Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2817
Vragen van het lid Diks (GroenLinks) aan de Ministers van Defensie en van
Buitenlandse Zaken over interne memo’s inzake een corruptieaffaire bij Damen
Shipyards (ingezonden 15 maart 2019).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Staatssecretaris van Defensie
(ontvangen 27 mei 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 2246.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Damen lobbyt op hoog niveau tegen
publicatie van memo’s»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken in het bezit is van zes
memo’s waarin een intern overleg wordt beschreven op het ministerie naar
aanleiding van de straf die Damen Shipyards van de Wereldbank heeft
gekregen vanwege het liegen over het inzetten van tussenpersonen bij een
vermoedelijk corrupte deal in Sierra Leone?
Antwoord 2
NRC heeft op 30 april 2018 een Wob-verzoek bij Buitenlandse Zaken
ingediend. Het verzoek betreft alle documenten, waaronder zes memo’s, met
betrekking tot het Wereldbank-besluit in 2016 om Damen voor 18 maanden
uit te sluiten.
Vraag 3
Bent u bereid de in het artikel beschreven interne memo’s van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken aan de Kamer te zenden? Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20182019-2817
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NRC Next, 14 maart 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De betreffende memo’s zijn eerder deels openbaar gemaakt en te raadplegen
op rijksoverheid.nl (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/wob-verzoeken/
2018/07/30/besluit-wob-verzoeken-levering-van-schepen-en-andere-vaartuigendoor-damen-shipyards-group). Buitenlandse Zaken is voornemens aanvullende informatie openbaar te maken. De vraag of aanvullende informatie
openbaar mag worden gemaakt is op dit moment onderwerp van een
juridische procedure. De voorzieningenrechter heeft op 26 maart jl. uitspraak
gedaan. Tegen deze uitspraak heeft Damen hoger beroep aangetekend. De
voorzieningenrechter van Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State heeft geoordeeld dat ik lopende het hoger beroep niet tot verdergaande
openbaarmaking mag overgaan. Zodra er een juridisch eindoordeel ligt, zal ik
de informatie die mag worden vrijgegeven met de Kamer delen.
Vraag 4
Klopt het dat Damen Shipyards er door het openbaar ministerie (OM) van
verdacht wordt via tussenpersonen steekpenningen te hebben gegeven aan
buitenlandse overheidsambtenaren ter verkrijging van overheidsopdrachten?
Antwoord 4
De FIOD doet onder leiding van het Functioneel Parket van het Openbaar
Ministerie onderzoek naar vermoedelijke actieve ambtelijke buitenlandse
corruptie door Damen. Het onderzoek richt zich op het vermoeden dat via
tussenpersonen steekpenningen betaald zijn aan buitenlandse overheidsambtenaren ter verkrijging van buitenlandse (overheids)opdrachten.
Vanwege de internationale componenten van het onderzoek kost dit
onderzoek de tijd die het nodig heeft. Er hebben in januari 2017 meerdere
doorzoekingen plaats gevonden. De procedure loopt nog. Meer mededelingen
kan ik op dit moment niet doen in het belang van het onderzoek.
Vraag 5
Klopt het dat Damen Shipyards druk heeft uitgeoefend op het Ministerie van
Buitenlandse Zaken om de memo’s in kwestie niet te publiceren? Zo ja, hoe
apprecieert u deze druk?
Antwoord 5
In het algemeen geldt dat bij de behandeling van Wob-verzoeken en
bezwaarschriften Buitenlandse Zaken verplicht is de zienswijze van belanghebbenden in te winnen. Ook bij het onderhavige Wob-verzoek heeft dit
plaatsgevonden. Buitenlandse Zaken heeft bij deze contacten geen druk
vanuit Damen ervaren.
Vraag 6
Worden lopende strafrechtelijke onderzoeken tegen een bedrijf meegewogen
in de aanbesteding van militair materieel door u of wordt dit feit daadwerkelijk pas bij een definitieve veroordeling betrokken bij de verwervingsprocedure en worden lopende onderzoeken tot die tijd genegeerd?
Antwoord 6
Een lopend strafrechtelijk onderzoek en vermoedens van fraude of omkoping
zijn geen grond voor uitsluiting van een aanbesteding. In de Aanbestedingswet Defensie en Veiligheid is bepaald dat een onherroepelijke veroordeling
voor een strafrechtelijke delict als fraude of omkoping die is uitgesproken in
een periode van vier jaar voorafgaande aan het indienen door een partij van
het verzoek tot deelneming of de inschrijving aan een aanbesteding, in
beginsel leidt tot uitsluiting van die partij van de aanbesteding. Defensie
verlangt bij de aanvang van een aanbesteding van de deelnemende partijen
een verklaring dat zij niet onherroepelijk veroordeeld zijn voor bijvoorbeeld
fraude of omkoping.
Vraag 7
Hebben er reeds contacten plaatsgevonden tussen uw ministerie Damen
Shipyards over de (mogelijke) verwerving van onderzeeboten? Zo ja, is de
verdenking van corruptie en de mogelijke consequenties voor gunning aan
Damen Shipyards daarvan hier besproken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Defensie hanteert voor grote investeringsprojecten het Defensie Materieel
Proces (DMP, Kamerstuk 27 830, nr. 197 van 3 februari 2017). Contacten met
bedrijven, zoals voor een marktverkenning, horen bij het DMP. Zoals
uiteengezet in de brief van 24 april jl. (Kamerstuk 34 225, nr.2 heeft Defensie
ten behoeve van het project «Vervanging onderzeebootcapaciteit» een
kosten-batenanalyse (KBA) uitgevoerd van verschillende mogelijke onderzeebootvarianten. Ten behoeve van de KBA was een marktverkenning nodig en
hebben vier, in 2018 geselecteerde buitenlandse werven op verzoek van
Defensie informatie aangeleverd. Een daarvan is het Zweedse bedrijf Saab
Kockums, dat voor de bouw van onderzeeboten een partnerschap met Damen
is aangegaan. De contacten met dit Zweeds-Nederlands consortium verlopen
primair via Saab Kockums.
Daarnaast zijn er contacten met Damen over lopende en toekomstige
aanbestedingen, zoals van het nieuwe bevoorradingsschip (Combat Support
Ship) en de vervangers van de M-fregatten. Van de twee laatstgenoemde
projecten heeft de Kamer de A-brieven ontvangen op 3 mei 2018 (Kamerstukken 27 830, nrs. 212 en 224). Bij geen van deze contacten is het strafrechtelijk
onderzoek dat is beschreven in het antwoord op vraag 4, onderwerp van
gesprek aangezien dit een kwestie is voor het Functioneel Parket van het
Openbaar Ministerie.

2

NRC Next, 14 maart 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3