1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

B

31 732

Subsidiariteitstoets van het voorstel voor een
richtlijn tot wijziging van Richtlijn 92/85/EEG
van de Raad inzake de tenuitvoerlegging van
maatregelen ter bevordering van de verbetering
van de veiligheid en de gezondheid op het werk
van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na
de bevalling en tijdens de lactatie
(COM(2008)637def)

Nr. 2

BRIEF VAN DE TIJDELIJKE GEMENGDE COMMISSIE
SUBSIDIARITEITSTOETS
Aan:
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Eerste Kamer
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer
Den Haag, 21 oktober 2008
Zoals u bekend toetst de Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets (TGCS) samen met de betrokken vakcommissies in 2008 een
aantal regelgevingsvoorstellen van de Europese Commissie aan de
beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit (Kamerstukken I/II,
2006–2007, 22 112, AN en nr. 516 en Kamerstukken I/II, 2007–2008, 22 112,
BF en nr. 621).
De te volgen procedure is weergegeven in Kamerstukken I, 2005–2006,
30 389 A, pp. 8–10.
Onlangs heeft de Europese Commissie het richtlijnvoorstel van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de richtlijn van de Raad
92/85/EEG inzake de invoering van maatregelen ter verbetering van de
veiligheid en gezondheid van zwangere werknemers en werknemers die
onlangs zijn bevallen of borstvoeding geven (COM(2008) 637)1 gepubliceerd. Het voorstel moet in kader van de parlementaire subsidiariteitstoets binnen acht weken worden getoetst. Bijgaande adviesaanvraag aan
uw commissie bevat onder andere een samenvatting van het voorstel,
alsmede een opsomming van de argumenten van de Europese Commissie met betrekking tot de rechtsgrondslag, subsidiariteit en proportionaliteit van de voorgestelde maatregelen. Ook de tekst van het richtlijnvoorstel is bijgevoegd.

1

Gedrukt onder kamerstuknummer 31 732,
A/1.

KST123320
0809tkkst31732-B-2
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

In het kader van de parlementaire subsidiariteitstoets verzoekt de TGCS
de vaste commissies voor SZW van de Eerste en Tweede Kamer haar
uiterlijk 12 november 2008 12.00 uur een gemotiveerd advies te zenden
over de vragen of voor onderhavig richtlijnvoorstel voldoende rechts-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 732, B en nr. 2

1

grondslag in het EG-Verdrag bestaat en of met het voorstel is voldaan aan
de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit (artikel 5 EG-Verdrag).
De voorzitter van de tijdelijke gemengde commissie subsidiariteitstoets,
J. J. van Dijk

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 732, B en nr. 2

2

ADVIESAANVRAAG OVER HET RICHTLIJNVOORSTEL van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de richtlijn van
de Raad 92/85/EEG inzake de invoering van maatregelen TER
verbetering van de veiligheid en gezondheid van zwangere
werknemers en werknemers die onlangs zijn bevallen of
borstvoeding geven (COM(2008) 637)

Adviesaanvraag
In het kader van de parlementaire subsidiariteitstoets verzoekt de Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets de vaste commissies voor
SZW van de Eerste en Tweede Kamer haar uiterlijk 12 november 2008
12.00 uur een gemotiveerd advies te zenden over de vragen of voor het
voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot
wijziging van de richtlijn van de Raad 92/85/EEG inzake de invoering van
maatregelen ter verbetering van de veiligheid en gezondheid van
zwangere werknemers en werknemers die onlangs zijn bevallen of
borstvoeding geven (COM(2008) 600/4) voldoende rechtsgrondslag in het
EG-Verdrag bestaat en of met het voorstel is voldaan aan de vereisten van
subsidiariteit en proportionaliteit (artikel 5 EG-Verdrag).

Behandeltraject op Europees niveau
De eerstvolgende Raadsvergadering ter zake staat gepland voor
15 december 2005.

Samenvatting voorstel
Het richtlijnvoorstel beoogt wijziging van de bestaande richtlijn 92/85/EEG
van 19 oktober 1992.1 Doel van het voorstel is zwangere werknemers en
werknemers die net zijn bevallen of borstvoeding geven beter te beschermen. De voornaamste, voorgestelde bepalingen zijn de volgende:

Geamendeerd artikel 8 (Zwangerschapsverlof)
Voorgesteld artikel 8, leden 1 en 2 zien op een minimale duur van het
zwangerschapsverlof van 18 weken (conform de ILO-aanbeveling),
waarvan ten minste zes weken ná de bevalling. Lidstaten worden voorts
verplicht ervoor zorg te dragen dat werknemers de overige 12 weken (van
de in totaal 18 weken) naar eigen keuze kunnen opnemen vóór of na de
bevalling.
Voorgesteld artikel 8, lid 3 bepaalt dat het prenatale deel van het zwangerschapsverlof wordt verlengd in geval van bevalling ná de uitgerekende
datum, zonder dat dit consequenties heeft voor de duur van het eerder
opgenomen zwangerschapsverlof ná de uitgerekende datum.
Voorgesteld artikel 8, lid 4 bepaalt dat lidstaten maatregelen nemen die
extra verlof verzekeren in geval van premature bevalling, ziekenhuisopname van pasgeborenen, pasgeboren kinderen met een handicap en in
geval van meerlingen.
Voorgesteld artikel 8, lid 5 bepaalt dat ziekteverlof ten gevolge van een
ziekte of complicatie verbandhoudend met de zwangerschap vier of meer
weken vóór de bevalling niet van invloed is op de duur van het zwangerschapsverlof.
1

Deze richtlijn voorziet in een minimum
zwangerschapsverlof van 14 weken aaneensluitend. De richtlijn bevat ook eisen op het
gebied van de gezondheid en de veiligheid op
de werkplek met het oog op de bescherming
van zwangere werknemers en werknemers die
pas bevallen zijn of borstvoeding geven. Ook
wordt bepaald dat een vrouw gedurende het
zwangerschapsverlof niet mag worden ontslagen.

Geamendeerd artikel 10 (Verbod op ontslag)
Op grond van Hofjurisprudentie wordt voorgesteld dat de ontslagbescherming van zwangere vrouwen en vrouwen die zwangerschapsverlof
genieten uit te breiden tot een periode van zes maanden na afloop van het
zwangerschapsverlof. Bij ontslag in die extra zes maanden is de werkgever voortaan gehouden op verzoek van werknemer de ontslaggronden
uitvoerig schriftelijk te motiveren. Het gaat hier om ontslaggronden die

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 732, B en nr. 2

3

niet gerelateerd zijn aan/het gevolg zijn van zwangerschap/bevalling etc.
en die toegestaan zijn in nationale wetgeving/gebruiken.

Geamendeerd artikel 11 (Rechten van werknemers)
Bepaalt dat werknemers na afloop van het zwangerschapsverlof het recht
hebben terug te keren in dezelfde of een soortgelijke functie. Ook regelt
dit artikel de betaling gedurende het zwangerschapsverlof. De lidstaten
introduceert het principe van volledige betaling, maar lidstaten mogen
hiervan afwijken, mits de maandelijkse vergoeding niet beneden de
uitkering in geval van ziekteverlof ligt. Bovendien bepaalt dit artikel dat de
werkgever een verzoek van de werknemer tot aanpassing van de werktijden en -patronen (na afloop van het zwangerschapsverlof) in overweging neemt, overigens zonder dat dit een verplichting tot honorering
inhoudt.
Rechtsgrondslag
De gekozen rechtsgrondslagen van het voorstel zijn artikelen 137, lid 2,
EG-Verdrag en 141, lid 3 van het EG-Verdrag. De bestaande richtlijn
92/85/EEG is enkel gebaseerd op het oude artikel 118a EG-Verdrag
(= huidige artikel 137).
Artikel 137, tweede lid, geeft de Raad de bevoegdheid om op sociaal
terrein, onder andere met betrekking tot de bescherming van de veiligheid
en gezondheid van werknemers, de bescherming van werknemers bij
beëindiging van de arbeidsovereenkomst en de gelijkheid van mannen en
vrouwen wat hun kansen op de arbeidsmarkt en de behandeling op het
werk, door middel van richtlijnen minimumvoorschriften vast te stellen
die geleidelijk van toepassing zullen worden, met inachtneming van de in
elk van de lidstaten bestaande omstandigheden en technische voorschriften. In deze richtlijnen worden vermeden zodanige administratieve,
financiële en juridische verplichtingen op te leggen dat de oprichting en
ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen daardoor zou
kunnen worden belemmerd.
Artikel 141, derde lid, EG-Verdrag bepaalt dat de Raad volgens de
procedure van artikel 251 en na raadpleging van het Economisch en
Sociaal Comité maatregelen kan aannemen om de toepassing te
waarborgen van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling
van mannen en vrouwen in werkgelegenheid en beroep, met inbegrip van
het beginsel van gelijke beloning voor gelijke of gelijkwaardige arbeid.

Argumenten Europese Commissie ter zake van rechtsgrondslag en
subsidiariteit
De Europese Commissie stelt op grond van de volgende argumenten dat
is voldaan aan het subsidiariteitsvereiste:
– De Europese Commissie stelt dat Europees optreden in de vorm van
het vaststellen van gemeenschappelijke minimumstandaarden
noodzakelijk is ten einde een gelijk speelveld tussen de lidstaten tot
stand brengen met betrekking tot de bescherming van zwangere
werknemers en werknemers die recent bevallen zijn of borstvoeding
geven;
– Het voorstel zou bovendien de mogelijkheden van werknemers om
werk, familie en privéleven te combineren, vergroten. Hierom is bij
diverse gelegenheden door de Raad van de Europese Unie, het
Europees Parlement en door de belangrijkste belanghebbenden
gevraagd.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 732, B en nr. 2

4

Argumenten Europese Commissie ter zake van de proportionaliteit
De Europese Commissie voert de volgende argumenten aan met
betrekking tot de proportionaliteit:
– met onderhavig voorstel wordt richtlijn van de Raad 92/85/EEG
gewijzigd. Een bestaande richtlijn kan slechts door een richtlijn worden
gewijzigd;
– het voorstel voorziet in minimumstandaarden; lidstaten die verder
willen gaan, houden die mogelijkheid;
– de voorgestelde maatregelen gaan niet verder dan noodzakelijk om de
beoogde doelstellingen te bereiken.

Standpunt Nederlandse regering
In december 2007 heeft de Europese Commissie de lidstaten geconsulteerd om duidelijkheid te verkrijgen over de wettelijke verlofregelingen in
de lidstaten en om duidelijkheid te krijgen hoe zij staan tegenover aanpassing van bestaande Europese regelgeving op dit terrein. De positie van
de Nederlandse regering staat samengevat in bijlage II van het Impact
Assessment Report1 bij onderhavig voorstel. Hieruit blijkt dat de Nederlandse regering geen voorstander is van aanpassing van de verlofarrangementen op Europees niveau. Zij acht aanpassingen in de eerste
plaats niet noodzakelijk, maar mocht dit onverhoopt toch het geval blijken
te zijn dan dient dat – volgens de regering – op nationaal niveau te
geschieden.

1

EC, Impact Assessment Report, SEC(2008)
2526/2, pp. 10 en 58.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 732, B en nr. 2

5