Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1077
Vragen van de leden Gesthuizen en Karabulut (beiden SP) aan de ministers
van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat rekeningen steeds vaker niet betaald
worden (ingezonden 3 december 2010).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) en staatssecretaris de Krom (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 17 januari 2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2010–2011, nr. 879.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat rekeningen steeds vaker niet betaald
worden?1
Antwoord 1
Uit het bericht blijkt dat het aantal wanbetalers en het bedrag aan openstaande facturen hoog is. Deze situatie is niet wenselijk. Het uitgangspunt is
dat mensen op tijd betalen en daarop moeten ze ook worden aangesproken.
De mensen in kwestie, maar ook de schuldeisers hebben hierin een duidelijke
eigen verantwoordelijkheid. Het kabinet zet in op zelfstandigheid. Er moet
eerst worden gekeken naar wat mensen zelf kunnen doen om hun eigen
situatie te verbeteren. Mochten betalingsachterstanden oplopen, dan is het
van belang zo snel mogelijk in te grijpen om te voorkomen dat er zich
problematische schulden voor kunnen doen. De verantwoordelijkheid
hiervoor ligt bij gemeenten. Zij kunnen op lokaal niveau het beste maatwerk
bieden.
Vraag 2
Wat is volgens u de oorzaak dat steeds meer mensen niet in staat zijn om
hun rekeningen te betalen en hierdoor in grote financiële problemen komen
omdat zij schulden maken? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 2
Om inzicht te krijgen in de oorzaken van (een risico op) problematische
schulden heeft het kabinet het onderzoek «Huishoudens in de rode cijfers»
(kamerstukken II, 2009/10, 24 515 nr. 161) laten uitvoeren. Dit onderzoek is in
oktober 2009 aan uw Kamer aangeboden. De belangrijkste oorzaken van (een
1

ah-tk-20102011-1077
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Teletekst, 1 december 2010 en AD, 1 december 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

risico op) problematische schulden die uit dit onderzoek naar voren komen,
zijn: gebrekkig financieel beheer, terugval in inkomen en het hebben van een
(te) hoge levensstandaard.
Vraag 3
Deelt u de analyse dat dit vooral middelgrote en kleine bedrijven in moeilijkheden brengt? Wat zijn volgens u de gevolgen als deze «motor van onze
economie» wordt afgeremd?
Antwoord 3
Betalingen van klanten spelen een belangrijke rol in de kasgeldpositie van
ondernemingen. De ondernemer rekent op betaling binnen de daarvoor
overeengekomen termijn. Als die betaling te laat komt of helemaal uitblijft, is
dat niet gunstig voor de liquiditeit van de onderneming. Over het algemeen
zijn ondernemingen gevoeliger naarmate ze kleiner zijn, maar dat wil niet
zeggen dat grotere ondernemingen geen hinder kunnen ondervinden van
wanbetaling. Gevolgen voor de economie als geheel zijn niet eenduidig te
geven dan wel te kwantificeren.
Vraag 4
Deelt u de analyse dat het oplopen van consumptieve schulden van
huishoudens een potentiële bron kan zijn van instabiliteit van het financiële
stelsel, omdat het risico bestaat dat huishoudens de eerder en recent
aangegane (hypotheek)leningen niet meer kunnen aflossen, danwel hun
rekeningen niet meer kunnen betalen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Wij delen niet de analyse dat het oplopen van consumptieve schulden een
mogelijke bron kan zijn van instabiliteit van het financiële stelsel. Uit
onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat problematische schulden met name
voorkomen in huishoudens met een huurwoning. Ook blijken in de praktijk Nederlandse huiseigenaren zeer goed te voldoen aan hun hypotheekverplichtingen. Het aantal gedwongen huisverkopen in Nederland is in vergelijking met andere landen zeer laag. Wel is het van belang overkreditering van
consumenten op het terrein van consumptief en hypothecair krediet tegen te
gaan. Daarom zijn op het terrein van consumptief krediet onlangs de regels
verscherpt en worden ook voor hypothecaire kredietverlening de regels op
korte termijn aangescherpt. Een algemene maatregel van bestuur waarin die
aanscherping wordt geregeld, ligt momenteel bij de Raad van State voor
advies.
Vraag 5
Deelt u de analyse dat, als huishoudens inmiddels al meer dan 30 jaar
geconfronteerd worden met een trendmatige stagnatie van het looninkomen
(de trendmatige afname van de arbeidsinkomensquote), ze alleen hun
bestedingen als percentage van het Bruto Nationaal Product op peil kunnen
houden als hun consumptieve schulden toenemen? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, welke maatregelen bent u bereid te nemen om de stagnatie van het
looninkomen te keren?
Antwoord 5
Nee, wij delen uw analyse niet. Ten eerste is er geen sprake van een
trendmatige afname van de arbeidsinkomensquote. Het niveau van de
arbeidsinkomensquote in 1970 was nagenoeg gelijk aan dat in 2009. De
oliecrises van de jaren zeventig en begin jaren tachtig leidden tijdelijk tot een
hoge arbeidsinkomensquote. Daarna keerde de arbeidsinkomensquote terug
naar het voormalige niveau.
Ten tweede duidt een lage arbeidsinkomensquote vooral op een hoge
winstquote voor bedrijven. Zelfs wanneer de arbeidsinkomensquote zou
dalen, hoeven het besteedbaar inkomen en dus de bestedingen van
huishoudens niet af te nemen. Het kan immers bijvoorbeeld betekenen dat
het besteedbare inkomen van zelfstandigen is toegenomen. Ook vermogenswinsten, bijvoorbeeld dankzij stijgende huizen- of aandelenprijzen, kunnen het
besteedbare inkomen en daarmee de bestedingen opstuwen. Uit cijfers van
het Centraal Planbureau blijkt dan ook dat het reëel besteedbare inkomen in
1969–2009 meer dan verdubbeld is. Wij zien daarom geen reden waarom het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

gemiddelde huishouden zijn (consumptieve) schulden zou moeten laten
oplopen om zijn bestedingen op peil te houden.
Vraag 6
Wat is uw doelstelling ten aanzien van het verminderen van het aantal
huishoudens met problematische schulden? Welke maatregelen gaat u
nemen om de schuldenproblematiek bij particulieren te verminderen? Kunt u
dit toelichten?
Antwoord 6
Schuldhulpverlening is een taak van de gemeenten. Het kabinet heeft voor de
periode 2009–2011 130 miljoen euro beschikbaar gesteld voor schuldhulpverlening in verband met de gevolgen van de economische crisis. Verder ligt het
wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening in de Tweede Kamer.
Vooruitlopend op de implementatie van deze wet is er een ondersteuningsprogramma voor gemeenten gestart gericht op de verbetering van de
kwaliteit en effectiviteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3