Jeugdhulp
1e halfjaar
2016

ˆ

Jeugdhulp
1e halfjaar
2016

Verklaring van tekens
Niets (blanco)

Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen

.

Het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim

*

Voorlopige cijfers

**

Nader voorlopige cijfers

2015–2016

2015 tot en met 2016

2015/2016

Het gemiddelde over de jaren 2015 tot en met 2016

2015/’16
2013/’14–2015/’16

Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2015 en eindigend in 2016
Oogstjaar, boekjaar, enz., 2013/’14 tot en met 2015/’16
In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven
totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Colofon
Uitgever
Centraal Bureau voor de Statistiek
Henri Faasdreef 312, 2492 JP Den Haag
www.cbs.nl
Prepress
CCN Creatie, Den Haag
Ontwerp
Edenspiekermann
Inlichtingen
Tel. 088 570 70 70
Via contactformulier: www.cbs.nl/infoservice
© Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen/Bonaire, 2016.
Verveelvoudigen is toegestaan, mits CBS als bron wordt vermeld.

Inhoud
Inleiding

4

1.

Jongeren met jeugdhulp

1.1

Jongens ontvangen vaker jeugdhulp dan meisjes

1.2

De meeste jeugdhulp bij kinderen in de basisschoolleeftijd

1.3

Relatief minder allochtone jongeren in jeugdhulp

1.4

Negen procent jeugdhulpontvangers ook in jeugdbescherming

1.5

Hoogste aandeel jeugdhulp in Groningen en Midden-Limburg

9

2.

Aantal hulptrajecten in 1e halfjaar 2016 toegenomen

12

2.1

Meeste hulptrajecten gericht op behandeling

2.2

Meeste jeugdhulp doorverwezen door huisarts

2.3

Meeste hulptrajecten duren korter dan een half jaar

2.4

Jeugdhulptraject vaak volgens plan beëindigd
Begrippenlijst

6
7
7

8
8

14
15
15

16

18

﻿ 3

Inleiding
Vanaf 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor hulp aan jongeren. Dat is
vastgelegd in de Jeugdwet. Om de gemeenten bij de uitvoering ervan te ondersteunen
is in de Jeugdwet een regeling opgenomen voor het ontsluiten van beleidsinformatie.
De beleidsinformatie betreft informatie over jeugdhulpgebruik en de inzet van jeugd­
bescherming en jeugdreclassering. Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen
dienen hierover gegevens aan CBS te verstrekken. Tot nu toe heeft steeds meer dan
90 procent van de jeugdhulpaanbieders aan deze verplichting voldaan. Hierdoor zullen
de gepresenteerde cijfers enigszins een onderschatting zijn van de werkelijk verstrekte
jeugdhulp1).
In deze rapportage staan de resultaten over jeugdhulp in de eerste zes maanden van
2016. De resultaten over jeugdbescherming en jeugdreclassering worden in een aparte
rapportage beschreven.
Jeugdhulp wordt gedefinieerd als de hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij
psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van
de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. CBS verzamelt alleen gegevens
over jeugdhulp die direct aan de jeugdhulpverlener wordt vergoed door de gemeente,
de zogenaamde zorg in natura. Gegevens over jeugdhulp die door de cliënt zelf wordt
vergoed met een persoonsgebonden budget (PGB), worden verstrekt door de Sociale
verzekeringsbank (SVB). Particuliere jeugdhulp, waarbij de hulp door de ouders zelf wordt
vergoed, valt buiten dit onderzoek.

0.0.1

Aantal jongeren met jeugdhulp naar financieringsvorm,
1e halfjaar 2016* 1)
aantal

%

Totaal

299 795

100­

Alleen zorg in natura

273 425

91,2

Alleen persoonsgebonden budget

12 515

4,2

Zowel zorg in natura als persoonsgebonden budget

13 855

4,6

Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 22 jaar.

Uit tabel 0.0.1. blijkt dat in de eerste helft van 2016 bijna 300 duizend jongeren jeugdhulp
hebben ontvangen. In meer dan 90 procent van de gevallen werd de zorg direct door
de gemeente aan de jeugdhulpverlener vergoed. Een klein deel van de jongeren met
jeugdhulp, vier procent, maakte alleen gebruik van een PGB.
Voor het ingaan van de Jeugdwet op 1 januari 2015 werd de jeugdhulp deels gefinancierd
op grond van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) en de Zorgverzekeringswet
(Zvw) en deels door de provincies. Gegevens over jeugdhulp in het jaar 2014, die

1)

De meeste jeugdhulpaanbieders zonder opgave zijn kleine organisaties met weinig cliënten. De onderschatting
zal naar verwachting slechts enkele procenten bedragen.

4

Jeugdhulp 1e halfjaar 2016

gefinancierd was vanuit de Zvw, waren op het moment van verschijnen van dit rapport
nog niet beschikbaar. Ten opzichte van 2013 waren er in 2015 0,74 procent meer jongeren
in jeugdhulp (zie figuur 0.0.2). In vergelijking met het eerste halfjaar van 2015 is het
aantal jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2016 nagenoeg gelijk gebleven.
De toename bedroeg minder dan 0,25 procent. Uit de figuur blijkt tevens dat ruim
80 procent van de jongeren met jeugdhulp in 2015 al in de eerste helft van dat jaar bij een
jeugdhulpaanbieder in zorg was.

0.0.2 Jongeren met jeugdhulp, 2011–1e halfjaar 2016*1)
aantal jongeren x 1 000
400
350
300
250
200
150
100
50
0
2011

2012

2013

2015 HJ1

Jeugdhulp uit AWBZ, Zvw en
provinciaal gefinancierde jeugdzorg 2)

2015

2016 HJ1*

Jeugdwet

Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 0 tot en met 22 jaar.
Provinciaal gefinancierde jeugdzorg exclusief jeugdbescherming en jeugdreclassering.

De gegevens van de SVB over jeugdhulpontvangers met een PGB bevat geen
zorginhoudelijke informatie. Het vervolg van deze rapportage beschrijft daarom alleen de
gegevens die door de jeugdhulpverleners aan CBS zijn verstrekt. Overal waar in het vervolg
jeugdhulp staat bedoelen we derhalve de jeugdhulp die is geleverd volgens het zorg in
natura-principe.

Inleiding

5

1.
Jongeren met
jeugdhulp

De meeste jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2016, bijna 75 procent,
ontving ambulante jeugdhulp op de locatie van de jeugdhulpaanbieder. Negen procent
van de jongeren kreeg jeugdhulp van een wijk- of buurtteam van de gemeente. Ruim
36 duizend jongeren kregen jeugdhulp met verblijf. Dat is 13 procent van alle jongeren
met jeugdhulp. Hiervan waren bijna 19 duizend jongeren in een pleeggezin opgenomen
en 3 615 ondergebracht in gezinsgerichte opvang (figuur 1.0.1).

1.0.1 Jongeren met jeugdhulp, 1e halfjaar 2016*1)
Totaal
Zonder verblĳf
waarvan:
Uitgevoerd door het wĳk- of buurtteam
Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder
Daghulp op locatie van de aanbieder
Jeugdhulp in het netwerk van de jongere
Met verblĳf
waarvan:
Pleegzorg
Gezinsgericht
Gesloten plaatsing
Anders dan bovenstaand2)
0

100

200

400

300

aantal jongeren x 1 000
Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de figuur voor.
Verblĳf bĳ een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

1.1 Jongens ontvangen vaker
jeugdhulp dan meisjes
In de eerste helft van 2016 ontvingen veel meer jongens dan meisjes jeugdhulp. Dit gold
zowel voor jeugdhulp met verblijf als voor jeugdhulp zonder verblijf. In totaal kregen
118 duizend meisjes en 169 duizend jongens jeugdhulp (tabel 1.3.1).

1.2 De meeste jeugdhulp bij kinderen
in de basisschoolleeftijd
De helft van alle jongeren met jeugdhulp was tussen 4 en 11 jaar oud, 145 duizend in de
eerste helft van 2016. Dat komt overeen met 9,7 procent van alle kinderen in Nederland
in deze leeftijdsklasse. Bij de jongste kinderen tot en met drie jaar lag dit aandeel met
2 procent flink lager. Bij de 12- tot en met 17-jarigen was het aandeel jongeren met
jeugdhulp 9,9 procent en bij jongeren vanaf 18 jaar kwam jeugdhulp in veel mindere
mate voor: 0,7 procent. Over alle leeftijdsklassen tezamen was het aandeel jongeren met
jeugdhulp 6,5 procent. Jeugdhulp is in principe bedoeld voor personen tot 18 jaar. Slechts

Jongeren met jeugdhulp

7

in uitzonderlijke gevallen kan dit worden voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Als de
groep van 18 tot en met 22 jaar buiten beschouwing gelaten wordt, ontving 8,2 procent
van alle jongeren jeugdhulp.

1.3 Relatief minder allochtone
jongeren in jeugdhulp
In de eerste zes maanden van 2016 ontvingen ruim 43 duizend niet-westerse allochtone
jongeren jeugdhulp. Dit komt overeen met 5,7 procent van alle niet-westerse allochtone
jongeren in Nederland. Bij westerse allochtone jongeren is dit aandeel even hoog, ook
5,7 procent. Deze percentages zijn lager dan bij de autochtone jongeren. Ruim 6,7 procent
van de autochtone jongeren ontving jeugdhulp.
1.3.1

Jeugdhulp naar demografische kenmerken van de jongere,
1e halfjaar 2016* 1)
Totaal jongeren
in Nederland
(op 1 januari 2016)

Jongeren met jeugdhulp
totaal

zonder verblijf

met verblijf

4 448 400

287 280

270 625

36 220

jongens

2 274 725

169 060

160 490

19 270

meisjes

2 173 675

118 220

110 135

16 945

aantal

Totaal
Geslacht

Leeftijd in klassen
0 tot en met 3 jaar

695 660

13 545

11 850

2 810

4 tot en met 11 jaar

1 495 170

144 970

139 020

12 795

12 tot en met 17 jaar

1 225 750

121 900

113 865

19 125

18 tot en met 22 jaar

1 031 820

6 865

5 885

1 495

Herkomst
Autochtoon

3 335 460

223 700

212 625

24 845

Westers allochtoon

354 590

20 230

18 790

3 125

Niet-westers allochtoon

758 355

43 350

39 205

8 250

Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de tabel voor.

1.4 Negen procent
jeugdhulpontvangers ook in
jeugdbescherming
De meeste jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2016 ontvingen in dezelfde
periode geen andere vorm van jeugdzorg. Er waren 24 380 jongeren met jeugdhulp en

8

Jeugdhulp 1e halfjaar 2016

jeugdbescherming en er waren 900 jongeren die zowel jeugdhulp als jeugdbescherming
en jeugdreclassering kregen (tabel 1.4.1). Bij 2 635 jongeren was naast jeugdhulp ook een
jeugdreclasseringsmaatregel van kracht (0,9 procent).
Jongeren kunnen pas vanaf 12 jaar een jeugdreclasseringsmaatregel opgelegd krijgen en
jeugdbescherming houdt op zodra de jongere de leeftijd van achttien jaar bereikt.

1.4.1

Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering naar leeftijdscategorie,
1e halfjaar 2016* 1)
0 tot en
met 3 jaar

4 tot en
met 11 jaar

12 tot en
met 17 jaar

18 tot en
met 22 jaar

259 365

10 930

134 190

107 975

6 265

9 465

1 560

4 225

3 680

2 615

10 780

10 990

Totaal
aantal jongeren

Alleen jeugdhulp
Alleen jeugdbescherming
Alleen jeugdreclassering

5 160

Jeugdhulp en jeugdbescherming

24 380

Jeugdhulp en jeugdreclassering

2 290

2 635

2 040

Jeugdbescherming en jeugdreclassering

235

235

Jeugdhulp en jeugdbescherming en
jeugdreclassering

900

900

2 870
595

Bron: CBS.
1)
Jongeren die in het eerste halfjaar van 2016 jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering hadden.

1.5 Hoogste aandeel jeugdhulp in
Groningen en Midden-Limburg
Van de in totaal 287 duizend jongeren met jeugdhulp in het eerste halfjaar van 2016
woonden er 66 500 in Zuid-Holland1). Zeeland had het kleinste aantal, 6 359 Zeeuwse
jongeren ontvingen jeugdhulp. De meeste jongeren in jeugdhulp kwamen uit Rotterdam
(12 duizend), Den Haag (10 duizend) en Amsterdam (9 duizend). Echter, wanneer we kijken
naar het aandeel van de jongeren met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren in de
gemeente, dan blijkt dat in de gemeenten Menterwolde, Roermond, Eemsmond, Roerdalen
en Hoogezand-Sappemeer meer dan 12,5 procent van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp
kreeg (zie figuur 1.5.2). De gemeente Heerde had het hoogste percentage jongeren van
18 jaar en ouder met jeugdhulp, namelijk 4,5 procent, gevolgd door Meppel (2,4 procent)
en Assen (2,1 procent).
Relatief gezien werd de meeste jeugdhulp verleend in gemeenten met tussen de
50 duizend en 150 duizend inwoners (tabel 1.5.1). Dit gold voornamelijk voor kinderen
jonger dan 18 jaar. In de categorie jongeren van 18 tot en met 22 jaar werd relatief de
meeste jeugdhulp geleverd in de grote steden met meer dan 250 duizend inwoners. Ruim
0,8 procent van de jongeren uit de grote steden in deze leeftijdsklasse ontving jeugdhulp.

1)

Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie: https://vng.nl/files/vng/201607_factsheet_woonplaatsbeginsel_2016.pdf.

Jongeren met jeugdhulp

9

1.5.1

Aantal jongeren met jeugdhulp als percentage van het totale aantal
jongeren, naar gemeentegrootte, 1e halfjaar 2016*
% van het totale aantal personen
van 0 tot en met 17 jaar

% van het totale aantal personen
van 18 tot en met 22 jaar

8,21

0,67

Minder dan 5 000 inwoners

6,21

0,00

   5 000 tot 10 000 inwoners

7,38

0,31

10 000 tot 20 000 inwoners

7,82

0,60

20 000 tot 50 000 inwoners

8,11

0,60

50 000 tot 100 000 inwoners

8,68

0,72

100 000 tot 150 000 inwoners

9,45

0,63

150 000 tot 250 000 inwoners

7,89

0,65

250 000 inwoners of meer

7,56

0,83

Totaal Nederland
Gemeenten met:

Bron: CBS.

Wat is een hulptraject?
De cijfers van CBS over dit onderwerp gaan soms over de (aantallen) jongeren en
soms over de (aantallen) jeugdhulptrajecten. Een jongere kan één of meerdere
hulptrajecten tegelijk doorlopen. Een hulptraject bestaat uit een combinatie van
hulpvorm en aanvangsdatum. Omdat een jongere meerdere trajecten tegelijk kan
doorlopen, verschilt het aantal jeugdhulptrajecten van het aantal jongeren dat CBS
rapporteert: het aantal hulptrajecten komt hoger uit.
Als een jongere tegelijkertijd meerdere hulptrajecten doorloopt met dezelfde
hulpvorm bij dezelfde jeugdhulpaanbieder, dan worden deze trajecten
samengenomen. In de cijfers tellen deze dan mee als één doorlopend hulptraject. Dit
gebeurt ook als de aanvangsdatums verschillen: het gaat erom dat de hulptrajecten
elkaar overlappen. De aanvangsdatum wordt in dat geval gezien als de datum waarop
de hulp voor het eerst is gestart, en de einddatum is de datum waarop de laatste hulp
wordt beëindigd.

10

Jeugdhulp 1e halfjaar 2016

1.5.2 Jongeren met jeugdhulp als percentage van het totale aantal jongeren, naar gemeente en
jeugdregio, 1e halfjaar 2016*1)
Jeugdhulp 0 t/m 17 jaar, naar gemeente

Jeugdhulp 18 t/m 22 jaar, naar gemeente

Minder dan 6,59%

Minder dan 0,26%

6,59 tot 7,42%

0,26 tot 0,42%

7,42 tot 8,49%

0,42 tot 0,62%

8,49 tot 9,57%

0,62 tot 0,99%

9,57% of meer

0,99% of meer

Jeugdhulp 0 t/m 17 jaar, naar jeugdregio

Jeugdhulp 18 t/m 22 jaar, naar jeugdregio

Minder dan 7,40%

Minder dan 0,36%

7,40 tot 7,92%

0,36 tot 0,48%

7,92 tot 8,29%

0,48 tot 0,66%

8,29 tot 9,14%

0,66 tot 0,88%

9,14% of meer

0,88% of meer

Bron: CBS.

Jongeren met jeugdhulp

11

2.
Aantal hulptrajecten
in 1e halfjaar 2016
toegenomen

Ten opzichte van het eerste halfjaar van 2015 is in het eerste halfjaar van 2016 het aantal
jeugdhulptrajecten met 1,6 procent gestegen tot bijna 377 duizend trajecten. Het aantal
trajecten voor jeugdhulp met verblijf nam met ruim 4 procent toe (figuur 2.0.1).

2.0.1 Jeugdhulptrajecten, 1e halfjaar 2015–1e halfjaar 2016*1)
aantal jeugdzorgtrajecten x 1 000
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
2015 HJ1

2015 HJ2

2016 HJ1*

Jeugdhulp zonder verblĳf

2015 HJ1

2015 HJ2

2016 HJ1*

2015 HJ1

2015 HJ2

Jeugdhulp met verblĳf

2016 HJ1*

Totaal

Bron: CBS.
1)

Trajecten die over meerdere perioden liepen komen meerdere malen in de figuur voor.

Gedurende de eerste zes maanden van 2016 is het aantal lopende hulptrajecten1) flink
toegenomen. Op 1 januari waren ruim 238 duizend jeugdhulptrajecten actief en op 30 juni
waren dat er 287 510, een toename van meer dan 20 procent (tabel 2.0.2).

2.0.2

Stromen van jeugdhulptrajecten, naar hulpvorm, 1e halfjaar 2016* 1)
Beginstand
(1 januari 2016)

Instroom

Uitstroom

Eindstand
(30 juni 2016)

Actief in
1e halfjaar
2016 2)

aantal jeugdhulptrajecten

Totaal jeugdhulp

238 195

138 520

89 210

287 510

376 720

Totaal zonder verblijf

206 525

127 235

79 245

254 520

333 760

Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam

12 975

14 525

7 770

19 735

27 500

Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder

148 895

87 635

53 890

182 640

236 530

Daghulp op locatie van de aanbieder

14 225

6 555

3 825

16 955

20 775

Jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

30 435

18 515

13 760

35 190

48 950

31 670

11 285

9 965

32 990

42 955
20 835

waarvan:

Totaal met verblijf
waarvan:
Pleegzorg

17 455

3 385

3 220

17 620

Gezinsgericht

2 675

1 060

870

2 865

3 740

Gesloten plaatsing

985

1 145

990

1 145

2 135

Overig met verblijf 3)

10 555

5 695

4 890

11 360

16 250

Bron: CBS.
1)
Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
2)
Jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens het 1e halfjaar 2016 liepen.
3)
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

1)

Lopende hulptrajecten zijn trajecten die op het peilmoment nog niet beëindigd zijn.

Aantal hulptrajecten in 1e halfjaar 2016 toegenomen

13

In de geestelijke gezondheidszorg (GGz) wordt veelal geregistreerd aan de hand van de
diagnosebehandelingcombinaties (DBC). In deze systematiek duren trajecten maximaal
een jaar. Bij de ingang van de Jeugdwet op 1 januari 2015 zijn alle oude GGz-DBC’s voor
jongeren tot 18 jaar afgesloten en zijn nieuwe DBC’s voor deze jongeren geopend. De
trajecten die langer dan een jaar lopen en dus de jaargrens passeren, zijn hierdoor op
31 december 2015 afgesloten en op 1 januari 2016 weer geopend. Door deze manier
van registreren is het aantal inschrijvingen op 1 januari 2016 zeer groot. Dit geeft een
vertekend beeld van de werkelijke in- en uitstroom. Daarom is er voor gekozen om in deze
rapportage de instroom te definiëren als nieuwe trajecten met een begindatum vanaf
2 januari 2016 tot en met 30 juni 2016.
In totaal zijn bijna 377 duizend hulptrajecten actief geweest: deze trajecten liepen
op enig moment tijdens het eerste halfjaar van 2016. Daarvan betrof het 334 duizend
keer een hulptraject zonder verblijf, en 43 duizend keer een hulptraject met verblijf. De
relatieve uitstroom, dat wil zeggen de uitstroom ten opzichte van het totaal aantal actieve
hulptrajecten, is het grootst bij gesloten plaatsing. Van alle trajecten die in het halfjaar
actief waren is 46 procent in deze periode afgesloten.

2.1 Meeste hulptrajecten gericht op
behandeling
Van alle 377 duizend jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens het eerste
halfjaar van 2016 liepen, was 71 procent gericht op behandeling. Bij 22 procent van de
hulptrajecten betrof het begeleiding (figuur 2.1.1). De overige trajecten waren gericht op
diagnostiek (5 procent) en stabilisatie van een crisissituatie (2 procent). Ten opzichte van de
andere vormen van jeugdhulp deden wijk- en buurtteams relatief vaker aan begeleiding
en minder aan behandeling.
2.1.1 Jeugdhulptrajecten naar hulpvorm en perspectief, 1e halfjaar 2016*1)
Totaal jeugdhulp
Totaal zonder verblĳf
waarvan
Uitgevoerd door het wĳk- of buurtteam
Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder
Daghulp op locatie van de aanbieder
Jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige
Totaal met verblĳf
waarvan
Pleegzorg
Gezinsgericht
Gesloten plaatsing
Overig met verblĳf2)
0

50

100

150

200

250

300

350

400

aantal jeugdhulptrajecten x 1 000
Behandelen

Begeleiden

Diagnostiek

Stabilisatie van een crisissituatie

Bron: CBS.
1)
2)

14

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
Verblĳf bĳ een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

Jeugdhulp 1e halfjaar 2016

2.2 Meeste jeugdhulp doorverwezen
door huisarts
Van alle hulptrajecten uit de eerste zes maanden van 2016 zijn er ruim 153 duizend gestart
na verwijzing door een huisarts (figuur 2.2.1). Daarnaast zijn 81 duizend trajecten via de
gemeente gestart en 42 duizend via gecertificeerde instellingen.

2.2.1 Jeugdhulptrajecten naar verwijzer, 1e halfjaar 2016*1)
Gemeentelĳke toegang2)
Huisarts
Jeugdarts
Gecertificeerde instelling
Medisch specialist
Geen verwĳzer3)
Onbekend
0

20

40

60

80

100

120

140

160

aantal jeugdhulptrajecten x 1 000
Bron: CBS.
1)
2)
3)

Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
Hieronder vallen ook de verwĳzingen van de politie, het Advies- en Meldpunt Huiselĳk geweld en Kindermishandeling (AMHK) en het onderwĳs.
Jeugdhulp die vrĳ toegankelĳk is.

Er waren ruim 28 duizend jeugdhulptrajecten zonder verwijzer. Dit betreft vrij
toegankelijke jeugdhulp. De gemeente bepaalt zelf welke jeugdhulp vrij toegankelijk is.
Daarom kan het per gemeente anders zijn. Daarnaast hadden 41 duizend trajecten een
onbekende verwijzer. Dit betreft trajecten waarvan de verwijzer niet meer te achterhalen
was.

2.3 Meeste hulptrajecten duren
korter dan een half jaar
Van alle 89 duizend jeugdhulptrajecten die in het eerste halfjaar van 2016 zijn beëindigd
(de uitstroom, zie tabel 2.0.2), hebben er bijna 27 duizend korter geduurd dan drie
maanden (30 procent). Meer dan tachtig procent van de jeugdhulptrajecten duurde korter
dan een jaar.
Een jeugdhulptraject duurde gemiddeld 267 dagen. Trajecten met gesloten plaatsing duren
met gemiddeld 146 dagen het kortst. Pleegzorgtrajecten duurden gemiddeld meer dan drie
keer zo lang als een gemiddeld traject, namelijk 837 dagen (tabel 2.3.1).

Aantal hulptrajecten in 1e halfjaar 2016 toegenomen

15

2.3.1

Doorlooptijd van verleende jeugdhulp, naar hulpvorm, 1e halfjaar 2016* 1)
Duur van het jeugdhulptraject
0 tot 3
maanden

3 tot 6
maanden

6 tot 12
maanden

12 tot 36
maanden

langer dan
36 maanden

Gemiddelde
duur:

aantal jeugdhulptrajecten

dagen

Totaal

26 930

21 000

24 185

14 860

2 230

267

Zonder verblijf
waarvan:
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam
Ambulante jeugdhulp op locatie van
de aanbieder
Daghulp op locatie van de aanbieder
Jeugdhulp in het netwerk van de
jeugdige

23 190

19 385

22 380

12 995

1 295

247

2 890

1 720

1 950

1 170

40

193

15 365
825

13 805
895

15 605
1 110

8 190
895

920
100

251
293

4 110

2 965

3 715

2 740

235

250

Totaal met verblijf
waarvan:
Pleegzorg
Gezinsgericht
Gesloten plaatsing
Overig met verblijf 2)

3 740

1 615

1 810

1 865

935

430

810
350
445
2 135

390
130
250
845

415
185
215
995

870
170
80
745

730
40
0
165

837
290
146
245

Bron: CBS.
1)
Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd in het eerste halfjaar van 2016.
2)
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

2.4 Jeugdhulptraject vaak volgens
plan beëindigd
Van alle jeugdhulptrajecten die in de eerste zes maanden van 2016 werden afgesloten,
werden bijna 70 duizend trajecten beëindigd volgens plan (figuur 2.4.1). Dit komt overeen
met 78 procent van de afgesloten trajecten. Naast het beëindigen volgens plan werd
12 procent van de gevallen voortijdig afgesloten in overeenstemming tussen cliënt en
aanbieder. Eenzijdige beëindiging door de jeugdige of door de aanbieder kwam veel
minder vaak voor: respectievelijk in 4 en 2 procent van de gevallen.
2.4.1 Beëindigde jeugdhulptrajecten, naar reden beëindiging, 1e halfjaar 2016*1)

Beëindigd volgens plan

Voortĳdig afgesloten: in overeenstemming

Voortĳdig afgesloten: eenzĳdig door de cliënt

Voortĳdig afgesloten: eenzĳdig door de aanbieder

Voortĳdig afgesloten: wegens externe omstandigheden
0

10

20

30

40

50

60

70

80

aantal jeugdhulptrajecten x 1 000
Bron: CBS.
1)

16

Jeugdhulptrajecten voor personen van 0 tot en met 22 jaar, beëindigd in het eerste halfjaar van 2016.

Jeugdhulp 1e halfjaar 2016

Meer informatie over jeugdhulp kunt u vinden op de website van CBS:
Onderzoeksbeschrijving Beleidsinformatie Jeugd
https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korteonderzoeksbeschrijvingen/beleidsinformatie-jeugd
Jongeren met jeugdzorg en jeugdzorgtrajecten; wijken, 2016
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=83563NED
Jongeren met meerdere vormen van jeugdzorg; kenmerken, (jeugdzorg)regio
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82965NED
Jongeren met meerdere vormen van jeugdzorg; regio (gemeente)
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82966NED
Trajecten jeugdzorg; duur, (jeugdzorg)regio, op peildatum
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82967NED
Trajecten jeugdzorg; regio (gemeente), op peildatum
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82968NED
Jongeren met jeugdzorg; persoonskenmerken, op peildatum
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82969NED
Jeugdhulptrajecten; verwijzer, perspectief
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82970NED
Jeugdhulptrajecten; verwijzer, regio (gemeente)
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82971NED
Indicatoren jeugdzorg; gemeenten
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82972NED
Jongeren met jeugdzorg; Zorg in natura (Zin), Persoonsgebonden budget (PGB); gemeenten
http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=83432NED

Aantal hulptrajecten in 1e halfjaar 2016 toegenomen

17

Begrippenlijst
Jeugdhulp
Conform artikel 1.1 van de Jeugdwet is jeugdhulp:
1. ondersteuning van en hulp en zorg, niet zijnde preventie, aan jongeren en hun
ouders bij het verminderen, stabiliseren, behandelen en opheffen van of omgaan
met de gevolgen van psychische problemen en stoornissen, psychosociale
problemen, gedragsproblemen of een verstandelijke beperking van de jeugdige, of
opvoedingsproblemen van ouders;
2. het bevorderen van de deelname aan het maatschappelijk verkeer en van het
zelfstandig functioneren van jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of
zintuiglijke beperking, een chronisch psychisch probleem of een psychosociaal probleem
en die de leeftijd van achttien jaar nog niet hebben bereikt, en
3. het ondersteunen bij of het overnemen van activiteiten op het gebied van de
persoonlijke verzorging gericht op het opheffen van een tekort aan zelfredzaamheid
bij jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking of een
somatische of psychiatrische aandoening of beperking, die de leeftijd van achttien jaar
nog niet hebben bereikt, met dien verstande dat de leeftijdgrens van achttien jaar niet
geldt voor jeugdhulp in het kader van jeugdstrafrecht;
In de Jeugdwet zijn randvoorwaarden en kwaliteitseisen opgenomen waaraan de
jeugdhulp en/of jeugdhulpaanbieders moeten voldoen, zoals dossiervorming, een plan
(hulpverleningsplan, behandelplan) en bewaking en beheersing van de kwaliteit. Voor de
jeugdhulp waarover aan CBS gerapporteerd moet worden gelden al deze randvoorwaarden
en eisen.
Als een jeugdhulpaanbieder een jeugdige (anonieme) adviezen of consulten biedt, ook al
is dat voorafgaande aan de start van jeugdhulp, dan geldt dit niet als jeugdhulp waarover
gegevens verstrekt moeten worden aan CBS. Dit geldt tevens voor het verstrekken van
folders en overige vormen van informatie.
De volgende vormen van jeugdhulp worden onderscheiden:

Jeugdhulp zonder verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp
en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen,
een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.
De jongere verblijft thuis, in het eigen gezin. Of anders gezegd, de jongere slaapt thuis.
In ieder geval formeel. Het kan zijn dat de jongere bij opa en oma slaapt of bij iemand
anders, echter dit is dan niet formeel zo geregeld.
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam – Nagenoeg elke gemeente werkt met de inzet van
wijk- of buurtteams. Soms beperken deze teams zich tot het coördineren van de hulp aan
de jongere, maar veelal bieden deze teams ook zelf hulp. De jeugdhulp die door een wijkof buurtteam wordt uitgevoerd bevindt zich vaak op de grens tussen het voorkomen van
problemen (preventie) en de hulp bij problemen (jeugdhulp). In principe wordt preventie
niet tot de jeugdhulp gerekend zoals CBS daarover rapporteert. Gemeenten mogen
echter bij de aanlevering van gegevens aan CBS zelf bepalen welke activiteiten zij tot de
jeugdhulp rekent.

18

Jeugdhulp 1e halfjaar 2016

Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder – Ambulante jeugdhulp op locatie betreft
ambulante hulp of groepsgesprekken op het kantoor waarbij in principe één (algemene)
expertise tegelijkertijd binnen de hulpverlening wordt ingezet.
Daghulp op locatie van de aanbieder – Bij daghulp is een begeleider of hulpverlener
minimaal een dagdeel in de nabije omgeving van de jongere. De hulp kan individueel
plaatsvinden, maar ook in een groep. Dagbesteding en dagstructurering vallen hier ook
onder. Daghulp vindt plaats op de locatie van de aanbieder. Een belangrijk kenmerk
van de dagbehandeling is dat een multidisciplinair team voor de dagbehandeling wordt
ingezet. Het gaat bijvoorbeeld om een combinatie van fysiotherapie, gedragstherapie en
psychotherapie die tijdens de dagbehandeling wordt ingezet.
Jeugdhulp in het netwerk van de jongere – Jeugdhulp in het netwerk van de jongere vindt
plaats bij de jongere thuis, op school of elders in het netwerk van de jongere. In ieder
geval niet op locatie bij de aanbieder. De intensiteit kan variëren van één of enkele uren
tot 24 uur per dag.

Jeugdhulp met verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp
en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen,
een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De
jongere verblijft elders. Of anders gezegd, de jongere slaapt formeel niet thuis in het eigen
gezin. Dit betekent dat het hier alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van
een overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, alleen tijdens weekenden of juist door de
week, vallen onder jeugdhulp met verblijf.
Pleegzorg – Vorm van jeugdhulp waarbij een jongere (tijdelijk) wordt opgenomen in een
pleeggezin en waarbij pleegkind, pleegouders en eigen ouders worden begeleid door een
pleegzorgaanbieder.
Gezinsgericht – Alle vormen van verblijf die een gezinssituatie benaderen, maar geen
pleegzorg zijn. Te denken valt aan gezinshuizen, logeerhuizen en zorgboerderijen waar
overnacht wordt.
Gesloten plaatsing – De jongere verblijft bij een jeugdhulpaanbieder op basis van een
machtiging gesloten jeugdzorg of op basis van een machtiging BOPZ (Wet Bijzondere
Opname Psychiatrische Ziekenhuizen).
Overig verblijf bij een jeugdhulpaanbieder – De jongere verblijft op de accommodatie van
de jeugdhulpaanbieder, veelal in een groep met andere jongeren. In feite betreft het alle
vormen van verblijf die niet onder een van de voorgaande categorieën vallen. Hieronder
vallen ook begeleid wonen en kamertraining.

Perspectief
Perspectief beschrijft het doel van het jeugdhulptraject. De optie ‘stabilisatie van
een crisissituatie’ wordt alleen gebruikt als dit het enige perspectief van de door de
jeugdhulpaanbieder geleverde jeugdhulp is. Hulpverlening vangt regelmatig aan met
een crisissituatie. In veel gevallen leidt dit tot een langere periode van hulpverlening.
In die gevallen wordt er gekozen voor de perspectieven begeleiden of behandelen.
De optie diagnostiek wordt vergelijkbaar alleen gehanteerd als diagnostiek het enige
perspectief is. Begeleiden gaat om activiteiten waarmee een jeugdige wordt ondersteund

Aantal hulptrajecten in 1e halfjaar 2016 toegenomen

19

bij het uitvoeren van dagelijkse levensverrichtingen en het aanbrengen en behouden van
structuur in en regie over het persoonlijk leven. Bij behandelen gaat het globaal om het
oplossen of verhelpen van een psychisch, psychosociaal, gedrags- of opvoedprobleem dan
wel een psychische stoornis. Behandelen kan ook gericht zijn op het leren omgaan met,
verminderen of stabiliseren van het probleem of de stoornis.

Gecertificeerde instelling
Gecertificeerde instellingen zijn organisaties die, conform de Jeugdwet, maatregelen van
jeugdbescherming en jeugdreclassering uitvoeren. Deze instellingen moeten in het bezit
zijn van een certificaat. Daarvoor moeten zij aan een aantal eisen voldoen gericht op het
borgen van de kwaliteit van de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering.

Jeugdbescherming
Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een
gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige
hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan ‘onder toezicht gesteld’ of
‘onder voogdij geplaatst’.

Jeugdreclassering
Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf
12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en
een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de
omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld
bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens
worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar. De jongere
krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen
dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de
kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad
voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan
doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt.

Verwijzer
De organisatie of persoon die de jongere en/of zijn/haar ouders heeft verwezen naar de
jeugdhulp. Het betreft organisaties of personen die rechtstreeks jongeren en hun ouders
op grond van de Jeugdwet kunnen doorverwijzen naar jeugdhulp. De Jeugdwet stelt dat
tussen gemeenten en betrokkenen afspraken worden gemaakt over de voorwaarden
waaronder en wijze waarop de rechtstreekse verwijzing verloopt.
Gemeentelijke toegang – De jongere is door de gemeente of een gemeentelijke organisatie
aangemeld bij een jeugdhulpaanbieder.

20

Jeugdhulp 1e halfjaar 2016