Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 322

Kinderopvang

Nr. 114

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 november 2010
Hierbij zend ik u, mede namens Staatssecretaris De Krom, de antwoorden
op de vragen t.a.v. kinderopvang, gesteld door de leden van de Vaste
Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar aanleiding van
de begroting 2011 en het jaarverslag 2009 van het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en de vragen t.a.v. kinderopvang1, gesteld
door de leden van de Vaste Commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen naar aanleiding van de begroting 2011 en het jaarverslag
2009 van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

1

Het wetgevingsoverleg over de kinderopvang heeft plaatsgevonden op 22 november
2010. Het verslag is gepubliceerd als
kamerstuk 31 322, nr. 113.

kst-31322-114
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 322, nr. 114

1

Vragen kinderopvang bij begroting en jaarverslag OCW en
begroting SZW
Begroting OCW (reeds eerder beantwoord: zie kamerstuk 32 500 VIII, nr. 9)
20
Kunt u uiteenzetten wat de bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag voor
gevolgen hebben voor alle inkomensgroepen? Kunt u specificeren
hoeveel de lage- midden- en hoge- inkomens er per maand op achteruit
gaan ten opzichte van 2010 in 2011, 2012, 2013, 2014 en 2015?
Onderstaande tabel presenteert de inkomenseffecten van de maatregel
die door het vorige kabinet per 2011 is genomen voor verschillende
huishoudens die gebruik maken van kinderopvang. Uit de tabel blijkt dat
een grote meerderheid van de huishoudens er relatief ten opzichte van
hun besteedbaar inkomen tot 2% op achteruit gaat. De spreiding in het
inkomenseffect wordt mede veroorzaakt door een verschillend gebruik
van kinderopvang per inkomensgroep. Hierdoor kan het inkomenseffect
negatiever uitvallen, indien het gebruik van kinderopvang groter is.
Tabel: Inkomenseffecten voor huishoudens die kinderopvang gebruiken
Inkomenseffect

Minimum

Minimummodaal

1x – 1,5x
modaal

1,5x – 2x
modaal

2x – 3x
modaal

>3x modaal

Totaal

geen effect
–1 tot 0%
–2 tot –1%
–3 tot –2%
<–3%

67%
17%
17%

60%
27%
13%

59%
38%
3%

54%
44%
2%

43%
54%
4%

18%
55%
23%
4%

3%
53%
40%
4%

Totaal
% aantal huishoudens

100%
2%

100%
7%

100%
15%

100%
26%

100%
31%

100%
19%

100%
100%

Daarnaast zal ook dit kabinet per 2012 bezuinigen op de kinderopvangtoeslag. De komende periode wordt bekeken hoe de voorgenomen
bezuiniging vorm gegeven kan worden, met inachtneming van de
afspraken in het Regeerakkoord op dit punt. Omdat de inkomenseffecten
afhankelijk zijn van de gekozen invulling van de maatregelen zijn deze nog
onbekend.
113
Welke bijdrage betalen de werkgevers nu percentueel mee aan de totale
kosten van de kinderopvang?
De invoering van de Wet kinderopvang is gebaseerd op de gedachte dat
formele kinderopvang tripartiet gefinancierd wordt door de overheid, de
werkgevers en de ouders. Sinds 1 januari 2007 betalen werkgevers
verplicht mee via een opslag op de wachtgeldpremie. Daarvoor was de
bijdrage nog vrijwillig. De opslag op de wachtgeldpremie is echter niet zo
berekend dat er precies 1/3 van de uitgaven aan kinderopvang uit wordt
bekostigd. Als de kosten van kinderopvang stijgen maar de grondslag van
de opslagpremie stijgt minder hard mee, dan hoeft het opslagpercentage
niet dienovereenkomstig te wijzigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 322, nr. 114

2

Onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van de procentuele
aandelen van de bijdragen van de verschillende partijen.
Tabel aandeel bijdrage overheid, werkgever en ouders 2007–2011

Collectief
w.v. belastingmiddelen
w.v. werkgeverspremie
Ouders

2007

2008

2009

2010

2011

82%
56%
26%
18%

82%
58%
24%
18%

79%
57%
22%
21%

78%
55%
23%
22%

74%
50%
24%
26%

114
Wat levert het op wanneer de ouderbijdrage voor de kinderopvang sterker
inkomensafhankelijk gemaakt wordt voor het tweede en volgende kind,
net als dat nu het geval is voor het eerste kind?
Er zijn veel mogelijkheden om de tweede kind tabel sterker inkomensafhankelijk te maken dan nu het geval is. In de Heroverweging Kindregelingen zijn verschillende mogelijkheden doorgerekend. Zo staat daar de
opbrengst van het versnellen van de afbouw van de tweede (en volgende)
kindtabel naar 64%. Een andere variant die in dat kader is doorgerekend,
is het gelijktrekken van de subsidie voor het tweede kind aan de huidige
subsidie voor het eerste kind en de subsidie voor volgende kinderen die
gelijk wordt aan de huidige subsidie voor het 2e kind.
115
Wanneer kan de Kamer meer informatie verwachten over het versterken
van het recht van ouders in de kinderopvang, zodat ouders meer rechten
hebben om in verweer te komen tegen kinderopvangorganisaties die
meer uren berekenen dan ouders feitelijk afnemen?
Het vorige kabinet heeft de Tweede kamer in haar brief van 5 februari 2010
geïnformeerd over maatregelen om de positie van ouders in de kinderopvang te versterken. Er is toegezegd om de Kamer eind dit jaar te
informeren over de nadere uitwerking van deze maatregelen.
116
In hoeverre lukt het de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) om alle
gastouders, peuterspeelzalen en kinderopvangorganisaties te
controleren?
De invoering per 1 januari 2010 van het directe toezicht op de kwaliteit van
de gastouders, betekent in ieder geval voor 2010 en 2011 een sterke
uitbreiding van de werkzaamheden van de GGD-en en de gemeenten voor
toezicht en handhaving. Om deze uitbreiding mogelijk te maken heeft het
vorige kabinet voor 2010 en 2011 per jaar 10 miljoen euro extra in het
gemeentefonds beschikbaar gesteld voor toezicht en handhaving op de
kinderopvang. Gemeenten en GGD’en hebben zich op deze uitbreiding
van taken voorbereid. Zo zijn bijvoorbeeld extra inspecteurs aangesteld.
Deze uitbreiding van werkzaamheden was aanleiding voor maatwerk voor
het toezicht bij de kindercentra in 2010. Daarom zijn met de bestuurders
van VNG, GGD Nederland en Inspectie van het Onderwijs afspraken
gemaakt om middelen en personeel zo efficiënt mogelijk in te zetten voor
het toezicht in de kinderopvang. Voor extra werkzaamheden voor de
gemeenten en de GGD-en voor het toezicht op de kwaliteit van de
peuterspeelzalen (inclusief vve) is in 2010 2 miljoen euro in het gemeentefonds beschikbaar. Vanaf het jaar 2011 is het totale bedrag voor het
toezicht en handhaving van de kwaliteit van de peuterspeelzalen
structureel 5 miljoen euro. De termijn voor een aanvraag voor registratie
van het peuterspeelzaalwerk gaat vanaf de invoering van de wet per

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 322, nr. 114

3

1 augustus 2010 in en eindigt een jaar later op 1 augustus 2011. In een
volgend overleg met de bestuurders van VNG, GGD Nederland en
Inspectie van het Onderwijs zullen ook voor 2011 afspraken worden
gemaakt om middelen en personeel zo efficiënt mogelijk in te zetten voor
het toezicht in de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk.
Begroting SZW
54, 67 en 68
Wat is het verband tussen de bezuinigingen op de kinderopvang en de
arbeidsparticipatie?
Kan de regering een doorrekening geven van het participatie-effect van de
bezuiniging op de kinderbijslag?
Welk aandeel van deze participatiedaling komt voor de rekening van
vrouwen?
De kinderopvangtoeslag is een instrument om de arbeidsparticipatie van,
met name vrouwen, te bevorderen. Het effect van de bezuiniging op de
arbeidsparticipatie zal mede afhangen van de gekozen invulling van de
maatregel. De komende periode wordt bekeken hoe de voorgenomen
bezuiniging zo goed mogelijk vorm gegeven kan worden, met inachtneming van de afspraken in het Regeerakkoord. Daarbij zullen zowel
inkomens- als participatie-effecten worden meegewogen.
62
Klopt het dat overschrijding in de kinderopvang vanaf 2011 gedekt wordt
door een gelijke proportionele aanpassing van de kinderopvangtoeslagtabel voor zowel het eerste als het tweede kind en dat op deze wijze de
aanpassing een procentueel gelijk koopkrachteffect heeft voor alle
inkomensniveaus tot circa 113 000 euro per jaar, zoals in de Miljoenennota
op p. 62 staat? Is het niet zo dat de aanpassing in 2011 een ongelijk
procentueel gelijk koopkrachteffect heeft omdat er gekozen is voor een
inkomensneutrale invulling (iedereen gaat ongeveer evenveel meer
betalen)? Is zeker dat vanaf 2012 de bezuiniging zodanig wordt ingevuld
dat de aanpassing en procentueel gelijk koopkrachteffect heeft?
Het is niet zo dat, zoals de vraag impliceert, iedereen evenveel meer gaat
betalen aan kinderopvang. De bezuiniging die in 2011 ingaat, is zo
vormgegeven dat ieder huishouden bij een gelijk gebruik van kinderopvang er, bij benadering, relatief evenveel op achteruit gaat in
besteedbaar inkomen. Dit betekent dat lagere inkomens in absolute
termen er minder op achteruit gaan dan hogere inkomens; procentueel
ten opzichte van hun besteedbaar inkomen gaan ze er evenveel op
achteruit.
De aanvullende bezuiniging vanaf 2012, waartoe is besloten in de
Miljoenennota 2011 en in het Regeerakkoord, is nog niet ingevuld. Het
regeerakkoord noemt het afbouwen van de kinderopvangtoeslag voor het
eerste en voor het volgende kind voor de hogere inkomens. Deze
maatregel zal vooral de hoogste inkomens raken. De komende periode
wordt bekeken hoe de voorgenomen bezuiniging zo goed mogelijk vorm
gegeven kan worden, met inachtneming van de afspraken in het Regeerakkoord. Daarbij zullen zowel inkomens- als participatie-effecten worden
meegewogen.
60 en 61
Kan de regering uitleggen waarom de bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag niet zijn meegenomen in de ramingen? Acht de regering het
wenselijk dat gezinnen met kinderen die gebruik maken van de kinderopvangtoeslag er gemiddeld genomen veel meer op achteruit gaan dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 322, nr. 114

4

andere kwetsbare groepen in de koopkrachtramingen voor 2011? Graag
nadere toelichting
Kan de minister aangeven waarom bezuinigingen als de kinderopvangtoeslag niet zijn meegenomen in de ramingen? Kan de minister het
koopkrachtbeeld van gezinnen die gebruik maken van kinderopvangtoeslag inzichtelijk maken?
De effecten van de bezuinigingen op de kinderopvangtoeslag zijn
toegelicht in de bijlage inkomensbeleid van de begroting en zijn ook
meegenomen in de aldaar opgenomen puntenwolk. Daarnaast is de
omvang van het gemiddelde effect benoemd in een voetnoot bij de
koopkrachttabel voor 2011. Het effect is niet meegenomen in de
koopkrachttabel zelf omdat in de tabel alleen de effecten van generieke,
verplichte regelingen zijn verwerkt. Omdat niet alle huishoudens met
kinderen gebruik maken van formele kinderopvang, en het effect
bovendien per huishouden verschilt, zijn wijzigingen in de kinderopvangtoeslag niet opgenomen in de standaard koopkrachttabel.
Jaarverslag en Slotwet OCW (reeds eerder beantwoord: zie kamerstuk
32 360 VIII, nr. 6)
25
Wat is de invloed van de kinderopvangtoeslag op het gebruik van
kinderopvang ?
De kinderopvangtoeslag dient om de financiële toegankelijkheid van de
kinderopvang te garanderen. Een hogere toeslag maakt kinderopvang
makkelijker financieel bereikbaar voor ouders. Dat leidt tot twee effecten:
Enerzijds verhoogt de hogere toeslag de arbeidsparticipatie. Anderzijds
leidt de hogere toeslag tot substitutie van informele opvang voor formele
opvang. Het tegenovergestelde geldt voor een verlaging van de toeslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 322, nr. 114

5