Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1866

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 juni 2014
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zeven
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Richtlijn bevordering aandeelhoudersbetrokkenheid
Fiche 2: Aanbeveling over kwaliteit van de rapportage over corporate
governance («pas toe of leg uit») (Kamerstuk 22 112, nr. 1867)
Fiche 3: Mededeling Innovatie in de blauwe economie (Kamerstuk 22 112,
nr. 1868)
Fiche 4: Verordening gastoestellen (Kamerstuk 22 112, nr. 1869)
Fiche 5: Mededeling rol van de private sector in ontwikkeling (Kamerstuk
22 112, nr. 1870)
Fiche 6: Verordening verbod op visserij met drijfnetten (Kamerstuk 22 112,
nr. 1871)
Fiche 7: Mededeling De Europese film in het digitale tijdperk (Kamerstuk
22 112, nr. 1872)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1866
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1866

1

Fiche: Richtlijn bevordering aandeelhoudersbetrokkenheid
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn
2007/36/EG wat het bevorderen van de langetermijnbetrokkenheid van
aandeelhouders betreft en van Richtlijn 2013/34/EU wat bepaalde
onderdelen van de verklaring inzake corporate governance betreft
Datum ontvangst Commissiedocument
10 april 2014
Nr. Commissiedocument
COM(2014) 213
Prelex
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=1041890
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board
SWD 2014(127)
SEC 2014 (237)
Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Veiligheid en Justitie, in nauwe samenwerking met het
Ministerie van Financiën
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis
Het voorstel is gebaseerd op artikel 50 en artikel 114 VWEU.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Gekwalificeerde meerderheid in de Raad en medebeslissingsrecht van
het Europees Parlement (gewone wetgevingsprocedure)
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Het voorstel bevat uitvoeringshandelingen ter nadere bepaling van:
− de voorschriften betreffende de doorgifte van informatie ten
behoeve van de identificatie van aandeelhouders;
− de voorschriften betreffende de doorgifte van informatie ten
behoeve van aandeelhouders;
− de voorschriften voor het bevorderen van de uitoefening van
aandeelhoudersrechten;
− de gestandaardiseerde presentatie van de informatie in het
beloningsverslag.
2. Samenvatting BNC-fiche
• Korte inhoud voorstel
De Europese Commissie stelt voor om 1) institutionele beleggers en
vermogensbeheerders te verplichten hun beleggingsstrategie en op basis
van «pas toe of leg uit» hun beleid inzake aandeelhoudersbetrokkenheid
openbaar te maken en vermogensbeheerders te verplichten informatie te
verschaffen aan institutionele beleggers; 2) de inspraak van aandeelhouders op de beloning te vergroten en beursvennootschappen te
verplichten om over hun beloningsbeleid en over de beloning van
individuele bestuurders gedetailleerde en gebruikersvriendelijke infor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1866

2

matie te verschaffen en het beloningsverslag op te nemen in de corporate
governance verklaring; 3) beursvennootschappen te verplichten om
bepaalde transacties met verbonden partijen aan de goedkeuring van
aandeelhouders te onderwerpen en kleinere transacties openbaar te
maken vergezeld van een verslag van een onafhankelijke derde;
4) volmachtadviseurs te verplichten om te zorgen voor juiste en
betrouwbare stemadviezen die niet door belangenconflicten zijn
beïnvloed; 5) tussenpersonen te verplichten de naam en contactgegevens
van aandeelhouders aan de vennootschap door te geven.
• Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De rechtsgrondslag is artikel 50 en artikel 114 VWEU. Het kabinet acht dit
een juiste rechtsgrondslag. Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit
positief en de proportionaliteit op onderdelen negatief. Het voorstel bevat
bijvoorbeeld gedetailleerde voorschriften voor institutionele beleggers en
vermogensbeheerders en voor het beloningsbeleid en het beloningsverslag. Het kabinet meent dat de richtlijn zich zou moeten beperken tot
de hoofdzaken en de concrete uitwerking kan laten aan nationale
opstellers van corporate governance codes. Het kabinet beoordeelt voorts
de proportionaliteit van het voorstel negatief op het onderdeel van de
volmachtadviseurs. Het past niet om, vooruitlopend op de evaluatie van
de gedragscode door ESMA, met bindende Europese regels te komen. Ten
aanzien van de transacties met verbonden partijen staat voor het kabinet
nog niet vast of er sprake is van een probleem. Zo lang dit niet vaststaat,
beoordeelt het kabinet de proportionaliteit van de voorschriften inzake de
transacties met verbonden partijen als negatief.
• Implicaties/risico’s/kansen
Het voorstel leidt tot een gelijker speelveld voor aandeelhouders in
Europese beursvennootschappen en bevordert de langetermijngerichtheid van beursvennootschappen en hun aandeelhouders. Het risico is
dat het voorstel gedetailleerde voorschriften bevat, zonder tot wezenlijke
gedragsverandering te leiden.
• Nederlandse positie
Het kabinet steunt in grote lijnen de doelstellingen van het richtlijnvoorstel. Het kabinet acht het van belang dat een gelijk speelveld in de EU
wordt bewerkstelligd voor aandeelhouders. Het kabinet steunt een
grensoverschrijdende regeling voor de identificatie van en doorgifte van
informatie aan aandeelhouders. Ten aanzien van de transparantie van
institutionele beleggers en vermogensbeheerders steunt het kabinet de
insteek van de Commissie dat zij hun betrokkenheid bij de ondernemingen waarin zij investeren inzichtelijk maken. Het kabinet meent dat er
meer vrijheid aan lidstaten zou moeten worden gelaten over de precieze
vormgeving hiervan. Het kabinet steunt het doel om de onafhankelijkheid
van volmachtadviseurs te bevorderen, maar meent dat eerst bezien moet
worden hoe de momenteel in ontwikkeling zijnde gedragscode voor
volmachtadviseurs zal functioneren. Het kabinet steunt het vergroten van
de invloed van aandeelhouders op het beloningsbeleid van bestuurders.
Het kabinet onderschrijft ook het belang van het inzichtelijk maken van de
verhouding van de beloning van bestuurders tot die van werknemers. Het
kabinet steunt op dit punt daarom uit oogpunt van gelijk speelveld het
voorstel van de Commissie. Het kabinet acht het niet passend om
aandeelhouders daarnaast de bevoegdheid toe te kennen om over de
uitvoering van dat beleid te stemmen. In algemene zin zal de Nederlandse
inzet zijn om de regeldruk en administratieve lasten voor het bedrijfsleven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1866

3

zoveel mogelijk te beperken en de privacy van aandeelhouders voldoende
te waarborgen.
3. Samenvatting voorstel
• Inhoud voorstel
In het Actieplan: Europees vennootschapsrecht en corporate governance –
een modern rechtskader voor meer betrokken aandeelhouders en
duurzamere ondernemingen (COM(2012) 740) heeft de Europese
Commissie de herziening van de richtlijn betreffende de uitoefening van
bepaalde rechten door aandeelhouders aangekondigd, teneinde meer
transparantie en grotere aandeelhoudersbetrokkenheid te bereiken. Het
voorstel strekt tot de verwezenlijking van de volgende doelstellingen:
1) Vergroten van de mate en kwaliteit van de betrokkenheid van
aandeelhouders met de vennootschappen waarin wordt belegd, door
a) institutionele beleggers en vermogensbeheerders te verplichten hun
beleggingsstrategie openbaar te maken en b) door op basis van «pas
toe of leg uit» tevens hun beleid inzake aandeelhoudersbetrokkenheid
openbaar te maken en c) door vermogensbeheerders te verplichten
informatie te verschaffen aan institutionele beleggers;
2) Tot stand brengen van een sterkere relatie tussen beloning en
prestaties van bestuurders van beursvennootschappen, door a) de
inspraak van aandeelhouders op de beloning te vergroten en b) door
beursvennootschappen te verplichten om over hun beloningsbeleid en
over de beloning van individuele bestuurders gedetailleerde en
gebruikersvriendelijke informatie te verschaffen en c) door het
beloningsverslag op te nemen in de corporate governance verklaring;
3) Vergroten van de transparantie van transacties met verbonden partijen
en verbeteren van de zeggenschap van aandeelhouders over dergelijke
transacties door a) beursvennootschappen te verplichten om bepaalde
transacties aan de goedkeuring van aandeelhouders te onderwerpen
en b) door kleinere transacties openbaar te maken vergezeld van een
verslag van een onafhankelijke derde;
4) Waarborgen van de onafhankelijkheid en kwaliteit van het advies van
volmachtadviseurs door hen te verplichten adequate maatregelen te
nemen om te zorgen voor juiste en betrouwbare stemadviezen die niet
door belangenconflicten zijn beïnvloed;
5) Bevorderen van het uitoefenen van stemrechten en de doorgifte van
grensoverschrijdende informatie binnen de gehele beleggingsketen, in
het bijzonder door identificatie van aandeelhouders door tussenpersonen te verplichten de naam en contactgegevens van aandeelhouders
aan de vennootschap door te geven.
• Impact assessment Commissie
De Commissie heeft bij de effectbeoordeling de volgende vijf hoofdproblemen vastgesteld:
1) Onvoldoende betrokkenheid van institutionele beleggers en vermogensbeheerders;
2) Onvoldoende relatie tussen beloning en prestatie van bestuurders;
3) Te weinig toezicht van aandeelhouders op transacties met verbonden
partijen;
4) Onvoldoende transparantie van volmachtadviseurs;
5) Het uitoefenen van rechten die voortvloeien uit effecten, is moeilijk en
kostbaar voor beleggers.
De Commissie meent dat de genoemde tekortkomingen in het algemeen
leiden tot een minder optimale corporate governance en het risico van
suboptimale en/of extreem op de korte termijn gerichte managementbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1866

4

slissingen, waardoor mogelijkheden verloren gaan om te komen tot
betere financiële prestaties en minder grensoverschrijdende beleggingen
worden aangetrokken.
De Commissie komt na beoordeling van de verschillende beleidsopties tot
de conclusie dat de gekozen beleidsopties het beste beantwoorden aan de
gestelde doelen zonder tot onevenredig grote lasten te leiden.
Volgens de Commissie zijn de kosten en baten van het voorstel moeilijk
kwantificeerbaar. Volgens de effectbeoordeling zou de verklaring van
getrouwheid van een onafhankelijke adviseur over transacties met
verbonden partijen de hoogste kostenpost vormen. De Commissie schat
in dat de kosten maximaal 2500 tot 5.000 euro per verklaring bedragen.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
Artikel 50 en artikel 114 VWEU. Artikel 50 lid 2(g) voorziet in de
bevoegdheid van de EU om coördinerende maatregelen te nemen
betreffende de bescherming van de belangen van deelnemers in
vennootschappen en andere belanghebbenden, teneinde die bescherming overal in de EU gelijkwaardig te maken. Artikel 114 is de
rechtsgrond voor de onderlinge aanpassing van de wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten die de instelling en de
werking van de interne markt betreffen. Nederland kan zich vinden in
deze rechtsgrondslagen.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit van het voorstel positief. Een
groot deel van de aandelen van Nederlandse beursvennootschappen
wordt gehouden door buitenlandse beleggers en omgekeerd zijn
Nederlandse (institutionele) beleggers voor een groot deel buiten
Nederland actief. Met het voorstel wordt een gelijk speelveld voor
aandeelhouders gecreëerd en wordt de werking van de stemketen
verbeterd.
Het kabinet beoordeelt de proportionaliteit van het voorstel op
onderdelen negatief. Het voorstel bevat bijvoorbeeld gedetailleerde
voorschriften voor institutionele beleggers en vermogensbeheerders
en voor het beloningsbeleid en het beloningsverslag. Het kabinet
meent dat de richtlijn zich zou moeten beperken tot de hoofdzaken en
de concrete uitwerking kan laten aan nationale opstellers van
corporate governance codes. Zo wordt enige mate van flexibiliteit
behouden, waardoor de bij de vennootschap betrokkenen kunnen
inspelen op nationale en internationale ontwikkelingen. Het kabinet
beoordeelt voorts de proportionaliteit van het voorstel negatief op het
onderdeel van de volmachtadviseurs. Thans wordt op aandringen van
ESMA een vorm van zelfregulering door middel van een Code of
Conduct door de volmachtadviseurs ontwikkeld en ingevoerd.1 Deze
wordt binnen 2 jaar door ESMA geëvalueerd. Het past niet om
vooruitlopend op deze evaluatie met bindende Europese regels te
komen. Ten aanzien van de transacties met verbonden partijen staat
voor het kabinet nog niet vast of er sprake is van een probleem. Zo
lang dit niet vaststaat, beoordeelt het kabinet de proportionaliteit van
de voorschriften inzake de transacties met verbonden partijen als
negatief.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Het kabinet beoordeelt de voorgestelde uitvoeringshandelingen ter
nadere bepaling van de voorschriften betreffende de doorgifte van
informatie ten behoeve van de identificatie van aandeelhouders, de
1

Zie ESMA rapport van 19 februari 2013: http://www.esma.europa.eu/system/files/2013–84.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1866

5

voorschriften betreffende de doorgifte van informatie ten behoeve van
aandeelhouders en de voorschriften voor het bevorderen van de
uitoefening van aandeelhoudersrechten als noodzakelijk om een
Europees gelijk speelveld te creëren en tegelijkertijd slagvaardigheid te
behouden. Met het oog op de administratieve lastendruk zal het
kabinet er wel voor pleiten dat deze uitvoeringshandelingen zich zullen
beperken tot enkel de verstrekking van de noodzakelijke informatie
voor de uitvoering van de verplichtingen opgenomen in het richtlijnvoorstel. Het kabinet acht de voorgestelde uitvoeringshandelingen
inzake de gestandaardiseerde presentatie van de informatie in het
beloningsverslag noodzakelijk noch wenselijk, gelet op het behoud van
enige mate van flexibiliteit.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
N.v.t.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
N.v.t.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
N.v.t.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Volgens de Commissie zijn de kosten en baten van het voorstel
moeilijk kwantificeerbaar. Ten aanzien van de transparantie van
institutionele beleggers en vermogensbeheerders over hun stembeleid
en betrokkenheid worden de kosten voor institutionele beleggers en
vermogensbeheerders met betrekking tot de publicatie van het
stembeleid ingeschat op 600 tot 1.000 euro per jaar, de kosten van
publicatie van uitgebrachte stemmen op geaggregeerd niveau op 500
euro. Ten aanzien van het beloningsbeleid worden de kosten voor
beursvennootschappen ingeschat op 525 tot 1.050 euro en het
beloningsverslag op 600 tot 1.000 euro. De Commissie schat de kosten
voor beursvennootschappen verbonden aan de verklaring van
getrouwheid van een onafhankelijke adviseur over transacties met
verbonden partijen op 2500 tot 5.000 euro per verklaring.
Nederland heeft al wettelijke voorschriften voor de transparantie van
institutionele beleggers over hun stembeleid.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Het voorstel noopt tot aanpassing van boek 2 BW, de Wet giraal
effectenverkeer en de Wet op het financieel toezicht.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid
De Commissie stelt een omzettingstermijn van de richtlijn van 18
maanden voor. Het kabinet acht deze termijn te kort en zal inzetten op
24 maanden.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Het voorstel bevat geen evaluatie-/horizonbepaling. Het kabinet acht
een evaluatiebepaling wenselijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1866

6

7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Het kabinet heeft op dit moment nog onvoldoende inzicht in eventuele
problemen met de uitvoerbaarheid. Het kabinet voorziet mogelijk
problemen met de uitvoerbaarheid, gezien onduidelijkheden ten
aanzien van de definitiebepalingen.
b) Handhaafbaarheid
Het kabinet voorziet mogelijk problemen met de handhaafbaarheid van
de transparantieverplichtingen voor volmachtadviseurs. Volmachtadviseurs zijn niet vergunningplichtig en ze staan niet onder toezicht van
een nationale of internationale toezichthouder.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
N.v.t.
9. Nederlandse positie
Het kabinet steunt in grote lijnen de doelstellingen van het richtlijnvoorstel. Het kabinet acht het van belang dat een gelijk speelveld in de EU
wordt bewerkstelligd voor aandeelhouders. Het kabinet steunt een
grensoverschrijdende regeling voor de identificatie van en doorgifte van
informatie aan aandeelhouders. Er is hier sprake van een grensoverschrijdend probleem dat nationaal niet voldoende kan worden opgelost.
Het voorstel komt op verschillende punten overeen met de reeds
bestaande nationale regeling voor identificatie van aandeelhouders in de
Wet giraal effectenverkeer. Het kabinet zal bij zijn inzet oog houden voor
de overwegingen die aan de orde zijn gekomen tijdens de parlementaire
behandeling van het desbetreffende wetsvoorstel, waaronder de privacy
van kleine aandeelhouders. Het kabinet steunt de insteek van de
Commissie dat institutionele beleggers en vermogensbeheerders hun
betrokkenheid bij de ondernemingen waarin zij investeren, inzichtelijk
maken. Het kabinet meent dat er meer vrijheid aan lidstaten zou moeten
worden gelaten over de precieze vormgeving hiervan om de effectieve
betrokkenheid van aandeelhouders bij de ondernemingen te stimuleren.
Het kabinet betwijfelt of vermogensbeheerders die door aandeelhouders
worden ingeschakeld, een zelfstandige rol in de corporate governance
moet worden gegeven. Het kabinet meent dat het aan de aandeelhouder
is om naar eigen inzicht te stemmen. Indien de aandeelhouder gebruik
maakt van tussenpersonen, is het aan de aandeelhouder om dit inzicht
aan de tussenpersoon mee te geven. Het kabinet steunt het doel om de
onafhankelijkheid van volmachtadviseurs te bevorderen, maar meent dat
eerst bezien moet worden hoe de momenteel in ontwikkeling zijnde
gedragscode voor volmachtadviseurs zal functioneren. Het kabinet steunt
het vergroten van de invloed van aandeelhouders op het beloningsbeleid
van bestuurders. In Nederland stelt de aandeelhoudersvergadering het
bezoldigingsbeleid van bestuurders vast, waarmee bovenmatige beloning
van bestuurders en/of de beloning die aanzet tot het nemen van onverantwoorde risico’s kan worden tegengegaan. In dat licht onderschrijft het
kabinet ook het belang van het inzichtelijk maken van de verhouding van
de beloning van bestuurders tot die van werknemers. Het kabinet steunt
op dit punt daarom uit oogpunt van gelijk speelveld het voorstel van de
Commissie. Het kabinet acht het niet passend om aandeelhouders
daarnaast de bevoegdheid toe te kennen om over de uitvoering van dat
beleid te stemmen. In algemene zin zal de Nederlandse inzet erop gericht
zijn om de regeldruk en administratieve lasten voor het bedrijfsleven
zoveel mogelijk te beperken en de privacy van aandeelhouders voldoende
te waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1866

7