Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

26 991

Voedselveiligheid

Nr. 518

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 februari 2018
In reactie op het verzoek van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit van 15 december 2017 ontvangt u hierbij een reactie
op recente berichtgeving over de steunmaatregelen aan pluimveehouders
in België naar aanleiding van de fipronilcrisis.
Op 9 november 2017 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de stand van
zaken rond de toepassing van steunmaatregelen in België in het kader van
de fipronilcrisis (Kamerstuk 26 991, nr. 513). In deze brief heb ik onder
andere aangegeven dat het ontwerpbesluit ter goedkeuring moest worden
voorgelegd aan de Europese Commissie (EC).
De Belgische steunmaatregelen zijn op 24 november 2017 (SA.49340) en
7 december 2017 (SA.49328) goedgekeurd door de EC en op 12 januari jl.
openbaar gemaakt. In die besluiten geeft de EC aan dat staatssteun voor
een buitengewone gebeurtenis in de zin van het Verdrag betreffende
werking van de Europese Unie (VWEU) van geval tot geval moet worden
beoordeeld en restrictief moet worden uitgelegd. De EC geeft in de
besluiten voor België tevens aan dat zij in de regel niet aanvaardt dat
chemische verontreiniging van voor menselijke consumptie bestemde
voedingsmiddelen een buitengewone gebeurtenis is. De EC stelt in de
besluiten dat het risico op een dergelijke verontreiniging daarentegen een
voorzienbaar gevolg is wanneer niet overal in de voedselketen het
hoogste kwaliteitsniveau wordt gewaarborgd en dat staatssteun als
gevolg van een buitengewone gebeurtenis enkel van toepassing kan zijn
op producenten die het slachtoffer zijn geworden van een situatie waarin
hun verantwoordelijkheid op geen enkele wijze ter discussie kan worden
gesteld. Ook geeft de EC in de besluiten aan dat zij waakzaam wil blijven
om te voorkomen dat staatssteun wordt gebruikt om producenten te
vergoeden voor de gevolgen van hun nalatigheid.
Voor de inhoud van de maatregelenpakketten verwijs ik u naar de
antwoorden op de vragen die de leden Geurts (CDA) en Dik-Faber

kst-26991-518
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 991, nr. 518

1

(Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nr. 1102) recent over dit onderwerp
hebben gesteld.
In de Belgische situatie heeft de EC geoordeeld dat primaire pluimveebedrijven en producten van die bedrijven met een illegaal gebruikt product
zijn verontreinigd, zonder dat de landbouwers dit wisten en op een wijze
die zij niet konden voorzien of voorkomen. De Belgische situatie verschilt
in zoverre van de situatie in Nederland dat het betreffende middel (DEGA
16, zonder de toevoeging van fipronil) in België wel was toegelaten, maar
in Nederland niet. De pluimveehouders waren gehouden om dat te
controleren.
Ik wil niet voorbij gaan aan de impact die de fipronilcrisis heeft gehad op
de getroffen bedrijven en de bijhorende gezinnen. Wel hecht ik aan een
duidelijk onderscheid van verantwoordelijkheden zoals ik in deze brief
uiteen zet. De feiten en ontwikkelingen in België doen niet af aan het
Nederlandse standpunt rond compensatie. Anders dan in België is het
betreffende middel (DEGA 16, zonder de toevoeging van fipronil) in
Nederland niet toegelaten. Compensatie door de overheid is niet aan de
orde als schade is veroorzaakt door het handelen van private partijen. Het
is de primaire verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven om over de hele
keten te borgen dat voedsel veilig wordt geproduceerd en toe te zien op
de geschiktheid van de middelen die op een bedrijf worden gebruikt.
Daarom is de directe schade primair een zaak en verantwoordelijkheid van
de betrokken bedrijven zelf, waarbij ik besef dat deze situatie een aantal
bedrijven hard raakt. Daarnaast ben ik van mening dat gezien de lopende
juridische procedure terughoudendheid geboden is. Het staat bedrijven
overigens vrij naar de civiele rechter te stappen om de schade op de
veroorzakers te verhalen.
Voor de toekomst vind ik het belangrijk dat dit soort incidenten zo goed
mogelijk wordt voorkomen door het verbeteren van samenwerking en
informatie-uitwisseling in de keten. Initiatieven op zowel Europees als
nationaal niveau, zoals de werkgroep versterking zelfregulering eierketen
alsmede de uitkomsten van het onderzoek van de Commissie Sorgdrager
dragen hier aan bij.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 991, nr. 518

2