zie het antwoord op vraag 14.
Vraag 18
Zijn deze mensen geïnformeerd over het feit dat zij op basis van hun tweede
nationaliteit zijn geselecteerd? Zijn deze personen geïnformeerd dat door die
selectie dit gevolgen heeft gehad voor hun giftenaftrek? Zo nee, waarom niet
en bent u bereid deze personen alsnog te informeren?
Antwoord 18
Zie het antwoord op vraag 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

5

Vraag 19
Van hoeveel islamitische instellingen is sinds 2015 de ANBI-status ingetrokken?
Antwoord 19
Het ANBI-team maakt gebruik van een administratiesysteem waar een
indeling wordt gehanteerd op basis van de wettelijke categorieën ANBI’s. Het
is mogelijk om daarin te zoeken, maar het is niet mogelijk om daaruit het
aantal moskeeën te selecteren waarvan sinds 2015 de ANBI-status is
ingetrokken. Dat vergt een handmatige zoekactie, die onvolledig kan zijn.
De zoekactie heeft, gegeven de eerdergenoemde beperking, het volgende
opgeleverd:
• Van de 43.961 organisaties met een ANBI-status vallen 10.585 organisaties
onder de categorie «Religie, levensbeschouwing en spiritualiteit».
• Met als einddatum vanaf 1 januari 2015 tot heden zijn er totaal 3.598
intrekkingen geweest (exclusief opheffingen wegens liquidatie van de
organisatie). Daarvan bevinden zich 380 organisaties in de categorie
«Religie, levensbeschouwing en spiritualiteit».
• Vervolgens is handmatig geconstateerd dat er tussen die 380 organisaties
zich 16 moskeeën bevinden. In de overige categorieën zaten nog 4
moskeeën waarvan de ANBI-status in die periode is ingetrokken. In totaal
gaat het dus om 20 moskeeën waarvan de ANBI-status sinds 2015 is
ingetrokken.
• De ANBI-status kan zijn ingetrokken op eigen verzoek, wegens fusies of
naar aanleiding van toezicht.
Vraag 20
Zijn er nog moskeeën waarbij de ANBI-status in onderzoek is en dat
onderzoek voortvloeit uit het project van het CAF-team?
Antwoord 20
Nee.
Vraag 21
Klopt het dat in de handleiding bij de giftenquery 2014–2018 aangegeven is
dat een gift aan een moskee als een risico op fraude moet worden aangemerkt?
Antwoord 21
De desbetreffende passage komt voor in het rapport Onderzoek Query’s aan
de Poort dat ik op 29 maart 2022 aan uw Kamer gestuurd heb7, en ziet op
aanwijzingen die aangetroffen zijn in ieder van de handleidingen voor de
(kalender)jaren 2014 tot en met 2018 die in het onderzoek betrokken zijn.
Vraag 22
Klopt het dat in de handleiding bij de giftenquery uit 2016 staat dat giften aan
«kerkelijke instellingen alleen met hoofdletters in gevuld door allochtonen»
een frauderisico zijn?
Antwoord 22
De passage komt voor in het rapport Onderzoek Query’s aan de Poort dat ik
op 29 maart 2022 aan uw Kamer gestuurd heb8. Het rapport verwijst op dit
punt naar een memo Werkzaamheden aan de Poort gedateerd op 15 mei
2017 waarin passages uit de Handleiding voor analisten werkzaam aan De
Poort voor het jaar 2016 zijn opgenomen. De in de vraag geciteerde zinsnede
is eveneens vermeld in de door PwC aangedragen voorbeeldcasussen, 4.3
Voorbeeld hoofdletters (2017)9 en in de beantwoording van Kamervragen

7

Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 992, PwC-rapporten FSV – MKB en query’s aan de Poort,
29 maart 2022.
Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 992, PwC-rapporten FSV – MKB en query’s aan de Poort,
29 maart 2022.
9
Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 977, Beantwoording Kamervragen Denk over risicoselectie,
24 februari 2022.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

6

over mijn brief van 30 mei 2022 inzake reactie op nadere verzoeken Fraude
signalering Voorziening (Kamerstuk 31 066, nr. 1030)10.
Vraag 23
Klopt het dat het nationaliteitscodes zijn opgenomen in de handleiding bij de
giftenquery uit 2016, hetgeen volgens de handleiding, «Zeker bij giften een
belangrijk gegeven» is?
Antwoord 23
De passage komt voor in het rapport Onderzoek Query’s aan de Poort dat ik
op 29 maart 2022 aan uw Kamer gestuurd heb11. De in de vraag geciteerde
zinsnede is eveneens opgenomen in de door PwC aangedragen voorbeeldcasussen, 4.1 Voorbeeld giften12 en is aangetroffen in de versie van de
Handleiding voor analisten werkzaam aan De Poort die gedateerd is op
1 september 2016. De handleiding beschrijft dat in de laatste twee kolommen
van de query de nationaliteitscodes zijn opgenomen, de handleiding zelf
bevat geen nationaliteitscodes.
Vraag 24
Klopt het dat in de handleiding bij de giftenquery is opgenomen dat «giften
boven een drempelwaarde altijd als fraude moeten worden aangemerkt, bij
twee organisaties een voetnoot «mits niet autochtoon»?»
Antwoord 24
De passage komt voor in het rapport Onderzoek Query’s aan de Poort dat ik
op 29 maart 2022 aan uw Kamer gestuurd heb13. De in de vraag geciteerde
zinsnede is eveneens opgenomen in de door PwC aangedragen voorbeeldcasussen, 4.1 Voorbeeld giften14 en is aangetroffen in de versie van de
Handleiding voor analisten werkzaam aan De Poort die gedateerd is op
1 september 2016.
Vraag 25
Wat vindt u van de door de rechtbank aangehaalde handelwijze van de
Belastingdienst om snel een query te laten maken voordat de 2e nationaliteit
van burgers uit een systeem is verwijderd? Vindt u dat daarmee in de geest
van uw (latere) toezegging om niet te profileren op nationaliteit is gehandeld?
Vindt u die handelwijze behoorlijk?
Antwoord 25
Voor de beantwoording van deze vraag heb ik de bevindingen nodig van
KPMG die op dit moment onderzoek verricht naar de rol en werkwijze van het
Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) binnen de Belastingdienst. Zie hiervoor
mijn aanbiedingsbrief.
Vraag 26
Klopt het dat de rechtbank overweegt dat de aanleiding voor de controle het
ontbreken van de mogelijkheid van het kunnen opvragen van stukken bij een
individuele belastingplichtige was? Vindt u het in overeenstemming met het
fair play- en zorgvuldigheidsbeginsel om op die grond een derdenonderzoek
in te stellen?
Antwoord 26
In het algemeen kan ik u het volgende zeggen over het instrument derdenonderzoek. Indien de Belastingdienst de benodigde informatie, bijvoorbeeld om
een ingediende aangifte te controleren, niet van de belastingplichtige zelf
krijgt of kan verkrijgen of ingeval het de verkregen informatie wil controleren
10

Kamerstuk 31 066, nr. 1089, antwoord 16.
Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 992, PwC-rapporten FSV – MKB en query’s aan de Poort,
29 maart 2022.
12
Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 977, Beantwoording Kamervragen Denk over risicoselectie,
24 februari 2022.
13
Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 992, PwC-rapporten FSV – MKB en query’s aan de Poort,
29 maart 2022.
14
Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 977, Beantwoording Kamervragen Denk over risicoselectie,
24 februari 2022.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

7

aan de hand van contragegevens kan een derdenonderzoek worden gedaan
bij een derde (administratieplichtige) die deze informatie mogelijk wel bezit.
Op grond van de wet is deze derde gehouden om aan het onderzoek
medewerking te verlenen. Ik vind dat in overeenstemming met het fair playen zorgvuldigheidsbeginsel.
Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht kan ik niet ingaan op deze
individuele belastingplichtige.
Vraag 27
Vindt u de gang van zaken, vanaf de brief van 30 mei 2018 waarin, zoals de
rechtbank overweegt, een volledig nieuw standpunt is ingenomen door de
Belastingdienst, en de beschikking van 14 juni 2018 waarin de ANBI-status is
ingetrokken, zonder de As-Soennah-moskee alsnog in de gelegenheid te
stellen te kunnen reageren op dit nieuwe standpunt, behoorlijk?
Antwoord 27
Ik heb kennis genomen van het tijdsverloop tussen de start van het boekenonderzoek bij belanghebbende op 26 oktober 2016 en het versturen van het
definitieve controlerapport aan belanghebbende op 13 juni 2018 (r.o. 6 t/m
10). Uit het beschreven tijdsverloop leid ik af dat belanghebbende weliswaar
in de gelegenheid is gesteld om te reageren op onder meer het conceptrapport (23 april 2018), maar dat belanghebbende niet expliciet de mogelijkheid
is aangeboden om eventuele aanwezige formele gebreken te herstellen.
Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht kan ik verder niet ingaan op deze
individuele belastingplichtige.
Vraag 28
Vindt u het proportioneel c.q. voldoen aan de menselijke maat om de
ANBI-status met meer dan tien jaar terugwerkende kracht in te trekken?
Antwoord 28
In artikel 5b, lid 7 AWR staat beschreven wanneer de ANBI-status komt te
vervallen. Er is geen maximale termijn van terugwerkende kracht bepaald,
wel zal het ANBI-team aannemelijk moeten kunnen maken dat over de gehele
periode van terugwerkende kracht niet voldaan is aan één of meer criteria.
Als de ANBI-status met terugwerkende kracht wordt ingetrokken, was er
sprake van onterecht fiscaal voordeel in de betreffende periode. Daarom vind
ik het rechtvaardig om de status in te trekken met terugwerkende kracht.
Op grond van het vertrouwensbeginsel zijn betalingen die aan een instelling
werden gedaan na het verlies van de ANBI-status aftrekbaar, zolang de
ANBI-status in het ANBI-register van de Belastingdienst stond vermeld.
Indien bij de controle van een aangifte blijkt dat een in aftrek opgevoerde gift
gedaan is nadat de intrekking van de ANBI-status in het ANBI-register
zichtbaar is geworden, zal de Belastingdienst giftenaftrek voor deze uitgave
niet toestaan.
Mocht een donateur te kwader trouw zijn geweest, dan bestaat tot vijf jaar na
afloop van het belastingjaar de mogelijkheid dat een navorderingsaanslag
wordt opgelegd.
Vraag 29
Wat voor nut heeft het de ANBI-status met meer dan vijf jaar terugwerkende
kracht in te trekken?
Antwoord 29
Zie het antwoord op vraag 28.
Vraag 30
Is het juist, zoals het NRC bericht, dat het besluit om geen mogelijkheid tot
herstel te bieden «onder druk van de leiding» is genomen? Wie of welke
functie was die leiding?
Antwoord 30
Omdat er pro forma hoger beroep is ingesteld en de zaak nog onder de
rechter is, kan ik op de uitspraak of de onderliggende stukken niet ingaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

8

Vraag 31
Hoe ziet u uw antwoorden op de laatste drie vragen, nu de wetgever heeft
gewild dat eerst een mogelijkheid tot herstel wordt geboden aan de
ANBI-instelling?
Antwoord 31
Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht kan ik niet ingaan op een
individuele belastingplichtige.
Vraag 32
Gezien de laatste vier vragen: deelt u de zienswijze dat de Belastingdienst
door het niet bieden van een herstelmogelijkheid contra legem heeft
gehandeld?
Antwoord 32
Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht kan ik niet ingaan op een
individuele belastingplichtige.
Vraag 33
Heeft het CAF-team ook onderzoeken ingesteld naar giften bij nietislamitische geloofsinstellingen? Zo nee, waarom niet? Als daar vanwege de
naar aanleiding van procedures ingevoerde systeem van collectebonnen
toentertijd geen aanleiding meer voor was, waarom is de Haagse
As-Soennah-moskee dan deze optie niet geboden?
Antwoord 33
Ja, de Belastingdienst heeft ook onderzoeken ingesteld naar mogelijke fraude
met giften aan andere (niet-islamitische) instellingen. De Belastingdienst keek
naar patronen in reeksen van aangiften inkomstenbelasting die gedaan
werden door tussenkomst van een facilitator/belastingadviseur. Indien uit
deze analyse bleek dat opvallend veel giftenaftrek of hoge percentages
zorgkosten werden opgevoerd in de door die facilitator/belastingadviseur
ingediende aangiften en er bovendien veel aangiften van een dergelijke bron
afkomstig waren, dan was dit aanleiding om een nader onderzoek te doen.
Daarbij kon blijken dat een probleem zich dan alleen voordeed binnen een
bepaalde gemeenschap. De Belastingdienst kon in voorkomend geval dan de
keuze maken om nader onderzoek te doen.
Vraag 34
Hoe reflecteert u op de uitspraak van de rechtbank die de door de inspecteur
overgelegde stukken te summier achtte? Waarom is dit niet, zoals door uw
voorganger aan de Belastingdienst opgedragen is, ruimhartig gebeurd?
Antwoord 34
Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht kan ik niet ingaan op een
individuele belastingplichtige. Omdat er pro forma hoger beroep is ingesteld
en de zaak nog onder de rechter is, wil ik ook niet reflecteren op de uitspraak
van de rechtbank.
Vraag 35
Houdt u vol dat de zaken waarin de Belastingdienst niet, zoals de wet
voorschrijft, uit zichzelf de op de zaak betrekking hebbende stukken aan de
As-Soennah-moskee en de rechter geeft, incidenten zijn?
Antwoord 35
Zie het antwoord bij vraag 9.
Vraag 36
Waarom was het noodzakelijk deze procedure zo te voeren en waarom kon
deze niet worden voorkomen?
Antwoord 36
Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht kan ik niet ingaan op een
individuele belastingplichtige.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

9

Vraag 37
Bent u bereid om de islamitische instellingen die op oneigenlijke gronden zijn
onderzocht door de fiscus eventueel financieel te vergoeden voor de geleden
schade? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 37
Deze vraag kan ik op dit moment niet beantwoorden, omdat niet duidelijk is
geworden of er islamitische instellingen zijn die op oneigenlijke gronden zijn
onderzocht, en als daar in een individueel geval sprake van zou zijn, of er dan
schade is geleden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

10